alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
2004

20g - 21g - 22g
1950au 1960au 1970au 1980au 1990au - 2000au - 2010au 2020au 2030au 2040au 2050au
1999 2000 2001 2002 2003 - 2004 - 2005 2006 2007 2008 2009

Digwyddiadau 
 Ffilmiau
 Troy, gyda Brad Pitt
 King Arthur, gyda Ioan Gruffudd
 Dal: Yma/Nawr
 Llyfrau
Gweler Llenyddiaeth yn 2004
 Cerddoriaeth
 Katherine Jenkins - Première (albwm)
 Lostprophets - Start Something (albwm)
 Texas Radio Band - Baccta' Crackin'  (albwm)

Ionawr
Chwefror
 23 Chwefror - Ron Davies yn ymuno â'r blaid newydd Cymru Ymlaen.

Mawrth
 1 Mawrth - Tywysog Cymru yn mynd i'r Bont-Faen.
 11 Mawrth - Ymosodiad bom ym Madrid, Sbaen
 15 Mawrth - Agorwyd y bont newydd yn Nhrefynwy
 31 Mawrth - Cyhoeddi Adroddiad Comisiwn Richard ar ehangu pwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Ebrill
Mai
 31 Mai - Eisteddfod yr Urdd yn Llangefni.

Mehefin
Gorffennaf
 19 Gorffennaf - Agorwyd y Sioe Frenhinol Cymru ger Llanfair-ym-Muallt.
 30 Gorffennaf-6 Awst - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 2004
Awst
28 Awst - Agorwyd y Gŵyl y Faenol
Medi
Hydref
Tachwedd
 26 Tachwedd - Agorwyd Canolfan Mileniwm Cymru yng Nghaerdydd

Rhagfyr

Genedigaethau 
 21 Ionawr - Y Dywysoges Ingrid Alexandra o Norwy

Marwolaethau 
 13 Ionawr - Harold Shipman, llofradd, 57
 20 Ionawr - Ronald Reagan, actor ac Arlywydd yr Unol Daleithiau, 93
 22 Ionawr - Islwyn Ffowc Elis, awdur, 79
 25 Ionawr - Fanny Blankers-Koen, athletwr, 85
 21 Chwefror - John Charles, pêl-droediwr, 72
 30 Mawrth - Alistair Cooke, newyddiadurwr, 95
 18 Ebrill - Geraint Howells, gwleidydd, 79
 25 Ebrill - Eirug Wyn, awdur, 53
 2 Mehefin - Alun Richards, nofelydd, 74
 3 Mehefin - Frances Shand Kydd, mam Diana, Tywysoges Cymru, 68
 8 Mehefin - Fosco Maraini, ethnolegydd ac awdur, 91
10 Mehefin - Ray Charles, cerddor jazz, 73
 17 Gorffennaf - Syr Julian Hodge, bancwr masnachol, 89
28 Gorffennaf
Francis Crick, biolegydd, 88
Janet Paul, arlunydd, 84
7 Awst
Lillian Orlowsky, arlunydd, 90
Bernard Levin, newyddiadurwr, 75
 8 Awst - Fay Wray, actores, 96
 10 Medi - Glyn Owen, actor, 76
 15 Medi - Sue Noake, athrawes ac athletwraig, 52
 10 Hydref - Christopher Reeve, actor, 52
 13 Hydref - Bernice Rubens, nofelydd, 76
 25 Hydref - John Peel, darlledydd, 65
27 Hydref - John Roberts Williams, newyddiadwr a darlledwr, 90
 7 Tachwedd - Howard Keel, canwr ac actor, 85
 11 Tachwedd - Yasser Arafat ("Yāsir `Arafāt" mewn Arabeg), 75
 14 Tachwedd - Margaret Hassan, 59
 28 Tachwedd - Jonah Jones, cerddor, 90
 29 Tachwedd - Molly Weir, actores ac awdures, 94

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: David J. Gross, H. David Politzer a Frank Wilczek
 Cemeg: Aaron Ciechanover, Avram Hershko ac Irwin Rose
 Meddygaeth: Linda B. Buck a Richard Axel
 Llenyddiaeth: Elfriede Jelinek
 Economeg: Finn E. Kydland ac Edward C. Prescott
 Heddwch: Wangari Maathai

Eisteddfod Genedlaethol (Casnewydd)
 Cadair: Huw Meirion Edwards
 Coron: Jason Walford Davies
 Medal Ryddiaeth: Annes Glyn, Symudliw 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Robin Llywelyn. Un Diwrnod yn yr Eisteddfod

2004
12 Mai

12 Mai yw'r deuddegfed dydd ar hugain wedi'r cant (132ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (133ain mewn blynyddoedd naid). Erys 233 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1264 - Brwydr Lewes
 1935 - Sefydlwyd y mudiad Alcoholics Anonymous (Alcoholigion Anhysbys) yn Ohio.
 2008 - Daeargryn Sichuan 2008

Genedigaethau 

 1496 - Gustaf I, brenin Sweden (m. 1560)
 1812 - Edward Lear, bardd (m. 1888)
 1820 - Florence Nightingale, nyrs (m. 1910)
 1828 - Dante Gabriel Rossetti, arlunydd a bardd (m. 1882)
 1857 - Sarah Jacob, yr ymprydferch (m. 1869)
 1903 - Lennox Berkeley, cyfansoddwr (m. 1989)
 1907 - Katharine Hepburn, actores (m. 2003)
 1910
Dorothy Hodgkin, gwyddonydd (m. 1994)
Giulietta Simionato, mezzo-soprano (m. 2010) 
 1920 - Ynez Johnston, arlunydd (m. 2019)
 1921
Joseph Beuys, arlunydd (m. 1986) 
Farley Mowat, awdur ac amgylcheddwr (m. 2014)
 1928 - Burt Bacharach, cyfansoddwr
 1937
Beryl Burton, seiclwraig (m. 1996) 
George Carlin, actor a digrifwr (m. 2008)
 1942 - Ian Dury, cerddor (m. 2000)
 1944 - Ada Isensee, arlunydd
 1945 - Alan Ball, pêl-droediwr (m. 2007)
 1948 - Steve Winwood, cerddor
 1962 - Emilio Estévez, actor
 1966 - Stephen Baldwin, actor
 1967 - Bill Shorten, gwleidydd
 1968 - Patricia Gibson, gwleidydd 
 1970
Samantha Mathis, actores
David A. R. White, actor
 1974 - Taraneh Javanbakht, arlunydd, athronydd, sgriptiwrag ac actifydd
 1975 - Jonah Lomu, chwaraewr rygbi (m. 2015)
 1977 - Graeme Dott, chwaraewr snwcer
 1980 - Rishi Sunak, gwleidydd, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig
 1981
Naohiro Ishikawa, pel-droediwr
Rami Malek, actor
 1986 - Masaaki Higashiguchi, pel-droediwr
 1993 - Weverson Leandro Oliveira Moura, pel-droediwr
 1995 - Luke Benward, actor
 2003 - Madeleine McCann, merch a ddiflannodd ym Mhortiwgal

Marwolaethau 

 1003 - Pab Sylfester II
 1012 - Pab Sergiws IV
 1672 - Ginevra Cantofoli, arlunydd, 54
 1700 - John Dryden, bardd ac awdur, 68
 1798 - George Vancouver, fforiwr a morwr
 1884 - Bedřich Smetana, cyfansoddwr, 60
 1891 - Louisa Beresford, arlunydd, 73
 1916 - James Connolly, arweinydd llafur a gwrthryfelwr Gwyddelig, 48
 1927 - Louise Catherine Breslau, arlunydd, 70
 1949 - Neysa McMein, arlunydd, 61
 1967 - John Masefield, bardd, 88
 1980 - Emmy Hiesleitner-Singer, arlunydd, 85
 1994 - John Smith, gwleidydd, 55
 2001 - Perry Como, canwr, 88
 2008 - Lidiya Masterkova, arlunydd, 81
 2009 - Katharina Scholz-Wanckel, arlunydd, 93
 2013 - Kenneth Waltz, ysgolhaig cysylltiadau rhyngwladol, 88
 2014 - H. R. Giger, artist, 74
 2017 - Mauno Koivisto, Arlywydd y Ffindir, 93
 2018 - Tessa Jowell, gwleidydd, 70

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Rhyngwladol y Nyrsio

0512
Mai, 12
2 Ionawr

2 Ionawr yw'r 2ail ddydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 363 diwrnaod arall hyd diwedd y flwyddyn (364 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1492 - Granada, y deyrnas Islamaidd olaf yn Sbaen, yn ildio i'r Cristionogion; diwedd y Reconquista.
 1788 - Georgia yn dod yn talaith yr Unol Daleithiau.
 1941 - Difrodwyd cadeirlan Llandaf gan bomio'r Natsïaid.
 2022 - Mae adeilad senedd De Affrica yn cael ei ddifrodi'n fawr gan dan.

Genedigaethau 
 869 - Yozei, ymerawdwr Japan (m. 949)
 1727 - James Wolfe, milwr (m. 1759)
 1837 - Mili Alekseyevich Balakirev, cyfansoddwr (m. 1910)
 1856 
Arthur Hughes, golygydd a llenor (m. 1936)
John Viriamu Jones, ffisegydd a mathemategydd (m. 1901)
 1883 - Selma des Coudres, arlunydd (m. 1956)
 1886 - Florence Lawrence, actores (m. 1938)
 1905 - Michael Tippett, cyfansoddwr (m. 1998)
 1920 - Isaac Asimov, llenor (m. 1992)
 1921 - Karin Nathorst Westfelt, arlunydd (m. 2013)
 1935 - David McKee, awdur a darlunydd (m. 2022)
 1938 - Ian Brady, llofrudd cyfresol (m. 2017)
 1942 - Dennis Hastert, gwleidydd
 1967
Basile Boli, pel-droediwr
Jón Gnarr, actor, comediwr a gwleidydd
 1978 - Davit Mujiri, pel-droediwr
 1980 - Kemi Badenoch, gwleidydd
 1983 - Kate Bosworth, actores
 1989 - Fozil Musaev, pel-droediwr

Marwolaethau 
 1904 - Mathilde Bonaparte, trefnydd salon ac arlunwraig, 83
 1919 - Arthur Gould, chwaraewr rygbi, 54
 1924 - Sabine Baring-Gould, cyfansoddwr emynau, 79
 1948 - Vicente Huidobro, bardd a dramodydd, 54
 1960 - Margaret Hughes (ganed Jones), (Leila Megáne), cantores opera, 68
 1963 - Dick Powell, actor a chanwr, 58
 1966 - Hetty Broedelet-Henkes, arlunydd, 88
 1974 - Tex Ritter, canwr gwlad, 68
 1990 - Alan Hale iau, actor ffilm a theledu, 71
 2001 - William P. Rogers, gwleidydd, 87
 2009 - Ryuzo Hiraki, pêl-droediwr, 77
 2011 
Anne Francis, actores, 80
Pete Postlethwaite, actor, 64
 2014 - Elizabeth Jane Howard, nofelydd, 90
 2015 - Geronima Cruz Montoya, arlunydd, 89
 2017 - John Berger, beirniad celf, 90
 2019 - Bob Einstein, actor a digrifwr, 76
 2022 - Richard Leakey, paleoanthropolegydd a gwleidydd, 77

Gwyliau a chadwraethau 
 Gwylmabsant Sant Bodfan
 Diwrnod Berchtold (y Swistir, Liechtenstein, Alsace)
 Diwrnod hynafiaeth (Haiti)
 Gwyl y Banc (yr Alban)

0102
Ionawr, 02
3 Ionawr

3 Ionawr yw'r 3ydd dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 362 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (363 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau

 1521 - Cafodd Martin Luther ei esgymuno gan Pab Leo X
 1777 - Brwydr Princeton (Rhyfel Annibyniaeth America)
 1959 - Alaska yn dod yn 49fed talaith yr Unol Daleithiau.
 1962 - Pab Ioan XXIII yn esgusodi Fidel Castro.
 1977 - Darllediad cyntaf gan BBC Radio Cymru.
 1990 - Arweinydd Panama Manuel Noriega yn ildio i heddluoedd yr Unol Daleithiau.
 2016 - Darllediad cyntaf y gyfres ddrama wleidyddol Byw Celwydd.
 2019 - Mae'r archwiliad Tsieineaidd "Chang'e 4" yn tyfu ar ochr bell Lleuad.
 2020 - Mae streic awyr yr Unol Daleithiau yn lladd yn Qasem Soleimani, cadfridog Iranaidd.

Genedigaethau
 106 CC - Cicero, athronydd a gwleidydd (m. 43 CC)
 1698 - Pietro Metastasio, bardd (m. 1782)
 1810 - John Orlando Parry, cerddor, actor, pianydd, arlunydd, digrifwr a chanwr (m. 1879)
 1879 - Grace Coolidge, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau (m. 1957)
 1883 - Clement Attlee, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1967)
 1892 - J. R. R. Tolkien, awdur (m. 1973)
 1901 - Ngo Dinh Diem, gwleidydd (m. 1963)
 1907 - Ray Milland, actor a chyfarwyddwr ffilm (m. 1986)
 1914 - Odette Caly, arlunydd (m. 1993)
 1918 - Cecilia Ravera Oneto, arlunydd (m. 2002)
 1926 - Syr George Martin, cynhyrchydd  recordiau, cyfansoddwr a cherddor (m. 2016)
 1929 - Sergio Leone, cyfarwyddwr, cynhyrchydd a sgriptiwr ffilm (m. 1989)
 1942 - John Thaw, actor (m. 2002)
 1945 - David Starkey, hanesydd
 1946 - John Paul Jones, cerddor
 1956 - Mel Gibson, actor
 1963 - Stewart Hosie, gwleidydd
 1969 - Michael Schumacher, gyrrwr ceir rasio
 1973 - Rory Stewart, gwleidydd
 1975 - Danica McKellar, actores a mathemategydd
 1990 - Yoichiro Kakitani, pel-droediwr
 2003 - Greta Thunberg, ymgyrchydd amgylcheddol

Marwolaethau
 235 - Pab Anterws
 1322 - Philippe V, brenin Ffrainc
 1785 - Baldassare Galuppi, cyfansoddwr, 78
 1795 - Josiah Wedgwood, crochenydd a diwydiannwr, 64
 1857 - Richard Bulkeley Philipps Philipps, gwleidydd, 55
 1875 - Pierre Larousse, gramadegydd a geiriadurwr, 57
 1967 - Jack Ruby, lleiddiad, 55
 1980 - Joy Adamson, naturiaethwraig, 69
 2014 
Phil Everly, canwr, 74
Alicia Rhett, actores, 98
 2021
Mallt Anderson, sylfaenydd y Cymdeithas y Dywysoges Gwenllian
Gerry Marsden, canwr, 78

Gwyliau a chadwraethau
 Gŵyl Mabsant Tewdrig

0103
Ionawr, 03
4 Ionawr

4 Ionawr yw'r 4ydd dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 361 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (362 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 46 CC - Iŵl Cesar yn ennill y Brwydr Ruspina.
265 - Sima Yan yn dod yn ymerawdwr Tsieina, fel Ymerawdwr Wu o Jin.
1644 - William Mynors yn hwylio heibio ac yn enwi Ynys y Nadolig (Hen Arddull 25 Rhagfyr 1643).
1884 - Sylfaen Cymdeithas y Ffabiaid yn Llundain.
1896 - Utah yn dod yn 45fed talaith yr Unol Daleithiau.
1948 - Annibyniaeth Bwrma.
2010 - Agor y Burj Khalifa.

Genedigaethau 

 1643 - Syr Isaac Newton, mathemategydd, ffisegydd a seryddwr (m. 1727)
 1710 - Giovanni Battista Pergolesi, cyfansoddwr (m. 1736)
 1720 - Johann Friedrich Agricola, cyfansoddwr (m. 1774)
 1785 - Jacob Grimm, ieithydd a chwedlonwr (m. 1863)
 1801 - William Williams, bardd (m. 1876)
 1809 - Louis Braille, dyfeisiwr y system Braille (m. 1852)
 1875 - William Crwys Williams, (Crwys), bardd (m. 1968)
 1878 - Augustus John, arlunydd (m. 1961)
 1883 - Johanna Westerdijk, botanegydd (m. 1961)
 1891 - Brinley Richard Lewis, chwaraewr rygbi rhyngwladol dros Gymru (m. 1917)
 1905 - Sterling Holloway, actor (m. 1992)
 1919 - Tatjana Gamerith, arlunydd (m. 2021)
 1921
 Gwilym Gwalchmai Jones, cerddor (m. 1970)
 Maud Westerdahl, arlunydd (m. 1991)
 1933 - Ilia II, Catholicos-Patriarch o All Georgia
 1937 - Grace Bumbry, cantores opera (m. 2023)
 1940 
Yr Athro Brian David Josephson, ffisegydd
Gao Xingjian, awdur
 1960 - Michael Stipe, canwr (R.E.M.)
 1961 - Kiyotaka Matsui, pêl-droediwr
 1977 - David Millar, seiclwr
 1986 - James Milner, pêl-droediwr
 1990 - Toni Kroos, pêl-droediwr

Marwolaethau 

 1248 - Sancho II, brenin Portiwgal, 40
 1956 - R. Williams Parry, bardd, 71
 1960 - Albert Camus, nofelydd, 46
 1961 - Erwin Schrödinger, ffisegydd, 73
 1964 - A. W. Wade-Evans, hanesydd, 88
 1965 - T. S. Eliot, bardd, 76
 1967 - Donald Campbell, gyrrwr ceir rasio, 45
 1970 - D. J. Williams, llenor a chenedlaetholwr Cymreig, 84
 1986 - Christopher Isherwood, awdur, 81
 2010 - Hywel Teifi Edwards, ysgolhaig ac awdur, 74
 2011
Dick King-Smith, awdur, 88
Gerry Rafferty, canwr a chyfansoddwr, 63
 2021
Albert Roux, cogydd, 85 
Barbara Shelley, actores, 88
 2023 - Fay Weldon, awdures, dramodydd a ffeminist, 91

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod annibyniaeth (Myanmar)
 Diwrnod Braille Rhyngwladol

0104
Ionawr, 04
5 Ionawr

5 Ionawr yw'r 5ed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 360 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (361 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
 1968 - Dyrchafwyd Alexander Dubcek yn arweinydd Tsiecoslofacia.
 2023 - Pab Ffransis sy'n arwain y gwasanaeth angladdol i'r Pab Bened XVI.

Genedigaethau

 1762 – Constanze Mozart, gwraig Wolfgang Amadeus Mozart (m. 1842)
 1767 - Jean-Baptiste Say, economegydd (m. 1832)
 1779 - Stephen Decatur milwr (m. 1820)
 1855 - King Camp Gillette, dyn busnes (m. 1932)
 1876 - Konrad Adenauer, gwleidydd (m. 1967)
 1909 - Lucienne Bloch, arlunydd (m. 1999)
 1917 - Jane Wyman, actores (m. 2007)
 1921 
Friedrich Dürrenmatt, awdur (m. 1990)
Jean, Uwch Ddug Lwcsembwrg (m. 2019)
 1927 - Margaret Marley Modlin, arlunydd (m. 1998)
 1928
Walter Mondale, gwleidydd, Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 2021)
Zulfiqar Ali Bhutto, gwleidydd (m. 1979)
 1931  
Robert Duvall, actor
Alfred Brendel, cerddor
 1932 - Umberto Eco, awdur ac athronydd (m. 2016)
 1934 - Phil Ramone, cynhyrchydd recordiau (m. 2013)
 1938  
Juan Carlos I, brenin Sbaen
Ngũgĩ wa Thiong'o, llenor
 1941 - Hayao Miyazaki, cyfarwyddwr ffilm
 1946 - Diane Keaton, actor
 1953 - George Tenet, cyfarwyddwr Asiantaeth Gwybodaeth Ganolog 
 1955 - Douglas Chapman, gwleidydd
 1956 - Frank-Walter Steinmeier, gwleidydd, Arlywydd yr Almaen
 1957 - Elizabeth Mrema, cyfreithiwr materion bioamrywiaeth
 1959 - Kim Ashfield, model
 1962 - Shinobu Ikeda, pêl-droediwr
 1969 - Marilyn Manson, cerddor
 1972 - Luciana Pedraza, actores
 1974 - Iwan Thomas, athletwr
 1975 - Bradley Cooper, actor
 1981 - deadmau5, cynhyrchydd recordiau
 1991 - Fellipe Bertoldo, pêl-droediwr

Marwolaethau

 1066 - Edward y Cyffeswr, brenin Wessex a Lloegr, tua 63
 1387 - Pedro IV, brenin Aragon
 1589 - Catrin de Medici, brenhines Ffrainc, 69
 1655 - Pab Innocentius X, 80
 1762 - Elisabeth, tsarina Rwsia, 52
 1838 - Maria Cosway, arlunydd, 67
 1893 - Fanny Kemble, actores, 83
 1922 - Syr Ernest Shackleton, fforiwr, 47
 1933 - Calvin Coolidge, 30ain Arlywydd yr Unol Daleithiau America, 60
 1951 - Seo Jae-pil, gwleidydd a newyddiadurwr, 86
 1955 - Arglwyddes Jean Cochrane, uchelwraig, 67
 1976 - John A. Costello, Prif Weinidog Iwerddon, 84
 1998 - Sonny Bono, canwr a gwleidydd, 62
 2001 - G. E. M. Anscombe, gwyddonydd, 81
 2003 - Roy Jenkins, gwleidydd, 82
 2005 - Rien Beringer, arlunydd, 87
 2006 - Merlyn Rees, gwleidydd, 85
 2014 - Eusébio, pêl-droediwr, 71
 2016 - Pierre Boulez, cyfansoddwr ac arweinydd, 90
 2018 
Jerry Van Dyke, actor, 86
John Young, gofodwr, 87
 2021 - Osian Ellis, telynor, 92

Gwyliau a chadwraethau
 Nos Ystwyll

0105
Ionawr, 05
6 Ionawr

6 Ionawr yw'r 6ed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 359 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (360 mewn blwyddyn naid).
 Dydd y Brenhinedd a'r anrhegion yn yr Hysbaen.

Digwyddiadau
 1017 - Coronaidd Cnut Fawr, brenin Lloegr.
 1066 - Coronaidd Harold II, brenin Lloegr.
 1199 - Llywelyn Fawr yn cyflwyno siarter i Abaty Aberconwy
 1912 - Mecsico Newydd yn dod yn 47ain talaith yr Unol Daleithiau.
 1922 - Cynhaliwyd y ras sgïo slalom gyntaf erioed, yn y Swistir, wedi ei drefnu gan Syr Arnold Lunn.
 2021 - Pro-Donald Trump terfysgwyr yn mediannu adeilad Capitol yr Unol Daleithiau.

Genedigaethau

 1367 - Rhisiart II, brenin Lloegr (m. 1400)
 1412 - Jeanne d'Arc (m. 1431)
 1801 - Evan Davies, hynafiaethydd (m. 1888)
 1822 - Heinrich Schliemann, archaeolegydd (m. 1890)
 1832 - Gustave Doré, arlunydd (m. 1883)
 1838 - Max Bruch, cyfansoddwr (m. 1920)
 1878 - Carl Sandburg, awdur (m. 1967)
 1883 - Kahlil Gibran, awdur, bardd ac arlunydd (m. 1931)
 1905 - Idris Davies, bardd (m. 1953)
 1915
 Ruth Gikow, arlunydd (m. 1982)
 Nina Anisiforova, arlunydd (m. 1989)
 1916 - Clothilde Peploe, arlunydd (m. 1997)
 1922 - Nina Veselova, arlunydd (m. 1960)
 1924
Kim Dae-jung, Arlywydd De Corea (m. 2009)
Earl Scruggs, cerddor (m. 2012)
 1931 - E. L. Doctorow, awdur (m. 2015)
 1936 - Darlene Hard, chwaraewraig tenis (m. 2021)
 1944 - Alan Stivell, cerddor
 1945
Margrete Auken, gwyddonydd a gwleidydd 
Barry John, chwaraewr rygbi
 1946 - Syd Barrett, cerddor (m. 2006)
 1953 - Malcolm Young, cerddor (m. 2017)
 1954 - Anthony Minghella, cyfarwyddwr ffilm (m. 2008)
 1955 - Rowan Atkinson, digrifwr
 1956 - Justin Welby, Archesgob Caergaint
 1960 - Nigella Lawson, cogydd
 1977
Maria Chudnovsky, mathemategydd
Adrianne Wadewitz, gwyddonydd (m. 2014)
 1982 - Eddie Redmayne, actor
 1985 - Callum McCaig, gwleidydd
 1986 - Alex Turner, canwr a cherddor (Arctic Monkeys)

Marwolaethau

 1148 - Gilbert de Clare, Iarll 1af Penfro
 1387 - Pedr I, brenin Aragon, 67
 1800 - William Jones, gweinidog ac awdur, 73
 1840 - Syr Watkin Williams-Wynn, 5ed Barwnig, 67
 1852 - Louis Braille, dyfeisiwr y system Braille, 43
 1906 - Robert Ambrose Jones (Emrys ap Iwan), awdur, 54
 1918 - Georg Cantor, mathemategydd, 72
 1919 - Theodore Roosevelt, Arlywydd yr Unol Daleithiau America, 60
 1949 - Victor Fleming, cyfarwyddwr ffilm, 75
 1962 - Teresa Sousa, arlunydd, 33
 1981 - A. J. Cronin, nofelydd, 84
 1993 - Rudolf Nureyev, dawnsiwr, 54
 1997 - Teiichi Matsumaru, pel-droediwr, 87
 1999 - Ann Collins, arlunydd, 82
 2005 - Britt Lundgren, arlunydd, 88
 2012
Clive Shell, chwaraewr rygbi, 64
Bob Holness, cyflwynydd teledu, 83
 2017 - Om Puri, actor, 66
 2022
Peter Bogdanovich, cyfarwyddwr ffilm, 82
Syr Sidney Poitier, actor, cyfarwyddwr, actifydd a diplomydd, 94

Gwyliau a chadwraethau
 Dydd Gŵyl y seintiau: Aerdeyrn, Eugrad, Hywyn a Mwrog.
 Yr Ystwyll
 Nadolig (Eglwys Apostolaidd Armenia)
 Diwrnod Pathet Lao (Laos)
 Diwrnod y Lluoedd Arfog (Irac)

Cyfeiriadau

0106
Ionawr, 06
7 Ionawr

7 Ionawr yw'r 7fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 358 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (359 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1610 - Galileo Galilei yn arsylwi pedair lleuad o Iau - Ganymede, Callisto, Io ac Ewropa.
 1989 - Akihito yn dod yn Ymerawdwr Japan.
 2006 - Charles Kennedy yn ymddiswyddo fel arweinydd Democratiaid Rhyddfrdol. 
 2015 - Ymosodiadau Charlie Hebdo.

Genedigaethau 
 1502 - Pab Grigor XIII (m. 1585)
 1768 - Joseph Bonaparte, brenin Napoli (m. 1844)
 1796 - Charlotte Augusta o Hanover, merch Siôr IV (m. 1817)
 1800 - Millard Fillmore, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1874)
 1858 - Eliezer Ben-Yehuda (m. 1922)
 1864 - Seo Jae-pil, gwleidydd a newyddiadurwr (m. 1951)
 1873 - Christopher Williams, arlunydd (m. 1934)
 1891 - Zora Neale Hurston, awdures ac anthropolegydd (m. 1960)
 1899 - Francis Poulenc, cyfansoddwr (m. 1963)
 1907 - Tullia Socin, arlunydd (m. 1995)
 1908 - Syr Frederick Gibberd, pensaer (m. 1984)
 1919 - Menchu Gal, arlunydd (m. 2008)
 1941 - Syr John E. Walker, cemegydd
 1942 - Takao Nishiyama, pel-droediwr
 1948 - Ichiro Mizuki, canwr a cherddor
 1956 - Johnny Owen, paffiwr (m. 1980)
 1963 - Rand Paul, gwleidydd
 1964 - Nicolas Cage, actor
 1965 - José Manuel Imbamba, archesgob
 1967
Irrfan Khan, actor (m. 2020) 
Syr Nick Clegg, gwleidydd
 1970 - Andrew Burnham, gwleidydd
 1971 - Jeremy Renner, actor
 1975 - Joubert Araújo Martins, pel-droediwr
 1982 - Jade North, pel-droediwr
 1985 - Syr Lewis Hamilton, gyrrwr Fformiwla Un
 1987 - Michael McGlinchey, pel-droediwr
 1991 - Caster Semenya, athletwraig
 1996 - Adam Beard, chwaraewr rygbi'r undeb

Marwolaethau 
 1536 - Catrin o Aragon, Tywysoges Cymru a Brenhines Lloegr, gwraig cyntaf Harri VIII, 50
 1749 - Anna van Royen, arlunydd, 41
 1864 - Hannah Cohoon, arlunydd, 82
 1933 - Margaret MacDonald, arlunydd, 68
 1943 - Nikola Tesla, dyfeisiwr, 86
 1944 - Lou Henry Hoover, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau, 69
 1975 - John Ellis Williams, awdur a dramodydd, 73
 1986 - Juan Rulfo, awdur, 68
 1988 - Trevor Howard, actor, 74
 1989 - Hirohito, Ymerawdwr Japan, 87
 2003 - Gussy Hippold-Ahnert, arlunydd, 92
 2007 - Magnús Magnússon, cyflwynydd teledu, 77
 2012 - Hedy Salquin, arlunydd, 83
 2015 
Cabu, arlunydd, 76
Rod Taylor, actor, 84
 2017 - Mário Soares, Arlywydd Portiwgal, 92
 2020 - Elizabeth Wurtzel, awdures, 52
 2021 - Neil Sheehan, newyddiadurwr, 84

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd Gŵyl Brannog, Gwrddelw a Chwyllog
 Nadolig Uniongred Dwyreiniol

0107
Ionawr, 07
8 Ionawr

8 Ionawr yw'r 8fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 357 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (358 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1297 - Annibyniaeth Monaco.
 1959 - Charles de Gaulle yn dod yn Arlywydd Ffrainc.
 2018 - Sandra Mason yn dod yn Llywodraethwr Cyffredinol Barbados.
 2023 - Mae adeiladau llywodraeth Brasil yn cael eu stormu gan gefnogwyr y cyn-Arlywydd Jair Bolsonaro.

Genedigaethau 

 1638 - Elisabetta Sirani, arlunydd (m. 1665)
 1823 - Alfred Russel Wallace, biolegydd (m. 1913)
 1824 - Wilkie Collins, nofelydd (m. 1889)
 1867 - Emily Greene Balch, gwyddonydd (m. 1961)
 1902 - Carl Ransom Rogers, seicolegydd (m. 1987)
 1914 - Berthe Marcou, arlunydd (m. 1993)
 1923 - Larry Storch, actor (m. 2022)
 1924 - Ron Moody, actor (m. 2015)
 1929 - Saeed Jaffrey, actor (m. 2015)
 1934 - Jacques Anquetil, seiclwr (m. 1987)
 1935 - Elvis Presley, canwr (m. 1977)
 1937 - Fonesig Shirley Bassey, cantores
 1941 - Graham Chapman, comedïwr ac awdur (m. 1989)
 1942 
Stephen Hawking, ffisegydd a mathemategwr (m. 2018)
Junichiro Koizumi, Prif Weinidog Japan (2001-2006)
Yvette Mimieux, actores (m. 2022)
 1947 - David Bowie, cerddor (m. 2016)
 1957 - Rosaly Lopes-Gautier, gwyddonydd
 1967 - R. Kelly, canwr, cyfansoddwr a rapiwr
 1983 - Kim Jong-un, gwleidydd
 1989
Oliver Bozanic, pel-droediwr
Non Stanford, triathletwraig

Marwolaethau 

 482 - Sain Severinws
 1107 - Edgar, brenin yr Alban
 1198 - Pab Celestine III
 1324 - Marco Polo, masnachwr a fforiwr, 69
 1642 - Galileo Galilei, gwyddonydd, 77
 1713 - Arcangelo Corelli, cyfansoddwr a fiolinydd, 59
 1896 - Paul Verlaine, bardd, 51
 1990 - Terry-Thomas, comedïwr, 78
 1996 - François Mitterrand, Arlywydd Ffrainc, 79
 1998 - Michael Tippett, cyfansoddwr, 93
 2015 - Richard Meade, joci, 76
 2017 - Peter Sarstedt, canwr, 75
 2021 - Katharine Whitehorn, newyddiadurwraig, 92
 2022 - Keith Todd, pel-droediwr, 80

Gwyliau a chadwraethau 
 Penblwydd Elvis Presley
 Penblwydd Kim Jong-un (Gogledd Corea)

0108
Ionawr, 08
9 Ionawr

9 Ionawr yw'r 9fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 356 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (357 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
 1788 - Connecticut yn dod yn 5ed talaith yr Unol Daleithiau.
 1861 - Secedau Mississippi o'r Unol Daleithiau.
 1886 - Agorwyd Twnnel Hafren yn swyddogol.
 1978 - Mae Ynysoedd Gogledd Mariana yn dod yn Gymanwlad yr Unol Daleithiau.
 2011 - Refferendwm annibyniaeth De Swdan.

Genedigaethau
 1554 - Pab Grigor XV (m. 1623)
 1590 - Simon Vouet, arlunydd (m. 1649)
 1773 - Cassandra Austen, arlunydd (m. 1845)
 1839 - Sarah Jane Rees, bardd (m. 1916)
 1898 - Fonesig Gracie Fields, cantores (m. 1979)
 1908 - Simone de Beauvoir, awdures (m. 1986)
 1913 - Richard Nixon, 37ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1994)
 1917 - Haydn Tanner, chwaraewr rygbi (m. 2009)
 1920 - Clive Dunn, actor (m. 2012)
 1928 - Judith Krantz, awdures (m. 2019)
 1929 - Brian Friel, dramodydd (m. 2015)
 1936 - Mike Davies, chwaraewr tenis a dyn busnes (m. 2015)
 1941 
Joan Baez, cantores a chyfansoddwraig
Terry Hands, cynhyrchydd theatr (m. 2020)
 1943 - Scott Walker, canwr a cherddor (m. 2019)
 1949 - Brynle Williams, gwleidydd (m. 2011)
 1954 - Philippa Gregory, awdures
 1955 - J. K. Simmons, actor
 1956 - Imelda Staunton, actores
 1959 - Rigoberta Menchú Tum, actifydd a gwleidydd
 1965 - Joely Richardson, actores
 1970 - Axel Rodrigues de Arruda, pel-droediwr
 1982 - Catherine, Tywysoges Cymru
 1987  
Bradley Davies, chwaraewr rygbi
Rhys Priestland, chwaraewr rygbi
 1993 - Katarina Johnson-Thompson, athletwraig

Marwolaethau
 1514 - Anna, Duges Llydaw, 36
 1799 - Maria Gaetana Agnesi, mathemategwr, 80
 1848 - Caroline Herschel, seryddwraig, 98
 1858 - Anson Jones, Arlywydd Gweriniaeth Texas, 59
 1873 - Napoléon III, Ymerawdwr Ffrainc, 64
 1878 - Vittorio Emanuele II, brenin yr Eidal, 57
 1923 - Katherine Mansfield, awdures, 34
 1961 - Emily Greene Balch, gwyddonydd, 94
 1984 - Frederick Gibberd, pensaer, 76
 1995 
Peter Cook, diddanwr, 57
Ljudmila Alekseevna Rontsjevskaja, arlunydd, 87
 1998 - Eleanor de Laittre, arlunydd, 86
 2000 - Nigel Tranter, awdur, 90
 2009 - T. Llew Jones, awdur, 93
 2011 - Makinti Napanangka, arlunydd, 80
 2013 - James M. Buchanan, economegydd, 93
 2022 
Maria Ewing, soprano, 71
Bob Saget, actor a digrifwr, 65

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Marteis (Panama)
 Diwrnod Gymanwlad (Ynysoedd Gogledd Mariana)

0109
Ionawr, 09
10 Ionawr

10 Ionawr yw'r 10fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 355 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (356 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
 1861 - Secedau Florida o'r Unol Daleithiau.
 1920 - Ymgynullodd aelodau Cynghrair y Cenhedloedd am y tro cyntaf, yng Ngenefa.
 1957 - Harold Macmillan yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
 2016 - Carles Puigdemont yn dod yn Arlywydd Catalwnia.

Genedigaethau

 1769 - Michel Ney, milwr (m. 1815)
 1790 - Owen Williams, bardd (m. 1874)
 1833 - Richard Davies, bardd (m. 1877)
 1843 - Frank James, brawd Jesse James (m. 1915)
 1886 - Nadezhda Udaltsova, arlunydd (m. 1961)
 1893 - Vicente Huidobro, bardd a dramodydd (m. 1948)
 1904 - Ray Bolger, actor a diddanwr (m. 1987)
 1910 - Helena Elisabeth Goudeket, arlunydd (m. 1943)
 1913 - Jane White Cooke, arlunydd (m. 2011)
 1914 - John Petts, arlunydd (m. 1991)
 1927 - Megumu Tamura, pêl-droediwr (m. 1986)
 1928 - Dorothy Van, arlunydd, actores a sgriptiwraig (m. 2002)
 1929 - Tatyana Alexandrova, arlunydd (m. 1983)
 1934 - Leonid Kravchuk, Arlywydd Wcrain (1991-1994) (m. 2022)
 1938 - Donald Knuth, cyfriadurwr a mathemategydd
 1944 - Frank Sinatra, Jr., canwr a cherddor (m. 2016)
 1945 - Syr Rod Stewart, canwr
 1949 - George Foreman, paffiwr
 1960 - Brian Cowen, Taoiseach
 1965 - Hiroshi Hirakawa, pêl-droediwr
 1974 - Jemaine Clement, actor a digrifwr
 1977 - Michelle O'Neill, gwleidydd
 1990 - Stefano Lilipaly, pel-droediwr
 1999 - Mason Mount, pel-droediwr
 2004 - Kaitlyn Maher, cantores

Marwolaethau

 681 - Pab Agatho
 976 - Ioan I Tzimiskes, Ymerawdwr Byzantium
 1276 - Pab Grigor X
 1645 - William Laud, 71, Archesgob Caergaint
 1778 - Carolus Linnaeus, 70, biolegydd
 1862 - Samuel Colt, 47, dyfeisiwr
 1917 - William Cody ("Buffalo Bill"), 70, heliwr ac anturiaethwr
 1934 - Ilse Heller-Lazard, 49, arlunydd
 1967 - Charlotte Berend-Corinth, 86, arlunydd
 1971 - Coco Chanel, 87, dylunydd ffasiwn
 1983 - Carwyn James, 53, chwaraewr rygbi
 2001 - Sarah Raphael, 40, arlunydd
 2014 - Martha Joy Gottfried, 88, arlunydd
 2015 - Francesco Rosi, 92, cyfarwyddwr ffilm
 2016 - David Bowie, 69, canwr a cherddor
 2017 
Roman Herzog, 82, Arlywydd yr Almaen
Oliver Smithies, 91, biocemegydd a biolegydd
 2020
Alun Gwynne Jones, Barwn Chalfont, 100, gwleidydd
Qaboos, Swltan Oman, 79
 2022 - Burke Shelley, 71, cerddor
 2023 - Cystennin II, brenin y Groegiaid, 82

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Rheol y Mwyafrif (Ynysoedd Bahama)

0110
Ionawr, 10
11 Ionawr

11 Ionawr yw'r 11eg dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 354 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (355 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1787 - William Herschel yn darganfod dau lleuad o Wranws - Titania ac Oberon.
 1861 - Secedau Alabama o'r Unol Daleithiau.
 1919 - Atodiadau Rwmania Transylfania.
 1974 - Ganwyd chwech o efeilliaid yn Cape Town, De Affrica, y chwe gefaill cyntaf i oroesi.
 1981 - Cantabria yn ennill ymreolaeth.

Genedigaethau 

 347 - Theodosius I, Ymerawdwr Rhufain (m. 395)
 1815 - John A. Macdonald, Prif Weinidog Canada (m. 1891)
 1818 - Daniel Silvan Evans, geiriadurwr (m. 1903)
 1839 - George Curzon, Ardalydd 1af Curzon o Kedleston (m. 1925)
 1858 - Harry Gordon Selfridge (m. 1947)
 1903 - Alan Paton, nofelydd (m. 1988)
 1907 - Pierre Mendès France, gwleidydd (m. 1982)
 1911 - Nora Heysen, arlunydd (m. 2003)
 1913 - Elina Asunta, arlunydd (m. 2011)
 1928 - Marcia Marcus, arlunydd
 1930 - Rod Taylor, actor (m. 2015)
 1934 - Jean Chrétien, gwladweinydd, Prif Weinidog Canada
 1936 
Eva Hesse, arlunydd (m. 1970)
Masashi Watanabe, pel-droediwr (m. 1995)
 1938 - Arthur Scargill, llywydd Undeb Cenedlaethol y Glowyr
 1939 - Dr Phil Williams, gwyddonwr a gwleidydd (m. 2003)
 1942 - Clarence Clemons, cerddor ac actor (m. 2011)
 1948 - Terry Williams, drymiwr
 1962 - Syr Chris Bryant, gwleidydd
 1971
Mary J. Blige, cantores 
Tom Ward, actor
 1972 - Amanda Peet, actores
 1975 - Matteo Renzi, gwleidydd
 1999 - Christian Nodal, canwr

Marwolaethau 

 314 - Pab Miltiades
 705 - Pab Ioan VI
 1791 - William Williams Pantycelyn, emynydd
 1801 - Domenico Cimarosa, cyfansoddwr, 51
 1902 - James James, telynor a cerddor, 69
 1920 - Syr Pryce Pryce-Jones, arloeswr busnes archebu drwy'r post, 85
 1928 - Thomas Hardy, nofelydd a bardd, 87
 1945 - Caradoc Evans, awdur, 66
 1958 - Edna Purviance, actores, 62
 1966 - Lal Bahadur Shastri, Prif Weinidog India, 61
 1970 - Richmal Crompton, nofelydd, 78
 1980 - Barbara Pym, nofelydd, 66
 2008 - Syr Edmund Hillary, mynyddwr a fforiwr, 88
 2010 - Miep Gies, ffrind Anne Frank, 100
 2014 - Ariel Sharon, gwleidydd, 85
 2015 - Anita Ekberg, actores, 83
 2018 
Charles Byrd, arlunydd a cherflunydd, 101
Ednyfed Hudson Davies, gwleidydd, 88
J. Aelwyn Roberts, awdur, darlledwr a chlerigwr, 99
 2019 - Steffan Lewis, gwleidydd, 34

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Eugenio María de Hostos (Puerto Rico)
Kagami Biraki (Japan)

0111
Ionawr, 11
12 Ionawr

12 Ionawr yw'r 12fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 353 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (354 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1616 - Sefydlu Belém, Brasil.
 1964 - Cyhoeddwyd gweriniaeth yn Sansibar gan wrthryfelwyr ar ddechrau Chwyldro Sansibar.
 1970 - Daeth rhyfel cartref Nigeria i ben pan ildiodd Biafra.
 2010 - Daeargryn Haiti 2010

Genedigaethau 

 1628 - Charles Perrault, awdur (m. 1703)
 1729 - Edmund Burke, athronydd (m. 1797)
 1746 - Johann Heinrich Pestalozzi, athro (m. 1827)
 1810 - John Dillwyn Llewelyn, botanegydd a ffotograffydd (m. 1882)
 1856 - John Singer Sargent, arlunydd (m. 1925)
 1863 - Vivekananda, mynch Hindwaid (m. 1902)
 1876 - Jack London, awdur (m. 1916)
 1893 - Hermann Göring, gwleidydd a chadlywydd (m. 1946)
 1905 - Tex Ritter, canwr (m. 1974)
 1908 - Jean Delannoy, cyfarwyddwr ffilm (m. 2008)
 1910 - Luise Rainer, actores (m. 2014)
 1914 - Ade Bethune, arlunydd (m. 2002)
 1915 - Maria Padula, arlunydd (m. 1987)
 1916 
Pieter Willem Botha, gwleidydd (m. 2006)
Mary Wilson, bardd (m. 2018)
 1917 - Maharishi Mahesh Yogi, athro ysbrydol (m. 2008)
 1923 - Alice Miller, seicolegydd ac arlunydd (m. 2010)
 1926 - Ray Price, cerddor (m. 2013)
 1932 - Des O'Connor, cyflwynydd teledu a chanwr (m. 2020)
 1933 - Michael Aspel, newyddiadurwr a chyflwynydd teledu
 1941 - Fonesig Fiona Caldicott, seiciatrydd a seicotherapydd (m. 2021)
 1944 
Joe Frazier, paffiwr (m. 2011)
Inge Viett, awdures a derfysgwraig (m. 2022)
 1948 - Gordon Campbell, gwleidydd
 1951 
Kirstie Alley, actores (m. 2022)
Rush Limbaugh, cyflwynydd (m. 2021)
 1956 - Marie Colvin, newyddiadurwraig (m. 2012)
 1964 - Jeff Bezos, dyn busnes (Amazon.com)
 1974 - Melanie C, cantores (Spice Girls)
 1991 - Pixie Lott, cantores ac actores
 1993 - Zayn Malik, canwr

Marwolaethau 

 1665 - Pierre de Fermat, mathemategwr, 57
 1829 - Friedrich Schlegel, bardd, 56
 1944 - Marie Henriques, arlunydd, 77
 1956 - Johanna von Destouches, arlunydd, 86 
 1957 - Britt Odhner, arlunydd, 46
 1960 - Nevil Shute, nofelydd, 60
 1970 - Gwilym Gwalchmai Jones, cerddor, 49
 1974 - Patricia o Connaught, 87
 1976 - Fonesig Agatha Christie, nofelydd, 85
 1997 - Gabriela Obremba, arlunydd, 69
 2002 
Anne Poor, arlunydd, 83
Cyrus Vance, gwleidydd, 84
 2003 
Maurice Gibb, cerddor, 53
Leopoldo Galtieri, milwr ac gwleidydd, 76
 2004 - Olga Aleksandrovna Ladyzhenskaya, mathemategydd, 81
 2006 - Pablita Velarde, arlunydd, 87
 2009 - Susanne Wenger, arlunydd, 93
 2010 - Zilda Arns, meddyg, 75
 2012 - Annemarie Moddrow-Buck, arlunydd, 95
 2013 - Norma Redpath, arlunydd, 84
 2014 - Alexandra Bastedo, actores, 67
 2018 - Bella Emberg, actores, 80
 2020 - Syr Roger Scruton, athronydd, 75
 2022 - Ronnie Spector, cantores, 78

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Cofio (Twrcmenistan)
 Diwrnod Cenedlaethol Ieuenctid (India)

0112
Ionawr, 12
13 Ionawr

13 Ionawr yw'r 13eg dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 352 diwrnod arall tan ddiwedd y flwyddyn (353 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1830 - Feneswela yn gwahanu oddi wrth Colombia Fwyaf.
 1842 - Cyrhaeddodd y meddyg William Brydon Jalalabad, yr unig un o'r fyddin Eingl-India o 16,500 o ddynion i oroesi, yn ystod cyrch cyntaf Prydain ar Affganistan.
 1898 - Cyhoeddodd Emile Zola ei erthygl J'Accuse yn datgelu dichell byddin Ffrainc yn erlyn Alfred Dreyfus yn ddiachos.
 1919 – Codwyd Y Faner Goch yn ystod gwrthryfel ar HMS Kilbride yn Aberdaugleddau.
 2001 - Daeargryn El Salfador.
 2012 - Suddo'r Costa Concordia oddi ar Giglio, Twscani, yr Eidal.

Genedigaethau 

 1848 - Lilla Cabot Perry, arlunydd (m. 1933)
 1864 - Hanna Hirsch-Pauli, arlunydd (m. 1940)
 1879 - Ida IJzerman, arlunydd (m. 1942)
 1884 - Sophie Tucker, cantores (m. 1966)
 1887 - Hedd Wyn, bardd (m. 1917)
 1907 - Sabine Zlatin, arlunydd (m. 1996)
 1919 - Robert Stack, actor (m. 2003)
 1924 - Paul Feyerabend, athronydd (m. 1994)
 1926 - Michael Bond, awdur (m. 2017)
 1933 - Janet Kear, gwyddonydd (m. 2004)
 1938 - Cabu, arlunydd (m. 2015)
 1944 - Lene Adler Petersen, arlunydd
 1947 - Carles Rexach, pel-droediwr
 1959 - Gilmar Rinaldi, pel-droediwr
 1961 - Julia Louis-Dreyfus, actores a chomediwraig
 1965 - Bill Bailey, digrifwr, actor a cherddor
 1966 - Patrick Dempsey, actor
 1969 - Stephen Hendry, chwaraewr snwcer
 1970 - Shonda Rhimes, awdures
 1975 - Daniel Kehlmann, awdur
 1976 - Magno Alves, pel-droediwr
 1977 - Orlando Bloom, actor
 1978 - Paulo César Tinga, pel-droediwr
 1980 - Akira Kaji, pel-droediwr
 1992 - Adam Matthews, pêl-droediwr
 1993 - Max Whitlock, jimnast artistig

Marwolaethau 

 86 CC - Gaius Marius, cadfridog a gwleidydd Rhufeinig, 71
 888 - Siarl Dew, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, 48
 858 - Brenin Ethelwulf
 1599 - Edmund Spenser, bardd
 1691 - George Fox, sylfaenydd Crynwriaeth a Cymdeithas Grefyddol Cyfeillion, 67
 1717 - Maria Sibylla Merian, arlunydd, 69
 1864 - Stephen Foster, cyfansoddwr, 37
 1909 - Eva Bonnier, arlunydd, 61
 1916 - Victoriano Huerta, Arlywydd Mecsico, 61
 1929 - Wyatt Earp, swyddog cyfraith, 80
 1936
Emily Shanks, arlunydd, 78
Bertha Zillessen, arlunydd, 63
 1941 - James Joyce, nofelydd a bardd, 58
 1943 - Sophie Taeuber-Arp, arlunydd, 54
 1944 - Holcha Krake, arlunydd, 58
 1968 - William Crwys Williams ("Crwys"), bardd, 93
 1971 - Maria Assunta Arbesser von Rastburg, arlunydd, 86
 1978 - Hubert H. Humphrey, Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau America, 66
 1993 - Edivaldo Martins Fonseca, pel-droediwr, 30
 2002 - Ted Demme, cyfarwyddwr ffilm, 38
 2003 - Elisabeth Steineke, arlunydd, 93
 2004 - Harold Shipman, llofrudd, 57
 2009 
Dai Llewellyn, cymdeithaswr, 62
Patrick McGoohan, actor, 80
 2015 - Jane Wilson, arlunydd, 90
 2017 - Antony Armstrong-Jones, ffotograffydd, 86
 2021
Siegfried Fischbacher, perfformiwr, 81
Mirain Llwyd Owen, actores, awdures ac ymgyrchydd, 47

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Cyndeyrn a Sant Eilian
Sant Cnut (Norwy, Sweden, y Ffindir)
Diwrnod cyfansoddiad (Mongolia)
Diwrnod Democratiaid (Cap Ferde)

0113
Ionawr, 13
14 Ionawr

14 Ionawr yw'r 14eg dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 351 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (352 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 

 1539 - Sbaen yn atodi Ciwba
 1639 - Mabwysiadwyd cyfansoddiad ysgrifenedig a elwid yn 'Fundamental Orders', a thrwy hynny greu llywodraeth, yn Connecticut. Dyma'r tro cyntaf i lywodraeth gael ei sefydlu drwy gyfansoddiad ysgrifenedig.
 1897 - Matthias Zurbriggen yn dringo Aconcagua
 1907 - Daeargryn Kingston, Jamaica
 1953 - Josip Broz Tito, yn dod yn Arlywydd Iwgoslafia
 1954 - Marilyn Monroe yn priodi Joe DiMaggio
 1972 - Margrethe II yn dod yn frenhines Denmarc
 2011 - Gwanwyn Arabaidd: Zine el-Abidine Ben Ali yn ymddiswyddo fel Arlywydd Tiwnisia
 2015 - Giorgio Napolitano yn ymddiswyddo fel Arlywydd yr Eidal

Genedigaethau 

 83 CC - Marcus Antonius, gwleidydd (m. 30 CC)
 1741 - Benedict Arnold (m. 1801)
 1804 - Syr Hugh Owen, addysgwr (m. 1881)
 1841 - Berthe Morisot, arlunydd (m. 1895)
 1875 - Albert Schweitzer, diwinydd, cerddor, athronydd, meddyg (m. 1965)
 1892
Martin Niemöller, ddiwinydd a gweinidog (m. 1984) 
Hal Roach, cynhyrchydd ffilm (m. 1992)
 1904 - Cecil Beaton, ffotograffydd (m. 1980)
 1913 - Motoo Tatsuhara, pêl-droediwr (m. 1984)
 1919 - Giulio Andreotti, gwleidydd (m. 2013)
 1921 - Alice Psacaropulo, arlunydd (m. 2018)
 1926
Mahasweta Devi, awdures (m. 2016) 
Warren Mitchell, actor (m. 2015)
 1934 - Richard Briers, actor (m. 2013)
 1938 - Allen Toussaint, cerddor (m. 2015)
 1941 - Faye Dunaway, actores
 1943 - Mariss Jansons, arweinydd cerddorfa (m. 2019)
 1946 - Harold Shipman, llofrudd (m. 2004)
 1968 - LL Cool J, cerddor
 1969
Jason Bateman, actor a chyfarwyddwr ffilm 
Dave Grohl, cerddor, canwr a chyfansoddwr
 1987 - Jess Fishlock, pel-droediwraig
 1999 - Declan Rice, pel-droediwr

Marwolaethau 

 1301 - Andrew III, brenin Hwngari
 1753 - George Berkeley, athronydd, 67
 1867 - Jean Auguste Dominique Ingres, arlunydd, 86
 1892 - Albert Victor, Dug Clarence, mab Edward VII, brenin y Deyrnas Unedig, 28
 1898 - Lewis Carroll (Charles Dodgson), awdur a mathemategwr, 65
 1953 - Johanna Hipp, arlunydd, 79
 1957 - Humphrey Bogart, actor, 57
 1962 - Clara Harnack, arlunydd, 84
 1964 - Thea Schleusner, arlunydd, 84
 1967 - Colette Bonzo, arlunydd, 49
 1968 - Henry Lewis, athro iaith a llenyddiaeth Gymraeg, 78
 1973 - Hanna Klose-Greger, arlunydd, 80
 1974 - Louise Meyer-Strasser, arlunydd, 79
 1977 - Anthony Eden, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 79
 1978 - Harold Abrahams, athletwr, 78
 2007 - Peter Prendergast, arlunydd, 60
 2009 - Ricardo Montalbán, actor, 88
 2010
P. K. Page, arlunydd, 93 
Manina Tischler, arlunydd, 91
 2012 - Txillardegi, sgriptiwr a gwleidydd, 82
 2013 - Conrad Bain, actor, 89
 2016 - Alan Rickman, actor, 69
 2022 - Alice von Hildebrand, gwyddonydd, 98
 2023 - Les Barker, bardd, 75

Gwyliau a chadwraethau 
 Hen Galan

0114
Ionawr, 14
15 Ionawr

15 Ionawr yw'r 15fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 350 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (351 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 

 1559 - Coroniad Elisabeth I, brenhines Lloegr.
 1759 - Mae Amgueddfa Brydeinig yn Llundain agor.
 1943 - Ymroddiad Pentagon yn Arlington, Virginia.
 1971 - Sefydlu Argae Aswan.
 1992 - Cydnabyddwyd annibyniaeth Croatia a Slofenia oddi wrth Iwgoslafia gan y rhan fwyaf o wledydd Ewrop.
 2001 - Sefydlu Wikipedia.
 2006 - Ethol Michelle Bachelet yn Arlywydd Tsile.
 2009 - Taith awyren 1549 US Airways.
 2022 - Mae ffrwyno'r llosgfynydd "Hunga Tonga" yn Tonga yn achosi tswnamis ar draws y Mor Tawel.
 2023 - Mae damwain awyren ger Pokhara, canol Nepal, yn lladd 72 o bobl.

Genedigaethau 

 1432 - Afonso V, brenin Portiwgal (m. 1481)
 1622 - Molière, dramodydd (m. 1673)
 1772 - Marie-Victoire Jaquotot, arlunydd (m. 1855)
 1847 - Camille Doncieux, arlunydd (m. 1879)
 1853 - Clara Dobbelaere, arlunydd (m. 1926)
 1893 - Ivor Novello, actor, canwr, cyfansoddwr (m. 1951)
 1906 - Aristoteles Onassis, dyn busnes (m. 1975)
 1910 - Vera Krafft, arlunydd (m. 2003)
 1913
Christine Rinne Allen, arlunydd
Lloyd Bridges, actor (m. 1998)
 1918 - Gamal Abdel Nasser, gwleidydd (m. 1970)
 1920 - Lore Doerr-Niessner, arlunydd (m. 1983)
 1921 - Frank Thornton, actor (m. 2013)
 1923 - Koji Miyata, pel-droediwr
 1928 - Amaranth Ehrenhalt, arlunydd (m. 2021)
 1929 - Martin Luther King, ymgyrchydd hawliau sifil (m. 1968)
 1931 - Lee Bontecou, arlunydd (m. 2022)
 1933 - Frank Bough, cyflwynydd teledu (m. 2020)
 1941 - Captain Beefheart, cerddor (m. 2010)
 1947 - Pete Waterman, cynhyrchydd recordiau, cyfansoddwr achlysurol a chyflwynydd teledu
 1952 - Tatsuhiko Seta, pel-droediwr
 1965 - James Nesbitt, actor
 1971 - Regina King, actores
 1972 - Claudia Winkleman, cyflwynydd teledu
 1977 - Giorgia Meloni, gwleidydd, Prif Weinidog yr Eidal
 1988 - Skrillex, canwr
 1996 - Dove Cameron, actores

Marwolaethau 

 41 - Gaius Caligula, Ymerawdwr Rhufain
 69 - Servius Sulpicius Galba, Ymerawdwr Rhufain, 72
 1895 - Yr Arglwyddes Charlotte Guest, cyfieithydd, 82
 1915 - Mary Slessor, cenhades, 66
 1919 - Rosa Luxemburg, chwyldroadwraig, 48
 1975 - Shojiro Sugimura, pel-droediwr, 69
 1984 - Marianne Manasse, arlunydd, 72
 1987 - Ray Bolger, diddanwr, 83
 2009 - Irina Baldina, arlunydd, 86
 2014 - Roger Lloyd-Pack, actor, 69
 2018
Ida Barbarigo, arlunydd, 92
Dolores O'Riordan, cantores, 46
 2019 - Carol Channing, actores a chantores, 97
 2020 - Christopher Tolkien, ysgolhaig a golygydd, 95
 2023 - Victoria Chick, economegydd, 86

Gwyliau a chadwraethau 
 Gŵyl Mabsant Mwrog (Llanfwrog, Sir Ddinbych).
 Diwrnod Wicipedia
 Dydd John Chilembwe (Malawi)
 Diwrnod Martin Luther King (yr Unol Daleithiau), pan fydd yn disgyn ar ddydd Llun

0115
Ionawr, 15
16 Ionawr

16 Ionawr yw'r 16eg dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 349 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (350 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 27 CC - Senedd Rhufain yn pleidleisio i roi'r enw "Augustus" i Octavianus. Yr enw yma a ddefnyddir ganddo o hyn ymlaen. Ym marn rhai ysgolheigion, mae hyn yn dynodi diwedd Gweriniaeth Rhufain a dechrau cyfnod yr Ymerodraeth Rufeinig.
 1547 - Ivan IV yn dod yn tsar Rwsia.
 1556 - Philip II yn dod yn brenin Sbaen.
 1969 - Rhoddodd Jan Palach ei hun i ar dân; myfyriwr yn Tsiecoslofacia ydoedd a gwnaeth hyn ym Mhrag oherwydd ei wrthwynebiad i gyrch yr Undeb Sofietaidd oedd wedi dod â Gwanwyn Prag i ben y flwyddyn cynt. Bu farw dridiau'n ddiweddarach: ar y 19 Ionawr.
 2006 - Ellen Johnson Sirleaf yn dod yn Arlywydd Liberia.

Genedigaethau 
 1741 - Hester Thrale, awdures (m. 1821)
 1897 - Elise Blumann, arlunydd (m. 1990)
 1898 - Gerta Overbeck, arlunydd (m. 1977)
 1901 - Fulgencio Batista y Zaldivar, gwleidydd (m. 1973)
 1902 - Eric Liddell, athletwr (m. 1945)
 1908 - Ethel Merman, actores a chantores (m. 1984)
 1929 - Vilma Caccuri, arlunydd
 1931 - Johannes Rau, Arlywydd yr Almaen (m. 2006)
 1932 - Dian Fossey, gwyddonydd (m. 1985)
 1948 - John Carpenter, cyfarwyddwr ffilm
 1974 - Kate Moss, model
 1979 - Aaliyah, actores a chantores (m. 2001)
 1980 - Lin-Manuel Miranda, actor, canwr, cyfansoddwr a dramodydd
 1983 - Daisuke Sakata, pêl-droediwr
 1986 - Daiki Niwa, pêl-droediwr
 1995 - Takumi Minamino, pêl-droediwr

Marwolaethau 
 1806 - William Pitt y Ieuengaf, 46, gwleidydd
 1869 - Julie von Egloffstein, 76, arlunydd
 1942 - Carole Lombard, 33, actores
 1957 - Arturo Toscanini, 89, cerddor ac arweinydd cerddorfa
 2006 - Sonia Ebling, 87, arlunydd
 2008 - Maria Herrmann-Kaufmann, 86, arlunydd
 2009 - John Mortimer, 85, awdur
 2016 - Joan Balzar, 87, arlunydd
 2017 - Eugene Cernan, 82, gofodwr
 2019 - Mirjam Pressler, 78, nofelydd
 2020 - Barry Tuckwell, 88, cerddor
 2021
Charlotte Cornwell, 71, actores 
Phil Spector, 81, cynhyrchydd cerddoriaeth a llofrudd a gollfarnwyd

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Martin Luther King (yr Unol Daleithiau), pan fydd yn disgyn ar ddydd Llun

0116
Ionawr, 16
17 Ionawr

17 Ionawr yw'r 17eg dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 348 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (349 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
1904 - Premiere y ddrama Vishniovy sad ("Yr ardd ceirios") gan Anton Chekhov.
1912 - Capten Robert Falcon Scott yng nghyrraedd Begwn y De, fis ar ôl y Norwywr Roald Amundsen.
1920 - Mae gwarharddiad ar alcohol yn dechrau yn yr Unol Daleithiau.
1991
Rhyfel y Gwlff: Ymgyrch Desert Storm yn dechrau.
Harald V yn dod yn frenin Norwy.
1995 - Daeargryn Kobe, Japan.

Genedigaethau

 1706 - Benjamin Franklin, gwladweinydd a dyfeisiwr (m. 1790)
 1738 - James Anderson, meddyg (m. 1809)
 1820 - Anne Brontë, nofelydd (m. 1849)
 1860
Marie von Bunsen, arlunydd (m. 1941) 
Douglas Hyde, Arlywydd Gweriniaeth Iwerddon (m. 1949)
 1863 - David Lloyd George, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1945)
 1880 - Mack Sennett, actor (m. 1960)
 1883 - Syr Compton Mackenzie, awdur, gwleidydd ac actifydd (m. 1972)
 1899 - Al Capone, gangster (m. 1947)
 1909 - Melitta Schnarrenberger, arlunydd (m. 1996)
 1914
Taizo Kawamoto, pêl-droediwr (m. 1985)
Fang Zhaoling, arlunydd (m. 2006)
 1918 - Sheri Martinelli, arlunydd (m. 1996)
 1920 - Hannah Tompkins, arlunydd (m. 1995)
 1922 - Betty White, actores (m. 2021)
 1923 - Dietje ten Cate-Bos, arlunydd
 1925 - Anne Graham, arlunydd
 1927 - Eartha Kitt, cantores ac actores (m. 2008)
 1928 - Vidal Sassoon, dyn-trin gwallt (m. 2012)
 1931 - James Earl Jones, actor
 1933 - Dalida, cantores (m. 1987)
 1942 - Muhammad Ali, paffiwr (m. 2016)
 1949 
Andy Kaufman, comedïwr (m. 1984)
Fonesig Sandra Mason, Arlywydd Barbados
 1952 - Ryuichi Sakamoto, cerddor a chyfansoddwr (m. 2023)
 1957 
Keith Chegwin, cyflwynydd teledu (m. 2017)
Steve Harvey, actor, awdur a chyflwynydd teledu
 1959 - Jaime Rodríguez, pel-droediwr
 1962 - Jim Carrey, actor
 1964 - Michelle Obama, cyfreithwraig ac awdures, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau
 1966
Nobuyuki Kojima, pêl-droediwr
Joshua Malina, actor
 1971 - Sylvie Testud, actores
 1984 - Calvin Harris, cyfansoddwr a chynhyrchydd recordiau

Marwolaethau

 395 - Theodosius I, 48, Ymerawdwr Rhufain
 1751 - Tomaso Albinoni, 79, cyfansoddwr
 1861 - Lola Montez, 39, dawnsiwraig ac actores
 1893 - Rutherford B. Hayes, 70, Arlywydd yr Unol Daleithiau
 1896 - Augusta Hall, Arglwyddes Llanover, 93, noddwr y chelfyddydau
 1916 - Marie Bracquemond, 75, arlunydd
 1961 - Patrice Lumumba, 35, gwleidydd
 1964 - T. H. White, nofelydd, 57
 1991 - Olav V, 87, brenin Norwy
 1997 - Clyde Tombaugh, 90, seryddwr
 2003 - Syr Goronwy Daniel, 88, academydd
 2008
Bobby Fischer, 64, chwaraewr gwyddbwyll
Della Purves, 62, arlunydd
 2014 - Alistair McAlpine, Barwn McAlpine o West Green, gwleidydd, 71
 2017 - Renate Niethammer, 103, arlunydd
 2019
Windsor Davies, 88, actor
Mary Oliver, 83, bardd
 2020 - Derek Fowlds, 82, actor
 2022 - Yvette Mimieux, 80, actores

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod cenedlaethol (Menorca)
 Diwrnod Martin Luther King (yr Unol Daleithiau), pan fydd yn disgyn ar ddydd Llun

0117
Ionawr, 17