alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
24 Mai

24 Mai yw'r pedwerydd dydd a deugain wedi'r cant (144ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (145ain mewn blynyddoedd naid). Erys 221 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1689 - Llofnodwyd y Ddeddf Goddefiad gan y Brenin William a'r Frenhines Mary. Caniatawyd i Anghydffurfwyr (ond nid Undodiaid na Chatholigion) i ymgynull i addoli ac i gynnal athrawon a phregethwyr.
 1738 - Cafodd John Wesley droedigaeth, gan arwain at sefydlu'r Mudiad Methodistaidd.
 1883 - Agor y Bont Brooklyn.
 1993 - Annibyniaeth Eritrea.
 2019
Mae priodas o'r un rhyw yn dod yn gyfreithiol yn Taiwan.
Cyhoeddodd Theresa May ei bod yn ymddiswyddo fel Brif Weinidog y Deyrnas Unedig ac fel arweinydd Blaid Geidwadol.
 2022 - Cyflafan yn ysgol yn Uvalde, Texas.

Genedigaethau 

 15 CC - Germanicus, cadfridog Rhufeinig (m. 19)
 1686 - Daniel Gabriel Fahrenheit, ffisegydd (m. 1736)
 1743 - Jean-Paul Marat, chwyldroadwr (m. 1793)
 1783 - Margarethe Geiger, arlunydd (m. 1809)
 1819 - Victoria, brenhines y Deyrnas Unedig (m. 1901)
 1836 - Joseph Rowntree, dyngarwr (m. 1925)
 1855 - Syr Arthur Wing Pinero, dramodydd (m. 1934)
 1869 - Gerda Ahlm, arlunydd (m. 1956)
 1905 - Mikhail Sholokhov, nofelydd (m. 1984)
 1919 - Edith Faucon, arlunydd (m. 2019)
 1925 - Carmine Infantino, arlunydd comics (m. 2013)
 1932 - Arnold Wesker, dramodydd (m. 2016)
 1940
Joseph Brodsky, bardd (m. 1996)
Linde Waber, arlunydd
 1941 - Bob Dylan, canwr a bardd
 1942 - Hannu Mikkola, gyrrwr ceir rasio (m. 2021)
 1944 - Patti LaBelle, cantores
 1945 - Priscilla Presley, actores
 1949 - Jim Broadbent, actor
 1960 - Fonesig Kristin Scott Thomas, actores
 1965 - John C. Reilly, actor
 1966
Eric Cantona, pêl-droediwr
Ella Guru, arlunydd a cerddor
 1969 - Jacob Rees-Mogg, gwleidydd
 1973 - Ruslana, cantores

Marwolaethau 

 1153 - Dafydd I, brenin yr Alban
 1543 - Nicolaus Copernicus, seryddwr, 70
 1612 - Robert Cecil, Iarll 1af Salisbury, 48
 1838 - Marianne Kraus, arlunydd, 73
 1890 - Georgiana McCrae, arlunydd, 86
 1944 - Stephanie Hollenstein, arlunydd, 57
 1968 - Helen Dahm, arlunydd, 90
 1995 - Harold Wilson, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 79
 2003 - Tahia Halim, arlunydd, 83
 2011 - Huguette Marcelle Clark, arlunydd, 104
 2012 - Magdalina Mavrovskaya, arlunydd, 88
 2016 - Burt Kwouk, actor, 85
 2017 - Isabelle Rapin, gwyddonydd, 90
 2020 - Cen Williams, dylunydd, 74
 2023 - Tina Turner, cantores ac actores, 83

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Sant Dyfan
Diwrnod annibyniaeth (Eritrea)
Diwrnod Bermuda
Diwrnod y Brwydr Pichincha (Ecwador)
Diwrnod Gymanwlad (Belis)

0524
Mai, 24
25 Mai

25 Mai yw'r pumed dydd a deugain wedi'r cant (145ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (146ain mewn blynyddoedd naid). Erys 220 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1735 - Troedigaeth Howel Harris, un o brif sylfaenwyr y Methodistiaid yng Nghymru.
 1940 - Dechrau brwydr Dunkirk
 2012 - Mae'r sefydliad Yes Scotland yn cael ei lansiwyd.

Genedigaethau 

 1713 - John Stuart, 3ydd Iarll Bute, Prif Weinidog Prydain Fawr (m. 1792)
 1784 - John Frost, siartydd (m. 1877)
 1803 - Ralph Waldo Emerson, athronydd (m. 1882)
 1830 - Robert Williams, bardd (m. 1877)
 1911 - Colette Rosselli, arlunydd (m. 1996) 
 1913 - Richard Dimbleby, newyddiadurwr a darlledwr (m. 1965)
 1914
Militsa Charnetskaya, arlunydd (m. 1997)
Anita Magsaysay-Ho, arlunydd (m. 2012)
 1921 - Hal David, ysgrifennwr caneuon (m. 2012)
 1927 - Robert Ludlum, nofelydd (m. 2001)
 1939
Dixie Carter, actores (m. 2010)
Syr Ian McKellen, actor
 1941 - Vladimir Voronin, gwleidydd
 1944 - Frank Oz, cyfarwyddwr ffilm
 1949 - Jamaica Kincaid, awdures
 1957 - Mark McGhee, pêl-droediwr
 1958 - Paul Weller, cerddor
 1963 - Mike Myers, actor a digrifwr
 1969 - Anne Heche, actores (m. 2022)
 1970 - Robert Croft, cricediwr
 1972 - Octavia Spencer, actores
 1976 - Cillian Murphy, actor
 1979 - Jonny Wilkinson, chwaraewr rygbi
 1981 - Huw Stephens, cyflwynwr radio a theledu
 1986 - Geraint Thomas, seiclwr

Marwolaethau 

 1085 - Pab Gregory VII, tua 70
 1261 - Pab Alexander IV, tua 60
 1789 - Anders Dahl, botanegydd, 48
 1881 - Commodore Nutt, perfformiwr, 33
 1899 - Rosa Bonheur, arlunydd, 77
 1924 - Lyubov Popova, arlunydd, 35
 1934 - Gustav Holst, cyfansoddwr, 59
 1946 - Ernest Rhys, bardd ac awdur, 86
 1981 - Ruby Payne-Scott, gwyddonydd, 68
 1983 - Idris, brenin Libya, 94
 2000 - Elizabeth Durack, arlunydd, 84
 2011 - Leonora Carrington, arlunydd, 94
 2014 - Wojciech Jaruzelski, gwleidydd, 90
 2017 - Alistair Horne, hanesydd a llenor, 91
 2020 - George Floyd, dioddefwr trais gan yr heddlu, 46

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Affrica
 Diwrnod Annibyniaeth (Gwlad Iorddonen)
 Diwrnod Tywel, anrhydedd Douglas Adams
 Diwrnod Balchder Geek
 Diwrnod Rhyngwladol Plant Coll

0525
Mai, 25
27 Mai

27 Mai yw'r seithfed dydd a deugain wedi'r cant (147ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (148ain mewn blynyddoedd naid). Erys 218 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
 1932 - Agorwyd pont Sydney Harbour, Sydney, Awstralia.
 1937 - Agorwyd pont Golden Gate, San Francisco.
 1967 - Cyrhaeddodd Francis Chichester Plymouth yn ei fadlong Gypsy Moth IV, gan gwblhau'r daith gyntaf gan un dyn ar ei ben ei hunan o gwmpas y byd i gyfeiriad y dwyrain ar hyd llwybr môr y cliper.

Genedigaethau

 1765 - Eulalie Morin, arlunydd (m. 1837)
 1818 - Franciscus Donders, meddyg a ffisiolegydd (m. 1889)
 1819 - Julia Ward Howe, ffeminist (m. 1910)
 1820 - Mathilde Bonaparte, trefnydd salon ac arlunwraig (m. 1904)
 1826 - Marie Aarestrup, arlunydd (m. 1919)
 1894 - Dashiell Hammett, awdur (m. 1961)
 1907 - Rachel Carson, awdures (m. 1964)
 1911 - Vincent Price, actor ffilm (m. 1993)
 1915 - Herman Wouk, awdur (m. 2019)
 1917 - Huguette Graux-Berthoux, arlunydd (m. 2003)
 1918 - Yasuhiro Nakasone, Prif Weinidog Japan (m. 2019)
 1921 - Bob Godfrey, animeiddiwr (m. 2013)
 1922 - Syr Christopher Lee, actor (m. 2015)
 1923 - Henry Kissinger, gwleidydd
 1924 - Jaime Lusinchi, Arlywydd Feneswela (m. 2014)
 1925
Tony Hillerman, nofelydd (m. 2008)
Mariam Bykhovskaya, arlunydd (m. 2011)
 1934 - Harlan Ellison, nofelydd (m. 2018)
 1943 - Cilla Black, cantores (m. 2015)
 1944 - Christopher Dodd, gwleidydd
 1955 - Richard Schiff, actor
 1958 - Neil Finn, canwr
 1959 - Donna Strickland, ffisegydd
 1962 - David Mundell, gwleidydd
 1967 - Paul Gascoigne, pêl-droediwr
 1968 - Rebekah Brooks, newyddiadurwraig
 1970 - Tim Farron, gwleidydd
 1973
Alessandro Cambalhota, pel-droediwr
Daniel da Silva, pel-droediwr
 1975 - Jamie Oliver, cogydd
 1977 - Atsushi Yanagisawa, pel-droediwr
 1997 - Harriet Jones, nofiwraig

Marwolaethau

 1564 - Jean Calvin, diwygiwr crefyddol, 54
 1913 - John Clough Williams-Ellis, clerigwr a bardd, 80
 1929 - Mary L. Gow, arlunydd, 77
 1931 - Norah Neilson Gray, arlunydd, 48
 1964 - Jawaharlal Nehru, gwladweinydd, 74
 1987 - John Howard Northrop, biocemegydd, 95
 2000 - Maurice Richard, chwaraewr hoci ia, 78
 2005 - Marianna Schmidt, arlunydd, 87
 2009 - Syr Clive Granger, economegydd, 74
 2017 - Gregg Allman, cerddor, 69
 2023 - Tyrone O'Sullivan, glowr, 77

Gwyliau a chadwraethau
 Gŵyl Mabsant Melangell
 Diwrnod y Lluoedd (Nicaragwa)
 Diwrnod y Plant (Nigeria)
 Diwrnod y Mamau (Bolifia)
 Diwrnod y Llynges (Japan)

0527
Mai, 27
28 Mai

28 Mai yw'r wythfed dydd a deugain wedi'r cant (148ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (149ain mewn blwyddyn naid). Erys 217 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1503 - Priodas Iago IV, Brenin yr Alban a Marged Tudur, merch Harri VII o Loegr
 1865 - Hwyliodd llong y Mimosa o Lerpwl, yn cario'r fintai gyntaf o ymfudwyr o Gymru i Wladfa Patagonia.
 1930 - Agorwyd Adeilad Chrysler, Dinas Efrog Newydd.
 1937 - Neville Chamberlain yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.

Genedigaethau 

 1660 - Siôr I, brenin Prydain Fawr (m. 1727)
 1759 - William Pitt y Ieuengaf, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1806)
 1779 - Thomas Moore, bardd (m. 1852)
 1807 - Louis Agassiz, paleontolegydd (m. 1873)
 1865 - Grace Joel, arlunydd (m. 1924)
 1883 - Syr Clough Williams-Ellis, pensaer (m. 1978)
 1900 - Park Heon-young, gwleidydd (m. 1956)
 1908 - Ian Fleming, nofelydd (m. 1964)
 1911 - Thora Hird, actores (m. 2003)
 1912
Ruby Payne-Scott, gwyddonydd (m. 1981)
Verena Loewensberg, arlunydd (m. 1986)
Patrick White, nofelydd (m. 1990)
 1920 - W. S. Jones, awdur (m. 2007)
 1930
Frank Drake, seryddwr ac astroffisegwr (m. 2022)
Edward Seaga, Prif Weinidog Jamaica (m. 2019)
 1939 - Maeve Binchy, nofelydd (m. 2012)
 1940 - Hiroshi Katayama, pel-droediwr
 1944 - Sondra Locke, actores (m. 2018)
 1945 - John Fogerty, cerddor
 1959 - Steve Strange, cerddor (m. 2015)
 1960 - Takashi Mizunuma, pel-droediwr
 1968 - Kylie Minogue, cantores
 1971 - Marco Rubio, gwleidydd
 1982 - Alexa Davalos, actores
 1985
Colbie Caillat, cantores
Carey Mulligan, actores
 1992 - Gaku Shibasaki, pel-droediwr
 1999 - Cameron Boyce, actor (m. 2019)
 2000 - Phil Foden, pel-droediwr

Marwolaethau 

 1357 - Afonso IV, brenin Portiwgal, 67
 1805 - Luigi Boccherini, cyfansoddwr, 62
 1840 - Walter Wilkins, gwleidydd, 30
 1849 - Anne Brontë, nofelydd a bardd, 29
 1851 - Anne Mee, arlunydd, 86
 1910 - Beda Stjernschantz, arlunydd, 42
 1916 - Ivan Franko, awdur, 59
 1932 - Jacqueline Marval, arlunydd, 65
 1935 - Jelka Rosen, arlunydd, 66
 1938 - Alfred Brice, chwaraewr rygbi, 66
 1963 - Margaret Preston, arlunydd, 88
 1972 - Edward VIII, brenin y Deyrnas Unedig, 77
 1975 - Lung Chien, cyfarwyddwr ffilm, 58
 1981 - Mary Lou Williams, cerddor jazz, 71
 1984 - Eric Morecambe, comedïwr, 58
 1988 - Evelyn Page, arlunydd, 89
 2008 - Beryl Cook, arlunydd, 81
 2010 - Gary Coleman, actor, 42
 2014 - Maya Angelou, bardd, 86
 2017
David E. Kuhl, meddyg a gwyddonydd, 87 
John Noakes, cyflwynydd teledu, 83
 2019 - Edward Seaga, Prif Weinidog Jamaica, 89
 2020 - Gracia Barrios, arlunydd, 92

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Weriniaeth (Armenia, Aserbaijan, Nepal)

0528
Mai, 28
Cemeg

Astudiaeth mater yw Cemeg (o'r Groeg: χημεία), sy'n ymwneud â'i gystrawen, strwythur a nodweddion, ynghyd â'i drawsnewidiadau ar y lefel atomig. Mae'n delio gan mwyaf gyda chasgliadau o atomau fel nwyon, moleciwlau, crisialau a metelau, yn ogystal â'u trawsffurfiadau a'u rhyngweithiadau i ddod yn ddefnydd a ddefnyddir ym mywyd cyffredin. Yn ogystal â hynny, mae cemeg yn ymwneud â deall priodweddau a rhyngweithiadau o atomau unigol a defnyddio'r wybodaeth yna ar y lefel macrosgobig. Yn ôl cemeg fodern, mae priodweddau ffisegol defnyddiau wedi eu penderfynu ar y raddfa atomig, sydd yn ei dro yn cael ei ddiffinio gan rymoedd electromagnetig rhyngatomig a deddfau mecaneg cwantwm.

Mae cemeg yn gorgyffwrdd â ffiseg, gan drin ynni a sut mae o'n adweithio gyda mater. Mae hefyd yn gorgyffwrdd cryn dipyn gyda bioleg, yn arbennig trwy'r disgyblaethau cysylltiedig o fiocemeg a bioleg foleciwlaidd.

Mae'n bosib gweld  trefn yr elfennau yn y Tabl Cyfnodol sy'n dangos y nifer o brotonau sydd gan bob un a beth yw pwysau atomau'r elfen honno gan ddefnyddio Rhif Avogadro. Mae'n bosib gweld erthyglau sydd yn ymdrin â chemeg trwy edrych yn y categori cemeg.

Yng Nghymru, mae'n orfodol i fyfyrwyr ysgol astudio cemeg hyd at lefel TGAU (16 oed).

 
Gwyddoniaeth naturiol
4 Chwefror

4 Chwefror yw'r pymthegfed dydd ar hugain (35ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 330 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (331 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 634 - Brwydr Dathin, rhwng y fyddin Rashidun a'r Arabiaid Cristnogion.
1758 - Sylfaenydd y ddinas Macapá, Brasil.
1861 - Ffurfir Taleithiau Cydffederal America.
1945 - Yr Ail Ryfel Byd: Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt a Joseff Stalin yn cyfarfod yn Yalta, Crimea. 
1948 - Annibyniaeth Sri Lanca.
2004 - Mae Mark Zuckerberg yn lawnsio Facebook.
2014 - Mae Senedd yr Alban yn pleidleisio dros priodas gyfunryw.

Genedigaethau 

 1868 - Constance Markievicz, gwleidydd (m. 1927)
 1871 - Friedrich Ebert, Arlywydd yr Almaen (m. 1925)
 1897 - Ludwig Erhard, Canghellor yr Almaen (m. 1977)
 1900 - Jacques Prévert, bardd (m. 1977)
 1902 - Charles Lindbergh, awyrennwr (m. 1974)
 1906
Dietrich Bonhoeffer, diwynydd a gweinidog (m. 1945)
Clyde Tombaugh, seryddwr (m. 1997)
 1911 - Louise Peyron-Carlberg, arlunydd (m. 1978)
 1913 - Rosa Parks, ymgyrchydd hawliau sifil (m. 2005)
 1915 
Virginia Admiral, arlunydd (m. 2000)
Syr Norman Wisdom, actor a chomediwr (m. 2010)
 1921
Betty Friedan, ffeminist (m. 2006)
Lotfi A. Zadeh, mathemategydd (m. 2017)
 1922 - Helga Radener-Blaschke, arlunydd (m. 2015)
 1923 - Conrad Bain, actor (m. 2013)
 1925 - Jutta Hipp, arlunydd, pianydd a cyfansoddwraig (m. 2003)
 1929 - Marinka Dallos, arlunydd (m. 1992)
 1932 - Fioen Blaisse, arlunydd (m. 2012)
 1940 - George A. Romero, cyfarwyddwr, sgriptiwr a golygydd ffilm (m. 2017)
 1948 - Alice Cooper, canwr roc
 1952 - Fonesig Jenny Shipley, gwleidydd, Prif Weinidog Seland Newydd
 1958 - Kazuaki Nagasawa, pel-droediwr
 1964 - Oleg Protasov, pel-droediwr
 1965 - John van Loen, pel-droediwr
 1971 - Eric Garcetti, gwleidydd
 1972 - Dara O Briain, digrifwr ei sefyll chyflwynydd teledu
 1975 - Natalie Imbruglia, cantores

Marwolaethau 

 211 - Septimius Severus, ymerawdwr Rhufain
 708 - Pab Sisinniws
 869 - Sant Cyril
 1713 - Anthony Ashley Cooper, 3fed Iarll o Shaftesbury, 61
 1894 - Adolphe Sax, dyfeisiwr y sacsoffon, 79
 1974 - Satyendra Nath Bose, ffisegydd a mathemategydd, 80
 1983 - Karen Carpenter, cantores, 32
 1987
Wynford Vaughan-Thomas, newyddiadurwr a darlledwr, 78
Liberace, pianydd, 67
 1995 - Patricia Highsmith, nofelydd, 74
 2006 - Betty Friedan, ffeminist, 85
 2008 - Peter Thomas, gwleidydd, 87
 2013 - Hildegard Hendrichs, arlunydd, 89
 2017 
Basil Hetzel, meddyg, 94
Kenneth Newman, heddwas, 90
 2018 - John Mahoney, actor, 77
 2019
Matt Brazier, pel-droediwr, 42
Leonie Ossowski, awdures, 93
 2020
Terry Hands, cynhyrchydd theatr, 79
Daniel arap Moi, Arlywydd Cenia, 95

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Annibyniaeth (Sri Lanca)
 Diwrnod Canser y Byd
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1905 (Neidr), 1916 (Draig), 1935 (Mochyn), 1992 (Mwnci), 2038 (Ceffyl), 2057 (Ych)

0204
Chwefror, 04
5 Chwefror

5 Chwefror yw'r unfed dydd ar bymtheg ar hugain (36ain) o’r flwyddyn yng nghalendr Gregori. Erys 329 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (330 mewn blwyddyn naid).

Digwyddiadau 
 62 - Daeargryn yn Pompeii, yr Eidal.

Genedigaethau 
 1788 - Syr Robert Peel, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1850)
 1804 - Johan Ludvig Runeberg, bardd (m. 1877)
 1910 - Francisco Varallo, pêl-droediwr (m. 2010)
 1914
Syr Alan Lloyd Hodgkin, meddyg (m. 1998)
William S. Burroughs, nofelydd (m. 1997)
 1915 - Tereza de Arriaga, arlunydd (m. 2013)
 1919 - Red Buttons, actor (m. 2006)
 1921 - Marion Eames, nofelydd (m. 2007)
 1930 - Judith Godwin, arlunydd (m. 2021)
 1932 - Hiroaki Sato, pêl-droediwr (m. 1988)
 1933 - Miguel d'Escoto Brockmann, gwleidydd (m. 2017)
 1934 - Hank Aaron, chwaraewr pel-fas (m. 2021)
 1940 - H. R. Giger, arlunydd a chynlluniwr setiau (m. 2014)
 1941
Stephen J. Cannell, cynhyrchydd teledu (m. 2010)
Gareth Wyn Williams, gwleidydd (m. 2003)
 1946 - Charlotte Rampling, actores
 1947 - Edu Coimbra, pel-droediwr
 1969 - Michael Sheen, actor
 1977 - Syr Ben Ainslie, morwr cystadleuol
 1980 
Patrick Grady, gwleidydd
Jo Swinson, gwleidydd
 1984 - Carlos Tevez, pêl-droediwr
 1985 - Cristiano Ronaldo, pêl-droedwyr
 1992 - Neymar, pêl-droediwr

Marwolaethau 
 1795 - Irene Parenti Duclos, arlunydd, 40
 1818 - Siarl XIII, brenin Sweden, 69
 1902 - Eliza Olivecrona, arlunydd, 43
 1941 - Banjo Paterson, bardd, newyddiadurwr ac awdur, 76
 1962 - Jacques Ibert, cyfansoddwr, 71
 1967 - Violeta Parra, arlunydd, 49
 1971 - Laure Berthiaume-Denault, arlunydd, 60
 1997 - Militsa Charnetskaya, arlunydd, 82
 2008 - Maharishi Mahesh Yogi, athro ysbrydol, 91
 2011
John Paul Getty III, dyn busnes, 54 
Brian Jacques, awdur, 71
 2017 - Irma Adelman, arlunydd, 86
 2020
Kirk Douglas, actor, 103
Beverly Pepper, arlunydd, 97
 2021 - Christopher Plummer, actor, 91
 2023
Pervez Musharraf, Arlywydd Pacistan, 79
May Sayegh, bardd, awdures ac ymgyrchwraig, 82

Gwyliau a chadwraethau 
Penblwydd Runeberg (y Ffindir)
Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1924 (Llygoden fawr), 1943 (Dafad), 1962 (Teigr), 1981 (Ceiliog), 2000 (Draig), 2019 (Mochyn), 2065 (Ceiliog), 2076 (Mwnci), 2095 (Cwningen)

0205
Chwefror, 05
29 Mai

29 Mai yw'r nawfed dydd a deugain wedi'r cant (149ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (150ain mewn blynyddoedd naid). Erys 216 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1167 - Brwydr Legano
 1660 - Adferiad Siarl II, brenin Lloegr a'r Alban, ar ei ddegfed benblwydd ar hugain.
 1790 - Rhode Island yn dod yn dalaith yr Unol Daleithiau.
 1848 - Wisconsin yn dod yn dalaith yr Unol Daleithiau.
 1926 - Bedydd y Dywysoges Elisabeth gan yr Archesgob Caergaint.
 1953 - Dringodd Edmund Hillary a Tenzing Norgay i ben mynydd Everest, y rhai cyntaf y gwyddys i sicrwydd iddynt gyrraedd y copa.

Genedigaethau 

 1630 - Siarl II, brenin Lloegr a'r Alban (m. 1685)
 1860 - Isaac Albéniz, cyfansoddwr (m. 1909)
 1874 - G. K. Chesterton, llenor (m. 1936)
 1884 - Ilse Jonas, arlunydd (m. 1922)
 1892 - Alfonsina Storni, bardd, newyddiadurwraig a dramodydd (m. 1938)
 1903 - Bob Hope, digrifiwr ac actor ffilm (m. 2003)
 1906 - T. H. White, nofelydd (m. 1964)
 1914 - Tenzing Norgay, mynyddwr (m. 1986)
 1917 - John F. Kennedy, Arlywydd yr Unol Daleithiau America (m. 1963)
 1922 - Joyce Treiman, arlunydd (m. 1991)
 1924 - Behjat Sadr, arlunydd (m. 2009)
 1926 - Katie Boyle, cyflywynydd teledu (m. 2018)
 1929
Adelheid Goosch, arlunydd
Peter Higgs, ffisegydd
 1944 - Maurice Bishop, Prif Weinidog Grenada (m. 1983)
 1945 - Gary Brooker, canwr a cherddor (m. 2022)
 1953 - Danny Elfman, cerddor
 1958 - Annette Bening, actores
 1959 - Rupert Everett, actor
 1982 - Ana Beatriz Barros, model

Marwolaethau 

 1259 - Cristofer I, brenin Denmarc, 39/40
 1425 - Hongxi, ymerawdwr Tsieina, 46
 1593 - John Penry, merthyr, 33/34
 1814 - Josephine de Beauharnais, ymerodres Ffrainc, 51
 1842 - Henriette Geertruida Knip, arlunydd, 58
 1970 - Eva Hesse, arlunydd, 34
 1978 - Louise Peyron-Carlberg, arlunydd, 67
 1979 - Mary Pickford, actores, 87
 1982 - Romy Schneider, actores, 43
 1986 - Nicole Algan, arlunydd, 60
 1994
Nene Gare, arlunydd, 85
Erich Honecker, gwleidydd, 81
 2000 - Adiya Sitdikova, arlunydd, 86
 2010 - Dennis Hopper, actor, 74
 2017 - Manuel Noriega, milwr ac gwleidydd, 83
 2021 - Judith Godwin, arlunydd, 91

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Democratiaeth (Nigeria)

0529
Mai, 29
30 Mai

30 Mai yw'r degfed dydd a deugain wedi'r cant (150ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (151ain mewn blynyddoedd naid). Erys 215 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1879 - Agor Ardd Sgwâr Madison

Genedigaethau 

 1814 - Mikhail Bakunin, anarchydd ac athronydd (m. 1876)
 1845 - Amadeo I, brenin Sbaen (m. 1890)
 1848 - Fanny Currey, arlunydd (m. 1917)
 1879 - Vanessa Bell, arlunydd (m. 1961)
 1909 - Benny Goodman, cerddor (m. 1986)
 1912 - Hugh Griffith, actor (m. 1980)
 1914 - Lene Havenstein, arlunydd (m. 2009)
 1924 - Hilkka Inkala, arlunydd (m. 2012)
 1926 - Christine Jorgensen (m. 1989)
 1928 - Gustav Leonhardt, cerddor (m. 2012)
 1931 - Audrey Flack, arlunydd
 1932 - Ivor Richard, Barwn Richard, gwleidydd (m. 2018)
 1934 - Alexei Leonov, gofodwr (m. 2019)
 1944 - Katsuyoshi Kuwahara, pel-droediwr
 1949 - Bob Willis, cricedwr (m. 2019)
 1956 - Katerina Sakellaropoulou, Arlywydd Gwlad Groeg
 1961 - Harry Enfield, actor a digrifwr
 1963 - Helen Sharman, gofodwraig
 1975 - CeeLo Green, canwr, rapiwr ac actor
 1977 - Rachael Stirling, actores
 1980 - Steven Gerrard, pêl-droediwr
 1984 - Steffan Lewis, gwleidydd (m. 2019)
 1996 - Elli Norkett, chwaraewraig rygbi (m. 2017)
 2000 - Ben Cabango, pel-droediwr

Marwolaethau 

 1431 - Jeanne d'Arc, 19
 1574 - Siarl IX, brenin Ffrainc, 23
 1593 - Christopher Marlowe, dramodydd, 29
 1640 - Peter Paul Rubens, arlunydd, 62
 1744 - Alexander Pope, bardd, 56
 1778 - Voltaire (François-Marie Arouet), llenor, 83
 1912 - Wilbur Wright, dyfeisiwr ac arloeswr ym myd awyrennau, 45
 1940 - Marie Arnsburg, arlunydd, 87
 1959 - Gertraud Rostosky, arlunydd, 83
 1960 - Boris Pasternak, bardd a llenor, 70
 1980 - Irmgart Wessel-Zumloh, arlunydd, 72
 1994
Juan Carlos Onetti, nofelydd, 84 
Ruth Wenger, arlunydd, 96
 2005 - Clara de Jong, arlunydd, 77
 2011 - Rosalyn Sussman Yalow, meddyg a ffisegydd, 89
 2012 - Andrew Huxley, meddyg, ffisiolegydd a ffisegydd, 94

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Anguilla
 Diwrnod Ynysoedd Canaria
 Diwrnod Coffa (yr Unol Daleithiau)

0530
Mai, 30
Actor

Rhywun sydd yn cymryd rhan mewn drama neu ffilm yw actor neu actores (y ffurf fenywaidd), fel arfer.

Ymhlith yr actorion o Gymru, sy'n enwog drwy'r byd, y mae: Richard Burton, Anthony Hopkins, Catherine Zeta-Jones, Stanley Baker, Siân Phillips, Rhys Ifans, Christian Bale a Ioan Gruffudd.

Mae'r rheiny nad ydynt o dras Cymreig yn cynnwys: Greta Garbo, Samuel L. Jackson, Katharine Hepburn, Dustin Hoffman, Bette Davis, Jack Nicholson, Meryl Streep a Errol Flynn.

Gweler hefyd 
Rhestr actorion enwog
Rhestrau actorion

Rhestrau actorion

Rhestr actorion Cymreig

 
Actorion enwog
6 Chwefror

6 Chwefror yw'r ail ddydd ar bymtheg ar hugain (37ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 328 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (329 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 

 1643 - Abel Tasman yn cyrraedd Fiji.
 1788 - Massachusetts yn dod yn dalaith yr Unol Daleithiau.
 1820 - Sefydlu Liberia.
 1840 - Arwyddo Cytundeb Waitangi yn Seland Newydd.
 1952 - Aceniad Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig.
 2006 - Stephen Harper yn dod yn Brif Weinidog Canada.
 2018 - Daeargryn Taiwan.
 2022 - Elisabeth II yw'r frenhines Brydeinig gyntaf i deyrnasu am 70 mlynedd.
 2023 - Tarodd dau ddaeargryn cryf ranbarth ffin Twrci a Syria.

Genedigaethau 

 1665 - Anne, brenhines Prydain Fawr (m. 1714)
 1756 - Aaron Burr, Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1836)
 1801 - William Williams, bardd (m. 1869)
 1846 - Edward Owen, peiriannydd (m. 1931)
 1875 - David Rees Davies, bardd (m. 1964)
 1886 - Dorothea Maetzel-Johannsen, arlunydd (m. 1930)
 1892 - William P. Murphy, meddyg (m. 1987)
 1895 - Babe Ruth, chwaraewr pel-fas (m. 1948)
 1903 - Claudio Arrau, pianydd (m. 1991)
 1911
Yo Savy, arlunydd (m. 2003)
Ronald Reagan, actor a gwleidydd, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 2004)
 1912 - Eva Braun, cariad a gwraig Adolf Hitler (m. 1945)
 1913 - Alice Kaira, arlunydd (m. 2006)
 1915 - Ingeborg Vahle-Giessler, arlunydd (m. 1989)
 1916 - Marie-Louise Cirée, arlunydd (m. 2015)
 1917 - Zsa Zsa Gabor, actores (m. 2016)
 1922 
Patrick Macnee, actor (m. 2015)
Denis Norden, awdur comedi a chyflwynydd teledu (m. 2018)
 1929 - Gerald Williams, Yr Ysgwrn, ffernwr, nai Hedd Wyn (m. 2021)
 1931 - Rip Torn, actor (m. 2019)
 1938 - Antony Carr, hanesydd (m. 2019)
 1945 - Bob Marley, canwr a cherddor (m. 1981)
 1950 - Natalie Cole, cantores (m. 2015)
 1960 - Jeremy Bowen, newyddiadurwr
 1966 - Rick Astley, canwr
 1978 - Olena Zelenska, Prif Foneddiges Wcrain

Marwolaethau 

 1685 - Siarl II, brenin Lloegr a'r Alban, 54
 1740 - Pab Clement XII
 1793 - Carlo Goldoni, dramodydd, 85
 1916 - Rubén Darío, bardd a diplomydd, 49
 1918 - Gustav Klimt, arlunydd, 55
 1952 - Siôr VI, brenin y Deyrnas Unedig, 56
 1993 - Arthur Ashe, chwaraewr tenis, 49
 1998 - Falco, canwr, 40
 2007 - Frankie Laine, canwr, 93
 2009 - James Whitmore, actor, 87
 2010 - Syr John Dankworth, cerddor, 82
 2011 
Josefa Iloilo, gwleidydd, 90
Gary Moore, cerddor, 58
 2015 - Assia Djebar, awdures, 78
 2019 - Rosamunde Pilcher, awdures, 94
 2021 - George P. Shultz, 60fed Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau, 100
 2023 - Jane Dowling, arlunydd, 97

Gwyliau a chadwraethau 
 Gŵyl genedlaethol Seland Newydd: Diwrnod Waitangi
 Diwrnod Ronald Reagan (Califfornia, Illinois, Wisconsin)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1913 (Ych), 1932 (Mwnci), 1951 (Cwningen), 1970 (Ci), 1989 (Neidr), 2027 (Dafad), 2046 (Teigr), 2084 (Draig)

Chwefror, 06
0206
7 Chwefror

7 Chwefror yw'r deunawfed dydd ar hugain (38ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 327 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (328 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 

 1301 - Bu i Edward I, brenin Lloegr urddo ei fab, Edward o Gaernarfon, yn Dywysog Cymru.
 1812 - Mae daeargryn maint 8 yn taro New Madrid, Missouri.
 1974 - Annibyniaeth Grenada.
 1979 - Plwton yn symud ytu mewn i orbit Neifion.
 1992 - Mae'r Cytundeb Maastricht yn llofnodi gan aelod-gwladwriaethau y Cymuned Ewropeaidd.
 1999 - Aceniad Abdullah II, brenin Iorddonen.

Genedigaethau 
 1102 - Yr Ymerodres Matilda, merch Harri I, brenin Lloegr a mam Harri II o Loegr(m. 1169)
 1478 - Syr Thomas More (m. 1535)
 1693 - Anna, tsarina Rwsia (m. 1740)
 1741 - Johann Heinrich Füssli, arlunydd (m. 1825)
 1812 - Charles Dickens, nofelydd (m. 1870)
 1867 - Laura Ingalls Wilder, awdur (m. 1957)
 1885 - Sinclair Lewis, awdur (m. 1951)
 1922 - Hattie Jacques, actores (m. 1980)
 1923 - Dora Bryan, actores (m. 2014)
 1927 
Anne-Marie Caffort Ernst, arlunydd (m. 2014)
Juliette Gréco, actores a chantores (m. 2020)
 1932 - Gay Talese, llenor
 1945 - Gerald Davies, chwaraewr rygbi
 1946 - Pete Postlethwaite, actor (m. 2011)
 1962 - Eddie Izzard, digrifwr, comediwr ac actor
 1965 - Chris Rock, comediwr ac actor
 1972 - Essence Atkins, actores a digrifwraig
 1977 - Tsuneyasu Miyamoto, pel-droediwr
 1978 - Ashton Kutcher, actor
 1987 - Kerli, cantores

Marwolaethau 
 1823 - Ann Radcliffe, nofelydd, 58
 1837 - Gustav IV Adolf, brenin Sweden, 58
 1873 - Sheridan Le Fanu, awdur, 58
 1878 - Pab Piws IX, 85
 1985 - Matt Monro, canwr, 51
 1999 - Hussein, brenin Iorddonen, 63
 2007 - Brian Williams, chwaraewr rygbi, 44
 2008 - Leona Wood, arlunydd, 86
 2013 - Ruth Baumgarte, arlunydd, 89
 2017 - Hans Rosling, meddyg ac ystadegydd, 68
 2019 - Albert Finney, actor, 82

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod annibyniaeth (Grenada)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1978 (Ceffyl), 1997 (Ych), 2008 (Llygoden fawr), 2073 (Neidr), 2092 (Llygoden fawr)

0207
Chwefror, 07
8 Chwefror

8 Chwefror yw'r pedwerydd dydd ar bymtheg ar hugain (39ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 326 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (327 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1587 - Gweithredu Mari, brenhines yr Alban.
 1942 - Yr Ail Ryfel Byd: Japan yn ymosod ar Singapor.

Genedigaethau 

 1290 - Alfonso IV, brenin Portiwgal (m. 1357)
 1405 - Cystennin XI, Ymerawdwr Fysantaidd (m. 1453)
 1819 - John Ruskin, beirniad celf a meddyliwr ac cymdeirthasel (m. 1900)
 1820 - William Tecumseh Sherman, milwr (m. 1891)
 1828 - Jules Verne, nofelydd (m. 1905)
 1834 - Dmitri Mendeleev, cemegydd (m. 1907)
 1848 - Joel Chandler Harris, awdur (m. 1908)
 1850 - Kate Chopin, awdur (m. 1904)
 1874 - Elisabeth Barnekow, arlunydd (m. 1942)
 1876 - Paula Modersohn-Becker, arlunydd (m. 1907)
 1878 - Martin Buber, athronydd  (m. 1965)
 1909 - Elisabeth Murdoch, dyngarwraig (m. 2012)
 1914 - Agnes Muthspiel, arlunydd (m. 1966)
 1915 - Takeshi Kamo, pêl-droediwr (m. 2004)
 1916 - Elsa Sturm-Lindner, arlunydd (m. 1988)
 1925 - Jack Lemmon, actor a chomedïwr (m. 2001)
 1928 - Osian Ellis, telynor (m. 2021)
 1931 - James Dean, actor (m. 1955)
 1932 - John Williams, cyfansoddwr
 1941 - Nick Nolte, actor a digrifwr
 1944 - Roger Lloyd-Pack, actor (m. 2014)
 1953 - Mary Steenburgen, actores
 1955 - John Grisham, nofelydd
 1964 - Trinny Woodall, cyflwynydd
 1966 - Hristo Stoichkov, pêl-droediwr
 1974 - Seth Green, actor
 1977 - Daniel Sanabria, actor

Marwolaethau 

 1587 - Mari, brenhines yr Alban, 44
 1725 - Tsar Pedr I, tsar Rwsia, 52
 1930 - Dorothea Maetzel-Johannsen, arlunydd, 44
 1957 - John von Neumann, mathemategydd a ffisegydd, 53
 1962 - Agnieta Gijswijt, arlunydd, 88
 1998 - Enoch Powell, gwleidydd, 85
 1999 - Iris Murdoch, nofelydd, 79
 2002 - Elisabeth Mann-Borgese, awdures, 83
 2007 - Anna Nicole Smith, actores a model, 39
 2013 - James DePreist, arweinydd cerddorfa, 76
 2016
Juliette Benzoni, nofelydd, 95
John Disley, athletwr, 87
 2017 - Syr Peter Mansfield, ffisegydd, 83
 2021 - Mary Wilson, cantores, 76
 2022 - Bamber Gascoigne, cyflwynydd teledu ac awdur, 87
 2023 - Burt Bacharach, cyfansoddwr caneuon, 94

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod cynnig (India)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1902 (Teigr), 1921 (Ceiliog), 1940 (Draig), 1959 (Mochyn), 2016 (Mwnci), 2035 (Cwningen), 2054 (Ci)

0208
Chwefror, 08
9 Chwefror

9 Chwefror yw'r deugeinfed (40fed) dydd o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 325 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (326 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau
 1971 - Mae Apollo 14 yn dychwelyd i'r Ddaear.
 1996 - Darganfyddir yr elfen synthetig Coperniciwm. 
 2000 - Mae Rhodri Morgan yn dod yn Brif Weinidog Cymru.
 2003 - Cafodd y sianel BBC Three ei lansio yn y Deyrnas Unedig.

Genedigaethau

 1060 - Pab Honorius II (m. 1130)
 1409 - Cystennin XI, Ymerawdwr Byzantium (m. 1453)
 1533 - Shimazu Yoshihisa, daimyo a samurai (m. 1611)
 1700 - Daniel Bernoulli, mathemategydd (m. 1782)
 1737 - Thomas Paine, awdur gwleidyddol ac athronydd (m. 1809)
 1773 - William Henry Harrison, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1841)
 1847 - Hugh Price Hughes, gweinidog (m. 1902)
 1885 - Alban Berg, cyfansoddwr (m. 1935)
 1900 - David Williams, hanesydd (m. 1978)
 1909 - Dean Rusk, gwleidydd (m. 1994)
 1910 - Jacques Monod, meddyg (m. 1976)
 1914 - Ernest Tubb, canwr gwlad (m. 1984)
 1922 - Kathryn Grayson, actores a chantores (m. 2010)
 1923 - Mary Barnes, arlunydd (m. 2001)
 1926 - Garret FitzGerald, Prif Weinidog Iwerddon (m. 2011)
 1932 - Gerhard Richter, arlunydd
 1935 - Paul Flynn, gwleidydd (m. 2019)
 1936 
Stompin' Tom Connors, canwr (m. 2013)
Clive Swift, actor (m. 2019)
 1940 
J. M. Coetzee, nofelydd
Seamus Deane, bardd, nofelydd a beirniad (m. 2021)
 1943
Squire Fridell, actor a digrifwr 
Joseph Stiglitz, economegydd
 1944 
Alice Walker, nofelydd
Gareth Haulfryn Williams, hanesydd, archifydd ac awdur
 1945 - Mia Farrow, actores
 1948 - David Hayman, actor
 1949 - Judith Light, actores
 1953 - Ciarán Hinds, actor
 1957 - Ruy Ramos, pêl-droediwr
 1979 - Zhang Ziyi, actores ffilm
 1981 - Tom Hiddleston, actor
 1982 - Estiven Vélez, pel-droediwr
 1987 - Michael B. Jordan, actor
 1990 - Camille Winbush, actores
 1993 - Wataru Endo, pêl-droediwr

Marwolaethau

 1874 - Jules Michelet, hanesydd, 75
 1881 - Fyodor Dostoievski, awdur, 59
 1942 - Anna Elizabeth Klumpke, arlunydd, 85
 1981 - Bill Haley, cerddor, 55
 1984 - Yuri Andropov, gwleidydd, 69
 1991 - Daigoro Kondo, pêl-droediwr, 83
 2002 - Y Dywysoges Marged, chwaer Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig, 71
 2007 - Ian Richardson, actor, 72
 2020 - Mirella Freni, cantores opera, 84
 2022 - Sebastian Bieniek, peintiwr, 46
 2023 - Charlie Faulkner, chwaraewr rygbi'r undeb, 81

Gwyliau a chadwraethau
 Gŵyl Mabsant Teilo
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1967 (Dafad), 1986 (Teigr), 2005 (Ceiliog), 2062 (Ceffyl), 2081 (Ych), 2100 (Mwnci)

Cyfeiriadau

0209
Chwefror, 09
10 Chwefror

10 Chwefror yw'r unfed dydd a deugain (41ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 324 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (325 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1258 - Baghdad yn syrthio i'r Mongolau.
 1794 - Agorwyd rhan olaf Camlas Morgannwg, y gamlas gyntaf yng Nghymru.
 1840 - Priodas Victoria, brenhines y Deyrnas Unedig ac Albert o Saxe-Coburg-Gotha.
 1963 - Ffrwydrwyd trosglwyddydd gan dri Tryweryn, fel protest yn erbyn boddi Capel Celyn.
 2007 - Barack Obama yn cyhoeddi  ei ymgeisyddiaeth ar gyfer Arlywydd yr Unol Daleithiau.
 2022 - Cressida Dick yn cyhoeddi ei hymddiswyddiad fel Comisiynydd Heddlu Metropolitan Llundain.

Genedigaethau 

 1792 - John Jones, bardd, orthograffydd a gweinidog (m. 1852)
 1874 - Rena Maverick Green, arlunydd (m. 1962)
 1890 - Boris Pasternak, bardd a nofelydd (m. 1960)
 1893 - Jimmy Durante, actor a chomedïwr (m. 1980)
 1894 - Harold Macmillan, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1986)
 1898 
Bertolt Brecht, dramodydd (m. 1956)
Thomas William Jones, gwleidydd (m. 1984)
 1912 - Olga Lehmann, arlunydd (m. 2001)
 1914 - Larry Adler, canwr harmonica (m. 2001)
 1915 - Corrie van der Baan, arlunydd (m. 1997)
 1920 - Ingeborg Weigand, arlunydd (m. 1995)
 1921 - Celia Calderón, arlunydd (m. 1969)
 1926 - Erica McGilchrist, arlunydd (m. 2014)
 1927 - Leontyne Price, cantores
 1930 - Robert Wagner, actor
 1932 - Atsuko Tanaka., arlunydd (m. 2005)
 1955 - Oksana Shvets, actores (m. 2022)
 1966 - Natalie Bennett, newyddiardurwraig a gwleidydd
 1967 - Laura Dern, actores
 1974 - Elizabeth Banks, actores
 1976 - Keeley Hawes, actores

Marwolaethau 

 1495 - William Stanley, uchelwr, ?60
 1722 - Barti Ddu, môr-leidr, yn ystod brwydr gyda'r llong HMS Swallow o lynges Prydain
 1755 - Charles de Secondat, Baron de Montesquieu, awdur, 66
 1829 - Pab Leo XII, 68
 1837 - Aleksandr Pushkin, bardd a nofelydd, 37
 1857 - David Thompson, mapiwr a fforiwr, 86
 1879 - Honoré Daumier, arlunydd, cerflunydd a chartwnydd, 70
 1912 - Joseph Lister, Barwn 1af Lister, meddyg, 84
 1923 - Wilhelm Conrad Röntgen, ffisegydd, 77
 1932 - Edgar Wallace, awdur, 56
 1939 - Pab Pïws XI, 81
 1942 - Felix Powell, cerddor, 63
 1957 - Marta Schrag, arlunydd, 86
 1979 - Rosalind Bengelsdorf Browne, arlunydd, 62
 2000 
Elvira Gascón, arlunydd, 88
Jim Varney, actor a digrifwr, 50
 2002 - Traudl Junge, arlunydd, 81
 2005 - Arthur Miller, dramodydd, 89
 2008 - Roy Scheider, actor, 75
 2014 - Shirley Temple, actores a diplomydd, 85
 2017 - Dahlov Ipcar, arlunydd, 99
 2020 - Claire Bretécher, arlunydd, 79

Gwyliau a chadwraethau 
 Scholastica o Nursia
 Diwrnod Fenkil (Eritrea)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1910 (Ci), 1929 (Neidr), 1948 (Llygoden fawr), 1994 (Ci), 2013 (Neidr), 2024 (Draig), 2043 (Mochyn), 2089 (Ceiliog)

0210
Chwefror, 10
12 Chwefror

12 Chwefror yw'r trydydd dydd a deugain (43ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 322 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (323 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1541 - Sefydlu Santiago de Chile.
 1818 - Bernardo O'Higgins yn hawlio annibyniaeth Tsile.
 1832 - Ecwador yn atodi Ynysoedd y Galapagos.

Genedigaethau 

 1784 - Marie Ommeganck, arlunydd (m. 1857)
 1800 - John Edward Gray, naturiaethwr (m. 1875)
 1809
Charles Darwin, naturiaethwr (m. 1882)
Abraham Lincoln, 16eg Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1865)
 1828 - George Meredith, bardd a nofelydd  (m. 1909)
 1870 - Marie Lloyd, cantores a neuaddau cerdd (m. 1922)
 1881 - Anna Pavlova, dawnswr (m. 1931)
 1884 - Marie Vassilieff, arlunydd (m. 1957)
 1911 - Cearbhall Ó Dálaigh, Arlywydd Iwerddon (m. 1978)
 1912 - Buffie Johnson, arlunydd (m. 2006)
 1921 - Kathleen Antonelli, mathemategydd (m. 2006)
 1923
Valentina Malakhiyeva, arlunydd (m. 1997)
Franco Zeffirelli, cyfarwyddwr ffilm (m. 2019)
 1925 - Joan Mitchell, arlunydd (m. 1992)
 1934 - Anne Osborn Krueger, gwyddonydd ac economegydd
 1939 - Ray Manzarek, cerddor (m. 2013)
 1942 - Ehud Barak, Prif Weinidog Israel
 1950 - Jenny Rathbone, gwleidydd
 1964 - Alun Davies, gwleidydd
 1973 - Marques Batista de Abreu, pel-droediwr
 1978 - Gethin Jones, cyflwynydd teledu
 1980 - Christina Ricci, actores
 1984 - Peter Utaka, pel-droediwr

Marwolaethau 

 1512 - Dafydd ab Owain, Esgob Llanelwy
 1554 - Yr Arglwyddes Jane Grey, 16
 1590 - Blanche Parry,  Cheidwad Tlysau Elisabeth I, brenhines Lloegr, 82?
 1804 - Immanuel Kant, athronydd, 79
 1912 - Gerhard Armauer Hansen, meddyg a söolegydd, 70
 1929 - Lillie Langtry, actores, 75
 1944 - Margaret Woodrow Wilson, actores a gwleidydd, 77
 1952 - Anna-Lisa Thomson, arlunydd, 46
 1968 - Maria Caspar-Filser, arlunydd, 89
 1986 - Elena Skuin, arlunydd, 77
 2000 - Charles M. Schulz, arlunydd a sgriptiwr, 77
 2010 - Nodar Kumaritashvili, llusgwr, 21
 2011 - Betty Garrett, actores, 91
 2014
Anne-Marie Caffort Ernst, arlunydd, 87
Sid Caesar, actor a chomediwr, 91
 2015 - Steve Strange, cerddor, 55
 2018 - Ursula B. Marvin, gwyddonydd, 96
 2019 - Gordon Banks, pel-droediwr, 81
 2022 - Carmen Herrera, arlunydd, 106

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Darwin
 Penblwydd Abraham Lincoln (yr Unol Daleithiau)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1956 (Mwnci), 2002 (Ceffyl), 2021 (Ych), 2040 (Mwnci), 2059 (Cwningen), 2078 (Ci), 2097 (Neidr)

0212
Chwefror, 12
13 Chwefror

13 Chwefror yw'r pedwerydd dydd a deugain (44ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 321 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (322 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1575 - Coroniad Harri III, brenin Ffrainc.
 1692 - Cyflafan Glencoe, yr Alban.
 1945 - Yr Ail Ryfel Byd: Bomio Tân Prydeinig Dresden.
 1962 - Saunders Lewis yn traddodi'r ddarlith radio 'Tynged yr Iaith'.

Genedigaethau 
 1599 - Pab Alecsander VII (m. 1667)
 1728 - John Hunter, meddyg ac anatomydd (m. 1793)
 1743 - Joseph Banks, botanegydd (m. 1820)
 1873 - Fyodor Chaliapin, canwr opera (m. 1938)
 1885 - Bess Truman, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau (m. 1982)
 1903 - Georges Simenon, nofelydd (m. 1989)
 1910 - William Shockley, ffisegiwr (m. 1989)
 1919 - Matilda Michaylovna Boelgakova, arlunydd (m. 1998)
 1923 - Chuck Yeager, peilot (m. 2020)
 1924 - Ruth Eitle, arlunydd (m. 1989)
 1932 - Barbara Shelley, actores (m. 2021)
 1942 - Peter Tork, canwr (m. 2019)
 1944 - Stockard Channing, actores
 1945 - Syr Simon Schama, hanesydd
 1950 - Peter Gabriel, canwr
 1958 - Pernilla August, actores
 1962 - Hugh Dennis, comediwr ac actor
 1974 - Robbie Williams, canwr
 1979 
Rachel Reeves, gwleidydd
Mena Suvari, actores
Anders Behring Breivik, terfysgwr

Marwolaethau 
 858 - Kenneth mac Alpin, brenin y Pictiaid
 1130 - Pab Honoriws II
 1542 - Catrin Howard, gwraig Harri VIII o Loegr
 1660 - Y brenin Siarl X o Sweden, 37
 1727 - William Wotton, ysgolhaig
 1883 - Richard Wagner, cyfansoddwr, 69
 1950 - Rafael Sabatini, nofelydd, 74
 1952 - Josephine Tey ("Elizabeth Mackintosh"), nofelydd, 55
 2003 - Rie Knipscheer, arlunydd, 81
 2012 - Leta Peer, arlunydd, 47
 2014 - Ken Jones, actor, 83
 2017 - Kim Jong-nam, 45
 2018 - Henrik, Tywysog Denmarc, 83
 2022 - Aled Roberts, gwleidydd, Comisiynydd y Gymraeg, 59

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Radio'r Byd
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1907 (Dafad), 1926 (Teigr), 1945 (Ceiliog), 1964 (Draig), 1983 (Mochyn), 2029 (Ceiliog)

Ffilmiau 
 1972 - Cabaret

0213
Chwefror, 13
14 Chwefror

14 Chwefror yw'r pumed dydd a deugain (45ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 320 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (321 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1014 - Coroniad Harri o Bafaria fel Ymerawdwr Glân Rhufeinig.
 1797 - Brwydr Cape St. Vincent, rhwng Prydain Fawr a Sbaen.
 1859 - Oregon yn dod yn dalaith yr UDA.
 1912 - Arizona yn dod yn dalaith yr UDA.
 1916 - Jimmy Wilde yn cipio pencampwriaeth pwysau pryf y byd yn Llundain.
 1929 - Cyflafan Dydd Gŵyl Sain Folant, Chicago.
 1931 - Ryddhawyd y ffilm Dracula, yn serennu Bela Lugosi.
 2002 - Daw Bahrain yn Deyrnas.
 2005 - Sedyflu YouTube.

Genedigaethau 
 1745 - David Davis, bardd ac addysgwr (m. 1827)
 1766 - Thomas Malthus, economegydd (m. 1834)
 1818 - Frederick Douglass, actifydd, sgriptiwr, gwladweinydd ac academydd (m. 1895)
 1881 - William John Gruffydd, ysgolhaig, bardd a golygydd (m. 1954)
 1890 - Nina Hamnett, arlunydd (m. 1956)
 1912 - Tibor Sekelj, fforiwr (m. 1988)
 1929 - Wyn Morris, cerddor ac arweinydd cerddorfa (m. 2010)
 1942 - Michael Bloomberg, gwleidydd
 1944 - Syr Alan Parker, cyfarwyddwr ffilm (m. 2020)
 1951 - Kevin Keegan, pêl-droediwr
 1955 - Mitsuhisa Taguchi, pêl-droediwr (m. 2019)
 1961 - Latifa Arfaoui, cantores Arabeg
 1967 - Mark Rutte, gwleidydd, Prif Weinidog yr Iseldiroedd
 1970 - Simon Pegg, actor
 1972 - Fernando Picún, pel-droediwr
 1977 - Cadel Evans, seiclwr
 1979 - Yuichiro Nagai, pêl-droediwr 
 1985 - Philippe Senderos, pêl-droediwr
 1992 - Christian Eriksen, pel-droediwr

Marwolaethau 
 869 - Sant Cyril, cenhadwr a dyfeisydd yr wyddor Glagolitig, 42
 1400 - Rhisiart II, brenin Lloegr, 33
 1779 - Capten James Cook, fforiwr, 50
 1801 - Rhys Jones o'r Blaenau, bardd a hynafiaethydd, 87
 1891 - William Tecumseh Sherman, milwr, 71
 1964 - William George Arthur Ormsby-Gore, 4ydd Barwn Harlech, gwleidydd, 78
 1967 - Gwilym Lloyd George, gwleidydd, 72
 2005 - Rafik Hariri, gwleidydd, 60
 2010 - Dick Francis, awdur, 89
 2014 - Tom Finney, pêl-droediwr, 91
 2015 - Louis Jourdan, actor, 93
 2018
Ruud Lubbers, gwleidydd a Brif Weinidog yr Iseldiroedd, 78
Morgan Tsvangirai, gwleidydd, 65
 2021
Catherine Belsey, beirniad llenyddol, 80
Hywel Francis, gwleidydd, 74
Doug Mountjoy, chwaraewr snwcer, 78
 2023 - Christine Pritchard, actores, 79

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd San Ffolant
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1915 (Cwningen), 1934 (Ci), 1953 (Ych), 2010 (Teigr), 2048 (Draig), 2067 (Mochyn), 2086 (Ceffyl)

0214
Chwefror, 14
15 Chwefror

15 Chwefror yw'r chweched dydd a deugain (46ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 319 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (320 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 

 44 CC – Yn ystod gŵyl y Lupercalia yn Rhufain, mae Marcus Antonius yn cynnig coron yn gyhoeddus i Iŵl Cesar. Mae Cesar yn gwrthod y cynnig, gan ddangos nad oedd yn bwriadu dod yn frenin.
 590 – Coroniad Khosrau II fel brenin Persia
 1764 - Sefydlu St. Louis, Missouri.
 1965 - Cyflwyno baner presennol Canada.
 1971 – Degoli arian yn y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon
 1996 – Y Sea Empress yn gollwng tua 72,000 tunnell o olew i'r môr wedi iddi ddryllio ar greigiau yn Aberdaugleddau.
 2023 - Nicola Sturgeon yn cyhoeddi ei hymddiswyddiad fel Prif Weinidog yr Alban.

Genedigaethau 
 1564 – Galileo Galilei, seryddwr a mathemategydd (m. 1642)
 1571 – Michael Praetorius, cyfansoddwr (m. 1621)
 1710 – Louis XV, brenin Ffrainc (m. 1774)
 1748 – Jeremy Bentham, athronydd (m. 1832)
 1798 – Henry Rees, arweinydd crefyddol ac awdur (m. 1869)
 1809 - Owen Jones, pensaer (m. 1874)
 1820 - Susan B. Anthony, swffraget (m. 1906)
 1834 – Syr William Henry Preece, peiriannydd trydanol (m. 1913)
 1874 – Syr Ernest Shackleton, fforiwr (m. 1922)
 1892 - Ida Braunerówna, arlunydd (m. 1954)
 1898 - Hastings Kamuzu Banda, Arlywydd Malawi (m. 1997)
 1906 - Shigemaru Takenokoshi, pêl-droediwr (m. 1980)
 1907 – Cesar Romero, actor (m. 1994)
 1909 – Miep Gies, ffrind Anne Frank (m. 2010)
 1923 
Elena Bonner, ymaddwraig dros hawliau (m. 2011)
Roser Bru, arlunydd (m. 2021)
 1929 – James R. Schlesinger, gwleidydd (m. 2014)
 1947 – John Adams, cyfansoddwr
 1948 – Tino Insana, actor a digrifwr (m. 2017)
 1953 – Derek Conway, gwleidydd
 1954 – Matt Groening, cartwnydd
 1959 - Adam Boulton, newyddiadurwr a chyflwynydd
 1963 - Helena Junttila, arlunydd
 1964 - Chris Farley, actor a digrifwr (m. 1997)
 1971 – Alex Borstein, actores

Marwolaethau 
 1145 – Pab Luciws II
 1621 – Michael Praetorius, cyfansoddwr, 50
 1637 – Ferdinand II, ymerawdwr, 58
 1781 - Gotthold Ephraim Lessing, awdur, 52
 1844 – Rees Jones, bardd, 46
 1899 – William Jones, bardd ac emynydd, 83
 1928 - H. H. Asquith, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 75
 1936 – Machine Gun McGurn, gangster, 30
 1946 – Cornelius Cooper Johnson, athletwr, 32
 1961 - Hanna Barth, arlunydd, 49
 1965 – Nat King Cole, canwr a phianydd, 45
 1984 – Ethel Merman, cantores ac actores, 76
 1988 – Richard Feynman, ffisegydd, 69
 1996 - Liselotte Dross, arlunydd, 108
 2020 - Caroline Flack, cyflwynydd teledu, 40
 2021 - Fonesig Fiona Caldicott, seiciatrydd a seicotherapydd, 80
 2022 - P. J. O'Rourke, dychanwr, newyddiadurwr a llenor gwleidyddol, 74
 2023 - Raquel Welch, actores, 82

Gwyliau a chadwraethau 
Gŵyl genedlaethol Serbia
Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1942 (Ceffyl), 1961 (Ych), 1972 (Llygoden fawr), 1991 (Dafad), 2037 (Neidr), 2056 (Llygoden fawr), 2075 (Dafad), 2094 (Teigr)

0215
Chwefror, 15
16 Chwefror

16 Chwefror yw'r seithfed dydd a deugain (47ain) o’r flwyddyn yn y Nghalendr Gregori. Erys 318 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (319 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1742 - Spencer Compton, Iarll Wilmington, yn dod yn Brif Weinidog Prydain
 1918 - Lithwania yn datgan annibyniaeth.
 1937 - Rhoddwyd patent ar neilon i Wallace H. Carothers

Genedigaethau 

 1497 - Philip Melanchthon, diwinydd (m. 1560)
 1784 - Caroline Lucy Scott, arlunydd (m. 1857)
 1788 - William Edward Powell, gwleidydd (m. 1854)
 1834 - Ernst Haeckel, biolegydd (m. 1919)
 1848 - Octave Mirbeau, llenor, nofelydd a dramodydd (m. 1917)
 1859 - Tom Ellis gwleidydd (m. 1899)
 1906 - Vera Menchik, chwaraewraig gwyddbwyll (m. 1944)
 1915 - Nadezhda Shteinmiller, arlunydd (m. 1991)
 1917 - Susan Burki, arlunydd (m. 2003)
 1921 - Hua Guofeng, gwleidydd (m. 2008)
 1922 - Syr Geraint Evans, canwr opera (m. 1992)
 1924 - Valentina Evgenevna Kropivnitskaja, arlunydd (m. 2008)
 1927 - June Brown, actores (m. 2022)
 1929 - Martina Helga Blickle, arlunydd
 1941 - Kim Jong-il, Arweinydd Gogledd Corea (m. 2011)
 1944 - Glyn Davies, gwleidydd
 1950 - Peter Hain, gwleidydd
 1954 - Iain Banks, awdur (m. 2013)
 1958 - Nobutoshi Kaneda, pel-droediwr
 1959 - John McEnroe, chwaraewr tenis
 1964
Bebeto, pêl-droediwr
Christopher Eccleston, actor
 1971 - Amanda Holden, actores
 1978 - John Tartaglia, actor
 1979 - Valentino Rossi, gyrrwr beiciau
 1989 - Mu Kanazaki, pel-droediwr

Marwolaethau 

 1279 - Afonso III, brenin Portiwgal, 68
 1847 - Taliesin Williams, bardd ac awdur, 59
 1887 - Richard Owen, pregethwr, 47
 1917 - Octave Mirbeau, llenor, nofelydd a dramodydd, 69
 1990 - Keith Haring, arlunydd, 31
 2013 - Tony Sheridan, cerddor, 72
 2015 
John Davies, hanesydd, 76
Lesley Gore, cyfansoddwraig ac actores, 68
 2016 - Boutros Boutros-Ghali, Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, 93
 2017 - Dick Bruna, arlunydd ac awdur, 89
 2022 - Mona Saudi, arlunydd, 76

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod annibyniaeth (Lithwania)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1904 (Draig), 1923 (Mochyn), 1980 (Mwnci), 1999 (Cwningen), 2018 (Ci)

0216
Chwefror, 16
17 Chwefror

17 Chwefror yw'r wythfed dydd a deugain (48ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 317 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (318 mewn blynyddoedd naid).

Digwyddiadau 
 1958 - Sefydlwyd yr Ymgyrch Diarfogi Niwclear (CND) mewn cyfarfod cyhoeddus yn Llundain.
 2008 - Cosofo yn datgan annibyniaeth o Serbia.

Genedigaethau 

 1653 - Arcangelo Corelli, cyfansoddwr (m. 1713)
 1821 - Lola Montez (m. 1861)
 1864 - Banjo Paterson, bardd, newyddiadurwr ac awdur (m. 1941)
 1877 - André Maginot, gwleidydd (m. 1932)
 1909 - Gertrude Abercrombie, arlunydd (m. 1977)
 1919 - Jonah Jones, arlunydd a nofelydd (m. 2004)
 1923 - Alden W. Clausen, bancwr (m. 2013)
 1929
Fonesig Patricia Routledge, actores
Galina Smirnova, arlunydd (m. 2015)
 1930 - Ruth Rendell, nofelydd (m. 2015)
 1934 - Souhila Bel Bahar, arlunydd (m. 2023)
 1938 - Alan Rees, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 2022)
 1940 - Gene Pitney, canwr (m. 2006)
 1944 - Syr Karl Jenkins, cyfansoddwr
 1955 - Mo Yan, llenor
 1961 - Andrej Korotajev, anthropolegydd
 1963 
Michael Jordan, chwaraewr pêl-fasged
Larry the Cable Guy, actor a digrifwr
 1972 - Ralphie May, actor a chomediwr (m. 2017)
 1980 - Elodie Touffet, seiclwraig
 1981 
Joseph Gordon-Levitt, actor
Paris Hilton, enwog
 1989 - Rebecca Adlington, nofwraig
 1991 - Ed Sheeran, canwr

Marwolaethau 

 440 - Mesrop Mashtots, dyfeisiwr Yr wyddor Armenaidd
 364 - Jovian, ymerawdwr Rhufain, tua 32
 1673 - Molière, awdur, 51
 1680 - Jan Swammerdam, gwyddonydd, 43
 1796 - James Macpherson, bardd, 59
 1856 - Heinrich Heine, bardd, 58
 1863 - Ebenezer Thomas, bardd, 60
 1903 - Joseph Parry, cyfansoddwr, 61
 1909 - Geronimo, arweinydd milwrol Apache, 79
 1912 - Edgar Evans, fforiwr, 35
 1919 - Wilfrid Laurier, Prif Weinidog Canada, 78
 1934 - Albert I, brenin Gwlad Belg, 58
 1982 - Thelonious Monk, pianydd a chyfansoddwr jazz, 64
 1995 - Olga Bontjes van Beek, arlunydd, 98
 2004 - José López Portillo, Arlywydd Mecsico, 83
 2010 - Kathryn Grayson, actores a chantores, 88
 2013
Richard Briers, actor, 79
Mindy McCready, cantores, 37
 2017 - Peter Skellern, cerddor a chanwr, 69
 2019 - Paul Flynn, gwleidydd, 84
 2020 - Charles Portis, llenor, 86
 2021 - Rush Limbaugh, cyflwynydd, 70
 2023 - Rebecca Blank, economegydd, awdures ac academydd, 67

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod cenedlaethol (Cosofo)
 Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1931 (Dafad), 1950 (Teigr), 1969 (Ceiliog), 1988 (Draig), 2026 (Ceffyl), 2045 (Ych), 2064 (Mwnci), 2083 (Cwningen)

0217
Chwefror, 17