alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
18 Ionawr

18 Ionawr yw'r 18fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 347 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (348 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
 1283 - Ildiwyd Castell Dolwyddelan i filwyr Edward I, brenin Lloegr
 1486 - Priodas Harri VII, brenin Lloegr ac Elisabeth o Efrog
 1778 - James Cook tiroedd yn Hawaii.
 1871 - Sefydlu Ymerodraeth yr Almaen.
 1919 - Ignacy Jan Paderewski yn dod yn prif weinidog Gwlad Pwyl.
 2007 - Storm Kyrill yn taro Gogledd a Chanol Ewrop.

Genedigaethau

 1689 - Charles de Secondat, Baron de Montesquieu, awdur (m. 1755)
 1779 - Peter Roget, geiriadurwr (m. 1869)
 1809 - John Gwyn Jeffreys, naturiaethwr (m. 1885)
 1849 - Syr Edmund Barton, Prif Weinidog Awstralia (m. 1920)
 1867 - Rubén Darío, bardd a diplomydd (m. 1916)
 1877 - Hetty Broedelet-Henkes, arlunydd (m. 1966)
 1882 - A. A. Milne, llenor (m. 1956)
 1892 - Oliver Hardy, comedïwr (m. 1957)
 1904 - Cary Grant, actor (m. 1986)
 1911 - Danny Kaye, actor (m. 1987)
 1923 - Glyn Tegai Hughes, ysgolhaig, awdur a beirniad llenyddol (m. 2017)
 1926 - Jeannie Dumesnil, arlunydd (m. 2000)
 1933
David Bellamy, botanegydd (m. 2019) 
Ray Dolby, peirianydd sain (m. 2013)
 1934 - Raymond Briggs, awdur (m. 2022)
 1935 - Jon Stallworthy, bardd (m. 2014)
 1937 - John Hume, gwleidydd (m. 2020)
 1939 - Regina Silveira, arlunydd
 1940 - Iva Zanicchi, cantores
 1944 
Paul Keating, gwleidydd, Prif Weinidog Awstralia
Alexander Van der Bellen, gwleidydd, Arlywydd Awstria
 1955 - Kevin Costner, actor, cerddor, cynhyrchydd a chyfansoddwr
 1960 - Syr Mark Rylance, actor
 1964 - Jane Horrocks, actores
 1967 - Pieter Huistra, pel-droediwr
 1969 - Ever Palacios, pel-droediwr
 1971 - Pep Guardiola, pêl-droediwr
 1979 - Leo Varadkar, gwleidydd, Taoiseach
 1983 - Samantha Mumba, actores a chantores
 1984 - Makoto Hasebe, pel-droediwr
 1991 - Mitchell Duke, pel-droediwr

Marwolaethau

 474 - Leo I, ymerawdwr Byzantiwm
 1367 - Pedr I, brenin Portiwgal, 46
 1547 - Pietro Bembo, beirniad, ysgolhaig, a bardd, 76
 1844 - Azariah Shadrach, gweinidog ac awdur testunau crefyddol, 59
 1858 - Margarethe Jonas, arlunydd, 74
 1862 - John Tyler, 10fed Arlywydd yr Unol Daleithiau, 71
 1863 - Mangas Coloradas, pennaeth yr Apache Chiricahua Dwyreiniol, tua 70
 1870 - Rowland Williams, athro Hebraeg ac is-brifathro Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, 52
 1890 - Amadeo I, brenin Sbaen, 44
 1930 - Anna Abrahams, arlunydd, 80
 1936
Molly Cramer, arlunydd, 83 
Rudyard Kipling, llenor, 70
 1963 - Hugh Gaitskell, gwleidydd, 56
 1977 - Carl Zuckmayer, awdur, 80
 1997 - Myfanwy Piper, arlunydd, 85
 1999 - Frances Gershwin, arlunydd, 92
 2009 - Tony Hart, arlunydd a chyflwynwr teledu, 83
 2010 - Kate McGarrigle, cantores, 63
 2011 - Sargent Shriver, gwleidydd, 95
 2019 - Brian Stowell, personaliaeth radio, ieithydd, ffisegydd ac awdur Manawiaid, 82

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Crefydd y Byd
 Diwrnod Martin Luther King (yr Unol Daleithiau), pan fydd yn disgyn ar ddydd Llun

0118
Ionawr, 18
1970au

19g - 20g - 21g
1920au 1930au 1940au 1950au 1960au - 1970au - 1980au 1990au 2000au 2010au 2020au
1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979

Digwyddiadau a Gogwyddion

Arweinwyr y Byd
 Pab Pawl VI tan 1977
 Pab Ioan Pawl I 1977
 Pab Ioan Pawl II
 Brenhines Elizabeth II (y Deyrnas Unedig)
 Prif Weinidog Harold Wilson (y Deyrnas Unedig, tan 1970)
 Prif Weinidog Edward Heath (y Deyrnas Unedig, tan 1974)
 Prif Weinidog Harold Wilson (y Deyrnas Unedig, tan 1976)
 Prif Weinidog James Callaghan (y Deyrnas Unedig, tan 1979)
 Prif Weinidog Margaret Thatcher (y Deyrnas Unedig)
 Arlywydd Richard M. Nixon (Unol Daleithiau, tan 1974)
 Arlywydd Gerald Ford (Unol Daleithiau, tan 1977)
 Arlywydd Jimmy Carter (Unol Daleithiau)
 Ysgrifennydd Cyffredinol y Plaid Comiwnyddol Leonid Brezhnev (Леонид Ильич Брежнев) (Undeb Sofietaidd)
 Cadeirydd y Plaid Comiwnyddol Mao Zedong (毛澤東) (Tsieina, tan 1976)
 Cadeirydd y Plaid Comiwnyddol Hua Guofeng (华国锋) (Tsieina)
 Kim Il-sung
 Indira Gandhi
 Willy Brandt
 Helmut Schmidt
 Georges Pompidou
 Valéry Giscard d'Estaing
 Arlywydd Anwar El-Sadat (Yr Aifft, tan 1970)
 Golda Meir
 Yitzhak Rabin
 Menachem Begin
 Yasser Arafat
 Muammar al-Gaddafi
 Augusto Pinochet
 Fidel Castro

Diddanwyr

Chwaraeon
1980au

19g - 20g - 21g
1930au 1940au 1950au 1960au 1970au - 1980au - 1990au 2000au 2010au 2020au 2030au
1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989

Digwyddiadau a Gogwyddion
Ymgyrch Llosgi Tai Haf
Protestiadau Sgwâr Tiananmen 
Arweinwyr y Byd
Prif Weinidog Mahathir Mohamad (Maleisia) 
Pab Ioan Pawl II
Brenhines Elizabeth II (y Deyrnas Unedig)
Prif Weinidog Margaret Thatcher (y Deyrnas Unedig, tan 1989)
Prif Weinidog John Major (y Deyrnas Unedig)
Arlywydd Jimmy Carter (Unol Daleithiau, tan 1981)
Arlywydd Ronald Reagan (Unol Daleithiau, tan 1989)
Arlywydd George H. W. Bush (Unol Daleithiau)
Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol Leonid Brezhnev (Леонид Ильич Брежнев) (Undeb Sofietaidd, tan 1982)
Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol Yuri Andropov (Юрий Владимирович Андропов) (Undeb Sofietaidd, tan 1984)
Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol Konstantin Chernenko (Константин Устинович Черненко) (Undeb Sofietaidd, tan 1985)
Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol Mikhail Gorbachev (Михаил Сергеевич Горбачёв) (Undeb Sofietaidd)
Cadeirydd y Blaid Gomiwnyddol Hua Guofeng (华国锋) (Tsieina, tan 1981)
Cadeirydd ac Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol Hu Yaobang (胡耀邦) (Tsieina, tan 1987)
Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Gomiwnyddol Zhao Ziyang (赵紫阳) (Tsieina, tan 1989)
Cadeirydd y Comisiwn Canolog Milwrol Deng Xiaoping (鄧小平) (Tsieina)
Kim Il-sung
Indira Gandhi
Helmut Kohl
François Mitterrand
Augusto Pinochet
Fidel Castro
Arlywydd Saddam Hussein (Irac, 1979-2003)
Arlywydd Hafez al-Assad (Syria, o 1971)
Muammar al-Gaddafi (Libya, 1969-2011) 
Menachem Begin
Yitzhak Shamir
Shimon Peres
Yasser Arafat

Diddanwyr

Chwaraeon

1980au
Jimmy Carter

39ain Arlywydd yr Unol Daleithiau rhwng 1977 a 1981 oedd James Earl "Jimmy" Carter, Jr. (ganwyd 1 Hydref 1924). Yn 2002 enillodd Wobr Heddwch Nobel am ei waith dros hawliau dynol.

Mae Jimmy Carter yn hoff iawn o waith Dylan Thomas. Ymhlith y llyfrau a gyhoeddodd y mae Palestine: Peace Not Apartheid.

 
Arlywyddion yr Unol Daleithiau
Enillwyr Gwobr Heddwch Nobel
Genedigaethau 1924
Gwleidyddion Americanaidd
Pobl o Georgia
Ronald Reagan

40fed (1981–1989) Arlywydd Unol Daleithiau America oedd Ronald Wilson Reagan (6 Chwefror 1911 - 5 Mehefin 2004).
Roedd yn actor mewn ffilmiau cyn iddo ddod yn Llywodraethwr Talaith Califfornia yn 1966.

Reagan oedd y person hynaf i gael ei ethol fel Arlywydd yr Unol Daleithiau, nes Donald Trump. Roedd e'n 69 blwydd a 349 diwrnod oed pan ddaeth yn arlywydd yn 1981.

 
Genedigaethau 1911
Marwolaethau 2004
Gwleidyddion Americanaidd
Arlywyddion yr Unol Daleithiau
Pobl fu farw o glefyd Alzheimer
Pobl fu farw o niwmonia
Pobl o Illinois
Teulu Reagan
George H. W. Bush

41ain Arlywydd yr Unol Daleithiau rhwng 1989 a 1993 oedd George Herbert Walker Bush (12 Mehefin 1924 – 30 Tachwedd 2018).

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd roedd Bush yn beilot yn Llynges yr Unol Daleithiau, yn y Môr Tawel. O 1976 ymlaen roedd yn gyfarwyddwr yn y Gwasanaeth Cyfrin Canolog, ac roedd yn Is-arlywydd am wyth mlynedd o 1981 hyd 1989.

Daeth ei fab, George W. Bush yn Arlywydd, ac felly cyfeirir at George H W Bush weithiau fel "Bush yr Hynaf".

Cyfeiriadau 

Arlywyddion yr Unol Daleithiau
Cyfarwyddwyr y CIA
Genedigaethau 1924
Gwleidyddion Americanaidd yr 20fed ganrif
Is-Arlywyddion yr Unol Daleithiau
Marwolaethau 2018
Pobl o Massachusetts
Teulu Bush
George W. Bush

43edd Arlywydd yr Unol Daleithiau o 2001 hyd 2009 oedd   (ganwyd 6 Gorffennaf 1946). Gwasanaethodd am ddau dymor, y cyfnod hiraf posibl dan gyfansoddiad yr Unol Daleithiau.

Yn ôl pôl piniwn a gyhoeddwyd yn y papur newydd Prydeinig, The Guardian
 cyn etholiad 2009, roedd 54% o bobl mewn deg gwlad ar draws y byd yn cefnogi John Kerry a dim ond 27% yn cefnogi George Bush.  Ond roedd Bush yn boblogaidd iawn o fewn yr Unol Daleithiau.

Dolen allanol 
  Bywgraffiad swyddogol

 
Genedigaethau 1946
Gwleidyddion Americanaidd
Arlywyddion yr Unol Daleithiau
Llywodraethwyr Texas
Pobl o Connecticut
Teulu Bush
Bill Clinton

42ain Arlywydd yr Unol Daleithiau, o 1993 i 2001, oedd William Jefferson Clinton (ganwyd William Jefferson Blythe III ar 19 Awst 1946). Roedd Clinton yn Llywodraethwr Arkansas bum gwaith. Mae ei wraig, Hillary Rodham Clinton, ar hyn o bryd yn ei hail dymor fel seneddwr Efrog Newydd.

Arlywyddiaeth

Cabinet

Yr economi 

Yn ystod tymor Clinton fel arlywydd, gwelodd cynnydd yn economi'r wlad, gostwng yn ddiweithdra ac ymchwydd yn y cyfnewidfa stoc. Roedd rhai o'r lwyddiannau economaidd yn ystod gweinyddiaeth Clinton yn gynnwys:
Mwy na 22 miliwn o swyddi newydd
Cynnydd mewn cyfradd perchenogaeth cartref o 64.0% i 67.5%
Cyfradd diweithdra isaf am 30 mlynedd
Incymau uwch ar phob lefel
Gwario llywodraethol isaf fel canran o CMC ers 1974
Perchenogaeth stoc uwch gan teuluoedd nag erioed
Cynnydd o 220% yn y Dow Jones Industrial Average, a chynydd o 300% yn y Nasdaq o 1993 i 2001

Masnach 
Cefnogydd cryf o NAFTA oedd Clinton. Er roedd e'n gwynebu llawer o wrthwynebiad i'r cytundeb masnachol o fewn plaid ei hunain, fe lwyddod i basio fe rhwng yr Unol Daleithiau, Canada a Mecsico yn 1995.

Cysylltiadau â Chymru 
Mae gan wraig Clinton, Hillary Rodham Clinton, linach Gymreig, a dywedir ei bod yn falch iawn o'r ffaith.
Yn 2001 rhoddodd Clinton ddarlith ar gynnig gwrthdaro i 1300 o bobl yng Ngwyl y Gelli yn Y Gelli Gandryll. Soniodd hefyd am ei amser yn y Tŷ Gwyn a'i brofiad yn ymwneud ag arweinwyr eraill y byd. Gorffennodd  â dyfyniad o waith Dylan Thomas:All our deeds and words, each truth, each lie, die in unjudging love.

Cyfeiriadau

Dolenni allanol 

 BBC Newyddion – Arlywyddiaeth llawn sgandal Bill Clinton
  The White House – Biography of William J. Clinton 
  William J. Clinton Foundation

Arlywyddion yr Unol Daleithiau
Genedigaethau 1946
Gwleidyddion Americanaidd
Pobl o Arkansas
Teulu Clinton
1940au

19g - 20g - 21g
1890au 1900au 1910au 1920au 1930au - 1940au - 1950au 1960au 1970au 1980au 1990au
1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949

Digwyddiadau a Gogwyddion

Arweinwyr y Byd
 Pab Piws XII
 Brenin George VI (y Deyrnas Unedig)
 Prif Weinidog Neville Chamberlain (y Deyrnas Unedig, tan 1940)
 Prif Weinidog Winston Churchill (y Deyrnas Unedig, tan 1945)
 Prif Weinidog Clement Attlee (y Deyrnas Unedig)
 Arlywydd Franklin D. Roosevelt (Unol Daleithiau, tan 1945)
 Arlywydd Harry S Truman (Unol Daleithiau)
 Francisco Franco
 Ymerawdwr Hirohito (Japan), Yr Ymerawdwr Showa
 Arweinydd Benito Mussolini (Yr Eidal, tan 1943)
 Arweinydd Adolf Hitler (Yr Almaen, tan 1945)
 Arweinydd Josef Stalin (Иосиф Сталин) (Undeb Sofietaidd)
 Cadeirydd y Llywodraeth Cenedlaethol Lin Sen (林森) (Tsieina, tan 1943)
 Cadeirydd y Llywodraeth Cenedlaethol Chiang Kai-shek (蔣介石) (Tsieina, tan 1948)
 Arlywydd Chiang Kai-shek (蔣介石) (Tsieina, (yn Taiwan ar ôl 1949))
 Cadeirydd y Plaid Comiwnyddol Mao Zedong (毛澤東) (Tsieina)
 Kim Il-sung
 Jawaharlal Nehru

Diddanwyr

Chwaraeon
19 Awst

19 Awst yw'r unfed dydd ar ddeg ar hugain wedi'r dau gant (231ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (232ain mewn blynyddoedd naid). Erys 134 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
1919 - Cydnabyddwyd annibyniaeth Affganistan ar y Deyrnas Unedig (wedi i Affganistan gyhoeddi ei hannibyniaeth ar 8 Awst).
1987 - Cyflafan Hungerford.

Genedigaethau 
232 - Probus, Ymerawdwr Rhufain (m. 282)
1631 - John Dryden, bardd (m. 1700)
1689 - Samuel Richardson, nofelydd (m. 1761)
1856 - Mary Gasparioli, arlunydd (m. ?)
1857 - Robert Jones, arwr milwrol (m. 1898)
1871 - Orville Wright, dyfeisiwr (m. 1948)
1883 - Coco Chanel, dylunydd ffasiwn (m. 1971)
1902 - Ogden Nash, bardd (m. 1971)
1905 - Josette Bournet, arlunydd (m. 1962)
1921 - Gene Roddenberry, sgriptiwr a chynhyrchydd ffilm (m. 1991)
1930 - Frank McCourt, nofelydd (m. 2009)
1939 - Ginger Baker, cerddor (m. 2019)
1940 - Johnny Nash, canwr (m. 2020)
1946 - Bill Clinton, 42ain Arlywydd yr Unol Daleithiau
1948 - Tipper Gore, awdures
1953 - Nanni Moretti, actor
1969
Matthew Perry, actor
Lorena Villablanca, arlunydd
1994 - Nafissatou Thiam, athletwraig

Marwolaethau 
14 - Augustus, Ymerawdwr Rhufain, 76
1662 - Blaise Pascal, athronydd a mathemategydd, 39
1821 - Marie-Denise Villers, arlunydd, 47
1932 - Julia Beatrice How, arlunydd, 64
1936 - Federico García Lorca, awdur, 38
1977 - Groucho Marx, comedïwr, 86
1994 - Linus Pauling, cemegydd, 93
2005 - Mo Mowlam, gwleidydd, 55
2012 - Tony Scott, cynhyrchydd ffilm, 68
2017 - Brian Aldiss, nofelydd, 92
2020 - Andrea Neumann, arlunydd, 51

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Clydog

0819
Awst, 19
Arlywydd yr Unol Daleithiau

Mae Arlywydd Unol Daleithiau America yn ben gwladwriaeth Unol Daleithiau America. Yn ôl cyfansoddiad yr Unol Daleithiau (UDA) ef hefyd yw prifweithredwr y llywodraeth ffederal a chadbennaeth y lluoedd arfog.

Etholir yr Arlywydd a'r Is-Arlywydd gan y Coleg Etholiadol UDA pob pedair blynedd. Mae pob talaith yn anfon yr un nifer o etholwyr i'r coleg etholiadol ag sydd ganddynt o seneddwyr a chynrychiolwyr yng Nghyngres UDA. Mae'r etholwyr yn ymrwymo i bleidleisio yn ôl canlyniadau etholiad cyffredinol a gynhelir ym mhob talaith ar yr un diwrnod.

Bu o leiaf 8 Arlywydd o dras Cymreig gan gynnwys:

 John Adams – Ail Arlywydd (1735 – 1826)
 Thomas Jefferson – 3ydd Arlywydd (1743 – 1826)
 James Madison – 4ydd Arlywydd (1751 – 1836)
 James Monroe – 5ed Arlywydd (1758-1831)
 John Quincy Adams – 6ed Arlywydd (1767 – 1848)
 William Henry Harrison – 9fed Arlywydd (1773 – 1841)
 Abraham Lincoln – 16ed Arlywydd (1809 – 1865)
 James A. Garfield – 20fed Arlywydd (1831 – 1881)

Rhestr Arlywyddion Unol Daleithiau America

Cyfeiriadau 

 
Unol Daleithiau
1945

19g - 20g - 21g
1890au 1900au 1910au 1920au 1930au - 1940au - 1950au 1960au 1970au 1980au 1990au
1940 1941 1942 1943 1944 - 1945 - 1946 1947 1948 1949 1950

Digwyddiadau

13 Chwefror - Awyrlu Brenhinol Prydain (RAF) yn bomio Dresden, Yr Almaen
7 Mawrth - Sefydlu'r Cynghrair Arabaidd
1 Ebrill - Brwydr Okinawa
9 Ebrill - Diwedd Brwydr Königsberg
30 Ebrill - Hunanladdiad Adolf Hitler ac Eva Braun; Berlin yn syrthio
Ebrill - Sefydlu Remploy
5 Gorffennaf Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1945, safodd ymgeisydd yn ddiwrthwynebiad - y tro olaf i hyn ddigwydd yng Nghymru. Will Jon, Llafur, Gorllewin y Rhondda.
8 Mai - Ildio'r Almaen; diwedd yr Ail Ryfel Byd yn Ewrop
Gorffennaf - Clement Davies yn dod yn arweinydd y Blaid Ryddfrydol ym Mhrydain.
6 Awst - Bomio atomig dinas Hiroshima gan Unol Daleithiau America
9 Awst - Bomio atomig dinas Nagasaki gan Unol Daleithiau America
2 Medi - Ildio Japan; diwedd yr Ail Ryfel Byd yn Asia
24 Hydref - Sefydlu'r Cenhedloedd Unedig yn San Francisco
Ffilmiau
The Lost Weekend, gyda Ray Milland
Llyfrau
Idris Davies - Tonypandy and other poems
D. Gwenallt Jones - Detholiad o Ryddiaith Gymraeg R. J. Derfel
Huw Menai - The Simple Vision
Drama
Bertolt Brecht - Der Kaukasische Kreidekreis
Mary Chase - Harvey
Cerddoriaeth
Benjamin Britten - Peter Grimes
Ivor Novello - Perchance to Dream
Richard Strauss - Metamorphosen
Gwyddoniaeth
Darganfod yr elfen Americaniwm gan Glenn T. Seaborg a'r elfen Promethiwm gan J.A. Marinsky

Genedigaethau
6 Ionawr - Barry John, chwaraewr rygbi
26 Ionawr - Jacqueline Du Pré, sielyddes (m. 1987)
19 Chwefror - Huw Llywelyn Davies, darlledwr
8 Mawrth - Micky Dolenz, cerddor ac actor
2 Mai - Eddie Avoth, paffiwr
9 Mai
Gamal El-Ghitani, nofelydd a golygydd (m. 2015)
Jupp Heynckes, pêl-droediwr
 31 Mai - Laurent Gbagbo, gwleidydd
14 Awst
Steve Martin, comedïwr ac actor
Wim Wenders, cyfarwyddwr ffilm
17 Mehefin
Ken Livingstone, gwleidydd
Eddy Merckx, seiclwr
19 Mehefin - Aung San Suu Kyi, gwleidydd
23 Awst - Anthony Crockett, Esgob Bangor
31 Awst - Van Morrison, cerddor
7 Medi - Max Boyce, canwr a chomediwr
 18 Hydref - Huell Howser, actor (m. 2013)
19 Hydref
Divine, actor a canwr (m. 1988)
John Lithgow, actor
 23 Hydref - Maggi Hambling, arlunydd
 27 Hydref - Luiz Inácio Lula da Silva, Arlywydd Brasil
 30 Hydref - Henry Winkler, actor
12 Tachwedd - Neil Young, cerddor

Marwolaethau
11 Ionawr - Caradoc Evans, awdur, 66
26 Mawrth - David Lloyd George, 82
28 Ebrill - Benito Mussolini, 56
30 Ebrill
Adolf Hitler, 54
Eva Braun, 33
24 Hydref - Vidkun Quisling, cydweithredwr â'r Natsïaid, 58

Gwobrau Nobel
 Ffiseg: Wolfgang Pauli
 Cemeg: Artturi Ilmari Virtanen
 Meddygaeth: Alexander Fleming, Ernst Chain a Howard Florey
 Llenyddiaeth: Gabriela Mistral
 Heddwch: Cordell Hull

Eisteddfod Genedlaethol (Rhosllanerchrugog)
 Cadair: Tom Parri Jones
 Coron: dim gwobr
 Medal Ryddiaeth: dyfarnwyd yn 1948

1945
19 Mai

19 Mai yw'r pedwerydd dydd ar bymtheg a thrigain wedi'r cant (139ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (140fed mewn blwyddyn naid). Erys 226 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn. Ar 19 Mai, dethlir Dydd Gŵyl Erwan, nawddsant Llydaw.

Digwyddiadau 
 1536 - Gweithredu o Ann Boleyn.
 1649 - Derbyniwyd deddf yn datgan bod Cymru a Lloegr yn Weriniaeth gan senedd San Steffan.
 2018 - Tywysog Harri, Dug af Sussex yn priodi Meghan, Duges Sussex.

Genedigaethau 

 1744 - Charlotte o Mecklenburg-Strelitz, brenhines Siôr III, Brenin y Deyrnas Unedig (m. 1818)
 1762 - Johann Gottlieb Fichte, athronydd (m. 1814)
 1812 - Yr Arglwyddes Charlotte Guest (m. 1895)
 1861 - Fonesig Nellie Melba, cantores opera (m. 1931)
 1879 - Nancy Astor, gwleidydd (m. 1964)
 1890 - Ho Chi Minh, gwleidydd (m. 1969)
 1895 - Charles Sorley, bardd (m. 1915)
 1909 - Nicholas Winton, dyngarol (m. 2015)
 1916 - Erna Roder, arlunydd (m. 2007)
 1925
Malcolm X (m. 1965)
Maria Felder, arlunydd (m. 1995)
Pol Pot, chwyldroadwr (m. 1998)
 1926 - David Jacobs, cyflwynydd teledu (m. 2013)
 1928 - Anna Fjodorovna Kostina, arlunydd (m. 2018)
 1933 - Edward de Bono, athronydd (m. 2021)
 1941 - Nora Ephron, awdures (m. 2012)
 1944 - Peter Mayhew, actor (m. 2019)
 1951 - Joey Ramone, cerddor (m. 2001)
 1953 - Victoria Wood, actores, cantores a digrifwraig (m. 2016)
 1954 - Phil Rudd, drymiwr
 1970 - Stuart Cable, cerddor (m. 2010)
 1979 - Andrea Pirlo, pêl-droediwr
 1992
Sam Smith, canwr
Heather Watson, chwaraewraig tenis

Marwolaethau 

 1303 - Erwan, nawddsant Llydaw
 1389 - Dmitry Donskoy, Tywysog Mawr Moscow
 1536 - Ann Boleyn, ail wraig Harri VIII, brenin Lloegr, tua 30–35
 1841 - John Blackwell, bardd, 42
 1898 - William Ewart Gladstone, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 88
 1935
Margot van Hasselt, arlunydd, 55
T. E. Lawrence, archeolegydd, milwr ac awdur, 46
 1984 - Syr John Betjeman, bardd, 77
 1994 - Jacqueline Kennedy Onassis, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau a gwraig John F. Kennedy ac Aristotle Onassis, 64
 2009 - Robert F. Furchgott, meddyg, biocemegydd a chemegydd, 92
 2011 - Garret FitzGerald, gwleidydd, Taoiseach, 85
 2014 - Syr Jack Brabham, gyrrwr Fformiwla Un, 88
 2023 - Martin Amis, nofelydd, 73

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd Gŵyl Erwan, nawddant Llydaw
 Diwrnod Coffa Hil-laddiad Groeg
 Diwrnod Ieuenctid a Chwaraeon (Twrci)
 Diwrnod Malcolm X (yr Unol Daleithiau)
 Diwrnod y Mamau (Cirgistan)

0519
Mai, 19
1941

19g - 20g - 21g
1890au 1900au 1910au 1920au 1930au - 1940au - 1950au 1960au 1970au 1980au 1990au
1936 1937 1938 1939 1940 - 1941 - 1942 1943 1944 1945 1946

Digwyddiadau 
 19 Chwefror-21 Chwefror - Blitz Abertawe
 3 Mawrth - Y Luftwaffe yn bomio Caerdydd. Ymosodiad yn ochr orllewinol y ddinas, yn enwedig ardal Treganna a Glanyrafon, lle lladdwyd 50 o bobl mewn un stryd – Stryd De Burgh.
 25 Ebrill - Norodom Sihanouk yn dod yn brenin Cambodia.
 27 Mai - Suddiad y cadlong Bismarck yn y Cefnfor yr Iwerydd
 7 Rhagfyr - Ymosodiad ar Pearl Harbor gan Japan
 Ffilmiau
 Citizen Kane
 How Green Was My Valley
 Llyfrau
 Vernon Watkins - Ballad of the Mari Lwyd
 Edward Tegla Davies - Gyda'r Glannau
 Cerddoriaeth
 Glenn Miller - "Chattanooga Choo Choo"
 Mansel Thomas - The White Rose
 David Wynne - Songs of Solitude
 Gwyddoniaeth
 Darganfyddiad yr elfen gemegol Plwtoniwm gan Glenn T. Seaborg, Arthur C. Wahl, Joseph W. Kennedy ac Emilio G. Segrè

Genedigaethau 
 8 Ionawr - Graham Chapman, actor a chomediwr (m. 1989)
 17 Chwefror - Gene Pitney, canwr (m. 2006)
 27 Chwefror - Paddy Ashdown, gwleidydd (m. 2018)
 18 Ebrill - Michael D. Higgins, Arlywydd Iwerddon
24 Ebrill - Richard Holbrooke, diplomydd (m. 2010)
 24 Mai - Bob Dylan, canwr
 25 Mai - Fladimir Foronyn, arlywydd Moldofa
18 Mehefin - Delia Smith, cogydd
 7 Gorffennaf - Michael Howard, gwleidydd
 26 Medi - Patrick Hannan, newyddiadurwr (m. 2009)
 26 Hydref - Charlie Landsborough, canwr a chyfansoddwr
1 Tachwedd - Nigel Dempster, newyddiadurwr (m. 2007)

Marwolaethau 
 13 Ionawr - James Joyce, nofelydd a bardd, 58
 11 Mawrth - Syr Henry Walford Davies, cyfansoddwr, 71
 28 Mawrth - Virginia Woolf, awdures, 59
 7 Mai - Syr James George Frazer, anthropolegydd, 87
 11 Gorffennaf - Syr Arthur Evans, hynafieithydd, 90
 7 Awst - Rabindranath Tagore, bardd, 80

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: dim gwobr
 Cemeg: dim gwobr
 Meddygaeth: dim gwobr
 Llenyddiaeth: dim gwobr
 Heddwch: dim gwobr

Eisteddfod Genedlaethol (Hen Golwyn) 
 Cadair: Roland Jones
 Coron: J. M. Edwards
 Medal Ryddiaeth: Gwilym R. Jones, Y Purdan
22 Ionawr

22 Ionawr yw'r 22ain dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 343 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (344 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1901 - Marwolaeth Victoria, brenhines y Deyrnas Unedig; Edward VII yn dod yn brenin y Deyrnas Unedig ac Ymerawdwr India.
 1924 - Ramsay MacDonald yn dod yn Prif Weinidog y Deyrnas Unedig.
 1944 - Cyfarfu Eva Duarte y Cadfridog yr Ariannin Juan Perón yn Buenos Aires.
 2005 - Cyngerdd yn Stadiwm y Mileniwm, Caerdydd, gyda Eric Clapton, Aled Jones, Charlotte Church, Katherine Jenkins, i godi arian i'r apêl tsunami.
 2006 - Evo Morales yn dod yn Arlywydd Bolifia.
 2018 - George Weah yn dod yn Arlywydd Liberia.

Genedigaethau 

 1561 - Syr Francis Bacon, athronydd (m. 1626)
 1729 - Gotthold Ephraim Lessing, awdur (m. 1781)
 1751 - David Richards, bardd (m. 1827)
 1777 - Joseph Hume, gwleidydd (m. 1855)
 1788 - George Gordon Byron, bardd (m. 1824)
 1849 - August Strindberg, dramodydd (m. 1912)
 1873 - David Miall Edwards, diwinydd a llenor (m. 1941)
 1875 - D. W. Griffith, cyfarwyddwr ffilm (m. 1948)
 1891 - Antonio Gramsci, athronydd, llenor a gwleidydd (m. 1937)
 1898 - Sergei Eisenstein, cyfarwyddwr ffilm (m. 1948)
 1909 - U Thant, Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig (m. 1974)
 1914 - Margaret Mellis, arlunydd (m. 2009)
 1916 - Henri Dutilleux, cyfansoddwr (m. 2013)
 1920 - Chiara Lubich, awdures (m. 2008)
 1931 - Sam Cooke, canwr (m. 1964)
 1932 - Piper Laurie, actores
 1935 - Miriam Kastner, gwyddonydd
 1940 - Syr John Hurt, actor (m. 2017)
 1946 - Malcolm McLaren, impresario (m. 2010)
 1953 - Mitsuo Kato, pel-droediwr
 1960 - Michael Hutchence, canwr (m. 1997)
 1963 - Huw Irranca-Davies, gwleidydd Llafur
 1965 - Diane Lane, actores
 1968 - Guy Fieri, cogydd, actor a digrifwr
 1977 - Hidetoshi Nakata, pêl-droediwr
 1987 - Shane Long, pêl-droediwr

Marwolaethau 

 1666 - Shah Jahan, ymerawdwr Mogul
 1794 - John Stuart, Arglwydd Mount Stuart, gwleidydd a mab John Stuart, Ardalydd 1af Bute, 26 
 1900 - David Edward Hughes, gwyddonydd, telynor a dyfeiswr, 68
 1901 - Victoria, brenhines y Deyrnas Unedig, 81
 1922 - Pab Bened XV, 68 (niwmonia)
 1973 - Lyndon B. Johnson, 36ain Arlywydd yr Unol Daleithiau, 64
 2004 - Islwyn Ffowc Elis, awdur, 79
 2008 - Heath Ledger, actor, 28
 2010 - Jean Simmons, actores, 80
 2011 - Solange Bertrand, arlunydd, 97
 2018 - Ursula K. Le Guin, nofelydd, 88
 2021
Hank Aaron, chwaraewr pel-fas, 86
Sharon Penman, nofelydd hanesyddol, 75
 2022 - Ellen Laan, gwyddonydd, 59

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Undod (Wcrain)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1909 (Ceiliog), 1947 (Mochyn), 2004 (Mwnci), 2023 (Cwningen), 2042 (Ci), 2080 (Llygoden fawr)

Cyfeiriadau 

0122
Ionawr, 22
5 Tachwedd

5 Tachwedd yw'r nawfed dydd wedi'r trichant (309fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (310fed mewn blynyddoedd naid). Erys 56 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1605 - Guto Ffowc yn ceisio lladd brenin Lloegr a ffrwydro Palas San Steffan.
 1839 - milwyr yn saethu at Siartwyr mewn ysgarmes yng Nghasnewydd, gan ladd o leiaf ugain ohonynt.
 1844 - Mae James K. Polk wedi ei eithol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
 1872 - Mae Ulysses S. Grant yn cael ei ail-ethol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
 1912 - Mae Woodrow Wilson wedi ei eithol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
 1940 - Mae Franklin D. Roosevelt yn cael ei ail-ethol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
 1956 - Ymosododd tanciau'r Undeb Sofietaidd ar Hwngari, gan ddod ag ymgais pobl Hwngari i adfer democratiaeth i ben. Amcangyfrifir bod rhyw 20,000 o bobl Hwngari wedi eu lladd.
 1968 - Mae Richard Nixon wedi ei eithol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
 1996 - Mae Bill Clinton yn cael ei ail-ethol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
 2017 - Cyflafan Sutherland Springs yn Texas, UDA.

Genedigaethau 

 1865 - Margaret MacDonald, arlunydd (m. 1933)
 1913 
Gisela Andersch, arlunydd (m. 1987)
Vivien Leigh, actores (m. 1967)
 1924 - Alice Colonieu, arlunydd (m. 2010)
 1926 - John Berger, beirniad celf, llenor ac arlunydd (m. 2017)
 1928 
Vilma G. Holland, arlunydd (m. 2005)
Manaba Omarovna Magomedova, arlunydd (m. 2013)
 1930 - Lee Lozano, arlunydd (m. 1999)
 1931 - Ike Turner, cerddor (m. 2007)
 1936 - Uwe Seeler, pêl-droediwr (m. 2022)
 1941 - Art Garfunkel, canwr
 1943 - Sam Shepard, cyfarwyddwr ffilm (m. 2017)
 1953 - Tricia Marwick, gwleidydd
 1959 - Bryan Adams, canwr
 1960 - Tilda Swinton, actores
 1963 
Hans Gillhaus, pel-droediwr
Yair Lapid, gwleidydd, Prif Weinidog Israel
 1970 - Tamzin Outhwaite, actores
 1975 - Lisa Scott-Lee, cantores
 1981 - Kseniya Sobchak, cyflwynydd teledu, model a gwleidydd
 1986 - Kasper Schmeichel, pêl-droediwr
 1992 - Odell Beckham, pêl-droediwr Americanaidd
 1997 - Chris Mepham, pel-droediwr

Marwolaethau 

 1772 - Dorothea Storm-Kreps, 38, arlunydd
 1807 - Angelica Kauffman, 56, arlunydd
 1872 - Margaretha Cornelia Boellaard, 67, arlunydd
 1879 - James Clerk Maxwell, 48, gwyddonydd
 1913 - Bramine Hubrecht, 68, arlunydd
 1955 - Maurice Utrillo, 71, arlunydd
 1956 - Art Tatum, pianydd jazz, 47
 1960 - Mack Sennett, 80, cyfarwyddwr a chynhyrchydd ffilm
 1962 - Percy Cudlipp, 56, newyddiadurwr
 1997 - Syr Isaiah Berlin, 88, athronydd
 2010 - Jill Clayburgh, 66, actores
 2013 - Stuart Williams, 83, pêl-droediwr
 2021 - Mei Jones, 68, actor a scriptwr

Gwyliau a chadwraethau 
 Noson Guto Ffowc
 Dydd Gŵyl Sant Cybi

1105
Tachwedd, 05
Rhestr Prif Weinidogion y Deyrnas Unedig

Dyma restr Prif Weinidogion y Deyrnas Unedig, ers i'r Prif Weinidog cyntaf yn yr ystyr modern, Robert Walpole, gymryd y swydd yn 1721.

Allwedd

Allwedd

 
Deyrnas Unedig, Prif Weinidogion y
25 Ionawr

25 Ionawr yw'r 25ain dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 340 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (341 mewn blwyddyn naid).

Dethlir diwrnod Santes Dwynwen ar y dyddiad hwn.

Digwyddiadau 
 1327 - Edward III yn dod yn frenin Lloegr.
 1533 - Priodas Harri VIII, brenin Lloegr, ac Ann Boleyn.
 1554 - Sefydlu Sao Paulo.
 1576 - Sefydlu Luanda.
 1924 - Cynhaliwyd Gemau Olympaidd y Gaeaf am y tro cyntaf yn Chamonix, Ffrainc.
 1971 
Himachal Pradesh yn dod yn talaith India.
Idi Amin yn dod yn arweinydd Wganda.
 2011 - Gwanwyn Arabaidd: Mae protestiadau'n dechrau yn yr Aifft.
 2021 - Pandemig COVID-19: Mae nifer heintiadau COVID-19 a gofnodwyd yn cyrraedd 100,000,000.
 2023 - Chris Hipkins yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd.

Genedigaethau 

 1477 - Anna, Duges Llydaw, brenhines Siarl VIII, brenin Ffrainc (m. 1514)
 1627 - Robert Boyle, ffisegydd a chemegydd (m. 1691)
 1736 - Joseph-Louis Lagrange, mathemategiwr (m. 1813)
 1759 - Robert Burns, bardd (m. 1796)
 1874 - W. Somerset Maugham, dramodydd, nofelydd ac awdur (m. 1965)
 1882 - Virginia Woolf, nofelydd (m. 1941)
 1899 - Paul-Henri Spaak, gwleidydd (m. 1986)
 1914 - Magda Hagstotz, arlunydd (m. 2001)
 1917
Edna Andrade, arlunydd (m. 2008)
Rosalie Gascoigne, arlunydd (m. 1999)
 1922 - Mary Newcomb, arlunydd (m. 2008)
 1923 - Eva Zeller, bardd a nofelydd (m. 2022)
 1926 - Margaret Klimek Phillips, arlunydd (m. 2002)
 1928 - Eduard Shevardnadze, gwleidydd (m. 2014)
 1932 - Yukio Shimomura, pel-droediwr
 1933 - Corazon Aquino, gwleidydd (m. 2009)
 1938 
Etta James, cantores (m. 2012)
Vladimir Vysotsky, canwr (m. 1980)
 1942 - Eusébio, pêl-droediwr (m. 2014)
 1951 - Steve Prefontaine, rheddwr (m. 1975)
 1960 - Nobuyo Fujishiro, pel-droediwr
 1971 - Ana Ortiz, actores a chantores
 1978 - Volodymyr Zelenskyy, actor, comediwr a gwleidydd, Arlywydd Wcrain
 1981 - Alicia Keys, cantores
 1982 - Noemi, cantores Eidalaidd
 1983 - Yasuyuki Konno, pel-droediwr
 1984 - Robinho, pêl-droediwr
 1997 - Chelsie Giles, judoka

Marwolaethau 

 844 - Pab Grigor IV
 1908 - Ouida (Maria Louise Ramé), awdur, 69
 1947 - Al Capone, troseddwr, 48
 1961 - Nadezhda Udaltsova, arlunydd, 75
 1971 - Severa Dennstedt, arlunydd, 77
 1990 - Ava Gardner, actores, 67
 2004 - Fanny Blankers-Koen, athletwraig, 85
 2015 - Demis Roussos, canwr, 68
 2017 
Mary Tyler Moore, actores, 80
Syr John Hurt, actor, 77
 2022
Wyn Calvin, actor a digrifwr, 96
Barry Cryer, comediwr, 86
Wim Jansen, chwaraewr a rheolwr pel-droed, 75
 2023 - J. Elwyn Hughes, awdur, athro, golygydd ac ieithydd, 82

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Dwynwen
 Nos Burns
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1906 (Ceffyl), 1963 (Cwningen), 1982 (Ci), 2020 (Llygoden fawr), 2096 (Draig)

0125
Ionawr, 25
26 Ionawr

26 Ionawr yw'r 26ain dydd o'r flwyddyn yng Calendr Gregori. Mae 339 dydd yn weddill yn y flwyddyn (340 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1616 - Willem Cornelis Schouten a Jacob Le Maire yn hwylio rownd yr Horn am y tro cyntaf.
 1788 - Mae "Fflyd Cyntaf" euogfarnau Prydain yn cyrraedd Sydney Cove, Awstralia.
 1837 - Michigan yn dod yn talaith yr Unol Daleithiau.
 1841 - Hong Kong yn cael ei ildio i Brydain ar brydles gan Tsieina.
 1861 - Secedau Louisiana o'r Unol Daleithiau.
 1870 - Virginia yn ailymuno a'r Unol Daleithiau.
 1871 - Rhufain yw prifddinas Teyrnas yr Eidal.
 1921 - Damwain drên Sir Drefaldwyn.
 1950 - Sefydlu Gweriniaeth India.
 1965 - Hindi yn cael ei datgan yn iaith swyddogol India
 1993 - Václav Havel yn arlywydd cyntaf y Weriniaeth Tsiec newydd
 2001 - Daeargryn Gujarat.
 2005 - Condoleezza Rice yn dod yn Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau.
 2021
Pandemig COVID-19: Mae'r doll marwolaeth COVID-19 a gofnodwyd  gan y Deyrnas Unedig yn cyrraedd 100,000.
Antony Blinken yn dod yn Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau.

Genedigaethau 
 1763 - Siarl XIV, brenin Sweden a Norwy (m. 1841)
 1781 - Achim von Arnim, bardd (m. 1831)
 1794 - Marie-Antoinette Petit-Jean, arlunydd (m. 1832)
 1865 - Sabino Arana, awdur a gwleidydd (m. 1903)
 1879 - Lilian Davidson, arlunydd (m. 1954)
 1880 - Douglas MacArthur, cadfridog (m. 1964)
 1905 - Maria von Trapp, cantores (m. 1987)
 1917 - Gretli Fuchs, arlunydd (m. 1995)
 1918 
Nicolae Ceausescu, gwleidydd (m. 1989)
Philip José Farmer, awdur (m. 2009)
 1925 - Paul Newman, actor (m. 2008)
 1926 - Dorothea Decker, arlunydd
 1935 - Fonesig Paula Rego, arlunydd (m. 2022)
 1944 - Angela Davis, awdures
 1945 - Jacqueline du Pré, sielyddes (m. 1987)
 1950 - Jörg Haider, gwleidydd (m. 2008)
 1953 - Anders Fogh Rasmussen, gwleidydd
 1958 - Ellen DeGeneres, actores, digrifwraig a chyflwynydd teledu
 1961 - Wayne Gretzky, chwaraewr hoci ia
 1963 - José Mourinho, rheolwr pel-droed
 1973 - Brendan Rodgers, rheolwr pel-droed
 1996 - Tyger Drew-Honey, actor

Marwolaethau 
 1823 - Edward Jenner, 73, meddyg
 1885 - Charles George Gordon, 51, cadfridog
 1910 - Tony van Alphen, 31, arlunydd
 1939 - Rin Yamashita, 81, eiconograffwr
 1946 - Elena Brockmann, 80, arlunydd
 1970 - Albert Evans-Jones (Cynan), 74, bardd
 1972 - Mahalia Jackson, 60, cantores
 1973 - Edward G. Robinson, 79, actor
 1979 - Nelson Rockefeller, 70, gwleidydd
 1988 - Raymond Williams, 66, awdur dylanwladol
 2005 - Vilma G. Holland, 76, arlunydd
 2016 - Eva Schorr, 88, arlunydd
 2017 - Tam Dalyell, 84, gwleidydd
 2019 - Michel Legrand, 86, cyfansoddwr
 2020 - Kobe Bryant, 41, chwaraewr pel-fasged

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd Awstralia
 Dydd Gweriniaeth (India)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1914 (Teigr), 1933 (Ceiliog), 1944 (Mwnci). 2009 (Ych), 2028 (Mwnci), 2047 (Cwningen), 2066 (Ci), 2085 (Neidr)

0126
Ionawr, 26
27 Ionawr

27 Ionawr yw'r 27ain dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 338 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (339 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
1944 - Diwedd Gwarchae Leningrad
1945 - Mae'r Fyddin Gochyn rhyddau Auschwitz.

Genedigaethau

 1585 - Hendrick Avercamp, arlunydd (m. 1634)
 1621 - Thomas Willis, meddyg ac athronydd (m. 1675)
 1662 - Richard Bentley, diwinydd (m. 1742)
 1720 - Samuel Foote, dramodydd ac actor (m. 1777)
 1741 - Hester Thrale, dyddiadurwraig (m. 1821)
 1756 - Wolfgang Amadeus Mozart, cyfansoddwr (m. 1791)
 1775 - Friedrich Schelling, athronydd (m. 1854)
 1829 - Isaac Roberts, seryddwr (m. 1904)
 1832 - Lewis Carroll, awdur (m. 1898)
 1859 - Wilhelm II, ymerawdwr yr Almaen (m. 1941)
 1869 - Irma von Duczynska, arlunydd (m. 1932)
 1885 - Jerome Kern, cyfansoddwr (m. 1945)
 1897 - Hanna Rudzka-Cybisowa, arlunydd (m. 1988)
 1903 - Syr John Carew Eccles, meddyg ac athronydd (m. 1997)
 1906 - Nataliya Basmanova, arlunydd (m. 2000)
 1907 - Mary Walther, arlunydd (m. 1994)
 1909 - Margarete Franke, arlunydd (m. 2011)
 1924 - Brian Rix, actor (m. 2016)
 1933 - Jerry Buss, dyn busnes (m. 2013)
 1934 - Edith Cresson, Prif Weinidog Ffrainc
 1936 
Ana Maria Botelho, arlunydd (m. 2016)
Troy Donahue, actor (m. 2001)
 1943 - Sirkka-Liisa Lonka, arlunydd
 1944 - Mairead Corrigan, ymgyrchydd dros heddwch
 1948 - Mikhail Baryshnikov, dansiwr ballet a choreograffwr
 1956 - Susanne Blakeslee, actores
 1963 - George Monbiot, llenor
 1964 - Bridget Fonda, actores
 1965 - Alan Cumming, actor
 1969
Patton Oswalt, actor a digrifwr
Noella Roos, arlunydd
 1972 - Wynne Evans, canwr opera
 1976 - Ruby Lin, actores
 1979
Naoshi Nakamura, pêl-droediwr
Rosamund Pike, actores
 1980 - Marat Safin, chwaraewr tenis

Marwolaethau

 98 - Nerva, ymerawdwr Rhufain
 1851 - John James Audubon, adarydd, 65
 1866 - John Gibson, cerflunydd, 75
 1873 - Adam Sedgwick, daearegwr
 1901 - Giuseppe Verdi, cyfansoddwr, 87
 1935 - Anna Boberg, arlunydd, 70
 1992 - Isabel Rawsthorne, arlunydd, 79
 2004 - Rikki Fulton, actor a chomediwr, 83
 2006 - Johannes Rau, Arlywydd yr Almaen, 75
 2008 - Suharto, gwleidydd, 86
 2009
Evgenia Antipova, arlunydd, 91
John Updike, awdur, 76
R. Venkataraman, Arlywydd India, 98
 2010
J. D. Salinger, awdur, 91 
Howard Zinn, athronydd, 87
 2014 - Pete Seeger, canwr, 94
 2015 - Edith Oellers-Teuber, arlunydd, 91
 2019 - Eve Oja, mathemategydd, 70
 2021
Anne Daubenspeck-Focke, arlunydd, 98 
Cloris Leachman, actores, 94

Gwyliau a chadwraethau
Diwrnod Cofio'r Holocost
Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1941 (Neidr), 1952 (Draig), 1971 (Mochyn), 1990 (Ceffyl), 2074 (Ceffyl), 2093 (Ych)

0127
Ionawr, 27
28 Ionawr

28 Ionawr yw'r 28ain dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 337 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (338 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
1813 - Cyhoeddwyd Pride and Prejudice, nofel gan Jane Austen.
1986 - Mae "Challenger" gwennol gofod yn ffrwydro'n fuanar ol ei ddilau o Cape Canaveral, Florida.
1987 - Mikhail Gorbachev yn cyflwyno "Glasnost" a "Perestroika".
2013 - Y Frenhines Beatrix o'r Iseldiroedd yn cyhoeddi ei bod yn ymwrthod.

Genedigaethau

 1453 - Simonetta Vespucci, model (m. 1476)
 1457 - Harri VII, brenin Lloegr (Harri Tudur) (m. 1509)
 1600 - Pab Clement IX (m. 1669)
 1706 - John Baskerville (m. 1775)
 1784 - George Hamilton-Gordon, 4ydd Iarll Aberdeen, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1860)
 1822 - Alexander Mackenzie, Prif Weinidog Canada (m. 1892)
 1833 - Charles George Gordon, cadfridog (m. 1885)
 1834 - Sabine Baring-Gould, offeiriad Eglwys Loegr (m. 1924) 
 1841 - Syr Henry Morton Stanley, newyddiadurwr a fforiwr (m. 1904)
 1858 - Syr Tannatt William Edgeworth David, fforiwr (m. 1934)
 1863 - Michaela Pfaffinger, arlunydd (m. 1898)
 1873 - Colette, nofelydd (m. 1954)
 1886 - Marthe Bibesco, awdures (m. 1973)
 1889 - Philip Dudley Waller, chwaraewr rygbi (m. 1917)
 1909 - Geoff Charles, ffotograffydd (m. 2002)
 1912 - Jackson Pollock, arlunydd (m. 1956)
 1929 - Acker Bilk, cerddor (m. 2014)
 1931 - Felicia Donceanu, arlunydd (m. 2022)
 1936 
Alan Alda, actor
Ismail Kadare, awdur
 1944 - Syr John Tavener, cyfansoddwr (m. 2013)
 1948 - Charles Taylor, gwleidydd
 1950 - Angelika Schwabe-Kratochwil, botanegydd
 1955 - Nicolas Sarkozy, Arlywydd Ffrainc
 1972 - Amy Coney Barrett, barnwraig
 1978 
Gianluigi Buffon, pêl-droediwr
Jamie Carragher, pêl-droediwr
 1980 - Yasuhito Endo, pêl-droediwr
 1981 - Elijah Wood, actor
 1985
Eduardo Aranda, pel-droediwr
Aya Miyama, pel-droediwr
 1986 - Fonesig Jessica Ennis, athletwraig
 1991 - Wan Zack Haikal, pel-droediwr
 1998 - Ariel Winter, actores a chantores

Marwolaethau

 814 - Charlemagne, tua 70
 1547 - Harri VIII, brenin Lloegr, 55
 1596 - Syr Francis Drake, tua 55
 1621 - Pab Pawl V, 70
 1843 - Louisa Sharpe, 44, arlunydd
 1874 - Anne Nasmyth, 75, arlunydd
 1922 - Elizabeth Jane Gardner, 84, arlunydd
 1939 - William Butler Yeats, 73, bardd
 1960 - Zora Neale Hurston, 69, awdures
 1965 - Ruth Meier, 76, arlunydd
 1968 - Mary Foote, 95, arlunydd
 1970 - Marta Hegemann, 75, arlunydd
 1993 - Helen Sawyer Hogg, 87, gwyddonydd
 1996 - Joseph Brodsky, 55, sgriptiwr
 1997 - Gladys Raknerud, 84, arlunydd
 2002 - Astrid Lindgren, 94, awdures
 2011 - Fonesig Margaret Price, 69, cantores
 2013 - Ceija Stojka, 79, arlunydd
 2014 - Nigel Jenkins, 64, bardd
 2020 - Nicholas Parsons, 96, actor a chyflwynydd theledu a radio
 2021
Lida Barrett, 93, mathemategydd 
Paul J. Crutzen, 87, meteorolegydd a chemegydd
Cicely Tyson, 96, actores
 2022 - Guy Laporte, 69, chwaraewr rygbi'r undeb

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Charlemagne
 Diwrnod y Fyddin (Armenia)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1922 (Ci), 1960 (Llygoden fawr), 1979 (Dafad), 1998 (Teigr), 2017 (Ceiliog), 2036 (Draig), 2055 (Mochyn)

0128
Ionawr, 28
29 Ionawr

29 Ionawr yw'r nawfed dydd ar hugain (29ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 336 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (337 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1635 - Sefydwyd Académie française.
 1820 - Sior IV yn dod yn frenin y Deyrnas Unedig.
 1861 - Kansas yn dod yn 34ain talaith yr Unol Daleithiau.
 1986 - Yoweri Museveni yn dod yn Arlywydd Wganda.
 2002 - Cyfeiria George W. Bush at Iran, Irac a Gogledd Corea fel "Echel o ddrygioni".

Genedigaethau 

 1688 - Emanuel Swedenborg, athronydd (m. 1772)
 1737 - Thomas Paine, awdur (m. 1809)
 1749 - Cristian VII, brenin Denmarc (m. 1808)
 1773 - Friedrich Mohs, daearegwr a mwynolegydd (m. 1839)
 1783 - Margarethe Jonas, arlunydd (m. 1858)
 1843 - William McKinley, 25ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1901)
 1860 - Anton Chekhov, dramodydd (m. 1904)
 1861 - Josefine Swoboda, arlunydd (m. 1929)
 1862 - Frederick Delius, cyfansoddwr (m. 1934)
 1863 - Susette Holten, arlunydd (m. 1937)
 1866 - Romain Rolland, dramodydd (m. 1944)
 1876 - Havergal Brian, cyfansoddwr (m. 1972)
 1880 - W. C. Fields, actor (m. 1946)
 1909 - George Thomas, gwleidydd (m. 1997)
 1910 - Carme Sala i Rodon, arlunydd (m. 2003)
 1923 - Ellie Olin, arlunydd
 1924 - Marcelle Ferron, arlunydd (m. 2001)
 1927 - Edward Abbey, llenor ac ecolegwr (m. 1989)
 1931
Leslie Bricusse, cyfansoddwr a dramodydd (m. 2021)
Ferenc Mádl, Arlywydd Hwngari (m. 2011)
 1934 - Noel Harrison, actor, canwr a sgiwr (m. 2013)
 1939 - Germaine Greer, ffeminist
 1940
Adriana Hoffmann, botanegydd (m. 2022)
Katharine Ross, actores
 1949 - Tommy Ramone, drymiwr a chynhyrchydd recordiau (m. 2014)
 1954 - Oprah Winfrey, cyflwynydd enwog a teledu
 1960 - Greg Louganis, plymiwr
 1962 - Olga Tokarczuk, awdures
 1964 - Anna Ryder Richardson, cyflwynydd teledu
 1969
Wagner Lopes, pel-droediwr
Motohiro Yamaguchi, pel-droediwr
 1970
Heather Graham, actores 
Paul Ryan, gwleidydd
 1990 - Daisuke Suzuki, pel-droediwr

Marwolaethau 

 1119 - Pab Gelasiws II
 1820 - Siôr III, brenin y Deyrnas Unedig, 81
 1821 - Cornelia Muys, 76, arlunydd
 1906 - Cristian IX, brenin Denmarc, 87
 1941 - David Miall Edwards, 68, diwinydd a llenor
 1963 - Robert Frost, 88, bardd
 1969 - Allen Welsh Dulles, 75, 5fed Cyfarwyddwr y CIA
 1970 - B. H. Liddell Hart, 74, hanesydd milwrol
 1990 - Elise Blumann, 93, arlunydd
 1997 - Ida Kohlmeyer, 84, arlunydd
 2008 - Adelaida Pologova, 84, arlunydd
 2010 - Angela von Neumann, 81, arlunydd
 2015 
Colleen McCullough, 77, awdures
Rod McKuen, 81, bardd
 2018 - Alfred Gooding, 85, dyn busnes

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Sant Gildas
Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1903 (Cwningen), 1949 (Ych), 1987 (Cwningen), 2006 (Ci), 2025 (Neidr), 2063 (Dafad), 2082 (Teigr)

0129
Ionawr, 29
23 Ionawr

23 Ionawr yw'r 23ain dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 342 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (343 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau
1368 - Coroniad Zhu Yuanzhang fel Ymerawdwr Hongwu o Tsieina
1556 - Daeargryn Shaanxi, Tsieina.
1719 - Sefydlu Liechtenstein.
1879 - Diwedd y Frwydr Rorke's Drift.
1997 - Madeleine Albright yn dod yn Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau.
2015 - Salman yn dod yn brenin Sawdi Arabia.
2021 - Paul Davies yn ymddiswyddo arweinydd Ceidwadwyr Cymreig.

Genedigaethau

 1714 - Howel Harris, diwygiwr crefyddol (m. 1773)
 1783 - Stendhal, nofelydd (m. 1842)
 1832 - Édouard Manet, arlunydd (m. 1883)
 1862 - David Hilbert, mathemategydd (m. 1943)
 1898 - Sergei Eisenstein, cyfarwyddwr ffilm (m. 1948)
 1910 - Django Reinhardt, gitarydd jazz (m. 1953)
 1911 - Guta von Freydorf-Stephanow, arlunydd (m. 1998)
 1918
Gertrude B. Elion, meddyg a pharmacolegydd (m. 1999) 
Anitra Lucander, arlunydd (m. 2000)
 1928
Shanu Lahiri, arlunydd (m. 2013)
Jeanne Moreau, actores (m. 2017)
 1930 - Syr Derek Walcott, bardd (m. 2017)
 1944 - Rutger Hauer, actor (m. 2019)
 1946 - Boris Berezovsky, dyn busnes (m. 2013)
 1947 - Megawati Sukarnoputri, gwleidydd, Arlywydd Indonesia
 1953 - Kazumi Tsubota, pel-droediwr
 1967 - Magdalena Andersson, gwleidydd, Prif Weinidog Sweden
 1984 - Arjen Robben, pêl-droediwr
 1985 - Doutzen Kroes, model
 1993 - Ryota Oshima, pel-droediwr
 1994 - Chan Vathanaka, pel-droediwr
 1997 - Shaheen Jafargholi, actor a chanwr

Marwolaethau

 1002 - Otto III, ymerawdwr
 1570 - James Stewart, Iarll Moray
 1622 - William Baffin, morwr, ?38
 1789 - John Cleland, nofelydd, awdur Fanny Hill, 79
 1806 - William Pitt y Ieuengaf, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 46
 1820 - Tywysog Edward Augustus, Dug Caint a Strathearn, 52
 1837 - John Field, cyfansoddwr, 54
 1866 - Thomas Love Peacock, llenor, 80
 1875 - Charles Kingsley, awdur, 55
 1883 - Gustave Doré, arlunydd, 52
 1893 - William Price, meddyg, 92
 1931 - Anna Pavlova, dawnswraig, 49
 1944 - Edvard Munch, arlunydd, 80
 1970 - Syr Ifan ab Owen Edwards, sylfaenydd Urdd Gobaith Cymru, 74
 1976 - Paul Robeson, canwr, 77
 1989 - Salvador Dalí, arlunydd, 84
 2002 - Pierre Bourdieu, athronydd, 71
 2011 - Jack LaLanne, corffluniwr, 96
 2013 - Józef Glemp, cardinal, 83
 2015 - Abdullah, brenin Sawdi Arabia, 90
 2016 - Lela Autio, arlunydd, 88
 2017 - Gorden Kaye, actor, 75
 2018 - Hugh Masekela, cerddor, 78
 2020
Ricarda Jacobi, arlunydd, 96
Gudrun Pausewang, awdures, 91
 2021 - Larry King, darlledwr radio-teledu, 87

Gwyliau a chadwraethau
Dydd Gŵyl Cadog
Dydd Gŵyl Elli
Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1917 (Neidr), 1928 (Draig), 1974 (Teigr), 1993 (Ceiliog), 2012 (Draig), 2031 (Mochyn), 2050 (Ceffyl), 2069 (Ych)

0123
Ionawr, 23
24 Ionawr

24 Ionawr yw'r 24ain dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 341 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (342 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 41 - Llofruddiaeth Caligula.
 1458 - Matthias I Corvinus yn dod yn frenin Hwngari.
 1857 - Sylfaen y Prifysgol Calcutta.
 1915 - Brwydr Banc Dogger.
 1986 - Voyager 2 yn hedfan wrth y blaned Wranws.

Genedigaethau 
 76 - Hadrian, ymerawdwr Rhufain (m. 138)
 1712 - Ffredrig II, brenin Prwsia (m. 1786)
 1749 - Charles James Fox, gwleidydd (m. 1806)
 1776 - E. T. A. Hoffmann, bardd ac arlunydd (m. 1822)
 1815 - Thomas Gee, cyhoeddwr (m. 1898)
 1862 - Edith Wharton, nofelydd (m. 1937)
 1902 - Oskar Morgenstern, economegydd (m. 1977)
 1911 - Amy Hawkins, canmlwyddiant (m. 2021)
 1917 - Ernest Borgnine, actor (m. 2012)
 1924
Shirley Gorelick, arlunydd (m. 2000)
Silvia Cambir, arlunydd (m. 2007)
John Spencer, 8fed Iarll Spencer (m. 1992)
 1928 - Marcelle Deloron, arlunydd
 1935 - Bamber Gascoigne, cyflwynydd teledu ac awdur (m. 2022)
 1940 - Joachim Gauck, Arlywydd yr Almaen
 1941
Neil Diamond, canwr
Billy Mainwaring, chwaraewr rygbi (m. 2019)
 1946 - Geraint H. Jenkins, hanesydd
 1947 - Giorgio Chinaglia, pêl-droediwr (m. 2012)
 1949 - John Belushi, actor (m. 1982)
 1958 - Jools Holland, cerddor
 1961 - Guido Buchwald, pêl-droediwr
 1978
Tomokazu Myojin, pel-droediwr
Kristen Schaal, actores
 1980 - Rebecca Romero, seiclwraig
 1987
Luis Suárez, pêl-droediwr
Wayne Hennessey, pêl-droediwr
 1988 - Jade Ewen, cantores

Marwolaethau 
 41 - Caligula, ymerawdwr Rhufain, 28
 847 - Pab Sergius II
 1897 - Sarah Edith Wynne, cantores, 54
 1904 - Hugh Hughes, telynor, 73
 1920 - Amedeo Modigliani, arlunydd, 35
 1965 - Syr Winston Churchill, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 90
 1982 - Tania, arlunydd, 61
 1986 - L. Ron Hubbard, sylfaenydd Scientoleg, 75
 2003 - Gianni Agnelli, dyn busnes, 81
 2012 - James Farentino, actor, 73
 2015 - Frances Lennon, arlunydd, 92
 2018 - Mark E. Smith, cerddor, 60
 2020 - Seamus Mallon, gwleidydd, 83
 2021 - Aled Lloyd Davies, cerddor, addysgwr ac arbennigwr, 91

Gwyliau a chadwraethau 
Gwylmabsant Cadog
Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1925 (Ych), 1936 (Llygoden fawr), 1955 (Dafad), 2001 (Neidr), 2039 (Dafad), 2058 (Teigr), 2077 (Mochyn), 2088 (Ci)

0124
Ionawr, 24
19 Ionawr

19 Ionawr yw'r 19eg dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 346 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (347 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 1419 - Rouen yn ildio i Harri V, brenin Lloegr.
 1861 - Secedau Georgia o'r Unol Daleithiau.
 1966 - Indira Gandhi yn dod yn Prif Weinidog India.

Genedigaethau 

 1544 - Ffransis II, brenin Ffrainc (m. 1560)
 1736 - James Watt, dyfeisiwr (m. 1819)
 1798 - Auguste Comte, athronydd (m. 1857)
 1803 - Richard Parry, bardd a llenor (m. 1897)
 1807 - Robert E. Lee, milwr (m. 1870)
 1809 - Edgar Allan Poe, awdur (m. 1849)
 1810 - Talhaiarn, bardd (m. 1869)
 1920
Robert Gwynn Davies, cyfreithiwr (m. 2007) 
Javier Pérez de Cuéllar, diplomydd (m. 2020)
 1921 - Maria Herrmann-Kaufmann, arlunydd (m. 2008)
 1925 - Nina Bawden, awdures (m. 2012)
 1930 - Tippi Hedren, actores
 1939
Phil Everly, canwr (m. 2014) 
Beti George, darlledwraig
 1940 - Mike Reid, actor (m. 2007)
 1942 - Michael Crawford, actor
 1943 - Janis Joplin, cantores (m. 1970)
 1946 - Dolly Parton, cantores
 1949 - Robert Palmer, canwr (m. 2003)
 1958 - Thomas Kinkade, arlunydd (m. 2012)
 1963 - John Bercow, gwleidydd
 1980 - Jenson Button, gyrrwr Fformiwla Un
 1983 
Rhian Morrissi, telynores
Manon Steffan Ros, awdures

Marwolaethau 

 1905 - Debendranath Tagore, athronydd, 87
 1874 - August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, bardd, 75
 1932 - Irma von Duczynska, arlunydd, 62
 1969 - Jan Palach, merthyr, 20
 2000 - Hedy Lamarr, actores, 86
 2006 - Wilson Pickett, canwr, 64
 2008 - Suzanne Pleshette, actores, 70
 2010 - Bill McLaren, sylwebydd, 86
 2014 - Christopher Chataway, athletwr ac gwleidydd, 82
 2015 - Anne Kirkbride, actores, 60
 2016 - Sheila Sim, actores, 93

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Martin Luther King (yr Unol Daleithiau), pan fydd yn disgyn ar ddydd Llun

0119
Ionawr, 19