alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1984

Ar gyfer y nofel gan George Orwell, gweler 1984 (nofel).

19g - 20g - 21g
1930au 1940au 1950au 1960au 1970au - 1980au - 1990au 2000au 2010au 2020au 2030au
1979 1980 1981 1982 1983 - 1984 - 1985 1986 1987 1988 1989

 Digwyddiadau 
Ionawr
24 Ionawr - Gwerthiant yr Apple Macintosh cyntaf.
Chwefror
Mawrth
12 Mawrth - Dechreuad Streic y Glowyr (1984-5).
Ebrill
2 Ebrill - Lawnsio'r Soyuz T-11 gan yr Undeb Sofietaidd.
Mai
Mehefin
6 Mehefin - Milwyr Indiaidd yn lladd tua 100 o eithafwyr Siciaidd yn y Deml Euraidd yn Amritsar.
30 Mehefin - John Napier Turner yn dod yn Brif Weinidog Canada.
Gorffennaf
28 Gorffennaf - Agoriad Gêmau Olympaidd yr Haf 1984 yn Los Angeles, Califfornia, UDA.

Awst
Medi
17 Medi - Brian Mulroney yn dod yn Brif Weinidog Canada.
Hydref
Tachwedd
6 Tachwedd - Ronald Reagan yn ennill etholiad arlywyddol yr UDA.

Rhagfyr
3 Rhagfyr - Trychineb Bhopal yn India.
FfilmiauAmadeusThe Sea Serpent gyda Ray Milland
Llyfrau
Anita Brookner - Hotel Du LacDonald Evans - Machlud CanrifGwynn ap Gwilym - GwalesEmyr Humphreys - The Taliesin TraditionSiân James - Dragons and RosesGeraint H. Jenkins - Hanes Cymru yn y Cyfnod Modern Cynnar: 1530-1760Mike Jenkins - Empire of a SmokeAlun Jones - Oed Rhyw AddewidDrama
Elfriede Jelinek - Krankheit oder Moderne FrauenDavid Mamet - Glengarry Glen RossBarddoniaeth
Donald Evans - ''''Machlud Canrif
John Hegley - Visions of the Bone Idol (Poems about Dogs and Glasses)
Cerddoriaeth
Ar Log IV
Icons of Filth - Onward Christian Soldiers
Prince - Purple Rain
Shakin' Stevens - Teardrops

Genedigaethau 
27 Chwefror - Rhys Williams, athletwr
11 Mawrth - Tom James, dwrdiwr
14 Mai
Olly Murs, canwr
Mark Zuckerberg, dyn busnes
16 Medi
Tywysog Harri o Gymru, mab y Tywysog Cymru
Katie Melua, cantores
19 Medi - Kevin Zegers, actor
27 Medi - Avril Lavigne, cantores
15 Hydref - Owain Tudur Jones, pêl-droediwr
 18 Hydref - Freida Pinto, actores
 25 Hydref - Katy Perry, cantores
 22 Rhagfyr - Basshunter, cantorion, chynhyrchydd recordiau a Troellwyr

Marwolaethau 
20 Ionawr - Johnny Weissmuller, actor, 79
10 Chwefror - Ioan Evans, gwleidydd, 56
21 Mawrth - Syr Michael Redgrave, actor, 77
1 Ebrill - Marvin Gaye, canwr, 44
15 Ebrill - Tommy Cooper, comediwr, 63
26 Ebrill - Count Basie, cerddor, 79
22 Mehefin - Dill Jones, pianydd, 60
25 Mehefin
Else Lohmann, arlunydd, 86
Michel Foucault, athronydd, 57
5 Awst - Richard Burton, actor, 58
27 Awst - Amabel Williams-Ellis, awdur, gwraig Clough Williams-Ellis
23 Medi - Daniel Granville West, gwleidydd, 80
 20 Hydref - Paul Dirac, ffisegydd, 82
 21 Hydref - François Truffaut, cyfarwyddwr ffilm, 52
 31 Hydref - Indira Gandhi, Prif Weinidog India, 66
 30 Tachwedd - Jiro Miyake, pêl-droediwr

Gwobrau Nobel 
Ffiseg: Carlo Rubbia a Simon van der Meer
Cemeg: Robert Bruce Merrifield
Meddygaeth: Niels Kaj Jerne, Georges J. F. Köhler a César Milstein
Llenyddiaeth: Jaroslav Seifert
Economeg: Richard Stone
Heddwch: Esgob Desmond Tutu

Eisteddfod Genedlaethol (Llanbedr Pont Steffan) 
 Cadair: Aled Rhys Wiliam
 Coron: John Roderick Rees
 Medal Ryddiaeth: John Idris Owen, Y Tŷ Haearn 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Richard Cyril Hughes, Castell Cyfaddawd
1986

19g - 20g - 21g
1930au 1940au 1950au 1960au 1970au - 1980au - 1990au 2000au 2010au 2020au 2030au
1981 1982 1983 1984 1985 - 1986 - 1987 1988 1989 1990 1991

Digwyddiadau 
Ionawr
25 Ionawr - Yoweri Museveni yn dod arweinydd Wganda

Chwefror
25 Chwefror - Corazon Aquino yn dod Arlywydd y Pilipinas

Mawrth
Ebrill
 26 Ebrill Un o'r adweithyddion niwcliar yn ffrwydro yn Chernobyl yn Wcráin gan greu y drychineb niwcliar waethaf erioed. Lladdwyd 31 yn uniongyrchol gyda nifer llawer mwy yn marw o gancr yn y blynyddoedd dilynol.

Mai
Mehefin
Gorffennaf
Awst
 2 Awst - Etholiad cyfreddinol Maleisia. Llywodraeth Mahathir Mohamad yn ennill. 
Medi
Hydref
Tachwedd
Rhagfyr

 Ffilmiau
 Milwr Bychan
 Rhosyn a Rhith
 Llyfrau
 Kingsley Amis - The Old Devils
 J. Eirian Davies - Cerddi
 Rhiannon Davies Jones - Dyddiadur Mary Gwyn
 Elyn L. Jones - Cyfrinach Hannah
 Angharad Tomos - Yma o Hyd
 Cerdd
 Arwel Hughes - Gloria Patri
 Daniel Jones - Cello Concerto
 Bonnie Tyler - Secrets Dreams And Forbidden Fire (albwm)
 Andrew Lloyd-Webber - The Phantom of the Opera (sioe)
 Tim Rice - Chess (sioe)

Genedigaethau 
 21 Chwefror - Charlotte Church, cantores
 25 Mai - Geraint Thomas, seiclwr
 13 Mehefin - Mary-Kate Olsen ac Ashley Olsen
 2 Gorffennaf - Lindsay Lohan, actores a chantores
 12 Medi 
Yuto Nagatomo, pêl-droediwr
Emmy Rossum, actores
 23 Hydref - Emilia Clarke, actores
8 Tachwedd
Aaron Swartz, rhaglennydd cyfrifiadurol (m. 2013)
Jamie Roberts, chwaraewr rygbi
 22 Tachwedd - Oscar Pistorius, athletwr

Marwolaethau 
 24 Ionawr - L. Ron Hubbard, sylfaenydd Scientoleg, 75
 11 Chwefror - Frank Herbert, nofelydd, 65
 22 Chwefror - Jean Tangye, arlunydd, 66
 5 Mawrth - Lewis Valentine, gwleidydd ac awdur, 92
 6 Mawrth - Georgia O'Keeffe, arlunydd, 98
 10 Mawrth - Ray Milland, actor, 79
 14 Mawrth - Syr Huw Wheldon, darlledwr a rheolwr ar y BBC, 69
 30 Mawrth - James Cagney, actor, 86
 14 Ebrill - Simone de Beauvoir, athronydd ac awdures, 78
 14 Mehefin - Jose Luis Borges, awdur, 86
31 Awst - Henry Moore, arlunydd, 88
 17 Medi - Laura Ashley, cynllunydd ffasiwn, 61
 2 Tachwedd - Desi Arnaz, cerddor ac actor, 69
 29 Tachwedd - Cary Grant, actor, 80
 13 Rhagfyr - Glyn Daniel, hunafiaethydd, 72

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Ernst Ruska, Gerd Binnig a Heinrich Rohrer
 Cemeg: Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee a John C. Polanyi
 Meddygaeth: Stanley Cohen, Rita Levi-Montalcini
 Llenyddiaeth: Wole Soyinka
 Economeg: James M. Buchanan
 Heddwch: Elie Wiesel

Eisteddfod Genedlaethol (Abergwaun) 
 Cadair: Gwyn ap Gwilym
 Coron: T. James Jones
 Medal Ryddiaeth: Ray Evans, Y Llyffant 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Robat Gruffudd, Y Llosgi
11 Mai

11 Mai yw'r unfed dydd ar ddeg ar hugain wedi'r cant (131ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (132fed mewn blynyddoedd naid). Erys 234 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1812 - Ymosodiad o Spencer Perceval.
 1858 - Minnesota yn dod yn dalaith yr Unol Daleithiau.
 1867 - Enillodd Lwcsembwrg ei hannibyniaeth.
 2010 - David Cameron yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.

Genedigaethau 

 1866 - Clare Atwood, arlunydd (m. 1962)
 1877 - Jeanne Baudot, arlunydd (m. 1957)
 1888 - Irving Berlin, cyfansoddwr a thelynegwr (m. 1989)
 1892 - Fonesig Margaret Rutherford, actores (m. 1972)
 1900 - Pridi Banomyong, gwleidydd (m. 1983)
 1904 - Salvador Dalí, arlunydd (m. 1989)
 1907 - Eva Schulze-Knabe, arlunydd (m. 1976)
 1909 - Aneirin Talfan Davies, awdur (m. 1980)
 1911 - Phil Silvers, comedïwr (m. 1985)
 1918 - Richard Feynman, ffisegydd (m. 1988)
 1924 - Antony Hewish, astroffisegwr (m. 2021)
 1927 
Bernard Fox, actor (m. 2016)
Mort Sahl, digrifwr (m. 2021)
 1948 - Pam Ferris, actores
 1950 - Jeremy Paxman, newyddiadurwr
 1951 - Kay Mellor, actores, sgriptiwraig a chyfansoddwraig (m. 2022)
 1954 - Judith Weir, cyfansoddwraig
 1963 - Natasha Richardson, actores (m. 2009)
 1964 - John Parrott, chwaraewr snwcer
 1977 - Marcos Paulo, pel-droediwr
 1981 - Daisuke Matsui, pel-droediwr
 1982 - Cory Monteith, canwr ac actor (m. 2013)
 1983 - Holly Valance, cantores ac actores
 1987 - Tomoaki Makino, pel-droediwr
 2000 - Ffion Morgan, pel-droediwraig

Marwolaethau 

 1778 - William Pitt, Iarll 1af Chatham, Prif Weinidog Brydain Fawr, 69
 1812 - Spencer Perceval, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 49
 1839 - John Harries, Cwrtycadno, meddyg traddodiadol a "dewin", 54
 1907 - Ilka von Fabrice, arlunydd, 60
 1944 - Florine Stettheimer, arlunydd, 72
 1962 - Frieda Harris, arlunydd, 85
 1963 - Herbert Spencer Gasser, meddyg, ffisiolegydd a seicolegydd, 74
 1971 - Seán Lemass, Prif Weinidog Iwerddon, 70
 1976 - Alvar Aalto, pensaer, 78
 1981 - Bob Marley, cerddor, 36
 2001 - Douglas Adams, awdur, 49
 2020 - Jerry Stiller, actor a chomediwr, 92
 2022 - Shireen Abu Akleh, newyddiadurwraig, 51
 2023 - Shaun Pickering, peledwr, 61

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Cenedlaethol Technoleg (India)

0511
Mai, 11
1988

19g - 20g - 21g
1930au 1940au 1950au 1960au 1970au - 1980au - 1990au 2000au 2010au 2020au 2030au
1983 1984 1985 1986 1987 - 1988 - 1989 1990 1991 1992 1993

Digwyddiadau
Ionawr
1 Ionawr - Dechreuad perestroika yn yr Undeb Sofietaidd
13 Ionawr - Lee Teng-hui yn dod yn arlywydd Taiwan
Chwefror
13 Chwefror - Agoriad y Gemau Olympaidd y Gaeaf yn Calgary, Canada
Mawrth
17 Mawrth - Brwydr Afabet yn Eritrea
Ebrill
10 Ebrill - Agoriad y Pont Mawr Seto yn Japan
30 Ebrill - Agoriad Expo '88 yn Brisbane, Awstralia
Mai
4 Mai - Trychineb PEPCON yn Henderson, Nevada, UDA
Mehefin
Gorffennaf
3 Gorffennaf - Agoriad y Pont Fatih Sultan Mehmet yn Istanbul, Twrci
Awst
Medi
21 Awst - Daeargryn yn India/Nepal; 1,004 o bobol yn colli ei bywydau
Hydref
30 Hydref - Diwedd yr Expo '88
Tachwedd
21 Tachwedd - Etholiadau genedlaethol yn Canada
Rhagfyr
10 Rhagfyr - Sefydlu Gwobr Sakharov
21 Rhagfyr - Trychineb Lockerbie
Ffilmiau
Die Hard
Dangerous Liaisons
Drowning by Numbers
Llyfrau
Paulo Coelho - The Alchemist
T. Glynne Davies - Cerddi
Bobi Jones - Llenyddiaeth Gymraeg 1902-36
Rhiannon Davies Jones - Cribau Eryri
William Owen Roberts - Y Pla
Huw Walters - Canu'r Pwll a'r Pulpud
Cerdd
Ffa Coffi Pawb - Dalec Peilon
U2 - Rattle and Hum

Genedigaethau
18 Chwefror - Maiara Walsh, actores
20 Chwefror - Rihanna, cantores
10 Ebrill - Haley Joel Osment, actor
24 Awst
Rupert Grint, actor
Maya Yoshida, pêl-droediwr
5 Hydref - Sam Warburton, chwaraewr rygbi
15 Hydref - Mesut Özil, pêl-droediwr
29 Hydref
Andy King, pêl-droediwr
Kayne Vincent, pêl-droediwr
31 Hydref - Lizzy Yarnold, rasiwr ysgerbwd

Marwolaethau
26 Ionawr - Raymond Williams, awdur, 66
2 Ebrill - Euros Bowen, bardd, 83
Ebrill - T. Glynne Davies, bardd, llenor a darlledydd radio a theledu, 62
11 Mai - Kim Philby, ysbiwr, 76
12 Mai - Chet Baker, cerddor, 58
10 Mehefin - Louis L'Amour, nofelydd, 80
23 Medi - Arwel Hughes, cyfansoddwr, 79
28 Medi - Charles Addams, arlunydd, 76
 16 Hydref - John Gwilym Jones, dramodydd, 84
27 Hydref - Charles Hawtrey, actor comedi, 73
 31 Hydref - Lizzy Yarnold, rasiwr ysgerbwd
6 Rhagfyr - Roy Orbison, cerddor, 52

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Leon M. Lederman, Melvin Schwartz a Jack Steinberger
Cemeg: Johann Deisenhofer, Robert Huber a Hartmut Michel
Meddygaeth: Syr James W. Black, Gertrude B. Elion a George H. Hitchings
Llenyddiaeth: Naguib Mahfouz
Economeg: Maurice Allais
Heddwch: Lluoedd Cadw-Heddwch y Cenhedlau Unedig

Eisteddfod Genedlaethol (Casnewydd)
 Cadair: Elwyn Edwards
 Coron: T. James Jones
 Medal Ryddiaeth: dim gwobr
 Gwobr Goffa Daniel Owen: ?

Gwobrau Llenyddiaeth
Gwobr Mary Vaughan Jones - Emily Huws
1989

19g - 20g - 21g
1930au 1940au 1950au 1960au 1970au - 1980au - 1990au 2000au 2010au 2020au 2030au
1984 1985 1986 1987 1988 - 1989 - 1990 1991 1992 1993 1994

Digwyddiadau
Ionawr
2 Ionawr - Ranasinghe Premadasa yn dod yn Arlywydd Sri Lanca
7 Ionawr - Akihito yn dod yn ymerawdwr Japan

Chwefror
2 Chwefror - Carlos Andrés Pérez yn dod yn Arlywydd Feneswela
17 Chwefror - Sylfaen yr Undeb Arab Maghreb
24 Chwefror - Angladd Hirohito, ymerawdwr Japan
Mawrth
29 Mawrth - Yn y 61fed seremoni wobrwyo yr Academi, mae Dustin Hoffman yn ennill y Wobr yr Actor Gorau.  Mae Jodie Foster yn ennill y Wobr yr Actores Gorau.

Ebrill
15 Ebrill - Dechreuad y Protestiadau Sgwâr Tiananmen 1989
26 Ebrill - Zaid ibn Shaker yn dod yn brif weinidog Jordan.

Mai
1 Mai - Agoriad y Disney-MGM Studios yn Fflorida, UDA.

Mehefin
2 Mehefin - Sōsuke Uno yn dod yn brif weinidog Japan.
3 Mehefin - Agoriad y SkyDome yn Toronto, Canada.
4 Mehefin - Diwedd y Protestiadau Sgwâr Tiananmen 1989
6 Mehefin - Angladd yr Ayatollah Khomeini.

Gorffennaf
Awst
Medi
Hydref
Tachwedd
Rhagfyr
22 Rhagfyr - Ion Iliescu yn dod Arlywydd Rwmania
29 Rhagfyr - Y dramodydd Václav Havel yn dod Arlywydd Tsiecoslofacia
Ffilmiau
Field of Dreams gyda Kevin Costner
Henry V gyda Kenneth Branagh a Christian Bale
Llyfrau
Donald Evans - Iasau
John Irving - A Prayer for Owen Meany
Tony Conran - Blodeuwedd
Alan Llwyd - Yn y Dirfawr Wag
Prys Morgan - Beibl i Gymru
Rhydwen Williams - Liwsi Regina
Cerddoriaeth
Alun Hoddinott - Star Children
Andrew Lloyd-Webber - Aspects of Love (sioe Llundain)

Genedigaethau
8 Ionawr - Non Stanford, triathletwraig
23 Ionawr - James Chester, pêl-droediwr
25 Mawrth - Tom Maynard, cricedwr (m. 2012)
5 Gorffennaf
Hiroyuki Abe, pêl-droediwr
Charlie Austin, pêl-droediwr
16 Gorffennaf - Gareth Bale, pêl-droediwr
21 Gorffennaf - Chris Gunter, pêl-droediwr
23 Gorffennaf - Daniel Radcliffe, actor
31 Gorffennaf
Victoria Azarenka, chwaraewraig tenis
Zelda Williams, actores
13 Medi - Thomas Müller, pêl-droediwr
16 Hydref - Dan Biggar, chwaraewr rygbi
 20 Hydref - Jess Glynne, cantores
21 Hydref - Sam Vokes, pêl-droediwr

Marwolaethau
7 Ionawr - Yr Ymerodr Hirohito, Ymerodr Siapan, 87
23 Ionawr - Salvador Dalí, arlunydd, 84
5 Chwefror - Emrys James, actor, 57
 19 Ebrill - Daphne du Maurier, nofelydd, 81
30 Ebrill - Sergio Leone, cyfarwyddwr ffilm, 60
3 Mai - William Squire, actor, 72
 11 Gorffennaf - Syr Laurence Olivier, actor, 82
5 Awst - Helen Thomas,  ymgyrchydd heddwch, 22
5 Tachwedd - Vladimir Horowitz, pianydd, 86
4 Rhagfyr - Elwyn Jones, gwleidydd, 80
22 Rhagfyr - Samuel Beckett, dramodydd, 83

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Norman Foster Ramsey Jr., Hans Georg Dehmelt a Wolfgang Paul
Cemeg: Sidney Altman a Thomas Cech
Meddygaeth: J. Michael Bishop a Harold E. Varmus
Llenyddiaeth: Camilo José Cela
Economeg: Trygve Haavelmo
Heddwch: Tenzin Gyatso, 14eg Dalai Lama

Eisteddfod Genedlaethol (Llanrwst)
 Cadair: Idris Reynolds
 Coron: Selwyn Iolen
 Medal Ryddiaeth: Irma Chilton, Mochyn Gwydr 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Roger Ioan Stephens Jones

1989
1990

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1985 1986 1987 1988 1989 - 1990 - 1991 1992 1993 1994 1995

Digwyddiadau
Ionawr
25–26 Ionawr - Storm wynt "Daria" neu "Noson Burns"
31 Ionawr - Agor bwyty McDonald's yn Moscfa, y cyntaf yn Rwsia
Chwefror
Llif mawr yn Nhowyn, gogledd Cymru.
5 Chwefror - Manuel Fraga yn dod yn Arlywydd Galicia
11 Chwefror - Nelson Mandela yn cael ei ryddhau o'r carchar yn Ne Affrica
Mawrth
11 Mawrth - Patricio Aylwin yn dod yn Arlywydd Tsile
Ebrill
1 Ebrill - Terfysg mawr yng ngharchar Strangeways ym Manceinion
Mai
Mehefin
Gorffennaf
7 Gorffennaf - Y gyngerdd gyntaf gan y Tri Thenor
Awst
2 Awst 
 Y tymheredd uchaf a gofnodwyd erioed yng Nghymru:35.2 °C (95.4 °F) yn Penarlâg.
Irac yn goresgyn Coweit
Medi
Hydref
 20 Hydref - Etholiad cyfreddinol Maleisia. Llywodraeth Mahathir Mohamad yn ennill. 
Tachwedd
Rhagfyr

Ffilmiau
Dances with Wolves
The Rescuers Down Under
Ghost
Pretty Woman
Back to the Future Part III
Llyfrau
Michael Crichton - Jurassic Park
Sioned Davies - Pedair Keinc y Mabinogi (astudiaeth)
Hywel Teifi Edwards - Codi'r Hen Wlad yn ei Hôl
Alun Jones - Plentyn y Bwtias
Dic Jones - Os Hoffech Wybod
Selyf Roberts - Gorwel Agos
Drama
Brian Friel - Dancing at Lughnasa
Peter Shaffer - Lettice and Lovage
Barddoniaeth
Menna Elfyn - Aderyn Bach Mewn Llaw
R. Gerallt Jones - Cerddi 1955-1989
Gwyneth Lewis - Sonedau Redsa A Cherddi Eraill
Cerddoriaeth
Datblygu - Pyst
Dave Edmunds - Closer to the Flame
Hanner Pei - Locsyn
Siân James - Cysgodion Karma
Manic Street Preachers - "New Art Riot"

Poblogaeth Y Byd

Genedigaethau
15 Ebrill - Emma Watson, actores
17 Medi - Jazmin Carlin, nofiwr
 16 Hydref - Natalie Powell, jiwdoka
 23 Hydref - Sian Williams, chwaraewraig rygbi
12 Tachwedd - Toby Faletau, chwaraewr rygbi

Marwolaethau
8 Ionawr - Terry-Thomas, actor, 78
8 Chwefror - Del Shannon, canwr, 45
15 Ebrill - Greta Garbo, actores, 84
16 Mai - Jim Henson, pypedwr, 53
17 Mehefin – Menna Gallie, awdures, 71
14 Hydref - Leonard Bernstein, cyfansoddwr, 71
29 Hydref - Emrys Owain Roberts, cyfreithiwr a gwleidydd, 80
1 Tachwedd - Jack Petersen, paffiwr, 69
23 Tachwedd - Roald Dahl, nofelydd plant, 74
2 Rhagfyr - Aaron Copland, cyfansoddwr, 90
23 Rhagfyr - Gwilym Owen Williams, Archesgob Cymru, 77

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Jerome I. Friedman, Henry W. Kendall a Richard E. Taylor
Cemeg: Elias James Corey
Meddygaeth: Joseph E. Murray ac E. Donnall Thomas
Llenyddiaeth: Octavio Paz
Economeg: Harry Markowitz, Merton Miller a William Sharpe
Heddwch: Mikhail Gorbachev

Eisteddfod Genedlaethol Cymru Cwm Rhymni 
 Cadair: Myrddin ap Dafydd
 Coron: Iwan Llwyd
 Medal Ryddiaeth: dim gwobr
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Geraint V. Jones, Yn y Gwaed

Cyfeiriadau
17 Mawrth

17 Mawrth yw'r unfed dydd ar bymtheg a thrigain (76ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (77ain mewn blynyddoedd naid). Erys 289 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1845 - Codwyd patent ar y ddolen 'lastig.
 1992 - Mewn refferendwm pleidleisiodd mwyafrif o blaid cynigion i newid cyfansoddiad De Affrica er mwyn cael gwared ar apartheid.

Genedigaethau 

 1473 - Iago IV, brenin yr Alban (m. 1513)
 1721 - Jonathan Hughes, bardd (m. 1805)
 1834 - Gottlieb Daimler, dyfeisiwr (m. 1900)
 1846 - Kate Greenaway, awdures (m. 1901)
 1881 - Walter Rudolf Hess, meddyg (m. 1973)
 1886 - Patricia o Connaught (m. 1974)
 1909 - Margiad Evans, awdures (m. 1958)
 1910 - Molly Weir, actores (m. 2004)
 1912 - Brenda Chamberlain, arlunydd (m. 1971)
 1913 - Lilo Peters, arlunydd (m. 2001)
 1919 - Nat King Cole, canwr (m. 1965)
 1921 - Meir Amit, gwleidydd a chadfridog (m. 2009)
 1922 - Lydia Roppolt, arlunydd (m. 1995)
 1928 - Katharine Whitehorn, newyddiadurwraig (m. 2021)
 1933 - Fonesig Penelope Lively, awdures
 1938 - Rudolf Nureyev, dawnsiwr (m. 1993)
 1943 - Jeff Banks, dyluniwr ffasiwn
 1951 - Kurt Russell, actor
 1955 - Gary Sinise, actor
 1964 - Rob Lowe, actor
 1969 - Alexander McQueen, dylunydd ffasiwn (m. 2010)
 1974 - Frode Johnsen, pel-droediwr
 1976 - Stephen Gately, canwr (m. 2009)
 1978 - Owen Thompson, gwleidydd
 1979 - Stormy Daniels, actores pornograffig
 1989 - Shinji Kagawa, pêl-droediwr
 1992 - John Boyega, actor

Marwolaethau 

 180 - Marcus Aurelius, ymerawdwr Rhufain
 1058 - Lulach I, brenin yr Alban
 1680 - François de La Rochefoucauld, awdur, 66
 1782 - Daniel Bernoulli, mathemategydd, 82
 1853 - Christian Doppler, mathemategydd a ffisegydd, 49
 1893 - Jules Ferry, gwladweinydd, 60
 1958 - Margiad Evans, awdures (tyfiant ymenydd), 49
 1993 - Eszter Mattioni, arlunydd, 91
 2009 - Margaret Mellis, arlunydd, 95
 2012
John Demjanjuk, achos tybiedig adrosedd rhyfel, 91 
Shenouda III, Pab yr Eglwys Uniongred Goptaidd, 88
 2016 - Paul Daniels, consuriwr a pherfformiwr, 77
 2017 - Syr Derek Walcott, bardd a dramodydd, 87
 2018 - Nicholas Edwards, Barwn Crughywel, gwleidydd, 84
 2020 - Betty Williams, heddychwr, 76
 2022
Alan Rees, chwaraewr rygbi'r undeb, 84 
Oksana Shvets, actores, 67
 2023 - Jorge Edwards, nofelydd, beirniad llenyddol a diplomydd, 91

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd Gŵyl Padrig: gŵyl gyhoeddus yn Iwerddon

0317
Mawrth, 17
1991

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1986 1987 1988 1989 1990 - 1991 - 1992 1993 1994 1995 1996

Digwyddiadau 
Ionawr
16 Ionawr - Dechreuad y Rhyfel y Gwlff yn Irac.
17 Ionawr - Harald V yn dod brenin Norwy.
29 Ionawr - Ali Mahdi Muhammad yn dod yn Arlywydd Somalia.

Chwefror
Mawrth
Ebrill
 4 Ebrill - Peter Hain yn cael ei ethol yn aelod seneddol dros Gastell-nedd.
 9 Ebrill - Georgia yn ennill ei hannibyniaeth oddi ar yr Undeb Sofietaidd
Mai
 16 Mai - Huw Edwards yn cael ei ethol yn aelod seneddol dros Fynwy.
  23 Mai - Dadorchuddiwyd cofeb er cof am Wenllian ferch Gruffydd yn y Castell Cydweli.

Mehefin
 5 Mehefin - Tîm pêl-droed Cymru yn curo'r Almaen, pencampwyr y byd, o 1 - 0.

Gorffennaf
 1 Gorffennaf - Diwedd y Cytundeb Warsaw
Awst
Medi
Medi - Terfysg yn Trelái, Caerdydd.

Hydref
Tachwedd
Rhagfyr

 Ffilmiau
 Elenya
 Un Nos Ola Leuad
 The Silence of the Lambs
 JFK
 Llyfrau
 A. S. Byatt - Possession
 Rhisiart Hincks - Geriadur kembraeg-brezhoneg/Geiriadur Cymraeg-Llydaweg
 Gerallt Lloyd Owen - Cilmeri a cherddi eraill
 A Cardiff Anthology
 Cerddoriaeth
 Nirvana - Nevermind (albwm)
 Datblygu - Blwch Tymer Tymor (albwm)
 Y Cyrff - Llawenydd Heb Ddiwedd (albwm)
 Bonnie Tyler - Bitterblue (albwm)

Genedigaethau 
5 Gorffennaf - Michael White, chwaraewr snwcer
16 Hydref - Jedward, deuawd bop
29 Tachwedd - Becky James, seiclwraig

Marwolaethau 
 24 Mawrth Maudie Edwards Actores 84
 3 Ebrill - Graham Greene, nofelydd, 86
 21 Mai - Rajiv Gandhi, Prif Weinidog India, 46
 26 Awst - John Petts, arlunydd, 77
 28 Medi - Miles Davis, cerddor, 65
 13 Hydref - Donald Houston, actor, 67
 24 Hydref - Gene Roddenberry, cynhyrchydd teledu, 70
 24 Tachwedd - Freddie Mercury, cerddor, 45

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Pierre-Gilles de Gennes
 Cemeg: Richard R. Ernst
 Meddygaeth: Erwin Neher a Bert Sakmann
 Llenyddiaeth: Nadine Gordimer
 Economeg: Ronald Coase
 Heddwch: Aung San Suu Kyi

Eisteddfod Genedlaethol (Yr Wyddgrug) 
 Cadair: Robin Llwyd ab Owain
 Coron: Einir Jones
 Medal Ryddiaeth: Angharad Tomos, Si Hei Lwli
 Gwobr Goffa Daniel Owen: dim gwobr

Gwobrau Llenyddiaeth 
 Gwobr Mary Vaughan Jones - T. Llew Jones
1992

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1987 1988 1989 1990 1991 - 1992 - 1993 1994 1995 1996 1997

Digwyddiadau 
Ionawr
1 Ionawr - Boutros Boutros-Ghali yn dod Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig.

Chwefror
7 Chwefror - Cytundeb Maastricht
Mawrth
3 Mawrth - Trychineb diwydiant glo yn Twrci ger Zonguldak; 263 o bobl wedi colli ei bywydau.

Ebrill
20 Ebrill - Cyngerdd Freddie Mercury yn Wembley

Mai
 1 Mai - Agorfa y Gwyl Gerddi Cymru, Glyn Ebwy
Mehefin
Gorffennaf
13 Gorffennaf - Itzhak Rabin yn dod yn prif weinidog Israel.
25 Gorffennaf - Agoriad y Gemau Olympaidd yr Haf yn Barcelona, Sbaen.

Awst
Medi
Hydref
Tachwedd
3 Tachwedd - Etholiad Bill Clinton yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
20 Tachwedd - Tân mawr yng Nghastell Windsor.

Rhagfyr
9 Rhagfyr - Cyhoeddiad y gwahaniad y Tywysog Siarl, Tywysog Cymru, a'i wraig Diana, Tywysoges Cymru
20 Rhagfyr - Caefa'r Folies Bergère ym Mharis.
 Ffilmiau
 Hedd Wyn
 Gadael Lenin
 Llyfrau
 Michael Ondaatje - The English Patient
 Christopher Meredith - Griffri
 Gerallt Lloyd Owen - Cilmeri
 M. Wynn Thomas - Morgan Llwyd, ei Gyfeillion a'i Gyfnod
 Angharad Tomos - Si Hei Lwli
 Drama
 Dario Fo - Johan Padan and the Discovery of the Americas
 Cerddoriaeth
 Leonardo Balada - Symffoni rhif 4
 Albymau
 Y Cyrff - Mae Ddoe Yn Ddoe
 Manic Street Preachers - Generation Terrorists
 U2 - Achtung Baby

Genedigaethau 
 14 Chwefror - Freddie Highmore, actor
 7 Gorffennaf - Ben Jones, pêl-droediwr

Marwolaethau 
 27 Ionawr - Gwen Ffrangcon-Davies, actores, 101
 18 Mawrth - Jack Kelsey, pêl-droediwr, 62
 27 Ebrill - Olivier Messiaen, cyfansoddwr, 83
 6 Mai - Marlene Dietrich, actores, 90
 22 Mehefin - Reg Harris, seiclwr, 72
 12 Awst - John Cage, cyfansoddwr, 80
 29 Awst - Bedwyr Lewis Jones, 59
 6 Medi - Mervyn Johns, actor, 93
 19 Medi - Syr Geraint Evans, canwr opera, 70
 8 Hydref - Willy Brandt, gwleidydd, 79
 25 Hydref - Roger Miller, canwr, 56
27 Hydref - David Bohm, ffisegydd, 74
 2 Tachwedd - Hal Roach, cynhyrchydd ffilm, 100
 7 Tachwedd - Alexander Dubček, gwleidydd, 71
 23 Rhagfyr - Cyril Walters, cricedwr, 87

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Georges Charpak
 Cemeg: Rudolph A. Marcus
 Meddygaeth: Edmond H. Fischer a Edwin G. Krebs
 Llenyddiaeth: Derek Walcott
 Economeg: Gary Becker
 Heddwch: Rigoberta Menchu Tum

Eisteddfod Genedlaethol (Aberystwyth) 
 Cadair: Idris Reynolds
 Coron: Cyril Jones
 Medal Ryddiaeth: Robin Llywelyn, Seren Wen ar Gefndir Gwyn
 Gwobr Goffa Daniel Owen: dim gwobr
1993

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1988 1989 1990 1991 1992 - 1993 - 1994 1995 1996 1997 1998

Digwyddiadau 
 Deddf yr Iaith Gymraeg 1993
 20 Ionawr - Warren Christopher yn dod Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau
 26 Ionawr - Václav Havel yn arlywydd cyntaf y Weriniaeth Tsiec newydd
 Ffilmiau
 Schindler's List
 Llyfrau
 Geraint Bowen - O Groth y Ddaear (cofiant)
 Laura Esquivel - Like Water for Chocolate
 Glenys Kinnock - By Faith and Daring
 Mihangel Morgan - Hen Lwybr a Storïau Eraill
 Drama
 Neil Simon - Laughter on the 23rd Floor
 Tom Stoppard - Arcadia
 Dewi Wyn Williams Leni
 Barddoniaeth
 Ruth Bidgood - Selected Poems
 Cerddoriaeth
 The Hennessys - Caneuon Cynnar (albwm)
 Nirvana - In Utero
 Meic Stevens - Er Cof am Blant y Cwm (albwm)
 Gwleidyddiaeth
 Dedfrydwyd Siôn Aubrey Roberts i ddeuddeg mlynedd o garchar am ran yn yr ymgyrch llosgi tai haf
 Teledu
 Pelydr X

Genedigaethau 
13 Chwefror - Sophie Evans, actores West End
27 Gorffennaf - Jordan Spieth, golffiwr proffesiynnol
29 Gorffennaf - Jak Jones, chwaraewr snwcer
31 Hydref - Letitia Wright, actores

Marwolaethau 
 6 Ionawr - Rudolf Nureyev, dawnswr, 54
 23 Ebrill - Daniel Jones, cyfansoddwr, 80
 21 Mai - Cliff Tucker, gwleidydd
19 Mehefin - William Golding, nofelydd, 81
31 Gorffennaf - Baudouin I, brenin Gwlad Belg, 62
 25 Hydref - Vincent Price, actor ffilm, 82
 31 Hydref
River Phoenix, actor, 23
Federico Fellini, cyfarwyddwr ffilm, 73
 25 Tachwedd - Anthony Burgess, awdur, 75
 4 Rhagfyr - Frank Zappa, cerddor, 52
 13 Rhagfyr - Francis Jones, herodr, 85

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Russell A. Hulse a Joseph H. Taylor Jr.
 Cemeg: Kary Mullis a Michael Smith
 Meddygaeth: Richard J. Roberts a Phillip A Sharp
 Llenyddiaeth: Toni Morrison
 Economeg: Robert Fogel a Douglas North
 Heddwch: Nelson Mandela a Frederik Willem de Klerk

Eisteddfod Genedlaethol (Llanelwedd) 
 Cadair: Meirion MacIntyre Huws
 Coron: Eirwyn George
 Medal Ryddiaeth: Mihangel Morgan, Dirgel Ddyn 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Endaf Jones, Mewn Cornel Fechan Fach

1993
1994

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1989 1990 1991 1992 1993 - 1994 - 1995 1996 1997 1998 1999

Digwyddiadau
26 Ionawr - Ymosodiad ar Y Tywysog Cymru yn Awstralia.
28 Chwefror - Arestiad y llofruddwyr Ffred a Rosemary West yng Nghaerloyw.
6 Ebrill - Dechrau Hil-laddiad Rwanda ac o ganlyniad iddo argyfwng ffoaduriaid y Llynnoedd Mawr. Dros y tri mis nesaf, lleddir rhwng 500,000 a miliwn o bobl.
6 Mai - Agoriad y Twnnel Môr Udd.
28 Medi - Mae'r MS Estonia yn suddo yn y Môr Baltig; 852 o bobl yn colli ei bywydau.
Ffilmiau
Branwen (Ceri Sherlock)
Ymadawiad Arthur
Llew Frenin
Llyfrau
Glyn Davies - A History Of Money From Ancient Times To The Present Day
Robin Chapman - W. J. Gruffydd
Paul Ferris - Caitlin
Bobi Jones - Crist a Chenedlaetholdeb
Mihangel Morgan - Saith Pechod Marwol
Carol Shields - The Stone Diaries
Gwyn Thomas & Ted Breeze Jones - Anifeiliaid y Maes Hefyd
Drama
Kevin Elyot - My Night with Reg
Terrence McNally - Love! Valour! Compassion!
Cerddoriaeth
Beauty and the Beast (sioe Broadway)
Dan ar Braz - Héritage des Celtes
Gorky's Zygotic Mynci - Tatay (albwm)
Karl Jenkins - Adiemus: Songs of Sanctuary

Genedigaethau
 1 Mawrth - Justin Bieber, canwr
 7 Medi - Elinor Barker, seiclwraig
 12 Medi - Mhairi Black, gwleidydd

Marwolaethau
24 Chwefror - Dinah Shore, cantores, 77
4 Mawrth - John Candy, actor a chomediwr, 43
9 Mawrth - Charles Bukowski, llenor, 73
23 Mawrth - Donald Swann, cerddor, 70
5 Ebrill - Kurt Cobain, seren roc, 27
22 Ebrill - Richard M. Nixon, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 81
1 Mai - Ayrton Senna, gyrrwr Fformiwla Un, 34
12 Mai - John Smith, arweinydd Plaid Lafur, Prydain 55
19 Mai - Jackie Kennedy, gweddw John F. Kennedy ac Aristotle Onassis, 64
29 Mai
Nene Gare, arlunydd, 85
Erich Honecker, gwleidydd, 81
29 Gorffennaf - William Mathias, cyfansoddwr, 57
31 Gorffennaf - Caitlin Thomas, gwraig Dylan Thomas, 81
1 Medi - Dr Roger Thomas, gwleidydd, 69
11 Medi - Jessica Tandy, actores, 85
 20 Hydref - Burt Lancaster, actor, 80
 6 Rhagfyr - Alun Owen, awdur, 69
 31 Rhagfyr - Harri Webb, bardd, 74

Gwobrau Nobel
Ffiseg: Bertram N. Brockhouse a Clifford G. Shull
Cemeg: George A. Olah
Meddygaeth: Alfred G. Gilman a Martin Rodbell
Llenyddiaeth: Kenzaburo Oe
Economeg: Reinhard Selten, John Forbes Nash a John Harsanyi
Heddwch: Yasser Arafat, Shimon Peres ac Yitzhak Rabin

Eisteddfod Genedlaethol (Castell-nedd)
 Cadair: Emyr Lewis
 Coron: Gerwyn Williams
 Medal Ryddiaeth: Robin Llywelyn, O'r Harbwr Gwag i'r Cefnfor Gwyn 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Eirug Wyn, Smôc Gron Bach

Gwobrau Llenyddiaeth
Gwobr Mary Vaughan Jones - W. J. Jones
1996

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1991 1992 1993 1994 1995 - 1996 - 1997 1998 1999 2000 2001

Digwyddiadau
7 Chwefror - René Préval yn dod yn Arlywydd Haiti.
5 Mehefin - Perfformiad cyntaf yr opera The Doctor of Myddfai, gan Peter Maxwell Davies, yng Nghaerdydd.
17 Gorffennaf - Trychineb Ehediad TWA 800
1 Awst - Llofruddiad yr esgob Oran (Algeria), Mgr Pierre Claverie, 58, yn ei car.
Ffilmiau - Independence Day
Llyfrau
Gweler Llenyddiaeth yn 1996
Drama
David Williamson - Heretic
Cerddoriaeth
Albymau
Timothy Evans - Clyw fy nghân
Super Furry Animals - Fuzzy Logic
Opera
Peter Maxwell Davies - The Doctor of Myddfai

Genedigaethau
25 Chwefror - Laura Halford, gymnastwraig
5 Gorffennaf - Dolly, dafad gloniedig (m. 2003)
7 Hydref - Lewis Capaldi, canwr-gyfansoddwr

Marwolaethau
 8 Ionawr - François Mitterrand, Arlywydd Ffrainc, 79
2 Chwefror - Gene Kelly, actor a dawnswr, 83
14 Mawrth - Dewi Bebb, chwaraewr rygbi, 57
 13 Ebrill - George Mackay Brown, bardd, 74
14 Ebrill - Mervyn Levy, arlunydd, 81
20 Mai - Jon Pertwee, actor, 76
 2 Tachwedd - Eva Cassidy, cantores, 33
 3 Tachwedd - Sheri Martinelli, arlunydd, 78
9 Rhagfyr - Ivor Roberts-Jones, cerflunydd, 83
20 Rhagfyr - Carl Sagan, seryddiaethwr, 62
29 Rhagfyr - Pennar Davies, pregethwr, 85

Gwobrau Nobel
Ffiseg: David M. Lee, Douglas D. Osheroff a Robert Coleman Richardson
Cemeg: Robert Curl, Syr Harold Kroto a Richard Smalley
Meddygaeth: Peter C. Doherty a Rolf M. Zinkernagel
Llenyddiaeth: Wisława Szymborska
Economeg: James Mirrlees a William Vickrey
Heddwch: Carlos Felipe Ximenes Belo a Jose Ramos-Horta

Eisteddfod Genedlaethol (Llandeilo) 
 Cadair: R. O. Williams
 Coron: David John Pritchard
 Medal Ryddiaeth: dim gwobr
 Gwobr Goffa Daniel Owen: dim gwobr

1996
1997

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1992 1993 1994 1995 1996 - 1997 - 1998 1999 2000 2001 2002

Digwyddiadau 
 21 Ionawr - Sgandal camdrin plant yng Ngogledd Cymru
 22 Ionawr - Madeleine Albright yn dod yn Ysgrifennydd Gwladol yr UDA
 13 Mawrth - Sylfaen y Canolfan y Llyfr, Aberystwyth
 6 Medi - Angladd Diana, Tywysoges Cymru, yn Llundain
 7 Medi - Agoriad yr Awditoriwm Clud yn Glasgow
 18 Medi - Cymru yn pleidleisio dros gael Cynulliad Etholedig Cymreig, drwy fwyafrif o 6,721

Ffilmiau 
 Titanic, gyda Kate Winslet
 Twin Town, gyda Rhys Ifans
 Wilde, gyda Michael Sheen

Llyfrau 
 Maya Angelou - I Know Why the Caged Bird Sings
 Rees Davies - The Revolt of Owain Glyn Dŵr
 Deborah C. Fisher - Who's Who in Welsh History

Cerddoriaeth

Albymau 
 Radiohead - OK Computer
 Gorky's Zygotic Mynci - Barafundle

Opera
Mervyn Burtch & Mark Morris - Coyote and the Winter that Never Ends

Eraill 
 Leonardo Balada - Concierto Mágico

Genedigaethau 
 23 Ionawr - Shaheen Jafargholi, canwr
 13 Chwefror - mab cyntaf Michael Jackson

Marwolaethau 
 9 Mawrth - Terry Nation, ysgrifennwr teledu, 66
 10 Mawrth - Wilfred Wooller, chwaraewr criced a rygbi, 84
 5 Ebrill - Allen Ginsberg, bardd, 70
 29 Mai - Jeff Buckley, cerddor, 30
 2 Mehefin - Eddie Thomas, paffiwr, 50
 10 Gorffennaf - Ivor Allchurch, pêl-droediwr, 67
 15 Gorffennaf
Luise Niedermaier, arlunydd, 89
Gianni Versace, cynllunydd dillad, 50
 4 Awst - Jeanne-Louise Calment, y person hynaf yn y byd, 122 mlwydd a 164 diwrnod oed
 31 Awst - Diana, Tywysoges Cymru, 36
 5 Medi
Syr Georg Solti, arweinydd cerddorfa, 84
Y Fam Teresa, lleian ac enillydd Gwobr Nobel dros Heddwch, 87
 22 Medi - George Thomas, gwleidydd, 88
 12 Hydref - John Denver, cerddor, 53
 5 Tachwedd - Isaiah Berlin, athronydd, 88
 6 Tachwedd - Ray Daniel, pêl-droediwr, 69
 13 Tachwedd - Alexander Cordell, nofelydd, 83
 16 Rhagfyr - Leon Eagles, actor, 65
 28 Rhagfyr - Ronnie Williams, comediwr ac actor, 58

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Steven Chu, Claude Cohen-Tannoudji a William D. Phillips
 Cemeg: Paul D. Boyer, John E. Walker a Jens C. Skou
 Meddygaeth: Stanley B. Prusiner
 Llenyddiaeth: Dario Fo
 Economeg: Robert Merton a Myron Scholes
 Heddwch: Ymgyrch Rhwngwladol Dros Gwaharddu Ffrwydrun Tir (ICBL) a Jody Williams

Eisteddfod Genedlaethol (Y Bala)
 Cadair: Ceri Wyn Jones
 Coron: Cen Williams
 Medal Ryddiaeth: Angharad Tomos, Wele'n Gwawrio
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Gwyneth Carey, Mwg

Gwobrau Llenyddiaeth 
 Gwobr Mary Vaughan Jones - Roger Boore

Cyfeiriadau

1997
1998

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1993 1994 1995 1996 1997 - 1998 - 1999 2000 2001 2002 2003

Digwyddiadau 
4 Chwefror - Daeargryn yn Affganistan
12 Gorffennaf - Mae Ffrainc yn ennill y Cwpan y Byd Pêl-droed 1998.
 Llyfrau:
 Gillian Clarke - Five Fields
 Rhys Hughes - Rawhead and Bloody Bones
 Ffilmiau:
 The Mask of Zorro gyda Anthony Hopkins a Catherine Zeta-Jones
 Bride of War gyda Huw Garmon
 Mulan, ffilm Disney
 Cerddoriaeth:
 Charlotte Church - Voice of an Angel
 Melys - Rumours and Curses
 Bonnie Tyler - All in One Voice
 Manic Street Preachers - This is My Truth Tell Me Yours

Genedigaethau 
24 Gorffennaf - Bindi Irwin, actores
 28 Hydref - Nolan Gould, actor

Marwolaethau 
 8 Chwefror - Enoch Powell, gwleidydd, 85
 10 Mawrth - Lloyd Bridges, actor, 85
 4 Ebrill - Kate Bosse-Griffiths, Eifftolegydd a llenor, 87
 14 Ebrill - Dorothy Squires, cantores, 83
 15 Ebrill - Pol Pot, chwyldroadwr ac unben, 72
 15 Mai - Frank Sinatra, canwr ac actor, 82
 17 Mai - Hugh Kinsman Cudlipp, newyddiadurwr
 6 Medi - Akira Kurosawa, cyfarwyddwr ffilm, 88
 15 Hydref - Iain Mac a' Ghobhainn, awdur a bardd, 70
26 Hydref - A.O.H. Jarman, ysgolhaig, 87
 28 Hydref
Ted Hughes, bardd, 68
Margaret Marley Modlin, arlunydd, 71

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Robert B. Laughlin, Horst L. Störmer a Daniel C. Tsui
 Cemeg: Walter Kohn a John A. Pople
 Meddygaeth: Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro a Ferid Murad
 Llenyddiaeth: José Saramago
 Economeg: Amartya Sen
 Heddwch: John Hume a David Trimble

Eisteddfod Genedlaethol (Pencoed)
 Cadair: dim gwobr
 Coron: Emyr Lewis
 Medal Ryddiaeth: Eirug Wyn, Blodyn Tatws
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Geraint V. Jones, Semtecs

Amgylchedd
Gwanwyn cynnar
Cofio gwanwyn cynnar 1998
21/2/1998 Bodorgan, Môn: Diwrnod sych a braf, wedi gwlawio yn y nos. Y daffodils yn llawn blodau - hynod o dyner adeg yma o'r flwyddyn. (Dyddiadur Gareth Rowlands)
16/2/1998 Waunfawr: tywydd cynnes iawn yn Llundain max 14.5C - tua diwedd y tywydd cynnes, llwch y Sahara, RJ yn dweud bod y ffenestri i gyd yn fudr, son ar y radio, .. Duncan Brown
Meddai’r Guardian: The cause of this unexpected warm spell was high pressure over the continent, which brought warm air up from the Canary Islands and north-west Africa. This tropical maritime airstream meant temperatures reached the mid-teens across much of southern Britain, and even at night stayed much higher than normal. On 13 February, at Greenwich in south-east London, the temperature reached 19.7C (67.5F), breaking the UK February record.

Cyfeiriadau 

1998
6 Awst

6 Awst yw'r deunawfed dydd wedi'r dau gant (218fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (219eg mewn blynyddoedd naid). Erys 147 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
1825 - Annibyniaeth Bolifia.
1915 - Dechrau Brwydr Sari Bair yn y Rhyfel Byd Cyntaf
1945 - Unol Daleithiau America yn bomio Hiroshima â bom atomig. Erbyn diwedd y flwyddyn roedd 140,000 wedi marw o ganlyniad i'r bomio.
1962 - Annibyniaeth Jamaica.

Genedigaethau

1644 - Louise de la Vallière, cariad Louis XIV, brenin Ffrainc (m. 1710)
1775 - Daniel O'Connell, gwleidydd o Wyddel (m. 1847)
1809 - Alfred, Arglwydd Tennyson, bardd (m. 1892)
1860 - Aletta Ruijsch, arlunydd (m. 1930)
1868 - Paul Claudel, bardd (m. 1955)
1881 - Syr Alexander Fleming, meddyg, biolegydd a dyfeisiwr (m. 1955)
1881 - Louella Parsons, actores (m. 1972)
1908 - Marianne Clouzot, arlunydd (m. 2007)
1911 - Lucille Ball, actores (m. 1989)
1916 - Dom Mintoff, Prif Weinidog Malta (m. 2012)
1917 - Robert Mitchum, actor (m. 1997)
1926 - Simone Lacour, arlunydd (m. 2016)
1928 - Andy Warhol, arlunydd (m. 1987)
1934 - Billy Boston, chwaraewr rygbi
1937 - Fonesig Barbara Windsor, actores (m. 2020)
1938 - Rees Davies, hanesydd (m. 2005)
1940 - Pia Schutzmann, arlunydd
1946 - Ron Davies, gwleidydd
1965 - Mark Speight, cyflwynydd teledu (m. 2008)
1970 - Yutaka Akita, pel-droediwr
1973 - Donna Lewis, cantores
1983 - Robin van Persie, pêl-droediwr
1989 - Justin Tipuric, chwaraewr rygbi'r undeb

Marwolaethau

258 - Pab Sixtws II
1221 - Sant Dominic, 50
1458 - Pab Callixtws III
1637 - Ben Jonson, bardd, 65
1746 - Cristian VI, brenin Denmarc, 46
1914 - Ellen Axson Wilson, gwraig gyntaf Arlywydd Woodrow Wilson, 54
1945 - May Vale, arlunydd, 83
1951 - Berthe Mouchel, arlunydd, 86
1969 - Theodor W. Adorno, athronydd, 65
1974 - Emma Fordyce MacRae, arlunydd, 87
1978 - Pab Pawl VI, 80
2000 - Lillian Chestney, arlunydd, 86
2005 - Robin Cook, gwleidydd, 59
2008 - Jean Cooke, arlunydd, 81
2009 - Revekka Tsuzmer, arlunydd, 90

Gwyliau a chadwraethau
 Blynyddol: Dydd Gŵyl Arthfael
 Diwrnod Annibyniaeth (Bolifia, Jamaica)

0806
Awst, 06
1999

19g - 20g - 21g
1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - 1990au - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au
1994 1995 1996 1997 1998 - 1999 - 2000 2001 2002 2003 2004

Digwyddiadau 
 6 Mai - etholiad cyntaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru
 20 Ebrill - Llofruddiaeth Columbine yn yr Unol Daleithiau
 29 Tachwedd - Etholiad cyfreddinol Maleisia. Llywodraeth Mahathir Mohamad yn ennill. 
 14-16 Rhagfyr - Trychineb Vargas yn Feneswela.
 Ffilmiau
 Cymer Dy Siâr
 Porc Pei
 Solomon a Gaenor
 The Matrix
 American Beauty
 Entrapment gyda Catherine Zeta-Jones
 Llyfrau
Gweler Llenyddiaeth yn 1999
 Cerddoriaeth
 Gillian Elisa - Haul ar Nos Hir (albwm)
 Gorky's Zygotic Mynci - Spanish Dance Troupe (albwm)
 Karl Jenkins - The Armed Man: a Mass for Peace

Genedigaethau 
20 Gorffennaf - Alexandra, Tywysoges Hanover

Marwolaethau 
 7 Chwefror - Hussein, brenin Iorddonen
 8 Chwefror
 Meredith Edwards, actor, 81
 Iris Murdoch, nofelydd, 79
 7 Mawrth - Stanley Kubrick, cyflwynwr ffilm, 70
 12 Mawrth - Yehudi Menuhin, cerddor, 82
 16 Mehefin - Screaming Lord Sutch, cerddor a gwleidydd, 58
 12 Gorffennaf - Bill Owen, actor, 85
 16 Gorffennaf - John F. Kennedy Jr., 38
 23 Gorffennaf - Hassan II, brenin Moroco, 70
 5 Medi - Ivor Roberts, actor, 72
 22 Medi - Clive Jenkins, arweinydd undeb, 73
 20 Hydref - Jack Lynch, Prif Weinidog Iwerddon, 82
 15 Tachwedd - Syr Harry Llewellyn, 88
 27 Tachwedd - Ernest Zobole, arlunydd, 72
 19 Rhagfyr - Desmond Llewelyn, actor, 85
 23 Rhagfyr - Eirene White, gwleidydd, 90
 26 Rhagfyr - Curtis Mayfield, cerddor, 57

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Gerardus 't Hooft a Martinus J.G. Veltman
 Cemeg: Ahmed H. Zewail
 Meddygaeth: Günter Blobel
 Llenyddiaeth: Günter Grass
 Economeg: Robert Mundell
 Heddwch: Meddygon Heb Ffiniau

Eisteddfod Genedlaethol (Môn)
 Cadair: Gwenallt Llwyd Ifan
 Coron: Ifor ap Glyn
 Medal Ryddiaeth: Sonia Edwards, Rhwng Noson Wen a Phlygain 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Ann Pierce Jones, Fflamio

1999
2000

19g - 20g - 21g
1950au 1960au 1970au 1980au 1990au - 2000au - 2010au 2020au 2030au 2040au 2050au
1995 1996 1997 1998 1999 - 2000 - 2001 2002 2003 2004 2005

Digwyddiadau 
 Ffilmiau
 Gladiator
 Moth (S4C)
 Rancid Aluminium, gyda Rhys Ifans, Keith Allen a Brian Hibbard
 Llyfrau
 The Blind Assassin gan Margaret Atwood
 Trezza Azzopardi - The Hiding Place
 Sheenagh Pugh - Stonelight
 Gwyneth Lewis - Y Llofrudd Iaith
 Geraint V. Jones - Cur y Nos
 Owen Sheers - The Blue Book
 Cerddoriaeth
 "The Real Slim Shady" gan Eminem
 Larry Goves - walking underground

Ionawr
Chwefror
Mawrth
Ebrill
Mai
Mehefin
Gorffennaf
Awst
 5-12 Awst - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 2000
Medi
Hydref
Tachwedd
 1 Tachwedd - Sefydlu Chhattisgarh fel talaith ddiweddaraf India
 18 Tachwedd - Priodas Catherine Zeta-Jones a Michael Douglas.

Rhagfyr

Poblogaeth y Byd

Genedigaethau 
 20 Mai - Leo Blair, mab Tony Blair a Cherie Booth, a brawd Euan, Nicky a Kathryn.
23 Gorffennaf
Ogura Yuki, arlunydd, 105
Carmen Santonja, arlunydd, 66
 8 Awst - Dylan Michael Douglas, mab Catherine Zeta-Jones a Michael Douglas

Marwolaethau 
 12 Chwefror - Charles M. Schulz, arlunydd a sgriptiwr, 77
 11 Mawrth - Will Roberts, arlunydd
 27 Mawrth - Ian Dury, canwr
 6 Ebrill - Habib Bourguiba, Arlywydd Tunisia
 21 Mai
Barbara Cartland, nofelydd, 98
Syr John Gielgud, actor, 96
 28 Mai - Donald Watts Davies, difeisiwr
 1 Gorffennaf - Walter Matthau, actor
 25 Medi - R. S. Thomas, bardd
 28 Medi - Pierre Trudeau, gwleidydd o Ganada
 12 Hydref - Donald Dewar, Prif Weinidog yr Alban

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Zhores Ivanovich Alferov, Herbert Kroemer a Jack S. Kilby
 Cemeg: Alan J. Heeger, Alan G. MacDiarmid a Hideki Shirakawa
 Meddygaeth: Arvid Carlsson, Paul Greengard ac Eric R. Kandel
 Llenyddiaeth: Gao Xingjian
 Economeg: James Heckman a Daniel McFadden
 Heddwch: Kim Dae Jung

Eisteddfod Genedlaethol (Llanelli)
 Cadair: Llion Jones
 Coron: Dylan Iorwerth
 Medal Ryddiaeth: Eirug Wyn, Tri Mochyn Bach
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Geraint V. Jones, Cur y Nos

Gwobrau Llenyddiaeth 
 Gwobr Mary Vaughan Jones - J. Selwyn Lloyd

Cyfeiriadau 

2000
2002

20g - 21g - 22g
1950au 1960au 1970au 1980au 1990au - 2000au - 2010au 2020au 2030au 2040au 2050au
1997 1998 1999 2000 2001 - 2002 - 2003 2004 2005 2006 2007

Digwyddiadau 
Ionawr
23 Ionawr - Herwgipiad y newyddiadurwr Daniel Pearl yn Pacistan.
Chwefror
15 Chwefror - Angladd Y Dywysoges Marged, chwaer Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig.
Mawrth
 17 Mawrth - Etholiad cyffredinol ym Mhortiwgal
 27 Mawrth - Bomio yr Hotel Parc yn Netanya, Israel
Ebrill
Mai
Mehefin
 18 Mehefin - Herwgipio Peter Shaw yn Georgia
Gorffennaf
 9 Gorffennaf - Sefydlu'r Undeb Affricanaidd
Awst
 3-10 Awst - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Tyddewi 2002
Medi
10 Medi - Y Swistir yn dod yn aelod Y Cenhedloedd Unedig.
Hydref
 24 Hydref - apwyntio Paul Murphy yn Ysgrifennydd Gwladol Gogledd Iwerddon
Tachwedd
Rhagfyr

Llyfrau 
 Stevie Davies - The Element of Water
 Ken Follett - Hornet Flight
 Steve Jones - The Descent of Men
 Jo Mazelis - Diving Girls
 Eirug Wyn - Bitsh!

Ffilmiau 
 Gwyfyn
 Laurel Canyon gyda Christian Bale
 Oedd yr Addewid

Cerddoriaeth 
 Feeder - Comfort In Sound (albwm)
 Bonnie Tyler - Heart & Soul/Heart Strings (albwm)
 Carreg Lafar - Profiad (albwm)

Genedigaethau

Marwolaethau 
 2 Ionawr - Ian Grist, gwleidydd, 63
 12 Ionawr - Moss Evans, 76
 21 Ionawr - Peggy Lee, cantores, 81
 3 Chwefror - Edward Thomas Chapman, arwr rhyfel, 82
 7 Chwefror - Jon Lee, cerddor roc, 33
 9 Chwefror - Y Dywysoges Marged, 71
 21 Chwefror - John Thaw, actor, 60
 22 Chwefror - Chuck Jones, 89
 27 Chwefror - Spike Milligan, comediwr, 83
 6 Mawrth - David Jenkins, llyfrgellydd, 89
 27 Mawrth
Milton Berle, comediwr, 93
Dudley Moore, actor, comediwr a cherddor, 66
 27 Mawrth - Billy Wilder, 96
 30 Mawrth - Elizabeth Bowes-Lyon, mam Brenhines y Deyrnas Unedig, 101
 29 Mehefin - Rosemary Clooney, cantores, 74
 25 Hydref
Richard Harris, actor, 72
Annemie Fontana, arlunydd, 76
 3 Tachwedd - Lonnie Donegan, cerddor a chanwr, 71
 18 Tachwedd - James Coburn, actor, 74
 22 Rhagfyr - Joe Strummer, cerddor, 50

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Raymond Davis Jr., Masatoshi Koshiba a Riccardo Giacconi
 Cemeg: John B. Fenn, Koichi Tanaka a Kurt Wüthrich
 Meddygaeth: Sydney Brenner, H. Robert Horvitz a John E. Sulston
 Llenyddiaeth: Imre Kertész
 Economeg: Daniel Kahneman a Vernon L. Smith
 Heddwch: Jimmy Carter

Eisteddfod Genedlaethol (Tyddewi)
 Cadair: Myrddin ap Dafydd
 Coron: Aled Jones Williams
 Medal Ryddiaeth: Angharad Price, O! Tyn y Gorchudd
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Eurig Wyn, Bitsh!

2002
2003

20g - 21g - 22g
1950au 1960au 1970au 1980au 1990au - 2000au - 2010au 2020au 2030au 2040au 2050au
1998 1999 2000 2001 2002 - 2003 - 2004 2005 2006 2007 2008

Digwyddiadau 
Ionawr
Chwefror
27 Chwefror - Cysegriad Rowan Williams fel Archesgob Caergaint
Mawrth
9 Mawrth - Ron Davies yn gadael gwleidyddiaeth

Ebrill
Mai
1 Mai - Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2003
Mehefin
Gorffennaf
Awst
 2-9 Awst - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2003
Medi
Hydref
Tachwedd
31 Hydref - Ymadawodd Mahathir Mohamad o'i swydd fel Prif Weinidog Malaysia. Roedd ef wedi bod yn arweinydd gwlad am dros 22 mlynedd.
 Michael Howard yn dod yn arweinydd y Blaid Geidwadol.

Rhagfyr

 Ffilmiau
 Pirates of the Caribbean
 Underworld gyda Michael Sheen
 Llyfrau
 Dan Brown - The Da Vinci Code
 Mark Haddon - The Curious Incident of the Dog in the Night-Time
 Rhys Hughes - The Percolated Stars
 J. K. Rowling - Harry Potter and the Order of the Phoenix
 Lynne Truss – Eats, Shoots & Leaves
Drama
Lewis Davies - Sex and Power at the Beau Rivage
Michael Frayn - Democracy
 Cerddoriaeth
 Jamie Cullum - Twentysomething (albwm)
 Elin Fflur - Dim Gair
 Catrin Finch - Crossing the Stone (albwm)
 Funeral for a Friend - Casually Dressed & Deep in Conversation (albwm)
 Karl Jenkins - Adiemus V: Vocalise
 Thighpaulsandra - Double Vulgar

Genedigaethau 
 20 Ebrill - Carys Zeta Douglas, merch Catherine Zeta-Jones a Michael Douglas
 8 Tachwedd - Lady Louise Windsor

Marwolaethau 
 5 Ionawr - Roy Jenkins, gwleidydd, 82
 12 Ionawr - Maurice Gibb, cerddor, 53
 17 Ebrill - Dr Robert Atkins, deietegydd
 10 Mehefin - Dr Phil Williams, gwleidydd, 64
27 Gorffennaf - Bob Hope, comedïwr ac actor, 100
 11 Medi
Anna Lindh, gwleidydd, 46
John Ritter, actor, 54
 20 Medi - Gareth Wyn Williams, gwleidydd
 1 Tachwedd - Daishiro Yoshimura, pêl-droediwr, 56
 26 Rhagfyr - Syr Alan Bates, actor

Gwobrau Nobel 
 Ffiseg: Alexei Alexeevich Abrikosov, Vitaly Lazarevich Ginzburg ac Anthony James Leggett
 Cemeg: Peter Agre a Roderick MacKinnon
 Meddygaeth: Paul Lauterbur a Syr Peter Mansfield
 Llenyddiaeth J. M. Coetzee
 Economeg: Robert F. Engle a Clive Granger
 Heddwch: Shirin Ebadi

Eisteddfod Genedlaethol (Maldwyn)
 Cadair: Twm Morys
 Coron: Mererid Hopwood
 Medal Ryddiaeth: Cefin Roberts, Brwydr y Bradwr 
 Gwobr Goffa Daniel Owen: Elfyn Pritchard, Pan Ddaw'r Dydd...?

2003