alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Rhestr beirdd



Iaith Gymraeg
Am restr lawnach o'r beirdd cynnar a chanoloesol gweler Rhestr beirdd Cymraeg c.550-1600. Gweler hefyd Rhestr awduron Cymraeg (1600-heddiw), sy'n cynnwys nifer o feirdd mwy diweddar a chyfoes.

Aneirin
John Blackwell (Alun)
Euros Bowen
Geraint Bowen
Dilys Cadwaladr
Dafydd ab Edmwnd
Dafydd ap Gwilym
Richard Davies (Mynyddog)
Dewi Wyn o Eifion
Grahame Davies
Walter Davies (Gwallter Mechain)
Menna Elfyn
Evan Evans (Ieuan Fardd); (Ieuan Brydydd Hir)
Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd)
John Evans (Y Bardd Cocos)
Albert Evans-Jones (Cynan)
Ann Griffiths
David Rhys Griffiths (Amanwy)
Gruffudd Grug
Guto'r Glyn
Gwalchmai ap Meilyr
Gwilym Cowlyd
Hedd Wyn
Iolo Goch
Isaac Daniel Hooson
Wil Hopcyn
John Ceiriog Hughes
Christine James
David Emrys James (Dewi Emrys)
Evan James (Ieuan ap Iago)
Bobi Jones
D. Gwenallt Jones
John Jones (Talhaiarn)
R. Gerallt Jones
T. Gwynn Jones
Lewis Glyn Cothi
Gwyneth Lewis
Howell Elvet Lewis (Elfed)
Saunders Lewis
Alan Llwyd
Alun Llywelyn-Williams
Gwerful Mechain
Meilyr Brydydd
Twm Morys
John Morris-Jones
Thomas Evan Nicholas
Robin Llwyd ab Owain
Gerallt Lloyd Owen
Richard Parry (Gwalchmai)
Robert Williams Parry
T. H. Parry-Williams
Iorwerth Cyfeiliog Peate
Edgar Phillips (Trefin)
Sarah Jane Rees (Cranogwen)
E. Prosser Rhys
W. Leslie Richards
Robert ap Gwilym Ddu
David Roberts (Dewi Havhesp)
Ellis Roberts (Elis Wyn o Wyrfai)
Sion Cent
Taliesin
Ebenezer Thomas (Eben Fardd)
Thomas Jacob Thomas
William Thomas (Gwilym Marles)
William Thomas (Islwyn)
Tudur Aled
Tudur Penllyn
Rowland Vaughan
T. Arfon Williams
Rowland Williams (Hwfa Mon)
Thomas Williams (Brynfab)
Waldo Williams
William Crwys Williams
William Williams Pantycelyn

Iaith Saesneg

Dannie Abse
Syr John Clanvow
Gillian Clarke
Wendy Cope
Idris Davies
W. H. Davies
Carol Ann Duffy
John Dyer
Clifford Dyment
Tom Earley
Raymond Garlick
Oliver Goldsmith
Robert Graves
Gerard Manley Hopkins
Ted Hughes
Daniel Jones (Gwyrosydd)
David Jones
T. Harri Jones
Philip Larkin
Alun Lewis
John Lloyd
Katherine Philipps
William Phylip
Arthur Glyn Prys-Jones
Siegfried Sassoon
William Shakespeare
Owen Sheers
Percy Bysshe Shelley
Zoë Skoulding
Dylan Thomas
Edward Thomas
John Tripp
Henry Vaughan
Vernon Watkins
Harri Webb

 
 
Beirdd enwog

de:Liste von Dichtern
no:Lyrikk
Prif Weinidog (First Minister)

Nid oes cyfieithiad amgen na Prif Weinidog ar gyfer y teitl Saesneg First Minister ("Gweinidog Cyntaf") a ddefnyddir yn yr iaith honno i ddynodi arweinydd cabinet y llywodraeth mewn sawl gwlad, gan gynnwys Yr Alban a Chymru yn y DU. Ymhlith y gwledydd eraill gyda "Gweinidogion Cyntaf" yn hytrach na 'Phrif Weinidogion' (Prime Ministers) y mae Canada. Fe'i defnyddir hefyd ar gyfer arweinyddion rhai rhanbarthau a thaleithiau, er enghraifft Gogledd Iwerddon yn y DU.

Cymru

Rhestr Prif Weinidogion Cymru 
 Alun Michael (1999-2000)
 Rhodri Morgan (2000-2009)
 Carwyn Jones (2009-2018)
Mark Drakeford (2018-)

Dirprwy Prif Weinidogion Cymru
 Michael German (2000 - 2003)) DemRhydd Cymru
 Ieuan Wyn Jones (2007 - 2011) Plaid Cymru

Yr Alban

Rhestr Prif Weinidogion yr Alban 
 Donald Dewar (1999 - 2000)
 Henry McLeish (2000 - 2001)
 Jack McConnell (2001 -)
 Alex Salmond (2007 - 2014) SNP
Nicola Sturgeon (2014 - )

Dirprwy Prif Weinidogion yr Alban
 Jim Wallace (1999-2005) DemRydd Yr Alban
 Nicol Stephen (2005- 2007) DemRhydd Yr Alban

 
 
Llywodraeth
Prifddinas

Prifddinas yw'r ddinas sy'n brif ganolfan llywodraeth mewn gwlad. Lleolir swyddfeydd y llywodraeth yno, a chynhelir cyfarfodydd y senedd a'r llywodraeth yno hefyd. Caerdydd yw prifddinas Cymru. Yn yr Unol Daleithiau, Washington, D.C. yw'r brifddinas, ac mae Llundain yn brifddinas i'r Deyrnas Unedig a Lloegr.

Mae gan bob gwlad yn y byd brifddinas; mae gan rai (er enghraifft, yr Iseldiroedd) fwy nag un. Yn aml, canolfan economaidd y wlad yw'r brifddinas hefyd. Enghreifftiau yw Paris yn Ffrainc a Moscfa yn Rwsia. Mewn llawer o achosion, y brifddinas yw dinas fwyaf y wlad o ran poblogaeth, ond mae yna eithriadau, megis India, Tsieina, Brasil ac Awstralia. Weithiau dewisir prifddinas newydd y tu allan i ardaloedd mwyaf poblog er mwyn osgoi datblygiad pellach yn yr ardaloedd hynny (gweler y map). Mae dinasoedd Brasilia ym Mrasil a Canberra yn Awstralia wedi'u cynllunio'n fwriadol fel prifddinasoedd newydd.

 
Daearyddiaeth wleidyddol
Tawel Nos

Carol, neu gân Nadolig, yw Tawel Nos (Stille Nacht yn yr Almaeneg wreiddol).

Cyfansoddwyd y gerddoriaeth yn 1818 gan Franz X. Gruber, organydd Eglwys Sant Nicolas yn Oberndorf, Awstria. Ysgrifennwyd y geiriau yn 1816 gan Joseph Mor, offeiriad y plwyf. Cafodd ei chanu'n gyhoeddus am y tro cyntaf ar 24 Rhagfyr 1818 yn Eglwys Saint-Nicolas.

Geiriau Cymraeg 
Tawel nos dros y byd,
Sanctaidd nos gylch y crud;
Gwylio'n dirion yr oedd addfwyn ddau,
Faban Duw gyda'r llygaid bach cau,
Crist, Tywysog ein hedd;
Crist, Tywysog ein hedd.

Sanctaidd nos gyda'i ser;
Mantell fwyn, cariad per
Mintai'r bugail yn dod i fwynhau
Baban Duw gyda'r llygaid bach cau,
Crist, Tywysog ein hedd;
Crist, Tywysog ein hedd.

Tawel nos, Duw ei Hun
Ar y llawr gyda dyn;
Cerddi'r engyl, a'r Ne'n trugarhau;
Baban Duw gyda'r llygaid bach cau,
Crist, Tywysog ein hedd;
Crist, Tywysog ein hedd.

Carolau Nadolig
Cerddoriaeth Awstria
Llywodraeth Cymru

Llywodraeth Cymru (Saesneg: Welsh Government) yw'r llywodraeth ar gyfer Cymru sy'n cynnwys y Prif Weinidog a'i Gabinet. Hyd mis Mai 2011, yr enw oedd Llywodraeth Cynulliad Cymru (Saesneg: Welsh Assembly Government). Newidiwyd yr enw er mwyn osgoi dryswch rhwng y llywodraeth ei hun sydd, fel pob llywodraeth, yn gorff gweithredol, a Senedd Cymru, sy'n gorff deddfwriaethol. Fe'i cyfansoddwyd dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006; mae Senedd Cymru a Llywodraeth Cymru yn ddau gorff ar wahân - yr un fath â Senedd y Deyrnas Unedig a Llywodraeth y Deyrnas Unedig neu unrhyw lywodraeth a senedd arall. Y corff democrataidd, etholedig, sy'n cynrychioli buddiannau Cymru a'i phobl, sy'n llunio cyfreithiau Cymru ac sy'n gwneud Llywodraeth Cymru'n atebol yw Senedd Cymru. Hyd at Mai 2020 yr enw ar Senedd Cymru oedd 'Cynulliad Cenedlaethol Cymru'.

Aelodau'r Cabinet a Gweinidogion
Dyma gyfansoddiad presennol Llywodraeth Cymru (ers 13 Mai 2021):

Dirprwy Weinidogion

Adrannau
Dyma'r adrannau Llywodraeth Cymru.

Swyddfa'r Prif Weinidog
Yr is-adran Materion Cyfansoddiadol a Chysylltiadau Rhyng-lywodraethol
Adran Gwasanaethau Cyfreithiol
 Adran yr Economi, Sgilliau a Chyfoeth Naturiol
Adran Addysg a Gwasanaethau Cyhoeddus 
Adran Llywodraeth Leol a Chymunedau
Adran yr Ysgrifennydd Parhaol
Adran Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

Gweler hefyd
 Senedd Cymru
 Datganoli
 Llywodraeth
 Refferendwm ar bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011

Cyfeiriadau

Dolen allanol
 Gwefan swyddogol Llywodraeth Cymru

 
Sefydliadau Cymru
Clwyd

Sir yng ngogledd ddwyrain Cymru a fodolai o 1974 hyd 1996, oedd Clwyd. Cafodd ei henwi ar ôl Afon Clwyd am fod yr afon honno'n rhedeg trwy ei chanol. Roedd ei diriogaeth yn cyfateb yn fras i'r Berfeddwlad ganoloesol. Yr Wyddgrug oedd canolfan weinyddol y sir.

Cynghorau dosbarth
Alun a Glannau Dyfrdwy
Colwyn
Delyn
Glyndŵr
Rhuddlan
Wrecsam

Gweler hefyd
Afon Clwyd, prif afon y sir
Bryniau Clwyd, sy'n ymestyn trwy ganol yr hen sir
De Clwyd (etholaeth Cynulliad)
De Clwyd (etholaeth seneddol)
Dyffryn Clwyd, dyffryn yng nghanol y sir
Dyffryn Clwyd, cantref canoloesol
Dyffryn Clwyd (etholaeth Cynulliad)
Dyffryn Clwyd (etholaeth seneddol)
Gorllewin Clwyd (etholaeth Cynulliad)
Gorllewin Clwyd (etholaeth seneddol)

Clwyd
Siroedd cadwedig Cymru
Rhestr nofelwyr



Cymru

Cymraeg
Gweler Rhestr o nofelwyr Cymraeg.

Saesneg
Rhoda Broughton
Stevie Davies
Amy Dillwyn
Maurice Edelman
Ken Follett
Menna Gallie
Niall Griffiths
Richard Hughes
Siân James
Jack Jones
Bernard Knight
Richard Llewellyn
Leslie Norris
John Cowper Powys
Allen Raine
Alun Richards
Bernice Rubens
Howard Spring
Craig Thomas
Alice Thomas Ellis
Leslie Thomas
Richard Vaughan
Amabel Williams-Ellis
Carole Cadwalladr

Ffrainc (Ffrangeg)
Gustave Flaubert
Louis Hémon
Victor Hugo
Jules Verne

Lloegr

Kingsley Amis
Martin Amis
Jane Austen
Anne Brontë
Charlotte Brontë
Emily Brontë
Wilkie Collins
Joseph Conrad
Daniel Defoe
Charles Dickens
George Eliot
Sebastian Faulks
Elizabeth Gaskell
Thomas Hardy
George Orwell
Terry Pratchett
J. K. Rowling
Mary Shelley

Unol Daleithiau
J. D. Salinger

Nofelwyr
Under Milk Wood

Drama radio enwog 'ar gyfer lleisiau' gan Dylan Thomas a gyhoeddwyd yn 1954 yw Under Milk Wood. Fe'i haddaswyd yn ddrama lwyfan yn ddiweddarach a'i gwneud yn ffilm yn 1971. Mae'r ddrama  yn defnyddio barddonaeth fel cyfrwng; mae'n disgrifio digwyddiadau un diwrnod yn unig ym mhentref dychmygol Llareggub. Mae'n fwy na phosib fod nifer o'r cymeriadau'n seiliedig ar bobl go-iawn a oedd yn byw yn Nhalacharn.

Cyfieithwyd y ddrama i'r Gymraeg gan T. James Jones dan y teitl Dan y Wenallt.

"Llareggub" yw "buggerall", o'i ddarllen am yn ôl, enghraifft o hiwmor Dylan.

Y ffilm
Cyfarwyddwyd y ffilm o'r un enw gan Andrew Sinclair yn 1971:

Actorion

Cryno ddisgiau (CD)

Llyfrau
Rhai llyfrau'n ymwneud â'r ddrama:

Cyfeiriadau

Dramâu 1954
Dramâu Saesneg
Gweithiau gan Dylan Thomas
Llenyddiaeth Saesneg Cymru
Talacharn
Alun Richards

Nofelydd yn yr iaith Saesneg o Abertawe oedd Alun Richards (27 Hydref 1929 – 2 Mehefin 2004).

Cafodd ei eni ym Mhontypridd.

Llyfryddiaeth
The Elephant You Gave Me (1963)
The Rome Patch (1966)
A Woman of Experience (1969)
Home to an Empty House (1974)
Dai Country (1973) (storiau)
The Former Miss Merthyr Tydfil (storiau) (1976)
Ennal's Point (1977)
Against the Waves (1978)
Barque Whisper (1979)
A Touch of Glory (1980)
Days of Absence (hunangofiant) (1986)
Carwyn: A Personal Memoir (2002)
Scandalous Thoughts (storiau) (2003)

Dolen allanol
  Ysgrif goffa Meic Stephens yn The Independent

Genedigaethau 1929
Llenorion Cymreig yn yr iaith Saesneg
Llenorion Cymreig yr 20fed ganrif
Marwolaethau 2004
Nofelwyr Saesneg
Pobl o Abertawe
Pobl o Bontypridd
Pobl addysgwyd yn Ysgol Uwchradd Pontypridd
Arlunydd

Person sy'n paentio neu'n darlunio mewn celf yw arlunydd neu artist, a hynny ar gyfrwng 2-ddimensiwn fel arfer. Ymhlith yr arlunwyr enwocaf, Cymreig mae Kyffin Williams a Gwen John.

Rhestr o arlunwyr benywaidd
Mae'r canlynol yn arlunwyr o wledydd Prydain a nodir yn y gyfrol English Female Artists gan  Ellen Creathorne Clayton (1876).

Gweler hefyd 
 Rhestr arlunwyr enwog
Gerard Manley Hopkins

Bardd yn yr iaith Saesneg o dras Cymreig oedd Gerard Manley Hopkins (28 Gorffennaf 1844 – 8 Mehefin 1889). Fe'i ganwyd yn Stratford, Essex.

Gwnaeth ail gyflwyno strwythur mydryddol Hen Saesneg fel y'i ceir yn y gerdd hir Beowulf a gweithiau eraill. Galwodd Gerard Manley Hopkins y mydr hwn yn 'Sprung rhythm'. Arbrofai hefyd gyda'r gynghanedd, gan geisio ailgreu yn Saesneg y mesur Cymraeg traddodiadol.

Astudiodd Gerald Manley Hopkins yn Coleg Beuno Sant (coleg diwinyddol y Jeswitiaid) yn Nhremeirchion, Sir Ddinbych, rhwng 1874 a 1877.

Llyfryddiaeth ddethol
The Wreck of the Deutschland
God's Grandeur
As Kingfishers Catch Fire
Pied Beauty
Carrion Comfort
The Windhover: To Christ our Lord

Cyfeiriadau

Beirdd Seisnig y 19eg ganrif
Beirdd Seisnig yn yr iaith Saesneg
Cyn-Anglicaniaid
Cyn-fyfyrwyr Coleg Balliol, Rhydychen
Genedigaethau 1844
Marwolaethau 1889
Offeiriaid Catholig Seisnig
Pobl o Essex
Saeson Cymreig
Sonedwyr
Grahame Davies

Bardd a nofelydd o Goedpoeth yn Sir Wrecsam ydy Grahame Davies (ganed 1964) sydd bellach wedi ymgartrefu yng Nghaerdydd.

Mae e'n ysgrifennu yn Gymraeg ac yn Saesneg.

Llyfryddiaeth
Adennill Tir (1997)
Sefyll yn y Bwlch (1999)
Oxygen (2000)
Cadwyni Rhyddid (2001)
Ffiniau/Borders (2002)
The Chosen People; Wales and the Jews (2002)
Rhaid i Bopeth Newid (2004) (adolygiad)
Achos (2005)
The Big Book of Cardiff (2006)
Gwyl y Blaidd / The Festival of the Wolf (2006)

Dolen allanol
 Gwefan swyddogol 

Genedigaethau 1964
Beirdd Cymraeg
Beirdd Cymreig yn yr iaith Saesneg
Llenorion Cymreig yn yr iaith Saesneg
Llenorion Cymreig yr 20fed ganrif
Llenorion Cymreig yr 21ain ganrif
Nofelwyr Cymreig
Pobl o Wrecsam
Alun Lewis

Bardd Eingl-Gymreig o Aberdâr oedd Alun Lewis (1 Gorffennaf 1915 – 5 Mawrth 1944). Roedd yn frodor o Gwmaman ger Aberdâr. Yn ôl rhai, dyma fardd gorau'r Ail Ryfel Byd.

Bywgraffiad

Ymunodd â'r fyddin yn 1940 er ei fod yn heddychwr. Priododd Gwenno Ellis, athrawes, yn 1941.

Athro oedd ei dad, Thomas John Lewis, a daeth yntau'n athro yn Ysgol Lewis i Fechgyn, Pengam, am ychydig. Ond i lawr yn y lofa y gweithiai ei dri brawd.

Ac yntau'n ddim ond 28 mlwydd oed, fe'i lladdwyd gan ei ddrull ei hun ger Arakan yn Byrma ar 5 Mawrth 1944 a chafodd ei gladdu ym mynwent rhyfel Taukyan.

Llyfryddiaeth
The Last Inspection (storiau) (1944)
Raider's Dawn and other poems (1944)
Ha! Ha! Among the Trumpets (1945)
In the Green Tree (llythyrau) (1948)

Cyfeiriadau

Beirdd Cymreig yn yr iaith Saesneg
Genedigaethau 1915
Heddychwyr Cymreig
Llenorion Cymreig yn yr iaith Saesneg
Llenorion Cymreig yr 20fed ganrif
Marwolaethau 1944
Pobl o Rondda Cynon Taf
Pobl addysgwyd yn Ysgol Ramadeg y Bont-faen
Canwr

Person sy'n canu yw canwr (benywaidd: cantores).

Gweler hefyd
Cerddor
Rhestr cantorion enwog

 
Cerddorion
Rhestr cantorion



Yr Aifft

Dalida
Umm Kulthum

Yr Alban

Annie Lennox
Rod Stewart

Algeria

Patrick Bruel
Cheb Khaled
Cheb Mami
Rachid Taha

Awstralia

Rolf Harris
Kylie Minogue

Canada

Paul Anka
Celine Dion
Avril Lavigne
Joni Mitchell
Alanis Morissette
Shania Twain
Roch Voisine
Neil Young

Colombia

Shakira Ripoll

Cymru

Michael Ball
Shirley Bassey
Max Boyce
James Dean Bradfield
Stuart Burrows
Tina Charles
Charlotte Church
Ryan Davies
Dave Edmunds
David R Edwards
Anne Evans
Syr Geraint Evans
Rebecca Evans
Helen Field
David Gray
Eiddwen Harrhy
Mary Hopkin
Jason Howard
Anne Howells
Dafydd Iwan
Katherine Jenkins
Aled Jones
Della Jones
Gwyneth Jones
Kelly Jones
Tom Jones
Cerys Matthews
Rhys Meirion
Dennis O'Neill
Tessie O'Shea
Donald Peers
Mike Peters
Mal Pope
Gruff Rhys
Dorothy Squires
Shakin Stevens
Steve Strange
Bryn Terfel
Bonnie Tyler
Helen Watts
Iris Williams
Margaret Williams
Geraint Griffiths

Yr Eidal

Enrico Caruso
Adriano Celentano
Simone Cristicchi
Lucio Dalla
Elisa
Jovanotti
Andrea Mingardi
Domenico Modugno
Gianna Nannini
Neffa
Laura Pausini
Enzo Ghinazzi
Eros Ramazzotti
Vasco Rossi
Daniele Silvestri
Umberto Tozzi
Ornella Vanoni
Zucchero

Ffrainc

Charles Aznavour
Brigitte Bardot
Georges Brassens
Francis Cabrel
Maurice Chevalier
Sacha Distel
Dorothée
Faudel
Liane Foly
Claude François
Serge Gainsbourg
France Gall
Johnny Hallyday
Françoise Hardy
Eddy Mitchell
Vanessa Paradis
Edith Piaf
Dick Rivers
Renaud Séchan
Sylvie Vartan

Gwlad Groeg

Maria Callas
Nana Mouskouri
Demis Roussos

Gwlad Belg

Jacques Brel
Axelle Red

Gwlad yr Iâ

Björk

Iwerddon

Van Morrison
Sinead O'Connor

Libanus
Nancy Ajram

Lloegr

John Lennon
Paul McCartney
George Michael
Robert Plant
Cliff Richard

Llydaw
Alan Stivell

Monaco

Stéphanie de Monaco

Sbaen

Montserrat Caballe
Jose Carreras
Enrique Iglesias
Julio Iglesias

Seland Newydd
Daniel Bedingfield
Neil Finn
Kiri Te Kanawa

Simbabwe
Paul Matavire

Twnisia
Latifa Arfaoui
Nabiha Karaouli

UDA
Tori Amos
Neil Diamond
Bob Dylan
Woody Guthrie
Bill Haley
Emmylou Harris
Michael Jackson
Dolly Parton
Gene Pitney
Elvis Presley
Linda Ronstadt
Diana Ross
Frank Sinatra
Britney Spears
Ike Turner
Tina Turner

Rhestrau cerddoriaeth
Rhestrau cerddorion
1953

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1948 1949 1950 1951 1952 - 1953 - 1954 1955 1956 1957 1958

Digwyddiadau
5 Ionawr - Premiere y drama En attendant Godot gan Samuel Beckett.
14 Ionawr - Josip Broz Tito yn dod yn Arlywydd Jugoslavia.
20 Ionawr - Dwight D. Eisenhower yn dod yn Arlywydd yr UDA.
19 Mawrth - Gary Cooper yn ennill y Wobr Academi am yr actor gorau mewn rhan arweiniol, yn y seremoni cyntaf ar teledu.
2 Mai - Coronwyd Hussein, brenin Jordan
2 Mehefin - Coronwyd Elizabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig
18 Mehefin - Priodas Martin Luther King a Coretta Scott.
12 Awst - Daeargryn yn yr ynysoedd Gwlad Groeg.
21 Tachwedd - Sefydlwyd y dref Puerto Williams yn Chile.
Rhoddwyd brechlyn yn erbyn polio ar brawf yn llwyddiannus.
Ffilmiau - Valley of Song (gyda Clifford Evans a Rachel Thomas)
Llyfrau
Islwyn Ffowc Elis - Cysgod y Cryman
Ian Fleming - Casino Royale (y nofel cyntaf James Bond)
James Hanley - Don Quixote Drowned
Drama
Samuel Beckett - En attendant Godot (Wrth aros Godot)
Arthur Miller - The Crucible
Barddoniaeth
R. S. Thomas - The Minister
Cerddoriaeth
Dmitri Shostakovich - Symffoni rhif 10
Sandy Wilson - The Boy Friend (sioe)

Genedigaethau
27 Ionawr - Anders Fogh Rasmussen, Prif Weinidog Ddenmarc
6 Mai - Tony Blair, gwleidydd
 14 Mai - Hywel Williams, gwleidydd
16 Mai - Pierce Brosnan, actor
19 Mai - Victoria Wood, cerddor, actores a chomediwr
26 Mai - Michael Portillo, gwleidydd
1 Mehefin - Xi Jinping, Arweinydd Tsieina
8 Mehefin - Bonnie Tyler, cantores
17 Awst - Herta Müller, nofelydd a bardd
 1 Hydref
Klaus Wowereit, gwleidydd
John Hegley, bardd a cerddor
 21 Hydref - Peter Mandelson, gwleidydd
31 Hydref - José Alberto Costa, pêl-droediwr

Marwolaethau
5 Mawrth - Joseph Stalin, gwleidydd, 74
24 Mawrth - Brenhines Mair, nain Elizabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig, 85
6 Ebrill - Idris Davies, bardd, 48
5 Mehefin - Moelona, nofelydd, 75
 16 Gorffennaf - Hilaire Belloc, awdur, 82
9 Tachwedd 
Dylan Thomas, bardd a awdur, 39
Ibn Saud, brenin Sawdi Arabia, 77

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Frits Zernike
Cemeg: Hermann Staudinger
Meddygaeth: Hans Adolf Krebs a Fritz Albert Lipmann
Llenyddiaeth: Syr Winston Churchill
Heddwch: George Marshall

Eisteddfod Genedlaethol (Rhyl)
 Cadair: E. Llwyd Williams
 Coron: Dilys Cadwaladr
 Medal Ryddiaeth: dim gwobr
6 Mai

6 Mai yw'r chweched dydd ar hugain wedi'r cant (126ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (127ain mewn blynyddoedd naid). Erys 239 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 

 1840 - Defnyddiwyd stamp y Penny Black, stamp adlynol cyntaf y byd, yn swyddogol am y tro cyntaf. Cyhoeddwyd y stamp gan y Swyddfa Bost Gyffredinol yn y Deyrnas Unedig.
 1937 - Dinistriwyd llong awyr yr LZ 129 Hindenburg gan dân wrth iddi lanio yn New Jersey, UDA, gan ladd 36 o bobl.
 1954 - Yn Rhydychen, rhedodd Roger Bannister filltir mewn pedair munud namyn eiliad, y person cyntaf i redeg milltir o fewn llai na phedair munud.
 1958 - crogi Vivian Tweed yng Ngharchar Abertawe, y tro olaf i'r gosb eithaf gael ei gweinyddu yng Nghymru.
 1999 - Cynhaliwyd yr etholiad cyntaf erioed ar gyfer aelodau o Gynulliad Cenedlaethol Cymru a Senedd yr Alban.
 2007 - Nicolas Sarkozy yn cael ei ethol Arlywydd Ffrainc.
 2010 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010.
 2012 - Francois Hollande yn cael ei ethol Arlywydd Ffrainc.
 2021 - Etholiad Senedd Cymru, 2021.
 2023 - Coroni'r Siarl III a'r Frenhines Camilla.

Genedigaethau 

 1501 - Pab Marcellus II (m. 1555)
 1574 - Pab Innocentius X (m. 1655)
 1758 - Maximilien Robespierre, gwleidydd a chwyldroadwr (m. 1794)
1808 - Yr Emir Abd El-Kader (m. 1883)
 1856
Robert Peary, fforiwr (m. 1920)
Sigmund Freud, niwrolegydd a seiciatrydd (m. 1939)
 1868 - Niclas II, tsar Rwsia (m. 1918)
 1880 - Marcelle Rondenay, arlunydd (m. 1940)
 1889 - Lyubov Popova, arlunydd (m. 1924)
 1891 - Florence E. Ware, arlunydd (m. 1972)
 1910 - Ekaterina Matveevna Efimova, arlunydd (m. 1997)
 1911 - Lucy Citti Ferreira, arlunydd (m. 2008)
 1913 - Stewart Granger, actor (m. 1993)
 1915 - Orson Welles, actor a chyfarwyddwr ffilm (m. 1985)
 1922 - Mietje Bontjes van Beek, arlunydd (m. 2012)
 1929 - Paul Lauterbur, cemegydd (m. 2007)
 1941 - Ivica Osim, pel-droediwr (m. 2022)
 1943 - Andreas Baader, arweinwyr cyntaf (m. 1977)
 1947 - Alan Dale, actor
 1953 - Syr Tony Blair, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig
 1959 - Hiroyuki Sakashita, pel-droediwr
 1961 - George Clooney, actor
 1977 - Nozomi Hiroyama, pel-droediwr
 1983 - Gabourey Sidibe, actores
 1990 - Masato Kudo, pel-droediwr (m. 2022)
 1992 - Takashi Usami, pel-droediwr
 1997 - Duncan Scott, nofiwr
 2019 - Archie Mountbatten-Windsor

Marwolaethau 

 1829 - Elizabeth Randles, pianyddes, 27
 1859 - Alexander von Humboldt, naturiaethwr a fforiwr, 89
 1862 - Henry David Thoreau, athronydd, 44
 1910 - Edward VII, brenin y Deyrnas Unedig, 68
 1919 - L. Frank Baum, awdur, 62
 1952 - Maria Montessori, addysgwr, 81
 1992 - Marlene Dietrich, actores, 90
 2002 - Pim Fortuyn, gwleidydd, 54
 2013 - Giulio Andreotti, gwleidydd, 94
 2014
Maria Lassnig, arlunydd, 102
Farley Mowat, awdur ac amgylcheddwr, 92

Gwyliau a chadwraethau 
 Sant Sior (Bwlgaria)
 Diwrnod Babell (Wcrain)
 Diwrnod Cyrraedd India (Sant Lwsia)

0506
Mai, 06
26 Mai

26 Mai yw'r chweched dydd a deugain wedi'r cant (146ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (147ain mewn blynyddoedd naid). Erys 219 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1736 - Brwydr Ackia
 1923 - Cynhaliwyd y ras geir 24 awr cyntaf yn Le Mans, gan ddechrau ar 26 Mai a gorffen y diwrnod wedyn.
 1940 - Dechreuad Gwacâd Dunkerque
 1942 – Dechreuad Brwydr Bir Hakeim
 1955 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1955.
 1966 - Annibyniaeth Gaiana.
 1999 - Agorwyd Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn swyddogol.

Genedigaethau 

 1700 - Nikolaus Ludwig von Zinzendorf, diwygiwr crefyddol a chymdeithasol (m. 1760)
 1867 - Mair o Teck, brenhines Siôr V, brenin y Deyrnas Unedig a nain Elizabeth II (m. 1953)
 1886 - Al Jolson, canwr ac actor (m. 1950)
 1907 - John Wayne, actor (m. 1979)
 1920 - Peggy Lee, cantores (m. 2002)
 1921 - Walter Laqueur, hanesydd (m. 2018)
 1923 - Roy Dotrice, actor (m. 2017)
 1925 - Grethe Bagge, arlunydd (m. 2012)
 1926 - Miles Davis, cerddor (m. 1991)
 1936 - Hiroshi Saeki, pel-droediwr
 1941 - Kenji Tochio, pel-droediwr
 1946 - Simon Hoggart, newyddiadurwr a darlledwr (m. 2014)
 1949 - Jeremy Corbyn, gwleidydd
 1950 - Myron Wyn Evans, cemegydd a ffisegydd 
 1951 - Sally Ride, gofodwraig (m. 2012)
 1953 - Michael Portillo, gwleidydd a newyddiadurwr
 1963 - Simon Armitage, bardd, dramodydd a nofelydd
 1966 - Helena Bonham Carter, actores
 1979 - Elisabeth Harnois, actores
 1980 - Nick Thomas-Symonds, gwleidydd
 1981 - Jason Manford, digrifwr, actor ac cyflwynydd teledu

Marwolaethau 

  818 - Ali al-Rida, imam Shia, 53
 1648 - Vincent Voiture, bardd, 51
 1703 - Samuel Pepys, dyddiadurwr, 70
 1821 - Constance Mayer, arlunydd, 47
 1883 - Yr Emir Abd El-Kader, gwleidydd a llenor, 74
 1958 - Ruth Smith, arlunydd, 45
 1995 - Friz Freleng, animeiddydd, 88
 1998 - Marianne van der Heijden, arlunydd, 85
 2007 - Alice Gore King, arlunydd, 92
 2008 - Sydney Pollack, cyfarwyddwr ffilm, 73
 2014
Frances Kornbluth, arlunydd, 93
Esther Boix, arlunydd, 90
 2017 - Zbigniew Brzezinski, diplomydd a gwyddonydd gwleidyddol, 89
 2022
Dyfrig Evans, actor a cherddor, 43
Ray Liotta, actor, 67

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod annibyniaeth (Gaiana, Georgia)
 Diwrnod Sori Cenedlaethol (Awstralia)

0526
Mai, 26
1995

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1990 1991 1992 1993 1994 - 1995 - 1996 1997 1998 1999 2000

Digwyddiadau 
1 Ionawr - Sylfaen y Cyfundrefn Masnach y Byd
16 Ionawr - Eirlithriad yn y pentref Súðavík, Gwlad yr Iâ; 14 marwolaethau
17 Ionawr - Daeargryn ger Kobe, Japan
1 Chwefror - Diflannodd y cerddor Richey Edwards yn Llundain
19 Ebrill - Ffrwydrad Dinas Oklahoma yn yr UDA
24 Ebrill - Etholiad cyfreddinol Maleisia. Llywodraeth Mahathir Mohamad yn ennill. 
27 Mai - Mae Gareth Thomas yn ennill ei gap cyntaf dros Gymru.
26 Hydref - Eirlithriad yn y pentref Flateyri, Gwlad yr Iâ; 20 marwolaethau
28 Tachwedd - Cytundeb Barcelona
14 Rhagfyr - Cytundeb Drayton
 Ffilmiau
 Braveheart gyda Mel Gibson
 The Englishman Who Went Up a Hill But Came Down a Mountain, gyda Kenneth Griffith
 Mapiwr
 Llyfrau
 Robin Llywelyn - Y Dwr Mawr Llwyd
 R. S. Thomas - No Truce with the Furies
 Urien Wiliam - Breuddwyd Rhy Bell
 Cerddoriaeth
 Beatles Anthology, Cyfrol 1
 Robin Huw Bowen - Cerddoriaeth Telyn Cymru)
 Carreg Lafar - Ysbryd y Werin
 Dafydd Iwan - Cân Celt
 Triskedekaphilia (albwm)

Genedigaethau 
12 Mai - Luke Benward, actor Americanaidd

Marwolaethau 
 9 Ionawr - Peter Cook, comediwr, 57
 4 Chwefror - David Alexander, canwr, 56
 8 Chwefror - Rachel Thomas, actores, 89
 11 Mawrth - Myfanwy Talog, actores, 50
 28 Mawrth - Julian Cayo-Evans, cenedlaetholwr Cymreig, 57
 21 Ebrill - Tessie O'Shea, cantores a chomediwr, 82
 25 Ebrill - Ginger Rogers, actores, 83
 18 Mai - Elizabeth Montgomery, actores, 62
 26 Mai - Friz Frelang, arlunydd, 88
 16 Gorffennaf - Stephen Spender, bardd, 86
 21 Mehefin - Tristan Jones, morwr, 66
 25 Medi - Dave Bowen, pêl-droediwr, 67
 28 Medi - Lynette Roberts, bardd, 86
 14 Hydref - Edith Pargeter, nofelydd, 82
 22 Hydref - Syr Kingsley Amis, nofelydd a bardd, 73
 2 Rhagfyr - Robertson Davies, awdur

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg Martin L. Perl a Frederick Reines
 Cemeg Paul J. Crutzen, Mario J. Molina a F. Sherwood Rowland
 Meddygaeth Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard ac Eric Wieschaus
 Llenyddiaeth Seamus Heaney
 Economeg Robert Lucas Jr

Eisteddfod Genedlaethol (Bro Colwyn) 
 Cadair: Tudur Dylan Jones
 Coron: Aled Gwyn
 Medal Ryddiaeth: Angharad Jones, Y Dylluan Wen
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Beryl Stafford Williams, Mellt yn Taro

1995
1950

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1945 1946 1947 1948 1949 - 1950 - 1951 1952 1953 1954 1955

Digwyddiadau 
 Y tro cyntaf i'r Blaid Lafur ymladd pob sedd mewn etholiad cyffredinol yng Nghymru.
12 Mawrth - Trychineb awyr Llandŵ: 78 o bobl yn colli eu bywydau yn nhrychineb awyr Llandŵ, y ddamwain awyr waethaf yn hanes Cymru.
1 Mehefin - Mae Mynydd Mauna Loa yn Hawaii yn torri allan.
15 Medi – 19 Medi - Brwydr Inchon yn Rhyfel Corea
Ffilmiau
All About Eve, gyda Bette Davis
The Blue Lamp, gyda Jack Warner, Dirk Bogarde, Meredith Edwards a Tessie O'Shea
Llyfrau
Aneirin Talfan Davies - Blodeugerdd o englynion
Edward Morgan Humphreys - Gwŷr enwog gynt
Elizabeth Inglis-Jones - Peacocks in Paradise
William Jones - Sonedau a thelynegion
C. S. Lewis - The Lion, the Witch and the Wardrobe
Edgar Phillips - Caniadau Trefîn
Arthur Wade-Evans - Coll Prydain
David Pryse Williams - Canmlwyddiant Libanus ... braslun o'r hanes
William Crwys Williams - Pedair Pennod
Cerddoriaeth
Guys and Dolls (sioe gan Frank Loesser)
Arwel Hughes - Dewi Sant (oratorio)

Genedigaethau 
12 Chwefror - João W. Nery (1950-2018), awdur ac actifydd
16 Chwefror - Peter Hain, gwleidydd
2 Mawrth - Karen Carpenter, cantores (m. 1983)
22 Mawrth - Jocky Wilson, chwaraewr dartiau (m. 2012)
30 Mawrth - Robbie Coltrane, comediwr ac actor (m. 2022)
14 Mehefin - Rowan Williams, archesgob
18 Gorffennaf
Jack Layton, gwleidydd (m. 2011)
Richard Branson, dyn busnes
30 Awst - Antony Gormley, cerflunydd
21 Medi
Bill Murray, comedïwr
Charles Clarke, gwleidydd
 20 Hydref - Tom Petty, cerddor (m. 2017)
 27 Hydref - Sue Lloyd-Roberts, newyddiadurwraig (m. 2015)
28 Hydref - Paul Woods,  chwaraewr rygbi (m. 2007)
 29 Hydref - Abdullah Gül, Arlywydd Twrci
31 Hydref
John Candy, comediwr ac actor (m. 1994)
Zaha Hadid, pensaer (m. 2016)

Marwolaethau 
 21 Ionawr - George Orwell, awdur, 46
2 Gorffennaf - Henry Haydn Jones, gwleidydd, 86
17 Awst - Black Elk, arweinydd ysbrydol, 87
11 Medi - Jan Smuts, gwleidydd, 80
23 Hydref - Al Jolson, actor a chanwr, 64
 29 Hydref - Gustaf V, brenin Sweden, 92
2 Tachwedd - George Bernard Shaw, llenor ac athronydd, 94

Gwobrau Nobel 
Ffiseg: C. F. Powell
Cemeg: Otto Diels a Kurt Alder
Meddygaeth: Edward Calvin Kendall, Tadeus Reichstein a Philip Showalter Hench
Llenyddiaeth: Bertrand Russell
Heddwch: Ralph Bunche

Eisteddfod Genedlaethol (Caerffili) 
 Cadair: Gwilym Tilsley
 Coron: Euros Bowen
 Medal Ryddiaeth: dyfarnwyd yn 1951
1951

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1946 1947 1948 1949 1950 - 1951 - 1952 1953  1954 1955 1956

Digwyddiadau
6 Mawrth - Dechrau achos llys Julius ac Ethel Rosenberg.
16 Gorffennaf - Léopold III, brenin Gwlad Belg, yn ymneilltuo o'r orsedd
 Sefydlu Parc Cenedlaethol Eryri
Ffilmiau
An American in Paris, gyda Gene Kelly a Leslie Caron
Llyfrau
Ambrose Bebb - Machlud yr Oesoedd Canol
Edward Tegla Davies - Y Foel Faen
Eynon Evans - Prize Onions
Marguerite Yourcenar - Mémoires d'Hadrien
Drama
Peter Philp - Castle of Deception
Jean-Paul Sartre - Le Diable et le Bon Dieu
Cerddoriaeth
Genedigaeth rock 'n' roll gyda "Rocket 88" gan Jackie Brenston and the Delta Cats; y gân roc gyntaf.
Pierre Boulez - Polyphonie X
Benjamin Britten - Billy Budd
Mai Jones - "Rhondda Rhapsody"
Richard Rodgers & Oscar Hammerstein II - The King and I (sioe Broadway)
Igor Stravinsky - The Rake's Progress

Genedigaethau
20 Chwefror - Gordon Brown, gwleidydd
13 Mehefin - Stellan Skarsgård, actor
17 Mehefin - Mary McAleese, Arlywydd Iwerddon
3 Medi - Ray Gravell, chwaraewr rygbi a chyflwynydd radio
2 Hydref
Sting, cerddor
Romina Power, cantores
5 Hydref
Karen Allen, actores
Bob Geldof, cerddor a gweithiwr

Marwolaethau
 8 Ionawr - Ada Ferrar, actores, 83
10 Ionawr - Sinclair Lewis, awdur, 65
19 Chwefror - André Gide, nofelydd, 81
6 Mawrth - Ivor Novello, cyfansoddwr, 58
 13 Gorffennaf - Arnold Schoenberg, cyfansoddwr, 76
14 Awst - William Randolph Hearst, cyhoeddwr, 88
29 Medi - Evan Roberts, pregethwr, 73
 16 Hydref - Liaquat Ali Khan, gwleidydd, 56
9 Tachwedd - Sigmund Romberg, cyfansoddwr, 64

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Syr John Cockcroft ac Ernest Walton
Cemeg: Edwin McMillan a Glenn T. Seaborg
Meddygaeth: Max Theiler
Llenyddiaeth: Pär Lagerkvist
Heddwch: Léon Jouhaux

Eisteddfod Genedlaethol (Llanrwst)
 Cadair: Brinley Richards
 Coron: T. Glynne Davies
 Medal Ryddiaeth:
(1948–50) R. Ifor Parry, Diwinyddiaeth Karl Barth
(1951) Islwyn Ffowc Elis, Cyn Oeri'r Gwaed
1952

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1947 1948 1949 1950 1951 - 1952 - 1953  1954 1955 1956 1957

Digwyddiadau
14 Ionawr - Premiere y rhaglen Today ar NBC (UDA).
6 Chwefror - Tywysoges Elisabeth yn dod yn frenhines y Deyrnas Unedig.
14 Chwefror - Agoriad y Gemau Olympaidd y Gaeaf yn Oslo, Norwy.
15 Chwefror - Angladd Siôr VI, brenin y Deyrnas Unedig.
11 Ebrill - Brwydr Ynys Nanri yn Tsieina.
5 Awst - Cytundeb Taipei rhwng Tsieina a Japan.
4 Tachwedd - Daeargryn yn Kamchatka, Rwsia.
25 Tachwedd - Agoriad y ddrama The Mousetrap gan Agatha Christie yn Llundain.
Ffilmiau
The African Queen (gyda Humphrey Bogart)
Llyfrau
Islwyn Ffowc Elis - Cyn Oeri'r Gwaed
Roland Mathias - The Roses of Tretower
T. J. Morgan - Y Treigladau a'u Cystrawen
John Dyfnallt Owen - Rhamant a Rhyddid
Richard Vaughan - Moulded in Earth
Drama
Jean Anouilh - L'Alouette
Agatha Christie - The Mousetrap
Terence Rattigan - The Deep Blue Sea
Cerddoriaeth
John Cage - 4' 33"
Sergei Prokofiev - War and Peace (opera)

Genedigaethau
11 Mawrth - Douglas Adams, awdur (m. 2001)
 29 Mawrth - Cen Llwyd, gweinidog, bardd ac ymgyrchydd (m. 2022)
21 Ebrill - Cheryl Gillan, gwleidydd (m. 2021)
5 Mai - Andrew Davies, gwleidydd
11 Mai - Renaud, canwr
 7 Mehefin
Liam Neeson, actor
Orhan Pamuk, nofelydd
20 Mehefin - John Goodman, actor
 26 Hydref - Andrew Motion, bardd
 27 Hydref - Atsuyoshi Furuta, pêl-droediwr
 28 Hydref - Annie Potts, actores
 3 Tachwedd
Jim Cummings, actor ac digrifwr
Roseanne Barr, actores a digrifwraig
 17 Tachwedd - Cyril Ramaphosa, Arlywydd De Affrica
31 Rhagfyr - Jean-Pierre Rives, chwaraewr rygbi

Marwolaethau
6 Chwefror - Siôr VI, brenin y Deyrnas Unedig, 56
6 Mai - Maria Montessori, addysgwr, 81
26 Gorffennaf - Eva Peron, gwleidydd, 33
25 Awst - James Kitchener Davies, bardd a dramodydd, 50
 28 Hydref - Billy Hughes, Prif Weinidog Awstralia, 90
26 Tachwedd - Sven Hedin, anturiaethwr, 87
15 Rhagfyr - Syr William Goscombe John, cerflunydd, 92

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Felix Bloch ac Edward Mills Purcell
Cemeg: Archer Martin a Richard Laurence Millington Synge
Meddygaeth: Selman Abraham Waksman
Llenyddiaeth: François Mauriac
Heddwch: Albert Schweitzer

Eisteddfod Genedlaethol (Aberystwyth)
 Cadair: John Evans
 Coron: dim gwobr
 Medal Ryddiaeth: O. E. Roberts, Cyfrinachau Natur
1954

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1949 1950 1951 1952 1953 - 1954 - 1955 1956 1957 1958 1959

Digwyddiadau
14 Ionawr - Priodas Marilyn Monroe a Joe DiMaggio.
25 Chwefror - Mae Gamal Abdel Nasser yn dod prif weinidog yr Aifft.
13 Mawrth – 7 Mai - Brwydr Dien Bien Phu
1 Tachwedd - Dechreuad y Rhyfel Algeria
4 Rhagfyr - Agoriad y Burger King cyntaf, yn Miami, Florida.
Ffilmiau
Doctor in the House, gyda Donald Houston
On the Waterfront, gyda Marlon Brando
Llyfrau
Dannie Abse - Ash on a Young Man's Sleeve
Kingsley Amis -Lucky Jim
Driss Chraïbi - Le passé simple
Margiad Evans - The Nightingale Silenced
Dylan Thomas - Quite Early One Morning
Cerddoriaeth
"Misty" gan Johnny Burke ac Erroll Garner
Alun Hoddinott - Concerto i Glarinét
Daniel Jones - Symffoni rhif 4

Genedigaethau
6 Ionawr - Anthony Minghella, cyfarwyddwr ffilm (m. 2008)
29 Ionawr - Oprah Winfrey, cyflwynydd teledu
18 Chwefror - John Travolta, actor
7 Ebrill - Jackie Chan, actor
19 Ebrill - Jon Owen Jones, gwleidydd
23 Ebrill - Michael Moore, cyfarwyddwr ffilm
16 Awst
James Cameron, cyfarwyddwr, cynhyrchydd a sgriptiwr
George Galloway, gwleidydd
21 Medi - Shinzo Abe, prif weinidog Japan (m. 2022)
23 Medi - Cherie Booth, bargyfreithwraig a gwraig Tony Blair
 19 Hydref - Ken Stott, actor
 23 Hydref - Ang Lee, cyfarwyddwr ffilm
 24 Hydref
Thomas Mulcair, gwleidydd
Malcolm Turnbull, Prif Weinidog Awstralia
1 Tachwedd - Katie Curtis, seiclwr

Marwolaethau
6 Mai - J. J. Williams, bardd, 84
19 Mai - Charles Ives, cyfansoddwr
7 Mehefin - Alan Turing, mathemategydd, 41
10 Gorffennaf - Jack Anthony, joci, 64
 13 Gorffennaf - Frida Kahlo, arlunydd, 47
3 Awst - Colette, nofelydd, 81
29 Medi - William John Gruffydd, awdur, 73
1 Tachwedd - Judy Marks, awdures
3 Tachwedd - Henri Matisse, arlunydd, 84
28 Tachwedd - Enrico Fermi, ffisegydd, 53

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Max Born a Walther Bothe
Cemeg: Linus Pauling
Meddygaeth: John Franklin Enders, Thomas Huckle Weller a Frederick Chapman Robbins
Llenyddiaeth: Ernest Hemingway
Heddwch: Swyddfa yr Uwch-Comisiynydd y Cenhedloedd Unedig am Ffoaduriaid

Eisteddfod Genedlaethol (Ystradgynlais)
 Cadair: John Evans
 Coron: E. Llwyd Williams
 Medal Ryddiaeth: O. E. Roberts, Y Gor o Ystradgynlais

Cyfeiriadau
1955

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1950 1951 1952 1953 1954 - 1955 - 1956 1957 1958 1959 1960

Digwyddiadau
18 Ionawr-20 Ionawr - Brwydr Yijiangshan, Tsieina
1 Rhagfyr - Rosa Parks yn gwrthod ildio ei sedd ar fws yn Montgomery, Alabama, gan ddechrau ymgyrch hawliau sifil yn Unol Daleithiau America.
20 Rhagfyr - Mae'r ddinas Caerdydd yn dod yn brifddinas Cymru.
Sefydlu Undeb Amaethwyr Cymru

Ffilmiau
To Catch a Thief gan Alfred Hitchcock
Lady and the Tramp gan Walt Disney
Guys and Dolls gyda Frank Sinatra a Marlon Brando
East of Eden gyda James Dean
The Seven Year Itch gyda Marilyn Monroe

Llyfrau
Kingsley Amis - That Uncertain Feeling
Islwyn Ffowc Elis - Ffenestri Tua'r Gwyll
Gwilym Thomas Hughes - Ei Seren tan Gwmwl
Vladimir Nabokov - Lolita

Drama
Saunders Lewis - Siwan

Barddoniaeth
Harri Gwynn - Barddoniaeth

Cerddoriaeth
Richard Adler a Jerry Ross - Damn Yankees (sioe Broadway)
Pierre Boulez - Le Marteau sans maître
Ralph Vaughan Williams - Symffoni rhif 8
Grace Williams - Penillion

Genedigaethau
6 Ionawr - Rowan Atkinson, comedïwr, actor
18 Ionawr - Kevin Costner, actor, cyfarwyddwr
19 Ionawr - Syr Simon Rattle, arweinydd
28 Ionawr - Nicolas Sarkozy, Arlywydd Ffrainc
9 Chwefror - Gareth F. Williams, awdur
20 Chwefror - Kelsey Grammer, actor
24 Chwefror - Steve Jobs, cyd-sefydlwr Apple Computer (m. 2011)
 17 Mawrth - Gary Sinise, actor
27 Mawrth - Gary Sutton, seiclwr
28 Mawrth - Reba McEntire, cantores/actores
31 Mai - Lynne Truss, ysgrifennwr a newyddiadurwr
16 Mai - Olga Korbut, mabolgampwraig
9 Mehefin - Alun Pugh, gwleidydd
21 Mehefin
Michel Platini, pêl-droedwr
Janet Ryder, gwleidydd
22 Mehefin - Green Gartside, canwr a chyfansoddwr
20 Gorffennaf - Egidio Miragoli, esgob
10 Awst - Dave Le Grys, seiclwr
28 Hydref - Bill Gates, mentrwr busnes
30 Hydref - Sion Alun, gweinidog (m. 2012)
13 Tachwedd - Whoopi Goldberg, actores
??? - Geraint Lövgreen, cerddor a bardd

Marwolaethau
11 Mawrth - Syr Alexander Fleming, meddyg a difeisiwr, 73
12 Mawrth - Charlie Parker, cerddor, 24
7 Ebrill - Theda Bara, actores, 69
18 Ebrill - Albert Einstein, 76
27 Ebrill - William Ambrose Bebb, hanesydd, llenor a gwleidydd, 61
11 Mehefin - Edward Morgan Humphreys, 73
30 Medi - James Dean, actor, 24
1 Tachwedd - Goronwy Moelwyn Hughes, gwleidydd, 58
5 Tachwedd - Maurice Utrillo, arlunydd, 73
22 Tachwedd - Shremp Howard, 60
27 Tachwedd - Arthur Honegger, cyfansoddwr, 63

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Willis Lamb a Polykarp Kusch
Cemeg: Vincent du Vigneaud
Meddygaeth: Hugo Theorell
Llenyddiaeth: Halldór Laxness
Heddwch: dim gwobr

Eisteddfod Genedlaethol (Pwllheli)
 Cadair: Gwilym Ceri Jones
 Coron: William John Gruffydd (Elerydd)
 Medal Ryddiaeth: Selyf Roberts, Deg o'r Diwedd
1956

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1951 1952 1953 1954 1955 - 1956 - 1957 1958 1959 1960 1961

Digwyddiadau
Petisiwn o 250,000 o lofnodion yn cael ei gyflwyno i Dŷ'r Arglwyddi - yn mynnu Llywodraeth i Gymru.
19 Ebrill - Priodas yr actores Grace Kelly a Rainier III, Tywysog Monaco.
9 Mai - Penrhyn Gŵyr yn dod yn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol.
24 Mai - Cystadleuaeth Cân Eurovision cyntaf.
23 Mehefin - Mae Gamal Abdel Nasser yn dod Arlywydd yr Aifft.
29 Mehefin - Priodas yr actores Marilyn Monroe a'r dramodydd Arthur Miller.
Medi - Sefydlwyd Ysgol Gyfun Glan Clwyd, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf.
Ffilmiau
Alexander the Great gyda Richard Burton a William Squire
The Court Jester gyda Danny Kaye a Glynis Johns
The Ten Commandments (gyda Charlton Heston)
Llyfrau
Islwyn Ffowc Elis - Yn Ôl i Leifior
Saunders Lewis - Siwan
Kate Roberts - Y Byw sy'n Cysgu
Waldo Williams - Dail Pren
Drama
John Roberts Evans - Broc Môr
Cerddoriaeth
Leonard Bernstein - Candide
Grace Williams - Symffoni rhif 2

Genedigaethau
7 Ionawr - Johnny Owen, paffiwr (m. 1980)
15 Mai - Mirek Topolánek, gwleidydd
Mehefin - Sian Gwenllian, gwleidydd
25 Mehefin - Anthony Bourdain, cogydd (m. 2018)
9 Gorffennaf - Tom Hanks, actor
 1 Hydref - Theresa May, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig
 16 Hydref - Marin Alsop, arweinydd cerddorfa
 17 Hydref - Mae Jemison, gofodwraig
 18 Hydref - Martina Navratilova, chwaraewraig tenis
 20 Hydref - Danny Boyle, cyfarwyddwr a chynhyrchydd ffilm
 21 Hydref - Carrie Fisher, actores (m. 2016)
 26 Hydref - Rita Wilson, actores a cantores
 28 Hydref - Mahmoud Ahmadinejad, Arlywydd Iran
4 Rhagfyr - Nia Griffith, gwleidydd
23 Rhagfyr - Robert Gwilym, actor

Marwolaethau
4 Ionawr - R. Williams Parry, bardd, 71
31 Ionawr - A. A. Milne, awdur plant, 74
11 Mehefin - Frank Brangwyn, arlunydd, 89
 16 Awst - Bela Lugosi, actor, 73
13 Hydref - John Charles Jones, Esgob Bangor, 52
16 Hydref - Robert Evans (Cybi), llenor a hanesydd, 85
 18 Hydref - Harry Parry, cerddor jazz, 44
 5 Tachwedd - Art Tatum, pianydd jazz, 47
22 Tachwedd - Rhys Hopkin Morris, gwleidydd, 68
16 Rhagfyr - Nina Hamnett, arlunydd, 66

Gwobrau Nobel
Ffiseg: William Shockley, John Bardeen a Walter Houser Brattain
Cemeg: Syr Cyril Norman Hinshelwood a Nikolay Semenov
Meddygaeth: André Frédéric Cournand, Werner Forssmann a Dickinson W Richards
Llenyddiaeth: Juan Ramón Jiménez
Heddwch: dim gwobr

Eisteddfod Genedlaethol (Aberdar)
 Cadair: Mathonwy Hughes
 Coron: dim gwobr
 Medal Ryddiaeth: W. T. Gruffydd, Y Pwrpas Mawr
1957

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1952 1953 1954 1955 1956 - 1957 - 1958 1959 1960 1961 1962

Digwyddiadau 
 10 Ionawr - Harold Macmillan yn dod yn Brif Weinidog y DU.
 21 Mawrth - Priodas yr awdur C. S. Lewis a'r bardd Americanaidd Helen Joy Davidman, yn yr Ysbyty Churchill, Rhydychen.
 4 Hydref - Lansiwyd y lloeren artiffisial gyntaf y byd, Sputnik I gan y Rwsiaid
 3 Tachwedd Yr Undeb Sofietaidd yn lansio Sputnik 2 gyda'r anifail cyntaf i gylchdroi'r ddaear ynddi, sef ci o'r enw Laika.
 Ffilmiau
 The Bridge on the River Kwai
 Llyfrau
 Islwyn Ffowc Elis - Wythnos Yng Nghymru Fydd
 Albert Evans-Jones (Cynan) - Absalom Fy Mab (drama)
 Bobi Jones - Y Gân Gyntaf
 W. Leslie Richards - Telyn Teilo
 Drama
 Samuel Beckett - Endgame
 Ketti Frings - Look Homeward, Angel
 Cerddoriaeth
 Shirley Bassey - "Banana Boat Song"
 Leonard Bernstein - West Side Story
 Daniel Jones - Pedwarawd Llinynnol rhif 2
 Karlheinz Stockhausen - Gruppen ar gyfer tri cherddorfa

Genedigaethau 
 5 Mawrth - Mark E. Smith, cerddor (m. 2018)
 10 Mawrth - Terry Holmes, chwaraewr rygbi
 19 Mawrth - Jane Davidson, gwleidydd
 20 Ebrill - Geraint Wyn Davies, actor
 26 Ebrill - Edwina Hart, gwleidydd
 10 Mai - Sid Vicious, cerddor (m. 1979)
 12 Mehefin
Geri Allen, pianydd jazz (m. 2017)
Javed Miandad, cricedwr
 1 Gorffennaf - Wayne David, gwleidydd
23 Gorffennaf
Theo van Gogh, cyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd teledu (m. 2004)
Jo Brand, digrifwraig
18 Awst
Carole Bouquet, actores
Denis Leary, actor a digrifwr
 24 Awst - Stephen Fry, comediwr ac actor
 11 Hydref - Dawn French, actores
 17 Hydref - Lawrence Bender, gynhyrchydd ffilmiau
 18 Hydref - Catherine Ringer, cantores
 25 Hydref - Nancy Cartwright, actores
28 Hydref - Graham Jones, seiclwr
 29 Hydref - Dan Castellaneta, actor
 10 Tachwedd - Nigel Evans, gwleidydd
 9 Rhagfyr - Donny Osmond, canwr

Marwolaethau 
 15 Ionawr - Arturo Toscanini, cerddor, 89
 24 Ionawr - Humphrey Bogart, actor, 57
 2 Mai - Seneddwr Joseph McCarthy, 48
 30 Gorffennaf - William Richard Arnold, chwaraewr rygbi, 76
 7 Awst - Oliver Hardy, comediwr, 65
 20 Awst - Edward Evans, 1af Arglwydd Mountevans, fforiwr, 76
 24 Hydref - Christian Dior, cynllunydd ffasiwn, 52
 29 Hydref - Louis B. Mayer, cynhyrchydd ffilm, 75
 7 Rhagfyr - Maurice Jones, 94
 17 Rhagfyr - Dorothy L. Sayers, awdures, 64

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Chen Ning Yang a Tsung-Dao Lee
 Cemeg: Alexander R. Todd
 Meddygaeth: Daniel Bovet
 Llenyddiaeth: Albert Camus
 Heddwch: Lester B. Pearson

Eisteddfod Genedlaethol (Llangefni) 
 Cadair: Gwilym Tilsley (Tilsli)
 Coron: Dyfnallt Morgan
 Medal Ryddiaeth: Tom Parri Jones, Teisennau Berffro
1958

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1953 1954 1955 1956 1957 - 1958 - 1959 1960 1961 1962 1963

Digwyddiadau
 8 Ionawr - Mae Bobby Fischer (14) yn ennill y Pencampwriaeth Gwyddbwyll yr Unol Daleithiau.
 1 Chwefror - Lansiwyd y lloeren Americanaidd gyntaf, Explorer 1 o Cape Canaveral.
 1 Mai - Arturo Frondizi yn dod yn Arlywydd yr Ariannin.
 6 Mai - crogi Vivian Teed yng Ngharchar Abertawe, y tro olaf i'r gosb eithaf gael ei gweinyddu yng Nghymru.
 15 Mai - Yr Undeb Sofietaidd yn lawnsio Sputnik 3.
Ffilmiau
Look Back in Anger, gyda Richard Burton
The Wind Cannot Read, gyda Ronald Lewis
Vertigo, gan Alfred Hitchcock
Llyfrau
Truman Capote - Breakfast at Tiffany's
Aneirin Talfan Davies - Englynion a Chywyddau
Islwyn Ffowc Elis - Blas y Cynfyd
Bobi Jones - Nid yw'r Dŵr yn Plygu
D. Gwenallt Jones - Cofiant Idwal Jones
Claude Lévi-Strauss - Anthropologie structurale
Drama
George Fisher - Y Ferch a'r Dewin
John Gwilym Jones - Lle Mynno'r Gwynt
Saunders Lewis - Brad
Cerddoriaeth
Daniel Jones - The Country Beyond the Stars (cantata)
Richard Rodgers ac Oscar Hammerstein II - Flower Drum Song (sioe Broadway)
Grace Williams - Six Poems by Gerard Manley Hopkins for contralto and string sextet

Genedigaethau
15 Ionawr - Boris Tadić, Arlywydd Serbia
24 Ionawr - Jools Holland, cerddor
2 Mawrth - Ian Woosnam, golffwr
14 Mawrth - Albert II, tywysog Monaco
21 Mawrth - Gary Oldman, actor
23 Mai - Drew Carey, actor
27 Mai - Neil Finn, cerddor
 7 Mehefin - Prince, cerddor (m. 2016)
19 Gorffennaf
Kazushi Kimura, pêl-droediwr
Angharad Tomos, awdures
16 Awst
Angela Bassett, actores
Madonna, cantores
16 Hydref - Tim Robbins, actor
24 Tachwedd - Robin Llywelyn, awdur
6 Rhagfyr - Nick Park, gwneuthurwr ffilmiau wedi'u hanimeiddio

Marwolaethau
11 Ionawr - Edna Purviance, actores, 62
1 Chwefror - Ernest Jones, seicolegydd, 79
12 Chwefror - Beatrice Ferrar, actores, 81
13 Chwefror - Christabel Pankhurst, gwleidydd ac awdur, 77
19 Ebrill - Billy Meredith, pêl-droediwr, 83
20 Gorffennaf - Margaret Haig Thomas, 75
25 Medi - Henry Arthur Evans, gwleidydd, 60
9 Hydref - Pab Pïws XII, 82
28 Tachwedd - Gareth Jones, actor, 33

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Pavel Cherenkov,  Ilya Frank ac Igor Tamm
Cemeg: Frederick Sanger
Meddygaeth: George Beadle, Edward Tatum a Joshua Lederberg
Llenyddiaeth: Boris Pasternak
Heddwch: Dominique Pire

Eisteddfod Genedlaethol (Glyn Ebwy)
 Cadair: T. Llew Jones
 Coron: Llewelyn Jones
 Medal Ryddiaeth: E. Cynolwyn Pugh, Ei Ffanffer ei Hun
1959

19g - 20g - 21g
1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - 1950au - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au
1954 1955 1956 1957 1958 - 1959 - 1960 1961 1962 1963 1964

Digwyddiadau
3 Ionawr - Hawaii yn dod y 49eg Talaith yr UDA.
8 Ionawr - Arwisgiad Charles de Gaulle, Arlywydd cyntaf y 5ydd Gweriniaeth Ffrainc.
12 Ionawr - Darganfyddiad yr ogofâu Nerja yn Sbaen
22 Ionawr - Trychineb y Pwll Glo Knox ger Ddinas Pittston, Pennsylvania, UDA.
29 Ionawr - Première y ffilm Disney Sleeping Beauty.
3 Chwefror - Trychineb awyr ger Clear Lake, Iowa, UDA; y cerddorion Buddy Holly, Ritchie Valens a'r Big Bopper, gyda'r peilot Roger Peterson, yn colli ei bywydau. 
16 Chwefror - Fidel Castro yn dod yn Prif Weinidog Cuba.
31 Mawrth - Tenzin Gyatso, 14eg Dalai Lama, yn gadael Tibet.
25 Ebrill - Agoriad y St. Lawrence Seaway.
23 Mehefin - Sean Lemass yn dod yn Taoiseach (prif weinidog) Iwerddon. 
2 Gorffennaf - Priodas Tywysog Albert o Wlad Belg a Donna Paola Ruffo di Calabria, ym Mrwsel.
21 Awst - Hawaii yn dod y 50eg Talaith yr UDA.
13 Medi - Glaniad ar y Lleuad: Y gwrthrych cyntaf a wnaed gan bobl i gyrraedd arwyneb y Lleuad, gan Luna 2 (Yr Undeb Sofietaidd).
2 Tachwedd - Agoriad yr M1.
1 Rhagfyr - Cytundeb yr Antarctig rhwng 12 gwledydd.
14 Rhagfyr - Archesgob Makarios III yn dod yn Arlywydd cyntaf Cyprus.
Ffilmiau
Ben-Hur, gyda Hugh Griffith
Tiger Bay, gyda Meredith Edwards, Megs Jenkins a Rachel Thomas
Llyfrau
Albert Evans-Jones - Cerddi Cynan, y casgliad cyflawn
Menna Gallie - Strike for a Kingdom
D. Gwenallt Jones - Gwreiddiau
Cornelius Ryan - The Longest Day
Kate Roberts - Te yn y Grug
Cerdd
Miles Davis - Kind of Blue
Grace Williams - All Seasons Shall Be Sweet

Genedigaethau
16 Chwefror - John McEnroe, chwaraewr tenis
25 Chwefror - Mike Peters, cerddor
21 Mawrth - Colin Jones, paffiwr
3 Mai
Ben Elton, comediwr ac awdur
Eddie Niedzwiecki, pêl-droediwr
 7 Mehefin - Mike Pence, gwleidydd
26 Gorffennaf
Kevin Spacey, actor
Hiroshi Soejima, pêl-droediwr
5 Medi - Mike Ruddock, hyfforddwr tîm rygbi
10 Hydref
Kirsty MacColl, cantores (m. 2000)
Bradley Whitford, actor
 15 Hydref - Sarah Ferguson, Duges Efrog
 20 Hydref - Mark Little, actor a digrifwr
 22 Hydref - Marc Shaiman, cyfansoddwr
 23 Hydref - "Weird Al" Yankovic, actor a canwr
 26 Hydref - Evo Morales, Arlywydd Bolifia

Marwolaethau
13 Ionawr - Henry Weale, arwr rhyfel, 61
3 Chwefror - Buddy Holly, cerddor, 22
3 Mawrth - Lou Costello, comediwr, 52
9 Ebrill - Frank Lloyd Wright, pensaer, 91
18 Mehefin - Nantlais Williams, bardd
15 Gorffennaf - Billie Holiday, cantores, 44
5 Awst - D. W. Davis, gwleidydd, 86
6 Medi - Edmund Gwenn, actor, 81
7 Hydref - Mario Lanza, canwr, 38
 31 Hydref - Sophie Pemberton, arlunydd, 90
2 Tachwedd - Evan Jenkins, bardd, 64
27 Tachwedd - Grenville Morris, pêl-droediwr, 82

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Emilio Segrè ac Owen Chamberlain
Cemeg: Jaroslav Heyrovský
Meddygaeth: Severo Ochoa, Arthur Kornberg
Llenyddiaeth: Salvatore Quasimodo
Heddwch: Philip Noel-Baker

Eisteddfod Genedlaethol (Caernarfon)
 Cadair: T. Llew Jones
 Coron: Tom Huws
 Medal Ryddiaeth: William Owen, Pen y Dalar