alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Chust-Paxtakor

Chust-Paxtakor Futbol Klubi Namangan viloyati Chust tumanida ixtisoslashgan futbol jamoasidir. Klub 1992-2009 yilgi Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Chempionatida 2-Ligasida faoliyat olib borgan. 2010-yildan boshlab Chust-Paxtakor Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasining 1-Liga Sharq Mintaqasida kurash olib bormoqda. Chust-Paxtakor oʻz uy uchrashuvlarini Chust shahridagi 5000 muhlisga moʻljallangan Paxtakor Stadionida oʻtkazadi.

Oldingi nomlari 
 1968—1970 — „Chust“ Namangan viloyati.
 1995 — „Sardor“ Chust.
 2002 — „Paxtakor“ Chust.
 2004 — „Chust Paxta“ Chust.
 2010—2015 — „Chust-Paxtakor“ Chust.

Klub Tarixi 

Chust Paxtakor 1968-yillarda tashkil etilgan. Jamoa musobaqalarda „1-May“ kolxozi nomidan ishtirok etib, bosma nashrlarda Chust (Namangan viloyati) nomi bilan yuritilgan . Turli yillarda turli nomlar bilan atalgan klub 1968-yili Oʻzbek SSR Futbol Ligasida chempion boʻlgan. Oʻsha yillari klub Oʻzbekiston nomi ostida ishtirok etardi va asosiy homiysi Barion Korxonasi edi.

Yutuqlari 
2013-O‘zbekiston Birinchi ligasi (9-o‘rin).
1969-SSSR Ikkinchi ligasi — „O‘rta Osiy“ zonasi „B“ toifa „Sharq“ guruhi (10-o‘rin).

SSSR turnirlaridagi natijalari

Manbalar

Havolalar 
 Клуб в базе footballfacts
 Матчи клуба в базе Wildstat
 История футбольных клубов
 besoccer.com

Namangan futboli
Oʻzbekiston futbol klublari
Namangan viloyati futbol klublari
Koʻhinur

Koʻhinur (, ,  — „togʻ nuri“) jahondagi eng yirik olmoslardan biridir. Vazni — 105,6 karat (21,12 g).

Manbalar
Nuqta

Nuqta — eng koʻp qoʻllanadigan va eng qad. tinish belgilaridan biri (.); 11-asrda arab, matnlarida yozuv belgisi sifatida paydo boʻlgan. 19-asrgacha unish vazifasi va qoʻllanishi hozirgi ayni tinish belgisinikidan tamomila farq qilgan. Hozirgi oʻzbek imlosida Nuqta quyidagi oʻrinlarda qoʻllanadi: 

 darak gaplar oxirida (Quyosh hamma yoqni qizdirmoqda); 
 orzu-istak, iltimos, yalinish, daʼvat, undash, maslahat, ogohlantirish kabi mazmunni ifodalovchi buyruq gaplar oxirida (Bugun ertaroqboring . Bizga ovqat keltirsangiz. Mayli, oʻqing boʻlmasa, hamma eshitsin); 
 bosh harflar yoki boʻgʻinlar bilan koʻrsatilgan shartli qisqart-malardan soʻng (S. Rahimov; M. T. Oybek; va shahrik.; va boshqalar); abbreviaturalarda Nuqta qoʻyilmaydi; 
 raqamlar yoki harflar bilan koʻrsatilgan numerativlardan soʻng (1. A. 2. V. kabi. Bunda numerativdan keyin keladigan gaplar mustaqillikka ega boʻlishi shart); 
 baʼzan sanalar raqam bilan yozilganda, yil, oy, kunlarni oʻzaro ajratish uchun ular orasiga qoʻyiladi (2003-yil 19 okt.); 2000.14.V11I. (2000-yil 14-avgust) va q.k.

Adabiyot 
 Nazarov K., Oʻzbek tili punktuatsiyasi, T., 1976.

Manbalar
Kameo

Kameo (inglizcha: cameo) — mashhur shaxsning — real (rejissor, aktyor, siyosatchi va boshqalar) yoki, masalan, taniqli kinoqahramonning postanovkali rolda (kinoekranda, teatral postanovkada, videooʻyinda va boshqalar) epizodik paydo boʻlishi.
Sharq qishlog'i

Sharq qishlog'i, Qirg'izistonning Osh viloyatiga qarashli Qora suv tumanida joylashgan. Xuddi shu nom bilan ataluvchi Qishloqlar yig'inining (qirg'izcha "Ayil o'kmo'tu") markazi hisoplanadi. Aholisining 90% foizi oʻzbeklardan iborat. 90'ninchi yillardagi statistikalarga ko'ra 10.000 atrofida aholisi bo'lgan. Mahallalari: Bobolashkar, Qo'shtosh, Podavon, Machaq, ...
Bermud uchburchagi

Bermud uchburchagi — Atlantika okeanining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan paranormal hodisalar yuz beruvchi "sirli" joy boʻlib, bu hududda goʻyoki kema va samolyotlar gʻoyib boʻladi. Floridadagi Mayami shahri (AQSH), Puerto-Rikoning San-Huan shahri va Bermud orollari uchburchakni hosil qilishadi.

Yana qarang 
 Cono de Arita
Geografiya
Spektroskopiya

Spektroskopiya - elektromagnit nurlanish va materiya o'rtasidagi o'zaro ta'sir natijasida yuzaga keladigan elektromagnit spektrlarni to'lqin uzunligi yoki nurlanish chastotasiga qarab o'lchaydigan va sharhlaydigan tadqiqot sohasi. Materiya to'lqinlari va akustik to'lqinlar ham radiatsiyaviy energiya shakllari sifatida ko'rib chiqilishi mumkin 

S.ning paydo boʻlishi (I. Nyuton birinchi bor Quyosh nurlarini spektrga ajratgan vaqti) 1666-yillarga toʻgʻri keladi. Asosan, 19-asrning boshidan spektral sistematik ravishda oʻrganilgan. S. maʼlum belgilarga koʻra, mas, elektromagnit toʻlqinlarning toʻlqin uzunligiga koʻra radiospektroskopiya (radiotoʻlqin sohasi), optik spektroskopiya, rentgen spektroskopiyasi va h.k., tekshirilayotgan tizimlarning xiliga qarab atom spektroskopiyasi, molekulyar spektroskopiya va boshqa boʻlimlarga boʻlib qaraladi.
Jules Verne

Jules Gabriel Verne (talaffuzi: Jul Gabriyel Vern; 8-fevral 1828 — 24-mart 1905) Fransiyalik yozuvchi, ilmiy fantastika janri asoschilaridan biri. Uning eng mashhur asarlari sirasiga Suv ostida 80000 kilometr (1870), Yer markaziga sayohat (1864), Dunyo boʻylab sakson kun (1873) romanlari kiradi. U 66 ta sarguzasht romanlar muallifidir. Birinchi asari esa „Havo sharida besh hafta“ deb nomlanadi. Uning koʻpgina mashhur asarlari, jumladan, „Oʻn besh yoshli kapitan“, "Kapitan Grat bolalari), „Klodius Bombarnak“, „Robinzonlar maktabi“, „Muzlar iskanjasida“ kabilar oʻzbek tiliga oʻgirilgan. Verne koinot, havo va suvosti sayohatlari haqida ular amalda qoʻllanmasidan avval yozgan. Kitoblari koʻplab tillarga tarjima qilingan, ayrimlari ekranlashtirilgan. Verne Hugo Gernsback va H.G. Wells bilan birgalikda „Ilmiy taxayyulot otasi“, deb hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 
 „Antifer togʻaning sarguzashtlari“ romani Ziyouz kutubxonasida 
 „Suv ostida 80000 km“ romani Ziyouz kutubxonasida 
 "Oʻn besh yoshli kapitan " romani Ziyouz kutubxonasida 

Adiblar
Sepahan S.C.

Sepahon Esfahan — Eronning Isfahon shahrida joylashgan futbol klubi. Sepahon jamoasi Eron Premjer Ligasi 2002—2003-yilgi mavsumida chempion boʻlishga erishgan.

Klub yutuqlari 
 Eron Pro Liga gʻolibi: 2002-03, 2009-10, 2010-11, 2011-12, 2014-15 (Fors kurfasi Kubogi)
 Eron Pro Liga vize-chempioni: 2007-08 (Fors kurfasi Kubogi)

 Hazfi Kubogi gʻolibi: 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2012-13

 AFC Osiyo Chempionlar Ligasi vize-chempioni: 2007

References

Tashqi manbaalar 
  Player Statistics 

Eron futbol klublari
Xitoy Respublikasi

Tayvan (台灣), Xitoy Respublikasi (中華民國), yoki Tayvan Respublikasi (台灣共和國) – Tinch okeanning davlat. Poytaxti – Taypey. Rasmiy til — xitoy (mandarin) tili. Aholi buddizm, daosizm va xristian dinlariga eʼtiqod qiladi. Pul birligi — Yangi Tayvan dollari.

Orol haqidagi dastlabki maʼlumotlar 1—2-asrlardagi Xitoy manbalarida uchraydi. 1590-yilda Tayvanni portugallar bosib olib, Formoza (goʻzal, nafis) deb ataganlar. 1624-yildan gollandlar nazoratida boʻldi. 1861-yilda ulardan ozod etilib, maʼmuriy jihatdan Xitoyning Futszyan provinsiyasi tarkibiga kiritildi. 1887-yilda esa alohida provinsiya qilib ajratiddi. 1894—95 yillardagi Yaponiya — Xitoy urushidan soʻng orol yaponlarga oʻtdi. Ikkinchi jahon urushida yaponlar yengilgach, Tayvan 1945-yilda Xitoyga qaytarildi. 1949-yilda XXR tashkil etilgach, magʻlub boʻlgan gomindanchilar Tayvanga oʻrnashib oldilar va "Xitoy Respublikasi hukumati"ni tuzdilar. Tayvanda amal qilinadigan konstitutsiyaga muvofiq Tayvan hukumati orolni 6 yil muddatga saylangan prezident boshkaradigan "Xitoy Respublikasi" deb nomladi. XXR hukumati esa Tayvan maʼmuriyatiga "bir davlat — ikki sistema" shaklini taklif etdi. Unga muvofiq orol tinch yoʻl bilan yagona Xitoy yurisdiksiyasi ostidagi oʻz ijtimoiy tizimiga ega maʼmuriy rn boʻlishi lozim. Tayvan hukumati esa bunga qarshi va u "bir mamlakat — ikki hokimiyat" shaklini taklif etmokda. Tayvanning oliy boshqaruv organlari — Milliy majlis va 5 asosiy palata (yuan) dan iborat. Prezident, Milliy majlis va palatalar 6 yil muddatga saylanadi. 40 dan ortiq partiya roʻyxatga olingan, yetakchi partiyalar — demokratik progressiv partiya, gomindan partiyasi (Millatparvar partiya).

Ikkinchi jahon urushidan soʻng Tayvan iqtisodiy oʻsish va eksport boʻyicha dunyoda eng yuqori surʼatlarga ega boʻlib, iqtisodiy jihatdan kuchli maʼmuriy tuzilmaga aylangan. Hozirda Tayvan Sharqiy Osiyoning "Toʻrt kichik iqtisodiy ajdari — Koreya Respublikasi, Singapur va Syangan guruhidagi yangi industrial mamlakat hisoblanadi. 1991-yildan Osiyo Tinch okean iqtisodiy hamkorligi tashkilotiga aʼzo. Tayvanning yalpi ichki mahsuloti 270 mlrd. dollardan ziyod boʻlib, jahonda 20-oʻrinni egallaydi. Iqtisodiy oʻsish surʼati — 65,1%. Kompyuter, elektron uyroʻzgʻor apparaturasi, kiyimkechak, poyabzal, sport yaxtalari ishlab chiqarish. boʻyicha jahon xoʻjaligida yetakchi oʻrinni egallaydi. Tayvan elektronika tarkibiy kismlari, mebel, toʻqimachilik, metallurgiya, kimyo, aniq mashinasozlik mahsulotlarining yirik eksport qiluvchisi. Asosiy sanoat tarmoqlari: toʻqimachilik, radioelektronika, kemasozlik, oziq-ovqat, sement, oʻrmonyogʻochsozlik, poʻlat eritish. Yirik sanoat shaharlari: Taybey, Szilun, Taychjun, Gaosyun. Kamfara ishlab chiqarish. va eksport qilishda dunyoda 1oʻrinda. Hududining 24% ekin maydoni. Asosiy ekini — sholi, shuningdek, shakarkamish, batat, ananas ham yetishtiriladi; choy plantatsiyalari bor. Chorvachilikda qoʻy boqiladi. Baliq ovlanadi.

Tayvani dunyoning 15 davlati tan olgan (2020). Asosiy savdo hamkorlari — AQSH, Yaponiya, Syangan.

Xitoy Respublikasi
Chelak

Chelak — Samarqand viloyatining Payariq tumanidagi shahar (1981-yildan). Ilgari uning oʻrnida Oytamgʻali qishlogʻi boʻlgan. Chelak shahri Chelak tumani markazi sifatida hizmat qilgan boʻlsada, hozir Chelak tumani Payariq tumani qayta qoʻshilgani bois tuman markaz boʻlmasada, bir qancha maʼmuriy idoralarni oʻzida jamlagan. Chelak shahri Payariq tuman markazidan 8 km uzoqlikda joylashgan. Eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — Samarkand (36 km). Aholisi 16,6 ming kishi (2000).

Xoʻjaliklari va aholisi Payariq kanalidan suv oladi. Shahardagi korxona va mikrofirmalar asosan, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Chelak paxta tozalash zavodi 800 dan ortiq ishchini ish bilan taʼminlaydi.Ch.da Oʻzbekiston —Rossiya „BaltimorChelak“ qushma korxonasi (tomat pastasi ishlab chiqaradi) faoliyat kursatadi. 6 savdo markazi, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 4 umumiy taʼlim maktabi, 6 MTM, bolalar musiqa maktabi, Chelak Transport kasbhunar kolleji, 3 kutubxona, 4 madaniyat uyi, stadion, sport zali, markaziy kasalxona, 10 dorixona va boshqa tibbiy muassasalar bor. Ch. oʻzining pistasi xamda qurti bilan mashxur. Ch. shaxridan Buyuk ipak yoli oʻtgan hozirda u joydan bozor sifatida foydalaniladi. Xalqi samimiy ajoib muomalaga ega. Ch. yaqinidagi Xartang qishlogʻida Buxoriy yodgorlik majmui barpo qilingan (1998). hozirda Al Buxoriy majmuasi atrofida keng uzgarishlar boʻlmoqda.

Manbalar 

Oʻzbekiston shaharlari
Samarqand viloyati shaharlari
1981-yilda tashkil topgan shaharlar
Payariq tumani
Mirzo Abdullatif

Abdullatif — (1423-1450) Movarounnahrda 1449-1450-yillarda hukmronlik qilgan Temuriylar hukmdori. Ulugʻbekning oʻgʻli. Shohrux Mirzo saroyida tarbiya olgan, harbiy yurishlarda qoʻshinning oʻng qanotiga qoʻmondonlik qilgan. Gavharshodbegim va Tarxon amirlar Shohrux Mirzo oʻlimidan soʻng (1447) Abdulatifni oliy bosh qoʻmondonlikka tayinlab, uning amakivachchasi Alouddavlani taxtga oʻtqazishgan. Bu qarordan norozi boʻlgan Abdullatif Alouddavlaga qarshi urush ochgan, lekin Nishopur yaqinidagi jangda (1447) yengilib, hibsga olingan. Ulugʻbek farzandi hayotini saqlab qolish maqsadida Alouddavla bilan sulh tuzishga majbur boʻlgan. Unga koʻra, Alouddavla Xuroson hukmdori deb tan olinib, Abdulatifga Balx ulusi berilgan. Abdullatif Ulugʻbekning 1448-yil ilk bahoridan yozigacha Alouddavla va Abulqosim Boburga qarshi janglarida qatnashgan. Soʻng, toj-taxtni egallash maqsadida otasiga qarshi Abulqosim Bobur bilan ittifoq tuzgan. Ulugʻbek Abdullatifga qarshi qoʻshin tortgan va Amudaryo boʻyida ikki tomon qoʻshini 3 oy muqobil turgan (1449). Samarqandda qolgan beklar isyoni tufayli Ulugʻbek poytaxtga qaytishga majbur boʻlgan, natijada Abdullatif Amudaryodan oʻtib Termiz, Shahrisabzni egallagan. Samarqand yaqinidagi Damishq qishlogʻi yonida otasini yengib, taxtni egallagan (1449). Abdullatifning roziligi bilan Ulugʻbek va ukasi — Abdulaziz Mirzo qatl etilgan. Abdullatif olti oylik hukmronligidan soʻng, Ulugʻbekning xos navkarlaridan Bobo Husayn bahodir tomonidan 1450-yil 8-mayda oʻldirilgan (). Abdulatif oʻjar, xudbin va shuhratparast boʻlsada, otasi Ulugʻbek kabi ilm axliga ixlosmand edi. U oʻzi ham falakkiyot va tarix ilmi bilan shugʻullanar, sheʼrlar bitardi.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha shaxsiyatlar
1420-yilda tugʻilganlar
Samarqandda tugʻilganlar
8-mayda vafot etganlar
1450-yilda vafot etganlar
Kishilar
Tarixiy shaxslar
Oʻzbekiston tarixi
Temuriylar
1423-yilda tugʻilganlar
1450-yilda vafot etganlar
Samarqandda dafn etilganlar
Temuriylar
Toʻmaris

Toʻmaris (mil. avv. VI asr) — Turon xalqlarining axamoniylar bosqiniga qarshi kurashiga rahbarlik qilgan jasur ayol sarkarda.

Qadimgi yunon tarixchisi Gerodotning „Tarix“ (mil. av. 5-asr) asarida yozilishicha, Axomaniylar davlati asoschisi Kir II mil. av. 530 yilda Turonga bostirib kirganida, Toʻmaris massagetlar qabilasining malikasi boʻlgan. Massagetlar bu paytda Amudaryo (Araks) boʻylari va Qizilqumda yashashgan. Toʻmaris massagetlar podshosining xotini boʻlib, u erining vafotidan soʻng davlatni boshqargan.

Erondan kelgan bosqinchilar qoʻshini va massagetlar oʻrtasida shiddatli janglar boʻlgan. Dastlabki jangda Toʻmarisning oʻgʻli Spargalis (Siparangiz) boshchiligidagi massagetlar gʻolib chiqqan. Biroq keyingi jangda forslar hiyla yoʻli bilan Spargalis va ayrim massagetlarni asir olishganda, ornomusga chiday olmagan Spargalis oʻzini oʻldirgan. Toʻmaris oʻgʻlining halokatidan esankirab qolmay, oʻz xalqining manfaatini oʻylab, Kir II dan massagetlar yurtidan chiqib ketishini soʻraydi. Biroq forslar shohi rad javobini bergach, ikki oʻrtada ayovsiz jang boʻlgan. Gerodot massagetlar va forslar oʻrtasidagi jang tafsilotlarini oʻz asarida quyidagicha tasvirlaydi: „Mening bilishimcha, bu jang varvarlar oʻrtasidagi barcha janglardan ham dahshatli boʻlgan. Avval har ikkala qoʻshin bir-birini uzoq masofadan turib, kamondan oʻqqa tutdilar. Kamon oʻklari tugagach, ular nayza va qilich bilan kurashdilar. Jang uzok, vaqt davom etdi. Koʻp qon toʻkildi. Nihoyat, massagetlar gʻalaba qozondilar. Fors qoʻshinlarining asosiy qismi, jumladan, Kir II ham jang maydonida halok boʻlgan. U toʻliq 29 yil shohlik qilgan edi. Kir II ning jasadi topilgach, malika (Toʻmaris)ning buyrugi bn uning kesilgan boshi inson qoni bn toʻlgʻazilgan meshga solingan“.

Toʻmarisning jasorati va harbiysiyosiy faoliyati toʻgʻrisida xalq dostonlari yaratildi, jangnoma va rivoyatlar toʻqildi. Ergash Jumanbulbul oʻgʻlidan Hodi Zarifov yozib olgan „Oysuluv“ dostonida Turon mamlakatining podshosi Oysuluv obrazida Toʻmaris faoliyati oʻzining badiiy talqinini topgan. Yozuvchi Mirkarim Osim „Toʻmaris“ qissasida uning jasoratini ulugʻlaydi. Ibrohim Yusupov „Toʻmaris“ (1974) dostonini yozgan, kompozitor Ulugʻbek Musayev shu nomli balet (1982)ni sahnalashtirgan. Oʻzbekistonda ayollar oʻrtasida „Toʻmaris oʻyinlari“ festivali oʻtkazilmoqda.

Adabiyotlar 
 Gerodot, Istoriya (v devyati knigax), Leningrad, 1972.
 Oʻzbekiston tarixi — davlat va jamiyat taraqqiyoti, 1-qism, Toshkent, 2000.

Havolalar 
 Toʻmaris ziyouz.com saytida

Janglar
Oʻzbekiston tarixi
Ajdar oʻrgatuvchilar

Ajdar oʻrgatuvchilar (; asl tarjimasi: Ajdaringizni qanday tarbiyalash kerak) 2010-yili chiqarilgan jangari-fantaziya janridagi kompyuter-animatsion filmdir. DreamWorks Animation studiyasi tomonidan ishlangan va Paramount Pictures tomonidan tarqatilgan. Film gʻoyasi Cressida Cowellning 2003-yilda yozilgan shu nomli kitobiga asoslangan. Filmga ovoz bergan aktyorlar sirasiga Jay Baruchel, Gerard Butler, Craig Ferguson, America Ferrera, Jonah Hill, Christopher Mintz-Plasse, T.J. Miller va Kristen Wiig kirishadi.

Film Oscar mukofotiga nomzod etilgan (Eng yaxshi animatsiya hamda Eng yaxshi soundtrack); biroq, tegishli toifalarda Oʻyinchoqlar tarixi 3 va Ijtimoiy tarmoq filmlariga yutqazgan.

Ajdar oʻrgatuvchilar filmi afsonaviy Viking olamida sodir boʻladigan voqeani hikoya qiladi. Film 2010-yil 26-martda ekranlarda namoyish etila boshlandi. Uning keltirgan daromadi $500 millionga yaqinlashib, DreamWorks Animationʼning beshinchi eng omadli filmi boʻldi (4 ta Shrek filmlaridan keyin). Ajdar oʻrgatuvchilar kinotanqidchilar tomonidan juda xush qarshilandi, u 98% reyting bilan baholandi.

Film sikvellari — Ajdar oʻrgatuvchilar 2 va Ajdar oʻrgatuvchilar 3: Yashirin dunyo mos ravishda 2014 va 2019-yillarda chiqarilgan.

Ovoz berganlar 
 Jay Baruchel — Hiccup Horrendous Haddock III, Stoick the Vastʼning oʻgʻli
 America Ferrera — Astrid Hofferson, Hiccup'ning yoqtirgan qizi
 Gerard Butler — Stoick the Vast, Hiccup'ning otasi
 Craig Ferguson — Gobber the Belch, Stoick'ning yaqin doʻsti
 Christopher Mintz-Plasse — Fishlegs Ingerman, ajdarlar haqida bilimga ega yigit
 Jonah Hill — Snotlout Jorgenson, Hiccup'ning takabbur doʻsti
 T.J. Miller va Kristen Wiig — Tuffnut va Ruffnut Thorston, egizaklar
 David Tennant — Spitelout, Snotloutʼning otasi
 Robin Atkin Downes — Ack, sariq soqolli Viking
 Philip McGrade — Starkard
 Kieron Elliott — Hoark the Haggard
 Ashley Jensen — Phlegma the Fierce, ayol Viking
 Randy Thom — „Tishsiz“ laqabli tungi furiya (Toothless the Night Fury) ning ovozi

Musiqasi

Relizi

Mukofotlari

Manbalar

Havolalar 
 
 
 
 
 

2010-yil filmlari
2010-yil 3D filmlari
2010-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
AQSh 3D filmlari
AQSh animatsion filmlari
AQSh kompyuter-animatsion filmlari
AQSh komediya filmlari
AQSh jangari filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
DreamWorks Animation filmlari
Paramount Pictures filmlari
Fentezi filmlar
IMAX filmlar
Ajdar oʻrgatuvchilar
AQSh dramatik filmlari
Guru

Guru (sanskrit: गुर) odatda biror sohada katta bilim, obroʻga ega, donishmand, bilimlarini boshqalarga oʻrgatuvchi shaxsdir ("domla" tushunchasiga oʻxshash). Guru har doim ham odam boʻlavermaydi, balki u kitob, film shaklida ham boʻlishi mumkin.

Atama Hinduiylik dinidan kelib chiqqan. Hinduiy, buddaviy, sikh ruhoniylar aynan "guru", deb nomlanishadi. Boshqa sohalarda bu soʻz ishlatilganida, u diniy emas, balki har qanday "ustoz" maʼnosini bildiradi.

Buddist va hindu madaniyatlari to'g'ri guru tanlashda yaxshiroqdir, chunki bu funktsiya u erda chuqurroq va mustahkamroq ildiz otgan va guruning mavjudligi tabiiy va ravshan ko'rinadi.

Shuningdek 
 Domla
 Oʻqituvchi

Manbalar

Havolalar 
Large clickable List of Gurus from around the world 
Gurus in Buddhism 
Gurus and Saints in Hinduism 
Sikh Gurus
Zilzila magnitudasi

Magnituda (lot. magnitudo — miqdor, oʻlcham), Zilzila magnitudasi — zilzila yoki portlashdan vujudga keladigan taranglik tebranishi umumiy energiyasini tavsiflovchi shartli oʻlcham; fanga 1940-yillarning boshlarida amerikalik tadqiqotchilar Ch. Rixter va boshqa Gutenberglar tomonidan kiritilgan. Tebranish energiyasi logarifmiga toʻgʻri proporsional. Odatda, seysmograflar qayd qilgan tebranish davrining amplituda maksimumiga nisbatan aniqlanadi. M. tebranish manbaining energiyasi boʻyicha qiyoslashga imkon beradi. M.ning bir birlikka ortishi tebranish energiyasining yuz marta ortishiga muvofiq keladi. Maʼlum boʻlgan eng kuchli zilzilalar M.si 9 dan oshmaydi (taxminan 10".J" yoki 1026 erg ga muvofiq keladi). Ballarda hisoblanadigan zilzila kuchi yer yuzasida sodir boʻlgan larza va vayronagarchiliklar bilan baholanadi va u M.dan tashqari epitsentral zonadagi zilzila oʻchogʻining chuqurligi va geologik sharoitlariga ham bogʻliq. Zilzila oʻchogʻi chuqur boʻlmaganda vayronagarchilik epitsentrda 5 M.dayoq boshlanadi, agar zilzila oʻchogʻi bir necha yuz km chuqurlikda boʻlsa 7 M.da ham vayronagarchilik deyarli kuzatilmaydi. M. — 0 da kuchsiz tebranish boʻlib, epitsentr yaqinida oʻrnatilgan asbobgina qayd qila oladi; M. — 5 li zilzilada ozmoz buzilishlar boʻladi; M. — 7 da kuchli zilzila; M. — 8,5—8,9 da eng kuchli zilzila sodir boʻladi. M. < 25 xatolik bilan aniqlanadi. Yana q. Zilzila.

Zilzila magnitudasi zilzila paytida yuzaga keluvchi seysmik toʻlqinlar energiyasini sifatlovchi kattalikdir. 1935-yili Charles Richter tomonidan taklif etilgan. Zilzila magnitudasi 1 dan 9 gacha boʻlingan. Magnituda ballar bilan oʻlchanmaydi, bu boshqa shkala - zilzila intensivligi shkalasiga tegishlidir.

Zilzila magnitudasi logarifmikdir, masalan, 5,0 magnitudali zilzila 4,0 magnitudali zilziladan 10 marta katta amplitudali boʻladi.

Har yili Yerda taxminan:

 8,0 yoki undan katta magnitudali 1 zilzila;
 7,0—7,9 magnitudali 10 zilzila;
 6,0—6,9 magnitudali 100 zilzila;
 5,0—5,9 magnitudali 1000 zilzila sodir boʻladi.

Taqqoslash 

AQSh geologik tadqiqotlariga koʻra

Manbalar

Havolalar 
 Earthquake Magnitudes
Justin Timberlake

Justin Randall Timberlake (; 1981-yil 31-yanvarda tugʻilgan) amerikalik pop-qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis, produser va aktyordir. Timberlake olti karra Grammy mukofoti va Emmy mukofot sohibi hisoblanib, u faxr-iftixor bilan NSYNC yoshlar guruhiga solist boʻlib qoʻshiladi.

Discography 

Studiya albomlari
 Justified (2002)
 FutureSex/LoveSounds (2006)
 The 20/20 Experience (2013)
 The 20/20 Experience – 2 of 2 (2013)
 Man of the Woods (2018)

Filmografiyasi

Manbalar

Havolalar 

 
 
 

1981-yilda tugʻilganlar
Bastakorlar
Amerikalik erkak qoʻshiqchilar
Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Amerikalik filantroplar
MTV Europe Music Award sovrindorlari
Brit mukofoti sovrindorlari
Amerikalik erkak bola aktyorlar
Amerikalik erkak qoʻshiqnavislar
Amerikalik bola qoʻshiqchilar
Amerikalik erkak pop-qoʻshiqchilar
Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar
NASA

NASA (yoyilishi: National Aeronautics and Space Administration, tarjimasi: Milliy Aeronavtika va Fazo Maʼmuriyati) AQSh hukumatining ijroiya tashkilotlaridan biri boʻlib, Qoʻshma Shtatlarning fuqaro aviatsiyasi, fazoviy dasturlari va aeronavtik tadqiqotlarini olib boradi. 2006-yil fevralidan NASA vazifasi fazoviy, ilmiy va aeronavtik tadqiqotlar olib borish, deb belgilandi.

NASA 1958-yili 29-iyulda Milliy Aeronavtika va Fazo Akti qabul qilinishi sababli tuzilgan. Ungacha bu kabi ishlar bilan NACA (National Advisory Committee for Aeronautics) shugʻullanar edi. Tashkilot 1958-yil 1-oktabridan ishga tushdi. Shu vaqtgacha NASA Amerikaning fazoviy tadqiqotlari, jumladan, Oyga parvoz, Skylab fazoviy stansiyasi, Space Shuttle loyihalari ustida muvaffaqiyatli ishladi. Hozirda NASA Xalqaro Fazoviy Stansiya ishini taʼminlamoqda, Orion loyihasi ustida ishlamoqda.

NASA'ning ilmiy boʻlimi Yer sayyorasini oʻrganadi, buning uchun u Earth Observing System tizimini qurgan, shuningdek boʻlim Quyosh fizikasi sohasida ishlar olib boradi, Quyosh tizimi jismlarini robotik ravishda tadqiq etadi, umuman, astrofizikaga bogʻliq ishlar bilan shugʻullanadi.

Manbalar

Havolalar 

NASA sayti
NASA Photos  
NASA Images
NASA Television

Astronomiya
AQSh
Qoʻshiqchi

Qoʻshiqchi oʻz ovozi bilan qoʻshiq ijro etuvchi shaxsdir. Bunda qoʻshiqchilarga koʻpincha musiqiy asbob chaluvchi musiqachilar joʻr boʻlishadi. Professional qoʻshiqchi boʻlish uchun yoqimli ovoz sohibi boʻlish va musiqiy taʼlim olish kerak. 

Musiqa
Xalqaro fonetik alifbo

Xalqaro fonetik alifbo (; , API) lotin alifbosi asosidagi transkripsiyalar yozilmasi uchun belgilar sistemasidir. Xalqaro fonetika assotsiatsiyasi tomonidan hozirlangan va dastaklanadi. XFAdan chet tili oʻqituvchilari va talabalari, tilshunoslar, logopedlar, qoʻshiqchilar, aktyorlar, leksikograflar va tarjimonlar foydalanishadi.

Yana qarang 

 Tilshunoslik

Havolalar 
 Xalqaro Fonetik Alifbo  
 Xalqaro Fonetik Alifbo (PDF)

Ovozli fayllar 
 Peter Ladefoged’s Fonetik Kursu (ovozli fayl)
 UFA tablosu 
 Til tovushlari haqida maʼlumot  
 UFA tablosu 
 UFA tablolarının ses örnekli Flash sürümü 
 Bir diğer UFA ses örnek dizini  

Fonetik alifbolar
Fonetika
Yunikod

 black
 [http://we.bolta gg3ujf353;lgkpljoj;=pyhrmjkjkh..lkuly\
hrrrgrgerte
Ispan tili

Ispan tili () — hind-yevropa tillari oilasining roman tillari guruhiga mansub. U ushbu til sohiblarining soni boʻyicha dunyoda xitoy tilidan keyingi ikkinchi tildir. Dunyo boʻylab 590 million ispan tili sohiblari mavjud. Shuningdek, ispan tili dunyodagi eng koʻp oʻrganilayotgan ikkinchi til boʻlib, uni kamida 22 million talaba oʻrganmoqda. Boshqa manbalarga koʻra, bu raqam 90 mamlakatda 46 million talabadan oshadi. Ispaniya va Lotin Amerikasidagi 19 mamlakatning (Peruda kechua, Boliviyada kechua va aymara, Puerto — Rikoda ingliz tili b-n bir qatorda) rasmiy tili. Filippin va AQSH ning jan.-gʻarbida ham tarqalgan.

Jonli lotin tili asosida shakllangan, koʻp dialektli, lugʻati tarkibida arab tilidan oʻzlashgan soʻzlar anchagina, Ispan adabiy tiliga kastil dialekti asos qilib olingan. Shuning uchun Ispan tili 15-asr gacha "kastil tili" deb ham atalgan. Ispan tiliga oid dastlabki yozuv namunalari 10— 11-asrlarga oid rasmiy hujjatlarda uchraydi. Ispan tili tovush qurilishi uchun 5 unli, diftong va triftonglar xos. Ur-gʻuning oʻrni qatʼiy emas. Ot va sifat turlanmaydi, jins va son kategoriyalari, artiklning 3 turi (aniq, noa-niq va nol) mavjud. Faqat kishilik olmoshlarigina turlanadi. Gapda soʻzlar tartibi nisbatan erkin. Yozuvi lotin alifbosi asosida.

Ispan tili — BMTning olti rasmiy va ish yuritish tilidan biri. U shuningdek, Yevropa Ittifoqi, Amerika davlatlari tashkiloti, Janubiy Amerika xalqlari ittifoqi, Lotin Amerikasi va Karib dengizi davlatlari hamjamiyati, Afrika ittifoqi, Janubiy umumiy bozor va boshqa koʻplab xalqaro tashkilotlarda rasmiy til sifatida qoʻllaniladi.

Yana q. 

 Lotin amerikasi

Manbalar

Havolalar 

 İspanca danışıq kitabçası 

Ispan tili
Futbol klubi

Futbol klubi — futbol boʻyicha musobaqalarda ishtirok etuvchi sport tashkiloti. Klub tarkibida sportchi-futbolchilardan tashqari bosh murabbiy va uning yordamchilari, klub menejerlari, shifokorlar va boshqa xizmat koʻrsatuvchi xodimlar ham boʻladi. Asosiy jamoa bevosita yigirma nafar yoki undan koʻp boʻlgan oʻyinchilardan tashkil topadi.

Bitta klub ixtiyorida har turli divizionlarda ishtirok etuvchi bir necha jamoa, oʻsmirlar jamoasi, sport maktablari, stadion va mashgʻulot oʻtkazish bazasi boʻlishi mumkin.

 Futbol
Chapaqay

Chapaqay – asosan chap qoʻli bilan ishlovchi insonlarga aytiladi. “Chapaqay” soʻzi antonimi – "oʻnaqay". Insonlar orasida chapaqaylar tahminan 15%ni tashkil etadi, yaʻni, har yettinchi inson chapaqaydir. 
Chapaqay inson oʻng qoʻliga nisbatan chap qoʻlini koʻp ishlatadi. Chapaqay chap qoʻlini ayniqsa, shaxsiy ehtiyoj, taom tayyorlash va shunga oʻxshash ishlarda koʻproq foydalanadi. Yozadigan qoʻl esa oʻnaqay yoki chapaqaylikni aniq indikatori hisoblanmaydi. Masalan, koʻpchilik chapaqaylar oʻng qoʻlida yozadilar, lekin qolgan barcha ishlarni chap qoʻllarida qiladilar.
Xalqaro chapaqaylar kuni – har yili 13-avgustda nishonlanadigan bayram hisoblanadi.

Statistika 
1977-yili 8-15%ga yaqin aholi chapaqay hisoblanardi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, chapaqaylar jinsi ayollardan koʻra, koʻproq erkaklar boʻladi. Chapaqaylar birtuxumlik egizaklar orasida koʻp uchraydi va baʻzi asabiy zoʻriqqan insonlar guruhida, yaʻni, epilepsiya, Daun sindromi, autizm, aqliy rivojlanishi toʻxtab qolgan va disleksiyalarda uchraydi. Statistikaga koʻra, birtuxumlik egizaklar 76%lik chapaqay boʻlish imkoniyati bor. Bunga sabab qilib, qisman genetik va qisman ekologik oʻxshashligi koʻrsatiladi. Chapaqaylar Janubiy Osiyo, Sharqiy Yevropa, Janubiy-sharqiy Osiyo, Avstraliya aholilarida boshqa etnik guruhlarga nisbatan orasida koʻproq uchraydi. Chap qoʻllar Janubiy yarimsharda koʻproq: Bu sotsial sabablarga koʻra boʻlishi ham mumkin, chunki  Koʻhna olam chetlarida chapaqaylar jamiyatdan chetlashtirilib, siqib chiqarganlar. Statistikaga koʻra, hozirda sayyoramizda 500 milliondan ortiq chapaqaylar yashamoqda. Yevropada chapaqaylar tugʻilayotgan chaqaloqlar orasida 10%ni tashkil etadi: ular baqiroqroq, sabrsizroq, lekin bolalar yoshida esa kirishimliroq, soʻzga chechanroq boʻlishadi. Chapaqaylar koʻproq kasblarda artistlik, rassomlik, yozuvchilikni tanlashadi. Shuningdek, chap qoʻllar boks va qilichbozlikda alohida qadrlanadi.

Psixofiziologiya

ar:أعسر
arz:شول
bg:Левичар
ca:Esquerrà
ckb:چەپلەر
co:Mancinu
cs:Leváctví
da:Venstrehåndet
de:Linkshänder
diq:Çolaxiye
el:Αριστεροχειρία
en:Left-handedness
eo:Maldekstramanulo
es:Zurdera
et:Vasakukäelisus
eu:Ezkerti
fa:چپ‌دستی
fi:Vasenkätisyys
fr:Gaucherie
he:שמאליות
hu:Balkezesség
id:Kidal
is:Örvhentur maður
it:Mancinismo
ja:左利き
jv:Kécol
kk:Солақайлық
ko:왼손잡이
lt:Kairiarankystė
lv:Kreilība
ms:Kidal
nds-nl:Linkshaandigheid
nl:Linkshandigheid
no:Venstrehendthet
pl:Leworęczność
pt:Canhoto
ro:Stângaci
ru:Левша
scn:Mancusu
sco:Caurie-fistit
simple:Left-handedness
sk:Ľavák
sl:Levoročnost
sr:Леворукост
sv:Vänsterhänthet
tg:Чапдастӣ
tr:Solaklık
uk:Шульга
vi:Thuận tay trái
zh:左利手
Tangrichilik

Tangrichilik turkiy xalqlar va moʻgʻullarning qadimgi dinidir. Turkiy paganizm deb ham ataladi. Tangriga ibodat etish bilan birga bu murakkab din animizm, shomonchilik va totemizm unsurlarini ham oʻz ichiga oladi.

Tangrichilik — qad. turkiy va qad. oltoy xalqlari dini. Kad. Shumer davlatida (mil. av. 3ming yillik) Tangrip sajda qilganlar. Til va etnik jarayonlar taraqqiyotining nostratik (borey) konsepsiyasiga asoslangan tadqiqotchilar fikricha, 5—6 ming yillar muqaddam qad. Shumerdan Oltoygacha boʻlgan ulkan hududda protooltoy qabilalari yashagan. Qad. shumerlar kad. turk tiliga yakin boʻlgan protooltoy tili laxjasida soʻzlashganlar. Shu davrda T. protooltoy xalklarining eng kad. dini, insoniyat tarixidagi ilk monoteistik dinlardan biri sifatida shakllangan. Mil. av. 2ming yilliqsa Mesopotamiyaga qad. somiy, mil. av. 1ming yillikda hozirgi Eron, Afgʻoniston va Turon tekisligi hududlariga oriy qabilalari kirib kelishi natijasida protooltoylarning katta qismi Oltoy, Sayan togʻlari, hozirgi Shimoliy Xitoy, Mongoliya va Sibir tomonga ketishga majbur boʻlishgan va bu yerda oltoy xalqlari sifatida shakllangan. Ilgarigi hududda qolgan qismi esa, gʻolib xalqlarga muayyan darajada qoʻshilib keyin paydo boʻlgan boshqa dinlarni (zardushtiylik, buddizm, yahudiylik, xristianlik) qabul qilishgan. T. qadim zamonda jahonda eng keng tarqalgan dinlardan biri boʻlgan. Qad. oltoy xalqidan kelib chiqqan turkiy, mongol, tungus manjur, koreys va yapon xalklarida T.ning izlari hozirgacha saklanib qolgan. Mil. av. 1ming yillikdan boshlab oltoy xalkdarining turkiy xalqlar guruhi Gʻarbga qaytish borasida harakatini kuchaytirgan. Hunnular, sak, massaget, yuyeyji, kushon, eftaliylar yagona osmon ruhi — Tangriga sajda qilganlar. Baʼzi tadqiqotchilar (M. Aji) fikriga koʻra, hozirgi xristian dinining ramzlari sifatida qaraladigan koʻp narsalarning boshlangʻich shakllari (mas., xoch, ibodatxonalar, ibodatlar, ikonalar, cherkov qoʻngʻiroklari va boshqalar) mil. 4-asrda gunnlar bilan Yevropaga kelgan.

Adabiyot 
 Sulay monov O.,Azi Ya, AlmaAta, 1975; Antonov N.K., Naslediye predkov, Yakutsk, 1993; Islam, xristianstvo: vozmojnosti duxovnoy konsolidatsii narodov Kazaxstana, Al matoʻ, 2001; Karimov B. R., Millat, inson va til: Taraqqiyot muammolari, Qarshi, 2003.

Baxtiyor Karimov.

Tangrichilik islom, zardushtiylik, buddizm kabi boshqa dinlar taʼsirida ancha kuchsizlanib qolgan boʻlsa-da, hanuzgacha baʼzi mintaqalarda (masalan, Oltoy, Tuva, Surxondaryo, Qirgʻiziston ayrim yerlarida) saqlanib qolgan. Tilimizda xudo soʻzining sinonimlaridan biri — "Tangri" (eski turkiy yozuvida: "").

Havolalar 
Circle of Tengerism  (Tangrichilik Doirasi)
Temple of Tangri  (Tangri Ibodatxonasi)

Dinlar
Mifologiya
Mardin (viloyat)

Mordin.Turkiyada bır viloyat.
Muğla (viloyat)

Mug'lo.Turkiyada bir viloyat.
Suzoq

Suzoq () —  Qirgʻiziston Respublikasi Jalolobod viloyati Suzoq tumaniga qarashli qishloq.   
 
Suzoq tumanining va Suzoq ovul okrugining maʻmuriy markazi. 
Jalolobod shahridan 7 km olisda joylashgan.

Aholisi 

Aholisi - 24 049 kishi.

Manbalar 

Jalolobod viloyati
Quddus

Quddus, ' ( al-Quds, osuriylarning mix yozuvlarida Ursalimmu; qadimgi Misr yozuvlarida Shalam, Oʻrta Osiyoda Quddusi Sharif nomi bilan maʼlum) — falastin shahari. Oʻlik dengizning gʻarbidagi chala choʻlli yassitogʻlikda joylashgan. Aholisi 692,3 ming kishi (2003). Transport yoʻllari chorrahasi. Sanoat, savdo-transport va madaniyat markazi. Toʻqimachilik, koʻn-poyabzal, metallsozlik, farmatsevtika, poligrafiya, radiotexnika sanoati korxonalari mavjud. Olmosga ishlov beriladi. Hunarmandchilik rivojtangan. Quddus — musulmon, yahudiy va xristianlarda "muqaddas shahar" hisoblanadi.

Quddus haqidagi dastlabki maʼlumotlar miloddan avvalgi 2-ming yillikning oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Dastlab Rushalimum (Shalim xudosi shahri), yozma manbalarda miloddan avvalgi 15-asrdan Urushalaim nomi bilan tilga olingan. Iyerushalaim qad. yahudiylar tilida "tinchlik shahri", arabcha alQuds — "muqaddas" shahar maʼnolarini anglatgan. Shahar qad. va oʻrta asrlarda turli davlatlar (Yahudiylar podsholigi, Rim imperiyasi, Vizantiya, Arab xalifaligi, usmonli turk saltanati) tarkibida boʻlgan.

1920—47-yillarda Falastin hududidagi inglizlar mandatining maʼmuriy markazi. 1947-yil 29-noyabrdagi BMT qaroriga muvofiq mustaqil maʼmuriy birlik qilib ajratilgan. 1948—49 yillardagi arab-isroil urushi natijasida Isroil (gʻarbiy qismi) bilan Iordaniya (sharqiy qismi) oʻrtasida ikkiga boʻlindi. 1950-yilda Quddusning gʻarbiy qismini Isroil hukumati BMT qaroriga xilof ravishda mamlakat poytaxti deb eʼlon qildi. 1967-yilda zolim Isroil vahshiylarcha Quddusning sharqiy qismini ham bosib oldi va 1980-yil 30-iyulda Quddusni "abadiy va boʻlinmas poytaxt" deb eʼlon etdi. BMT'ning (1967 — 71) qarorlariga muvofiq Quddus boʻyicha barcha anneksiyalar bekor qilingan.

Shahar 2 qism: eski shahar va yangi shahardan iborat. Eski shahar 16-asrda qalʼa devori bilan oʻralgan. Musulmon, yahudiy va xristianlar dahalari ajralib turadi. Meʼmoriy yodgorliklardan ellinizm va rim davri hamda arab madaniyati yodgorliklaridan Qubbat as-Sahro, alAqso masjidlari va cherkovlar, qalʼalar saqlangan. 19-asrning 2-yarmidan qurila boshlagan yangi shaharda zamonaviy binolar, universitet majmuasi, tibbiyot markazi, milliy muzey, yahudiy universiteti (1918) va boshqa bor.

Manbalar

Havolalar 
Quddus shahrining rasmiy vebsayti
Quddus shahridagi muqaddas joylar roʻyxati
Norin (tuman)

Norin (tuman) quydigilardan birini anglatadi:

 Norin tumani — Qirgʻizistonning Norin viloyatida joylashgan tuman
 Norin tumani — Oʻzbekistonning Namangan viloyatida joylashgan tuman
Vobkent (futbol klubi)

"Vobkent" — Buxoro viloyatining Vobkent shahridan oʻzbek futbol klubi. 2002-yil mobaynida tashkil etilgan.

Tarixi 
2003-yilda Oʻzbekiston chempionati ikkinchi ligasi final turnirida ishtirok etgan. 2004—2006-yilgi mavsumlarda Birinchi ligada oʻynagan.

2006-yilda kumush medal sohibiga aylangan va Oliy ligaga chiqqan. 2007-yilgi mavsumda oliy divizionda debyut qilgan va oxirgi 16-oʻrinni egallagan.

2008-yilda moliyaviy muammolar tufayli 8 ta oʻyindan soʻng keyingi Oʻzbekiston chempionati va kubogida ishtirok etishdan bosh tortgan.

Stadion 
Klub oʻz uy uchrashuvlarini Buxorodagi 22 700 tomoshabinga moʻljallangan "Markaziy" stadionda oʻtkazdi

Yutuqlari 
  Birinchi liga kumush medali sovrindori (2006).
 Oliy ligada 16-oʻrin (2007)
 Oʻzbekiston ikkinchi ligasi Chempion (1): 2003-yil
 Oʻzbekiston kubogi 1/8 finali (3 marta): 2004, 2006, 2007.

Mashhur futbolchilar 

 Maqsud Karimov

Manbalar

Havolalar 

 Klub futbol faktlari ma'lumotlar bazasida
 Klub o'yinlari Wildstat ma'lumotlar bazasida
 MDH futbol klublari tarixi

Oʻzbekiston futbol klublari
Oʻzbekistonda faoliyati tugatilgan futbol klublari
Buxoro viloyati futbol klublari
Usmonxon Olimov

Usmonxon Temirxon oʻgʻli Alimov (1950-yil 1-yanvar, Ishtixon tumani – 2021-yil 15-avgust) — Oʻzbekiston musulmonlari idorasi raisi (2006—2021), muftiy.

Biografiyasi 
1950-yil 1-yanvarda Samarqand viloyati Ishtixon tumanida xizmatchi oilasida tavallud topgan. Boshlangʻich taʼlimni oʻsha tuman 57-oʻrta umumtaʼlim maktabida olgan.

1987-yilda Toshkent islom institutini tamomlagan.

1987-2000 - Payariq tumanidagi Imom Buxoriy masjidi imom-xatibi.

2000-2006-yillarda Payariq tumani bosh imom-xatibi, Samarqand viloyati bosh imom-xatibi lavozimlarida ish yuritgan.

2006-yil yanvarda Oʻzbekiston musulmonlari diniy idorasi bosh muftiyi etib saylangan.

2020-yilda El-yurt hurmati ordeni bilan taqdirlangan

2021-yil 15-avgustda vafot etgan. Ishtixon tumanida dafn etilgan.

Manbalar 

Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Mir Arab madrasasida tahsil olganlar
Oʻzbekiston Bosh muftiylari
Toshkent islom instituti bitiruvchilari
Xalifa

Xalifa (arabcha: خليفة‎) — xalifalikni boshqaradigan inson va Islom Ummatini shariat ahkomlariga boʻysungan holda boshqaradigan amaldor. Arabchadan lugʻaviy maʼnosi „elchi“, „namoyonda“. Muhammad (s.a.v) vafotlaridan keyin, musulmon ummatini boshqaradigan amaldorlar xalifa deb yuritiladi.

Xalifa (arab. — oʻrinbosar, noib) — musulmon jamoasi va musulmon davlatining diniy hamda dunyoviy boshligʻi. Xalifa Muhammadning (s.a.v) oʻrinbosari, umaviylar davridan boshlab esa Allohning yerdagi noibi hisoblangan. Muhammaddan (s.a.v) keyingi toʻrt Xalifa (Abu Bakr Siddiq, Umar, Usmon, Ali (r.a))ni xulafoi roshidin, yaʼni toʻgʻri yoʻldan boruvchi Xalifalar deb atashgan. Abbosiylar, fotimiylar sulolasidan boʻlgan hukmdorlar Xalifa nomi bilan atalgan. 13-asrdan keyin ayrim musulmon mamlakatlarining hukmdorlari oʻzini diniy boshliq deb ham daʼvo qilib, Xalifa nomiga ega boʻlishgan. 16-asrda turk sultonlari oʻzlarini Xalifa deb atay boshlaganlar, bu holat 1924-yilgacha, yaʼni usmonlilar davlati tugaguncha davom etgan.

Islom
Buxoro Sport Majmuasi

Buxoro Sport Majmuasi tarkibiga kiruvchilar va "Buxoro Arena" Oʻzbekistonning Buxoro shahridagi koʻp maqsadli stadionning biridir. Hozirda u asosan Buxoro FK futbol oʻyinlarida qoʻllaniladi.

Tarix 
Stadion 22 700 kishiga moʻljallangan. U 2002-yilda qurilgan.

2012-yil mart oyida „Buxoro Sport Majmuasi“ stadioni „Buxoro Arena“ deb oʻzgartirildi.

Manbalar

Havolalar 

 StadiumDB rasmlari
Buxoro
Oʻzbekistondagi futbol stadionlari
Fors koʻrfazi

Fors koʻrfazi, ( — Xalij-e Fârs,  - al-Khalīj al-arabi) — Eron va Arabiston yarimoroli oʻrtasidagi koʻrfaz. Ormuz boʻgʻozi orqali Ummon koʻrfazi, Arabiston dengizi va Hind okeani bilan birlashgan.

Quyidagi davlatlar qirgʻoqlari Fors koʻrfazi bilan yuvilib turiladi: Eron, Birlashgan Arab Amirliklari, Saudiya Arabistoni, Qatar, Bahrayn, Quvayt, Iroq va Ummon. Koʻrfazga Tigris va Yevfrat daryolari kelib qoʻyiladi. Fors koʻrfazi neft zahiralariga boy boʻlganligi bois geosiyosiy ahamiyatga ega hudud. Shundan 1991-yilgi urush Koʻrfaz urushi nomini olgan. (Aslida mojaroning katta qismi quruqlikda sodir boʻlgan boʻlsada. Gidrologik, gidroximik va boshqa xususiyatlariga koʻra, Fors koʻrfazi dengiz deb yuritiladi.

Manbalar 

 

Dengizlar
Qoʻltiqlar
Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi

Turkmaniston  milliy futbol terma jamoasi Turkmanistonning futbol boʻyicha milliy terma jamoasidir. Turkmaniston  Futbol Assosiyasi tomonidan idora qilinadi.

Tarkibi

Hozirgi tarkib 
Quyidagi futbolchilar 2023-yil iyun oyida bo'lib o'tadigan CAFA Millatlar Kubogi 2023 musobaqasiga chaqirilgan.

2023-yil 17-iyun holatiga ko‘ra, Ummonga qarshi o‘yindan keyin o‘yinlar va gollar to‘g‘ri keladi.

Recent call-ups
The following players have also been called up to the Turkmenistan squad within the last twelve months.

 

 

 

Notes
INJ = Withdrew due to injury
PRE = Preliminary squad / standby
RET = Retired from the national team
SUS = Serving suspension
WD = Player withdrew from the squad due to non-injury issue.

Manbalar

Havolalar 
 [http://www.turkmenistan.gov.tm Turkmaniston sayty
 Turkmeniston - «Planeta Futbol» 
 Turkmaniston - FIFA 
 Turkmeniston - AFC 
 Turkmeniston sezon 2009/2010 

Milliy futbol terma jamoalari
Osiyo milliy futbol terma jamoalari
Muhammad Alixon

Muhammad Alixon (Madalixon) (taxminan 1803/06—1842, Qoʻqon) — Minglar oʻzbek sulolasi vakili, Qoʻqon xonligi hukmdori.

Umarxon va Nodiraning oʻgʻli. Otasi Umarxon vafotidan keyin 13 yoshida taxtga oʻtirgan. Hukmronlik davrida xonlik hududini kengaytirishga uringan. Qorategin butunlay, Darvoz, Shugʻnon, Roshan, Vohonfaqat nomigagina zabt etilgan. 1829-yilda Qashqarga yurish qilgan. Uning bu harakatidan foydalangan Qashqar musulmonlari xitoylarga qarshi bosh koʻtargan. Magʻlub boʻlgan uygʻurlardan 70 mingi Muhammad Alixon bilan birga qaytib, Qoʻqon xonligidagi shaharlarga (jumladan, Toshkentga) joylashtirilgan. Muhammad Alixon Qashqarga qilgan qayta-qayta hujumi natijasida Sharqiy Turkiston shaharlaridan boj yigʻish huquqini olgan. Muhammad Alixon hukmronligi davrida sugʻorish ishlari yoʻlga qoʻyilgan. Toshkent yaqinida Xonariq qazilgan. Toshkent hokimi Lashkar qushbegi Muhammad Alixonning yaqin maslahatchisi boʻlib qolgan. Rossiya bilan savdo va diplomatik aloqalar yaxshi yoʻlga qoʻyilgan. 1828-yilda Qoʻqondan Sankt-Peterburgga elchilar boradi va ular yaxshi kutib olinadi. 1830-yilda Qoʻqonga Rossiya elchisi xorunjiy Potanin keladi.

Muhammad Alixon ichkilikbozlik va axloqsizlikka beriladi. Muhammad Alixonning hukmronlik davrida Qoʻqon-Buxoro munosabatlari keskin yomonlashadi. Ular orasida boʻlib oʻtgan urushlar natijasida Buxoro amirligi hukmdori Amir Nasrulloh Qoʻqon qoʻshinini tor-mor qiladi. Muhammad Alixon oʻzini noiloj amirning noibi deb eʼtirof qiladi. Oradan ikki yil oʻtgach, 1841-yilning oktyabrida Qoʻqonda xon zulmiga qarshi xalq qoʻzgʻoloni koʻtariladi.

Muhammad Alixon 1841-yil noyabrda ukasi Sulton Mahmud foydasiga taxtdan voz kechadi, shunday boʻlsa ham 1842-yilda aprelda Buxoro amirligi hukmdori Amir Nasrulloh Qoʻqonni zabt etdi va Muhammad Alixonni, ukasi Sulton Mahmudxonni, onasi Nodirani qatl ettiradi.

Muhammad Alixon gʻazallar yozgan, uning buyrigʻiga binoan, xattotlar Alisher Navoiy asarlarini miniatyuralar bilan bezatib koʻchirgan, koʻplab tarixiy asarlar fors va arab tillaridan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Muhammad Alixon davrida maktab va madrasalar qurilgan, Qoʻqonning eski oʻrdasi taʼmirlangan.

Shaxsan Muhammad Alixon donatorligida Quva, Qoʻqon va Toshkentda uning nomi bilan atalgan madrasalar bunyod etilgan.

Manbalar

Adabiyot 
 AbdulAziz. „Ziyo istagan qalblar uchun — Muhammad Alixon“. www.ziyouz.com. Retrieved 2017-10-30.
 Mirzoolim Mushrif, Qoʻqon xonligi tarixi, T., 1995; Bobobekov H. N., Qoʻqon tarixi, T., 1996; Nabiyev R. N., Iz istorii Kokandskogo xanstva, T., 1973.

Oʻzbekiston tarixi
Qoʻqon xonligi hukmdorlari
Madrasa asoschilari‎
GLONASS

GLONASS radio aloqaga asoslangan sunʼiy yoʻldoshli global navigatsion tizim boʻlib, Rossiya hukumati tomonidan ishlab chiqilgan. GLONASS Amerika Qoʻshma Shtatlari tomonidan ishlab chiqilgan Global joylashuv tizimi ham qoʻshimcha, ham oʻrin bosuvchi vazifalarini bajara oladi.

Navigatsion tizimlar
Obyekt

Obyekt (lot. objectum — narsa, anjom) — falsafiy toifa, epistemologiya doirasida haqiqatda mavjud boʻlgan, kuzatuv (oʻrganish) jarayonining va subyektning (kuzatuvchining) eʼtibori qaratilgan predmet, voqea, hodisadir.

Obyekt ( — narsa) — subʼyektga qarama-qarshi boʻlgan hamda insonning amaliy va bilish faoliyati qaratilgan obyektiv reallik. Obyekt inson va uning ongidan mustaqil obyektiv reallik boʻlib, uni bilayotgan individ uchun jamiyat tarixiy taraqqiyoti jarayonida hosil qilingan faoliyat, til va ilm tarzida namoyon boʻladi. Obyektni 2 turga: nazariy va empirik obyektga boʻlish mumkin. Lekin ular faoliyatning har xil sohasi emas. Baʼzida nazariy bilishning predmetlari (mas, ideal gazlar va boshqalar) obyekt sifatida real mavjud boʻlmay, balki obyektning empirik bilimda qamrab boʻlmaydigan tomonlarini koʻrsatish usuli hisoblanadi. Masalan, atomlar, elementar zarrachalar kabi nazariy obyektlar ontologik jihatdan, asosan, makrojismlardan farq qilmaydi: hamma hollarda ham nazariy obyekt haqidagi bilimdan empirik obyektlarni tushuntirish uchun foydalaniladi. Har qanday holatda ham empirik bilishdan nazariy bilish sari borish muayyan obyektdan uzoqlashish emas, balki obyektning empirik yoʻl bilan aniq anglash mumkin boʻlmagan haqiqiy mazmunini chuqur nazariy aks ettirish usulidir.

Manbalar
Tuzilma

Tuzilma yoki tarkib — biron-bir narsaning ichki tuzilishi; biron-bir narsaning tabiati, qonuniyatlari, qismlarining o'zaro harakatlari bilan bog'liq bo'lgan fundamental, moddiy yoki nomoddiy tushuncha.

Fizik tuzilma

Biologik tuzilma

Kimyoviy tuzilma

Jamiiy tuzilma

Musiqiy tuzilma

Texnik tuzilma

io:Strukturo
Yakub Kolas

Yakub Kolas (bel. Якуб Колас; asl ismi Kanstantsin Mitskievich (Міцке́віч Канстанці́н Міха́йлавіч); 3-noyabr (eski uslubda 22-oktyabr) 1882 — 13-avgust 1956) belarus shoiri, dramaturgi va yozuvchisi boʻlgan.

Oʻz asarlarida Yakub Kolas oddiy belarus dehqoniga simpatiya bildiradi, hatto uning taxallusi - "Kolas" belaruschadan "boshoq" (bugʻdoy, arpa va hk boshogʻi) deb tarjima qilinadi.

Asarlari 
 Nazm, nast, publitsistika 
  (1910, Vilnya)
  (1912, Vilnya)
  (1914, Vilnya)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1913, Sankt-Peterburg)
  (1921, Kovno)
  (1922)
  (1923)
  (1923)
  (1925)
  (1925)
  (1925)
  (1925)
  (1925)
  (1926)
  (1927)
  (1932)
  (1934)
  (1937)
  (1942)
  (1943)
  (1943)
  (1946)
  (1946)
  (1947)
  (1955
  (1952)
  (1957)

 Bolalar uchun 
  (1935)
  (1938)
  (1941)
  (1945)
  (1941)
  (1950)

Darsliklar:
  (Peterburg, 1909)
  (1926)

 Pyesalar 
  (1917)
  (1917)
  (1925)
  (1927)
  (1938)

 Tarjimalar 
Aleksandr Pushkinning "Poltava" dostoni, Taras Shevchenko, Rabindranat Tagor va boshqa adiblarning asarlari.

Xotira 
Yakub Kolas xotirasi MDH hududida ardoqlanadi. Belarusda Yakub Kolas muzeyi ishlab turipti, Minskda Yakub Kolas maydoni va haykali, Ukrainada Yakub Kolas koʻchasi, Toshkentda Darxon yaqinida Yakub Kolas yashagan uy mavjud.

Havolalar 
 Yakub Kolas muzeyi 
 Yakub Kolas asarlari

Shoirlar
Gey

Bu maqola — soʻz haqida. Gomoseksual moyillik haqida Gomoseksuallik maqolasiga qarang.

Gey () — dastlab „begʻam“, „xushchaqchaq“, „yorqin, yasama“ maʼnolarini anglatgan inglizcha sifat soʻz. Ammo hozirgi ingliz tilida (s 1960—1970-yillardan boshlab) bu soʻz odatda bir jinsli jinsiy moyillik — gomoseksuallikni anglatuvchi ot yoki sifat sifatida ishlatiladi.

Ingliz tilida „gey“ soʻzi kvir yoki gomoseksual bilan eslanuvchi, ham erkaklar bilan, ham ayollar bilan, submadaniyat yoki hayot tarzi bilan bogʻliq qirralarni izohlash uchun ishlatilishi mumkin. Oʻzbek tilida „gey“ atamasi asosan erkak-gomoseksuallarga nisbatan ishlatiladi. Lesbiyan atamasi, boshqa tomondan, ham ingliz, ham oʻzbek tilida bir xil gomoseksual ayollarni anglatgan holda genderga xos ravishda ishlatiladi.

Havolalar 

 

Gomoseksuallik
Yanka Kupala

Yanka Kupala () (1882-1942) — mashhur belorus shoiri va yozuvchisi Ivan Daminikavich Lutsevichning taxallusi. Kupala 20-asrda yashagan eng taniqli belorus yozuvchilaridan biri hisoblanadi.

Yozuvchilar
Shoirlar