alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Shuhrat Mirxoldorshoyev

Shuhrat Mirxoldorshoyev 1982-yilda Namangan shahrida tavallud topgan. Futbolchilik faoliyatini Navbahor (Namangan) futbol klubida boshlagan. Sobiq oʻzbek professional futbolchisi. U 2004-yilda IFFHS talqini boʻyicha dunyoning eng samarali top-divizioni toʻpurarini qoʻlga kiritdi. Hozirda murabbiy

Jamoalardagi faoliyati 
Faoliyatini 1999—2000-yilda „Navbahor“ klubida boshlagan. Mirxoldirshoev faoliyati davomida turli klublarda oʻynagan. Turli yillarda „Mash’al“, „Nasaf“, „Andijon“ klublarida toʻp surgan. Gennadiy Krasnitskiy nomidagi toʻpurarlar klubi aʼzosi. U Gennadi Krasnitskiy klubi toʻpurarlar klubiga kirib, 195 ta gol bilan Liga oʻyinlarida Anvar Berdiev va Zafar Xolmurodovdan keyin 3-oʻrinni egallab turibdi. Hammasi boʻlib u barcha musobaqalarda 222 ta gol urgan (2014-yil 7-noyabr holatiga koʻra). Shuhrat Oliy ligada bir necha bor toʻpurarlar safida borganinga qaramay chempion boʻla olmagan.

Maʼlumot uchun: Oyin va Gollar ligadagi musobaqalarga oid

Xalqaro martaba 
2000-yil 1-sentabrda terma jamoada debyut qilgan va 3ta oʻyinda maydonga tushgan.

Yutuqlari

Klub 

 Nasaf Qarshi

 Oʻzbekiston Ligasi runner-up: 2011

 Oʻzbekiston kubogi runner-up: 2011

Individual 

 Oʻzbekiston ligasi toʻpurari (2): 2003, 2004
 Gennadi Krasnitskiy klubi : 222 gol
 IFFHS dunyoning eng samarali top-divizionida yilning eng yaxshi toʻpurari (1) (1): 2004

Manbalar 
Oʻzbekiston futbolchilari
Yashayotgan insonlar
Navbahor futbolchilari

Havolalar 
 Shuhrat Mirxoldorshoyev
 Shuhrat Mirxoldirshoev Soccerwayda
 Shuhrat Mirxoldirshoev Transfermarktda

Andijon klubi futbolchilari
Nasaf klubi futbolchilari
Mashʼal klubi futbolchilari
O‘zbekiston milliy terma jamoasi futbolchilari
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
Mustafo Bayramov

1980-yillar oxiri va 1990-yillar boshida Namanganning Navbahor Futbol Klubida futbolchi bo'lib to'p surgan. Klubning eng shonli va tajribali o'yinchilaridan biri. Hozirda ayni shu klubda murabbiy lavozimida ishlamoqda.
Oʻzbekiston futbolchilari
Navbahor futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Murabbiylar
Oʻzbekiston murabbiylari

Havolalar 
Soccerway - Mustafo Bayramov

Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari
Saydullo Tursunov

Futbolchi.Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon shahri da tavallud topgan.

Futbolchilik faoliyati 
Navbahor futbol klubida toʻp surgan.

Yutuqlari 

 Oʻzbekiston Oliy Ligasi chempioni: 1996
 Oʻzbekiston Kubogi gʻolibi: 1992, 1995, 1998
 Oʻzbekiston Superkubogi gʻolibi: 1998

Oʻzbekiston futbolchilari

Havolalar 

 National football — Saydullo Tursunov
 Futbol yoʻli

 Transfermarkt — Futbolchi profili

Paxtakor jamoasi futbolchilari
Yoshlik Toʻraqoʻrgʻon klubi futbolchilari
Navbahor futbolchilari
O‘zbekiston milliy terma jamoasi futbolchilari
Sahoba

Sahoba (; aṣ-ṣaḥāba — „suhbatdosh boʻlmoq“, „sohib boʻlmoq“) paygʻambar Muhammadni koʻrgan, u bilan suhbatdosh boʻlgan, doʻst tutingan va unga ishongan musulmonlarga nisbatan qoʻllaniladigan atamadir.

Manbalar 

Islom
Musulmon

Musulmon (arabcha: مسلم; forscha: Muslim; urdu.: مسلمان; turk.: Müslüman, „oʻzini Allohga topshirgan“) — Islom dinini qabul qilgan kishilarga nisbatan qoʻllaniluvchi umumiy atama boʻlib, erkak jinsiga nisbatan „musulmon“, ayollarga nisbatan esa muslima soʻzi ishlatiladi.
Toyota

Toyota Motor Corporation (, Toyota Jidōsha Kabushiki-gaisha) — Yaponiyaning multinatsional korporatsiyasi. 2007-yil birinchi choragi natijalariga koʻra oʻzining subsidiar kompaniyasi Daihatsu bilan birgalikda dunyoning eng katta mashina ishlab chiqaruvchisi deb tan olingan. Toyota Korporatsiyasi savdo daromadi (179 milliard dollar) boʻyicha dunyoning uchinchi katta Avto kompaniyasi va sof daromadi boʻyicha dunyoning sakkizinchi eng katta kompaniyalaridan hisoblanadi.

Jahonda AQShning „General Motors“ va „Ford Motor Company“ kompaniyalaridan keyin 3-oʻrinda turadi. Bosh idorasi Toyota shahrida. Toyota avtomobil kompaniyasi dastlab 1935-yilda toʻqimachilik mashinalari ishlab chiqariladigan zavodning bir boʻlinmasi sifatida sanoatchi Kipchiro Toyoda tomonidan tashkil etilgan. 1937-yildan „Toyota Motors“ kompaniyasi. 1947-yildan Toyota yengil avtomobili ishlab chiqarildi.

1950-yildan yangi konstruksiyadagi avtomobillarning turi va soni yil sayin ortib bordi. Shuningdek, old va orqa oʻkdari orqali harakatlanadigan, har qanday yoʻlda yura oladigan „Land Kryuzer“ modelini ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi.

1954-yilda Toyota avtomobillari Braziliya va Avstraliyada ishlab chiqarila boshladi, Janubiy Afrika, Tailandda shoʻba kompaniyalar tashkil etildi, boshqa mamlakatlarda Toyota avtomobillarini sotish bilan shugʻullanuvchi vakolatxonalari koʻpaytirildi. 1957-yilda Toyota avtomobillari AQShga eksport qilina boshlandi.

Toyotaning 1962-yilda jami 1 million, 1972-yilda 10 million, 1986-yilda 50 million, 1996-yilda 90 million va 1999-yilda 100 million yengil avtomobili konveyerdan chiqdi. 1966-yilda „Korolla“, 1970-yilda „Kerika“, „Sprinter“, „Karina“, 1978-yilda „Terkel“ modellari yaratildi. 1989-yildan AQShning „General Motors“ kompaniyasi bilan hamkorlik qiladi. 1992-yildan Birlashgan Qirollik, 1996-yildan Rossiyada oʻz korxonalarini ochgan. 1997-yilda Toshkentda Toyotaning vakolatxonasi ochilib, kompaniya avtomobillari sotila boshladi.

Toyota avtomobillar va koʻplab boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi, oʻz tizimiga juda koʻp kompaniyalarni olgan, eng zamonaviy texnika, texnologiya bilan jihozlangan. Avtomobillarni yigʻish jarayoni 98 % robotlashtirilgan, ishlab chiqarish. jarayonlari kompyuter yordamida boshqariladigan eng yirik korporatsiya hisoblanadi.

Adabiyotlar
Hofiz

Hofiz (arab.: حافظ قرآن yoki حافظ, Hafiz, „vasiy“) —— musulmonlar tarafidan Qurʼonni butunlay yodlab olgan insonlarga nisbatan qoʻllaniladigan atama.

Hofiz (arab. — yoddan biluvchi, saqlovchi) — 7-asrdan arablarda Qurʼon suralarini yoddan qiroat bilan oʻquvchi kishi, qori. 11-asrdan musulmon Sharq mamlakatlari (jumladan, Oʻrta Osiyo va Xuroson)da mumtoz gʻazal va dostonlarni yoddan aytgan kishilar, shuningdek, oʻzi ham ijodkorlik qobiliyatiga ega, kuyohanglarni esda saqlash quvva (hofiza)si oʻtkir boʻlgan, yuqori malakali ashulachi, xonanda (mas, Toʻychi hofiz, Levicha hofiz, Madumar hofiz va boshqalar). Ayni paytda, oʻz gʻazallarini ohangli oʻqigan hassos shoirlarga ham H. darajasi nisbat berilgan (Hofiz Sheroziy, Hofiz Xorazmiy va boshqalar). Xalq orasida "H.i namudor" (nom qozongan H.), "H.i nusrat" (gʻalaba qozongan, hofizlar bellashuvida gʻolib chiqqan H.), "H.i mehrobxon" (Qurʼon suralarini, "Naʼt" kabi diniy aytimlarini oʻta yoqimli ovoz bilan oʻqiydigan H.; mas, Navoiyning "Majolis un-nafois" asarida tilga olingan Hofiz Jaloliddin Mahmud va boshqalar), "H.i Qurʼon" (butun Qurʼonni yod bilgan qori) kabi atamalar ham qoʻllangan.

Oʻrta Osiyoda H. va hofizlik sanʼ-ati "jirchi", "oqin", "girchi", "giranda" deb atalgan oʻziga xos xonan-dalik anʼanalari negizida rivoj topgan (qarang Borbad, Jirov). Oʻzbekistonda 1920-yillarda "Turkiston Respublikasi xalq hofizi" unvoni M.Qoriyoqubov, Toʻychi hofizlarga berilgan. 1940—60 yillarda va 1990-yildan "Oʻzbekiston xalq hofizi" un-voni joriy etilgan.

Baxriddin Nasriddinov.

Havolalar 
   
 Kursi po podgotovke xafizov Korana (v arxive interneta) 

Islom
Qurʼon
Mushuk

Mushuklar yoki uy mushuklari () — mushuksimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchilar urugʻi. Oldin uy mushugini aloxida tur sifatida xam qarashgan. Boʻyi dumgʻaza qismida yagʻriniga nisbatan baland. Tirnoqlari toʻliq tortiladi. Yevrosiyo, Afrika, Shim. va Jan. Amerikada tarqalgan; 30 turi, jumladan, Oʻzbekistonda 6 turi (silovsin, qoraquloq, toʻqay mushugi, manul, qum mushugi, yovvoyi mushuk) bor. Kuyikish davrida erkaklari baland ovoz bilan miyovlaydi va bir-biri bilan urishadi. Yiliga 2 marta 1—7 tadan bolalaydi. Yangi tugʻilgan bolasining koʻzi yumuqboʻladi. Mushuk bolasini 2-2,5 oygacha sut bilan boqadi. Keyin turli oʻljalar keltirib bera boshlaydi. M.ning koʻpchilik turlari mayda sut emizuvchilar (kemiruvchilar) va qushlar bilan, Sumatra M. i oʻsimliklar mevasi, baliqchi M., asosan, baliq bilan oziqlanadi. Ayrim turlarining (mas, silovsin) moʻynasi qimmatbaho. Liviya M.i kenja turi barcha xonaki M.ning nayel boshi hisoblanadi. Xonaki M. kemiruvchilarni qirib, foyda keltirsa, qushlarni yeb zarar keltiradi. 10 000 yil ichida mushuklar kemiruvchilarga ov qilganligi sababli odam tomonidan qadrlangan. 7 turi va 4 ta kenja turi Xalqaro Qizil kitobga, Oʻzbekistonda uchraydigan barcha turlari ham Qizil kitobga kiritilgan (yana qarang Xonaki mushuklar). 1958-yil „Tabiat sistemasi“ asarida Karl Linney tomonidan uy mushugiga Felis catus nomi berilgan. Iogan Xristian fon Friber 1775-yilda yovvoyi mushukka Felis silvestris nomini berdi. Uy mushugiga Felis silvestris catus nomini biriktirish 2003-yilning mart oyida Zoologik nomenklatura boʻyicha xalqaro komissiya tomonidan qabul qilingan. Mushuklarni xonakilashtirish bundan 9500-yil oldin Yaqin Sharqning Serhosil Yarimoy tumanida roʻy bergan.

1. Rivojlanish nuqtai nazaridan mushuk hayotining birinchi yili inson hayotining dastlabki 15 yiliga toʻgʻri keladi.
2. Mushuklar quloqlarini 180 darajaga aylantirishi mumkin.
3. Oʻrtacha mushukning eshitish darajasi insonlarnikiga qaraganda kamida besh baravar yuqori.
4. Zotdor mushuklar orasida erkak mushuklarning oʻrtacha vazni 20 funtni tashkil qiladi.
5. Uy mushuklari kunning 70 foizini uxlash bilan oʻtkazishadi.
6. Mushuk toʻgʻridan-toʻgʻri burnining ostini koʻrolmaydi.
7. Koʻpchilik mushuklarning kipriklari yoʻq.
8. Baʼzilar oq rangdagi mushuk omad olib kelishiga ishonishadi.
9. Mushuklarning miyovlashi bu ularning tili emas — ular bu ovozni odamlar bilan aloqa qilish uchun chiqaradilar.
10. Ginnes rekordlar kitobiga koʻra eng uzoq umr koʻrgan mushuk Texasning Ostin shtatida yashagan marhum Creme Puffga tegishli boʻlib, u 38 yil-u 3 kun umr koʻrgan.

11. Oʻrtacha mushuk bitta oyoq bilan 8 fut uzunlikka sakrashi mumkin — bu tanasining uzunligidan qariyb olti marta koʻp.
12. Mushuklar yaxshi hid bilish qobiliyatiga ega boʻlib, ular odamlarni va narsalarni aniqlash uchun undan foydalanadilar, hayratlanarlisi, ularning bu qobiliyati odamnikidan 14 baravar yaxshiroq.
13. Mushuklarning 3 ta qovogʻi bor.

Manbalar 

Hayvonot
Uy hayvonlari
Tuya

Tuya () — tuyasimonlar oilasi, qadoq oyoqlilar turkumiga mansub juft tuyoqli sut emizuvchi hayvon. 2 mustaqil turi bor: bir oʻrkachli ( — dromedar — tez chopuvchi) loʻk T.lar, boʻyi 210 sm gacha, qizgʻishkulrang, ikki oʻrkachli ( — baqtrian — ayri) tuyalar, pastroq, toʻq qoʻngʻir tusda. T.lar evolyutsiyasi jarayonida quruq choʻl va dashtlarda yashashga moslashgan (togʻli joylar va nam iklimli yerlarda yashay olmaydi). Ular choʻl va dashtlarda dagʻal oʻt va xashaklar, yantoq, saksovul bilan oziklanadi, suvni kam ichadi (shoʻr suvni ham ichaveradi). Yuqori jagʻida 2 ta kurak tishi borligi bilan boshqa kavsh qaytaruvchilardan ajralib turadi. Yotganda gavdasining yerga tegib turadigan qismlarida, koʻkragi, tirsagi va tizzasida kddokli tuzilmalar bor. Shu tufayli issiq (70°gacha qizigan) yerda ham yota oladi. Bu ikki tur T.lar oʻzaro chatishtirilganda urchishga krbiliyatli duragaylar beradi. Birinchi boʻgʻin duragaylari (oʻzbeklar, qozoqlar ularni nor T., urgʻochilarini nor moya, turkmanlar inerlar, deb ataydilar) yirik gavdali, kuchli va ishchan boʻladi. Ammo ular nayel berish jihatidan oʻzlarining sof zotli otaonalaridan past turadi (shu bois nor T. larni bichib qoʻyish tavsiya etiladi).

T. miloddan 2000-yil mukaddam xonakilashtirilgan. T.lar 35—40-yil yashaydi, ulardan 20—25 yil foydalaniladi. Katta yoshdagi T. vazni 500–800 kg, 2—3 yoshida jinsiy yetiladi, urgʻochilari 3—4 yoshida krchiriladi, erkaklari 4—5 yoshga toʻlgach, qochirishga qoʻyiladi. Qochirish mavsumi — yanvarmay oylari. Boʻgʻozlik davri dromedalarda 13 oy (388—389 kun), baktrianlarda 14 oy (414—415 kun). Urgʻochi T. (moya) 2 yilda 1 marta boʻtalaydi.

T.larning egiz tugʻish holati kuzatilmagan. Boʻtaloqlar 18 oyligida onasidan (sutdan) ajratiladi. 2000 kg gacha (yogʻliligi 5,4%) sut beradi. 20— 25 yoshli va qari T.lar semirtirilib soʻyiladi, goʻshti isteʼmol qilinadi, konserva va dudlangan kolbasalar tayyorlanadi. Yosh, semiz T.lar goʻshti toʻyimliligi jihatidan koramol goʻshtidan qolishmaydi. Ikki oʻrkachli T.lardan 5 – 10 kg, bir oʻrkachlilaridan 2–4 kg jun qirqib olinadi, junidan movut, trikotaj, gilam, har xil kiyimbosh, paypoq, roʻmol, adyol kabi buyumlar, sutidan shifobaxsh kimron tayyorlanadi.

T.lar oʻz vaznining yarmiga teng — 250–300 kg yukni koʻtara oladi, vazniga nisbatan 10—12% ogʻirlikdagi yukni tortish kuchiga ega. Soatiga 10– 12 km tezlikda, kuniga 35–40 km masofani bosib oʻtadi. T.lar qadimdan yukchi xayvon boʻlgan. Kadimda va oʻrta asrlarda Buyuk ipak yoʻlipya gʻam asosiy yuk tashish vositasi T.lar edi.

Tuya koʻchmanchi xalqlar hayotida qadimdan muhim rol oʻynagan. Ayniqsa, oq tuyalar koʻproq qadrlangan. Boybadavlat va yuqori martabali kishilarning oʻtovlari oq tuya junidan bostirilgan kigizdan tiklanganligi bilan qora oʻtovlardan ajralib turgan. Oʻzbekiston hududlarida, ayniqsa, Koraqalpogʻiston Respublikasi, Buxoro, Navoiy viloyatlarida tuyachilikka hozir xam eʼtibor kam emas. Oʻzbekiston tuyachilik xoʻjaliklarida, shuningdek, xususiy xoʻjaliklar, shirkatlar va fermalarda 25 mingdan ortiq tuyalar boqiladi (2004).

Abdusattor Amirov.

Yana q. 

 hayvonlar

Hayvonot
Uy hayvonlari
Arab tili

Arab tili — Somiy tillar guruhining janubiy tarmogʻiga mansub til. Yaqin va Oʻrta Sharq hamda Afrika shim.586dagi yigirmadan ortiq mamlakatning rasmiy davlat tili hisoblanadi. Arab tilida 200 mln. dan ortiq aholi gaplashadi (1997). Qadimiy Arab tili miloddan avvalgi 5 — 4-asrlarga taalluqli obidalar orqali maʼlumdir. U mumtoz arab tilining paydo boʻlishiga zamin boʻlgan. Mumtoz Arab tilining leksik va grammatik shakllanishi johiliya davri (5 — 7-asrlar) shoirlarining ogʻzaki ijodlarida namoyon boʻla boshlagan. Qur’oni Karimning nozil boʻlishi natijasida mumtoz Arab tili badiiyati yanada goʻzallashdi va grammatik meʼyorlari mukammallashdi. 8 — 9-asrlarda mumtoz Arab tili grammatikasi ishlab chiqildi, islom yoyilgan oʻlkalarda rasmiy va ilmiy til boʻlib qoldi. Ibn Sino, Beruniy, Xorazmiy va boshqa ilmiy asarlarini ana shu tilda yozganlar. Mumtoz Arab tili leksik jihatdan bir oz oʻzgargan holda, hozirga qadar arablarning adabiy tili boʻlib kelmoqda. Buning asosiy sababi arab dunyosini birlashtirib turuvchi Qur’oni Karim, Hadisi Sharif va boshqa moʻ’tabar manbalardir. Arab dunyosidagi vaqtli matbuot, nashrlar, radio va televideniye hozirgi shu tilda. Arab soʻzlashuv tili adabiy tildan keskin farqlanadi, fonetik va leksik jihatdan birbiriga oʻxshamaydi. Misr, Sudan, Suriya, Iroq, Magʻrib, Xasaniya (Mavritaniya), Shoa (Nigeriya, Kamerun, Niger) lahjalariga boʻlinadi. Ushbu lahjalar asosan 3 sababga koʻra yuzaga kelgan: 1) arab adabiy tiliga quraysh qabilasi (Makka) shevasida nozil boʻlgan Qur’oni Karim tili asos boʻlgan, zero oʻsha vaqtlardayoq Arabiston yarim orolda yashovchi qabilalarning tillarida turli tafovutlar bor edi; 2) hozirgi arab dunyosining aksar qismi kelib chiqishi arab boʻlmagan xalqlardir. Ular islom taʼsirida arablashgan. Ularning hozirgi soʻzlashuv tilida islomgacha mavjud boʻlgan ona tillari unsurlarining boʻlishi, tabiiy; 3) arab dunyosining aksar qismi gʻarb istilochilari hukmronligi ostida boʻlganligi hududiy lahjalarning jiddiy farqlanishiga olib kelgan. Turkiston, xususan hozirgi Oʻzbekiston hududi Arab xalifaligi tomonidan boʻysundirilgach va islom mahalliy aholi tomonidan qabul qilingach, Arab tili hamda arab yozuvi mazkur hududda ilmfan tili va yozuviga aylandi. Shu bilan bogʻliq holda arabshunoslik vujudga keldi. Ad.: Sharbatov G. Sh., Sovremenniy arabskiy yazik, M., 1961; Talabov E., Arab tili, T., 1993.Sarvar Abdullayev.

Manbalar

Havolalar 
 Arab tilini oʻrganing 
 Arab tili kursi 
 arabcha-ruscha lugʻat
 Arabcha klaviatura

Arab tili
Som tillari
Headbang

Headbang yoki headbanging (hedbang, hedbanging deb talaffuz qilinadi; ingl. head — bosh, kalla, bang — tebratish, urish) heavy metal musiqasi ostida tushiladigan bir raqs turi boʻlib, unda boshni musiqa ritmiga monand tebratiladi. Headbang qilayotgan odamga headbanger, deyiladi. Headbangerning sochi uzun boʻlsa, raqs ayniqsa effektli koʻrinadi.
Headbangʻdan soʻng alkogol taʼsiriga oʻxshagan sarhush kayfiyat paydo boʻlishi kuzatiladi. Bu ham headbang qilishning sabablaridan biridir.

Tarix 
Bosh silkitib raqsga tushish ibtidoiy zamonlardan beri maʼlum, u ritual bazmlar paytida odamlar trans holatida tushayotgan raqslarining bir qismini tashkil qilgan. Lekin rok musiqaga «headbang» raqsi va atamasi 1968 yili Led Zeppelin'ning Bostondagi konserti paytida kirib kelgan, deb hisoblanadi. Oʻsha konsertda birinchi qatorlarda turgan tinglovchilar boshlarini musiqaga monand ravishda silkitishni boshlashgan.

Usullar 
Headbangʻning koʻpgina usullari bor, jumladan:
 Up-and-down: eng keng tarqalgan usul, bunda headbanger boshini pastga va tepaga silkitadi.
 Windmill yoki Helicopter: boshni parraklar kabi aylantiriladi. Cannibal Corpse, Cradle of Filth va Slipknot musiqachilari tomonidan koʻp ishlatiladi.
 Drunk style: boshni mast-alast kimsadek betartib silkitish.
 Half-circle: boshni yarim aylana boʻyicha u yoqdan bu yoqqa silkitish. Slayer musiqachilari tomonidan qoʻllaniladi.
 Side-to-side yoki No-no bang: boshni chap-oʻng tomonlarga tebratish (xuddi «yoʻq» deyotgandek). Static-X, Children of Bodom, Slipknot, System of a Down, Metallica va HIM musiqachilari ishlatishadi.
 Whiplash: up-and-down usulining tezlashgan koʻrinishi. Metallica va Rammstein musiqachilari baʼzida qoʻllashadi.

Sog‘liqqa taʼsiri 
Headbang boʻyin va umurtqa ogʻriqlarini keltirib chiqarishi mumkin, lekin bu ogʻriqlar bir-ikki kunda oʻtib ketadi. Biroq, agar headbangʻdan avval kerakli tayyorgarlik koʻrilmasa, boʻyin mashqlari qilinmasa, tomir tortishib qolishi mumkin. Uning miyaga zarari bor ekanligi ham daʼvo qilingan, ammo bu isbotlanmagan. Lekin har ehtimolga qarshi headbangʻli konsertlarga haftasiga bir marotabadan koʻp bormaslik tavsiya etiladi.

Shuningdek 
 Slam
 Mano cornuto

Heavy metal
Xalqaro birliklar tizimi

Xalqaro birliklar tizimi yoki SI () — fizik kattaliklarning asosiy va hosilaviy oʻlchov birliklar tizimi. 1960-yilda oʻlchov va tarozilar boʻyicha Parijda oʻtkazilgan 11-Bosh konferensiyada qabul qilingan. Xalqaro birliklar tizimini yettita asosiy birlik, ikkita qoʻshimcha birlik va hosilaviy birliklar tashkil etadi. Asosiy birliklar: uzunlik birligi — metr (m), massa birligi — kilogramm (kg), vaqt birligi — soniya (s), termodinamik temperatura birligi — Kelvin (K), tok kuchi birligi — amper (A), yorugʻlik kuchi — sham, kandela (kd) va modda miqdori — mol (mol). Qoʻshimcha birliklar: yassi burchak birligi — radian (rad), fazoviy burchak birligi — steradian (ster). Hosilaviy birliklar asosiy oʻlchov birliklaridan foydalanib maʼlum fizik qonuniyat asosida aniqdanadi. Bunda koeffitsiyent oʻlchamga ega emas va birga teng deb olinishi kerak.

Fizik kattalikning berilgan birliklar tizimidagi asosiy fizik kattaliklar oʻlchamlari bilan bogʻlanishi ifodasiga shu kattalikning oʻlchamliligi deb ataladi. SI tizimida asosiy kattaliklar uzunlik, massa, vaqt, elektr toki kuchi, termodinamik temperatura, yorugʻlik kuchi, modda miqdori oʻlchamliklari mos ravishda L, M, T, I, Q, J, L^ belgilari orqali ifodalanadi. Xalqaro birliklar tizimi fan va texnikaning barcha sohalarini oʻz ichiga kamrab oladi. Xalqaro birliklar tizimit.da mexanik, issiklik, elektr, magnit va boshqa kattaliklar oʻzaro bogʻlangan bo'ladi. Ushbu tizimning asosiy va hosilaviy birliklari amaliy oʻlchashlar uchun juda qulay hisoblanadi.

SI oʻlchov birliklari

Asosiy oʻlchov birliklar

Hosilaviy birliklar 
Hosilaviy birliklar asosiy oʻlchov birliklarini ustida oshirilgan matematik amallar natijasida yuzaga kelgan.

SI ga kirmaydigan oʻlchov birliklari 
SI ga kirmaydigan baʼzi bir oʻlchov birliklari, Oʻlchashlar bosh konferentsiyasi qarori bilan „SI bilan birgalikda qoʻllanilishi mumkin“.

Havolalar 
 SI brochure Xalqaro oʻlchovlar va ogʻirliklar byurosining saytida SIning tavsifi.
 GOST 8.417-2002. 
 Bir birlikdan boshqasiga oʻtuvchi kalkulyatorlar toʻplami.

Manbalar 

 
Fizika
Birliklar tizimi
Oʻlchov birliklari
Telefon

Telefon — tovush uzatish va qabul qilish uchun moʻljallangan telekommunikatsiyalar qurilmasidir. Odatda tovushning mexanik energiyasini elektrik signallar energiyasiga aylantirish, masofadan uzatish va uni qaytadan tovushga aylantirish prinsipi bilan ishlaydi.

Telefon (tele... olis va fon un = olisun) — 1) elektr signallarini tovush signallariga aylantirib beradigan elektrakustik asbob. Elektromagnitli, elektrodinamik va pyezoelektr xillarga bulinadi. Elektromagnitli T. eng keng tarkalgan. Uning asosiy elementlari doimiy magnit, chulgʻamli qutblar va membranadan iborat. Abonent "telefon kilganida" T. signalining oʻzgaruvchan elektr toki taʼsirida membrana tebranib, tovush hosil qiladi. T. telefon apparati, turli radiotexnika asboblari va boshqa kurilmalarda ishlatiladi;2) telefon apparatining qisqa nomi;3) telefon aloqannt qisqa nomi.

Shuningdek 
 Mobil telefon
 IP-telefoniya

Telekommunikatsiyalar
Telefon
Aloqa
Televizor

Televizor (TV) yoki oynai jahon televizion signallarni qabul qilib, ularni tasvir va tovushga aylantirib beruvchi elektron qurilmadir.

Televizor (tele... va lot. viso — qarayman) — telestudiyadan uzatiladigan teleeshittirishlarning elektr signallari (telesignallar) ni qabul qilish, kuchaytirish hamda tasvir va tovushga aylantirish uchun moʻljallangan radioelektron qurilma. Rangli va oqqora, statsionar va koʻchma xillari bor. Televizion markazdan tarqatilgan elektr signallarini toʻlqinlarni qabul qiluvchi antenna tutib, kabel orqali televizorga uzatadi. Bunda tebranishlar kuchayadi, tasvir va tovush signallariga ajraladi, soʻngra kineskop va radiokarnayga oʻtadi. Generatorlar (satr yoyish va kadr yoyish generatorlari) vositasida kineskop ekranida televizion rastr hosil qilinadi. Oqqora televizorda tasvir signallari qora va yorugʻ elementlar koʻrinishida namoyon boʻladi. Qabul qilinadigan dasturlar soniga qarab, televizorlar bir, uch, besh, oʻn ikki, oʻttiz bir va boshqa kanalli boʻladi. Televizorda qabul qilish uchun metrli toʻlqinlar diapazonida ishlaydigan televizion kanallardan foydalaniladi. Detsimetrli diapazondagi dasturlarni qabul qilish uchun televizorlarga alohida moslama — konvertor qoʻyiladi. U detsimetrli signalni qabul qilib, chastotasini birinchi, ikkinchi yoki boshqa televizion kanal chastotasiga moslab beradi. Televizorlarning tuzilishi standartlashtirilgan. Ularning soddalashtirilgan sxemasi kanalning almashlab ulash bloki, tasvir va ovoz kanallari, sinxronlash kanallari, yoyuvchi blok va elektr quvvati bilan taʼminlovchi blokdan iborat. Telestudiyalar bir necha dasturni bir vaqtda uzatadi. Ulardan keragini koʻrish uchun televizorda sozlash blokidan foydalaniladi. Bu blok yuqori chastotali kuchaytirgich bilan tutashtirilgan boʻladi. Tasvir va tovush signallari bir-biridan farq qiladigan chastotalarda uzatilganligi uchun bu signallar kuchaytirilganidan soʻng yuqori chastotali tebranishlar ajraladi va boshqa-boshqa mustaqil kanallar boʻyicha ketadi. Tovush signallari tebranishlari tovush blokiga tushadi. Tasvir blokida detektor yuqori chastotali tebranishlardan tasvir signallarini ajratib oladi. Rangli televizorlarning tuzilishi ancha murakkab, ular oqqora televizorlardan ranglar kanali bloki va rangli kineskopi bilan farq qiladi. Rangli televideniye tizimi 3 kanalli boʻladi. Monoxrom tashkil etuvchilar — qizil (Q), koʻk (K) va zangori (3) ranglar rang qorgichida aralashadi, soʻngra uzatgich modulyatoriga oʻtadi. Tebranishlar qabul qilgichda qaytadan 3 chastota (Q, K va 3) kanaliga boʻlinib, rangli kineskopga oʻtadi. Sifat koʻrsatkichlari, ekranining oʻlchami va foydalanishga qulayligi boʻyicha televizor 4 sinfga boʻlinadi: I — III sinfdagisi — statsionar televizorlar, IV sinfdagisi — portativ (koʻchma) televizorlar. Odatda, televizor bosma montajdan keng foydalanilgan alohida konstruktiv bloklardan tuziladi. Televizorlarda, asosan, yarim oʻtkazgichli asboblar, integral platalar, tranzistorlar qoʻllaniladi. Ekrani tekis va elektrolyuminoforda ishlaydigan, juda katta va mitti ekranli televizorlar yaratilgan. 

Televideniye
Telekommunikatsiyalar
Elektronika
Anime

Anime (yaponcha アニメ) Yaponiyada animatsiya so‘zining qisqartmasidir; Yaponiyadan tashqarida esa o‘ziga xos yapon animatsiyalari uslubini anglatadi. Hech qachon multfilmlar bilan adashtirmang.

Yana qarang 
 Manga
 Hentai

Anime
Multiplikatsiya
Oʻtochar qurol

Oʻtochar qurol oʻqqa boshlangʻich tezlikni berish uchun portlovchi moddaning yonish mahsulotlari energiyasidan foydalanuvchi quroldir. Ba'zi manbalarda Oʻq otar qurollar deb nomlanadi.

Oʻq otar qurollar — nishonni oʻq bilan shikastlantirish uchun moʻljallangan qurollar. Miltiq, pistolet, pistolet-pulemyot, pulemyot, revolver va boshqa qurollar, shu jumladan, aviatsiya va tank pulemyotlari, sport va ov qurollari Oʻq otar qurollar jumlasiga kiradi.

 

Qurollar
Tabiiy fanlar

Tabiiy fanlar fanning olamni u biror tabiiy qonunlarga bo‘ysunadi, deb qarovchi va uni ratsional o‘rganuvchi bo‘limlaridir. Tabiiy fanlar uslubiyati ijtimoiy va aniq fanlar uslubiyatidan farq qiladi. Tabiiy fanlar sirasiga astronomiya,  , kimyo, biologiya kiradi.
Baron d'Holbach

Paul-Henri Thiry, baron dʼHolbach (Pol Anri Tiri baron dʼHolbax; 1723 – 1789) nemis-fransuz adibi, faylasufi hamda ensiklopedisti boʻlgan. Germaniyaning Edes’haym shahrida tugʻilib, Parijga koʻchib ketgan. U Yevropada oʻzini ateist deb atagan ilk faylasuflardan biri sifatida mashhurdir.

Holbach fransuz faylasufi, D. Didro va K. Gelvesii safdoshi, "Ensiklopediyami yaratishda qatnashgan. Fransuz materializmi va ateizmining asosiy asari hisoblangan "Tabiat tizimi yoki Tabiiy va ruhiy olam qonunlari toʻgʻrisida" kitobini yozgan, unda sensualizm, determinizm va ateizm izchillik bilan qisqa bayon qilinadi, materiya abadiy va yaratilmagan deb uqtiriladi, u asta-sekin rivojlanish va oʻzgarish jarayonida real dunyodagi turli-tuman narsalarning hammasini keltirib chiqaradi. Dekartga qarama-qarshi oʻlaroq kishilarda "tugʻma gʻoya"lar yoʻq deb hisoblaydi. Materiyada inersiya, tortish va bir-biridan qochish roʻy berganidek, ongda jaxrlat, ishqiy mayl, nafrat namoyon boʻlib boradi.

Manbalar 

Faylasuflar
Ateistlar
Soat (asbob)

Ushbu maqola vaqt o‘lchovchi asbob haqidadir. Boshqa ma’nolari uchun Soat sahifasini qarang.

Soat vaqtni o‘lchovchi asbobdir. Mexanik yoki elektron bo‘lishi mumkin.

Asboblar
Vaqt
Teizm

Teizm xudo(lar)ning mavjud ekanligiga boʻlgan ishonchdir. Teistlarga koʻra xudo(lar) olamni yaratgandir. Deizmdan farqli oʻlaroq, teizm xudo (yoki xudolar) olam ishlariga muntazam aralashib turadi, deb hisoblaydi. Aksar teistlar dindordirlar; zero, ba’zi dinlar teistikdir, ya’ni teizm gʻoyasiga asoslanadi.

Teizm (yun. theos — xudo) — xudo olamdan tashqarida turadi, olamni oʻz irodasi bilan yaratgan va unda mavjud bulgan mutlaq shaxs deb tushunuvchi diniy dunyoqarash. Narigi dunyodagi xudoni tan olish T.ni panteizmdan, xudoning doimiy faolligini tan olish esa deizmdan farklantirib turadi. T. kelib chiqishi jihatidan oʻzaro yaqin boʻlgan iudaizm, xristianlik va islom dinlari uchun xosdir. "T." atamasini dastlab ingliz faylasufi R. Kedvort (1617—88) qoʻllagan. 

Teistik dinlar qatoriga Yahudiylik, Xristianlik, Islom, Bahoiylik, Zardushtiylik, Hinduiylik, Sikhizm va hk. kiradi.

Shuningdek 
 Xudo
 Din
 Ateizm

Falsafa
Teizm
Uzuk

Uzuk barmoq atrofiga taqiladigan zargarlik buyumidir. Aksar hollarda halqa shaklida boʻladi. Odatda nodir metallardan yasaladi, biroq yogʻoch, shisha, fil suyagi, qimmatbaho toshlardan ham tayyorlangan boʻlishi mumkin.

Uzuk — qoʻl barmogʻiga taqiladigan zargarlik buyumi; oltin, kumush, mis va boshqa metallardan turli kattalik va ogʻirlikda halqa shaklida yasaladi. Koʻzli U. (koʻzi gavhar, yokut, dur va boshqa Uzuklar. qimmatbaho toshlar va shishadan), koʻzsiz U. (naqshli va naqshsiz), nikoh U. (odatda, nikoxdan soʻng taqiladi), muhr U. (koʻzi oʻrnida muhr oʻrnatilgan) va boshqa xillari bor. Quyma va suqma usulida ishlanadigan U. yuzasiga jilo beriladi. Hozir maxsus zargarlik korxonalarida ham tayyorlanadi. 

Zargarlik
Skeptitsizm

Skeptitsizm (yunoncha skeptomai - "qarash", "nazar solish") nisbatan yangi maʼlumotlardan shubhalanib fikrlash hamda shunday fikrlash usulini qoʻllovchi falsafiy oqimdir. Ilmiy skeptitsizm yangi gipotezalarga nisbatan tanqidiy fikr bildirishda namoyon boʻladi.

Skeptitsizm (yun. skeptikos koʻrib chiquvchi, tadqiq qiluvchi) — haqiqatning biron ishonchli mezoni mavjudligiga shubha bilan qaraydigan falsafiy nuqtai nazar. Uning vakillari obyektiv voqelikni idrok qilish mumkinligiga shubha qiladilar. S antik jamiyat inqirozga yuz tutgan davrda yuzaga keldi. S.ning oʻta shakli agnostitsizmamr. Uning rivojlanishini 3 davrga ajratish mumkin: ilk S. (Pirron), Platon akademiyasi Si (Arkesilay, Karnead), soʻnggi davr S.i (Enesidem, Sekst Empirik va boshqalar). S.ning yirik namoyandalaridan boʻlgan D. Yum fikricha, garchi obyektiv reallik mavjud, degan ishonch kuchli boʻlsada, bu ishonchni na fan, na amaliyot tasdikladi. Yum tabiat va undagi xrdisalarni bilishda shubhalanadi. Uningcha, tabiat oʻz sirini odamlardan uzoqda tutadi. Yangi davr (16—18-asrlar)da S. hurfikrlilik, diniy va falsafiy aqidalarning tanqidi (M. Monten, P. Veyl va boshqalar) sinonimiga aylangan. 

Falsafa
Boʻlinish alomatlari

Boʻlinish alomatlari — sonlarni biron songa qoldiqsiz boʻlinishini, nisbatan tezroq topishqa yoʻl beradigan qoidalardir.

 2 ga boʻlinish alomati — sonning oxirgi raqami 2ga bolinishi kerak (ya'ni juft son). Masalan: 52738, 1250;
 3 ga boʻlinish alomati — sonning raqamlar yigʻindisi 3 ga boʻlinishi kerak. Masalan:  2341245 soni 3ga bo`linadi, chunki uning raqamlari yig`indisi 21 ni tashkil etadi;
 4 ga boʻlinish alomati — sonning oxirgi ikki raqami 00 bilan tugashi yoki 4 ga bo'linuvchi son boʻlishi kerak. Masalan: 3971228, 1500;
 5 ga boʻlinish alomati — sonning oxirgi raqami 0 yoki 5 ga boʻlinishi kerak. Masalan: 532425, 2170;
 6 ga boʻlinish alomati — son 2ga va hamda 3ga boʻlinishi kerak. Masalan: 126 – raqamlar yig`indisi 9ga teng (3ga bo`linadi), juft raqam bilan tugaydi (2ga bo`linadi);
 7 ga boʻlinish alomati — sonning oxirgi raqamini hisobga olmaganimizdagi sondan oxirgi raqamini ikkilanganini ayirganimizdagi ayirma 0 bo'lishi yoki 7ga bo'linishi kerak. Masalan: . 0 soni 7 soniga boʻlinadi, demak 147 soni ham 7 soniga boʻlinadi.
 8 ga boʻlinish alomati — sonning oxirgi uchta raqami 000 bo‘lishi yoki 8 ga boʻlinishi kerak. Masalan: 120000, 111120 (120 : 8 = 15);
 9 ga boʻlinish alomati — sonning raqamlar yigʻindisi 9 ga boʻlinishi kerak. Masalan: ;
 10 bo'linish alomati - Agarda sonning oxirgi raqami 0 bilan tugasa demak bu son o'nga bo'linadi. Masalan: 230 bu son 10 ga bo'linadi 230:10=23;
 11 ga boʻlinish alomati — toq oʻrindagi raqamlar yigʻindisi bilan juft oʻrindagi raqamlar yigʻindisining ayirmasi 0 boʻlishi yoki 11 ga boʻlinishi kerak. Masalan, 9873424 soni uchun: ;
 13 ga bo'linish alomati - sonning oxiridagi raqamini 4ga ko`paytiramiz oxiridan oldingi raqamlardan tuzilgan  songa natijani qo`shamiz  chiqgan natija 13ga bo`linsa berilgan son 13ga bo`linadi. Masalan:  soni 16042 13ga qoldiqsiz bo'linadi ya`ni 1604 +2*4=1604+8= 1612=13*124
 16 bo'linish alomati - Agar natural son oxirgi 4 ta raqami 0000 bo‘lsa yoki 16 ga bo'linsa, berilgan son 16ga bo'linadi.
 17 ga bo'linish alomati - Sonning oxirgi raqami 5 ga ko'paytiramiz va oldindagi raqamlardan ayiramiz. Masalan:1003= 100-(5×3)= 8585÷17=5
 19 ga boʻlinish qoidasi — sonning oxirgi raqamini 2 ga ko‘paytirib oldindagi songa qo'shamiz. Masalan: 1691= 169 + (1×2) = 171171 = 17 + (2×1) = 1919:19= 1
 23 ga bo'linish alomati - Berilgan sonning oxiridagi sonni 7 ga ko'paytiramiz va oldindagi songa qo'shamiz. Masalan:52952+(9×7)=11511+(5×7)=4646÷23=2
 25 ga boʻlinish alomati — sonning oxirgi ikki raqami 25ga bo'linishi kerak. Masalan: 1350 sonidagi 50 soni 25 ga bo‘linadi.50:25=2.
Thom Yorke

Thomas Edward "Thom" Yorke (talaffuzi: Tomas Eduard York; 7-oktabr, 1968, Angliya) — Radiohead rok-guruhining solisti. U gitara va pianino va yana bir qancha musiqiy asboblarni chala oladi. Hozirda Oksfordda Reychel Ouen va ikki ta bolasi - Noa (2001) va Agnes (2004) bilan yashaydi.

Biografiya

Radioheadgacha 

Thomas Edward Yorke 1968-yil 7-oktabrda Vellingtonda dunyoga keladi.
Chap koʻzida nuqson bilan tugʻilgan Tom York hayotining ilk 5 yilini jarroxxonalarda oʻtkazdi. Sinfdoshlari uni „Salamandr“ laqabi bilan chaqirishardi va ustidan kulishar edi. Queenning gitarachisi Brian Mayni televizorda koʻrib, unga havas qilib musiqachi boʻlishga qaror beradi. Birinchi gitarasini 7 yoshligida oldi. 10 yoshida maktabidagi bir guruhga qoʻshildi. 10 yoshida birinchi ashula yaratdi, nomi „Qoʻziqorin buluti“, unda yadro portlashining natijalari haqida gap ketadi. Keyinchalik York Exeter Universitetiga oʻqishga kirdi va bir ruhiy kasalliklar shifoxonasida sanitar boʻlib ishladi. Buning taʼsirini „Climbing up the walls“ („Devorlarga chiqmoqda“) ashulasida yaqqol koʻrish mumkin.

Radiohead 
Radiohead guruhi juda muvaffaqiyatli faoliyat olib borishdi va dunyoning eng yaxshi rok guruhlari safiga kirdi. Yorke oʻz qoʻshiqlarida tehnologiya, sevgi va kasalliklarni kuylaydi. Thom va R.E.M. guruhining vokali Micheal Stipe yaqin doʻstlardir. Ikki guruh har doim bir birlarining konsertlarida sahna oladilar va ikkisi ham bir birining ashaddiy muhlisidir. Thomning gaplariga koʻra, Micheal unga koʻpincha ilhom berib turar edi. Ok Computer va Kid A albomlarining orasida Thom depressiyaga kiradi va Micheal uni depressiyadan qutqaradi. Nafaqat Thom balki Radioheadning butun aʼzolari Elvis Castello, R.E.M, Queen, Clinic, PJ Harvey, Bjork va Talking Heads guruhlarining ijodidan qattiq taʼsirlangan edilar.
Radiohead bilan ishlari qanchalik koʻp boʻlsada, Yorke boshqa sanʼatkorlar bilan ham ishlashga vaqt topadi.U Bjork, PJ Harvey, James Lavella, Beck va DJ Shadow kabi sanʼatchilar bilan birga ishladi.

Solo Diskografiya 
 The Eraser (LP, XL Recordings, 10-iyul, 2006)

Havolalar 
 www.radiohead.com Guruhning Rasmiy Sayti
 Talk in Maths: A Not Even Remotely Official RADIOHEAD FAQ 
 Iqtiboslar kolleksiyasi
 andrewkendall.com Thomning rasm galereyasi

Yashayotgan insonlar
Grammy mukofoti sovrindorlari
Absurdizm

Absurdizm (absurd soʻzidan) insoniyatning hayot maʼnosini topish yoʻlidagi harakatlari zoe ketadi, chunki bunday maʼnoning oʻzi mavjud emas, deb taʼkidlovchi falsafiy oqimdir. Absurdizm ekzistensializm toifasiga kiradi.

Absurdizm gʻoyalari XIX asr faylasufi, daniyalik Søren Kierkegaard tomonidan shakllantirila boshlandi. Kierkegaard fikrlari ekzistensialist tizimga aylanishiga esa fransuz faylasufi va adibi Albert Camus yozgan Sizif Asotiri kitobi turtki boʻldi. Ikkinchi Jahon Urushidan soʻnggi vayronagarchiliklar va iqtisodiy tushkunlik absurdist qarashlarni kuchaytirdi.

Søren Kierkegaard 
Camus'dan bir asr avval Søren Kierkegaard olam mavjudligining absurd ekanligi haqida koʻp yozgan. Kierkegaard'ga koʻra:
Hayotning maʼnosiz ekanligiga eng yaxshi isbot uning maʼnosi borligini isbot qilishga keltirilayotgan argumentlardir.

Albert Camus 
Albert Camus "Sizif Asotiri"da odamlarni Sizif kabi choʻqqiga tosh itarib chiqayotgani, lekin bu tosh alal-oqibat yana pastga tushib ketgani uchun ketgan barcha samar bekor boʻlishini taʼkidlaydi. Odamlarning barcha hissiyotlari va amallari sukut saqlovchi, sovuq olam fonida absurd ekanligini koʻrsatadi.

Mavjudlikning absurd ekanligini anglab yetgan kishi oldida uchta yoʻl qoladi: xudkushlik, dinga berilish yoki absurdlikni qabul qilib, yashashda davom etish. Camus'ga koʻra xudkushlik hayot yashash uchun arzimaydi, degan qarorga kelishdir. Bu tanlov "hayot haddan tashqari uzundir", iborasini bildiradi. Diniy hayotga berilish esa absurdni oʻz-oʻzini aldash bilan almashtirish demaktir, degan fikr ilgari suriladi. Camus inson yashashda davom etish bilan birga hayotning absurd ekanligini qabul etsa, asl ozodlikka erishishini soʻylaydi.

Hayot maʼnosi 
Absurdizmga koʻra inson hayotining maʼnosi yoʻq. Lekin agar olam xudo tomonidan yaratilib, maʼno unga xizmat va ibodat etishda boʻlsa-chi, degan iddaolarga Kierkegaard "xudoning mavjudligidan maʼno nima?" degan savol bilan javob qaytaradi. Kierkegaard xudo agar bor boʻlsa, uning mavjudligida ham hech qanday maʼno yoʻq, deydi va shunday qilib xudoga ishonish ham absurddir, fikriga keladi.

Tanqid 
Ekzistensialist tanqidchilarga koʻra hayot maʼnosini odamlarning oʻzlari yarata olishlarini uqtirishadi. Kishi oʻz oldiga biror maqsadni qoʻyib, unga erishishga harakat qilishi hayot maʼnosi boʻla oladi, deyishadi. Biroq absurdistlar bu maʼno vaqtinchalik ekanligini, maqsadga erishilgandan keyin yana boʻshliq paydo boʻlishini aytishadi.

Yana qarang 
 Absurd
 Ekzistensializm
 Nigilizm

Falsafa
Ekzistensializm

de:Absurdität
Dogma

Ushbu maqola doktrina haqidadir. Shu nomli film uchun Dogma (film) maqolasiga qarang.

Dogma (yun. dogma – fikr, qoida, taʼlimot):

1) qanday sharoitda qoʻllanishidan qatʼi nazar, tanqid koʻzi b-n tekshirilmay koʻr-koʻrona qabul qilinaveradigan qoida, dalil-isbotsiz muhokama. Dogmatik fikr bilish yoʻliga, fan taraqqiyotiga toʻsqinlik qiladi (qarang Dogmatizm);

2) ilohiyotda dindorlar uchun Yaratuvchi tomonidan joriy qilinganligi uchun majburiy hisoblangan, muhokama yuritmasdan eʼtiqod qilinadigan ilohiy taʼlimotga empirizm nuqtai nazaridan berilgan baho (qarang Aqida).  Biror din, ideologiya yoki boshqa tashkilot tomonidan qabul qilingan va muhokama qilinishi taqiqlangan ishonch yoki doktrinadir.

Huddi shuningdek, ilohiy aqidani rad qiluvchi ateistik gʻoyalarini koʻr-koʻrona qabul qilinaverishga dogmatik ateizm deyiladi.

Yana qarang 

 Dogmatizm
 Din
 Fan

Manbalar 

Din
Falsafa
Mutoyiba

Mutoyiba yoki yumor odamlar, obyektlar yoki vaziyatlarning kuzatuvchilarda kulgi hissini keltirib chiqara olish sifati yoki qobiliyatidir. Mutoyibani ijtimoiy aloqaning bir koʻrinishi deb hisoblash mumkin.

Mutoyiba uni qoʻllovchi kishilarning yoshi, millati, joʻgʻrofiy joylashuvi, olgan taʼlimi kabi omillarga qarab, turlicha boʻlishi mumkin. Masalan, yosh bolalar nisbatan sodda mutoyiba shaklarini qabul qilishsa, dunyoqarashi shakllangan va yaxshi taʼlim olgan shaxslar satira kabi murakkabroq janrlarni hazm qilishadi.

Yumor — kulgi bilan xayrixohlikni oʻzida mujassam etgan komiklik turi. Badiiy adabiyotga mansub yumoristik asarda yozuvchi ijtimoiy hayotdagi, shaxsiy turmushdagi, xususan, ayrim kishilardagi baʼzi kamchiliknuqsonlardan kulib, uni tanqid qiladi. Bunda yozuvchi tanqid qilinayotgan obʼyektning yoʻqotilishiga tarafdor emas, unga achinadi, undagi mavjud kamchilikning tuzalishini istaydi. Yengil tanqid, hazil ruhi bilan yumor satiradyan farq qiladi. Satirik asarda ijtimoiy hayot hodisalari zaharxanda kulgi orqali fosh etilsa, xarakterdagi nuqsonlar hazilmutoyiba, kinoya bilan tanqid qilinadi. Satirada yumor unsuri boʻlganidek, yumorda ham satira unsuri bor. Har qanday jiddiy asar (roman, qissa, hikoya, doston, sheʼr va shahrik.)da, xalq ijodi namunalarida ham yumor boʻladi. Gʻarb adabiyotidagi asosiy namoyandalari — Miguel de Cervantes, Laurence Sterne, Charles Dickens, Nikolay Gogol, Mark Twain va boshqalar; oʻzbek adabiyotida esa Muqimiy, Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qahhor, Said Ahmad va boshqalardir.

Tasviriy sanʼatda yumor voqea, narsa, jonivor, ayniqsa, kishilarning xatti-harakati kulgili tasvirlangan, yengil tanqid etilgan, umuman koʻrinishi, ishi hazil-mutoyiba tarzida koʻrsatilgan tasvir (koʻpincha grafika asari)dir.

Yana qarang 
 Latifa
 Satira
 Hajviya

Manbalar 

Adabiyot
Induksiya (mantiq)

Induksiya – ma’lum miqdorda yakka holdagi fakt, hodisa va jarayonlarni kuzatish orqali, shu kuzatishlarga tayangan holda ishlab chiqarilgan umumiy xulosa chiqarish. Bu usul bo’yicha, oldin ko’p miqdordagi obyekt yoki jarayonlar yaxshilab kuzatiladi, o’rganib chiqiladi, keyin ushbu kuzatishlardan yagona, umumiy xulosa chiqariladi. Induksiyada mantiq asosiy o’ringa ega emas, tajriba birlamchi ro’lga ega. Faktlardan qoidaga qarab, yakka holdagi ko’plab o’rnaklardan yagona umumiy xulosaga qarab boriladi. Xususiy holatlar, fikrlardan umumiy bir xulosa ishlab chiqiladi.

Shuningdek 

Induksiya (lotincha:inductio — toʻgʻrilash, tartibga keltirish) (mantiqda) — ayrim fikrlardan umumiy xulosalar chiqarishda va mantiqiy tadqiqotlarga qoʻllaniladigan muhokama usuli. Xususiylikni oʻrganib, umumiylik bilib olinadi. Umumiylik predmet va hodisalar b-n uzviy aloqada boʻladi. Umumiylikning eng muhim tomonlaridan biri induktiv xulosa chi-karishdir. I. ni oʻrganish fanda kadimdan, hind, yunon mantiqshunosligida, Lao-szi maktabida boshlangan. I. masalalari Aristotel, Abu Ali ibn Sino asarlarida uchraydi. 17— 18-asrlarda empirik tabiatshunoslik yuzaga kelgach, olimlar bu masalaga alohida eʼtibor berdilar. I. ni rivojlantirishga F. Bekon, G. Galiley, I. Nyuton, J. Mill kabi olimlar katta hissa qoʻshdilar. I. bilimlarning tashkil topishida, qonuniyatlarni ochishda, tushunchalarni maydonga chiqarish jarayonida, gipotezani olgʻa surishda fan uchun muhim aqamiyatga ega.

I. toʻliq, toʻliq boʻlmagan va ilmiy xulosa chiqarishga boʻlinadi. Toʻliq induktiv xulosa chiqarish biror narsani sinchiklab oʻrganish va tahlil qilish asosida amalga oshiriladi. Toʻliq I. doimo toʻliq boʻlmagan I. b-n bogʻliq. Toʻliq boʻlmagan I. da aniq faktlar asosida noaniq faktlar keltirib chiqariladi va natijada ong boyitiladi. I. ning oliy shakli ilmiy I. dir. Ilmiy I. asosida narsalarning sababiy bogʻlanishini tekshirish uslubi yotadi. Mas, oʻsimliklarning ayrim koʻrinishlarini oʻrganish asosida biz suv ular uchun asosiy hayot manbai, degan xulosaga ke-lamiz, chunki hamma oʻsimliklarga namlik kerak.

Har qanday induktiv xulosa chiqarish asosini borliq, narsa tashkil qiladi. Bu uslub dunyoni ilmiy bilishda muhim rol oʻynaydi. Shuning uchun obyektiv haqiqatni bilishda I. doim deduksiya b-n mustahkam aloqada boʻladi.

Yana q. 
 Deduksiya
 Xulosa chiqarish

Manbalar 

Mantiq
Apostrofa

Apostrofa - jonlantirishning bir koʻrinishi boʻlib, jonsiz narsa yoki hodisaga jonli narsa hodisadek murojaat qilish yoxud yoʻq shaxsga xuddi bordek qarash. 

Misol:

		                  Goʻzal oy, senga bir gap 
		                  Demakka hoʻp hayronman 
		                  Bemahal toʻlganingdan 
		                  Toza ham pushaymonman. 

                                                                        (Hamid Olimjon)

Adabiyot
Oʻzbek badiiy sanʻat turlari
München

Myunxen — Germaniyadagi shahar, Alp togʻlari etagida, Izar daryosi boʻyida. Bavariya yerining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,2 mln. kishi (1999). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning muhim sanoat, savdomoliya, ilmiy va madaniy markazlaridan. Elektrotexnika, radioelektronika, optika-mexanika, umumiy va transport mashinasozligi (jumladan, avtomobilsozlik, lokomotivsozlik va samo-lyotsozlik), harbiy, kimyo, trikotaj, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Metropoliten kurilgan. Maksimilian nomidagi universitet, FA, Nafis sanʼat akademiyasi, Bavariya milliy muzeyi, etnografiya muzeyi, kartinalar galereyasi, gliptoteka (haykaltaroshlik sanʼati muzeyi) va boshqa bor. M. oʻrnida 8-asrda qishloq boʻlgan. 1158-yildan shahar huquqini olgan. 13-asrdan 1871-yilgacha Bavariya poytaxti. Olmoniya imperiyasi tuzilgach (1871), shahar Bavariya bilan birgalikda uning tarkibiga kirgan. Meʼmoriy yodgorliklardan 13—19-asrlarda qurilgan binolar saqlangan. M. da muntazam ravishda xalqaro yarmarkalar oʻtkazilib turiladi. 1972-yilda M.da 20-Olimpiya oʻyinlari boʻlib oʻtgan.

München Olmoniyaning Bavariya yerida joylashgan shahardir. Maydoni – 310,43 km2. Aholisi – 1 410 259 kishi (2011).

Manbalar 

Bavariya shaharlari
Taʼdid

Taʼdid (Taʼzil, shumur, siyoqat — ul aʼdod, eʼdod, teʼdod) — fikriy rivoj, ketma-ketlik, tadrijiylik. U grammatik qurilmalarning bir xil shaklidan ketma-ket foydalanish orqali ham yuzaga chiqishi mumkin.

Misol:

                        Oti Farrux, oʻzi farxunda axtar,
                        Aning hukminda ul iqlimu kishvar.

                                                                        („Gul va Navroʻz“)

                        Tilingni koʻdazgil, koʻzingni koʻdaz,
                        Boʻgʻuzni koʻdazgil, halol, yegil az.

                                                                        (Yusuf Xos Hojib)

Adabiyot
Oʻzbek badiiy sanʼat turlari
Inglizcha Vikipediya

Ingliz Vikipediyasi (), Vikipediyaning ingliz tilidagi boʻlimidir. 2001-yilning 15-yanvarida asos solingan bu boʻlim 2006 yilning martiga kelib millionta maqolaga erishdi; u Vikipediyaning birinchi va eng katta boʻlimidir. 2007-yilning 9-sentabriga kelib, unda 2 million maqola yigʻildi. Hozirgi kunda Inglizcha Vikipediyada 6 milliondan ortiq maqola mavjud.

Manbalar

Havolalar 

 Inglizcha Vikipediya

Ingliz tili
ICQ

ICQ AOLning Time Warner kompaniyasiga tegishli bir zumda habarlar bilan almashinuvchi kompyuter dasturi. ICQ birinchi boʻlib, Isroillik kompaniya Mirabilis tomonidan ishlab chiqilgan. Dasturning eng birinchi versiyasi 1996-yilning noyabrida chiqqan. ICQ nomi — „I seek you“ (Men seni izlayapman) gapiga ohangdosh.

Funksiyalari 
ICQning funksiyalariga matniy habarlarni yetkazish, offlayn qoʻllov, multi-foydalanuvchili chatlar, kunlik-chegaranlangan bepul SMS habarlarni yetkazish, fayllarni yetkazish, tabriklov otkritkalari va multi-ishtirokchili oʻyinlar kiradi. Yana ICQ POP3 email qoʻllovi va foydalanuvchilarni qidirish hususiyatiga ega.

ICQ foydalanuvchilari UIN deb nomlanuvchi, ketma-ketlikda joylashgan raqamlar bilan aniqlanadilar. ICQ 6 da foydalanuvchilar roʻyxatdan oʻtish paytida kiritgan E-Mail manzilini koʻrsatib kirishlari mumkin. Yangi foydalanuvchilarga hozirda 400,000,000, dan yuqori boʻlgan raqamlar berilmoqda va kichikroq raqamlar (olti yoki besh raqamliklar) internet auksionlarida va internet magazinlarda sotiladi.

Versiyalari 
 ICQ (ICQ „Classic“):
 ICQ 1.111, ICQ 1.113 (1997)
 ICQ 98a, ICQ 98b (1998)
 ICQ 99a, ICQ 99b (1999)
 ICQ 2000a, ICQ 2000b (2000)
 ICQ 2001a, ICQ 2001b (2001)
 ICQ 2002a, ICQ 2002b (2002)
 ICQ 2003a (2003)
 ICQ Pro:
 ICQ Pro 2003b (2003)
 ICQ Lite:
 ICQ Lite
 ICQ Lite 4 (2004)
 ICQ 5 (2005)
 ICQ 5.1 (2006)
 ICQ 6 (current) (2007)

Havolalar 
 ICQning rasmiy sayti 
 ICQ tarixi  
 ICQ yordami  
 Rambler ICQ 

Internet
Oksid

Oksid - biri kislorod boʻlgan, ikki elementdan tarkib topgan modda.

Klassifikatsiya 
Oksidlar kimyoviy hossalariga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi:

 tuz hosil qilaydigan oksidlar
 asosli oksidlar (masalan, natriy oksidi - Na2O, mis oksidi - CuO);
 kislotali oksidlar (masalan, oltingugurt (VI) oksidi - SO3, azot (IV) oksidi - NO2);
 amfoter oksidlar (masalan, rux oksidi - ZnO, alyuminiy oksidi - Аl2О3);
 tuz kkkkkhosil qilmaydigan oksidlar (masalan, uglerod (II) oksidi - CO, azot (I) oksidi - N2O, azot (II) oksidi - NO).

Kimyo
Bayroq

Bayroq - bir mamlakatni yoki tashkilotni namoyish qiluvchi rangli mato parchasidir. Asosan uzun choʻpning uchida boʻladi. Har bir mamlakatning mustaqilligini bildirgan bayrogʻi bor.

Bayroq —  1) tayoq, sim va boshqa narsaga mahkamlangan muayyan rang va oʻlchamdagi mato. Oʻrta asrlarda turkiy xalqlar orasida u tugʻa deb atalgan (qarang Harbiy bayroq). Oʻrta asrlarda Gʻarbiy Yevropa shaharlarida tabaqa, uyushma va korxona oʻz Bayrogʻiga ega boʻlgan; 2) davlatning rasmiy ramzi (qarang Davlat bayrogʻi). 

Bayroq soʻzi «botroq» soʻzidan kelib chiqgan boʻlib, botirmoq maʼnosida keladi. Qadimgi turklar tuproqga botirilgan tirgovichlarni uchiga qabilalarini ramzi sifatida matolar yoki iplar osar edilar. Vaqt oʻtishi bilan bu «Tuproqga botirilgan yogʻoch» «toʻlqinlangan davlat ramzi»ga aylanadi.

Avval bayroqlar faqatgina habarlashish, signal berish kabi maqsadlarda ishlatilgan. Mamlakatlar oʻz bayroqlariga ega boʻlishlari esa, Oʻrta asrlarda urushlarda ikki taraf bir-biridan farqlanmoq uchun bayroq ishlatilgan. Shunday qilib har bir mamlakatning oʻz bayrogʻi paydo boʻla boshlagan.

Xristofor Kolumb davrida har bir kema qaysi mamlakatga mansub ekanligini bildirish uchun oʻzlari bilan bayroq olib yurishlari majburiy edi. Buning natijasida hozirgi kunimizdagi bayroq sistemasi yaralgan.

Yana qarang 
 Bayroqlar ro'yxati
 Davlat bayrogʻi

Bayroqlar
Davlat ramzlari

Manbalar