alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
21 Gorffennaf

21 Gorffennaf yw'r ail ddydd wedi'r dau gant (202il) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (203ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 163 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1298 - Brwydr Falkirk rhwng lluoedd Edward I a William Wallace
 1403 - Brwydr Amwythig rhwng lluoedd Harri IV a Harri Percy
 1568 - Brwydr Jemmingen rhwng Fernando Álvarez de Toledo, Dug Alva, a Louis o Nassau
 1798 - Brwydr y Pyramidau
 1831 - Leopold I yn dod yn brenin Gwlad Belg
 1861 - Brwydr Cyntaf Bull Run
 1960 - Etholwyd Sirimavo Bandaranaike yn Brif Weinidog Sri Lanca, y wraig gyntaf i fod yn brif weinidog ar unrhyw wlad
 1994 - Tony Blair yn dod yn Arweinydd Plaid Lafur
 2005 - Ffrwydradau Llundain 21 Gorffennaf 2005
 2013 - Philippe yn dod yn brenin Gwlad Belg

Genedigaethau 

 1414 - Pab Sixtus IV (m. 1484)
 1816 - Paul Julius, Baron von Reuter, newiddiadurwr (m. 1899)
 1899
Hart Crane, bardd (m. 1932)
Ernest Hemingway, nofelydd (m. 1961)
 1911
Marshall McLuhan, addysgwr, athronydd ac ysgohaig (m. 1980)
Ruth Buchholz, arlunydd (m. 2002)
 1920 - Isaac Stern, fiolinydd (m. 2001)
 1922 - Mollie Sugden, actores (m. 2009)
 1934 - Syr Jonathan Miller, cyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr (m. 2019)
 1943 - Edward Herrmann, actor (m. 2014)
 1944 - John Atta Mills, Arlywydd Ghana (m. 2012)
 1945 - Wendy Cope, bardd
 1951 - Robin Williams, actor a chomedïwr (m. 2014)
 1957 - Jon Lovitz, actor
 1964 - Ross Kemp, actor
 1970 - Angus MacNeil, gwleidydd
 1972 - Simon Reeve, awdur a chyflwynydd theledu
 1978 - Josh Hartnett, actor
 1981 - Paloma Faith, cantores
 1984 - Liam Ridgewell, pel-droediwr
 1989 - Chris Gunter, pêl-droediwr

Marwolaethau 

 1773 - Howel Harris, diwygiwr crefyddol, 59
 1796 - Robert Burns, bardd, 37
 1892 - Ernestine Friedrichsen, arlunydd, 68
 1899 - Robert G. Ingersoll, gwleidydd, areithydd a rhyddfeddliwr, 65
 1940 - Elisabeth von Eicken, arlunydd, 78
 1941 - Elizabeth de Krouglicoff, arlunydd, 76
 1967
Basil Rathbone, actor, 75
Albert Lutuli, 69
 1969 - Lou Albert-Lasard, arlunydd, 83
 1998 - Alan Shepard, gofodwr, 74
 2000 - Maria Kleschar-Samokhvalova, arlunydd, 84
 2002 - Esphyr Slobodkina, arlunydd, 93
 2004 - Jerry Goldsmith, cyfansoddwr, 75
 2007 - Marianne Clouzot, arlunydd, 98
 2012 - Angharad Rees, actores, 68
 2015 - E. L. Doctorow, awdur, 84
 2020 - Annie Ross, cantores, 89
 2023
Tony Bennett, canwr, 96
Ann Clwyd, gwleidydd, 86

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Cenedlaethol Gwlad Belg (Nationale feestdag van België / Fête nationale belge)

0721
Gorffennaf, 21
22 Gorffennaf

22 Gorffennaf yw'r trydydd dydd wedi'r dau gant (203ydd) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (204ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 162 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1499 - Brwydr Dornach
1933 - Cwblhaodd Wiley Post ei daith yn hedfan o amgylch y ddaear, y person cyntaf i gyflawni'r gamp wrth ben ei hunan.
2011 - Ymosodiadau Norwy, 2011.
2019 - Mae Jo Swinson yn dod yn Arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol.

Genedigaethau

1747 - Maria Katharina Prestel, arlunydd (m. 1794)
1751 - Caroline Matilda o Gymru (m. 1775)
1882 - Edward Hopper, arlunydd (m. 1967)
1888 - Selman Abraham Waksman, meddyg a biolegydd (m. 1973)
1909 - Licia Albanese, soprano operatig (m. 2014)
1917 - Maria Leontina da Costa, arlunydd (m. 1984)
1922 - Gabriele Meyer-Dennewitz, arlunydd (m. 2011)
1923 - Bob Dole, gwleidydd (m. 2021)
1932 - Oscar de la Renta, dylunydd ffasiwn (m. 2014)
1934 - Louise Fletcher, actores (m. 2022)
1938 - Terence Stamp, actor
1941 - Leena Salmela, arlunydd (m. 2013)
1946 - Mireille Mathieu, cantores
1947 - Albert Brooks, actor
1948 - S. E. Hinton, awdures
1949 - Alan Menken, cyfansoddwr
1955 - Willem Dafoe, actor
1960 - John Leguizamo, actor
1967 - Rhys Ifans, actor
1974 - Paulo Jamelli, pel-droediwr
1982 - Yuzo Tashiro, pel-droediwr
1992 - Selena Gomez, actores a chantores
2013 - Y Tywysog Siôr o Gymru

Marwolaethau

1461 - Siarl VII, brenin Ffrainc, 58
1676 - Pab Clement X, 86
1832 - Napoléon II, brenin Ffrainc, 21
1893 - John Rae, fforiwr, 79
1908 - Randal Cremer, gwleidydd, 80
1934 - John Dillinger, lleidr banc, 31
1937 - Alfred George Edwards, 88, Archesgob cyntaf Cymru
1940 - Lia Raiwez, 79, arlunydd
1950 - William Lyon Mackenzie King, 75, Prif Weinidog Canada
2003 - Ragna Sperschneider, 74, arlunydd
2004 - Sacha Distel, 71, canwr
2008 - Estelle Getty, 84, actores
2016 - Betty Guy, 95, arlunydd
2019 - Brigitte Kronauer, 78, awdures
2020 - Joan Feynman, 93, gwyddonydd

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Brasamcan Pi
 Santes Fair Magdalene

0722
Gorffennaf, 22
23 Gorffennaf

23 Gorffennaf yw'r pedwerydd dydd wedi'r dau gant (204ydd) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (205ed mewn blynyddoedd naid). Erys 161 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
776 CC - Cynhaliwyd y gemau Olympaidd cyntaf i gael eu cofnodi yn Olympia, Groeg.
1745 - Charles Edward Stuart (Bonnie Prince Charlie) yn glanio ar ynys Eriskay yn yr Alban i geisio ennill yr orsedd i'w dad.
1952 - Diorseddwyd y Brenin Farouk yng Ngwlad yr Aifft gan filwyr o dan arweiniad y Cadfridog Neguib.
1970 - Qaboos yn dod yn Swltan Oman.
1999 - Mohammed VI yn dod yn brenin Moroco.
2019 - Boris Johnson yn dod yn Arweinydd Blaid Geidwadol.

Genedigaethau
1649 - Pab Clement XI (m. 1721)
1888 - Raymond Chandler, awdur (m. 1959)
1892 - Haile Selassie, Ymerawdwr Ethiopia (m. 1975)
1899 - Gustav Heinemann, gwleidydd (m. 1976)
1913 - Michael Foot, gwleidydd (m. 2010)
1916 - Maral Rahmanzade, arlunydd (m. 2008)
1928 - Vera Rubin, seryddwraig (m. 2016)
1938 - Meic Stephens, bardd ac academydd (m. 2018)
1940 - Don Imus, digrifwr a chyflwynydd radio (m. 2019)
1941 - Sergio Mattarella, Arlywydd yr Eidal
1942 - Myra Hindley, llofuddwraig gyfresol (m. 2002)
1947 - David Essex, canwr
1957
Theo van Gogh, cyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd teledu (m. 2004)
Jo Brand, digrifwraig
1960 - Mari Slaattelid, arlunydd
1963 - Phil Boswell, gwleidydd
1967 - Philip Seymour Hoffman, actor (m. 2014)
1972 - Masaki Tsuchihashi, pel-droediwr
1987 - Kosuke Ota, pel-droediwr
1989 - Daniel Radcliffe, actor

Marwolaethau
1757 - Domenico Scarlatti, cyfansoddwr, 72
1884 - Anna Mary Howitt, arlunydd, 60
1885 - Ulysses S. Grant, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 63
1941 - Anna Plate, arlunydd, 69
1951 - Philippe Pétain, milwr a gwleidydd, 95
1998 - R. Tudur Jones, cenedlaetholwr a diwinydd, 77
1999 - Hassan II, brenin Moroco, 70
2000
Ogura Yuki, arlunydd, 105
Carmen Santonja, arlunydd, 66
2011
John Shalikashvili, cadfridog, 75 
Amy Winehouse, cantores, 27
2012 - Sally Ride, gofodwraig, 61
2014 - Dora Bryan, actores, 91
2018 - Haydn Morgan, chwaraewr rygbi'r undeb, 81

Gwyliau a chadwraethau

0723
Gorffennaf, 23
24 Gorffennaf

24 Gorffennaf yw'r pumed dydd wedi'r dau gant (205ed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (206ed mewn blynyddoedd naid). Erys 160 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1411 - Brwydr Harlaw (yr Alban)
1567 - Iago VI yn dod yn brenin yr Alban.
1864 - Brwydr Kernstown (Rhyfel Gwladol Americanaidd)
1969 - Dychwelodd y criw Apollo 11 i'r Ddaear.
2002 - Alfred Moisiu yn dod yn Arlywydd Albania.
2007 - Bamir Topi yn dod yn Arlywydd Albania.
2012 - Bujar Nishani yn dod yn Arlywydd Albania.
2014 - Reuven Rivlin yn dod yn Arlywydd Israel.
2017 - Ilir Meta yn dod yn Arlywydd Albania.
2019 - Boris Johnson yn dod yn Prif Weinidog y Deyrnas Unedig.

Genedigaethau
1660 - Charles Talbot, 1af Dug Amwythig, gwleidydd (m. 1718)
1783 - Simón Bolívar (m. 1830)
1802 - Alexandre Dumas père, awdur (m. 1870)
1803 - Adolphe Adam, cyfansoddwr (m. 1867)
1824 - Robert Jones Derfel, bardd (m. 1905)
1895 - Robert Graves, bardd a nofelydd (m. 1985)
1897 - Amelia Earhart, awyrenwraig (m. 1937)
1900 - Zelda Fitzgerald, awdures (m. 1948)
1914 - Frances Oldham Kelsey, meddyg a ffarmacolegydd (m. 2015)
1917 - Irina Evstafeva, arlunydd (m. 2001)
1921 - Giuseppe Di Stefano, canwr opera (m. 2008)
1942 - Chris Sarandon, actor
1949 - Michael Richards, actor
1968 - Kristin Chenoweth, actores
1969 - Jennifer Lopez, actores a cantores
1974
Eugene Mirman, actor
Atsuhiro Miura, pêl-droediwr
1977 - Danny Dyer, actor
1998 - Bindi Irwin, cyflwynydd teledu

Marwolaethau
1568 - Don Carlos o Sbaen, 23
1862 - Martin Van Buren, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 79
1980 - Peter Sellers, actor, 54
1987 - Anna-Eva Bergman, arlunydd, 78
1988 - Mira Schendel, arlunydd, 69
1989 - Gertraud Herzger von Harlessem, arlunydd, 80
1991 - Isaac Bashevis Singer, awdur, 87
1993 - Anna Maurizio, botanegydd, 92
2010 - Alex Higgins, charaewr snwcer, 61
2012 - John Atta Mills, Arlywydd Ghana, 68
2016 - Marni Nixon, cantores ac actores, 86
2020 - Regis Philbin, actor, digrifwr a chyflwynydd theledu, 88

Gwyliau a chadwraethau
Diwrnod Simón Bolívar yn Ecwador

0724
Gorffennaf, 24
25 Gorffennaf

25 Gorffennaf yw'r chweched dydd wedi'r dau gant (206ed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (207fed mewn blynyddoedd naid). Erys 159 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1603 - Coronwyd James VI, brenin yr Alban yn James I, Brenin Lloegr
1909 - Hedfanodd Louis Bleriot ar draws y Môr Udd, y dyn cyntaf i wneud hynny mewn awyren.
1959 - Croesodd hofranlong (Hovercraft) y Môr Udd am y tro cyntaf erioed.
1997 - K. R. Narayanan yn dod yn Arlywydd India.
2002 - A. P. J. Abdul Kalam yn dod yn Arlywydd India.
2007 - Pratibha Patil yn dod yn Arlywydd India.
2012 - Pranab Mukherjee yn dod yn Arlywydd India.
2017 - Ram Nath Kovind yn dod yn Arlywydd India.
2022 - Droupadi Murmu yn dod yn Arlywydd India.

Genedigaethau

1109 - Afonso I, brenin Portiwgal (m. 1185)
1653 - Agostino Steffani, cyfansoddwr (m. 1728)
1848 - Arthur Balfour, gwladweinydd, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1930)
1894
Gavrilo Princip, llofrudd (m. 1918)
Walter Brennan, actor (m. 1974)
1895 - Syr Ifan ab Owen Edwards, sylfaenydd Urdd Gobaith Cymru (m. 1970)
1905 - Elias Canetti, awdur (m. 1994)
1918 - Jane Frank, arlunydd (m. 1986)
1920
Rosalind Franklin, cemegydd (m. 1958)
Vera Myhre, arlunydd (m. 2000)
1923 - Estelle Getty, actores (m. 2008)
1925 - Annelies Nelck, arlunydd (m. 2014)
1930 - Annie Ross, cantores (m. 2020)
1935 - Adnan Khashoggi, dyn busnes (m. 2017)
1953 - Robert Zoellick, bancwr ac swyddog
1954 - Paul Hegarty, pêl-droediwr
1964 - Anne Applebaum, newyddiadurwraig ac awdures
1967 - Matt LeBlanc, actor
1974 - Gareth Thomas, chwaraewr rygbi
1978 - Louise Brown, baban IVF
1981 - Yuichi Komano, pêl-droediwr
1985 - Nelson Piquet Jr, gyrrwr ceir rasio
1986 - Hulk, pel-droediwr

Marwolaethau

306 - Constantius Chlorus, Ymerawdwr Rhufeinig, 56
1201 - Y Tywysog Gruffudd ap Rhys II o Ddeheubarth
1492 - Pab Innocentius VIII, ± 60
1694 - Hishikawa Moronobu, arlunydd, 75 neu 76
1794 - André Chénier, bardd, 32
1834 - Samuel Taylor Coleridge, bardd, 62
1910 - Jeanne Bonaparte, arlunydd, 48
1914 - Elisabeth Bohm, arlunydd, 71
1928 - Jane Sutherland, arlunydd, 74
1934
François Coty, parfumier, 60
Engelbert Dollfuss, gwleidydd, 41
1973 - Louis St. Laurent, Prif Weinidog Canada, 91
2003 - John Schlesinger, cyfarwyddwr ffilm, 77
2009 - Harry Patch, milwr, 111
2016 - Liv Nergaard, arlunydd, 92
2017 - Hywel Bennett, actor, 73
2020 - Peter Green, cerddor, 73
2022 - David Trimble, gwleidydd, 77

Gwyliau a chadwraethau
Gŵyl Sant Iago Apostol (Eglwysi'r Gorllewin)
Gwyl genedlaethol (Galisia)
Diwrnod Weriniaeth (Tiwnisia)

0725
Gorffennaf, 25
26 Gorffennaf

26 Gorffennaf yw'r seithfed dydd wedi'r dau gant (207fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (208fed mewn blynyddoedd naid). Erys 158 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 

1469 - Brwydr Edgecote Moor.
1788 - Efrog Newydd yn dod yn 11fed talaith yr Unol Daleithiau.
1847 - Liberia yn datgan annibyniaeth.
1956 - Cyhoeddodd yr Arlywydd Nasser gwladoli Camlas Suez.
1965 - Mae'r Ynysoedd Maldif yn dod yn annibynnol o'r Deyrnas Unedig.

Genedigaethau 

1744 - Elisabeth Ziesenis, arlunydd (m. 1796)
1782 - John Field, cyfansoddwr (m. 1837)
1796 - Lizinska de Mirbel, arlunydd (m. 1849)
1856 - George Bernard Shaw, dramodydd (m. 1950)
1875 
Carl Jung, seiciatrydd a seicdreiddiwr (m. 1961)
Antonio Machado, bardd a dramodydd (m. 1939)
1894 - Aldous Huxley, awdur (m. 1963) 
1907 - Catherine Tharp Altvater, arlunydd (m. 1984)
1909 
Ida P. Mandenova, fotanegydd benywaidd (m. 1995)
Peter Thorneycroft, BarwnThorneycroft, gwleidydd (m. 1994)
1910 - Yann Fouéré, cenedlaetholwr Llydewig (m. 2011)
1919 - James Lovelock, gwyddonydd (m. 2022)
1920 - Frances Kornbluth, arlunydd (m. 2014)
1922 - Blake Edwards, cyfarwyddwr ffilm (m. 2010)
1928
Stanley Kubrick, cyfarwyddr ffilm (m. 1999)
Bernice Rubens, nofelydd (m. 2004)
Francesco Cossiga, Arlywydd yr Eidal (m. 2010)
1930 - Barbara Jefford, actores (m. 2020)
1931 - John Elsworthy, pel-droediwr (m. 2009)
1933 - Lance Percival, actor (m. 2015)
1939 - John Howard, 25ain Prif Weinidog Awstralia
1943 - Syr Mick Jagger, canwr (The Rolling Stones)
1945 - Fonesig Helen Mirren, actores
1959
Kevin Spacey, actor
Hiroshi Soejima, pêl-droediwr
1961 - David Heyman, cynhyrchydd ffilm
1963 - Eilir Jones, ddigrifwr, awdur a pherfformiwr 
1964 - Sandra Bullock, actores
1967 - Jason Statham, actor
1969 - Tanni Grey-Thompson, para-athletwraig a gwleidydd
1973 - Kate Beckinsale, actores
1975 - Liz Truss, gwleidydd, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig
1978 - Eve Myles, actores
1980 - Fonesig Jacinda Ardern, gwleidydd, Prif Weinidog Seland Newydd
1982 - Daniel Lloyd, actor a chanwr
1985 - Brice Feillu, seiclwr
1989 - Olivia Breen, para-athletwraig
1993 - Stormzy, cerddor

Marwolaethau 

 796 - Offa, brenin Mersia
 811 - Nicephorus I, ymerawdwr Byzantiwm
1802 - Rose-Adélaïde Ducreux, arlunydd, 40
1881 - George Borrow, awdur, 78
1925 - Gottlob Frege, mathemategwr, 76
1946 - Marguerite Delorme, arlunydd, 69
1952 - Eva Perón, gwleidydd, 33
1968 - Christine Fonteyne-Poupaert, arlunydd, 71
1971 - Mary-Russell Ferrell Colton, arlunydd, 82
1978 - Mary Blair, arlunydd, 66
1992 - Mary Wells, cantores, 49
1997 - Gunnvor Advocaat, arlunydd, 84
2002 - Pat Douthwaite, arlunydd, 67
2011 - Margaret Olley, arlunydd, 88
2013 - Sung Jae-ki, ymgyrchwyr hawliau dynol, 45
2020
Fonesig Olivia de Havilland, actores, 104 
Chris Needs, cyflwynydd radio a cherddor, 66
2022
James Lovelock, gwyddonydd, 103
Charles Ward, cyn-sylfaenydd y Stiwdios Rockfield
2023 
Sinead O'Connor, cantores, 56
Martin Walser, awdur, 96

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Annibyniaeth (Liberia, Ynysoedd Maldif)

0726
Gorffennaf, 26
27 Gorffennaf

27 Gorffennaf yw'r wythfed dydd wedi'r dau gant (208fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (209fed mewn blynyddoedd naid). Erys 157 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1214 - Brwydr Bouvines rhwng Philippe I, Brenin Ffrainc a John, brenin Lloegr
1593 - Merthyru'r offeiriad William Davies yng Nghastell Biwmares
1945 - Clement Attlee yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
1951 - Arwyddodd Gogledd Corea, Gweriniaeth Pobl Tsieina ac Unol Daleithiau America gadoediad a ddaeth â Rhyfel Corea i bob pwrpas i ben.
1967 - Arwyddwydd Deddf yr Iaith Gymraeg 1967.

Genedigaethau

1667 - Johann Bernoulli, mathemategydd (m. 1748)
1768 - Charlotte Corday, bradlofrudd (m. 1793)
1781 - Mauro Giuliani, cyfansoddwr (m. 1828)
1824 - Alexandre Dumas fils, awdur (m. 1870)
1857 - Syr E. A. Wallis Budge, Eifftolegydd (m. 1943)
1867 - Enrique Granados, cyfansoddwr (m. 1916)
1870 - Hilaire Belloc, awdur (m. 1953)
1880 - Bertha Bake, arlunydd (m. 1959)
1896 - Anne Savage, arlunydd (m. 1971)
1911 - Annemarie Balden-Wolff, arlunydd (m. 1970)
1915 - Mario Del Monaco, tenor opera (m. 1982)
1921 - Mary Abbott, arlunydd (m. 2019)
1923 - Yahne Le Toumelin, arlunydd (m. 2023)
1929 - Jean Baudrillard, athronydd (m. 2007)
1930 - Shirley Williams, gwleidydd (m. 2021)
1939 - William Eggleston, ffotograffiwr
1940 - Pina Bausch, dawnsiwraig a choreograffydd (m. 2009)
1948 - Hans Rosling, meddyg a ystadegydd (m. 2017)
1951
Bernardo Atxaga, awdur a llenor
Kazuo Saito, pel-droediwr
1962 - Eva Kleijn, arlunydd
1969 - Triple H, ymgodymwr proffesiynol
1970 - David TC Davies, gwleidydd
1977 - Jonathan Rhys Meyers, actor
1993 - Jordan Spieth, golffiwr

Marwolaethau

1061 - Pab Nicolas II
1276 - Iago, brenin Aragon
1593 - William Davies, offeiriad a merthyr, ?oed
1841 - Mikhail Lermontov, bardd, 26
1885 - Penry Williams, arlunydd, 85
1917 - Emil Theodor Kocher, meddyg, 75
1921 - John Jones, hynafiaethydd, tua 86
1924 - Ferruccio Busoni, pianydd a chyfansoddwr, 58
1960 - Julie Vinter Hansen, seryddwraig, 70
1980 - Mohammad Reza Pahlavi, Shah Iran, 60
1984 - James Mason, actor, 75
1996 - Melitta Schnarrenberger, arlunydd, 87
2003 - Bob Hope, comedïwr ac actor, 100
2005 - Pepa Osorio, arlunydd, 82
2007 - Fannie Hillsmith, arlunydd, 96
2009 - Aeronwy Thomas, merch Dylan Thomas, 66
2015 - A. P. J. Abdul Kalam, gwleidydd, 83
2018 - Bernard Hepton, actor, 92
2022 - Bernard Cribbins, actor, 93

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Cenedlaethol Pen Cysglyd (Y Ffindir)
 Diwrnod Buddugoliaeth (Gogledd Corea)

0727
Gorffennaf, 27
28 Gorffennaf

28 Gorffennaf yw'r nawfed dydd wedi'r dau gant (209fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (210fed mewn blynyddoedd naid). Erys 156 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1821 - Datganiad annibyniaeth Periw.
1865 - Cyrhaeddodd y fintai gyntaf o ymfudwyr o Gymru i Wladfa Patagonia Borth Madryn, ar long y Mimosa.
1929 - 48 gwlad yn arwyddo trydydd Confensiwn Genefa sy'n ymdrin â thriniaeth carcharorion rhyfel.

Genedigaethau

1609 - Judith Leyster, arlunydd (m. 1660)
1635 - Robert Hooke, gwyddonydd (m. 1703)
1841 - Anna Stainer-Knittel, arlunydd (m. 1915)
1844 - Gerard Manley Hopkins, bardd (m. 1889)
1866 - Beatrix Potter, awdures (m. 1943)
1887 - Marcel Duchamp, arlunydd (m. 1968)
1902 - Syr Karl Popper, athronydd (n. 1994)
1925 - Baruch Samuel Blumberg, gwyddonydd (m. 2011)
1929 - Jacqueline Kennedy Onassis, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau (m. 1994) 
1931 - Khieu Samphan, gwleidydd
1934
Pat Douthwaite, arlunydd (m. 2002)
Bud Luckey, animeiddiwr, actor a cartwnaidd (m. 2018)
1935 - Simon Dee, cyflwynwr teledu a radio (m. 2009)
1936 - Syr Garfield Sobers, cricedwr
1938
Ian McCaskill, meteorolegydd (m. 2016)
Alberto Fujimori, Arlywydd Periw
1948
Georgia Engel, actores (m. 2019)
Sally Struthers, actores
1952 - Maha Vajiralongkorn, brenin Gwlad Tai
1954 - Hugo Chávez, Arlywydd Feneswela (m. 2013)
1960 - Agnes Preszler, arlunydd
1965 - Pedro Troglio, pel-droediwr
1971 - Abu Bakr al-Baghdadi, llywodraethwr (m. 2019)
1974 - Alexis Tsipras, gwleidydd
1981 - Michael Carrick, pêl-droediwr
1993 - Harry Kane, pêl-droediwr

Marwolaethau

 388 - Macsen Wledig, ymerawdwr Rhufain, tua 53
1057 - Pab Victor II, tua 40
1230 - Leopold VI, brenin Awstria, tua 54
1741 - Antonio Vivaldi, cyfansoddwr, 63
1750 - Johann Sebastian Bach, cyfansoddwr, 65
1794 - Maximilien Robespierre, gwleidydd, 36
1844 - Joseph Bonaparte, brawd Napoleon I, ymerawdwr Ffrainc, 76
1904 - Pauline Bouthillier de Beaumont, arlunydd, 57
1934 - Marie Dressler, actores, 65
1940 - Gerda Wegener, arlunydd, 65
1942 - Dora Bromberger, arlunydd, 61
1992 - Maria Reiter, arlunydd, 82
2004
Francis Crick, biolegydd, 88
Janet Paul, arlunydd, 84
2005 - Virginia Dehn, arlunydd, 82
2020 - Andrew Thomas ("Tommo"), cyflwynydd radio, 53
2021 - Richard Jones, cerddor, 65
2022 - Pauline Bewick, arlunydd, 86

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Annibyniaeth (Periw)
 Gŵyl y Glaniad (Chubut - Y Wladfa)
 Diwrnod Rhyddhau (San Marino)
 Noswyl o Sant Olaf (Ynysoedd Ffaroe)
 Diwrnod Hepatitis y Byd

Cyfeiriadau

0728
Gorffennaf, 28
29 Gorffennaf

29 Gorffennaf yw'r degfed dydd wedi'r dau gant (dau gant a degfed dydd / 210fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (211eg mewn blynyddoedd naid). Erys 155 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1588 - Brwydr Gravelines
1933 - Sefydlu'r Bwrdd Marchnata Llaeth ym Mhrydain Fawr
1981 - Priodas Tywysog Siarl a Diana, Tywysoges Cymru.

Genedigaethau

1805 - Alexis de Tocqueville, athronydd gwleidyddol (m. 1859)
1818 - Clara Wilhelmine Oenicke, arlunydd (m. 1899)
1865 - Alexander Glazunov, cyfansoddwr (m. 1936)
1874 - Sophie Wencke, arlunydd (m. 1963)
1883 - Benito Mussolini, gwleidydd (m. 1945)
1885 - Theda Bara, actores (m. 1955)
1892 - William Powell, actor (m. 1984)
1905
Dag Hammarskjöld, diplomydd (m. 1961)
Clara Bow, actores (m. 1965)
1913 - Charlotte Calmis, arlunydd (m. 1982)
1921 - Aled Eames, hanesydd (m. 1996)
1925 - Mikis Theodorakis, cyfansoddwr (m. 2021)
1941 - David Warner, actor (m. 2022)
1957 - Fumio Kishida, gwleidydd, Prif Weinidog Japan
1966
Sally Gunnell, athletwraig
Richard Steven Horvitz, actor
1981 - Fernando Alonso, gyrrwr Fformiwla Un

Marwolaethau

238 - Pupienws a Balbinws, ymerawdwyr Rhufeinig
1030 - Sant Olaf, brenin Norwy
1099 - Pab Wrban II
1108 - Philippe I, brenin Ffrainc, 56
1644 - Pab Wrban VIII
1833 - William Wilberforce, seneddwr a dyngarwr, 73
1856 - Robert Schumann, cyfansoddwr, 46
1890 - Vincent van Gogh, arlunydd, 37
1900 - Umberto I, brenin yr Eidal, 56
1916 - Eleanor Vere Boyle, arlunydd, 91
1937 - Hermine Overbeck-Rohte, arlunydd, 68
1966 - Thea Proctor, arlunydd, 86
1970 - Syr John Barbirolli, cerddor, 70
1974 - Cass Elliot, cantores, 32
1983
Raymond Massey, actor, 86
David Niven, actor, 73
1994 
Dorothy Hodgkin, cemegydd, 84
William Mathias, cyfansoddwr, 57
1999 - Gabrielle Bellocq, arlunydd, 79
2005 - Hermione Hammond, arlunydd, 86
2009 - Dina Babbitt, arlunydd, 86
2015 - Peter O'Sullevan, sylwebydd, 97
2023 - Clive Rowlands, chwaraewr rygbi'r undeb, 85

Gwyliau a Chadwraethau
Dydd Gwyl Sant Olaf (Norwy, Ynysoedd Ffaroe)
Diwrnod Rhyngwladol y Teigr
Diwrnod y iaith Thaieg

Gwelwch hefyd:

28 Gorffennaf - 30 Gorffennaf - 29 Mehefin - 29 Awst -- rhestr dyddiau'r flwyddyn
Ionawr, Chwefror, Mawrth, Ebrill, Mai, Mehefin,
Gorffennaf, Awst, Medi, Hydref, Tachwedd, Rhagfyr

0729
Gorffennaf, 29
30 Gorffennaf

30 Gorffennaf yw'r unfed dydd ar ddeg wedi'r dau gant (211eg) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (212fed mewn blynyddoedd naid). Erys 154 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
762 - Sefydlu Baghdad.
1729 - Sefydlu Baltimore, Maryland.
1930 - Enillwyd Cwpan y Byd gan Wrwgwái yn ornest cyntaf erioed Cwpan Pêl-droed y Byd ym Montevideo.
1980 - Annibyniaeth Vanuatu.

Genedigaethau

1511 - Giorgio Vasari, arlunydd a phensaer (m. 1574)
1813 - William Spurrell, argraffydd a chyhoeddwr (m. 1889)
1818 - Emily Brontë, nofelydd (m. 1848)
1857 - Thorstein Veblen, economegydd (m. 1929)
1863 - Henry Ford, sylfaenydd y Cwmni Modur Ford (m. 1947)
1878 - Letitia Marion Hamilton, arlunydd (m. 1964)
1898 - Henry Moore, arlunydd a cherflunydd (m. 1986)
1914 - Michael Morris, 3ydd Barwn Killanin (m. 1999)
1915 - Mary Wilkinson Streep, arlunydd (m. 2001)
1917 - Dora Esser-Wellensiek, arlunydd (m. 1995)
1920 - Marie Tharp, gwyddonydd (m. 2006)
1925 - Stan Stennett, comediwr, cerddor ac actor (m. 2013)
1926 
Eva Alexandrowa, arlunydd
Betye Saar, arlunydd
1927 - Richard Johnson, actor (m. 2015)
1929 - Adelaida Yefimova, arlunydd
1936 - Haydn Morgan, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 2018)
1939 - Peter Bogdanovich, cyfarwyddwr ffilm (m. 2022)
1940 - Syr Clive Sinclair, dyfeisiwr a dyn busnes (m. 2021)
1941 - Paul Anka, canwr
1945 - Patrick Modiano, nofelydd
1947 - Arnold Schwarzenegger, actor a gwleidydd
1948 - Jean Reno, actor
1950 - Harriet Harman, gwleidydd
1958 - Kate Bush, cantores
1961 - Laurence Fishburne, actor
1963 - Lisa Kudrow, actores
1968 - Sean Moore, cerddor
1970
Alun Cairns, gwleidydd
Dean Edwards, actor a digrifwr
Christopher Nolan, gwneuthurwr, ysgrifennydd a chynhyrchydd
1971 - Claude Dambury, pêl-droediwr
1974 - Hilary Swank, actores
1980 - Justin Rose, golffiwr
1988 - Alexander Vlahos, actor
1993 - Andre Gomes, pel-droediwr

Marwolaethau

579 - Pab Benedict I
1550 - Thomas Wriothesley, 1af Iarll Southampton, 44
1718 - William Penn, sylfaenydd Pennsylvania, 73
1771 - Thomas Gray, bardd, 54
1840 - Pauline Freiin von Koudelka, arlunydd, 33
1898 - Otto von Bismarck, gwleidydd, Canghellor yr Almaen, 83
1993 - Muriel Pemberton, arlunydd, 83
1996 - Claudette Colbert, actores, 92
1997 - Charlotte van Pallandt, arlunydd, 98
2005 - Olga Albizu, arlunydd, 81
2007
Michelangelo Antonioni, cyfarwyddr ffilm, 94
Ingmar Bergman, cyfarwyddwr ffilm, 89
2012 - Maeve Binchy, nofelydd, 73
2019
Ron Hughes, pel-droediwr, 89 
Malcolm Nash, cricedwr, 74
2021 - Roger Boore, cyhoeddwr llyfrau ac awdur, 82
2022 - Nichelle Nichols, actores, 89
2023 - Paul Reubens, actor a digrifwr, 70

Gwyliau a chadwraethau
Diwrnod Annibyniaeth (Vanuatu)

0730
Gorffennaf, 30
31 Gorffennaf

31 Gorffennaf yw'r deuddegfed dydd wedi'r dau gant (212fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (213eg mewn blynyddoedd naid). Erys 153 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1423 - Brwydr Cravant rhwng Ffrainc a Lloegr
1856 - Sefydlu Christchurch, Seland Newydd.
1893 - Sefydlu Conradh na Gaeilge yn Nulyn

Genedigaethau

1143 - Nijō, ymerawdwr Japan (m. 1165)
1704 - Gabriel Cramer, mathemategydd a ffisegydd (m. 1752)
1847 - Hulda Schenson, arlunydd (m. 1941)
1877 - Harriet Margaret Louisa Bolus, arlunydd (m. 1970)
1880 - Munshi Premchand, llenor (m. 1936)
1897 - Ili Kronstein, arlunydd (m. 1948)
1898 - Doris Zinkeisen, arlunydd (m. 1991)
1908 - Maria Fitzen-Wohnsiedler, arlunydd (m. 1989)
1912 - Milton Friedman, economegwr (m. 2006)
1919 - Primo Levi, awdur (m. 1987)
1921 - Peter Benenson, sefydlodd Amnesty International (m. 2005)
1947 - Richard Griffiths, actor (m. 2013)
1959 - Andrew Marr, newyddiadurwr a chyflwynydd teledu
1962 - Wesley Snipes, actor
1964 - Jean-Paul Vonderburg, pêl-droediwr
1965 - J. K. Rowling, nofelydd plant
1966 - Yoshiyuki Matsuyama, pêl-droediwr
1967 - Elizabeth Wurtzel, awdures (m. 2020)
1973 - Daniel Evans, actor
1976 - Paulo Wanchope, pêl-droediwr
1981 - Eric Lively, actor
1982 - Hayuma Tanaka, pêl-droediwr
1986 - Shinzo Koroki, pêl-droediwr
1989
Victoria Azarenka, chwaraewraig tenis
Zelda Williams, actores
1990 - Besart Abdurahimi, pêl-droediwr

Marwolaethau

1099 - El Cid, milwr
1784 - Denis Diderot, awdur, 70
1843 - Maria del Rosario Weiss, arlunydd, 28
1875 - Andrew Johnson, 17fed Arlywydd yr Unol Daleithiau America, 66
1886 - Franz Liszt, cyfansoddwr, 74
1914 - Jean Jaurès, gwleidydd, 54
1917 - Hedd Wyn, bardd, 30, ym mrwydr Ypres
1921 - Alice Jacob, arlunydd, 59
1944 - Antoine de Saint-Exupéry, awdur, 44
1945 - Martel Schwichtenberg, arlunydd, 49
1957 - Helene Funke, arlunydd, 87
1993 - Baudouin I, brenin Gwlad Belg, 62
2005 - Jenny Cowern, arlunydd, 62
2009 - Syr Bobby Robson, pêl-droediwr, 76
2012 - Gore Vidal, awdur, 86
2013 - Marie Noppen de Matteis, arlunydd, 82
2015 - Coralie de Burgh, arlunydd, 90
2017 - Jeanne Moreau, actores, 89
2018 - Syr Alex Fergusson, gwleidydd, 69
2020 - Syr Alan Parker, cyfarwyddwr ffilm, 76
2022
Fidel V. Ramos, Arlywydd y Philipinau, 94 
Ayman al-Zawahiri, arweinydd Al-Qaeda, 71

Gwyliau a chadwraethau
Diwrnod Ka Hae Hawaii
Diwrnod y Trysorlys (Gwlad Pwyl)
Diwrnod y Rhyfelwyr (Maleisia)

0731
Gorffennaf, 31
Desmond Llewelyn

Roedd Desmond Wilkinson Llewelyn (12 Medi 1914 – 19 Rhagfyr 1999) yn actor o'r Betws ger Casnewydd.

Mae'n fwyaf enwog am ei ran fel y cymeriad "Q" ym mhob ffilm James Bond rhwng 1963 a 1999 (heblaw am Live and Let Die ym 1973); cyfanswm o 17 gwaith.

Roedd yn fab i Mia (née Wilkinson) ac Ivor Llewelyn, a oedd yn löwr ac yn beiriannydd yn y lofa lleol. Bu Desmond Llewelyn farw mewn damwain car ger pentref Berwick, Dwyrain Sussex, yn 85 oed.

Cyfeiriadau

Actorion Cymreig
Genedigaethau 1914
Marwolaethau 1999
Pobl fu farw mewn damweiniau ffordd
Pobl o Gasnewydd
2 Awst

2 Awst yw'r pedwerydd dydd ar ddeg wedi'r dau gant (214eg) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (215fed mewn blynyddoedd naid). Erys 151 dydd yn weddill yn y flwyddyn.

Digwyddiadau
1100 - Harri I yn dod yn frenin Lloegr.
1923 - Calvin Coolidge yn dod yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
1934 - Cyhoeddodd Adolf Hitler ei hun yn 'Führer und Reichskanzler' (Arweinydd a Changhellor yr Ymerodraeth) pan fu farw'r Arlywydd Paul von Hindenburg.
1990 - Ymosododd Irac ar Kuwait.

Genedigaethau

1840 - Clara Montalba, arlunydd (m. 1929)
1853 - Maria Wiik, arlunydd (m. 1928)
1854 - Milan I, brenin Serbia (m. 1901)
1862 - Ida Gerhardi, arlunydd (m. 1927)
1878 - Berta Ruck, awdures (m. 1978)
1889 - Kate Steinitz, arlunydd (m. 1975)
1895 - Helena Roque Gameiro, arlunydd (m. 1986)
1905 - Myrna Loy, actores (m. 1993)
1916 - Georgette Seabrooke, arlunydd (m. 2011)
1920 - Georgette Piccon, arlunydd (m. 2004)
1921 - Alan Whicker, newyddiadurwr a darlleddwr (m. 2013)
1923 - Shimon Peres, Arlywydd Israel (m. 2016)
1924 - James Baldwin, awdur (m. 1987)
1925 - Jorge Rafael Videla, Cadfridog ym Myddin yr Ariannin (m. 2013)
1926 - George Habash, arweinydd Palesteiniaid (m. 2008)
1929 - Geles Cabrera, arlunydd
1931 - Takashi Takabayashi, pêl-droediwr (m. 2009)
1932 - Peter O'Toole, actor (m. 2013)
1937 - Marian Plug, arlunydd
1939 - Wes Craven, cyfarwyddwr ffilm (m. 2015)
1942 - Isabel Allende, awdures
1947 - Iolo Ceredig Jones, cyn-chwaraewr gwyddbwyll (m. 2021)
1954 - Ken MacLeod, awdur
1964 - Mary-Louise Parker, actores
1972 - Carol Monaghan, gwleidydd
1975 - Naoki Sakai, pêl-droediwr
1976 - Sam Worthington, actor
1979
Ryuji Bando, pêl-droediwr
Hitoshi Sogahata, pêl-droediwr

Marwolaethau

1100 - Gwilym II, brenin Lloegr
1589 - Harri III, brenin Ffrainc, 37
1898 - Mary Cecilia Bailly, arlunydd, 83
1921 - Enrico Caruso, canwr opera, 48
1922 - Alexander Graham Bell, dyfeisiwr, 75
1923 - Warren G. Harding, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 57
1934 - Paul von Hindenburg, gwladweinydd, 86
1936 - Louis Blériot, awyrennwr, 64
1945 - Pietro Mascagni, cyfansoddwr, 81
1962 - Clare Atwood, arlunydd, 96
1969 - Charlotte Wankel, arlunydd, 81
1987 - Aileen Meagher, arlunydd, 76
1997 - William S. Burroughs, awdur, 83
1999 - Joaquina Zamora Sarrate, arlunydd, 101
2011 - Richard Pearson, actor, 93
2015 - June Schwarcz, arlunydd, 97
2018 - Winston Ntshona, actor a dramodydd, 76
2020
Mark Ormrod, hanesydd, 62 
Keith Pontin, pel-droediwr, 64

Gwyliau a chadwraethau
Diwrnod cenedlaethol (Gogledd Macedonia)
Diwrnod Rhyddad (Y Bahamas)
Diwrnod Coffio'r Holocost (Roma)
Gwyryf yr Angylion (Costa Rica)
Diwrnod sinema Aserbaijan

0802
Awst, 02
3 Awst

3 Awst yw'r pymthegfed dydd wedi'r dau gant (215fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (216eg mewn blynyddoedd naid). Erys 150 dydd yn weddill yn y flwyddyn.

Digwyddiadau
1492 - Christopher Columbus yn gosod sail o Cadiz i'r Caribi.
1916 - Brwydr Romani
1936 - Yr athletwr croenddu Jesse Owens yn ennill y ras 100m yng ngemau Olympaidd Berlin.
1960 - Annibyniaeth Niger.
2005 - Mahmoud Ahmadinejad yn dod yn Arlyywydd Iran.
2012 - Geraint Thomas yn ennill y fedal aur yn aelod o dîm Ras Ymlid Prydain ar gyfer Gemau Olympaidd 2012 ynghyd â Steven Burke, Ed Clancy a Peter Kennaugh.
2013 - Hassan Rouhani yn dod yn Arlywydd Iran.
2014 - Diwedd Gemau'r Gymanwlad 2014 yn Glasgow.

Genedigaethau

1867 - Stanley Baldwin, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1947)
1872 - Haakon VII, brenin Norwy (m. 1957)
1876 - Elisabeth Andrae, arlunydd (m. 1945)
1884 - Ilse Heller-Lazard, arlunydd (m. 1934)
1887 - Rupert Brooke, bardd (m. 1915)
1903 - Habib Bourguiba, arlywydd a gwleidydd (m. 2000)
1907
Irmgart Wessel-Zumloh, arlunydd (m. 1980)
Amalia Nieto, arlunydd (m. 2003)
1914 - Lia Ostrova, arlunydd (m. 2009)
1920 - P. D. James, awdures (m. 2014)
1923 - Pab Shenouda III, Pabr yr Eglws Uniongred Goptaidd (m. 2012)
1926 - Tony Bennett, canwr (m. 2023)
1931 - Jacqueline Oyex, arlunydd (m. 2006)
1932 - Kenneth Bowen, canwr tenor (m. 2018)
1938 - Syr Terry Wogan, darlledydd radio a theledu (m. 2016)
1940 - Martin Sheen, actor
1946 - Jack Straw, gwleidydd
1947 - Tadahiko Ueda, pêl-droediwr (m. 2015)
1952 - Osvaldo Ardiles, pêl-droediwr
1955 - Corey Burton, actor ilais
1963
Graham Arnold, pêl-droediwr
James Hetfield, cerddor
1970 - Masaharu Suzuki, pêl-droediwr
1971 - Kazuaki Tasaka, pêl-droediwr
1979 - Evangeline Lilly, actores

Marwolaethau

1181 - Pab Alexander III
1460 - Iago II, brenin yr Alban, 29
1792 - Syr Richard Arkwright, dyfeisiwr, 59
1849 - Constance Marie Charpentier, arlunydd, 82
1916 - Syr Roger Casement, diplomydd a chwyldroadwr, 51
1923 - Jacoba van Heemskerck, arlunydd, 47
1924 - Joseph Conrad, awdur, 66
1929 - Thorstein Veblen, economegydd, 72
1949 - Jessie M. King, arlunydd, 74
1954 - Colette, nofelydd, 81
1957 - Blanche Odin, arlunydd, 92
1961 - Hilda Rix Nicholas, arlunydd, 76
1963 - Stephen Ward, meddyg, 50
1966 - Lenny Bruce, comedïwr, 40
1977 - Makarios III, Archesgobb ac Arlywydd Cyprus, 63
2001 - Frank Pakenham, 7fed Iarll Longford, 95
2004 - Henri Cartier-Bresson, ffotograffydd, 95
2006 - Margaret Hicks, arlunydd, 82
2008 - Aleksandr Solzhenitsyn, nofelydd, 89
2017 - Robert Hardy, actor, 91
2020 - John Hume, gwleidydd, 83

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Annibyniaeth (Niger)
 Diwrnod Rhyddad (Sant Vincent a'r Grenadines)
 Diwrnod y Faner genedlaethol (Feneswela)

0803
Awst, 03
4 Awst

4 Awst yw'r unfed dydd ar bymtheg wedi'r dau gant (216eg) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (217eg mewn blynyddoedd naid). Erys 149 dydd yn weddill hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
1265 - Brwydr Evesham
1578 - Brwydr Al Kasr al Kebir rhwng Portiwgal a Moroco.
1914 - Prydain yn cyhoeddi rhyfel yn erbyn yr Almaen yn sgil ymosodiad yr Almaen ar wlad Belg.
1962 - Sefydlwyd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn ystod ysgol haf Plaid Cymru ym Mhontarddulais.
1965 - Mae Ynysoedd Cook yn cael hunan-benderfyniad mewn cysylltiad rhydd a Seland Newydd.
1984 - Mae Volta Uchaf yn cael ei ailenwi'n Bwrcina Ffaso.
2020 - Ffrwydradau Beirut, Libanus: Lladdwyd o leiaf 155 o bobl.

Genedigaethau 

1521 - Pab Urbanus VII (m. 1590)
1792 - Percy Bysshe Shelley, bardd (m. 1822)
1820 - Annetta Turrisi Colonna, arlunydd (m. 1848)
1857 - Bertha von Hillern, arlunydd (m. 1939)
1859 - Knut Hamsun, awdur (m. 1952)
1898 - Edith Dettmann, arlunydd (m. 1987)
1900 - Elizabeth Bowes-Lyon, gwraig Siôr VI, brenin y Deyrnas Unedig (m. 2002)
1901 - Louis Armstrong, cerddor jazz (m. 1971)
1904 - Thomas Parry, awdur ac academydd (m. 1985)
1908 - Gertraud Herzger von Harlessem, arlunydd (m. 1989)
1910
Irena Fusek-Forosiewicz, arlunydd (m. 2002)
Hedda Sterne, arlunydd (m. 2011)
1912 - Raoul Wallenberg, diplomydd (m. 1947/1952 ?)
1915
Gerhild Diesner, arlunydd (m. 1995)
Maria Kleschar-Samokhvalova, arlunydd (m. 2000)
1920 - Helen Thomas, newyddiadurwraig (m. 2013)
1921
Maurice Richard, chwaraewr hoci iâ (m. 2000)
Hannie Bal, arlunydd (m. 2012)
1929 - Gabriella Tucci, soprano operatig (m. 2020)
1932 - Frances E. Allen, mathemategydd (m. 2020)
1942 - David Lange, Prif Weinidog Seland Newydd (m. 2005)
1952 - Moya Brennan, cantores
1953 - Hiroyuki Usui, pêl-droediwr
1955
Richard Jones, cerddor (m. 2021)
Billy Bob Thornton, actor
1956 - Meg Whitman, gweithredwraig busnes
1958 - Edvaldo Oliveira Chaves, pêl-droediwr
1961 - Barack Obama, 44ain Arlywydd yr Unol Daleithiau
1965 - Fredrik Reinfeldt, gwleidydd
1981 - Meghan, Duges af Sussex
1983 - Greta Gerwig, actores a gyfarwyddwraig
1985 - Mark Milligan, pêl-droediwr

Marwolaethau 

1060 - Harri I, brenin Ffrainc, 52
1265 - Simon de Montfort, 6ed Iarll Caer-lŷr, 57?
1788 - Evan Evans, ysgolhaig a llenor, 57
1875 - Hans Christian Andersen, awdur plant, 70
1936 - Phoebe Anna Traquair, arlunydd, 84
1958 - Ethel Anderson, arlunydd, 75
1962 - Marilyn Monroe, actores, 36
1997 - Jeanne Calment, 122
2000 - Halyna Zubchenko, arlunydd, 71
2003 - Frederick Chapman Robbins, meddyg, 86
2011 - Naoki Matsuda, pêl-droediwr, 34
2020 - Frances E. Allen, mathemategydd, 88

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod genedlaethol (Bwrcina Ffaso)
 Diwrnod gyfansoddiad (Ynysoedd Cook)

0804
Awst, 04
5 Awst

5 Awst yw'r ail ddydd ar bymtheg wedi'r dau gant (217eg) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (218fed mewn blynyddoedd naid). Erys 148 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 641 - Brwydr Maes Cogwy
 643 - Brwydr Maserfeld
1100 - Coroniad Harri I, brenin Lloegr
1862 - Brwydr Baton Rouge
1914 - Gosodwyd y goleuadau traffig trydan cyntaf ar waith yn Cleveland, Ohio.
1925 - Sefydlu Plaid Genedlaethol Cymru
1960 - Annibyniaeth Bwrcina Ffaso.

Genedigaethau 

1681 - Vitus Bering, fforiwr (m. 1741)
1694 - Leonardo Leo, cyfansoddwr (m. 1744)
1813 - Ivar Aasen, ieithegwr, geiriadurwr a llenor (m. 1896)
1827 - Deodoro da Fonseca, Arlywydd Brasil (m. 1892)
1848 - Clelia Bompiani, arlunydd (m. 1927)
1850 - Guy de Maupassant, awdur (m. 1893)
1866 - Syr Edward Anwyl, ysgolhaig Celteg (m. 1914)
1883 - Julia Codesido, arlunydd (m. 1979)
1893 - Elisabeth Voigt, arlunydd (m. 1977)
1908 - Fonesig Miriam Rothschild, gwyddonydd (m. 2005)
1928
Pat Passlof, arlunydd (m. 2011)
Carla Lane, awdures (m. 2016)
1929
Al Alvarez, bardd a nofelydd (m. 2019) 
Nathalia Timberg, actores
1930 - Neil Armstrong, gofodwr (m. 2012)
1934 - Gay Byrne, cyflwynydd radio a theledu (m. 2019)
1952 - Louis Walsh, rheolwr cerddorol
1959 - Pete Burns, canwr (m. 2016)
1966 - James Gunn, wneuthurwr ffilmiau, actor, nofelydd a cherddor
1968
Marine Le Pen, gwleidydd 
Colin McRae, gyrrwr (m. 2007)
1974 - Alvin Ceccoli, pel-droediwr
1976 - Maria Hjelmeland, arlunydd
1979 - David Healy, pêl-droediwr
1985 - Salomon Kalou, pêl-droediwr

Marwolaethau 

 882 - Louis III, brenin Ffrainc, 19
1063 - Gruffudd ap Llywelyn, Tywysog Gwynedd, 62/63
1877 - Robert Williams, bardd, tua 47
1888 - Charles Octavius Swinnerton Morgan, hanesydd a gwleidydd, 84
1895 - Friedrich Engels, athronydd, 75
1901 - Victoria, Princess Royal, 60
1916 - George Butterworth, cyfansoddwr, 31
1919 - Cornelia Gurlitt, arlunydd, 39
1925 - Emily Cumming Harris, arlunydd, 93
1929 - Millicent Fawcett, swffraget, 82
1936 - Jennie Augusta Brownscombe, arlunydd, 85
1943 - Cecilie Dahl, arlunydd, 85
1944 - Maurice Turnbull, cricedwr, 38
1960 - Arthur Meighen, Prif Weinidog Canada, 86
1962 - Marilyn Monroe, actores, 36
1964 - Marie von Alemann, arlunydd, 83
1965 - Nans Amesz, arlunydd, 67
1984 - Syr Richard Burton, actor, 58
1989 - Helen Thomas, ymgyrchydd heddwch, 22
2000 - Syr Alec Guinness, actor, 86
2015 - Ana Hatherly, arlunydd, 86
2018
Barry Chuckle, actor a comediwr, 73
Matthew Sweeney, bardd, 65
2019 - Toni Morrison, nofelydd, 88
2021 - Terry Davies, chwaraewr rygbi'r undeb, 87
2022
Judith Durham, cantores, 79
Issey Miyake, dylunydd ffasiwn, 84
Aled Owen, pel-droediwr, 88

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Sant Ceitho
Dydd Annibyniaeth (Bwrcina Ffaso)

0805
Awst, 05
7 Awst

7 Awst yw'r pedwaredd dydd ar bymtheg wedi'r dau gant (219eg) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (220fed mewn blynyddoedd naid). Erys 146 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1926 - Cynhaliwyd Grand Prix Prydain am y tro cyntaf
1960 - Annibyniaeth Arfordir Ifori

Genedigaethau

317 - Constantius II, Ymerawdwr Rhufain (m. 361)
1282 - Elisabeth o Ruddlan (m. 1316)
1560 - Y Gowntes Erzsébet Báthory (m. 1614)
1759 - William Owen Pughe, geiriadurwr a golygydd (m. 1835)
1775 - Henriette Lorimier, arlunydd (m. 1854)
1822 - Emma Thomsen, arlunydd (m. 1897)
1854 - Hermione von Preuschen, arlunydd (m. 1918)
1869 - Dora Meeson, arlunydd (m. 1955)
1876 - Mata Hari, dawnsiwraig (m. 1917)
1878 - Maria Caspar-Filser, arlunydd (m. 1968)
1913 - Alicia Penalba, arlunydd (m. 1982)
1914 - Oliva Bregant, arlunydd (m. 2006)
1921 - Manitas de Plata, gitarydd fflamenco (m. 2014)
1924 - Kenneth Kendall, newyddiadurwr (m. 2012)
1928 - James Randi, consuriwr a sgeptig (m. 2020)
1929 - Jo Baer, arlunydd
1933 - Elinor Ostrom, gwyddonydd (m. 2012)
1938 - Dewi Bebb, chwaraewr rygbi (m. 1996)
1940 - Jean-Luc Dehaene, Prif Weinidog Gwlad Belg (m. 2014)
1942
Sigfried Held, pêl-droediwr
Garrison Keillor, awdur
1947 - Sofia Rotaru, cantores
1958 - Bruce Dickinson, cerddor
1960 - David Duchovny, actor
1966 - Jimmy Wales, sylfaenydd Wicipedia
1975 - Charlize Theron, actores
1980 - Seiichiro Maki, pêl-droediwr
1984 - Yun Hyon-seok, ymgyrchydd hawliau dynol (m. 2003)

Marwolaethau

 461 - Majorian, ymerawdwr Rhufain
1385 - Joan o Gaint, 56
1834 - Joseph Marie Jacquard, dyfeisiwr, 82
1920 - Beatrice Offor, arlunydd, 56
1937 - Takeo Wakabayashi, pêl-droediwr, 29
1941 - Rabindranath Tagore, athronydd, disgeidydd a llenor, 80
1943 - Sarah Purser, arlunydd, 95
1957 - Oliver Hardy, comedïwr, 65
1974 - Virginia Apgar, meddyg, 65
1975 - Jim Griffiths, gwleidydd, 84
1978 - Valentine Penrose, arlunydd, 80
1980 - Hilde Goldschmidt, arlunydd, 82
1990 - Phiny Dick, arlunydd, 77
1993 - Ursula Schuh, arlunydd, 85
1995 - Brigid Brophy, nofelydd, 66
1996 - Alice Richter, arlunydd, 84
2004
Lillian Orlowsky, arlunydd, 90
Bernard Levin, newyddiadurwr, 75
2008 - Simon Gray, dramodydd, 71
2009
Yvonne Thomas, arlunydd, 86
Brigitte Simon, arlunydd, 83
2011 - Nancy Wake, asiant cudd, 98
2015 - Frances Oldham Kelsey, meddyg a ffarmacolegydd, 101
2020 - Judith Reigl, arlunydd, 97

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Annibyniaeth (Arfordir Ifori)

0807
Awst, 07
8 Awst

8 Awst yw'r ugeinfed dydd wedi'r dau gant (220fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (221ain mewn blynyddoedd naid). Erys 145 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1647 - Brwydr Bryn Dangan
1918 - Brwydr Amiens
1963 - Dygodd 15 o ladron gwerth £2,600,000 o arian papur oddi ar drên yn Swydd Buckingham, lladrad a adnabyddir fel The Great Train Robbery.
1966 - Cyhoeddodd Mao Zedong ddechrau'r Chwyldro Diwylliannol gyda'r bwriad honedig o adfywio'r chwyldro gomiwnyddol. Gweithredwyd y chwyldro gan y Gwarchodlu Coch ac amcangyfrifir bod rhyw hanner miliwn wedi marw yn ei sgil cyn iddo ddirwyn i ben yn 1969.

Genedigaethau

1170 - Sant Dominic (m. 1221)
1646 - Godfrey Kneller, arlunydd (m. 1723)
1694 - Francis Hutcheson, athronydd (m. 1746)
1864 - Berthe Mouchel, arlunydd (m. 1951)
1902 - Paul Dirac, ffisegydd damcaniaethol (m. 1984)
1908 - Irmgard von Kienlin-Moy, arlunydd (m. 2003)
1909 - Charles Lyttelton, 10fed Is-iarll Cobham, ffigwr gwleidyddol Seland Newydd (m. 1977)
1919 - Dino De Laurentiis, cynhyrchydd ffilm (m. 2010)
1921 - Esther Williams, actores a nofwraig (m. 2013)
1924 - Ruth Francken, arlunydd (m. 2006)
1925 - Galina Zavyalova, arlunydd (m. 2007)
1927 - Jeanne Luykx, arlunydd (m. 1973)
1929 - Ronnie Biggs, lleidr (m. 2013)
1930 - Terry Nation, awdur teledu (m. 1997)
1937 - Dustin Hoffman, actor
1938 - Connie Stevens, cantores
1948 
Akira Matsunaga, pêl-droediwr
Svetlana Yevgenyevna Savitskaya, gofodwraig
1951 - Mohamed Morsi, gwleidydd (m. 2019)
1953 - Nigel Mansell, gyrrwr Fformiwla Un
1958 - Akihiro Nishimura, pêl-droediwr
1961 - Simon Weston, milwr
1964
Giuseppe Conte, gwleidydd, Prif Weinidog yr Eidal 
Klaus Ebner, llenor
1975 - Makoto Tanaka, pêl-droediwr
1981 - Roger Federer, chwaraewr tenis
1984 - Owen Jones, awdur a sylwebydd gwleidyddol
1992 - Kieffer Moore, pel-droediwr

Marwolaethau

117 - Trajan, 63, Ymerawdwr Rhufain
1746 - Francis Hutcheson, athronydd, 52
1828 - Carl Peter Thunberg, meddyg, pryfetegwr, mycolegydd, botanegydd ac adaregydd, 84
1898 - Eugène Boudin, arlunydd, 74
1914 - Syr Edward Anwyl, ysgolhaig Celtaidd, 48
1949 - Marguerite Verboeckhoven, arlunydd, 84
1964 - Agnes Canta, arlunydd, 75
1968 - Orovida Camille Pissarro, arlunydd, 74
1974 - Chihiro Iwasaki, arlunydd, 55
1983 - Hanna Bekker vom Rath, arlunydd, 89
1997 - Sviatoslav Richter, pianydd, 82
2002 - Kapitolina Rumiantseva, arlunydd, 76
2004 - Fay Wray, actores, 96
2010 - Patricia Neal, actores, 84
2013
Zlata Bizova, arlunydd, 86
Karen Black, actores, 74
Barbara Mertz, nofelydd, 85
2017
Barbara Cook, cantores, 89
Glen Campbell, canwr, 81
2022 - Fonesig Olivia Newton-John, actores a chantores, 73

Gwyliau a chadwraethau
Gwylmabsant Sant Cynllo
Gwylmabsant Sant Crallo
Gwylmabsant Sant Hychan
Diwrnod Cath y Byd
Diwrnod Siocled (Tsile)
Diwrnod y Tadau (Mongolia, Taiwan)

0808
Awst, 08
9 Awst

9 Awst yw'r unfed dydd ar hugain wedi'r dau gant (221ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (222ain mewn blynyddoedd naid). Erys 144 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
 378 - Brwydr Adrianople
1974 - Ymddiswyddodd Richard Nixon, Arlywydd Unol Daleithiau America

Genedigaethau
1593 - Izaak Walton, awdur (m. 1683)
1757 - Thomas Telford, peiriannydd sifil (m. 1834)
1776 - Amedeo Avogadro, cemegydd (m. 1856)
1864 - Cornelia Paczka-Wagner, arlunydd (m. 1930)
1865 - Erika Jonn, arlunydd (m. 1931)
1867 - Helmi Biese, arlunydd (m. 1933)
1884 - Dora Brandenburg-Polster, arlunydd (m. 1958)
1896 - Jean Piaget, seicolegydd (m. 1980)
1899 - P. L. Travers, awdur (m. 1996)
1914
Tove Jansson, awdures ac arlunydd (m. 2001)
Maria Keil, arlunydd (m. 2012)
1916 - Manea Manescu, gwleidydd (m. 2009)
1918 - Fialka Shterenberg, arlunydd (m. 1995)
1920 - Gerda Schmidt-Panknin, arlunydd
1922
Philip Larkin, bardd (m. 1985)
Taro Kagawa, pêl-droediwr (m. 1990)
1923 - Erika Rauschning, arlunydd (m. 2015)
1924 - Marta Becket, arlunydd (m. 2017)
1926 - Elena Kostenko, arlunydd
1932 - Tam Dalyell, gwleidydd (m. 2017)
1939 - Romano Prodi, Prif Weinidog yr Eidal
1943 - Ken Norton, paffiwr (m. 2013)
1944 - Sam Elliott, actor
1947 - Roy Hodgson, rheolwr pêl-droed
1957 - Melanie Griffith, actores ffilm
1961 - John Key, Prif Weinidog Seland Newydd
1963 - Whitney Houston, cantores (m. 2012)
1968
Gillian Anderson, actores
Eric Bana, actor
1973
Gwion Hallam, awdur llyfrau Cymraeg i blant
Filippo Inzaghi, pêl-droediwr
1974 - Katrin Fridriks, arlunydd
1976 - Audrey Tautou, actores
1985 - Anna Kendrick, actores

Marwolaethau
 117 - Trajan, ymherodr Rhufeinig, 63
1048 - Pab Damasws II
1899 - Clara Wilhelmine Oenicke, arlunydd, 81
1909 - Jemima Blackburn, arlunydd, 86
1919 - Ruggero Leoncavallo, cyfansoddwr, 62
1932 - Clara Grosch, arlunydd, 69
1947 - Seraphima Blonskaya, arlunydd, 76
1952 - Olga Della-Vos-Kardovskaya, arlunydd, 76
1967 - Joe Orton, dramodydd, 34
1968 - Marie Alexandrine Otheline Caroline van Bylandt, arlunydd, 94
1969 - Sharon Tate, actores, 26
1974 - Else Alfelt, arlunydd, 63
1975 - Dmitri Shostakovich, cyfansoddwr, 68
2004 - Natalija Vissarionovna Smirnova, arlunydd, 88
2006 - Andry, arlunydd, 93
2008 - Bernie Mac, actor ac digrifwr, 50

Gwyliau a chadwraethau

0809
Awst, 09
Jonathan Pryce

Actor a chanwr Cymreig ydy Syr Jonathan Pryce KBE (ganwyd 1 Mehefin 1947) o Dreffynnon, Sir y Fflint. Ar ôl iddo astudio yn RADA a phriodi'r actores Wyddelig Kate Fahy ym 1974, dechreuodd ei yrfa fel actor llwyfan yn ystod y 1970au. Arweiniodd ei waith yn y theatr iddo dderbyn mwy o rôlau cefnogol mewn ffilmiau ac ar y teledu. Daeth ei berfformiad sgrîn fawr mwyaf arwyddocaol yn ffilm gwlt Terry Gilliam Brazil (1985).

Mae Pryce wedi serennu mewn nifer o ffilmiau cyllid uchel, fel Evita, Tomorrow Never Dies, Pirates of the Caribbean a The New World, yn ogystal â phrosiectau annibynnol fel Glengarry Glen Ross a Carrington. Mae ei yrfa ym myd y theatr hefyd wedi bod yn llwyddiannus, gan ennill dwy Wobr Tony - y cyntaf ohonynt ym 1977 am ei berfformiad cyntaf ar Broadway yn "Comedians", a'r ail am ei ran fel "y Peiriannydd" yn y sioe gerdd Miss Saigon.

Yn 2015, roedd Pryce yn actor gwadd ar gyfres HBO Game of Thrones yn chwarae'r cymeriad The High Sparrow cyn dod yn actor rheolaidd ar y gyfres yn 2016.

Fe'i urddwyd yn farchog yn Rhestr Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines 2021, am wasanaeth i Ddrama a Gwaith Elusennol.

Theatr (anghyflawn) 
Comedians (1975) fel Gethin Price
Miss Saigon (1989) fel Y Peiriannydd
Oliver! (adfywiad 1994) fel Fagin
My Fair Lady (adfywiad 2001) fel Athro Higgins

Ffilmiau (anghyflawn) 
Something Wicked this Way Comes (1983) fel Mr. Dark
Brazil (1985) fel Sam Lowry
Consuming Passions (1988) fel Mr Farris
The Adventures of Baron Munchhausen (1988) fel Right Ordinary Horatio Jackson
Barbarians at the Gate (1993) fel Henry Kravis
Carrington (1995) fel Lytton Strachey
Evita (1996) fel Juan Perón
Regeneration (1997) fel Dr William Rivers
Tomorrow Never Dies (1997) fel Elliot Carver
Ronin (1998) fel Seamus
Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (2003) fel Weatherby Swann
The Brothers Grimm (2005) fel Vavarin Delatombe
Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest (1997) fel Weatherby Swann
Pirates of the Caribbean: At World's End (1998) fel Weatherby Swann
Save the Cinema (2022) fel Mr Morgan

Cyfeiriadau

Actorion Cymreig yr 20fed ganrif
Actorion Cymreig yr 21ain ganrif
Actorion ffilm Cymreig
Actorion teledu Cymreig
Actorion theatr Cymreig
Genedigaethau 1947
Pobl o Dreffynnon