Prifysgol Abertawe

Prifysgol yn ninas Abertawe, Cymru ydy Prifysgol Abertawe (Saesneg: Swansea University). Eisoes yn aelod o Brifysgol Cymru ers ei siarter swyddogol ym 1920, mae bellach yn gweithredu dan bwerau, a'i henw, ei hun wrth i Brifysgol Cymru chwarae llai o rôl yn rhediad ei sefydliadau, felly'n ddisodli ei henw diwethaf Prifysgol Cymru, Abertawe (University of Wales, Swansea).

Dyma'r trydydd prifysgol fwyaf yng Nghymru o ran y nifer o fyfyrwyr. Lleolir campws y brifysgol ar yr arfordir ar ochr ogleddol Bae Abertawe, i'r dwyrain o benrhyn Gwyr. Gerllaw, mae Parc Singleton ac mae ychydig y tu allan i ganol y ddinas.

Ceir elfen gref o gystadleuaeth rhwng Prifysgol Abertawe a Phrifysgol Caerdydd, ac mae tîmoedd chwaraeon y ddau brifysgol yn cystadlu yn erbyn ei gilydd mewn gornest flynyddol. Caiff y cystadlaethau eu hystyried fel y fersiwn Cymreig o ddigwyddiad Rhydgrawnt, a chaiff ei alw'n y Varsity Cymreig.

Rheolaeth a strwythur
Derbyniodd Abertawe ei siarter brenhinol ym 1920 ac fel nifer o brifysgolion caiff ei reoli gan ei gyfansoddiad sydd wedi ei nodi yn ei stadudau a'i siarter. Corff llywodraethol Prifysgol Abertawe yw'r Cyngor, sy'n cael ei gefnogi gan y Senedd a'r Cwrt.
Mae'r Cyngor yn cynnwys 29 o aelodau gan gynnwys y Canghellor, Dirprwy-gangellorion, Is-ganghellor, Trysorydd, Dirprwy-is-gangellorion, aelodau staff a myfyrwyr, cynrychiolaeth o gyngor y ddinas a mwyafrif o aelodau lleyg. Mae'r cyngor yn gyfrifol am holl weithgareddau'r brifysgol ac mae iddo strwythur pwyllgor cadarn i ddosrannu pŵer a dyletswyddau.
Mae'r Senedd yn cynnwys 200 o aelodau, gyda'r mwyafrif ohonynt yn ysgolheigion er bod cynrychiolwyr o Undeb y Myfyrwyr a'r Undeb Athletau yno hefyd. Cadeirir y senedd gan yr Is-ganghellor, sy'n bennaeth ar y brifysgol yn academaidd ac yn weinyddol. Y senedd yw prif gorff academiadd y brifysgol sy'n gyfrifol am addysgu ac ymchwil.
Mae'r Cwrt yn cynnwys dros 300 o aelodau, sy'n cynrychioli hapddalwyr yn y brifysgol a gallant ddod o sefydliadau lleol a chenedlaethol. Cyfarfydda'r cwrt yn flynyddol i drafod adroddiad blynyddol y brifysgol a'i chyfrifon ariannol, yn ogystal â thrafod materion cyfoes ym maes addysg bellach.

Darpariaeth Cyfrwng Cymraeg
Mae Academi Hywel Teifi yn gyfrifol am ddarparu cyrsiau trwy gyfrwng y Gymraeg ym Mhrifysgol Abertawe; fe'i sefydlwyd yn 2010 ac fe'i henwyd er cof am yr Athro Hywel Teifi Edwards a fu'n dal Cadair y Gymraeg yno. Mae'r Academi'n cyd-weithio'n agos gyda'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i ehangu darpariaeth y brifysgol drwy gyfrwng y Gymraeg.

Cyn-fyfyrwyr enwog
Gweler hefyd y categori Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Abertawe
Yr Arglwydd Anderson of Swansea, cyn AS
Annabelle Apsion actores ffilm a theledu
Peter Black, AC am De-orllewin Cymru
Martin Coles, Llywydd Rhyngwladol Starbucks Coffee
Alan Cox (wedi rhannu gyda Phrifysgol Aberystwyth), Arloeswr Linux
Andrew Davies, AC ar gyfer Gorllewin Abertawe a Gweinidog Cyllid a Gwasanaethau Cyhoeddus Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Liam Dutton, Cyflwynydd tywydd y BBC
Richey Edwards a Nicky Wire o'r grŵp roc Manic Street Preachers
Dr Lyn Evans, CBE, Arweinydd Prosiect, CERN
Hywel Francis AS, Aberavon
Siân James, AS ar gyfer Dwyrain Abertawe
Val Lloyd, AC ar gyfer Dwyrain Abertawe
Anne Main, AS ar gyfer St Albans
John McFall, sprintiwr Paralympaidd
Paul Moorcraft (ysgrifennwr)
Dwayne Peel, Chwaraewr rygbi'r undeb rhyngwladol Cymreig
Dewi Zephaniah Phillips, athronydd
Chris Roberts, awdur Heavy Words Lightly Thrown: The Reason Behind the Rhyme
Matthew Telford, ysgolhaig.
Geoffrey Thomas, Llywydd Coleg Kellogg, Rhydychen
Syr John Meurig Thomas, fferyllydd
Charlie Williams, awdur The Mangel Trilogy
Yr Athro Colin H. Williams ieithydd-cymdeithasol
Simon Jones, Cricedwr Lloegr
Professor Olgierd Zienkiewicz, pioneer of computational methods for engineering
Professor Dame Jean Thomas, Meistr benywaidd cyntaf, Coleg y Santes Catrin, Caergrawnt

Cyfeiriadau

Dolenni allanol
Prifysgol Abertawe

Abertawe
Abertawe
Adeiladau ac adeiladwaith yn Abertawe
Addysg yn Abertawe
Sefydliadau 1920