Belffast

Belffast (Gwyddeleg: Béal Feirste; Saesneg: Belfast) yw dinas fwyaf a phrifddinas Gogledd Iwerddon.  Mae dros hanner miliwn o bobol yn byw yn ardal Belffast. Mae'n borthladd ar lannau Afon Lagan lle mae'r afon honno'n llifo i Lough Belffast, ar y ffin rhwng Swydd Antrim a Swydd Down. Mae'n gartref i iard longau Harland and Wolfe ac yn brif ganolfan diwydiannol y dalaith. Ym Melffast ceir prif adeiladau gweinyddiaeth Gogledd Iwerddon, gan gynnwys Neuadd Dinas Belffast (1906) ac Adeilad y Senedd (Stormont) (1932). Rhoddwyd ei siarter i Brifysgol y Frenhines ym 1909.

Am flynyddoedd roedd yr enw 'Belffast' bron yn gyfystyr â 'Helyntion Gogledd Iwerddon', gyda'r ddinas a'i chymuned wedi'u rhannu ar linellau ethnig a chrefyddol. Lladdwyd rhai cannoedd o bobl ar ei strydoedd rhwng dechrau'r 1970au a'r 1990au.

Yr Helyntion 
Cafodd dros 1,600 o bobl eu lladd yn ystod Yr Helyntion, trais gwleidyddol yn y ddinas rhwng 1969 a 2001.

Adeiladau a chofadeiladau
Adeilad y Senedd
Arena Odyssey
Crown Liquor Saloon
Neuadd Dinas Belffast
Neuadd Ulster
Theatr Lyric

Enwogion
C. S. Lewis (1898-1963), awdur
Siobhán McKenna (1923–1986), actores
Frank Carson (g. 1928), comediwr
Heather Harper (g. 1930), cantores
James Galway (g. 1939), cerddor
Van Morrison (g. 1945), canwr
Gerry Adams (g. 1948), gwleidydd
Alex Higgins (g. 1949), chwaraewr snwcer
Syr Kenneth Branagh (g. 1960), actor
John Stewart Bell, ffisegydd
George Best, chwaraewr pel-droed, ennilydd Ballon D'or
Danny Blanchflower, chwaraewr pêl-droed a rheolwr
Dave Finlay, restlwr
Jackie Blanchflower chwaraewr pel-droed
Sir Kenneth Branagh, actor
Christopher Brunt, chwaraewr pel-droed
Dame Jocelyn Bell Burnell, astroffisegydd
Patrick Carlin, derbynnydd Croes Fictoria
Ciaran Carson, ysgrifenwyr
Frank Carson, comediwr
Craig Cathcart, chwaraewr pel-droed
Shaw Clifton, cadfridog Byddin yr Iachawdwriaeth
Lord Craigavon, Prif Weinidog Gogledd Iwerddon
Mal Donaghy, chwaraewr pel-droed
Jamie Dornan, actor
Barry Douglas, cerddor
John Boyd Dunlop, dyfeisiwr
Jonny Evans, chwaraewr pel-droed
Corry Evans, chwaraewr pel-droed
Carl Frampton, paffiwr
Sir James Galway, cerddor
Craig Gilroy, chwaraewr rygbi
Chaim Herzog, cyn-arlywydd Israel
Alex Higgins, chwaraewr snwcr
Eamonn Holmes, darlledwr
Brian Desmond Hurst, cyfarwyddwr ffilm
Paddy Jackson, chwaraewr rygbi
Oliver Jeffers, artist
Dame Rotha Johnston, mentergarwr
Lord Kelvin, ffisegydd a pheirianydd
James Joseph Magennis, derbynnyddd Croes Fictoria
Jim Magilton, chwaraewr pêl-droed a rheolwr
Paula Malcomson, actores
Mary McAleese, cyn-arlywydd Iwerddon
Gerry McAvoy, cerddor
Tony McCoy, joci rasys ceffylau
Wayne McCullough, athletwr
Alan McDonald, chwaraewr pel-droed
Rory McIlroy, golffiwr
Sammy McIlroy, chwaraewr pêl-droed a rheolwr
Gary Moore, gitarydd
Van Morrison, canwr-cyfansoddwr
Doc Neeson, canwr-cyfansoddwr
Dame Mary Peters, athletwr Olympaidd
Patricia Quinn, actores
Pat Rice, chwaraewr
Trevor Ringland, chwaraewr rygbi
Peter Robinson, gwleidydd
Mark Ryder, actor
Jonathan Simms, dioddefwr clefyd Creutzfeldt-Jakob Disease
David Trimble, gwleidydd
Gary Wilson, cricedwr
Roy Walker, cyflwynydd teledu

Chwaraeon
Mae'r ddinas yn gartref i dîm rygbi Ulster sy'n chwarae yn y Pro14. Maent yn chwarae yn Stadiwm Kingspan.

Lleolir nifer o brif dimau pêl-droed Gogledd Iwerddon a chlybiau hynaf y gamp yn yr holl ynys yn y ddinas. Yn eu mysg mae Cliftonville F.C..

Cyfeiriadau

Dolen allanol
  Gwefan swyddogol Cyngor Dinas Belffast

 
Dinasoedd Gogledd Iwerddon
Trefi Swydd Antrim