alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Oʻzbekiston viloyatlari

Oʻzbekiston Respublikasi 12 ta viloyat va Qoraqalpogʻiston Respublikasidan tashkil topgan:

Toshkent viloyati maʼlumoti Toshkent shahri haqidagi maʼlumotni oʻz ichiga oladi.

Chegaralanishi 

Respublika shimolda va shimoliy-sharqda Qozogʻiston, sharqda va janubiy-sharqda Qirgʻiziston va Tojikiston, gʻarbda Turkmaniston, janubda esa Afgʻoniston bilan chegaradoshdir. Davlat chegarasining Afgʻoniston bilan uzunligi - 137 km., Qоzоgʻiston - 2.203 km., Qirgʻiziston - 1.099 km., Tojikiston - 1.161 km. va Turkmaniston bilan - 1.621 km.

 
Oʻzbekistonning maʼmuriy boʻlinmalari
Isʼhoqxon Ibrat

Is’hoqxon Ibrat (1862-1937) — maʼrifatparvar shoir, zabardast tilshunos, tarixshunos olim, ilk oʻzbek matbuotchilaridan boʻlib, 1862-yilda Namangan yaqinidagi Toʻraqoʻrgʻon qishlogʻida tugʻilgan.
Dastlabki maʼlumotni eski maktabda, soʻngra onasining qoʻlida oladi. Keyinroq Qoʻqonga borib madrasaga oʻqishga kiradi.

Is’hoqxon Ibrat 1886-yilda madrasani tugatib, Toʻraqoʻrgʻonga qaytib keladi. U oʻz faoliyatini pedagog sifatida qishloqda maʼrifat tarqatish bilan boshladi. 0’sha yili eski mahalliy maktablardan ancha farq qiluvchi yangicha maktab ochadi. Qo‘qondagi Muhammad Siddiq Tunqotar madrasasida o‘qigan (1878—86). O‘z sheʼrlari („Tarixi choyxona“, „Madaniyat haqida masnaviy“, „Gazeta xususida“, „Qalam“)da mahalliy va chor amaldorlari kirdikorlarini fosh etgan („Ilmi Ibrat“, sheʼriy to‘plam, 1909). Ibrat arab, fors, hind, turk, o‘zbek va rus so‘zlaridan tarkib topgan „Lug‘at sitta as-sina“ („Olti tilli lug‘at“, T., 1901) tuzgan, bu asar o‘sha davr uchun katta ahamiyatga ega bo‘lgan. Ibratning yozuvlar tarixiga oid „Jomeʼ ul-hutut“ („Xatlar majmui“, 1912) asarida lotin, yunon, xitoy, hind, arab, Kirill yozuvining kelib chiqishi, rivojlanish tarixi haqida maʼlumot berilgan, ilmiy-tarixiy asarlari („Tarixi Farg‘ona“, 1916; „Tarixi madaniyat“, 1925; „Mezon uz-zamon“, 1926) esa Qo‘qon xonligining vujudga kelishidan to 20-asr 30-yillarigacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga olgan. Ibrat „Turkiston viloyati gazeti“, „Sadoi Turkiston“, „Sadoi Farg‘ona“ gazetalariga yozgan maqolalarida fan, maʼrifat va madaniyatni targ‘ib etgan. 1937 yilda qatag‘on qurboni bo‘lgan. Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on tumanidagi 14-o‘rta maktab va Toshkentdagi bir ko‘chaga Ibrat nomi berilgan.

Is’hoqxon Ibrat 1887-yilda haj safariga otlanadi. Soʻng u Sharq mamlakatlari boʻylab sayohatni davom ettiradi. Yevropaning Istanbul, Sofiya, Afina, Rim kabi markaziy shaharlarida boʻldi, ancha vaqt Jidda shahrida istiqomat qiladi, Bombey va Kalkuttada yashaydi. Is’hoqxon u yerlarda koʻp ishlatiladigan arab, fors, hind va ingliz tillarini mukammal oʻrgandi. U 1896-yilda oʻz vataniga qaytib keldi. 1901-yilda „Lugʻati sitta as-sina“ asarini bosmadan chiqaradi. Mazkur lugʻat jadid maktablarida sharq va rus tillarini oʻrganishda birdan bir qoʻllanma sifatida foydalanib kelindi.

Is’hoqxon Ibrat 1912-yilda yozuvlar tarixiga bagʻishlangan „Jomeʼ ul-xutut“Jome' ul xutut yozuvlar tarixiga oid muhim manba („Yozuvlar majmuasi“) asarini yaratdi va oʻz matbaasi „Matbaayi Is’hoqiya“da bosmadan chiqardi.
Ibrat chin qalbdan oʻz xalqining ilmli, maʼrifatli boʻlishini istadi. Keyingi 20 yil ichida 14 ta ilmiy-:,. tarixiy, lingvistik asar yozdi. 30 yillik poetik ijodining majmuyi boʻlmish „Devoni Ibrat“ sheʼrlar toʻplamini tuzdi. Tarixshunoslikka oid „Tarixi Fargʻona“, „Tarixi madaniyat“ va „Mezon uz-zamon“ ilmiy asarlarini yaratdi.

Ibratning soʻnggi yillardagi hayoti ancha tahlikali oʻtdi. 1935-yildan u hamma lavozimlardan olib tashlandi. 1937-yilning aprel oyida 75 yoshli keksa shoir va maʼrifatparvarni hibsga oladilar. Ibrat Andijon turmasida vafot etadi.
Is’hoqxon Ibrat qabrining qayerdaligi nomaʼlum.

Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Shoirlar
Forum.uz

Forum.uz oʻzbek yoshlarining ilk internet forumidir.

Tarix
Ilk bora, Oʻzbekiston Respublikasining Umid yoshlar fondi orqali xorijda talim olgan yoshlar tarafidan tuzilgan. Asoschisi MegaZ ("Mega Zi") nickini olgan Nasim Mansurovdir.
Hozirda Arbuz.com domeniga ko'chgan.

Forum tarkibi
Forum.uz, ba'zi fikrlarga ko'ra, oʻzbek internet saytlari ichida eng mashhur va ma'lum bir ma'noda Oʻzbekistonga tegishli mavzular bo'yicha mustaqil va qiziqarli bahslar olib boriladigan sahifa.

Tanqid
Forum.uz uning ba'zi a'zolari hamda moderatorlari e'tiqodga ko'ra kamsitish va huquqlarda cheklashni qo'llashadi, deya tanqid qilinadi.

Ilovalar

 Forum.uz 
 Forum.uz Arbuz.com domenida 

Web-sahifalar
Izmir

Izmir (Turkiya turkchasida İzmir) - Turkiyaning gʻarbidagi shahar, yirik port. Izmir elining maʼmuriy markazi. Egey dengizining Izmir qoʻltigʻi sohilida. Aholisi 2,018 mln. kishi (1995). Izmir mil. av. 2ming yillikda bunyod etilgan va Smirna (yun. Smirne) deb atalgan. 15-asrdan Usmonli turklar saltanati tarkibida. 18-asr oxiridan Izmir Turkiyaning iqtisodiy va madaniy markazlaridan biri. 1919 yil 15 mayda shaharni Gretsiya askarlari okkupatsiya qildi; 1922 yil 9 sentabrda ozod qilindi. Ikkinchi jahon urushidan keyin I. porti harbiy dengiz baza-siga aylantirildi. Izmir Turkiyaning eksport boʻyicha bi-rinchi, import boʻyicha (Istanbuldan keyin) 2-oʻrindagi porti. Temir yoʻl va shosse yoʻllar tugu-ni. Xalqaro ahami-yatga ega aeroport bor. Muhim qishloq xoʻjaligi rayonining (tamaki, paxta, uzum, zaytun, don yetishtiriladi) sanoat va savdo markazi. Toʻqimachilik, oziq-ovqat, tamaki, sement, oyna-keramika, yogʻochsozlik, mashina-sozlik, kemasozlik va b. korxonalari bor. Izmir atrofidan lignit, simob, asbest qazib chiqariladi. Shaharda har yili xalqaro yarmarka oʻtkaziladi. Universitet, iqtisodiyot va savdo akademiyasi, konservatoriya, arxeologiya muzeyi bor. Qad. binolarning qoldiklari (maqbaralar, teatr, stadion va boshqalar) sakdangan. IZO... (yun. isos — bir xil, teng) — qoʻshma soʻz boʻlagi boʻlib, oʻzi qoʻshilgan soʻzga tenglik yoki turi, vazifasi jihatidan oʻxshashlik maʼnosi ifodasini beradi (mas, izomeriya, izotoplar).

Manbalar 

Turkiya shaharlari
Alifbo

Alifbo (arab Alifbosining boshlangʻich ikki harfi — alif va bo nomidan olingan) — biror tilning yozuviga qabul qilingan va maʼlum anʼanaviy tartib berilgan yozuv belgilari (mas, arab Alifbosi, lotin Alifbosi) yoki boʻgʻin belgilar (mas, hind Alifbosi — devanagari) majmui. Alifbo mil. av. 2000-y. oxirlarida qad. Uga-rit va finikiy yozuvi tovush tizimidan kelib chiqqan. Undan ilgari Misr iyerogliflari sanoq tizimi mavjud boʻlgan, deb taxmin qilinadi. Turkiy xalqlarning run, Urxun-Yenisey yozuvi va turkiy (uygʻur) yozuvlari boʻlgan. Ularga oid harflar jadvali tovush belgilari haqidagi boshqa manbalardagi maʼlumotlar hamda shu yozuv yodgorliklari asosida tuzilgan. Hozirgi harfiy va baʼzan boʻgʻin Alifbolari finikiy Alifbo sidan, oromiy (arab, yahudiy), yunon (lotin va hokazo) va boshqa Alardan kelib chiqqan. Arab Alifbosiga — barcha arab mamlakatlari, shuning-dek Eron, Afgʻoniston, Pokiston, Sharqiy Turkiston — Shinjon, shuningdek 13-20-asr boshlarida turkiy xalqlar yozuv tizimida; lotin Alifbosiga Amerika, Avstraliya qitʼasidagi barcha xalqlar, Yevropaning koʻpchilik xalqlari, Osiyo va Afrikadagi baʼzi xalqlar (Indoneziya, Turkiya va boshqalar) yozuv tizimida; Kirill Alifbosiga — Yevropa, Osiyodagi baʼ-zi xalqlar yozuv tizimida; hind boʻgʻin Alifbosiga — Hindistondagi koʻpgina elatlar yozuv tizimida amal qilingan.

Alifbolar 

 Runik yozuv
 Arman yozuvi
 Gruzin yozuvi
 Koreys yozuvi
 Turkiy(uygʻur) yozuvi,
 Oʻrxun-yenisey yozuvi ,
 Yunon yozuvi
 Hind yozuvi

 Lotin alifbosi
 Kirill alifbosi
 Arab alifbosi
 Urdu alifbosi
 Japon kanjilari
 Xitoy yozuvi
 Yahudiy yozuvi

Yana q. 

 Tilshunoslik

Manbalar 

Alifbo
Yozuv
Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti

Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti — xalqaro iqtisodiy munosabatlar, xalqaro huquq, xalqaro munosabatlar sohasida mutaxassislar tayyorlaydigan Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurti va yirik ilmiy markaz. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga qaraydi. Toshkent shahrida joylashgan. 1992-yil 23-sentabrda tashkil etilgan. Tarkibida xalqaro iqtisodiy munosabatlar, xalqaro huquq, xalqaro munosabatlar fakultetlari, 25 kafedra, til markazi (jahon tillari, fransuz tili, nemis tili, oʻzbek tili kafedralari bilan), kompyuter; testlar; „Maʼnaviyat va maʼrifat“ markazlari; boshqaruv instituti; tahrir va nashriyot boʻlimi; „Biznes olami“ va „Ziyokor“ oʻquv markazlari, „Internet“ klubi va yuridik klinika faoliyat yuritadi. Jahon iqtisodiyoti, xalqaro iqtisodiy munosabatlar, xalqaro huquq sohalari, siyosiy va ijtimoiy muammolar, diplomatiya va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitet ilmiy kutubxonaga ega (300 ming asar). Universitetda oʻquv ishlariga xorijiy mamlakatlardan professorlar, amaliyotchi mutaxassislar taklif qilinadi, zamonaviy kompyuter texnologiyasidan keng foydalaniladi. Universitetda BMT, UNESCO, TASISning Toshkentdagi vakolatxonasi xodimlari, xorijiy davlat arboblari, diplomatlari, Oʻzbekistondagi chet mamlakatlar elchixonalari vakillari bilan uchrashuvlar oʻtkaziladi. Oʻquv qoʻllanmalari, dasturlar, ilmiy va uslubiy qoʻllanmalar chop etadi, „Xalqaro munosabatlar“ jurnali nashr etiladi.

Rektorlar 
 1992-1998 — Saidmuxtor Saidqosimov
 1998-2003 — Abdulaziz Komilov
 2003-2005 — Sodiq Safoyev
 2005-2009 — Hamidulla Karomatov
 2009-2011 — Rustam Qosimov
 2011-2014 — Nodir Jumayev
 2014-2017 — Abdumalik Jumanov
 2017-2020 — Abdujabbor Abduvohidov
 2020-2021 — Komiljon Karimov
 2021-yildan — Sodiq Safoyev

Bakalavriat yoʻnalishlari

Magistratura yoʻnalishlari

Mashhur bitiruvchilar 
 Saida Mirziyoyeva — Oʻzbekiston axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi raisi oʻrinbosari.
 Feruza Eshmatova — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi senatori.
 Feruza Maxmudova — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati.
 Ruslanbek Davletov — Oʻzbekiston adliya vaziri.
 Sherzod Asadov — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti matbuot kotibi.
 Oybek Kasimov — Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi bosh kotibi.
 Gulnora Karimova — Oʻzbekistonning Ispaniyadagi sobiq elchisi.
 Lola Karimova-Tillayeva — Oʻzbekistonning UNESCOdagi sobiq vakili.
 Hilola Umarova — Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri.
 Javlon Vahobov — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining birinchi oʻribosari.
 Shaxzoda Matchanova
 Baxtiyor Abdusamatov
 Eldor Toʻlyakov
 G‘ayrat Fozilov

Manbalar

Havolalar 
 Universitet rasmiy sayti
Oʻzbekistondagi universitetlar
Xalqaro tashkilot

Xalqaro tashkilotlar — davlatlarning yoki hukumat qaramogʻida boʻlmagan milliy jamiyat (assotsiatsiya)larning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, fantexnika, madaniyat va sh.k. sohalarda umumiy maqsadlarga erishish uchun tuzilgan uyushmasi; davlatlar oʻrtasidagi koʻp tomonlama hamkorlikning eng muhim shakllaridan biri. Xalqaro tashkilotlar XIX asrda vujudga keldi va 2jahon urushidan keyin koʻplab tuzila boshladi. Hozirgi kunda Xalqaro tashkilotlarning soni 4 mingdan ortiq boʻlib, 300 tasi hukumatlararo tashkilotdir. Xalqaro tashkilotlar oʻziga xos bir qancha xususiyatlari bilan ajralib turadi. Jumladan, Xalqaro tashkilotlarning tuzilmasi, asosiy maqsad va tashkilot faoliyatining yoʻnalishlarini belgilab beruvchi taʼsis hujjati (ustavi) boʻladi; bunday tashkilotlar doimiy yoki vaqti-vaqti bilan faoliyat yuritadi; koʻp tomonlama muzokaralar va muammolarni muhokama qilish ular faoliyatining asosiy usuli hisoblanadi; qarorlar ovoz berish yoki konsensus yoʻli bilan qabul qilinadi; qarorlar, odatda, tavsiyaviy kuchga ega boʻladi. Hukumatlararo Xalqaro tashkilotlar va nohukumat Xalqaro tashkilotlar, shuningdek, umumjahon va mintaqaviy tashkilotlar farqlanadi.

Xalqaro tashkilotlar tashkilot, ittifoq, jamgʻarma, bank, agentlik, markaz va sh.k. nomlar bilan ataladi.

Oʻzbekiston Respublikasi 50 dan ortiq nufuzli Xalqaro tashkilotlarning teng huquqli aʼzosidir.

Xalqaro tashkilotlar:

 Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) (1992-yil 2-martda)
 MDH (1991-yil 21-dekabrdan)
 TURKSOY (1993-yil 12-iyuldan)
 Turkiy davlatlar tashkiloti
 Jahon savdo tashkiloti (1992-1993 yillar)
 ECOSAN(1993-yil 20-sentabrda)
 Shanxay hamkorlik tashkiloti(SHHT)(2001-yil 15-iyun)
 Osiyo Parlament Assambleyasi(OPA)(2006-yil)
 Interpol (1994-yildan)
UNICEF(1946-yil qabul tashkil topgan)
 MAGATE (1994-yil 21-yanvardan)
 UNESCO (1993-yil 26-oktabrdan)
 UNIDO (1992-yildan)
 NATO (1994-yil 13-iyuldan)
 OPEC (2017-yil 30-noyabrdan (kuzatuvchi sifatida))
 EXHT

Manbalar
Zartepa

Zartepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Surxondaryo viloyatining Jarqoʻrgʻon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Zartepa“ MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Zartepa — Termiz sh.dan 26 km shim, gʻarbda joylashgan qad. shahar harobasi. 3. 1951—52 yillarda arxeolog L. I. Albaum tomonidan tekshirilgan. 3. kvadrat shaklida boʻlib, devorlarining uz. 400 m dan. Sharqiy devor harobalari 6-7 m, gʻarbiy devori 4 m gacha saklanib kalgan. Shaharning shim.sharqida kvadrat shaklida qalʼaqoʻrgʻon bor, u shahristondan mudofaa chizigʻi — katta xandaq b-n ajratilgan. 1960—80 yillarda arxeolog V.Zavyalov, Q.Sobirov va Sh. Pidayevlar tomonidan oʻrganish davom ettirilgan. Arxeologik qazishmalar tufayli Z.ning shahriston qismidan uyjoy qoldikdari va koʻchalar ochilgan. Sopol idishlarining asosiy qismi angob b-n boʻyalgan. Z.dan odam va hayvonlarning haykalchalari va har xil tangalar ham topilgan. Topilmalarning eng qadimgisi mil. v. 4— 2 a.larga, keyingilari ilk oʻrta asrlar (5—7-asrlar)ga toʻgʻri keladi.

Qadimiy shahar xarobasi. Kushon podsholigining Shimoliy Bahteragi yirik markazi. 1949 yilda topilgan ; 1951 — 52 va 1972-yillarda qazishmalar olib borib oʻrganilgan. Maydon 16,9 ga, kvadrat shaklida boʻlib, devorlarining uzunligi 400 m. Sharqiy devor xarobalari 6-7m. Gʻarbiy devori 4m. gacha saqlanib qolgan. Shaharning shimoliy — sharqida kvadrat shklida qoʻrgʻon bor, u shahardan katta xandaq bilan ajratilgan. Toʻrtta darvozasi (ikkitasi sharq, ikkitasi gʻarb tomonlarda) boʻlgan. Koʻchalar va koʻpgina arxtektura inshootlarining izi qolgan. Koʻplab sopol idishlar, odam va hayvonlarning xaykallari, tangalar topilgan. Sopol idishlarning asosiy qismi qizil angob bilan boʻyalgan. Tapilmalarning eng qadimiylari millodan avvalgi 4-2 asrlarga, keyingilari ilk oʻrta asrlarga (5-7- asr) toʻgʻri keladi.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari
Oʻzbekiston tarixi
Surxondaryo viloyati
Intranet

Yopiq holdagi komputerlar networki.

Intranet (ing . intranet — ichki tarmoq) — internet texnologiyasi, dastur taʼminoti va qaydnomalari asosida tashkil etilgan maʼlumotlar ombori va elektron jadvallar b-n jamoa boʻlib ishlashga imkon beruvchi korxona va tashkilot miqyosidagi kompyuter tarmogʻi.

Masalan bir firmani intraneti xuddi internetga ohshash faqat ma'lum firma hodimlari uchun ...

Informatika

Manbalar
Firewall

Kompyuter tarmoqlariga tashqaridan keluvchi xavf-xatar(viruslar, hujum va h.k) larni to'xtatib qoluvchi kompyuter dasturiy ta'minoti hisoblanadi.

Uning asosiy vazifasi tarmoqdagi barcha qurilmalarni tashqi xavflardan himoya qilish..

Informatika
LAN

Local area network - mahalliy kichik tizim. Ko'pincha bu tizimni bir-biriga yaqin joylashgan kompyuterlar va ular o'rtasida o'rnatilgan aloqa kanallarini tushunish mumkin

Yana qarang 

 Kompyuter tarmogʻi

Informatika
Oʻzbekiston shaharlari



Oʻzbekiston eng katta shaharlari 

(2023-yil 1-yanvar holatiga koʻra)
 Toshkent (2 955 700)
 Namangan (678 200)
 Samarqand (573 200)
 Andijon (468 100)
 Nukus (334 600)
 Fargʻona (305 600)
 Qarshi (289 600)
 Buxoro (289 200)
 Qoʻqon (264 100)
 Margʻilon (246 700)
 Termiz (195 900)
 Angren (188 360)
 Jizzax (177 447)
 Chirchiq (157 220)
 Navoiy (144 158)
 Urganch (143 750)
 Shahrisabz (139 113)
 Olmaliq (131 111)
 Bekobod (95 833)
 Quvasoy (93 217)

Oʻzbekiston tarixiy turistik shaharlari 
  Termiz
 Samarqand
 Buxoro
 Xiva
 Shahrisabz
 Toshkent
 Qoʻqon
 Karmana
 Andijon
 Qarshi
 Margʻilon

A 
 Andijon — Andijon viloyati
 Asaka — Andijon viloyati
 Angren — Toshkent viloyati

B 

 Bekobod — Toshkent viloyati
 Buxoro — Buxoro viloyati

Denov - Surxondaryo viloyati

E

F 
 Fargʻona — Fargʻona viloyati

G 
 Guliston — Sirdaryo viloyati

H

I  
Iloji

J 

 Jizzax — Jizzax viloyati

K 

 Kattaqoʻrgʻon — Samarqand viloyati
 Kogon — Buxoro viloyati

L

M 
 Margʻilon — Fargʻona viloyati

N 
 Namangan — Namangan viloyati
 Navoiy — Navoiy viloyati
 Nukus — Qoraqalpogʻiston Respublikasi
 Nurafshon — Toshkent viloyati

O 

 Ohangaron — Toshkent viloyati
 Olmaliq — Toshkent viloyati

P 
Pastdargʻom
Paxtakor - Jizzax viloyati

Q 
 Qarshi — Qashqadaryo viloyati
 Qoʻqon — Fargʻona viloyati
 Quvasoy — Fargʻona viloyati

R 
Rishton shahri - Fargʻona viloyati hududida joylashgan qadimiy anʼanalar saqlanib qolingan shahar.

S 

 Samarqand — Samarqand viloyati

T 
 Termiz — Surxondaryo viloyati
 Toshkent — Oʻzbekiston
 To'raqo'rg'on - Namangan viloyati

U 
 Urganch — Xorazm viloyati

V

X 
 Xiva — Xorazm viloyati
 Xonobod — Andijon viloyati

Y 
 Yangiyer — Sirdaryo viloyati
 Yangiyoʻl — Toshkent viloyati
 Yozyovon — Fargʻona viloyati

Z 
 Zarafshon — Navoiy viloyati
 Zarbdor - Jizzax viloyati

Oʻ

Gʻ

Sh 
 Shahrisabz — Qashqadaryo viloyati
 Shirin — Sirdaryo viloyati

Ch

Manbalar 

Oʻzbekiston shaharlari
Java

Java qati’y va statik tipizatsiyaga ega boʻlgan va obyektga yoʻnaltirilgan umumiy maqsaddagi dasturlash tilidir. Avvaliga Sun Microsystems tomonidan ishlab chiqilgan, keyinchalik Oracle kompaniyasi tarafidan sotib olingan.

Tarixi 

Java dasturlash tili Oak dasturlash tili asosida paydo boʻldi. Oak dasturlash tili 90-yillarning boshida Sun Microsystems tomonidan platformaga, yaʼni operatsion sistemaga bogʻliq boʻlmagan holda ishlovchi yangi avlod aqlli qurilmalarini yaratishni maqsad qilib harakat boshlagan edi. Bunga erishish uchun Sun xodimlari C++ni ishlatishni rejalashtirdilar, lekin baʼzi sabablarga koʻra bu fikridan voz kechishdi. Oak muvofaqiyatsiz chiqdi va 1995-yilda Sun uning nomini Java ga almashtirdi va uni WWW rivojlanishiga xizmat qilishi uchun maʼlum oʻzgarishlar qilishdi.

Tilning asosiy xususiyatlari 

Java obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash () tili va u C++ ga ancha oʻxshash. Eng koʻp yoʻl qoʻyildigan xatolarga sabab boʻluvchi qismlari olib tashlanib, Java dasturlash tili ancha soddalashtirildi.

Java kod yozilgan fayllar (*.java bilan nihoyalanuvchi) kompilatsiyadan keyin bayt kod () ga oʻtadi va bu bayt kod Java Virtual Mashinasi JVM tomonidan oʻqib yurgizdiriladi.

Java afzalliklari:

 WORA — ( - portable). Platforma tanlamaydi;
 xavfsizlik (ishonch yoʻq kodni xavfsiz ishga tushirish);
 xotirani xavfsiz boshqarish (avtomat ravishda chiqindilarni yigʻadi);
 tarmoq uchun dasturlar yozish ;
 koʻp oqimli () dasturlash;
 dinamik & kengaytirish;
 Class lar alohida fayllarda saqlanadi. Kerak boʻlsa ishlatiladi. Dinamik ravishda imkoniyatini oshirish xam mumkin kerak boʻlsa.

Java texnologiyalari 
Java SE () — serverda, shaxsiy kompyuterda desktoplarda ishlovchi dasturlar, appletlar yaratish uchun ishlatiladi. Bu
texnologiya yordamida yaratilgan dasturlar deyarli barcha operatsion tizimlarda ishlay oladi (Windows NT, Macintosh, Linux va Solaris). Shu bilan birga JavaSE boshqa Java turlarining asosi hisoblanadi.JVM (Java Virtual mashinasi)
JVM ning vazifasi tarjimonlik ya’ni, dastlab biz yozgan *.java fayl kompilyator yordamida bayt kod ga o’giriladi va JVM yordamida esa mashina tiliga aylantiriladi. Bu degani JVM qaysi platformaga tegishli bo’lsa, kodlarni ham o’sha platformaga moslab beradi.
JVM ni ko’pgina qurilmalar va dasturiy ta’minotlar uchun ishlatish mumkin. Har bir OT(operatsion tizim) uchun JVM JRE va JDK lar konfiguratsiyasi farq qiladi, chunki bular platformaga bog’liq. Lekin java mustaqil platforma hisoblanadi.JVM ning amalga oshiradigan asosiy vazifalari 

 Loads code (kod yuklanishi)
 Verifies code (kod tekshirilishi)
 Executes code (kod bajarilishi)
 Provides runtime environment (dasturni bajarilish muhitini ta’minlash)
 JRE (Java bajarilish muhiti)
 JRE – Java Runtime Environment
 JRE – bu faqat dastur bajarilishi uchun kerak bo`lgan muhit xolos. Dasturchi bo`lmagan oddiy foydalanuvchilarga Java dasturlari bajarilishi uchun JRE yetarlidir.
 JDK(Java Development Kid) - JDK tarkibida JRE va boshqa qo'shimcha dasturlash uskunalari bo'ladi.

Manbalar 

Dasturlash tillari
Qahva

Qahva (arabcha). qahva daraxtining qovurilgan donlaridan tayyorlanuvchi, keng tarqalgan ichimlikdir. Qahva bilan bogʻliq tijorat IX asrda, Efiopiyada boshlangan. Efiopiyadan u Misr va Yamanga, soʻngra XV asrda Eron, Turkiya hamda shimoliy Afrikaga tarqalgan. Musulmon mamlakatlardan qahva Italiyaga, u yerdan esa Yevropaning boshqa mamlakatlari va Amerikaga yoyilgan.

Qahva daraxtining Coffea canephora va Coffea arabica navlari ekiladi, plantatsiyalar Lotin Amerikasi, Janubi-sharqiy Osiyo va ekvatorial Afrikada joylashgan. Qahva donlari teriladi, saralanadi va quritiladi. Keyin esa 200 °C haroratda qovuriladi, bunda donlardagi uglevodlar quyuqlashadi, rang oʻzgaradi va taʼm paydo boʻladi.

Qahva butunjahon sotilishi hajmi boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi (neftdan keyin).

Yana qarang 
 Choy
 Infuziyalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 Malecka Anna, How Turks and Persians drank Coffee, Turkish Historical Review 6/ii, 2015

Manbalar 

Ichimliklar
Qahva
Issiq ichimliklar
Alkogolsiz ichimliklar
O‘simlik va qo‘ziqorin stimulyatorlari
Import

Import (lot. importare — „olib kirish“) — biror molni mamlakatga sotish uchun olib kirish. Import mamlakati, deganda import qilinayotgan mol ishlab chiqarilgan mamlakat tushuniladi. 

Import (ing . import — keltirish, olib kelish) — mamlakatning ichki bozorida sotish uchun, shuningdek, ularni uchinchi mamlakatga oʻtkazib yuborish uchun chet el tovarlari, xizmatlar, texnologiyalar, kapitallar, qimmatli qogozlar va b. keltirish. Yuklar, passajirlarni chet eldan tashib keltirish, sayyohlik, sugʻurta, ilmiy-texnika bilimlari va b. xizmatlar harajatlari ham I. tarkibiga kiradi.

I. bojxona bojlari, shuningdek, miqdoriy cheklashlar, litsenziyalash tizimi va b. notarif tarzdagi vositalar b-n tartibga solinadi. I.ning eksportaan ustunligi mamlakatning tash-qi savdosida salbiy saldoni vujudga keltiradi va bu hol mamlakatning umumiy iqtisodiy salohiyatida salbiy hodisa deb qaraladi.

Importni tartibga solish asosan uni tarifli va tarifsiz vositalar orqali cheklashdan iborat. Asosiy tarifli toʻsiq sifatida bojxona bojlarini oshirish va cheklovlar qoʻyilishi tushuniladi.

Yana qarang 
 Eksport

iqtisodiyot

Manbalar
Smartfon

Smartfon ( — „aqlli telefon“) uyali telefon hamda qoʻl kompyuteri vazifasini bajaruvchi moslamadir.

Smartfonlar asosan quyidagi operatsion sistemalarda ishlashadi:
 Symbian OS
 Palm OS
 Windows CE, Windows Mobile
 Linux

Havolalar 

Telefon
Logistika

Logistika - transport va mol, axborot oqimini yoʻlga qoyadigan, optimalashtiradigan va boshqaradigan soha.

Logistika (yun. logistike — hisoblash, muhokama sanʼati) — 1) matematik mantiq tushunchasining sinonimi; 2) B. Rassel va uning maktabi vakillarining asarlarida bayon etilgan matematik mantiq taraqqiyotidagi bosqichning nomi. Nazariy mat.ga qarama-qarshi qoʻyiladigan hisoblash va geometrik oʻlchovlar "sanʼati" qadimiy mat.da L.deb atalgan. G. V. Leybnits "L." va matematik mantiq terminlarini oʻzi ishlab chiqqan xulosa chiqarishdagi hisobning sinonimi sifatida qoʻllagan. Uning gʻoyalari xoz. zamon matematik mantiqda oʻzining toʻliq ifodasini topgan. "L." tushunchasi logistik metod (formal mantiqni formallashtirilgan tillar nazariyasi yordamida bayon etish usuli), logistik tizim (formal tizim) va boshqa maʼnolarni ham anglatadi. Logistikaning asl maqsadi kam xarajat qilib, ko`p foyda olish va yetarli natijaga erishishdir.

Manbalar
Oʻzbekiston taʼtil kunlari

Oʻzbekiston Respublikasida taʼtil, deb eʼlon qilingan kunlar roʻyxati:
 1-yanvar — Yangi Yil
 8 mart — Xalqaro Xotin-Qizlar Kuni
 21 mart — Navroʻz
 9-may — Xotira va Qadrlash Kuni
 1-sentyabr — Mustaqillik Kuni
 1-oktyabr — O'qituvchi va Murabbiylar Kuni
 8-dekabr — Konstitutsiya Kuni
 Ramazon va Qurbon Hayit Kunlari

Oʻzbekiston
PHP

PHP (;  — „hipermatnli protsessor“) — skript tili boʻlib, web serverda oʻzgaruvchan HTML fayllarini yaratishda qoʻllaniladi. 1994-yilda kanadalik dasturchi Rasmus Lerdorf tomonidan yaratilgan. Hozirgi kunda deyarli barcha hosting-provayderlar mazkur tilni qoʻllab-quvvatlaydi. Odatda, PHP maʼlumotlar bazasi bilan ishlatiladi. PHP GNU GPL litsenziyasi orqali tekin tarqatiladi.

Sintaksis 
<!DOCTYPE html>
<html>
    <head>
        <title>PHP "Hello, World!" program</title>
    </head>
    <body>
        <?php
            echo '<p>Hello, World!</p>';
        ?>
    </body>
</html>

<?php
    echo 'Hello, World!';
?>

Manbalar

Oʻqish uchun

Havolalar 

  
 PHP haqida maʼlumotlar 

Informatika
Internet
Dasturlash tillari
Kross-platformali dasturlar
Davlat qo'mitalari

Umumdavlat boshqaruv vazifalarini bajaradigan sohalararo davlat boshqaruvi markaziy organlari. Davlat qo'mitalari tegishli tarmoq muassasalari faoliyatini muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi. Davlat qo'mitalari tegishli tarmoqdagi ahvol uchun masʼul hisoblanadi. 

OʼzR Prezidentining 2003-y . 9-dekabrdagi PF - 3358 - son " Respublika davlat boshqaruvi organlari tizimini takomillashtirish toʼgʼrisida" gi Farmoniga asosan davlat qo'mitasi respublika davlat boshqaruvi organi hisoblanadi. Mazkur farmonga asosan respublikamizda quyidagi davlat qoʼmitalari mavjud:
Davlat mulkini boshqarish davlat qo`mitasi;
Davlat statistika qo`mitasi;
Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qo`llab-quvvatlash davlat qo`mitasi;
Davlat soliq qo`mitasi;
Davlat bojxona qo`mitasi;
Tabiatni muhofaza qilish Davlat qo`mitasi;
Geologiya va mineral resurslar Davlat qo`mitasi;
Davlat Arxitektura va qurilish qo`mitasi;
Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri bo’yicha Davlat qo`mitasi.

Manba: gov.uz
Paygʻambar

Paygʻambar (forschadan — xabar keltiruvchi, xabar yetkazuvchi) —xristianlik va islomda xudodan vahiy olgan va uni odamlarga yetkazadigan shaxs. Xudo bilan uning bandalari oʻrtasidagi vositachi, xudoning yerdagi vakili, elchisi hisoblanadi. Paygʻambarlar kelajakni biladigan, diniy va tarixiy voqealarni, biror odamning taqdirini oldindan aytib beradigan shaxs sifatida tasavvur qilinadi. Islomga koʻra, Paygʻambarlar bilan Alloh oʻrtasida elchilik qiluvchi farishta — Jabroildir. Baʼzida Alloh Paygʻambarga bevosita vahiy yuborishi, u bilan gaplashishi ham mumkin. Paygʻambarlarning adadi Qurʼon, hadis va tarixiy kitoblarda qatʼiy koʻrsatilmagan. Baʼzi manbalarda ular 124 mingta deyilgan. Qurʼonda Odam, Idris, Nuh, Hud, Solih, Ibrohim, Ismoil, Ishoq, Yaʼqub, Yusuf, Lut, Ayyub, Zulkifl, Yunus, Muso, Horun, Shuayb, Ilyos, Alyasa, Dovud, Sulaymon, Zakariyo, Yahyo, Iso va Muhammad kabi Paygʻambarlarning nomi zikr etilgan. Aksariyat Paygʻambarlarning nomi Tavrot va Injilda ham qayd etilgan. Paygʻambarlarning birinchisi Odam (as), oxirgisi Muhammad (s.a.v) sanaladi. Paygʻambarlar har qanday gunohlardan pok hisoblanadilar.Qur'onda Muhammad ismi 4 marta, Muso ismi 136 marta, Iso ismi 25 marta, Nuh ismi 43 marta nozil etilgan.

Qur’onda nomi zikr etilgan paygʻambarlar: 

 1.1 Odam آدم
 1.2 Idris (Enoch) ادريس
 1.3 Nuh (Noah) نوح
 1.4 Hud (Heber) هود
 1.5 Solih (Shelah) صالح
 1.6 Ibrohim (Abraham) ابراهيم
 1.7 Lut (Lot) لوط
 1.8 Ismoil (Ishmael) اسماعيل
 1.9 Is’hoq (Isaac) اسحاق
 1.10 Yaʼqub (Jacob) يعقوب
 1.11 Yusuf (Joseph) يوسف
 1.12 Ayyub (Job) أيوب
 1.13 Shuayb (Jethro) شعيب
 1.14 Muso (Moses) موسى
 1.15 Horun (Aaron) هارون
 1.16 Zulkifl (possibly Ezekiel) ذو الكفل
 1.17 Dovud (David) داود
 1.18 Sulaymon (Solomon) سليمان
 1.19 Ilyos (Elijah) إلياس
 1.20 Alyasa (Elisha) اليسع
 1.21 Yunus (Jonah) يونس
 1.22 Zakariyo (Zacharias) زكريا
 1.23 Yahyo (John the Baptist) يحيى
 1.24 Iso (Jesus) عيسى
 1.25 Muhammad محمد

Manbalar

Adabiyotlar 
 Paygʻambarlar qissasi, Toshkent, 1993
 Hazrati paygʻambar hayoti, Toshkent, 1997-yil.
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Islom
Din
Katowice

Katowice (Talaffuzi:  , Polshadagi Nemis) tilida Kattowitz shahar. Mamlakatning janubida joylashgan bu shahar tarixiy boʻlib, Kłodnica va Rawa daryolari boʻyida joylashagan. 1865 yilida shahar maqomini olgan. 1954 va 1956 yillar orasida Katowice Stalinogród - "Stalin shahri deb yuritilardi". Bu nom polsha communistlari tomonidan berilgandi. Shaharda 315,123 aholi yashaydi. Shahar xokimi Piotr Uszok. Koʻp yillar davomida nemislar tomonidan boshqarilgan boʻlib 1918 yilgacha Olmoniya ichida boʻlgan. Bu yerda Airport Muchowiec deb nomlanadigan havo bandargoxi bor. Eski binolari ko'mir qazish va metallurgiya markazi boʻlgan.

Rayonlaris

Katowice lik taniqli odamlar 

 Hans Bellmer, surrealist photographer
 Henryk M. Broder, journalist
 Maria Goeppert-Mayer
 Kurt Goldstein, neurologist
 Jerzy Kukuczka 
 Kazimierz Kutz 
 Franz Leopold Neumann 
 Hans Sachs

Ekizak Shaharlari 
 Cologne (Germany)
 Groningen (Netherlands)
 Miskolc (Hungary)
 Mobile, Alabama (USA)
 Odense (Denmark)
 Ostrava (Czech Republic)
 Saint-Etienne (France)

Tashqi web sahifalar 

   The Municipal Council of Katowice
 The Commercial Website of Katowice
  Katowice, Silesia
   A webcam view of Katowice
   Hotel in Katowice
 Tram in Katowice

Polshadagi shaharlar
Oʻzbekiston yetakchilari roʻyxati

Bu jadval O‘zbekiston tarixidagi yetakchilarni aks ettirgan

Movarounnahr

Oʻzbek Xonliklari 
Davlatlarning feodal tuzilishiga koʻra bugungi Oʻzbekiston hukmdorlari xon, amir, xoqon yoki beklar deb nomlangan.

Rossiya Imperiyasi tarkibida

Turkiston General-Gubernatorligi

Turkiston Oʻlkasi

Sovet Boʻlinish

Turkiston Oʻlkasi

Turkiston Sovet Federativ Respublikasi

Turkiston Sovet Sotsialistik Respublikasi

Sovet Ittifoqi tarkibida va mustaqillikdan keyin

Davlat boshliqlari

Hukumat boshliqlari

Oʻzbekiston Kommunistik Partiya rahbarlari

Mustaqillik 

Oʻzbekiston tarixi
Oʻzbekiston siyosati
Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi

Oʻzbekiston Sovet Sotsialistlik Respublikasi Kommunistik Partiyasi (OʻzSSR KP, Oʻzbekiston Kompartiyasi) – kommunistik partiya, Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasining (KPSS) Oʻzbekiston SSR hududidagi boʻlimi. 1925-yil 13-maydan 1991-yil 3-sentyabrgacha respublikada hukmron va yagona qonuniy partiya boʻlgan. 1991-yil 14-sentyabrda partiya KPSS safidan chiqqan.

Oʻzbekiston SSR Kommunistik partiyasi Buxoro SSR Kommunistik partiyasi, Xorazm SSR Kommunistik partiyasi va Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Kommunistik partiyasining vorisi hisoblangan. 1994-yilda tuzilgan Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi oʻzini Oʻzbekiston Kompartiyasining vorisi deb hisoblasa-da, rasman Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi Oʻzbekiston SSR Kommunistik partiyasining vorisidir.

Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining Birinchi kotiblari

Manbalar 

Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
Oʻzbekistonning sobiq siyosiy partiyalari
Adolat sotsial-demokratik partiyasi

Oʻzbekiston „Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi („Adolat“ SDP) — Oʻzbekistondagi siyosiy partiyalardan biri. 1995-yil 18-fevralda partiya taʼsis qurultoyida tuzilib, dasturi va ustavi qabul qilingan va shu kuni Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtgan. Partiyaning bosh maqsadi — Vatan mustaqilligini mustahkamlash, islohotlarning jadallashuviga, huquqiy-demokratik, adolatli fuqarolik jamiyati barpo etish va pirovardida, Oʻzbekistonni jahonda rivojlangan mamlakatlar safidan mustahkam oʻrin olishiga munosib hissa qoʻshish. Partiyaning gʻoyaviy negizini sotsial-demokratiyaning 3 asosiy prinsipi: siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy adolat tashkil etadi. Qonun ustuvorligini taʼminlovchi adolatli ijtimoiy munosabatlar oʻrnatilgandagina odil jamiyat qurish mumkin boʻladi. „Adolat“ partiyasi ushbu yoʻnalishdagi ishlarni bajarishni oʻzining asosiy vazifasi deb hisoblaydi. Partiya oʻrtahol va kam taʼminlangan aholi tabaqalariga tayanadi hamda ularning siyosiy, ijtimoiy irodasini namoyon etishga intiladi.

Partiyaga 50411 kishi aʼzo (2005-yil 1-yanvar). Ular 3120 dan ortiq boshlangʻich partiya tashkilotlariga birlashgan. Partiya aʼzolari: 30,1 % — ziyolilar, 24,1 % — ishchilar, 10,3 % — dehqonlar va qishloq xoʻjaligi xodimlari, 11,4 % — nafaqachi va pensionerlar, 10,2 % — xizmatchilar, 7,4 % — tadbirkorlar, 6,4 % — talabalardir. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri va viloyatlar hamda mamlakatning deyarli barcha shahar, tumanlarida partiya Kengashlari faoliyat koʻrsatmoqda. Samarqand, Toshkent va Fargʻona viloyat partiya tashkilotlari yirik tashkilotlardir. Qurultoy — partiyaning oliy organi. U partiya Siyosiy kengashi tomonidan kamida 5 yilda bir marta chaqiriladi. Siyosiy kengash doimiy ishlovchi partiya rahbar organidir. „Adolat“ SDPning Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasidagi fraksiyasi 10 deputatdan tashkil topgan. Fraksiya rahbari — partiya Siyosiy kengashi birinchi kotibi D. Gʻ. Toshmuhamedova. „Adolat“ gazetasi partiyaning nashriy organidir.

„Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi oʻz oldiga quyidagi vazifalarni qoʻyadi:
 xuquqiy demokratik davlat qurish;
 mamlakat mustaqilligini mustahkamlash;
 Vatanga sodiq xizmat qilish;
 adolatli fuqaroviy jamiyat qurish;
 siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy demokratiya talablariga hamda mamlakatimizda yashab turgan barcha millat va elatlarning orzu-umidlariga monand shart-sharoit yuzaga keltirishga hissa qoʻshish.

„Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisida 47 ovozga (1998-yilga) ega boʻlib, ular partiyaning parlamentdagi fraktsiyasini tashkil etadi.

Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
Oʻzbekiston Fidokorlar milliy demokratik partiyasi

Oʻzbekiston Respublikasi Fidokorlar milliy demokratik partiyasi (Fidokorlar MDP) 1999-yil 4-yanvarda tashkil etilgan.

Bu partiya oʻz nomi bilan vatan fidokorlarini, vatan ravnaqi uchun kuyib, yonib yashaydigan Oʻzbekiston fuqarolarini birlashtirdi. 

«Fidokorlar» milliy demokratik partiyasi oʻz maqsad va niyatlari bir xil boʻlganligi uchun «Vatan taraqqiyoti» partiyasi bilan birlashdi va hozirda «Fidokorlar» nomi ostida oʻz faoliyatini davom ettirmoqda.

1999-yil dekabrda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylovlarda partiya deputatlikka oʻz nomzodlarini qoʻydi. 2000-yil yanvardagi O'zbekiston Respublikasi Prezidentligiga boʻlib oʻtgan saylovlarda «Fidokorlar» milliy demokratik partiyasi nomidan prezidentlikka Islom Abdugʻaniyevich Karimov nomzodi koʻrsatildi.

Oʻzbekiston fidokorlar milliy demokratik partiyasi (FMDP) — Oʻzbekistondagi siyosiy partiyalardan biri. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2000-yil 25-iyulda roʻyxatga olingan va shu yil Dasturi hamda Ustavi qabul qilingan. Partiyaning asosiy maqsadi erkin bozor iqtisodiyotiga asoslangan ochiq, huquqiy demokratik davlat qurish va fuqarolik jamiyati negizlarini barpo etish, aholi turmush darajasini taraqqiy topgan davlatlardagi xalqlarning turmush darajasiga yetkazish, mamlakatimizning jahon hamjamiyatidan munosib oʻrin olishiga amaliy hissa qoʻshishdan iborat. FMDP kelajakka yoshlar nazari bilan qaraydi. Yoshlarni yuksak maʼrifatli, bilimdon, gʻoyaviy-siyosiy jihatdan hushyor, maʼnaviy barkamol boʻlib voyaga yetishini taʼminlashga intiladi va yoshlar manfaatini himoya qiladi. Partiyaning oliy organi qurultoy, u qoida tariqasida, 5 yilda 1-marta chaqiriladi. Zaruratga qarab qurultoy maqomiga ega boʻlgan partiya konferensiyasi oʻtkazilishi mumkin. Partiyaning rahbar organi qurultoy tomonidan saylanadigan Markaziy kengashdir. Markaziy kengash yigʻilishlari oraligʻidagi davrda partiyaning kundalik faoliyati Ijroiya kotibiyat tomonidan amalga oshiriladi. FMDPning 12 viloyat partiya tashkiloti, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri, 203 tuman va shahar, 3500 boshlangʻich partiya tashkiloti bor. FMDP aʼzolarining umumiy soni 61750 kishidan iborat (2004-yil noyabr), ularning 65 foizini yoshlar (40 yoshgacha boʻlganlar) tashkil etadi. FMDPning Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi fraksiyasi 18 deputatdan iborat, fraksiya rahbari A.S. Tursunov, FMDP fraksiyasi Oʻzbekiston liberaldemokratik partiyasi, "Adolat" sotsialdemokratik partiyasi bilan birga parlamentda "Demokratik blok"ka birlashgan.

Partiyaning nashri — "Fidokor" gazetasi Shoira Umarova. 

 

Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
Oʻzbekistonning sobiq siyosiy partiyalari
Xalqaro qizil xoch va qizil yarim oy jamiyati

Xalqaro Qizil Xoch va Qizil Yarim Oy jamiyatiga Shveytsariyada asos solingan. Bu jamiyat halokat qurbonlariga yordam berish, jamiyatning yordamga muhtoj qatlamlariga har tomonlama yordam berish, birinchi yordam koʻrsatish boʻyicha oʻquv mashgʻulotlari tashkil qilish, Xalqaro Inson Xuquqi boʻyicha bilimlarni tarqatish, qurolli toʻqnashuvlar davrida esa harbiy tibbiyot xizmatchilariga koʻmaklashish vazifalarini bajaradi. Bu jamiyatning belgisi - Shveytsariya bayrogʻi ranglarining teskari koʻrinishidir (Shveysariya bayrogʻida qizil rangga oq xoch belgisi chizilgan). "Qizil Xoch" va "Qizil Yarim oy" belgilarining hech qanday farqi yoʻq. Lekin koʻp davlatlar yarim oy belgisini tanlaganlar. Hozirda juda koʻp davlatlarda Milliy Xalqaro Qizil Yarim Oy jamiyatlari tashkil qilingan. Bu jamiyatlar oʻz davlatlarining muammolarini bartaraf etishga koʻmaklashib, davlat rivojlanishiga oʻz xissasini qoʻshib kelmoqda. Oʻzbekiston Qizil Yarim Oy milliy jamiyati 1925-yil 14 noyabrda tuzilgan. 1992-yil 28 may - Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti "Oʻzbekiston Qizil Yarim oy jamiyati toʻgʻrisida"gi Farmonga imzo chekdi. Oʻzbekiston Qizil Yarim oy milliy jamiyatining faxriy Prezidenti qilib Oʻzbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Karimov saylandi. Bu jamiyatning hozirgi kundagi faoliyatining asosiy maqsadlaridan biri - Oʻzbekiston Yoshlar Qizil Yarim Oy jamiyatini tuzish. Bu jamiyatning asosi Yoshlar Markazlari va klublar boʻladi. Bu Markazlar Niderlandiya, Shvetsiya, Finlandiya Qizil Xoch jamiyatlari va Xalqaro Qizil Xoch jamiyati bilan hamkorlikda tashkil qilinadi. Yoshlar Markazlari yoshlarning oʻqishi, bilim olishi uchun sharoit yaratish, giyohvandlik va OITSning oldini olish yoʻlida katta ishlar qilmoqdalar.

Manbalar
Tahorat

Tahorat — namoz oʻqish, ibodat oldidan yuvinish, poklanish jarayoni. Xususiy shakli sifatida tayammum koʻriladi. Islomda tahoratning ikki turi mavjud: vuzuʼ — kichik tahorat — qoʻloyoq va yuzni yuvish; gʻusul — katta tahorat — toʻla yuvinish, choʻmilish. Tahoratning 4 ta farzi bor; yuzni yuvmoq; ikki qoʻlni tirsak ila qoʻshib yuvmoq; ikki oyoqni toʻpigʻi ila qoʻshib yuvmoq, boshning toʻrtdan bir qismiga mash tortish — ikki qoʻlni hoʻllab surtmoq. Bu farzlardan birortasi bajarilmasa, tahorat haqiqiy boʻlmaydi. Tahoratning farzlaridan boshqa uning sunnat va vojiblari ham boʻladi. Tahorat oladigan har bir kimsa suvni keragidan ortiq ham, oz ham sarf qilmasligi; suvni yuzga shapillatib sochmasligi; tahorat qilayotganda oʻrinsiz gaplashmasligi; iflos yerda tahorat olmasligi kerak. Tahorat qilish uchun suv topilmasa tayammum qilinadi. Tahorati bor kishida quyidagi holatlardan biri yuz bersa tahorati buzilgan hisoblanadi: vujudning biron yeridan qon, yiring, suv chiqsa; ogʻzi toʻlib qussa; tupurgan vaqt tupugini yarmidan koʻpi qon boʻlsa; kichik va katta hojatga borsa va orqadan yel chiqarsa; bexush yoki mast boʻlsa; namoz vaqtida kulsa; uxlasa. Tahoratni buzadigan holatlar roʻy bersa, tahoratni boshqatdan qilish lozim boʻladi.

Tahoratning oʻzi ham iboday sanaladi shuning uchun kishi tahoratni mukammal qilishga hatakat qilishi kerak. Tahoratda suvni extiyojdan ortiqcha ishlatish qatʼiyan man qilinadi, bu borada hadis ham mavjud: Bir kuni Paygʻambar Alayhissalom, Saad r.a oldidan oʻtayotganlarida Saad r.a koʻp-koʻp suv ishlatib tahorat olayotgan edi. Shunda paygʻambarimiz unga qarata: „Ey Saad bu nima isrofgarchilik“, deya tanbeh berdilar, shunda Saad r.a: „Yo Rasululloh tahoratda ham isrof bormi?“, dedi. Shunda paygʻambar Alayhissalom: „Ha oqib turgan daryoning oldida boʻlsang ham suvni extiyojdan ortiqcha ishlatma“, dedilar.

Jarayon 
Tahorat uchun suv hozirlagandan keyin:
 Qibla tomonga qarab, ichida „Tahorat olishni niyat qildim“ deyiladi.
 „Auzu billahi minash-shaytonir rojiym. Bismillahir rohmanir rohiym“, deyiladi.
 Qoʻllar bandigacha 3 marta yuviladi.
 Oʻng qoʻlda suv olinib, ogʻiz 3 marta gʻargʻara qilib chayiladi va misvok qilinadi.
 Burunga oʻng qoʻl bilan 3 marta suv tortilib, chap qoʻl bilan qoqib tozalanadi.
 Yuz 3 marta yuviladi.
 Avval oʻng qoʻl tirsaklar bilan qoʻshib ishqalab yuviladi, soʻngra chap qoʻl.
 Hovuchga suv olib, toʻkib tashlab, hoʻli bilan boshning hamma qismiga masx tortiladi.
 Koʻrsatkich barmoq bilan quloqlarning ichi, bosh barmoqlar bilan esa quloq orqasi masx qilinadi.
 Ikkala kaftning orqasi bilan boʻyin masx qilinadi.
 Chap qoʻl bilan oʻng oyoqni oshiq qismi bilan qoʻshib, barmoqlar orasini ishqalab 3 marta yuviladi, keyin chap oyoq.
 Qibla tomonga qarab, ichida „Ashhadu an La ilaha illallohu va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rosuluh“ deyiladi.

Manbalar
Joomla!

Joomla! bu Open-Source Web Content Management Systemasi (WCMS) bo'lib, Open-Source-Proyekt Mambodan ajrashib chiqqan.

Joomla! PHPda yozilgan bo'lib, o'z ma'lumotlarini MySQL Ma'lumotlar Bazasida joylaydi. Joomla! Open-Source-Lisenziyasi orqali tekin tarqatiladi. Joomlani sozlash juda oson.

Manbalar

Weblinks 
 Joomla.org - Joomla! web sahifasi (inglizcha)
 Joomla 1.5 Alpha API (inglizcha)

Internet
Kross-platformali dasturlar
Veb-freymvorklar
Oʻrxun-Enasoy obidalari

Oʻrxun-Enasoy obidalari 5-7 asrlarda qadimgi turk tilidagi va yozuvidagi tarixiy yodgorlik sifatida qadrli. Moʻgʻulistondagi Oʻrxun va Janubiy Sibirdagi Enasoy daryolari sohillarida topilgani uchun ham shunday nomlangan. Moʻgʻulistondan Shimoliy dengizlargacha, Uraldan Saxalinga qadar davom etgan hududda shu yozuvdagi yodnomalar uchraydi. Shimoliy Kavkazda 15 asrda ham Oʻrxun yozuvidan foydalanilgan. Oʻzbekiston hududida (Fargʻona, Surxondaryo v.b. joylar) dan 20 dan ortiq turkiy-run yozuvi yodgorliklari topilgan.

Yirik Oʻrxun bitiklari Kultigin, Bilga xoqon, Toʻnyuquq va boshqa bu yozuvdagi yodnomalar (mas. Irq bitigi) adabiy manba sifatida qahramonlik qissa va dostonlariga mazmunan yaqin keladi. Kultigin bitiktoshi 732 yil Turk xoqonligi (551—745)ning lashkarboshisi sharafiga oʻrnatilgan. 

Bitiktosh ikki qismdan: Kichik va Ulugʻ bitikdan iborat. Vatan manfaati yoʻlida xizmat qilish, mamlakatning mustahkam, osoyishta boʻlishi uchun kurash bitikoshlarda bosh maqsad ekani aytiladi. Asarda Tabgʻach, Tibet, Sugʻd, Turgash, Qirgʻiz kabi joy nomlari tilga olingan. Enasoy bitiklari marsiya va madhiya janrlarining qadimgi turk adabiyotidagi ildizlari haqida tasavvur beradi.

Bitiktoshlar 19 asr oxirlarida topilib, U.Tomsen tomonidan oʻqilgan va ilmiy muomalaga kiritilgan. Baʼzi yodgorliklar deshifrovka qilingan emas. AQSh, Polsha, Vengriya, Finlandiya va Turkiyada ham oʻrganilgan. Rossiyada V.Radlov, S.Malov, I.Stebleva ishlari maʼlum. Oʻzbekistonda Fitrat, A.Qayumov, N.Rahmonov v.b. asardan namunalar va tadqiqot ishlarini chop qildirgan.

Nashr qilingan manbalar: 
Eng eski turk adabiyoti namunalari (Tuzuvchi prof.Fitrat). — T.: 1927;Yeniseyskaya pismennost tyurkov. -M,L.: 1952;Qadimgi hikmatlar. — T.: 1987.

Ilmiy adabiyot: 
Malov S.E. Pamyatniki drevnetyurkskoy pismennosti. -M.: 1951;I.V.Stebleva. Poeziya tyurkov U1-U111 vv. —M.:1964;I.V.Stebleva. Poetika drevnetyurkskoy literaturi i ee transformatsiya v ranneklassicheskiy period. — M.: 1976;A. Qayumov. Qadimiyat obidalari. — T.: 1971.N.Rahmonov. Inson ruhining sadosi. — T.: 1986;N.Rahmonov. Koʻhna bitigtoshlar. — T.: 1990:N.Rahmonov. Turk xoqonligi. — T.: 1993.

Oʻzbekiston adabiyoti

Havolalar
Oʻrxun-Enasoy Bengütaşları
Gadoiy

Gadoiy (taxallusi; asl ismi hozircha nomaʼlum) (1403/04 — 15-asr oxiri) — oʻzbek shoiri.

Gʻazal janri, aruz ilmi va sheʼriyat qoidalarini yaxshi bilgan. Asosan turkiy (oʻzbek) va qisman fors tilida gʻazal, qitʼa, tuyuq, mustazod, qasidalar yaratgan. Gadoiy oʻz ijodi bilan 15-asr oʻzbek mumtoz sheʼriyati rivojiga katta hissa qoʻshgan. Xususan, uning gʻazallari mazmunan hayotiyligi, badiiy va shaklan barkamolligi bilan ajralib turadi. Ayrim gʻazal va qitʼalarida shoirning oʻz hayoti lavhalari va ruhiy kechinmalari aks etgan. Sheʼriyatida „charx jafosi“, „roʻzgʻor javri“dan figʻon, „gʻurbat mehnati“ va „rohiblar tazyiqidan“ shikoyat ohanglari seziladi. Gadoiy sheʼrlari aruzning xalq qoʻshiqlariga yaqin ramal, hazaj bahrlarida yozilgan; tili xalqona sodda vazni yengil, shux va uynoqi.

„Devoni Gado“ asari 
Gadoiyning 15-asr 2-yarmi — 16-asr boshlarida nomaʼlum kotib tomonidan koʻchirilgan „Devoni Gado“ asari bor. Unga 2974 misradan iborat 230 gʻazal, 1 mustazod, 1 qasida, 5 qitʼa, tuyuq kirgan. „Devon“dagi qasida temuriy shahzoda Muhammad Jahongir Mirzoning oʻgʻli Halil Sulton madhiga bagʻishlangan. Devon qoʻlyozmasi Parij Milliy kutubxonasida (inv. № 981), mikrofilmi va fotonusxasi Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Gadoiyning forsiydagi sheʼrlari Fahri Hiraviyning „Radoyif ul-ashʼor“ tazkirasiga kiritilgan. Gadoiy sheʼrlari Turkiya (1960) va AQSH (1971) da bosilib chiqqan.

Nashr qilingan asarlari 
 Gadoiy. Sheʼrlar (nashrga tayyorl. S.Gʻanieva). — T.: 1965;
 Gadoiy. Devon (nashrga tayyorl. E.Ahmadxoʻjaev). — T.: 1973;

Adabiyot 
 E. Ahmadxoʻjaev. Gadoiy hayoti va ijodi. — T.: 1978;
 E.Ahmadxoʻjaev. Gadoiy devonining nodir nusxasi haqida. „Adabiy meros“ jurnali − 1972, № 2;
 Gʻanieva S. Shoir Gadoiy. „Oʻzbekiston madaniyati“ gazetasi 1962-yil 1-sentabr.
 E. Rustamov. Uzbekskaya poeziya v pervoy polovine 15 veka. — M.:1963.
Matiz

Matiz Oʻzbekistonda ham ishlab chiqariladigan yengil avtomobil rusumidir.

Manbalar 

Daewoo avtomobillari
Anbar Otin

Anbar Otin — 1870-1915 yillarda yashab ijod etgan oʻzbek shoirasi.

Hayoti 
Anbar Otin Farmonqul qizi Qoʻqonda kambagʻal kosib oilasida tugʻilgan. Otasi Farmonqul asli margʻilonlik boʻlib, shoira Uvaysiyning jiyani boʻlgan. Onasi Ashurbibi qoʻqonlik bir kosibning qizi boʻlgan.

Ijodi 
Anbar 7 yoshidan boshlab oʻz mahallasidagi Dilshod otinning maktabida taʼlim oladi. Navoiy va Uvaysiylarni ustoz deb hisoblagan. 1905-yilda Anbar Otin devon tuzib, unga 41 gʻazal, 4 muxammas, bir qit’a, bir mustahzod va sheʼriy tarjimai holini kiritgan.

Anbar Otin — lirik shoira. Uning lirikasida sof sevgi tarannum etiladi. U ayol qalbini, his-tuygʻularini oʻziga xos kuylovchi shoira. Shoiraning devoni mavjud.

Shoira ijodida oʻz davrining ijtimoiy-siyosiy, sotsial muammolari koʻtarib chiqilgan. Istiqbolni kuylovchi mavzular keng oʻrin egallaydi.

Asarlari 
Asarlari: „Mushoira“ nomli risola, „Qoralar falsafasi“ („Falsafai siyohon“), „Alifbo“, „Ey goʻzal Fargʻona, oʻzinga kel endi shod qil“ va boshqalar

Adabiyotlar 
 Anbar Otin. Sheʼrlar. Risola. Toshkent, 1970.
 Husainova F. Demokrat shoira Anbar Otin. Toshkent, 1964.
 Karimov Gʻ. Oʻzbek adabiyoti tarixi. Toshkent, 1975.
 Oʻzbek adabiyoti tarixi, 5-jildlik, 5-jild. Toshkent, 1980.

Havolalar 
 www.ziyouz.com saytida

Shoirlar
Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Oʻzbek shoiralari