alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Xudoyberdi Toʻxtaboyev

Xudoyberdi Toʻxtaboyev (1932-yil 17-dekabr, Oʻzbekiston tumani — 2021-yil 21-mart) — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1991). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1982). Qoʻqon pedagogika bilim yurtini (1949), Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1955). Oʻrta maktabda oʻqituvchi va direktor (1955— 58), „Toshkent haqiqati“ gazetasida adabiy xodim, boʻlim mudiri (1958— 1962), „Sovet Oʻzbekistoni“ (1962—1970) gazetasida, „Guliston“ jurnalida (1970—1972), „Yosh gvardiya“ nashriyotida (1972) boʻlim mudiri va bosh muharrir oʻrinbosari (1974— 1976), „Gulxan“, „Yosh kuch“ jurnallarida bosh muharrir (1977- 1980), „Oltin meros“ xalqaro xayriya jamgʻarmasi boshqaruvi raisi (1980—1998). Dastlab jurnalist sifatida tanilgan, felyetonlar yozgan. Badiiy ijod bn XX asr 50-yillarida shugʻullana boshlagan. Ilk hikoyalar toʻplami — „Shoshqaloq“ (1961). „Felyetondan keyin“ (1962), „Sir ochildi“ (1963), „Sehrli qalpoqcha“ (1964) singari qissalari, „Muhabbat qoʻshigʻi“ (1967), „Jonginam, shartingni ayt“ (1969), „Konizar yulduzlari“ (1978), „Omonboy bilan Davronboy sarguzashti“ (1974) va boshqa asarlar muallifi. „Sariq devni minib“ romani (1968) yozuvchiga katta shuhrat keltirgan. Shundan keyin „Sariq devning oʻlimi“ (1973), „Besh bolali yigitcha“ (1976), „Qasoskorning oltin boshi“ (1981), „Yillar va yoʻllar“ (1983), „Shirin qovunlar mamlakati“ (1986), „Mungli koʻzlar“ (1988), „Jannati odamlar“ (1996) romanlari nashr etildi. Xudoyberdi Toʻxtaboyev asarlari yumorga boyligi, bolalar hayoti, ularning oʻziga xos tabiati, xususiyatlari, ruhiy kechinmalari nihoyatda jonli, qiziqarli va bolalarbop yoʻsinda mahorat bilan tasvirlanishi jihatidan ajralib turadi. Xudoyberdi Toʻxtaboyev oʻzbek bolalar adabiyotini jahon miqyosiga olib chiqqan ijodkorlardan biridir. Asarlari rus, ingliz, fransuz, nemis tillariga tarjima qilinib, 28ta mamlakatida nashr etilgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989).

Oʻzbek bolalar yozuvchisi, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Xudoyberdi Toʻxtaboyev 2021-yil 21-mart kuni 88 yoshda vafot etdi. Shavkat Mirziyoyev yozuvchining vafoti munosabati bilan hamdardlik bildirgan.

Manbalar 

1932-yilda tugʻilganlar
2021-yilda vafot etganlar
Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
Uchuvchisiz uchish apparati

Uchuvchisiz uchish apparati (UUA; shuningdek, soʻzlashuvda „dron“, от  — truten) — bortida uchuvchi odam boʻlmagan uchish apparatidir. Bunday apparatlar yoki avtomatik, yoki uzoqdan boshqariladi. OHA josuslik yoki jangovar amaliyotlar olib borishi mumkin. Noharbiy vazifalarni ham bajaradi, masalan oʻt oʻchirish, geologik qidiruv va hk.

Konstruktsiyasi 
UUAda uchuvchining yoʻqligi uchuvchili samolyotga xos boʻlgan bir qator cheklovlarni olib tashlaydi, bu ularning dizayniga katta taʼsir koʻrsatishi mumkin:
UUA istalgancha kichik oʻlchamlarda yasalishi mumkin, uchuvchi bilan boshqariladigan apparatlarni esa inson massasidan yengilroq yengil qilib yasab boʻlmaydi.  
UUAda manevralarni bajarishda ortiqcha yuklanish boʻyicha fiziologik cheklovlar mavjud emas, bu ham dizaynga taʼsir qilishi mumkin.
UAV uchun ishonchlilik talablari kamayishi mumkin, chunki bu inson hayotiga bevosita tahdid solmaydi.
Dronlarning uchish vaqti uchuvchi hayotni qoʻllab-quvvatlash tizimlarining manbai bilan chegaralanmaydi.

Oʻzbekistonda

Ishlab chiqarish 
2022-yil yanvarda Mudofaa sanoati davlat qoʻmitasi tasarrufida Uchuvchisiz aviatsiya majmualarini ilmiy-ishlab chiqarish markazi tashkil etilib, unda xalqaro texnik talab va standartlarga toʻliq javob beradigan “LOCHIN” nomli uchuvchisiz uchish apparatlarini ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi.
Taʼkidlash oʻrinliki, ikki hil maqsadda foydalanishga moʻljallangan mazkur milliy loyiha Markaziy Osiyoda ilk bor Oʻzbekistonda oʻzlashtirildi va yoʻlga qoʻyildi.
Markaz uchuvchisiz aviatsiya majmualarini ishlab chiqarish, yigʻish, taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish uchun zarur yigʻuv jamlanmalari, texnologik va maxsus uskunalar, tekshirish (test laboratoriya) moslamalari kabi texnologik jihozlar bilan toʻliq taʼminlandgan.

Xaridlar 
Amerika Qoʻshma Shtatlarning „AeroVironment“ kompaniyasi Oʻzbekistonga 2019-yilda toʻrtta „RQ-11 Ravenmini PUA“ uchuvchisiz uchish apparatini yetkazib bergan.

Shuningdek, ushbu kompaniya AQShning tashqi harbiy sotuvi () dasturi doirasida „Puma 3 AE“ kichik uchuvchisiz uchish apparatlarini Oʻzbekistonga yetkazib beradi. AQSh armiyasining shartnomalar boʻyicha qoʻmondonligidan 8,54 million dollarlik kelishuv boʻyicha uchuvchisiz uchish apparatlari 2022-yil 30-noyabrgacha yetkaziladi. 

AQSh Mudofaa vazirligi shartnoma boʻyicha qancha „Puma 3 AE“ droni taqdim etilishini oshkor qilmagan boʻlsa-da, „Shephard Defence Insight“ bunday dronning bittasini taxminan 225 000 dollarga baholadi. Shundan kelib chiqib, Oʻzbekistonga 38 ga yaqin uchuvchisiz uchish apparatlari keltiriladi, deganidir. 
P

Manbalar 

 Odamsiz havo apparatlari tarixi

Havolalar
Kyoln

Koʻln — GFRdagi shahar. Reyn Vestfaliya yerida, Reyn daryosi boʻyida. Aholisi 962 ming kishi (1998). K. — xalqaro transport yoʻllarining yirik tuguni. Xalqaro aeroport bor. Muhim daryo porti (yillik yuk ortib-tushirish 15 mln. t). Koʻlnda Reyn daryosiga bir nech-ta koʻprik qurilgan. Mamlakatning muhim iqtisodiy, moliya va savdo markazlaridan. Metallsozlik va mashina-sozlik (traktorsozlik, kon sanoati uchun uskunalar ishlab chiqarish, avtomobilsozlik, vagonsozlik va lokomotivsozlik), elektrotexnika sanoati iqtisodining yetakchi tarmoqlari. Neftni qayta ishlash va neft kimyosi, toʻqimachilik, kimyo, tikuvchilik, oziq-ovqat, poligrafiya, parfyumeriya sanoati korxonalari bor. Zargarlik buyumlari ishlab chiqariladi. Koʻln — ulgurji savdo va kredit-bank ishlarining yirik markazi. Xalqaro yarmarka va koʻrgazmalar oʻtkaziladi. Metropoliten, universitet (1388), muzeylar, jumladan badiiy hunarmandchilik, Rim-Germaniya, Sharqiy Osiyo sanʼati muzeylari va b. bor. Meʼmoriy yodgorliklardan roman cherkovlari (10—13-asrlar), gotika sobori (13—19-asrlar), cherkovlar (13—16-asrlar), ratusha (14— 15-asrlar), turar joylar (13-asr), barokko usulidagi cherkovlar (17— 18-asrlar) saqlangan. Shahar mil. av. 1-asrdan maʼlum. 785—1273 yillarda arxiyepiskoplik markazi, Oʻrta ayerlarda Ganzannng eng muhim shaharlaridan boʻlgan. 1794—1813 yillarda Fransiya bosib olgan. 1814—15 yillarda Prussiyaga berilgan. 1918—26 va 1945 yillarda ingliz qoʻshinlari tomonidan egʻallangan. 1949 yildan GFR tarkibida.

Koʻln, Olmoniya'ning to'rtinchi, Shimoliy Reyn-Vestfaliya Viloyati´ning eng katta shahridir.

Maroqli fakt 
Kyoln bu xato aslida Koʻln (Köln) olmoncha «ö» bu oʻzbekcha «oʻ» harfi. Rus alifbosida «oʻ» harfi yoʻq shuning uchun Kyoln (Кёльн) deb yozishadi.

Manbalar 

Germaniya shaharlari
Kiyev

Kiyev yoki Kyiv () — Ukraina poytaxti. Yirik sanoat, madaniyat va fan markazi, qahramon shahar, Kiyev viloyati markazi. Dnepr daryosidagi port. Yirik temir yoʻl, shosse va havo yoʻllari tuguni. Dnepr daryosining oʻrta oqimida joylashgan. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi–5,8°, iyulniki 19,5°, Shahar maydon 800 km. Aholisi 2635,3 ming kishi (1998).

Hozrigi Kiyev xududida bundan bir necha ming yil muqaddam dastlabki manzilgoxlar boʻlgan. "Kiyev" nomi 5-asr oxiri – 6-asr boshidagi uning afsonaviy asoschisi Kiy ismi bilan bogʻliq. Kiyev mil. 6–7-asrlarda sharqiy slavyanlarning polyan qabilasi markazi sifatida tashkil topgan. 882 yil Kiyev knyaz Oleg qoʻl ostiga oʻtdi va 1132-yilgacha Kiyev Rusining siyosiy, madaniy va savdo markazi. 1240-yil Kiyevni moʻgʻullar zabt etdi. 1362-yildan Litva va Polsha tarkibida. 1654-yilda Rossiya imperiyasi tarkibiga qoʻshib olingan.

1917-yil oktabrda hokimiyatni Markaziy rada egʻalladi. 1918-yil 26-yanvarda Kiyevni kizil armiya bosib oldi. 1918-yil 1 martdan Kiyev avval nemislar, keyin denikinchilar qoʻl ostida boʻldi. 1920-yillardan boshlab shaharning sanoat jihatdan ahamiyati oʻsa boshladi. 1941-yil sentabrda Kiyevni fashistlar Germaniyasi bosib oldi, 1943-yil noyabrda Kiyev ozod etildi. 1990-yildan mustaqil Ukraina poytaxti.

Mashinasozlik, shu jumladan, stanoksozlik, transport mashinasozligi, aniq priborsozlik, elektrotexnika va radioelektronika markazi. Yengil (shoyi toʻqish, trikotaj, tikuvchilik, poyabzal), poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Metropoliten ishlab turibdi (1960-yildan). Ukraina Fanlar akademiyasi, 18 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet, konservatoriya), 15 teatr (shu jumladan, Ukraina opera va balet teatri), filarmoniya, qariyb 30 muzey (shu jumladan, T. G. Shevchenkoning adabiy-badiiy muzeyi, tarix, ukrain tasviriy sanʼat muzeyi, rus sanʼati, gʻarb va sharq sanʼati muzeylari, xalk, meʼmorligi va turmushi muzeyi, Kiyev tarixi muzeyi, arxeologiya, xalq bezagi sanʼati muzeylari, adabiyot va sanʼat arxiv-muzeyi, tibbiyot tarixi muzeyi va boshqalar), respublika stadioni bor.

Kiyevda Sofiya sobori (11-asr; qoʻngʻiroqxonasi 17–19-asrlar), Oltin darvoza (11-asr), Vidubetsk monastiri (II-asr), Spas cherkovi (11-asr oxiri – 12-asr boshi), Kirill cherkovi (12-asr), Kiyev Pechera lavrasi (12–18-asrlar), Andreyev cherkovi (18-asr), Vladimir sobori (19-asr) saqlangan. 1947–54 yillarda shahar markaziy koʻchasi ansambli – Kreshchatik barpo etilgan. 60–80-yillarda Rusanovka, Obolon va boshqalar turar joy massivlari vujudga keldi. Babiy Yarda yodgorlik (1976), "1941–45 yillar urushi tarixi Ukraina davlat muzeyi" memorial majmuasi (1981) barpo etildi.

Havolalar 
 Kiyev shahrining rasmiy vebsayti (ukraincha)
 Kiyev shahrining suratlari (ruscha)

Manbalar 

Ukraina shaharlari‎
Madhiya

Madhiya (arab. — maqtov, taʼrif) — biror shaxs, voqea yoki narsaning maqtoviga bagʻishlangan badiiy asar. Baʼzan asarning bir qismi ham madhiyadan iborat boʻlishi mumkin.

Arab, fors va oʻzbek mumtoz adabiyoti anʼanalariga koʻra, har bir yirik epik asarning bosh qismida maxsus (asosan, sheʼriy) maqtovlar berilgan. Odatda, bu maqtovlar falsafiy oqimlarning asoschilari, asar yozilgan paytdagi hukmdor va boshqalarga bagʻishlangan. Shuningdek, shoirlar oʻzlaridan avval oʻtgan buyuk shaxslarga maqtovlar bagʻishlashi ham odat boʻlgan (masalan, Navoiy Hamsasidagi dostonlar muqaddimasida Nizomiy, Hisrav Dehlaviy, Jomiy madhi). Madhiya harakteridagi asar turli janrlarda (masnaviy, gʻazal, muhammad va boshqalar) yozilishi mumkin.

Muayyan davlatga bagʻishlangan sheʼriy-musiqiy asar ham madhiya hisoblanadi (baynalmilal tilda gimn).<refname;"Referenca">OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

Gimn (yunoncha: hymnos) — tantanavor qoʻshiq, sheʼr. Yunonistonda dastlab afsonaviy xalq qahramonlari, xudolar shaʼniga maqtovlar (hamdlar) tarzida vujudga kelgan. Keyinchalik shaxslar, davlatlar, voqea va hodisalarga ham bagʻishlangan gimnlar paydo boʻlgan.<refname;"Referenca"/>

Manbalar 

Davlat ramzlari
Madhiyalar
Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon

Shayh Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon 1858 yilda Toshkentda Bobohonovlar deb tanilgan dindor oilada tavallud topgan.

Hayotiy faoliyati 
Shayh Eshon Boboxon mufti, shayx. Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxonning otasi. Toshkentda ruhoniy oilasida tugʻilgan. Dastlabki ilmni bobosi shayx ul-islom Ayubxon ibn Yunusxondan, uning otasi Abdulla ibn Burhon Eshondan olgan. Keyin Buxoroda Mir Arab madrasasida tahsil koʻrgan. Aqoid, fiqh, tafsir va hadis bilimlarini chuqur egallagan va naqshbandiylik tariqatining namoyandasi sifatida tanilgan. Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi tashkilotchilaridan biri va uning birinchi raisi, muftiy (1947-57). Diniy boshqarmaning tashkil etilishi mintaqadagi mayda va tarqoq musulmon jamoalarini yagona diniy markazga birlashishiga imkon berdi. Eshon Boboxon boshqarma rahbari sifatida dindorlarning talab va ehtiyojlarini hisobga olish bilan birga boshqarma faoliyatini fashizmni tor-mor etish
uchun frontga har tomonlama yordam koʻrsatish, xalqaro tinchlikni himoya qilish
ishlariga yoʻnaltirdi. Eshon Boboxon Toshkentdagi Qaffol Shoshiy maqbarasi hovlisiga dafn qilingan.

Diniy faoliyati

Muftiylik faoliyati

Manbalar 
Oʻzbek imomlari
Toshkentda tugʻilganlar
1858-yilda tugʻilganlar
5-iyunda vafot etganlar
1957-yilda vafot etganlar
Toshkentda vafot etganlar
Islom
Muftiylar
Mir Arab madrasasida tahsil olganlar
Koʻkaldosh madrasasida tahsil olganlar (Toshkent)
Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi muftiylari
Sovet muftiylari
Bosh muftiylar
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Sayram (tuman)

Sayram tumani — Janubiy Qozogʻiston viloyatidagi eng katta tumanlarning biri hisoblanadi. Maydoni 1760,4 km² (viloyatning 1,4 %). 56 millatga mansub kishilar istiqomat qiladi. Aholisi 295 843 kishi. Aholi zichligi 1 km²-ga 135 kishidan toʻgʻri keladi (viloyatdagi aholisi eng zich tumanlardan biridir). Katta qishloqlari: Oqsuvkent (34.5), Qorabuloq (42.8), Sayram (41.2), Qorasuv (10.9), Bozorqopqa (6.2), Koʻlkent (12.2), Mankent (29.2), Qoramurt (15). Tuman markazi — Oqsuvkent. Oqsuv daryosining yoqasida joylashgan, yuz yildan ortiq tarixi bor. Barcha avtomabil va temir yoʻllari shu markazda kesishadi.
Tumanning sharqiy tarafida Mashat oʻzani, markazida Oqsuv daryosi, shimol tarafida Oris daryosi oqib oʻtadi.

Ijtimoiy soha 
Sayram tumanida 92 ta maktab boʻlib, shulardan 76 tasi davlat maktabi va 16 tasi xususiy maktab hisoblanadi.

Iqtisodi 
Tumanda asosan bugʻdoy, oziq ovqatlar, koʻkatlar, uzum, goʻsht va sut mahsulotlarini ishlab chiqarish va sotish bilan shugʻullanishadi.
Tuman 1928-yillarda tashkil topgan. Tuman hududida qurilishga kerakli materiallarning kon oʻrinlari ham bor.

Tarixi

Aholisi 
Sayram tumanining aholisi 302 700 (2011) kishi. Milliy tarkibi oʻzbeklar — 64,8 %, qozoqlar — 26,9 %, turklar — 3,0 %, ruslar — 1,8 % va boshqalar. Statistikada shunaqa, norasmiy maʼlumotga tayansak tumanning 75 % dan ortigʻini oʻzbeklar tashkil qiladi.

Milliy tarkibi 
2022-yil 1-yanvar oyidagi hisobotga koʻra tuman aholisi 223 676 kishini tashkill qildi. Qozogʻiston Respublikasidagi tuman aholisining yarmidan koʻpini oʻzbeklar tashkil qiluvchi yagona tuman hisoblanadi. Tuman aholisining milliy tarkibi quyidagicha:

 Oʻzbeklar — 160 968 kishi
 Qozoqlar — 47 553 kishi
 Ruslar — 4 765 kishi
 Turklar — 4 709 kishi
 Kurdlar — 1 890 kishi
 Ozarbayjonlar — 1 228 kishi
 Boshqalar — 2 563 kishi
 Umumiy — 223 676 kishi

Sayram tumanidagi aholi punktlari 
 Oqsuvkent qishlogʻi
 Qoramurt qishlogʻi
 Qorabuloq qishlogʻi
 Oris qishlogʻi
 Koʻlkent qishlogʻi
 Mankent qishlogʻi
 Jibek joʻli qishlogʻi
 Qaynarbuloq qishlogʻi
 Qorasuv qishlogʻi

Manbalar 

Qozogʻiston tumanlari
Qamchibek Tashiyev

Kamchybek Kydyrshaevich Tashiev ( , b. 27-sentabr 1968-yil, Jalolobod viloyati Barpy qishlog'i) - qirg'iz siyosatchi va davlat arbobi, Qirg'iziston Favqulodda vaziyatlar vaziri (2007-2009), Jo'qorg`i Kengesning sobiq deputati, "Ota-Jurt " siyosiy partiyasining raisi, Qirg'iziston Respublikasi Boks Milliy Federatsiyasi vitse-prezidenti. 2020 yil oktabridan Qirg'iziston Milliy xavfsizlik davlat qo'mitasini boshqarib kelmoqda.
Ас Салому алайкум ака яхшимисиз

Boshqa maqolalar 
Adaxan Madumarov
Axmatbek Keldibekov

Qirg'iziston siyosati
John Adams

John Adams (1735-yil 30-oktyabr — 1826-yil 4-iyul) — amerikalik davlat arbobi, huquqshunos, diplomat, yozuvchi. 1797-yildan 1801-yilgacha Qoʻshma Shtatlar ikkinchi prezidenti sifatida faoliyat yuritgan. Prezident boʻlgunga qadar Buyuk Britaniya mustamlakasidan ozodlikka erishgan Amerika inqilobining yetakchisi boʻlgan. U ikki marta vitse-prezident etib saylangan.

AQSh vitse-prezidentlari
AQSh prezidentlari
Dasturiy taʼminot

Dasturiy taʼminot yoki Software bu Komputerda maʼlum bir turdagi vazifani bajarish uchun ishlab chiqilgan vositadir.

Aynan shu dasturiy taʼminotgina kompyuter — „quruq temir“ degan atamani yoʻqqa chiqargan. Dasturiy vositalar Komputer tomonidan qoʻllaniladigan barcha dasturlar toʻplamidir. Ingiliz tilida bu atama software yaʼni „soft“ — yumshoq, „ware“ — „mahsulot“ degan maʼnoni bildiradi.

Dasturiy taʼminot 3 guruhga boʻlinadi: 1-Sistema dasturlari (unga turli yordamchi vazifalarni bajaruvchi dasturlar kiradi: Task Manager (Windows OSda mavjut)), 2-Amaliy (unga foydalanuvchiga aniq bir foydalanish sohasida maʼlumotlarga ishlov berish va qayta ishlashni amalga oshiruvchi dasturlar, masalan : Microsoft Office, Adobe CC), 3-Uskunaviy dasturlar (bular dasturlash uchun ishlatiladigan dasturlar)

Shuningdek qarang 
 Dasturlash
Rossiya prezidentlik saylovi (2012)

2012-yilgi Rossiya prezidentlik saylovi 2012-yil 4-mart kuni boʻlib oʻtdi. Unda besh nomzod: Vladimir Putin (Birdam Rossiya), Gennadiy Zyuganov (RFKP), Vladimir Jirinovskiy (RLDP), Sergey Mironov (Odil Rossiya) va Mixail Proxorov (mustaqil nomzod) qatnashdi. Saylovda gʻalaba qozonuvchi shaxs olti yilga Rossiya Prezidenti lavozimini egallaydi.

Saylovda 2000—2008-yillarda Prezident, 2008—2012-yillarda Bosh Vazir lavozimlarini egallab kelgan Vladimir Putin yutib chiqdi. Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov Putinga rasmiy qutlovlar yubordi.

Natijalar
Saylov natijalari quyidagicha:

Manbalar

Havolalar 
 Presidential Vote 2012, Moscow Times

Saylovlar
Qodirjon Botirov

Qodirjon Botirov — (1956-yil 9-mart) Qirgʻizistonlik oʻzbek tadbirkor va siyosatchi. Qirgʻizistonda faoliyat koʻrsatgan Oʻzbek milliy-madaniy markazi raisi boʻlgan. Oʻz hisobidan Jalolobod shahridagi Xalqlar Doʻstligi Universitetini ochgan. 2010-yil Qirgʻiziston janubida boʻlib oʻtgan milliy nizolardan keyin mamlakatdan chiqib ketgan. Hozirda Shvetsiyada siyosiy quvgʻin.

Umrbayoni 
Qodirjon Botirov 1956-yilda Qirgʻizistonning Jalolobod viloyatida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan.
U Andijon Xalq xoʻjaligi institutini bitirgan.
Qodirjon Botirov oʻzining tadbirkorlik faoliyatini 1980-yillarning ikkinchi yarmida oʻz kooperativini ochib boshlagan. Uning faoliyati mahalliy oʻzbeklar jamoasi orasida koʻzga koʻringan, 1992 - yildan Jalolobod viloyat Oʻzbek Milliy madaniy markazi raisi oʻrinbosari etib saylangan. Milliy madaniy markazda Qodirjon Botirov oʻz faoliyatini asosan qirgʻizistonlik oʻzbek maktablari uchun darsliklar tayyorlash va kadrlarni yetishtirib chiqarish maqsadida taʼlim sohasiga qaratgan. U Jalolobod shahridagi Olimjon Botirov nomidagi Xalqlar Doʻstligi universitetining asoschilaridan boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 
 „Qodirjon Botirov: Bizni qoʻrquv tufayli taʻqib qilishmoqda“, Ozodlik Radiosi

Qirgʻizistonlik oʻzbeklar
Jalolobodda tugʻilganlar
Janubiy Kivu

Janubiy Kivu (fr. Sud-Kivu)- Kongo Demokratik Respublikasidagi provinsiya.

Maydoni - 65070 km². Ma'muriy markazi — Bukavu shahri.

Shimolda Simoliy Kivu, sharqida esa Burundi, Tanzaniya bilan chegaradosh.
OʻshTV

OʻshTV — Qirgʻizistonning Oʻsh shahrida joylashgan yirik oʻzbek telekompaniyasi. Telekompaniya 1991-yili, mart oyida Haliljon Xudoyberdiyev tomonidan asoslangan va 1991-yil 5-mayda Oʻrta Osiyoda birinchilardan boʻlib efirga uzatilgan.

Qirgʻiziston televideniyesi
Mozambik hududiy boʻlinishi

Mozambik 11 provinsiyaga bo'linadi.

Mamlakat poytaxti — Maputu (1200 ming kishi.). 
Yirik shahari: 
Beyra (412 588 kishi), 
Nampula (230 ming kishi.), 
Inyambane (150 ming kishi.), 
Tete (100 ming kishi). 

Asosiy portlari: 
Beyra, 
Nakala, 
Kelimane.
Avtoritarizm

Avtoritarizm ( — „hokimiyat“) — davlatni idora qilish usuli. Avtoritarizmda siyosiy hokimiyat hukmdor shax-sning yoki yetakchining siyosiy irodasi va qarorlari asosida amalga oshiriladi.

Avtoritar davlatda gʻayridemokratik, avtoritar rejim hukmronlik qiladi. Avtoritar rejimdagi davlatlar uchun fuqarolarning huquq va erkinliklari cheklangan yoki butunlay tugatilganligi, muxolifatdagi partiya va boshqa tashkilotlarning taʼqiqlanganligi, saylab qoʻyiladigan davlat organlarining roli cheklanganligi va ijro etuvchi hamda farmoyish beruvchi davlat organlarining roli kuchaytirilishi, davlat boshligʻi va hukumatning qoʻlida hokimiyat vakolatlarining toʻplanishi, parlament va boshqa davlat hokimiyat organlarining rolini yoʻqqa chiqarilganligi xosdir. Avtoritar rejimning eng xavfli shakllaridan biri fashizmdir. Fashistik rejim 20-asrning 30-40-yillarida gʻarb mamlakatlarida (Germaniya, Italiya) paydo boʻlib, u erda mavjud boʻlgan demokratik huquq va erkinliklarni yoʻqqa chiqardi va muxolif partiya va tashkilotlarni terroristik usulni qoʻllab yanchib tashladi. Fashizmga ijtimoiy asosni hokimiyatga intiluvchi kuchlar va aldangan ishchi, dehqonlar qatlami yaratdilar.

Fashistik rejimlarni paydo boʻlishiga jamiyatning ichida ijtimoiy-sinfiy ziddiyatlarning keskinlashuvi, hukmron sinfning siyosiy hokimiyatini inqirozi sabab boʻladi. Inqirozlar natijasida hukmron tabaqa oʻz hukmronligini laberal-demokratik usullar orqali taʼminlay olmaydi, shu sababli hokimiyatni qoʻldan boy berishdan qoʻrqib terroristik usullarni qoʻllashga oʻtadi. Ularga misol qilib, ikkinchi jahon urushi boshlanishi oldidagi Germaniya va Italiyadagi fashistik rejimlarni koʻrsatish mumkin. Bu mamlakatlarda mavjud boʻlgan fashistik rejimni xususiyatlariga quyidagilarni koʻrsatish mumkin: aholini kam taʼminlangan qatlamini himoya qilishni roʻkach qilib boshqaruvni repressiv usullarini qoʻllash; ommaviy axborot vositalari orqali gʻayrikommunistik va gʻayrisemit gʻoyalarni targʻib qilinishi; xalq farovonligi uchun gʻamxoʻrlik qilish toʻgʻrisidagi yolgʻon shiorlarni tarqatish; fashist rahbarlari siyosatiga qarshi boʻlganlarga davlat miqyosida kurash olib borish; hukmron doiralarning armiya, politsiya va boshqa repressiv kuchlarga tayanishi; Germaniya va Italiya fashistlari yoʻlboshchilarining daxlsizligi, dohiylikka daʼvogarligi va hokazo.

Bu sanab oʻtilganlardan tashqari, fashistik rejimning yana bir qator oʻziga xos xususiyatlari mavjud. Ulardan eng muhimi ijro etuvchi hokimiyatning qonun chiqaruvchi hokimiyatdan mutlaq ustunligidir. Ijro etuvchi hokimiyatning mutlaq ustunligi „tub islohotlar“ni oʻtkazish, „millat birligi“ uchun kurashish, „haqiqiy“ demokratiyani oʻrnatish, qonuniylik va adolatni tantanasi uchun kurashish kabi shiorlarni oʻrtaga tashlash bilan taʼminlandi. Bunda parlament faoliyat yuritishni toʻxtatadi va siyosiy jihatdan betaraflashadi. Parlament oʻzining qonunlarni yaratish vakolatidan mahrum boʻladi.

Manbalar 

Davlat shakllari
Siyosiy tuzumlar
Diniy eʼtiqod

DINIY E’TIQOD – insonning dinga bo’lgan munosabatini belgilashda qo’llaniladigan tushuncha. Diniy e’tiqod erkinligi O’zR Konstitutsiyasining 31-moddasida mustahkamlangan. Unda quyidagi qoida bayon etilgan: «Hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson xohlagan dinga e’tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e’tiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan singdirish yo’l qo’yilmaydi». Shuningdek, 1991 yil 14 iyunda qabul qilingan, 1998 yil 1 mayda o’zgartishlar va qo’shimchalar kiritilib, yangi tahriri tasdiqlangan «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to’g’risida»gi Qonunda ushbu konstitutsiyaviy qoida rivojlantirilgan. Chunonchi, Qonunning 5-moddasida shunday deyiladi: «O’zbekiston Respublikasida din davlatdan ajratilgan. Hech bir dinga yoki diniy e’tiqodga boshqalariga nisbatan biron-bir imtiyoz yoki cheklashlar belgilanishiga yo’l qo’yilmaydi». Shuningdek Qonunning 3-moddasida «Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo’lmagan shaxslar O’zbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng ravishda vijdon erkinligi va diniy e’tiqod erkinligi huquqidan foydalanadilar hamda vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to’g’risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun qonunda belgilangan tarzda javobgar bo’ladilar» deyilgan.
Permskiy oʻlkasi

Permskiy oʻlkasi (ruscha:  Пе́рмский край) - Rossiyadagi o'lka.

Tarixi

Geografiyasi

Aholisi

Hududiy bo'linishi 

Rossiya o'lkalari
Rossiya
Permskiy oʻlkasi
Markaziy Yevropa yozgi vaqti

Markaziy Yevropa yozgi vaqti (CEST, ) — 2chi vaqt mintaqasining boshqa nomi.

Geografiya
Quyidagi davlatlar martning soʻnggi yakshanbasi (soat UTC 1:00dan) va oktabrning soʻnggi yakshanbasi (soat UTC 1:00gacha) orasida CESTdan foydalanishadi:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Vaqt mintaqalari
Saratov viloyati

Saratov viloyati - Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat. 1934-yil10-yanvarda tashkil etilgan. Maydoni 100,2 ming km². Aholisi 2669,3 ming kishi (2002) asosan, ruslar (85,6%), shuningdek, ukrain, tatar, qozoq, mordva, chuvash, belorus, nemis va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi – 73,2%. Saratov viloyatida 38 maʼmuriy tuman, 18 shahar, 30 shaharcha bor. Markazi – Saratov sh.

Saratov viloyati Sharqiy Yevropa tekisligining janubi-sharqida, Quyi Volga boʻyida, Volga daryosining har ikkala soxilida joylashgan. Eng baland joyi 370 m. Foydali qazilmalardan tabiiy gaz, neft, yonuvchi slanetslar, kurilish materiallari bor. Ikdimi kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi–12°, iyulniki 22°. Yiliga 250–450 mm yogʻin yogʻadi. Vegetatsiya davri 127–150 kun. Asosiy daryosi – Volga va uning irmoklari: Tereshka, Katta Irgaz; Volgograd va Saratov suv omborlari bor. Saratov viloyati oʻrmonli dasht va chala choʻl zonalarida joylashgan.

Tuproklari asosan, qoratuproq, toʻq kashtan va kashtan tuproklar. Hududining 5% oʻrmon (qayragʻoch, dub, qayin). Yovvoyi hayvonlardan yumronqoziq, dala sichqoni, qoʻshoyoq, olaxurjun, malla tovushqon, tulki, boʻri, sassiqkoʻzan, oʻrmonlarda los, dashtlarda saygʻoq yashaydi. Ondatra, yenotsimon it, bobr, vixuxol, qobon, norka, xoldor bugʻu iqlimlashtirilgan. Daryolarda laqqa, leshch, sudak va boshqa baliqlar bor. Viloyat hududida Xvalin milliy bogʻi joylashgan.

Sanoatining asosiy tarmoqlari: mashinasozlik va metallni qayta ishlash (aviatsiya zavodi; trolleybus, podshipnik zavodlari, avtotraktor pritseplari, sovitkich va muzlatkich, metall kesuvchi stanoklar, priborlar, avtomatlashtirish vositalari va ular uchun ehtiyot qismlar, yoʻl mashinalari ishlab chiqarish), oziq-ovqat, kimyo va neft kimyosi (mineral oʻgʻitlar, sulfat kislotasi, kimyo tolasi va iplari, "Balvisko" va "Ximvolokno" korxonasi), texnik rezina buyumlari ("Balakovorezinotexnika" korxonasi), yengil (tikuvchilik, trikotaj, poyabzal, ipak va ip gazlamalar) sanoatlari korxonalari ishlab turibdi. Qurilish materiallari, taxta tilish va yogʻochsozlik, toʻqimachilik sanoati tarmoqdari mavjud. Neft va gaz qazib olinadi. Saratov GES, Balakov AESlari qurilgan. Asosiy sanoat markazlari: Saratov, Balakovo, Balashov, Volsk shahlari.

Saratov viloyati – Rossiyaning muhim qishloq xoʻjaligi rayonlaridan biri. Gʻalla, texnika ekinlari (kungaboqar, qand lavlagi), kartoshka, sabzavot, poliz, yem-xashak ekinlari ekiladi. Chorvachiligi goʻsht va sut yetishtirishga ixtisoslashgan. Koramol, choʻchqa, qoʻy, parranda boqiladi. Volga daryosi va Volgograd suv omborida kemalar qatnaydi. Saratov – Moskva, Saratov –Penza, Nijniy Novgorod – Cherepovets, Oʻrta Osiyo – Markaz gaz quvurlari oʻtgan. Transport yoʻli uzunligi 2299 km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uz. 9998 km (2002). Saratov shahrida xalqaro aeroport bor. 12 oliy oʻquv yurti, 13 muzey, 7 teatr, filarmoniya, sirk faoliyat koʻrsatadi. Kurort bor.

Manbalar 

Rossiya viloyatlari
Ulyanov viloyati

Ulyanovsk viloyati - Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat. 1943-yil19 yanvardatashkil qilingan. Rossiya Yevropa qismining janubi-sharqida joylashgan. Maydoni 37,3 ming km². Aholisi 1382,3 ming kishi (2002), asosan, ruslar (73%), shuningdek, tatar, chuvash, mordva, ukrain va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Viloyat tarkibida 21 maʼmuriy tuman, 6 shahar, 33 shaharcha bor. Shahar aholisi 73%. Viloyat markazi – Ulyanovsk sh.

Ulyanovsk viloyati hududining 3/4 ga yaqin qismi Volga boʻyi qirlarining sharqida joylashgan. Volga daryosi Ulyanovsk viloyati hududini oʻng va chap (Zavoljye) soxillarga boʻladi. Zavoljye sohili qismi bir oz qiya tekislik. Oʻng sohilda Volga boʻyi qirlari (bal. 363 m gacha) joylashgan. Foydali qazilmalari: kvars, kumush, diatomitlar, qurilish materiallari xom ashyosi, neft, tabiiy gaz, yonuvchi slanetslar, torf, fosforitlar. Undori mineral suvi bor. Iqlimi moʻʼtadil kontinental, yanvarning oʻrtacha temperaturasi –13°, iyulniki 19°. Yiliga 400 mm ga yaqin yogʻin yogʻadi. Vegetatsiya davri 174 kun. Asosiy daryolari – Volga va uning irmoqlari (Sura, Sviyaga, Katta Cheremshan va boshqalar); Kuybishev suv ombori, kichik koʻllar bor. Viloyat oʻrmonli dasht va keng bargli oʻrmonlar (asosan, shim.garbi) zonasida, joylashgan. Zavoljyeda qaragʻayzorlar saqlangan. Oʻrmonlar viloyat hududining 25% ni egallaydi. Katta maydon unumdor qoratuproqlar bilan qoplangan. Yovvoyi hayvonlardan los, suvsar, tiyin, oq tovushqon, suv parrandalari va botqoqqirgʻoq qushlari yashaydi. Kuybishev suv omborida baliq ovlanadi.

Sanoatining asosiy tarmoqlari: mashinasozlik va metallsozlik (U.v,da Rossiya avtobuslarining 64%, yuk avtomobillarining 6%, shuningdek, samolyotlar, stanoklar, kimyo sanoati uchun jihozlar, qishloq xoʻjaligi mashinalari, elektrotexnika mahsulotlari ishlab chikariladi). Yengil (jun va zigir gazlamalar, paypoq) va oziq-ovqat (un, yorma va boshqalar) sanoati korxonalari mavjud. Qurilish materiallari, sement, termoizolyatsiya ishlab chiqarish, yogʻochsozlik sanoati korxonalari bor. Eng yirik korxonalari: "Ulyanovskiy avtozavod", "Voljskiye motori", "Avtodetalservis", "Aviastar", mexanika mashinasozlik zavodlari, Dimitrovgrad agregat zavodi. Asosiy sanoat markazlari Ulyanovsk, Dimitrovgrad. Qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi sutgoʻsht yoʻnalishidagi chorvachilik. Qoramol, choʻchqa, qoʻy boqiladi. Asalarichilik rivojlangan. Bugʻdoy, arpa, grechixa, texnika ekinlaridan kungaboqar va qand lavlagi, shuningdek, kartoshka, sabzavot ekinlari va boshqa ekiladi. Transport yoʻlilar uzunligi 709 km, avtomobil yoʻllari uz. 4615 km, Volgada kemalar qatnaydi. Havo transporti viloyatni Rossiya Federatsiyasining koʻpchilik rayonlari bilan boglaydi. 2 xalqaro aeroporti (shu jumladan, UlyanovskVostochniy) bor. 46 sanatoriykurort muassasasi faoliyat koʻrsatadi.

 

Rossiya viloyatlari
Orenburg viloyati

Orenburg viloyati (1938-1957-yillarda Chkalov viloyati) – Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat. Ural iqtisodiy rayoniga kiradi. Maydoni 124 ming km². Aholisi 2229,6 ming kishi (1998), asosan, ruslar (72,3%), shuningdek, tatar, ukrain, qozoq, mordva, boshqird, nemis, chuvash, belorus va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi 64,1%. Markazi – Orenburg shahri Tarkibida 35 maʼmuriy rayon, 12 shahar, 26 shaharcha bor. Boshqa yirik shaharlari – Orsk, Novotroitsk.

Orenburg viloyati hududining koʻp qismi Janubiy Ural togʻlari etagida. Foydali qazilmalari: neft, gaz, toshtuz, slanets, fosforit, qoʻngʻir kumir, nikel, kobalt, mis kolchedani, oltin, asbest, oʻtga chidamli gillar, yashma. Iklimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi – 14° dan –19° gacha, iyulniki 19–22°. Yillik yogʻin 300–450 mm. Vegetatsiya davri 180 kungacha. Asosiy daryosi – Ural va uning irmoklari: Janubi-sharqda oqmas koʻllar bor. Orenburg viloyati, asosan, choʻl zonasida joylashgan. Tuproqlari kora, kashtan tuproklar. Har xil oʻt-betaga chalov dasht oʻsimliklari oʻsadi. Hududining 4% oʻrmon (oq qayin, qaragʻay). Tulki, oq tovushqrn, malla tovushqon, yumronqoziq, sugʻur, oʻrdak, gʻoz, baliqchi bor. Viloyat hudu-dida Orenburg qoʻriqxonasi tashkil etilgan.

Sanoatining asosiy tarmoklari: yoqilgʻi, qora va rangli (nikel, mis, xromli birikmalar) metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik (konchilik, metallurgiya sanoati uchun jihozlar, sovitqich asbob-uskunalar, temirchilik-presslash mashinalari, metall kesuvchi stanoklar, elektrodvigatellar, qishloq xoʻjaligi mashinalari uchun ehtiyot qismlar va boshqa ishlab chiqariladi), kimyo, neft kimyosi, oziqovqat (goʻsht mahsulotlari, un, yorma, osh tuzi, oʻsimlik yogʻi) sanoatlari. Eng yirik korxonalari: "Orenburgneft", "Orenburggazprom", "Orenburgnefteorgsintez", "Orenburgasbest", "Nosta" (Novotroitsk), "Yujural nikel" (Orsk), Orsk yengil metallkonstruksiyalar zavodi, "Orenteks" (Orenburg), Medno-gorsk mis-oltingugurt kombinati, Gay ruda boyitish kombinati, "Yujuralmash" (Orsk), "Gidropress" stanoksozlik zavodlari (Orenburg). Gaz (Orenburg gaz kondensat koni), neft (Uraloldi rayoni), temir (Xalilov koni), mis (Gay koni) va nikel rudalari (Kiyemboy koni), tosh tuzi (Iletsk koni), qoʻngʻir koʻmir (Tyulgan kumir razrezi) va boshqa kazib olinadi. Iriklin GRES ishlab turibdi. Asosiy sanoat markazlari – Orenburg, Orsk, Buzuluk, Mednogorsk, Novotroitsk, Gay, Buguruslan, Quvondiq shaharlari. Qishloq xoʻjaligida don-chorvachilik yoʻnalishlari rivojlangan. Bugʻdoy, suli, tariq, mosh, kungaboqar, kartoshka, sabzavot, ozuqa ekinlari ekiladi. Qoramol (sut-goʻsht zotlari), choʻchqa, qoʻy, echki, parranda boqiladi. Avtoyoʻllar zichligi 101 km/ming km². 5 oliy oʻquv yurti, kutubxona va klublar, kasalxonalar bor. Gay balneobalchiq kurorti ishlab turibdi.

Orenburg viloyati - Rossiyadagi viloyatlardan biri, viloyat markazi - Orenburg shahri.

Manbalar 

Rossiya viloyatlari
Bektur Asanov

2010chi yil - Qirgʻiz Respublikasining, 7chi aprel revolyuciyasidan kegin, vaqtinchalik hukumat tomonidan Jalolobod viloyatining hokimi eʻtib tayinlangan.

2010chi yil may oylarida, Qodirjon Botirov, bir necha mahalliy oʻzbek va vaqtinchalik hukumat vakillari bilan, eʻlni tinchlikga chaqirishgan. 2010chi yil, iyun voqealaridan soʻng, hukumatdagi qirgʻiz millatchilari tomonidan, eʻlni tinchlikga chaqirishgan Qodirjon Botirov va bir necha mahalliy "oʻzbek vakillari" - avtonomiya talab qilishgan (dalillar yoq), Bektur Asanov (qirgʻiz) va bir necha vaqtinchalik hukumat vakillari ("qirgʻizlar") eʻsa - oʻzbeklarning bu niyyatiga kumak bermoqchi bulgadida asossiz ayiblashgan. Hozirda Bektur Asanov qirgʻiz hukumati tomonidan oqlangan, oʻzbek vakillari eʻsa bir-nechasi qidiruvda, bir-nechasi eʻsa qammoq (!) jazosini oʻtamoqda.

Jalolobod viloyati gubernatorlari
Qirg'iziston siyosati
Oʻzbekiston SSR bayrogʻi

Oʻzbekiston.SSR bayrogʻi - Oʻzbekiston SSR timsoli hisoblangan. 1952-yilning 29-avgust kuni taʼsis etilgan.

Bayroq maʼnosi 
Bayroq oʻrtasidagi havorang rang osmonni, oq liniyalar paxtani, qizil rang esa ishchi qatlamlarning inqilobiy kurashini anglatar edi. Oltin oʻroq va bolgʻa dehqon va ishchilarning birligini, besh qirrali yulduz esa proletariat ramzi edi.

Tarixi 
Ushbu bayroqdan oldin qizil rangadagi bayroq qoʻllanilib, bayroqning yuqori tepasining chap tomonida sariq oltin rangda kirill yozuvidagi Oʻzbek tilida ''Ӯзбекистон ССР'' va Rus tilida ''Узбекская ССР'' deb yozilgan edi.

1937-yilda va 1940-yillarning boshida yana bir boshqa bayroq, yaʼni qizil rangli bayroqda tepasining yuqori chap tomonida sariq oltin rang bilan lotin yozuvida ''Ozbekistan SSR'' va kirill yozuvida ''Узбекская ССР'' deb yozilgan edi.

1931-yildan to 1937-yilgacha qizil rangli bayroqning yuqori tepasining chap tomonida ''УзССР'' deb yozilgan edi.

 1952-1991-yillarda ushbu maqoladagi bayroq Oʻzbekiston SSRda qoʻllanilgan.

 mustaqillikka erishgach, 1991-yilning 18-noyabrida yangi bayroq, yaʼni hozirgi paytgacha qoʻllanilib kelinayotgan bayroq qabul qilingan.

Yana qarang:Oʻzbekiston Respublikasi Davlat Bayrogʻi, Oʻzbekiston bayroqlari, Oʻzbek bayroqlari tizmasi
 

Oʻzbekiston SSR
Oʻzbekiston: Davlat ramzlari
Sartlar

Sart — (savdogar), XIX — XX asr boshlarida Oʻrta Osiyoning ayrim viloyatlarida (Farg'ona, Toshkent, Xorazm) ijtimoiy tabaqa bo'lgan. Buxoro amirligida bu nom ishlatilmagan.

Rossiya imperiyasi davrida hokimiyat tomonidan „Sart“ soxta millati bilan birgalikda „sart“ soxta tilini yaratishga urinish boʻlgan, ammo bu tajriba muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

11 asr filologi Mahmud Qoshg'ariy sart atamasini savdogar ma'nosida ishlatgan. 

Rossiya imperiyasi davrida Samarqandlik ma'rifatparvar Mahmudx'oja Behbudiy sart atamasini mustamlakachilar tomonidan o'zbeklarga nisbatan qo'llanilishini tanqid qilib chiqqan edi.

Rossiya mustamlakachilik siyosati tarafdori Erdmanning fikricha sart alohida til boʻlgan va sartlar oʻzbek tiliga assimilyatsiya boʻlib yoʻqolib ketgan.

Rus manbalaidagi ma'lumotlar
„Frazi na sartovskom yazike“ (Sart tilidagi iboralar) deb nomlangan sartcha-ruscha soʻzlashgich boʻlib, 1884 yili Z.A Alekseev muallifligida Toshkentda chop etilgan. 
1926 yildan boshlab "sart" nomi aholi roʻyxati va siyosiy muhokamalardan chiqarib tashlandi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Ingeborg Baldauf, Some Thoughts on the Making of the Uzbek Nation. Cahiers du Monde russe et soviétique, Vol. 32, No. 1, 1991.
Alisher Uzoqov

Alisher Uzoqov (25-avgust 1984-yilda tugʻilgan) — oʻzbek film aktyori, rejissori, qoʻshiqchisi va professional futbolchisi Uzoqov 2009-yil olingan „Janob hech kim“ filmida oʻynagan rolidan keyin Oʻzbekistonda shuhrat qozonadi. Undan keyingi yillarda aktyor bir necha kinokomediyada rol ijro etdi. Uzoqov faoliyati davomida bir necha qoʻshiqlar ham kuylagan. 

Uzoqov oʻzini rejissor sifatida ham sinab koʻrdi. U hozirgacha uch filmga, yaʼni „Mening akam boʻydoq!“ (2011), „Endi dadam boʻydoq?“ (2012) hamda „Kuzda gullagan daraxt“ (2015) filmlariga rejissorlik qildi. 2013-yil aktyor filmlarda boshqa rol ijro etmasligini eʼlon qildi, lekin undan keyingi yillarda bir necha filmda rol oʻynadi.

Alisher Uzoqov 2012-yildan beri Futbol boʻyicha Oʻzbekiston birinchi ligasida bellashuvchi "Istiqlol" futbol klubida oʻynab keladi. 2016-yil u Andijon viloyati futbol federatsiyasining birinchi vitse-prezidenti etib tayinlandi.

Hayoti 
Alisher Uzoqov 1984-yil 25-avgustda Toshkentda tugʻilgan. Uzoqov taniqli mumtoz qoʻshiqchi Maʼmurjon Uzoqovning nevarasidir. Otasi Muhammadjon Uzoqov aktyor va qoʻshiqchidir. Onasi Shohida Uzoqova ham aktrisa boʻlib, oʻgʻli bilan bir necha filmda, jumladan, „Soʻnggi lahza“ (2009), „Tundan tonggacha“ (2009), „Mening akam boʻydoq!“ (2011), „Uchrashuv“ (2011), „Soʻnggi qoʻngʻiroq“ (2012) hamda „Tundan tonggacha davom etadi...“ (2012) filmlarida birga rol ijro etgan. Uzoqov oilali boʻlib, bir oʻgʻli va bir qizi bor.

Filmografiyasi

Aktyor

Rejissor

Ssenariy muallifi

Diskografiyasi

Kliplari

Futbolchilik faoliyati 
Uzoqov 2012-yildan beri Futbol boʻyicha Oʻzbekiston birinchi ligasida bellashuvchi Istiqlol futbol klubida oʻynab keladi. 2016-yil u Andijon viloyati futbol federatsiyasining birinchi vitse-prezidenti etib tayinlandi.

Manbalar

Havolalar 

 

1984-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Oʻzbekistonlik erkak qoʻshiqchilar
Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Istiqlol Toshkent klubi futbolchilari
Adaxan Madumarov

Madumarov Adaxan Kimsanbaevich (1965-yil 9-mart, Oʻsh viloyati, Oʻzgan tumani, Qurshob qishlogʻi) — davlat va siyosat arbobi.

Manbalar 
Madumarov biografiyasi
Aleksandr Belyayev

Aleksandr Romanovich Belyayev (16-mart, 1884 – 6-yanvar, 1942) — rus ilmiy fantastika yozuvchisi. Belyayev XX-asrning 20-30-yillarida yozgan asarlari bilan butun Sovet Ittifoqida iqtidorli fantast yozuvchi sifatida shuhrat qozondi. Belyayevning koʻp asarlari, shu jumladan «Professor Douelning boshi» (1925), «Jahongir» (1926), «Amfibiya odam» (1928) va «KETS yulduzi» (1936) romanlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Tanlangan romanlari
«Professor Douelning boshi» (Голова Профессора Доуэля) (1925)
«Jahongir» (Властелин мира) (1926)
«Buzilgan kemalar oroli» (Остров Погибших Кораблей) (1926)
«Amfibiya odam» (Человек-Амфибия) (1928)
«Atlantidadan soʻnggi odam» (Последний Человек из Атлантиды) (1926)
«Efirdagi jang» (Борьба в Эфире) (1928)
«Mangu non» (Вечный Хлеб) (1928)
«Yuzini yoʻqotgan kishi» (Человек, Потерявший Своё Лицо) (1929)
«Havo sotuvchisi» (Продавец Воздуха) (1929)
«Boʻshliqqa sakrash» (Прыжок в Ничто) (1933)
«KETS yulduzi» (Звезда КЭЦ) (1936)
«Laboratorya W» (Лаборатория Дубльвэ) (1938)
«Ariel» (Ариэль) (1941)

Havolalar
«Amfibiya odam» romani Ziyouz kutubxonasida 
«Jahongir» romani Ziyouz kutubxonasida 
«KETs yulduzi» romani Ziyouz kutubxonasida 
Kelajakni bashorat qiluvchi adabiyot Internet databazasida Aleksandr Belyayev haqida ma'lumot 

Rossiyalik yozuvchilar
Yozuvchilar
Aleksandr Soljenitsin

Aleksandr Isayevich Soljenitsin (; 1918-yil 11-dekabr — 2008-yil 3-oktyabr) — rus yozuvchisi. Oʻzining ishlarida Gulaglardagi, yaʼni Sovet mehnat lagerlaridagi ayanchli ahvol haqida yozgan. Uning eng mashhur asarlari „Ivan Denisovichning bir kuni“ (Odín den Ivána Denísovicha) (1962) va „GULAG Arxipelagi“ (Arxipelag GULAG) (1973) romanlaridir.

Soljenitsin 1970-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. 1974-yil Sovet Ittifoqidan quvib yuborilgan. Yozuvchi sovet tuzumi qulagandan keyin, 1994-yil Rossiyaga qaytgan.

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayti 
 Adaviyot boʻyicha 1970-yilgi Nobel mukofoti 

Rossiyalik yozuvchilar
Yozuvchilar
Adiblar
Xavi

Xavier "Xavi" Hernández i Creus (; 1980-yilning 25-yanvar, Terrassa) Ispaniyalik futbolchi. Barselona klubining va Ispaniya milliy futbol jamoasining yarimhimoyachisi. Chempionlar Ligasining uchkarra gʻolibi.

Klublardagi faoliyati

Halqaro maydondagi faoliyati

Jahon chempionati 2010

Xalqaro statistika 
2011-yil 9-avgustidagi maʻlumotnoma boʻyicha

= Javier Bianchi

Unvonlari

Eslatma

Manbalar

Havolalar 
 Oʻyinchi profili  - "Barselona" rasmiy sayti.

Ispaniya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
Hürrem Sultan

Xurram Sulton (, ), Yevropada taniqli Roksolána (Tugʻilganida qoʻyilgan ismi Anastasíya yoki Aleksándra Gavrílovna Lisóvskaya; yashash davrlari XVI asrlarda — 1558) — Usmoniylar Sultoni I Sulaymonning hasekilaridan biri va birinchi nikohli hotini. Sulton II Salimning onasidir. Xurram sultoning 6 ta farzandi bo'lgan.5 ta o'g'li 1 ta qizi.

Dastlabki yillar 
Hürram Sulton tahminan 1502-yilda Ukrainada tugʻilgan.Tugʻilgandagi ismi Roksalana Aleksandra Anastasiya gavrionali lisovska.U tahminan 1520-yillarda oʻz yurtidan olib ketiladi va Istanbulga olib kelinadi.Aleksandra unchalik goʻzal boʻlmasada juda aqlli,xushchaqchaq,quvnoq ayol boʻlgan.Shu sababdan Sulton koʻngliga yoʻl topgan.Aleksandra Musulmon boʻladi.Sulton Sulaymon Aleksandraga Hurram ismini beradi.Shu tariqa  Hurram 1521-yilda Shahzoda Mehmetni turadi va Hurram Sulton unvonini oladi.

Bolalari 
Hurram Sulton Sulton Sulaymonga 6 oʻgʻil va 1 ta qiz farzand tugʻadi.Ammo 1 ta farzandi gʻoʻdakligida vafot etadi.Qolganlari ulgʻayib voyaga yetganidan soʻng vafot etadi.

Farzandlari

Shahzoda Mehmet (1521-1543)
Mehmet Hurram Sultonning 1-farzandi.Sulton Sulaymon Shahzoda Mehmetni oʻzidan keyin Sulton boʻlishini hohlagan.Ammo Shahzoda Mehmet 1543-yilda 22 yoshida chechakdanvafot etgan.

Mehrimoh Sulton (1522-1578)
Mehrimoh Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning eng sevimli qizidir.Unga ismni buvisi : Oysha Hafsa Sulton qoʻygan.Mehrimoh Damat Rustam Poshoga turmushga chiqqan va 2 oʻgʻil va 1 ta qiz farzand toʻgʻgan.

Shahzoda Abdulloh (1523-1526)
Abdulloh Hurram Sulton 3-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Abdulloh gʻoʻdakligida kasallikdan vafot etgan.

Sulton Selim ll (1524-1574)

Selim Hurram Sultonning 4 farzandi va Sulaymondan keyingi Usmonli Sultoni.U jangovovor Sulton emas edi.Selim koʻpincha ichardi.Shuning uchun ham u halqning orasida Sarhush Selim nomi bilan tanilgan.

Shahzoda Boyazid (1525-1561)

Boyazid Hurram Sultonning 5-farzandi.U aqlli va jangovor edi.Ammo tarixda u va Mustafo faqat taxtni oʻylagani sotqinligi uchun otasi Sulton Sulaymon tomonidan qatl qilingan.

Shahzoda Jahongir (1531-1554)
Jahongir Hurram Sultonning 6-farzandi.U yoshligida yelkasi kasal boʻlib tugʻilgan.Shu sababdan u taxt uchun kurashmagan va taxtni oʻylamagan edi.U otasi va onasining sevimli 3-farzandidan biri edi.

Shahzoda Orhan (1532-1562) 

Orhan Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning 7-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Orhan 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.

Shahzoda Usmon (1533-1562)

Usmon Hurram Sulton va Sulton Sulaymon ehtimol oxirgi farzandi.Shahzoda Usmon 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.



Munosabatlar

Haseki Sultonlik davri

Manbalar 

Ukrainada tugʻilganlar
Istanbulda vafot etganlar
hurem sulton jozibali va latofatli bolgan

Istanbulda vafot etganlar
Usmonlilar imperiyasi sulton xonimlari
Usmonlilar imperiyasi haseki sultonlari
Palaxmon

Palaxmon uzoq masofaga uloqtiruvchi mexanik qurilmadir. Bunda toʻpni itarish uchun kimyoviy (portlovchi modda) emas, balki mexanik potensial energiya ishlatiladi. Palaxmonni Qadimgi Yunonistonda ixtiro etishgan.

Palaxmon (fors, arab. — falloxun) — toshotar, sopqon. Qadimda va oʻrta asrlarda tosh yadrolarini dushman tomon irgʻitadigan maxsus urush quroli. Manjaniqnnt kichikturi. P. aksariyat mudofaa inshootlari, xususan, qalʼa devorlarini buzish maqsadida qoʻllangan. Oʻt sochish qurollari, jumladan, toʻpning qurollanishga kirib kelishi P.dan foydalanishga chek qoʻygan (yana qarang Katapulta).

Manbalar 

Qurollar

af:Katapult
bg:Катапулт
bs:Katapult (oružje)
ca:Catapulta
cs:Katapult (stroj)
da:Katapult
de:Katapult
el:Καταπέλτης
en:Catapult
eo:Katapulto (armilo)
es:Catapulta
eu:Katapulta
fa:منجنیق
fi:Katapultti
fr:Catapulte
fur:Catapulte
he:קטפולטה
hr:Katapult
hu:Hajítógép
id:Katapel tempur
io:Katapulto
is:Valslöngva
it:Catapulta
ja:カタパルト (投石機)
ko:투석기
lt:Katapulta
nl:Katapult
no:Katapult
pl:Katapulta
pt:Catapulta
ro:Catapultă
ru:Катапульта
sh:Katapult
simple:Catapult
sk:Katapult
sl:Katapult (orožje)
sn:Rhekeni
sr:Катапулт
sv:Katapult
uk:Катапульта
vi:Máy bắn đá
zh:投石機
Qashqirlar makoni

Qashqirlar makoni () — 2003—2005-yillarda su'ratga olingan turk seriali bo'lib, dastlab Show TV telekanalida namoyish etilgan. Ko'rsatuv keyinchalik o'zining oxirgi mavsumi uchun Kanal D tomonidan sotib olindi. Serialda bosh qahramon Poʻlat Alamdor (Ali Jondan) yoshlik paytida oʻz oilasidan olib qochiladi. Va davlat xizmatchisi etib tarbiyalanadi. Bunda unga JXT (Jamoat xafsizlik tashkiloti) razvetka tashkilotining rahbari Aslan Akbey yaqindan yordam beradi. Aslanning buyrugʻi bilan Ali Jondan yuzi plastik operatsiya qilinib Poʻlat Alemdarga aylantiriladi. Dastlab Poʻlat kichik bir mafiachi (Sulaymon Chaqir) bilan doʻst tutinadi. Davlat xizmatlarini u bilan birga ammo unga bildirmasdan amalga oshiradi. Chaqir halok boʻlgach, Poʻlatning oʻzi uning oʻrnini egallaydi va mafia otasi boʻladi. Serial oʻrtalariga borib Aslan Akbey ham halok boʻlgach, butunlay yakkalanib qolgan Poʻlat Alemdar barcha ishlarni bir oʻzi amalga oshiradi. Bunda unga yordamchilari Memati Bosh va Abdulxay yaqindan yordam berishadi. Serial yakuniga qadar Poʻlat Alemdar barcha yaqinlaridan birin-ketin ajralib boradi. Sevgan ayoli Elif Eylul ham vafot etadi.

Aktyorlar

Qashqirlar kengashi

Manbalar 

Turkiya teleseriallari
Show TV dasturlari
Kanal D seriallari
2000-yillar teleseriallari
Turkiya jangari teleseriallari
Turkiya drama teleseriallari
Kung Fu Panda 2

Kung Fu Panda 2 2011-yilda ekranlarga chiqarilgan kompyuter-animatsion filmdir. DreamWorks Animation studiyasi mahsuloti. Paramount Pictures kompaniyasi tomonidan tarqatilgan. Kung Fu Panda franshizasining ikkinchi filmi. Filmga Jennifer Yuh Nelson rejissyorlik qilgan. Filmda bosh qahramonlarga Jack Black, Angelina Jolie, Dustin Hoffman, Seth Rogen, Lucy Liu, David Cross, James Hong, Jackie Chan, Gary Oldman, Michelle Yeoh, Danny McBride, Dennis Haysbert, Jean-Claude Van Damme va Victor Garber ovoz bergan.

Filmning sikveli — Kung Fu Panda 3 2016-yilda chiqarildi.

Ovoz berganlar 
 Jack Black — Po
 Liam Knight — Poning chaqaloqligi
 Angelina Jolie — Yoʻlbasroy
 Gary Oldman — Lord Shen
 Michelle Yeoh — Soothsayer
 Seth Rogen — usta Mantis
 Lucy Liu — usta Viper
 David Cross — usta Crane
 Jackie Chan — usta Monkey
 James Hong — Mr. Ping
 Dustin Hoffman — usta Shifu
 Dennis Haysbert — usta Storming Ox
 Jean-Claude Van Damme — usta Croc
 Victor Garber — usta Thundering Rhino
 Danny McBride — Wolf Boss
 Fred Tatasciore — Li Shan
 Lauren Tom — Market Sheep
 Conrad Vernon — Boar

Manbalar

Havolalar 
 
 
 

2011-yil filmlari
2011-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Hayvonlar haqidagi animatsion filmlar
Ingliz tilidagi filmlar
DreamWorks Animation filmlari
AQSh kompyuter-animatsion filmlari
IMAX filmlar
AQSh komediya filmlari
Paramount Pictures filmlari
AQSh 3D filmlari
Izotermik jarayon

Izotermik jarayon (yun. ἴσος (izos) - "barobar" va θέρμη (termon) - "issiq") deb oʻzgarmas haroratda tizim holatining oʻzgarishiga aytiladi. Bu jarayonda harorat sobit qoladi: ΔT = 0. Havoning asta-sekin siqilishini yoki meshdan gazni soʻrib chiqarganda nasos porsheni ostida gazning kengayishini taxminiy oʻlaroq izotermik jarayon, deb hisoblash mumkin. Izotermik jarayonni oʻtkazish uchun odatda tizimga termostat oʻrnatiladi. Bunda jarayonning kechishi yanada tezlashadi. Tizim harorati esa termostat haroratidan farq etmaydi. Izotermik jarayon shunday jarayonki, gaz vazni, molyar gaz va harorat є — konstanta hisoblanadi.

Izotermik jarayon (izo... va yun. therme — issiqlik) — oʻzgarmas temperaturada fizik sistemada roʻy beradigan fizik yoki kimyoviy jarayon. Mas, oʻzgarmas bosimda suyuqlikning qaynashi, kattik, jismning erishi va b. Qaytar va kaytmas I. j.lar bor. I. j.da ideal gaz bosimi b-n hajmi oʻzaro teskari proporsional holda oʻzgaradi. I. j. issiqlik mashinalarida ham roʻy beradi. Uning grafigi izoterma deyiladi. I. j. tarkibiy qism sifatida Karno siklitʼ kiradi.

Manbalar

Fizika