alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1173

11g - 12g - 13g
1120au 1130au 1140au 1150au 1160au - 1170au - 1180au 1190au 1200au 1210au 1220au
1168 1169 1170 1171 1172 - 1173 - 1174 1175 1176 1177 1178

Digwyddiadau 
Mawrth/Ebrill - Harri, mab cyntaf Harri II, brenin Lloegr, yn lawnsio gwrthryfel.
Dechreuad yr adeiladaeth y Torre di Pisa (campanile yr eglwys gadeiriol Pisa)
Llyfrau
Tomos o Fynwy - The Life and Miracles of William (llyfr Gwrth-Semitiaidd)

Genedigaethau 
Llywelyn Fawr (agos) (m. 1240)

Marwolaethau 
3 Ebrill - Boleslaw IV, Dug Gwlad Pwyl
1174

11g - 12g - 13g
1120au 1130au 1140au 1150au 1160au - 1170au - 1180au 1190au 1200au 1210au 1220au
1169 1170 1171 1172 1173 - 1174 - 1175 1176 1177 1178 1179

Digwyddiadau 
 Cytundeb Falaise gan Wiliam I, brenin yr Alban, a Harri II, brenin Lloegr

Genedigaethau

Marwolaethau 
 Cynan ab Owain Gwynedd
11 Gorffennaf - Amalric I, brenin Jeriwsalem
1175

11g - 12g - 13g
1120au 1130au 1140au 1150au 1160au - 1170au - 1180au 1190au 1200au 1210au 1220au
1170 1171 1172 1173 1174 - 1175-  1176 1177 1178 1179 1180

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
András II, brenin Hwngari (m. 1235)

Marwolaethau 
Cadell ap Gruffudd, Tywysog Deheubarth
1176

11g - 12g - 13g
1120au 1130au 1140au 1150au 1160au - 1170au - 1180au 1190au 1200au 1210au 1220au
1171 1172 1173 1174 1175 - 1176 - 1177 1178 1179 1180 1181

Digwyddiadau 
 Nadolig - Yr Arglwydd Rhys yn cynnal Eisteddfod Aberteifi, yr eisteddfod gyntaf sy'n hysbys
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
20 Ebrill - Richard Fitz Gilbert de Clare, 2il Iarll Penfro
1177

11g - 12g - 13g
1120au 1130au 1140au 1150au 1160au - 1170au - 1180au 1190au 1200au 1210au 1220au
1172 1173 1174 1175 1176 - 1177 - 1178 1179 1180 1181 1182

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
Baldwin V, brenin Jeriwsalem

Marwolaethau 
13 Ionawr - Dug Harri II o Awstria
Albertus Parisiensis, cyfansoddwr
1178

11g - 12g - 13g
1120au 1130au 1140au 1150au 1160au - 1170au - 1180au 1190au 1200au 1210au 1220au
1173 1174 1175 1176 1177 - 1178 - 1179 1180 1181 1182 1183

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
22 Rhagfyr - Yr ymerawdwr Antoku o Japan (m. 1185)

Marwolaethau 
Bernard Silvestris, bardd ac athronydd (g. 1085)
1179

11g - 12g - 13g
1120au 1130au 1140au 1150au 1160au - 1170au - 1180au 1190au 1200au 1210au 1220au
1174 1175 1176 1177 1178 - 1179 - 1180 1181 1182 1183 1184

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
17 Medi - Hildegard o Fingen, cyfansoddwr
1180

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1175 1176 1177 1178 1179 - 1180 - 1181 1182 1183 1184 1185

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
6 Awst - Go-Toba, Ymerawdwr Japan (m. 1239)

Marwolaethau 
18 Medi - Louis VII, Brenin Ffrainc (g. 1120)
24 Medi - Manuel I Comnenus, ymerawdwr Byzantiwm
1181

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1176 1177 1178 1179 1180 - 1181 - 1182 1183 1184 1185 1186 1190

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
 Sant Ffransis o Assisi

Marwolaethau 
30 Awst - Pab Alexander III

1181
1182

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1177 1178 1179 1180 1181 - 1182 - 1183 1184 1185 1186 1187

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
 Valdemar, brenin Denmarc
1183

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1178 1179 1180 1181 1182 - 1183 - 1184 1185 1186 1187 1188

Digwyddiadau 
 Gwarchae Kerak

Genedigaethau

Marwolaethau
1184

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1179 1180 1181 1182 1183 - 1184 - 1185 1186 1187 1188 1189

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
 15 Mehefin - Magnus V, brenin Norwy
1185

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1180 1181 1182 1183 1184 - 1185 - 1186 1187 1188 1189 1190

Digwyddiadau

Genedigaethau 
23 Ebrill - Afonso II, brenin Portiwgal

Marwolaethau 
25 Gorffennaf - Afonso I, brenin Portiwgal
25 Tachwedd - Pab Lwsiws III
1186

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1181 1182 1183 1184 1185 - 1186 - 1187 1188 1189 1190 1191

Digwyddiadau

Genedigaethau 
 Ögedei Khan, mab Genghis Khan ac ail Khan Mawr y Mongoliaid

Marwolaethau
1187

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1182 1183 1184 1185 1186 - 1187 - 1188 1189 1190 1191 1192

Digwyddiadau
1 Mai - Brwydr Cresson
4 Gorffennaf - Brwydr Hattin
2 Hydref - Saladin yn cipio Jeriwsalem

Genedigaethau
5 Medi - Louis VIII, Brenin Ffrainc

Marwolaethau
19 Hydref - Pab Wrban III
17 Rhagfyr - Pab Grigor VIII

Yn ystod y flwyddyn:
 Owain Fychan ap Madog, mab Madog ap Maredudd, Tywysog Powys
1188

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1183 1184 1185 1186 1187 - 1188 - 1189 1190 1191 1192 1193

Digwyddiadau 
Gerallt Gymro a Baldwin, Archesgob Caergaint ar daith trwy Gymru
 Llyfrau - Gerallt Gymro - Topographia Hibernica a Hanes y Daith Trwy Gymru

Genedigaethau

Marwolaethau
1189

11g - 12g - 13g
1130au 1140au 1150au 1160au 1170au - 1180au - 1190au 1200au 1210au 1220au 1230au
1184 1185 1186 1187 1188 - 1189 - 1190 1191 1192 1193 1194

Digwyddiadau
Y Drydedd Groesgad yn dechrau

Genedigaethau
Yuri II, Tywysog Fladimir (m. 1238)

Marwolaethau
6 Gorffennaf - Harri II, brenin Lloegr, 56
1190

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1185 1186 1187 1188 1189 - 1190 - 1191 1192 1193 1194 1195

Digwyddiadau
Llyfrau: Kitab fasl al-maqal - Ynglŷn â chytgord rhwng Crefydd ac Athroniaeth, gan Ibn Rushd (Averroes)

Genedigaethau

Marwolaethau
 10 Mehefin - Ffrederic Barbarossa, Ymerawdwr Glân Rhufeinig
 19 Tachwedd - Baldwin, Archesgob Caergaint
1191

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1186 1187 1188 1189 1190 - 1191 - 1192 1193 1194 1195 1196

Digwyddiadau
12 Mai - Priodas Rhisiart I, brenin Lloegr gyda Berengaria o Navarra
7 Medi - Brwydr Arsuf
 Llyfrau - Itinerarium Cambriae (Gerallt Gymro)

Genedigaethau
8 Chwefror - Yaroslaf II, tywysog Fladimir (m. 1246)

Marwolaethau
27 Mawrth - Pab Clement III
1192

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1187 1188 1189 1190 1191 - 1192 - 1193 1194 1195 1196 1197

Digwyddiadau 
Diwedd Y Drydedd Groesgad

Genedigaethau

Marwolaethau 
26 Ebrill - Go-Shirakawa, ymerawdwr Japan, 64
1193

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1188 1189 1190 1191 1192 - 1193 - 1194 1195 1196 1197 1198

Digwyddiadau 
15 Awst - Priodas Philippe II, brenin Ffrainc, gyda Ingeborg, tywysoges Ddenmarc

Genedigaethau

Marwolaethau 
 4 Mawrth - Saladin, arweinydd Islamaidd
1194

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1189 1190 1191 1192 1193 - 1194 - 1195 1196 1197 1198 1199

Digwyddiadau
Brwydr Aberconwy - buddugoliaeth Llywelyn Fawr yn sefydlu ei awdurdod yng Ngwynedd
 Llyfrau
Gerallt Gymro - Descriptio Cambriae

Genedigaethau

Marwolaethau
 18 Gorffennaf - Guy o Lusignan
1195

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1190 1191 1192 1193 1194 - 1195 - 1196 1197 1198 1199 1200

Digwyddiadau 
Brwydr Maesyfed

Genedigaethau 
Y Dywysoges Siwan, merch John, brenin Lloegr, a gwraig y Tywysog Llywelyn ab Iorwerth o Wynedd

Marwolaethau
1196

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1191 1192 1193 1194 1195 - 1196 - 1197 1198 1199 1200 1201

Digwyddiadau 
Dechrau teyrnasiad Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr)
Ymgyrch olaf Rhys ap Gruffudd yn erbyn y Normaniaid
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau
1197

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1192 1193 1194 1195 1196 - 1197 - 1198 1199 1200 1201 1202

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
 Yr Arglwydd Rhys o Ddeheubarth
 Owain Cyfeiliog, tywysog ar ran ddeheuol teyrnas Powys a bardd
1198

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1193 1194 1195 1196 1197 - 1198 - 1199 1200 1201 1202 1203

Digwyddiadau

Genedigaethau 
24 Awst - Alexander II, brenin yr Alban (m. 1249)

Marwolaethau
1199

11g - 12g - 13g
1140au 1150au 1160au 1170au 1180au - 1190au - 1200au 1210au 1220au 1230au 1240au
1194 1195 1196 1197 1198 - 1199 - 1200 1201 1202 1203 1204

Digwyddiadau 
6 Ionawr - Llywelyn Fawr yn cyflwyno siarter i Abaty Aberconwy

Genedigaethau

Marwolaethau
1200

11g - 12g - 13g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au 
1195 1196 1197 1198 1199 - 1200 - 1201 1202 1203 1204 1205

Digwyddiadau 
 Sefydliad Ymerodraeth Kanem-Bornu
 Y Mongolwyr yn trechu Gogledd Tsieina

Genedigaethau 
 John Fitzallan, Arglwydd Croesoswallt
 Dōgen Zenji, sylfaenydd Bwdhaeth Zen Soto

Marwolaethau 
 Gruffudd ap Cynan ab Owain, arglwydd Meirionnydd, Ardudwy a Llŷn
 Joscelin III o Edessa
 Zhu Xi, athronydd Tsieineaidd
1201

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au
1196 197 1198 1199 1200 - 1201 - 1202 1203 1204 1205 1206

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
10 Hydref - Richart de Fornival, awdur y bwystori Bestiaire d'Amour

Marwolaethau 
25 Gorffennaf - Y Tywysog Gruffudd ap Rhys II o Ddeheubarth
1202

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au
1197 1198 1199 1200 1201 - 1202 - 1203 1204 1205 1206 1207

Digwyddiadau 
 Llyfrau - Liber Abaci gan Fibonacci

Genedigaethau

Marwolaethau 
Sverre Sigurdsson, brenin Norwy
1203

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au 
1198 1199 1200 1201 1202 - 1203 - 1204 1205 1206 1207 1208

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
Dafydd ab Owain Gwynedd, brenin Gwynedd
1204

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au 
1199 1200 1201 1202 1203 - 1204 - 1205 1206 1207 1208 1209

Digwyddiadau 
 Anrhaith Caergystennin gan y Bedwaredd Groesgad

Genedigaethau 
Mawrth neu Ebrill - Haakon IV, brenin Norwy (m. 1263)

Marwolaethau 
1 Ionawr - Haakon III, brenin Norwy, 21
31 Mawrth - Eleanor o Aquitaine, gwraig Harri II, brenin Lloegr, 80 neu 82
1205

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au 
1200 1201 1202 1203 1204 - 1205 - 1206 1207 1208 1209 1210

Digwyddiadau 
14 Ebrill - Brwydr Adrianople

Genedigaethau 
Wenceslaus I, brenin Bohemia (m. 1253)

Marwolaethau 
1 Ebrill - Amalric II, brenin Jeriwsalem
5 Ebrill - Isabella, brenhines Jeriwsalem
1206

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au
1201 1202 1203 1204 1205 - 1206 - 1207 1208 1209 1210 1220

Digwyddiadau 
 Temüjin, arweinydd y Mongoliaid, yn cymryd yr enw Genghis Khan

Genedigaethau 
 Béla IV, brenin Hwngari
 Güyük Khan, ŵyr Genghis Khan

Marwolaethau 
 15 Mawrth – Muhammad Ghuri, swltan y brenhinllin Ghurid
1207

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au 
1202 1203 1204 1205 1206 - 1207 - 1208 1209 1210 1211 1212

Digwyddiadau 
17 Mehefin - Stephen Langton yn dod yn Archesgob Caergaint

Genedigaethau 
8 Medi - Sancho II, brenin Portiwgal
1 Hydref - Y brenin Harri III, brenin Lloegr (m. 1272)

Marwolaethau 
17 Mehefin - Daoji, mynach Bwdhydd
4 Medi - Boniface I o Fontferrat, arweinydd y Groesgad 4ydd
 (y flwyddyn honno) - Jalal al-Din Muhammad Rumi, bardd a chyfrinydd
1208

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au 
1203 1204 1205 1206 1207 - 1208 - 1209 1210 1211 1212 1213

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Dafydd ap Llywelyn, mab Llywelyn Fawr

Marwolaethau 
21 Mehefin - Philipp o Swabia (g. 1177), brenin yr Almaen
1209

12g - 13g - 14g
1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - 1200au - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au 
1204 1205 1206 1207 1208 - 1209 - 1210 1211 1212 1213 1214

Digwyddiadau 
 22 Gorffennaf - Simon de Monfort, arweinydd y Groesgad Albigensaidd yn erbyn y Cathariaid, yn cipio dinas Béziers, gan ladd tua 20,000 o'r trigolion.
 Sefydlu Prifysgol Caergrawnt

Genedigaethau

Marwolaethau
1210

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au 
1205 1206 1207 1208 1209 - 1210 - 1211 1212 1213 1214 1215

Digwyddiadau 
17 Gorffennaf - Brwydr Gestilren

Genedigaethau 
5 Mai - Afonso III, brenin Portiwgal (m. 1279)

Marwolaethau 
17 Gorffennaf - Sverker II, brenin Sweden
1211

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au
1206 1207 1208 1209 1210 - 1211 - 1212 1213 1214 1215 1216

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Ibn Khallikan, ysgolhaig

Marwolaethau
1212

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au 
1207 1208 1209 1210 1211 - 1212 - 1213 1214 1215 1216 1217

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Ibn Sahl o Sevilla, bardd

Marwolaethau 
Maredudd ap Cynan ab Owain, arglwydd Meirionnydd, Ardudwy a Llŷn
1213

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au
1208 1209 1210 1211 1212 - 1213 - 1214 1215 1216 1217 1218

Digwyddiadau 
30 Mai - Brwydr Damme
12 Medi - Brwydr Muret

Genedigaethau

Marwolaethau
1214

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au 
1209 1210 1211 1212 1213 - 1214 - 1215 1216 1217 1218 1219

Digwyddiadau
27 Gorffennaf - Brwydr Bouvines rhwng byddinoedd Philippe II, Brenin Ffrainc a John, Brenin Lloegr

Genedigaethau
 25 Ebrill - Louis IX, brenin Ffrainc (m. 1270)

Marwolaethau
 5 Hydref - Alfonso VIII, brenin Castile, 58
 4 Rhagfyr - Gwilym I, brenin yr Alban ("Y Llew"), 72
tebygol - Emme o Anjou, gwraig Dafydd ab Owain Gwynedd, tua 70
1215

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au
1210 1211 1212 1213 1214 - 1215 - 1216 1217 1218 1219 1220

Digwyddiadau 
 Arwyddwyd y Magna Carta yn Runnymede
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
Gwyn ab Ednywain, distain Llywelyn Fawr
1216

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au
1211 1212 1213 1214 1215 - 1216 - 1217 1218 1219 1220 1221

Digwyddiadau 
 Cynhadledd Aberdyfi - tywysogion ac arglwyddi Deheubarth a'r canolbarth yn cydnabod Llywelyn Fawr yn Dywysog y Cymry
 Llyfrau -

Genedigaethau 
 Rhys Gryg - tywysog olaf Deheubarth

Marwolaethau 
18/19 Hydref - John, brenin Lloegr, 49
1218

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au
1213 1214 1215 1216 1217 - 1218 - 1219 1220 1221 1222 1223

Digwyddiadau 
Mawrth
Cytundeb Heddwch Caerwrangon

Genedigaethau

Marwolaethau
1219

12g - 13g - 14g
1160au 1170au 1180au 1190au 1200au - 1210au - 1220au 1230au 1240au 1250au 1260au 
1214 1215 1216 1217 1218 - 1219 - 1220 1221 1222 1223 1224

Digwyddiadau 
Y Croesgadwyr yn cipio Damietta yn yr Aifft
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau
1220

12g - 13g - 14g
1170au 1180au 1190au 1200au 1210au - 1220au - 1230au 1240au 1250au 1260au 1270au 
1215 1216 1217 1218 1219 - 1220 - 1221 1222 1223 1224 1225

Digwyddiadau 
Yr Estoniaid yn trechu'r Swediaid ym Mrwydr Lihula
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau
1222

12g - 13g - 14g
1170au 1180au 1190au 1200au 1210au - 1220au - 1230au 1240au 1250au 1260au 1270au 
1217 1218 1219 1220 1221 - 1222 - 1223 1224 1225 1226 1227

Digwyddiadau 
Awst - Erik Eriksson yn dod yn frenin Sweden.
yn ystod y flwyddyn - Priodas Elen ferch Llywelyn a John de Scotia, Iarll Caer

Genedigaethau 
 16 Chwefror - Nichiren, sylfaenydd Bwdhaeth Nichiren

Marwolaethau
1223

12g - 13g - 14g
1170au 1180au 1190au 1200au 1210au - 1220au - 1230au 1240au 1250au 1260au 1270au 
1218 1219 1220 1221 1222 - 1223 - 1224 1225 1226 1227 1228

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
Baibars, swltan yr Aifft a Syria

Marwolaethau 
Gerallt Gymro, clerigwr a hanesydd

1223
1224

12g - 13g - 14g
1170au 1180au 1190au 1200au 1210au - 1220au - 1230au 1240au 1250au 1260au 1270au
1219 1220 1221 1222 1223 - 1224 - 1225 1226 1227 1228 1229

Digwyddiadau
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau
Cathal Crobhdearg Ua Conchobair, brenin Connacht
1225

12g - 13g - 14g
1170au 1180au 1190au 1200au 1210au - 1220au - 1230au 1240au 1250au 1260au 1270au
1220 1221 1222 1223 1224 - 1225 - 1226 1227 1228 1229 1230

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
 Thomas Aquinas, diwinydd o'r Eidal

Marwolaethau
1226

12g - 13g - 14g
1170au 1180au 1190au 1200au 1210au - 1220au - 1230au 1240au 1250au 1260au 1270au 
1221 1222 1223 1224 1225 - 1226 - 1227 1228 1229 1230 1231

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
3 Hydref, Sant Ffransis o Assisi
8 Tachwedd, Louis VIII, Brenin Ffrainc
1229

12g - 13g - 14g
1170au 1180au 1190au 1200au 1210au - 1220au - 1230au 1240au 1250au 1260au 1270au 
1224 1225 1226 1227 1228 - 1229 - 1230 1231 1232 1233 1234

Digwyddiadau 
Ögedei Khan yn dod yn Khan Mawr y Mongoliaid
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau
1230

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au 
1225 1226 1227 1228 1229 - 1230 - 1231 1232 1233 1234 1235

Digwyddiadau

Genedigaethau 
(tua) - James o St George, pensaer (m. 1309)

Marwolaethau 
2 Mai - William de Braose (wedi crogi gan Llywelyn Fawr), ?30
23 Medi (neu 24 Medi) - Alfonso IX, brenin León, 59
23 Rhagfyr - Berengaria o Navarra, brenhines Rhisiart I o Loegr, ?60
1231

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au 
1226 1227 1228 1229 1230 - 1231 - 1232 1233 1234 1235 1236

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
17 Tachwedd - Elisabeth o Hwngari, santes
1232

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au 
1227 1228 1229 1230 1231 - 1232 - 1233 1234 1235 1236 1237

Digwyddiadau 
15 Mehefin - Brwydr Agridi

Genedigaethau

Marwolaethau 
18 Gorffennaf - John de Braose, Arglwydd Bramber a Gwŷr, 34?
Michael Scot, ysgolhaig
1233

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au 
1228 1229 1230 1231 1232 - 1233 - 1234 1235 1236 1237 1238

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Al-Nawawi, ysgolhaig o Syria

Marwolaethau
1234

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au 
1229 1230 1231 1232 1233 - 1234 - 1235 1236 1237 1238 1239

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
Rhys Gryg - tywysog olaf Deheubarth, yn 18 oed
1236

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au 
1231 1232 1233 1234 1235 - 1236 - 1237 1238 1239 1240 1241

Digwyddiadau 
14 Ionawr - Priod Harri III o Loegr ac Eleanor o Provence

Genedigaethau

Marwolaethau 
Madog ap Gruffudd, Tywysog Powys Fadog
1237

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au
1232 1233 1234 1235 1236 - 1237 - 1238 1239 1240 1241 1242

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Adam de la Halle, bardd (m. 1288)

Marwolaethau 
2 Chwefror - Y Dywysoges Siwan, gwraig Llywelyn Fawr a merch John, brenin Lloegr, yn Abergwyngregyn
6 Mehefin - John de Scotia, Iarll Huntingdon, mab-yng-nghyfraith Llywelyn Fawr, 30
1238

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au
1233 1234 1235 1236 1237 - 1238 - 1239 1240 1241 1242 1243

Digwyddiadau 
 21 Awst - Brwydr Örlygsstaðir yng Ngwlad yr Iâ

Genedigaethau 
 ?11 Gorffennaf - Dafydd ap Gruffydd, Tywysog Gwynedd (m. 1283)

Marwolaethau 
 Magnus Lagabøte, brenin Norwy
1239

12g - 13g - 14g
1180au 1190au 1200au 1210au 1220au - 1230au - 1240au 1250au 1260au 1270au 1280au
1234 1235 1236 1237 1238 - 1239 - 1240 1241 1242 1243 1244

Digwyddiadau

Genedigaethau 
17 Mehefin - Edward I, brenin Lloegr (m. 1307)

Marwolaethau 
28 Mawrth - Go-Toba, ymerawdwr Japan, 58
1240

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1235 1236 1237 1238 1239 - 1240 - 1241 1242 1243 1244 1245

Digwyddiadau 
15 Gorffennaf - Brwydr y Neva yn Rwsia

Genedigaethau 
29 Medi - Marged Plantagenet, brenhines yr Alban (m. 1275)

Marwolaethau 
11 Ebrill - Llywelyn Fawr (ganed 1173)
1241

12g - 13g - 14g
1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1236 1237 1238 1239 1240 - 1241 - 1242 1243 1244 1245 1246

Digwyddiadau 
 Awst - goresgynnwyd Cymru gan Harri III, brenin Lloegr

Genedigaethau

Marwolaethau 
11 Ebrill, Cadwgan o Landyfai, Esgob Bangor
1242

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1237 1238 1239 1240 1241 - 1242 - 1243 1244 1245 1246 1247

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
10 Chwefror - Shijō, ymerawdwr Japan
7 Hydref - Juntoku, ymerawdwr Japan
1243

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1238 1239 1240 1241 1242 - 1243 - 1244 1245 1246 1247 1248

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
Gerallt Gymro - llenor ac esgob
1244

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1239 1240 1241 1242 1243 - 1244 - 1245 1246 1247 1248 1249

Digwyddiadau 
 Haf - ymosododd Dafydd ap Llywelyn ar safleoedd Seisnig yng Nghymru, gan ddechrau rhyfel yn erbyn Harri III.

Genedigaethau

Marwolaethau 
1 Mawrth - Gruffudd ap Llywelyn Fawr
1245

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1240 1241 1242 1243 1244 - 1245 - 1246 1247 1248 1249 1250

Digwyddiadau

Genedigaethau
3 Ebrill - Philippe III, brenin Ffrainc (m. 1285)

Marwolaethau
24 Tachwedd - Walter Marshal, 5ydd Iarll Penfro, 49
23 Rhagfyr - Anselm Marshal, 6ydd Iarll Penfro, 37
1246

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1241 1242 1243 1244 1245 - 1246 - 1247 1248 1249 1250 1251

Digwyddiadau 
Dechrau teyrnasiad Llywelyn ap Gruffudd yng Ngwynedd

Genedigaethau 
14 Medi - John FitzAlan, 7ydd Iarll Arundel (m. 1272)

Marwolaethau 
25 Chwefror - Dafydd ap Llywelyn, tywysog Gwynedd
4 Mehefin - Isabella o Angoulême, brenhines Lloegr
(yn ystod y flwyddyn) - Ednyfed Fychan, distain Llywelyn Fawr a Dafydd ap Llywelyn
1247

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1242 1243 1244 1245 1246 - 1247 - 1248 1249 1250 1251 1252

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
Odo o Cheriton, awdur Chwedlau Odo
1248

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1243 1244 1245 1246 1247 - 1248 - 1249 1250 1251 1252 1253

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
4 Ionawr - Sancho II, brenin Portiwgal
1249

12g - 13g - 14g
1190au 1200au 1210au 1220au 1230au - 1240au - 1250au 1260au 1270au 1280au 1290au 
1244 1245 1246 1247 1248 - 1249 - 1250 1251 1252 1253 1254

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
6 Gorffennaf - Alexander II, brenin yr Alban, 51
1251

12g - 13g - 14g
1200au 1210au 1220au 1230au 1240au - 1250au - 1260au 1270au 1280au 1290au 1300au
1246 1247 1248 1249 1250 - 1251 - 1252 1253 1254 1255 1256

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
 Ibn Sahl o Sevilla
25 Ionawr - Harri II o Nassau
1252

12g - 13g - 14g
1200au 1210au 1220au 1230au 1240au - 1250au - 1260au 1270au 1280au 1290au 1300au
1247 1248 1249 1250 1251 - 1252 - 1253 1254 1255 1256 1257

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau 
Eleanor de Montfort, Tywysoges Gwynedd a Chymru

Marwolaethau 
29 Mehefin - Abel, brenin Denmarc
1253

12g - 13g - 14g
1200au 1210au 1220au 1230au 1240au - 1250au - 1260au 1270au 1280au 1290au 1300au
1248 1249 1250 1251 1252 - 1253 - 1254 1255 1256 1257 1258

Digwyddiadau 
 Llyfrau - Historia Anglorum gan Mathew Paris

Genedigaethau

Marwolaethau
1255

12g - 13g - 14g
1200au 1210au 1220au 1230au 1240au - 1250au - 1260au 1270au 1280au 1290au 1300au
1250 1251 1252 1253 1254 - 1255 - 1256 1257 1258 1259 1260

Digwyddiadau 
 Brwydr Bryn Derwin
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
1 Mai - Walter de Gray, esgob
1256

12g - 13g - 14g
1200au 1210au 1220au 1230au 1240au - 1250au - 1260au 1270au 1280au 1290au 1300au
1251 1252 1253 1254 1255 - 1256 - 1257 1258 1259 1260 1261

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
 tua Calan Mai - Gruffudd ab Ednyfed, swyddog uchel yn llys Gwynedd
1257

12g - 13g - 14g
1200au 1210au 1220au 1230au 1240au - 1250au - 1260au 1270au 1280au 1290au 1300au
1252 1253 1254 1255 1256 - 1257 - 1258 1259 1260 1261 1262

Digwyddiadau
Llywelyn ap Gruffudd yn rhyddhau Castell Ewloe o afael y Saeson ac yn sefydlu ei awdurdod yng ngogledd-ddwyrain Cymru
2 Mehefin - Brwydr Coed Llathen

Genedigaethau
14 Hydref - Y brenin Przemysł II o'r Wlad Pwyl

Marwolaethau
15 Awst - Sant Hyacinth
1261

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1256 1257 1258 1259 1260 - 1261 - 1262 1263 1264 1265 1266

Digwyddiadau 
15 Awst - Coroniad Michael VIII Palaiologos, ymerawdwr Byzantiwm

Genedigaethau 
9 Hydref - Denis, brenin Portiwgal (m. 1325)

Marwolaethau 
25 Mai - Pab Alexander IV
1262

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1257 1258 1259 1260 1261 - 1262 - 1263 1264 1265 1266 1267

Digwyddiadau 
 Cerddoriaeth - Adam de la Halle - Le Jeu de la Feuillée

Genedigaethau 
Y brenin Ladislaus IV o Hwngari

Marwolaethau
1263

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1258 1259 1260 1261 1262 - 1263 - 1264 1265 1266 1267 1268

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Yolande de Dreux, brenhines Alexander III, brenin yr Alban

Marwolaethau 
15 Rhagfyr - Haakon IV, brenin Norwy, 59
1264

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1259 1260 1261 1262 1263 - 1264 - 1265 1266 1267 1268 1269

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Pab Clement V

Marwolaethau 
2 Hydref - Pab Wrban IV
1266

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1261 1262 1263 1264 1265 - 1266 - 1267 1268 1269 1270 1271

Digwyddiadau 
Teyrnas Manaw a'r Ynysoedd yn dod yn rhan o Deyrnas yr Alban dan Gytundeb Perth

Genedigaethau 
Duns Scotus, athronydd (m. 1308)

Marwolaethau 
26 Chwefror - Manfred, brenin Sicilia
1267

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1262 1263 1264 1265 1266 - 1267 - 1268 1269 1270 1271 1272

Digwyddiadau 
 Cytundeb Trefaldwyn - Llywelyn ap Gruffudd yn cael ei adnabod yn Dywysog Cymru gan Goron Lloegr

Genedigaethau 
9 Hydref - Alan la Zouche, Arglwydd 1af la Zouche o Ashby, milwr (m. 1314)
17 Rhagfyr - Ymerawdwr Go-Uda o Japan (m. 1324)

Marwolaethau 
16 Tachwedd - Sant Sylvester Gozzolini (g. 1177)
John Fitzalan, 6ydd Iarll Arundel (g. 1223)
1268

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1263 1264 1265 1266 1267 - 1268 - 1269 1270 1271 1272 1273

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
17 Hydref - Goronwy ab Ednyfed, distain Gwynedd
1269

12g - 13g - 14g
1210au 1220au 1230au 1240au 1250au - 1260au - 1270au 1280au 1290au 1300au 1310au
1264 1265 1266 1267 1268 - 1269 - 1270 1271 1272 1273 1274

Digwyddiadau 
27 Hydref - Otakar II, brenin Bohemia, yn dod yn Ddug Carinthia

Genedigaethau 
17 Mehefin - Tywysoges Eleanor, merch Edward I, brenin Lloegr (m. 1298)

Marwolaethau 
Gruffudd Maelor II, Arglwydd y rhan fwyaf o deyrnas Powys Fadog
Idris II, califf Almohad olaf
1271

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au  - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1266 1267 1268 1269 1270 - 1271 - 1272 1273 1274 1275 1276

Digwyddiadau

Genedigaethau 
17 Medi - Wenceslaus II, Brenin Bohemia

Marwolaethau
1272

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1267 1268 1269 1270 1271 - 1272 - 1273 1274 1275 1276 1277

Digwyddiadau 
 Edward I yn dod yn frenin Lloegr

Genedigaethau

Marwolaethau 
16 Tachwedd - Harri III, brenin Lloegr
1273

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1268 1269 1270 1271 1272 - 1273 - 1274 1275 1276 1277 1278

Digwyddiadau 
6 Rhagfyr - Mae Thomas Aquinas yn stopio'n ysgrifennu y Summa Theologica.

Genedigaethau 
24 Tachwedd - Y Tywysog Alphonso, mab hynaf y brenin Edward I, brenin Lloegr

Marwolaethau 
13 Rhagfyr - Jalal ad-Din Muhammad Rumi, bardd
1274

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1269 1270 1271 1272 1273 - 1274 - 1275 1276 1277 1278 1279

Digwyddiadau

Genedigaethau 
 11 Gorffennaf - Robert I, brenin yr Alban

Marwolaethau 
 7 Mawrth - Thomas Aquinas, llenor a diwinydd
1275

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1270 1271 1272 1273 1274 - 1275 - 1276 1277 1278 1279 1280

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Dnyaneshwar, bardd Hindŵ (m. 1296)

Marwolaethau 
24 Medi - Humphrey de Bohun, 2ail Iarll Henffordd, 67?
1276

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1271 1272 1273 1274 1275 - 1276 - 1277 1278 1279 1280 1281

Digwyddiadau 
Dechrau Rhyfel Annibyniaeth Cyntaf Cymru (1276-77)
31 Mawrth - Castell Dolforwyn yn ildio i'r Saeson

Genedigaethau 
yn ystod y flwyddyn – Humphrey de Bohun, 4ydd Iarll Henffordd (m. 1322)

Marwolaethau 
10 Ionawr - Pab Grigor X, 66
22 Mehefin - Pab Innocentius V, tua 50
18 Awst - Pab Adrian V

Cyfeiriadau
1277

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1272 1273 1274 1275 1276 - 1277 - 1278 1279 1280 1281 1282

Digwyddiadau
Tachwedd -  Cytundeb Aberconwy rhwng Llywelyn ap Gruffudd ac Edward I o Loegr
 Castell Caergwrle yn cael ei godi gan Dafydd ap Gruffudd, yr olaf o'r cestyll Cymreig i gael ei godi.

Genedigaethau
Märta o Ddenmarc, brenhines Sweden (m. 1341)

Marwolaethau
1 Mai - Y brenin Stefan Uros I o Serbia
20 Mai - Pab Ioan XXI
1278

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1273 1274 1275 1276 1277 - 1278 - 1279 1280 1281 1282 1283

Digwyddiadau 
26 Awst - Brwydr ar y Marchfeld rhwng Bohemia a'r Almaen

Genedigaethau 
10 Tachwedd - Filippo, Tywysog Taranto, ymerawdwr Byzantiwm (m. 1331)

Marwolaethau 
26 Awst - Otakar II, brenin Bohemia
1279

12g - 13g - 14g
1220au 1230au 1240au 1250au 1260au - 1270au - 1280au 1290au 1300au 1310au 1320au
1274 1275 1276 1277 1278 - 1279 - 1280 1281 1282 1283 1284

Digwyddiadau 
5 Mawrth - Brwydr Aizkraukle

Genedigaethau

Marwolaethau 
16 Chwefror - Y brenin Afonso III o Bortiwgal
7 Rhagfyr - Y brenin Boleslaus V o Wlad Pwyl
1280

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1275 1276 1277 1278 1279 - 1280 - 1281 1282 1283 1284 1285

Digwyddiadau
6 Hydref - Thomas Bek yn dod yn Esgob Tyddewi

Genedigaethau
Birger, brenin Sweden (m. 1321)

Marwolaethau
9 Mai - Magnus VI, brenin Norwy, 42
22 Awst - Pab Nicolas III (g. c.1210)
1281

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1276 1277 1278 1279 1280 - 1281 - 1282 1283 1284 1285 1286

Digwyddiadau 
12 Awst - Brwydr Kōan: y Mongoliaid yn ymosod ar Japan ond mae teiffŵn yn dinistrio eu llynges

Genedigaethau 
Rudolf I, brenin Bohemia (m. 1307)

Marwolaethau 
Ivailo, ymerawdwr Bwlgaria
1282

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1277 1278 1279 1280 1281 - 1282 - 1283 1284 1285 1286 1287

Digwyddiadau 
Ail Ryfel Annibyniaeth Cymru
16 Mehefin - Brwydr Llandeilo Fawr; buddugoliaeth ysgubol i'r Cymry ar fyddin Seisnig
6 Tachwedd - Brwydr Moel-y-don
 11 Rhagfyr - Lladdwyd Llywelyn ap Gruffudd mewn ysgarmes annisgwyl yng Nghilmeri, ger llanfair ym Muallt.

Genedigaethau 
12 Mehefin - Y Dywysoges Gwenllian o Wynedd, merch Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru, ac Eleanor de Montfort

Marwolaethau 
19 Mehefin - Eleanor de Montfort, Tywysoges Cymru
 30 Hydref - Roger Mortimer, Barwn 1af Mortimer, tua 51
11 Rhagfyr
Llywelyn Ein Llyw Olaf, Tywysog Cymru
Mihangel VIII Palaiologos, ymerawdwr Bysantaidd
1283

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1278 1279 1280 1281 1282 - 1283 - 1284 1285 1286 1287 1288

Digwyddiadau 

 18 Ionawr - Castell Dolwyddelan yn syrthio i'r Saeson.
 25 Ebrill - Castell y Bere, yr olaf o gestyll Gwynedd i aros yn nwylo lluoedd Cymreig, yn syrthio i'r Saeson.
 22 Mehefin - cipiwyd Dafydd ap Gruffudd, Tywysog Cymru.

Genedigaethau 
Ebrill - Marged, brenhines yr Alban (m. 1290)

Marwolaethau 
3 Hydref - Dafydd ap Gruffydd, Tywysog Cymru, brawd Llywelyn Ein Llyw Olaf
1284

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1279 1280 1281 1282 1283 - 1284 - 1285 1286 1287 1288 1289

Digwyddiadau 
 3 Mawrth - Statud Rhuddlan yn gosod y drefn Seisnig newydd ar Gymru

Genedigaethau 
 25 Ebrill - Edward II, brenin Lloegr (m. 1327)

Marwolaethau 
 17 Ionawr - Alexander, Tywysog yr Alban, 19
1286

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1281 1282 1283 1284 1285 - 1286 - 1287 1288 1289 1290 1291

Digwyddiadau 
25 Tachwedd - Marged, wyres Alexander III, yn dod brenhines yr Alban

Genedigaethau 
30 Mehefin - John de Warenne, 7ydd Iarll Surrey (m. 1347)

Marwolaethau 
19 Mawrth - Alexander III, brenin yr Alban, 44
1287

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1282 1283 1284 1285 1286 - 1287 - 1288 1289 1290 1291 1292

Digwyddiadau 
17 Ionawr - Cytundeb San Agayz

Genedigaethau 
25 Ebrill - Roger Mortimer, Iarll 1af March, Arglwydd Mers (m. 1330)

Marwolaethau 
31 Awst - Konrad von Würzburg, bardd
Llywelyn ap Dafydd, mab Dafydd ap Gruffydd
1288

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1283 1284 1285 1286 1287 - 1288 - 1289 1290 1291 1292 1293

Digwyddiadau 
Brwydr Worringen

Genedigaethau

Marwolaethau 
Ibn al-Nafis, meddyg ac ysgolhaig
1289

12g - 13g - 14g
1230au 1240au 1250au 1260au 1270au - 1280au - 1290au 1300au 1310au 1320au 1330au
1284 1285 1286 1287 1288 - 1289 - 1290 1291 1292 1293 1294

Digwyddiadau

Genedigaethau 
4 Hydref - Louis X, Brenin Ffrainc

Marwolaethau
1292

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au 
1287 1288 1289 1290 1291 - 1292 - 1293 1294 1295 1296 1297

Digwyddiadau

Genedigaethau 
Eleanor de Clare

Marwolaethau 
4 Ebrill - Pab Nicolas IV
Rhagfyr John Pecham, Archesgob Caergraint
1293

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au 
1288 1289 1290 1291 1292 - 1293 - 1294 1295 1296 1297 1298

Digwyddiadau 
26 Mai - Daeargryn yn Kamakura, Japan.
 Llyfrau
Dante Alighieri - La Vita Nuova

Genedigaethau 
Hydref - Margaret de Clare

Marwolaethau 
12 Mai - Thomas Bek, Esgob Tyddewi
1294

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au
1289 1290 1291 1292 1293  - 1294 - 1295 1296 1297 1298 1299

Digwyddiadau 
 Dechrau Gwrthryfel Cymreig 1294-95 dan arweinyddiaeth Madog ap Llywelyn

Genedigaethau 
18 Mehefin (neu 19 Mehefin) - Siarl IV, brenin Ffrainc (m. 1328)

Marwolaethau 
 18 Chwefror - Kublai Khan, Ymerawdwr Tsieina, 78
1295

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au
1290 1291 1292 1293 1294 - 1295 - 1296 1297 1298 1299 1300

Digwyddiadau 
5 Mawrth - Brwydr Maes Maidog

Genedigaethau 
 16 Medi - Elizabeth de Clare, aeres

Marwolaethau
1296

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au 
1291 1292 1293 1294 1295 - 1296 - 1297 1298 1299 1300 1310

Digwyddiadau 
 27 Ebrill - Brwydr Dunbar rhwng Lloegr a'r Alban; mae Edward I, brenin Lloegr, yn ennill.

Genedigaethau 
 10 Awst - Ioan I, brenin Bohemia (m. 1346)

Marwolaethau 
 19 Mai - Pab Celestine V
1297

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au
1292 1293 1294 1295 1296 - 1297 - 1298 1299 1300 1301 1302

Digwyddiadau 
 8 Ionawr - Priodas Elisabeth o Ruddlan (merch Edward I, brenin Lloegr a John o Ipswich, Iarll Holland
 11 Gorffennaf - Canoneiddiwyd Louis IX, brenin Ffrainc gan y Pab
 11 Medi - Brwydr Pont Stirling; mae William Wallace yn ennill.

Genedigaethau 
 14 Awst - Hanezono, ymerawdwr Japan (m. 1348)

Marwolaethau

Cyfeiriadau
1298

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au
1293 1294 1295 1296 1297 - 1298 - 1299 1300 1301 1302 1303

Digwyddiadau 
 2 Gorffennaf - Brwydr Göllheim
 22 Gorffennaf - Brwydr Falkirk
 9 Medi - Brwydr Curzola

Genedigaethau 
 12 Rhagfyr - Albert II, Dug Awstria

Marwolaethau 
 29 Awst - Eleanor o Loegr, 29, merch hyna Edward I, brenin Lloegr
 31 Rhagfyr - Wmffre de Bohun, 3ydd Iarll Henffordd
1299

12g - 13g - 14g
1240au 1250au 1260au 1270au 1280au - 1290au - 1300au 1310au 1320au 1330au 1340au
1294 1295 1296 1297 1298 - 1299 - 1300 1301 1302 1303 1304

Digwyddiadau 
 1 Rhagfyr - Brwydr Falconaria rhwng Sisili a Napoli

Genedigaethau 
 Alfonso IV, brenin Aragon (m. 1336)

Marwolaethau 
 15 Gorffennaf - Eirik Magnusson, brenin Norwy, 31
1300

12g - 13g - 14g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au 
1295 1296 1297 1298 1299 - 1300 - 1301 1302 1303 1304 1305

Digwyddiadau 
 15 Mehefin - Sefydlu dinas Bilbao, Gwlad y Basg
 Awst - Wenceslas II, brenin Bohemia, yn dod yn frenin Gwlad Pwyl

Genedigaethau 
 Jean Buridan, athronydd Ffrengig
 Qutugtu Khan, ymerawdwr y Mongolwyr

Marwolaethau 
 29 Awst - Guido Cavalcanti, bardd Eidalaidd
 Tran Hung Dao, cadfridog Fietnamaidd
1301

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au 
1296 1297 1298 1299 1300 - 1301 - 1302 1303 1304 1305 1306

Digwyddiadau 
7 Chwefror - Mae Edward o Gaernarfon yn dod yn Dywysog Cymru.

Genedigaethau

Marwolaethau
1303

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au
1298 1299 1300 1301 1302 - 1303 - 1304 1305 1306 1307 1308

Digwyddiadau 
24 Chwefror - Brwydr Roslin: yr Albanwyr yn trechu'r Saeson
4 Ebrill - Brwydr Arques rhwng Fflandrys a Ffrainc

Genedigaethau 
22 Chwefror - Gegeen Khan, ymerawdwr Tsieina (m. 1323)

Marwolaethau 
11 Hydref - Pab Boniface VIII
1304

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au
1299 1300 1301 1302 1303 - 1304 - 1305 1306 1307 1308 1309

Digwyddiadau
17 Awst - Brwydr Mons-en-Pévèle rhwng Fflandrys a Ffrainc

Genedigaethau
24 Chwefror - Ibn Battuta, ysgolhaig a fforiwr (m.  tua 1368)
20 Gorffennaf - Francesco Petrarca, ysgolhaig a bardd (m. 1374)

Marwolaethau
7 Gorffennaf - Pab Benedict XI, 64
1305

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au
1300 1301 1302 1303 1304 - 1305 - 1306 1307 1308 1309 1310

Digwyddiadau 

5 Mehefin - Clement V yn dod yn pab

Genedigaethau 
29 Medi - Harri XIV, Dug Bafaria (m. 1339)

Marwolaethau 
23 Awst - Syr William Wallace (dienyddiwyd yn Smithfield, Llundain)
4 Hydref - Kameyama, ymerawdwr Japan
1306

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au 
1301 1302 1303 1304 1305 - 1306 - 1307 1308 1309 1310 1311

Digwyddiadau 
19 Mehefin - Brwydr Methven rhwng Lloegr a'r Alban

Genedigaethau

Marwolaethau 
4 Awst - Wenceslaus III, brenin Bohemia

Yn ystod y flwyddyn:
Jacopone da Todi, 78, bardd ac ysgolhaig
1307

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au 
1302 1303 1304 1305 1306 - 1307 - 1308 1309 1310 1311 1312

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
7 Gorffennaf - Y brenin Edward I o Loegr
1308

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au 
1303 1304 1305 1306 1307 - 1308 - 1309 1310 1311 1312 1313

Digwyddiadau 
25 Ionawr - Priodas Edward II o Loegr ag Isabelle o Ffrainc

Genedigaethau

Marwolaethau 
8 Tachwedd - Duns Scotus, athronydd
1309

13g - 14g - 15g
1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - 1300au - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au 
1304 1305 1306 1307 1308 - 1309 - 1310 1311 1312 1313 1314

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau 
James o St George, pensaer
1310

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1305 1306 1307 1308 1309 - 1310 - 1311 1312 1313 1314 1315

Digwyddiadau

Genedigaethau 
30 Ebrill - Casimir III, brenin Gwlad Pwyl

Marwolaethau 
5 Mehefin - Amalric, Tywysog Tyre
1311

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1306 1307 1308 1309 1310 - 1311 - 1312 1313 1314 1315 1316

Digwyddiadau 
15 Mawrth - Brwydr Halmyros

Genedigaethau 
24 Mehefin - Philippa o Hainault, gwraig Edward III, brenin Lloegr, brenhines Lloegr 1328-1369 (ei farwolaeth)
13 Awst - Y brenin Alfonso XI, brenin Gastile (m. 1350)

Marwolaethau
1312

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1307 1308 1309 1310 1311 - 1312 - 1313 1314 1315 1316 1317

Digwyddiadau

Genedigaethau 
13 Tachwedd - Y brenin Edward III o Loegr (m. 1377)

Marwolaethau 
7 Medi - Y brenin Ferdinand IV o Gastile (g. 1285)
1313

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1308 1309 1310 1311 1312 - 1313 - 1314 1315 1316 1317 1318

Digwyddiadau

Genedigaethau 
16 Mehefin - Giovanni Boccaccio, awdur (m. 1375)

Marwolaethau
1314

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1309 1310 1311 1312 1313 - 1314 - 1315 1316 1317 1318 1319

Digwyddiadau 
24 Mehefin - Brwydr Bannockburn rhwng Lloegr a'r Alban

Genedigaethau 
Valdemar III, brenin Denmarc (m. 1364)

Marwolaethau 
20 Ebrill - Pab Clement V
1315

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1310 1311 1312 1313 1314 - 1315 - 1316 1317 1318 1319 1320

Digwyddiadau 
 13 Awst - Priodas Louis X, Brenin Ffrainc a Clémence d'Anjou

Genedigaethau

Marwolaethau 
 (o gwmpas) Rhodri ap Gruffudd, taid Owain Lawgoch
1316

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1311 1312 1313 1314 1315 - 1316 - 1317 1318 1319 1320 1321

Digwyddiadau 
Gwrthryfel Llywelyn Bren yn ne Cymru
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau
1318

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1313 1314 1315 1316 1317 - 1318 - 1319 1320 1321 1322 1323

Digwyddiadau 
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau 
Llywelyn Bren (neu 1317)
1319

13g - 14g - 15g
1260au 1270au 1280au 1290au 1300au - 1310au - 1320au 1330au 1340au 1350au 1360au 
1314 1315 1316 1317 1318 - 1319 - 1320 1321 1322 1323 1324

Digwyddiadau 
8 Gorffennaf - Mae Magnws IV, brenin Sweden, yn dod brenin Norwy

Genedigaethau 
16 Ebrill - Ioan II, brenin Ffrainc (m. 1364)

Marwolaethau 
13 Tachwedd - Eric VI, brenin Denmarc, 45
1320

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1315 1316 1317 1318 1319 - 1320 - 1321 1322 1323 1324 1325

Digwyddiadau 
Adeiladaeth yr Arsenal Nuovo yn Fenis.
6 Ebrill – Datganiad Obar Bhrothaig

Llyfrau 
Dante - Quaestio de Aqua et Terra

Genedigaethau 
Dafydd ap Gwilyn tua'r flwyddyn hon
8 Ebrill - Pedr I, brenin Portiwgal (m. 1367)
Iolo Goch, bardd (m. 1398)

Marwolaethau 
 Mihangel IX, cyd-Ymerawdwr Caergystennaidd.
1321

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1316 1317 1318 1319 1320 - 1321 - 1322 1323 1324 1325 1326

Digwyddiadau 
Brwydr Afon Irpen

Genedigaethau

Marwolaethau 
12 Ionawr - Marie de Brabant, brenhines Philippe III, brenin Ffrainc
14 Medi - Dante Alighieri, bardd
1322

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1317 1318 1319 1320 1321 - 1322 - 1323 1324 1325 1326 1327

Digwyddiadau 
16 Mawrth - Brwydr Boroughbridge rhwng Lloegr a'r Alban
28 Medi - Battle of Mühldorf rhwng Bafaria ac Awstria

Genedigaethau 
11 Ionawr - Kōmyō, ymerawdwr Japan (m. 1380)

Marwolaethau 
3 Ionawr - Philippe V, brenin Ffrainc, 28
1323

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1318 1319 1320 1321 1322 - 1323 - 1324 1325 1326 1327 1328

Digwyddiadau 
Vilnius yn dod yn brifddinas Lithwania

Genedigaethau

Marwolaethau
1324

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1319 1320 1321 1322 1323 - 1324 - 1325 1326 1327 1328 1329

Digwyddiadau 
Llyfrau
Marsilius of Padua - Defensor Pacis

Genedigaethau 
 5 Mawrth - Dafydd II, brenin yr Alban (m. 1371)

Marwolaethau 
 8 Ionawr - Marco Polo, fforiwr, 69
1325

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1320 1321 1322 1323 1324 - 1325 - 1326 1327 1328 1329 1330

Digwyddiadau 
Sefydlu Tenochtitlán, prifddinas Ymerodraeth yr Azteciaid
 Llyfrau -

Genedigaethau

Marwolaethau
1326

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1321 1322 1323 1324 1325 - 1326 - 1327 1328 1329 1330 1331

Digwyddiadau 
 3 Mehefin - Cytundeb Novgorod rhwng Rwsia a Norwy

Genedigaethau 
 3 Mawrth - Ifan III, Tywysog Moscfa (m. 1359)

Marwolaethau 
 26 Tachwedd - Hugh le Despenser, 40
1327

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1322 1323 1324 1325 1326 - 1327-  1328 1329 1330 1331 1332

Digwyddiadau 
25 Ionawr - Edward III yn dod yn frenin Lloegr.

Genedigaethau 
Mehefin - Malatesta Ungaro, condottiero (m. 1372)

Marwolaethau 
21 Medi - Edward II, brenin Lloegr, 43
1328

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1323 1324 1325 1326 1327 - 1328 - 1329 1330 1331 1332 1333

Digwyddiadau 
17 Gorffennaf - Priodas Dafydd II, brenin yr Alban, a Joan, merch Edward II, brenin Lloegr

Genedigaethau 
29 Medi - Joan o Gaint, Tywysoges Cymru (m. 1385)

Marwolaethau 
1 Chwefror - Siarl IV, brenin Ffrainc, 34?
1329

13g - 14g - 15g
1270au 1280au 1290au 1300au 1310au - 1320au - 1330au 1340au 1350au 1360au 1370au 
1324 1325 1326 1327 1328 - 1329 - 1330 1331 1332 1333 1334

Digwyddiadau 
7 Mehefin - Mae Dafydd II yn dod yn frenin yr Alban.

Genedigaethau

Marwolaethau 
7 Mehefin - Robert I, brenin yr Alban
1330

13g - 14g - 15g
1280au 1290au 1300au 1310au 1320au - 1330au - 1340au 1350au 1360au 1370au 1380au
1325 1326 1327 1328 1329 - 1330 - 1331 1332 1333 1334 1335

Digwyddiadau 
 Llyfrau - (o gwmpas) Einion Offeiriad yn ysgrifennu ei Ramadeg

Genedigaethau 
15 Mehefin - Edward, y Tywysog Du, Tywysog Cymru (m. 1376)

Marwolaethau 
19 Mawrth - Edmund o Woodstock, 1af Iarll Caint, 28 (ddienyddwyd)
29 Tachwedd - Roger Mortimer, 1af Iarll March, 43 (ddienyddwyd)
1331

13g - 14g - 15g
1280au 1290au 1300au 1310au 1320au - 1330au - 1340au 1350au 1360au 1370au 1380au
1326 1327 1328 1329 1330 - 1331 - 1332 1333 1334 1335 1336

Digwyddiadau 
27 Medi - Brwydr Plowce (Gwlad Pwyl)

Genedigaethau 
Blanche d'Évreux, gwraig Philippe VI, brenin Ffrainc (m. 1398)

Marwolaethau 
30 Rhagfyr - Bernard Gui, chwil-lyswr
1332

13g - 14g - 15g
1280au 1290au 1300au 1310au 1320au - 1330au - 1340au 1350au 1360au 1370au 1380au
1327 1328 1329 1330 1331 - 1332 - 1333 1334 1335 1336 1337

Digwyddiadau 
10–11 Awst – Brwydr Dupplin Moor (Yr Alban)
16 Rhagfyr - Brwydr Annan (Yr Alban)

Genedigaethau 
10 Hydref - Siarl II, brenin Navarre (m. 1387)

Marwolaethau 
13 Chwefror - Andronikos II Palaiologos, ymerawdwr Byzantiwm, 72
1333

13g - 14g - 15g
1280au 1290au 1300au 1310au 1320au - 1330au - 1340au 1350au 1360au 1370au 1380au
1328 1329 1330 1331 1332 - 1333 - 1334 1335 1336 1337 1338

Digwyddiadau 
 19 Gorffennaf - Brwydr Bryn Hallidon (Yr Alban)

Genedigaethau

Marwolaethau 
 2 Mawrth - Władysław I, brenin Gwlad Pwyl, 71
1334

13g - 14g - 15g
1280au 1290au 1300au 1310au 1320au - 1330au - 1340au 1350au 1360au 1370au 1380au
1329 1330 1331 1332 1333 - 1334 - 1335 1336 1337 1338 1339

Digwyddiadau

Genedigaethau

Marwolaethau
4 Rhagfyr - Pab Ioan XXII