Senedd Ewrop

Un o ganghennau deddfwriaethol yr Undeb Ewropeaidd ac un o'i saith sefydliad yw Senedd Ewrop (neu Y Senedd Ewropeaidd). Gyda Chyngor yr Undeb Ewropeaidd, mae hi'n deddfu deddfwriaeth Ewropeaidd, yn gyffredin ar gynnig y Comisiwn Ewropeaidd. Mae'r Senedd yn cynnwys 705 o Aelodau Senedd Ewrop (ASEau). Mae hi'n cynrychioli'r ail etholwyr mwyaf yn y byd (ar ôl Senedd India) a'r etholwyr democrataidd traws-wladol mwyaf yn y byd (375 miliwn o bleidleiswyr cymwys yn 2009)

Ers 1979, etholir y Senedd yn uniongyrchol bob pum mlynedd gan ddinasyddion yr Undeb Ewropeaidd trwy bleidlais gyffredinol. Mae'r nifer a bleidleisiodd yn etholiadau seneddol wedi lleihau bob tro ar ôl 1979 tan 2019, pan cynyddwyd y nifer gan 8 y cant, ac aeth yn uwch na 50% am y tro cyntaf ers 1994. 18 oed yw'r oedran pleidleisio ym mhob Aelod-wladwriaeth ac eithrio ym Malta ac Awstria, lle mae'n 16 oed, a Gwlad Groeg, lle mae'n 17 oed.

Er bod gan Senedd Ewrop bŵer deddfwriaethol, fel y mae y Cyngor, nid oes ganddi'r hawl menter – sydd yn hawl y Comisiwn Ewropeaidd – fel y rhan fwyaf o seneddau gwladol yr aelod-wladwriaethau. “Sefydliad cyntaf” yr Undeb Ewropeaidd yw hi (soniwyd yn gyntaf yn ei gytundebau a bod gan flaenoriaeth seremonïol dros sefydliadau eraill yr UE), a rhannu pwerau deddfwriaethol a chyllidebol cyfatal gyda’r Cyngor (ac eithrio ar ychydig o faterion lle gweithreda gweithdrefn deddfwriaethol arbennig). Hefyd, mae ganddi reolaeth cyfartal dros gyllid yr UE. Yn y pen draw, mae’r Comisiwn Ewropeaidd, sydd yn gwasanaethu fel cangen weithredol yr UE, yn atebol i’r Senedd. Yn enwedig, gall y Senedd benderfynu a ddylid cymeradwyo enwebai’r Cyngor Ewropeaidd ar gyfer Arlywydd y Comisiwn, ac mae hi ymhellach yn gyfrifol am gymeradwyo (neu wrthod) penodi’r Comisiwn yn ei gyfanrwydd. Gall hi wedyn gorfodi’r Comisiwn cyfredol i ymddiswyddo gan deddfu cynnig cerydd.

Llywydd Senedd Ewrop yw David Sassoli (PD) etholwyd yn Ionawr 2019. Mae e’n llywyddu dros siambr aml-blaid, y pum grŵp mwyaf yw grŵp Plaid Pobl Ewrop (EPP), Cynghrair Flaengar y Sosialwyr a'r Democratiaid (S&D), Renew Europe, y Gwyrddion/Cynghrair Rhydd Ewrop (Gwyrddion–EFA) ac Hunaniaeth a Democratiaeth (ID). Etholiadau 2019 oedd yr etholiadau UE-gyfan diwethaf.

Mae pencadlys y Senedd yn Strasbwrg, Ffrainc, a’i swyddfeydd gweinyddol yn Ninas Lwcsembwrg. Mae sesiynau llawn yn digwydd yn Strasbwrg yn ogystal â Brwsel, Gwlad Belg, wrth i gyfarfodydd pwyllgor y Senedd yn digwydd yn bennaf ym Mrwsel.

Grwpiau gwleidyddol 
Dyma restr o'r grwpiau o bleidiau yn y senedd a'r nifer o seddi sydd ganddynt ar hyn o bryd (ers Mehefin 2009):

EPP-ED (y Grŵp Cristnogol Democrataidd)
  284 sedd
PSE (Plaid y Sosialwyr Ewropeaidd)
 215 sedd
ALDE (Clymblaid y Rhyddfrydwyr a'r Democratiaid dros Ewrop)
 105 sedd
UEN (Undeb y Cenhedloedd Ewropeaidd)
44 sedd
Greens-EFA (Pleidiau gwyrdd - Cynghrair Rhydd Ewrop)
 42 sedd
ChUE/ChGN (Chwith Unedig Ewropeaidd/Chwith Gwyrdd Nordig)
 41sedd
IND/DEM (Rhyddid a Democratiaeth)
 24 sedd
 Ceir nifer o aelodau Senedd Ewrop sy ddim yn perthyn i grŵp pleidiau. Fe'u gelwir yn "NI" (Non-Inscrits).
 32 sedd

Sylwch: Nid yr un peth â'r pleidiau cenedlaethol ydyw grwpiau pleidiau Senedd Ewrop, er bod cysylltiad rhyngddyn nhw.

Cynrychiolaeth 

</font>

Mae Senedd Ewrop yn cynrychioli'r 450 miliwn o bobl sydd yn yr Undeb Ewropeaidd. Ar hyn o bryd mae 732 o aelodau seneddol (ASE).

Llywyddion Senedd Ewrop

Llywyddion y Cynulliad Seneddol, 1958-1962
Robert Schuman (Ffrainc) 1958-1960 
Hans Furler (Gorllewin yr Almaen) 1960-1962

Llywyddion Senedd Ewrop, 1962 i heddiw
Gaetano Martino (Yr Eidal) 1962-1964 
Jean Pierre Duvieusart (Gwlad Belg) 1964-1965 
Victor Leemans (Yr Iseldiroedd) 1965-1966 
Alain Poher (Ffrainc) 1966-1969 
Mario Scelba (Yr Eidal) 1969-1971 
Walter Behrendt (Gorllewin yr Almaen) 1971-1973 
Cornelis Berkhouwer (Yr Iseldiroedd) 1973-1975 
Georges Spénale (Ffrainc) 1975-1977 
Emilio Colombo (Yr Eidal) 1977-1979 
Simone Veil (Ffrainc) 1979-1982 
Piet Dankert (Yr Iseldiroedd) 1982-1984 
Pierre Pflimlin (Ffrainc) 1984-1987 
The Lord Plumb (Y Deyrnas Unedig) 1987-1989 
Enrique Barón Crespo (Sbaen) 1989-1992 
Egon Klepsch (Yr Almaen) 1992-1994 
Klaus Hänsch (Yr Almaen) 1994-1997 
José María Gil-Robles (Sbaen) 1997-1999 
Nicole Fontaine (Ffrainc) 1999-2002 
Pat Cox (Gweriniaeth Iwerddon) 2002-2004
Josep Borrell Fontelles (Sbaen) 2004-2007
Hans-Gert Pöttering (Yr Almaen) 2007-14 Gorff. 2009
Jerzy Buzek (Gwlad Pwyl) 14 Gorff. 2009–17 Ion. 2012
Martin Schulz (Yr Almaen) 17 Ion. 2012-presennol

Gweler hefyd 
 Aelodau Senedd Ewrop ar gyfer y Deyrnas Unedig 2009-2014

 
Sefydliadau a leolir yn Strasbwrg
Sefydliadau'r Undeb Ewropeaidd
Ewrop