Prifysgol Bangor

Prifysgol ym Mangor, Gwynedd, gogledd Cymru yw Prifysgol Bangor (cyn-enwau: Prifysgol Cymru, Bangor, Coleg Prifysgol Gogledd Cymru). Mae'n aelod-sefydliad o Brifysgol Cymru. Derbyniodd siarter Frenhinol yn 1885 ac roedd yn un o'r cyrff hynny a sefydlodd y Brifysgol ffederal. Cawsai ei hadnabod am y rhan fwyaf o'i hoes fel "Brifysgol Cymru, Bangor". Ers Medi 2007 fe'i gelwir yn Brifysgol Bangor, gan iddi wahanu oddi wrth Brifysgol ffederal Cymru.

Pan archwiliwyd asesiadau ymchwil y coleg yn 2008, gwelwyd fod bron i 50% o'r holl waith ymchwil o fewn ei muriau yn flaenllaw - a hynny yn nhermau bydeang. Caiff ei gydnabod fel y 251fed prifysgol mwyaf blaenllaw yn y byd. Yn ôl Canllaw'r Sunday Times i Brifysgolion Prydain, 2012, caiff ei gyfri fel y brifysgol orau yng Nghymru o ran yr addysgu ac o fewn y 15eg gorau ym Mhrydain yn y categori hwn.

Cyhoeddir Esgor, cyfnodolyn cyntaf y Gymraeg ar fydwreigiaeth, gan y brifysgol.

Sefydlwyd yn 1884 gyda 58 o fyfyrwyr. Nawr, yn yr unfed ganrif ar hugain mae dros 10,000 o fyfyrwyr yn mynychu'r brifysgol.

Yn 2023, enwyd y brifysgol yn Prifysgol y flwyddyn yng Nghymru gan y Daily Mail.

Cynfyfyrwyr a staff enwog

Academyddion
Yr Athro Pwyll ap Siôn, Adran Gerdd
Yr Athro Samuel L. Braunstein (tan 2004), ffisegydd
Yr Athro Antony Carr, hanesydd
Tony Conran, bardd a chyfieithydd
Yr Athro David Crystal, ieithydd ac ysgrifennwr
Yr Athro Bedwyr Lewis Jones, ysgolhaig Cymraeg
Yr Athro John Morris-Jones, ieithydd
Yr Athro Ron Pethig
Yr Athro Gwyn Thomas, ysgolhaig Cymraeg a bardd
Syr Ifor Williams, ieithydd ac arbenigwr ar yr Hengerdd

Eraill
Frances Barber, actores
Danny Boyle, cyfarwyddwr ffilm a chynhyrchydd
Richard Brunstrom (Cyn-Brif Gwnstabl Heddlu Gogledd Cymru), graddiodd mewn Sŵoleg ym 1979
A. H. Dodd, hanesydd
Y Prifardd Gwyn ap Gwilym
Mark Hughes, (Cymrawd er Anrhydedd), rheolwr pêl-droed
Rhys Ifans, (Cymrawd er Anrhydedd), actor
Siân James, cantores
Emyr Preis, hanesydd
D. W. Roberts, gwyddonydd
John Sessions, actor
G. W. Shaw, hanesydd
R. Williams Parry, bardd
Phillip Pullman (Cymrawd er Anrhydedd), nofelydd plant Saesneg
R. S. Thomas, bardd Cymreig
Carol Vorderman (Cymrawd er Anrhydedd), cyflwynydd teledu

Colegau
Coleg Gwyddorau Iechyd ac Ymddygiad

 Ysgol Gwyddorau Gofal Iechyd
 Ysgol Gwyddorau Meddygol
 Ysgol Seicoleg
 Ysgol Gwyddorau Chwaraeon, Iechyd ac Ymarfer

Coleg y Celfyddydau a'r Dyniaethau
 Ysgol y Gymraeg
 Ysgol Astudiaethau Creadigol a'r Cyfryngau
 Ysgol Dysgu Gydol Oes
 Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archeoleg
 Ysgol Ieithyddiaeth ac iaith Saesneg
 Ysgol Ieithoedd Modern
 Ysgol Cerddoriaeth
 Ysgol Athroniaeth a Chrefydd
 Ysgol Saesneg

Coleg Gwyddorau Ffisegol a Chymhwysol
 Ysgol Cemeg
 Ysgol Cyfrifiadureg
 Ysgol Peirianneg Electronig

Coleg Busnes, y Gyfraith, Addysg a Gwyddorau Cymdeithas
 Ysgol Addysg
 Ysgol Busnes Bangor
 Ysgol y Gyfraith
 Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol

Coleg Gwyddorau Naturiol
 Ysgol Gwyddorau Biolegol (gan gynnwys Gardd Fotaneg Treborth)
 Ysgol Gwyddorau Eigion
 Ysgol yr Amgylchedd, Adnoddau Naturiol a Daearyddiaeth

Neuaddau Preswyl
Safle Ffriddoedd
Safle Ffordd y Coleg
Safle'r Santes Fair
Safle'r Normal

Gweler Hefyd 
Rhestr o prifysgolion yn y DU

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
Gwefan swyddogol Prifysgol Bangor

 
Adeiladau ac adeiladwaith yng Ngwynedd
Addysg yng Ngwynedd
Bangor
Bangor
Bangor
Sefydliadau 1884