alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
14 Medi

14 Medi yw'r ail ddydd ar bymtheg a deugain wedi'r dau gant (257ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (258ain mewn blynyddoedd naid). Erys 108 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1886 - Codwyd patent ar ruban teipiadur gan George Anderson yn UDA.
 1901 - Theodore Roosevelt yn dod yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.

Genedigaethau 

 1580 - Francisco de Quevedo, bardd (m. 1685)
 1737 - Michael Haydn, cyfansoddwr (m. 1806)
 1760 - Luigi Cherubini, cyfansoddwr (m. 1842)
 1769 - Alexander von Humboldt, naturiaethwr a fforiwr (m. 1859)
 1791 - Franz Bopp, ieithegwr (m. 1867)
 1854 - Hugh Evans, cyhoeddwr ac awdur (m. 1934)
 1909 - Syr Peter Scott, adaregwr, cadwraethwr ac iotiwr (m. 1989)
 1912 - Phiny Dick, arlunydd (m. 1990)
 1916 - Cledwyn Hughes, gwleidydd (m. 2001)
 1920
Mario Benedetti, nofelydd a bardd (m. 2009)
Fayga Ostrower, arlunydd (m. 2001)
Lawrence Klein, economegydd (m. 2013)
 1925 - Sandra Blow, arlunydd (m. 2006)
 1934 - Kate Millett, awdures ffeminist (m. 2017)
 1936 - Walter Koenig, actor
 1937 - Renzo Piano, pensaer
 1941 - Gainor Roberts, arlunydd (m. 2020)
 1947 - Syr Sam Neill, actor
 1959 - Morten Harket, canwr
 1965 - Dmitry Medvedev, Arlywydd a Brif Weinidog Rwsia
 1969 - Bong Joon-ho, cyfarwyddwr ffilm
 1970 - Ketanji Brown Jackson, barnwraig
 1983 - Amy Winehouse, cantores (m. 2011)
 1986 - Tinchy Stryder, rapiwr a chanwr
 2000 - Ethan Ampadu, pel-droediwr

Marwolaethau 

 891 - Pab Steffan V
 1321 - Dante Alighieri, bardd, 56
 1849 - Anne Marguerite Hyde de Neuville, arlunydd, 78
 1852 - Arthur Wellesley, Dug 1af Wellington, 83
 1901 - William McKinley, Arlywydd Unol Daleithiau America, 58
 1936 - Irving Thalberg, cynhyrchydd ffilm, 37
 1965 - Lydia Mei, arlunydd, 69
 1972 - Coba van der Lee, arlunydd, 79
 1977 - Shogo Kamo, pêl-droediwr, 61
 1982 - Grace Kelly, actores a thywysoges Monaco, 52
 1996 - Sophie Taxell, arlunydd, 85
 1997 - Ekaterina Matveevna Efimova, arlunydd, 87
 2007 - Hermine Aichenegg, arlunydd, 92
 2009
Patrick Swayze, actor a dawnsiwr, 57
Keith Floyd, cogydd, 65
 2010 - Anna Keel, arlunydd, 70
 2021 - Norm Macdonald, actor a digrifwr, 61
 2022 - Irene Papas, actores, 96

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Ffinan (hefyd Ffinnan Wynin a ffurfiau tebyg: Finan mewn rhai llyfrau Saesneg) (bl. 6g).
Dydd Gŵyl Tecwyn
Hindi Divas
Diwrnod y Peirianwyr (Rwmania)
Diwrnod San Jacinto (Nicaragwa)

0914
Medi, 14
15 Medi

15 Medi yw'r deunawfed dydd a deugain wedi'r dau gant (258ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (259ain mewn blynyddoedd naid). Erys 107 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
 1821 - Annibyniaeth Gwatemala, El Salvador, Hondwras, Nicaragwa a Costa Rica.
 2011 - Trychineb Glofa'r Tarenni Gleision.
 2015 - Malcolm Turnbull yn dod yn Brif Weinidog Awstralia.

Genedigaethau

 1254 - Marco Polo, fforiwr (m. 1324)
 1613 - François de La Rochefoucauld, awdur (m. 1680)
 1789 - James Fenimore Cooper, nofelydd (m. 1851)
 1803 - Charles Octavius Swinnerton Morgan, hanesydd a gwleidydd (m. 1888)
 1857 - William Howard Taft, 27ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1930)
 1890 - Agatha Christie, nofelydd (m. 1976)
 1903 - Roy Acuff, canwr gwlad (m. 1992)
 1904 - Umberto II, brenin yr Eidal (m. 1983)
 1907 - Fay Wray, actores (m. 2004)
 1914 - Adolfo Bioy Casares, nofelydd (m. 1999)
 1919 - Liisa Rautiainen, arlunydd (m. 2018)
 1920 - Betty Guy, arlunydd (m. 2016)
 1922 - Jackie Cooper, actor a chyfarwyddwr ffilmiau (m. 2011)
 1925
Martha Joy Gottfried, arlunydd (m. 2014)
Dicky Rogmans, arlunydd (m. 1992)
 1927 - Margaret Keane, arlunydd (m. 2022)
 1928 - Betty Sabo, arlunydd (m. 2016)
 1941 - Viktor Zubkov, gwleidydd
 1942 - Emmerson Mnangagwa, Arlywydd Simbabwe
 1945 - Jessye Norman, cantores opera (m. 2019)
 1946
Oliver Stone, cyfarwyddwr ffilmiau
Tommy Lee Jones, actor
 1955 - Brendan O'Carroll, awdur, comediwr a chynhyrchydd
 1960 - Katsuyoshi Shinto, pel-droediwr
 1972 - Jimmy Carr, comediwr
 1977
Chimamanda Ngozi Adichie, sgriptiwraig
Sophie Dahl, model ffasiwn
Tom Hardy, actor
 1980 - Jolin Tsai, cantores
 1984 - Y Tywysog Harri, Dug af Sussex
 1990 - Gwyneth Keyworth, actores
 2002 - Medi Harris, nofiwraig

Marwolaethau

 1700 - André Le Nôtre, garddwr a pensaer, 87
 1828 - William Alexander Madocks, gwleidydd, 55
 1830 - William Huskisson, gwleidydd, 60
 1859 - Isambard Kingdom Brunel, peiriannydd, 53
 1864 - John Hanning Speke, fforiwr, 37
 1899 - Procesa del Carmen Sarmiento, arlunydd, 81
 1945 - Anton Webern, cyfansoddwr, 61
 1967
Rhys Gabe, chwaraewr rygbi'r undeb, 87 
Enid Wyn Jones, gweithiwr cymdeithasol, 58
 1973 - Gustav VI Adolff, brenin Sweden, 90
 1980 - Bill Evans, cerddor jazz, 51
 2004 - Johnny Ramone, gitarydd, 55
 2007 - Colin McRae, gyrrwr, 39
 2019 - Eifion Roberts, barnwr a gwleidydd, 91
 2022 - Eddie Butler, chwaraewr a sylwebydd rygbi'r undeb, 65

Gwyliau a chadwraethau
 Ffair Fêl Conwy
 Dydd Annibyniaeth (Gwatemala, El Salvador, Hondwras, Nicaragwa, Costa Rica)
 Grito de Dolores (Mecsico)
 Dydd Brwydr Brydain

0915
Medi, 15
16 Medi

16 Medi yw'r pedwerydd dydd yr bymtheg a deugain wedi'r dau gant (259ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (260fed mewn blynyddoedd naid). Erys 106 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
 1400 - Cyhoeddwyd Owain Glyn Dŵr yn dywysog Cymru yng Nglyndyfrdwy, gan ddechrau gwrthryfel yn erbyn coron Lloegr.
 1810 - Miguel Hidalgo yn dechrau brwydr Mecsico am annibyniaeth oddi wrth Sbaen.
 1902 - Alagoas yn dod yn dalaith Brasil.
 1975 - Annibyniaeth Papua Gini Newydd.
 2009 - Yukio Hatoyama yn dod yn Brif Weinidog Japan.
 2010 - Mae'r Pab Bened XVI yn ymweld a'r Deyrnas Unedig.
 2020 - Yoshihide Suga yn dod yn Brif Weinidog Japan.

Genedigaethau

 1387 - Harri V, brenin Lloegr (m. 1422)
 1852 - Annie Cornelia Shaw, arlunydd (m. 1887)
 1853 - Albrecht Kossel, gwyddonydd (m. 1927)
 1858 - Andrew Bonar Law, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1923)
 1887 - Nadia Boulanger, cyfansoddwraig, arweinydd ac athrawes (m. 1979)
 1893 - Albert Szent-Györgyi, gwyddonydd (m. 1986)
 1910 - Else Alfelt, arlunydd (m. 1974)
 1914 - Gina Roma, arlunydd (m. 2005)
 1922 - Guy Hamilton, cyfarwyddwr ffilm (m. 2016)
 1923 - Lee Kuan Yew, gwleidydd (m. 2015)
 1924 
Lauren Bacall, actores (m. 2014)
Coralie de Burgh, arlunydd (m. 2015)
 1925
Charles Haughey, Prif Weinidog Iwerddon (m. 2006)
B. B. King, cerddor (m. 2015)
 1927 - Peter Falk, actor (m. 2011)
 1934 - Ronnie Drew, canwr (m. 2008)
 1950 - Loyd Grossman, beirniad bwyd
 1952 - Mickey Rourke, actor
 1955 - Janet Ellis, cyflwynydd teledu
 1958 - Neville Southall, pêl-droediwr
 1970 - Yuriy Nikiforov, pel-droediwr
 1971 - Amy Poehler, actores
 1974 - Mario Haas, pel-droediwr
 1979
Keisuke Tsuboi, pêl-droediwr 
Flo Rida, rapiwr ac canwr
 1981 - Alexis Bledel, actores
 1984 - Katie Melua, cantores

Marwolaethau

 1087 - Pab Victor III
 1380 - Siarl V, Brenin Ffrainc, 42
 1498 - Tomás de Torquemada, arch-chwilyswr, ± 78
 1701 - Brenin Iago, yr II ar Loegr a'r VII ar yr Alban, 68
 1824 - Louis XVIII, brenin Ffrainc, 68
 1894 - Louise Henriette von Martens, arlunydd, 66
 1913 - Hermine Waterneau, arlunydd, 51
 1932 - Peg Entwistle, actores, 24
 1977
Marc Bolan, canwr, 29
Maria Callas, cantores opera, 53
 1990 - Luisa Palacios, arlunydd, 67
 1992 - Dicky Rogmans, arlunydd, 67
 1993 - Maxa Nordau, arlunydd, 96
 2016
Edward Albee, dramodydd, 88 
Carlo Azeglio Ciampi, Arlywydd yr Eidal, 95
 2018 - Maartin Allcock, cerddor, 61
 2019 - Leah Bracknell, actores, 55
 2021
Jane Powell, actores, 92
Syr Clive Sinclair, dyfeisiwr, 81

Gwyliau a chadwraethau
 Diwrnod Owain Glyn Dŵr
 Diwrnod Annibyniaeth (Mecsico, Papua Gini Newydd)
 Diwrnod Maleisia
 Diwrnod Arwyr Cenedlaethol (Sant Kitts-Nevis)

0916
Medi, 16
17 Medi

17 Medi yw'r trigeinfed dydd wedi'r dau gant (260fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (261ain mewn blynyddoedd naid). Erys 105 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1787 - Arwyddwyd Cyfansoddiad Unol Daleithiau America

Genedigaethau 

 879 - Siarl III, brenin Ffrainc (m. 929)
 1271 - Wenceslas II, brenin Bohemia a Gwlad Pwyl (m. 1305)
 1550 - Pab Pawl V (m. 1621)
 1790 - Anna Kobell, arlunydd (m. 1847)
 1826 - Bernhard Riemann, mathemategydd (m. 1866)
 1874 - Ben Turpin, comedïwr (m. 1940)
 1879 - Clara Porges, arlunydd (m. 1963)
 1883 - William Carlos Williams, bardd (m. 1963)
 1916 - Mary Stewart, nofelydd (m. 2014)
 1921 - Phyllis Wiener, arlunydd (m. 2013)
 1922 - Agostinho Neto, Arlywydd Angola (m. 1979)
 1923 - Hank Williams, canwr (m. 1953)
 1928 - Roddy McDowall, actor (m. 1998)
 1929 - Syr Stirling Moss, cyn-yrrwr (m. 2020)
 1931 - Anne Bancroft, actores (m. 2005)
 1935 - Ken Kesey, awdur (m. 2001)
 1940 - Patricia Tobacco Forrester, awdur (m. 2011)
 1944 - Reinhold Messner, fynyddwr
 1947 - Tessa Jowell, gwleidydd (m. 2018)
 1948 - John Ritter, actor (m. 2003)
 1950 - Narendra Modi, Prif Weinidog India
 1960
Damon Hill, gyrrwr Fformiwla Un
Kevin Clash, pypedwr
 1962 - Baz Luhrmann, cyfarwyddwr ffilm
 1963 - Warren Gatland, chwaraewr y hyfforddwr rygbi
 1968 - Anastacia, cantores
 1969
Bismarck Barreto Faria, pel-droediwr 
Keith Flint, canwr (m. 2019)
 1988 - Michael Fitzgerald, pel-droediwr
 1990 - Jazz Carlin, nofwraig

Marwolaethau 

 1179 - Hildegard von Bingen, cyfrinydd, 81
 1734 - Sophia Holt, arlunydd, 76
 1771 - Tobias Smollett, nofelydd, 50
 1863 - Alfred de Vigny, llenor, 66
 1907 - Mary Rogers Williams, arlunydd, 49
 1982 - Vera de Bosset, arlunydd, 93
 1985 - Laura Ashley, cynllunydd ffasiwn, 60
 1994
Gego, arlunydd, 82 
Karl Popper, athronydd, 92
 1996 - Spiro Agnew, gwleidydd, 77
 1997 - Red Skelton, actor, 84
 1999 - Liane Collot d'Herbois, arlunydd, 91
 2004 - Galina Rumiantseva, arlunydd, 77
 2018 - Enzo Calzaghe, tad y paffiwr Joe Calzaghe, 69
 2021 - Abdelaziz Bouteflika, Arlywydd Algeria, 84

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Cyfansoddiad (yr Unol Daleithiau)
 Diwrnod yr Arwyr (Angola)

0917
Medi, 17
18 Medi

18 Medi yw'r unfed dydd a thrigain wedi'r dau gant (261ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (262ain mewn blynyddoedd naid). Erys 104 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1997 - Cymru yn pleidleisio dros Gynulliad Cymreig, drwy fwyafrif o lai na 7,000.
 2013 - Tony Abbott yn dod yn Brif Weinidog Awstralia.
 2014 - Refferendwm annibyniaeth i'r Alban, 2014.

Genedigaethau 

 53 - Trajan, ymerawdwr Rhufain (m. 117)
 1643 - Gilbert Burnet, ofeiriad, hanesydd a diwinidd (m. 1715)
 1709 - Samuel Johnson, awdur (m. 1784)
 1765 - Pab Grigor XVI (m. 1846)
 1895 - John Diefenbaker, Prif Weinidog Canada (m. 1979)
 1905 - Greta Garbo, actores (m. 1990)
 1914 - Jack Cardiff, cyfarwyddwr ffilm (m. 2009)
 1915 - Jilma Madera, arlunydd (m. 2000)
 1929
Alla Gorska, arlunydd (m. 1970)
Godela Habel, arlunydd
 1944 - Tsuyoshi Kanieda, pel-droediwr
 1949 - Mo Mowlam, gwleidydd (m. 2005)
 1951 - Dee Dee Ramone, gitarydd bas (m. 2002)
 1953 - Toyohito Mochizuki, pel-droediwr
 1960 - Carolyn Harris, gwleidydd
 1961 - James Gandolfini, actor (m. 2013)
 1964 - Masami Ihara, pel-droediwr
 1970 - Aisha Tyler, actores
 1971
Lance Armstrong, beiciwr
Anna Netrebko, soprano
Jada Pinkett Smith, actores
 1973 - James Marsden, actor
 1979 - Junichi Inamoto, pêl-droediwr
 1983 - Yuzo Kurihara, pêl-droediwr

Marwolaethau 

 96 - Domitian, 44, ymerawdwr Rhufain
 1180 - Louis VII, brenin Ffrainc, 60
 1667 - Rowland Vaughan, llenor, tua 80
 1783 - Leonhard Euler, mathemategydd, 76
 1939 - Gwen John, arlunydd, 63
 1961 - Dag Hammarskjöld, diplomydd, 56
 1970 - Jimi Hendrix, gitarydd, canwr a chyfansoddwr, 27
 2007 - Erika Visser, arlunydd, 88
 2013
Marcel Reich-Ranicki, beirniad llenyddol, 93
Ken Norton, paffiwr, 70
 2020 - Ruth Bader Ginsburg, cyfreithegwraig, 87

Gwyliau a chadwraethau 
Diwrnod Annibyniaeth (Chile)

0918
Medi, 18
19 Medi

19 Medi yw'r ail ddydd a thrigain wedi'r dau gant (262ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (263ain mewn blynyddoedd naid). Erys 103 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 

 1356 - Brwydr Poitiers rhwng Lloegr a Ffrainc
 1983 - Annibyniaeth Sant Kitts-Nevis.
 1985 - Daeargryn Mecsico.
 2008 - Lansir y sianel deledu Gaeleg yr Alban BBC Alba.
 2014 - Alex Salmond yn cyhoeddi ei ymddiswyddiad fel Prif Weinidog yr Alban.
 2017 - Daeargryn Mecsico.
 2021 - Ffrwydrad llosgfynydd Cumbre Vieja ar La Palma, Ynysoedd Canaria.
 2022 - Angladd o Frenhines Elisabeth II.

Genedigaethau 

 86 - Antoninus Pius, ymerawdwr Rhufain (m. 161)
 1551 - Harri III, brenin Ffrainc (m. 1589)
 1721 - William Robertson, hanesydd (m. 1793)
 1802 - Lajos Kossuth, gwladweinydd (m. 1894)
 1808 - Ludovica Augusta Melchior, arlunydd (m. 1882)
 1890 - Jim Griffiths, gwleidydd, Ysgrifennydd Gwladol Cymru (m. 1975)
 1911 - Syr William Golding, awdur (m. 1993)
 1915 - Rini Leefsma-Nagtegaal, arlunydd (m. 1995)
 1918 - Pablita Velarde, arlunydd (m. 2006)
 1921 - Marilyn Bendell, arlunydd (m. 2003)
 1924 - Nena Saguil, arlunydd (m. 1994)
 1928 - Adam West, actor (m. 2017)
 1931 - Hiroto Muraoka, pêl-droediwr (m. 2017)
 1933 - David McCallum, actor (m. 2023)
 1934 
Brian Epstein, entrepreneur cerddorol (m. 1967)
Austin Mitchell, gwleidydd (m. 2021)
 1936 - Al Oerter, athletwr (m. 2007)
 1941 - Cass Elliot, cantores (m. 1974)
 1948 - Jeremy Irons, actor
 1949 - Twiggy (Fonesig Lesley Lawson), model
 1954 - Mark Drakeford, gwleidydd, Prif Weinidog Cymru
 1960 - Carlos Mozer, pel-droediwr
 1963 - David Seaman, pêl-droediwr
 1968 - Lila Downs, cantores
 1984 - Kevin Zegers, actor
 1985 - Alun Wyn Jones, chwaraewr rygbi

Marwolaethau 

 1731 - Rowland Ellis, crynwr, 79
 1881 - James A. Garfield, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 49
 1967 - Zinaida Serebriakova, arlunydd, 82
 1973 - Gram Parsons, cerddor, 26
 1987 - Italo Calvino, awdur, 61
 1992 - Syr Geraint Evans, canwr opera, 70
 2015 - Brian Sewell, beirniad celf, 84
 2017 - Jake LaMotta, paffiwr, 95
 2018 - Denis Norden, cyflwynydd teledu, 96
 2019 - Zine el-Abidine Ben Ali, Arlywydd Tiwnisia, 83

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Rhyngwladol Siarad fel Môr-leidr
 Diwrnod Annibyniaeth (Sant Kitts-Nevis)

0919
Medi, 19
20 Medi

20 Medi yw'r trydydd dydd a thrigain wedi'r dau gant (263ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (264ain mewn blynyddoedd naid). Erys 102 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1854 - Brwydr Alma

Genedigaethau 
 1486 - Arthur Tudur, Tywysog Cymru (m. 1502)
 1809 - Sterling Price, gwleidydd (m. 1867)
 1842 - Syr James Dewar, cemegydd (m. 1923)
 1853 - Chulalongkorn, Brenin Siam (m. 1910)
 1878 - Upton Sinclair, awdur a gwleidydd (m. 1968)
 1890 - Jelly Roll Morton, cerddor (m. 1941)
 1895 - Adda Kesselkaul, arlunydd (m. 1969)
 1898 - Elisabeth Scott, pensaer (m. 1972)
 1905 - Anna-Lisa Thomson, arlunydd (m. 1952)
 1925 - Ananda Mahidol, Brenin Siam (m. 1946)
 1927
Rachel Roberts, actores (m. 1980)
Syr John Dankworth, cerddor a chyfansoddwr jazz (m. 2010)
 1929 - Anne Meara, actores (m. 2015)
 1934 - Sophia Loren, actores
 1936 - Andrew Davies, awdur
 1939 - Ryozo Suzuki, pel-droediwr
 1940
Taro Aso, gwleidydd, Prif Weinidog Japan
Barbara Rossi, arlunydd (m. 2023)
 1946 - John Mahoney, pel-droediwr
 1948 - George R. R. Martin, nofelydd
 1962 - Jim Al-Khalili, ffisegydd
 1967 - Kristen Johnston, actores
 1969 - Richard Witschge, pel-droediwr
 1971 - Henrik Larsson, pêl-droediwr
 1974 - Owen Sheers, bardd, awdur ac actor
 1980 - Judith Schalansky, awdures

Marwolaethau 
 1586 - Syr Thomas Salusbury, gwleidydd, 22
 1597 - Willem Barentsz, fforiwr, 47
 1710 - Margherita Caffi, arlunydd, 63
 1714 - Anna Waser, arlunydd, 35
 1804 - Josiah Rees, pregethwr, 59
 1863 - Jakob Grimm, ieithydd, 78
 1947 - Fiorello La Guardia, gwleidydd, Maer Dinas Efrog Newydd, 64
 1957 - Jean Sibelius, cyfansoddwr, 92
 1973 - Jim Croce, cerddor, 30
 1981  
Janina Ipohorska, arlunydd, 67
Marcelle Cahn, arlunydd, 86
 2000 - Mona Moore, arlunydd, 83
 2003 - Arglwydd Williams o Mostyn, gwleidydd, 62
 2005 - Simon Wiesenthal, 96
 2013
Carolyn Cassady, arlunydd, 90
Friedel Jenny Konitzer, arlunydd, 97
 2018 - John Cunliffe, awdur, 85

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod cyfansoddiad (Nepal)

0920
Medi, 20
21 Medi

21 Medi yw'r pedwerydd dydd a thrigain wedi'r dau gant (264ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (265ain mewn blynyddoedd naid). Erys 101 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
 1964 - Annibyniaeth Malta.
 1965 - Darganfyddwyd olew wrth waelod Môr y Gogledd gan gwmni BP.
 1981 - Annibyniaeth Belis.
 1991 - Annibyniaeth Armenia.

Genedigaethau

 1640 - Philippe d'Orléans (m. 1701)
 1844 - Helene Wachsmuth, arlunydd (m. 1931)
 1862 - Theodora Krarup, arlunydd (m. 1941)
 1866
Charles Nicolle, meddyg, bacteriolegydd, biolegydd ac athroprifysgol (m. 1936)
H. G. Wells, awdur (m. 1946)
 1871 - Alfred Brice, chwaraewr rygbi (m. 1938)
 1874 - Gustav Holst, cyfansoddwr (m. 1934)
 1887 - T. H. Parry-Williams, llenor (m. 1975)
 1909 - Kwame Nkrumah, Arlywydd Ghana (m. 1972)
 1912 
Chuck Jones, animeiddiwr (m. 2002)
Rihei Sano, pel-droediwr (m. 1992)
 1914 
Else Hagen, arlunydd (m. 2010)
Akira Matsunaga, pel-droediwr (m. 1943)
 1924 - Hermann Buhl, dringwr (m. 1957)
 1926 - Donald A. Glaser, ffisegydd (m. 2013)
 1929 - Rita Valnere, arlunydd (m. 2015)
 1931 - Larry Hagman, actor (m. 2012)
 1934 - Leonard Cohen, canwr (m. 2016)
 1940 - Nelleke Allersma, arlunydd
 1947
Keith Harris, daflwr-lleisiau (m. 2015)
Stephen King, nofelydd
 1950
Bill Murray, comedïwr
Charles Clarke, gwleidydd
 1954 - Shinzo Abe, Prif Weinidog Japan (m. 2022)
 1957 - Kevin Rudd, Prif Weinidog Awstralia
 1967
Antonietta Peeters, arlunydd
Suman Pokhrel, fardd
 1968
Anto Drobnjak, pêl-droediwr 
Ricki Lake, cyflwynydd teledu
 1980 - Kareena Kapoor, actores
 1983 - Maggie Grace, actores
 1998 - Tadej Pogacar, seiclwr

Marwolaethau
 19 CC - Fyrsil, bardd Rhufeinig
 1327 - Edward II, brenin Lloegr, 43
 1698 - Catherine Duchemin, arlunydd, 67
 1832 - Syr Walter Scott, awdur, 61
 1957 - Haakon VII, brenin Norwy, 85
 1974 - Walter Brennan, actor, 80
 2016 - John D. Loudermilk, cerddor, 82
 2020 - John Meirion Morris, cerflunydd, 84

Gwyliau a chadwraethau
 Gŵyl Sant Mathew Apostol (Eglwysi'r Gorllewin)
 Diwrnod Rhyngwladol Heddwch
 Diwrnod Annibyniaeth (Armenia, Belize, Malta)

0921
Medi, 21
22 Medi

22 Medi yw'r pumed dydd a thrigain wedi'r dau gant (265ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (266ain mewn blynyddoedd naid). Erys 100 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1934 - Trychineb Glofa Gresffordd (265 o bobl yn cael eu lladd yn sgil ffrwydrad nwy)
 1955 - Cyhoeddwyd Bannau Brycheiniog yn barc cenedlaethol
 1960 - Annibyniaeth Mali
 1980
Dechreuodd Rhyfel Iran-Irac pan gyrchodd lluoedd Irac ar diroedd cynhyrchu olew yn Iran.
Yng ngwlad Pwyl sefydlwyd Solidarnosc, yr undeb llafur annibynnol cyntaf yng ngwledydd comiwnyddol Ewrop.

Genedigaethau 

 1515 - Anne o Cleves (m. 1557)
 1791 - Michael Faraday, ffisegydd a chemegydd (m. 1867)
 1837 - Thomas Charles Edwards, academydd (m. 1900)
 1857 - Anita Augspurg, ffeminist (m. 1943)
 1880 - Christabel Pankhurst, ffeminist a swffraget (m. 1958)
 1891 - Alma Thomas, arlunydd (m. 1978)
 1908 - Esphyr Slobodkina, arlunydd (m. 2002)
 1910 - Emrys Owain Roberts, gwleidydd (m. 1990)
 1913 - Lillian Chestney, arlunydd (m. 2006)
 1915 - Geronima Cruz Montoya, arlunydd (m. 2015)
 1916 - Gisela Habermalz, arlunydd (m. 2012)
 1923 - Dannie Abse, bardd (m. 2014)
 1924 - Rosamunde Pilcher, awdures (m. 2019)
 1931 - Fay Weldon, awdures, dramodydd a ffeminist (m. 2023)
 1932 - Ingemar Johansson, paffiwr (m. 2009)
 1933 - Jesco von Puttkamer, peiriannydd awyrofod (m. 2012)
 1937 - Richard Marquand, cyfarwyddwr ffilm (m. 1987)
 1940 - Anna Karina, actores (m. 2019)
 1947 - Ruth Lea, economegydd
 1958 - Andrea Bocelli, tenor
 1960 - Isaac Herzog, Arlywydd Israel
 1961 - Bonnie Hunt, actores
 1966 - Ruth Jones, actores
 1968 - Syr Robert Buckland, gwleidydd
 1969 - Sue Perkins, comediwraig a chyflwynydd theledu
 1979 
Emilie Autumn, awdures a chantores-gyfansoddwraig
Rebecca Long-Bailey, gwleidydd

Marwolaethau 

 1774 - Pab Clement XIV, 68
 1956 - Jessie Boswell, arlunydd, 75
 1957 - Bertha Bake, arlunydd, 77
 1959 - Jane Winton, arlunydd, 53
 1989 - Irving Berlin, cyfansoddwr a thelynegwr, 101
 1996 - Dorothy Lamour, actores, 81
 1997 - George Thomas, gwleidydd, 88
 1999 - George C. Scott, actor, cyfarwyddwr a chynhyrchydd, 71
 2003 - Yo Savy, arlunydd, 92
 2007 - Marcel Marceau, meimiwr, 84
 2010 - Eddie Fisher, canwr, 82
 2011 - Aristides Pereira, Arlywydd Cabo Verde, 87
 2020 - Frie Leysen, cyfarwyddwraig gwyliau, 70
 2022 - Fonesig Hilary Mantel, awdures, 70
 2023 - Giorgio Napolitano, Arlywydd yr Eidal, 98

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Annibyniaeth (Mali, Bwlgaria)
 Diwrnod Undod Baltig
 Alban Elfed (22/23 Medi)

Cyfeiriadau

0922
Medi, 22
23 Medi

23 Medi yw'r chweched dydd a thrigain wedi'r dau gant (266ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (267ain mewn blynyddoedd naid). Erys 99 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1400 - Llosgodd Owain Glyn Dŵr dref Rhuthun i'r llawr.
 1584 - Priodas Barbara Gamage a Robert Sidney.
 1846 - Gwelodd Johann Gottfried Galle y blaned Neifion a'i hadnabod yn blaned. Roedd bodolaeth y blaned wedi ei rhagweld gan seryddwyr a'i lwybr arfaethedig yn yr wybren wedi ei gyfrifo.
 1932 - Creu Sawdi Arabia.

Genedigaethau 

 63 CC - Augustus, Ymerawdwr Rhufain (m. 14)
 1215 - Kublai Khan, arweinydd Fongolaidd a Ymerawdwr Tsieina (m. 1294)
 1713 - Ferdinand VI, brenin Sbaen (m. 1759)
 1801 - Syr Richard Bulkeley Williams-Bulkeley, dirfeddiannwr a gwleidydd (m. 1875)
 1838 - Victoria Woodhull, ffeminist (m. 1927)
 1865 - Suzanne Valadon, arlunydd (m. 1938)
 1880 - John Boyd Orr, Barwn 1af Boyd-Orr, biolegydd a gwleidydd (m. 1971)
 1913 - Tokutaro Ukon, pêl-droediwr (m. 1944)
 1917 - Asima Chatterjee, cemegydd (m. 2006)
 1920
Cootje Horst, arlunydd (m. 1992) 
Mickey Rooney, actor ffilm a difyrrwr (m. 2014)
 1922 - Rhona Brown, arlunydd (m. 2014)
 1924 - Irina Vatagina, arlunydd (m. 2007)
 1926
André Cassagnes, dyfeisiwr (m. 2013) 
John Coltrane, sacsoffonydd jazz (m. 1967)
 1930 - Ray Charles, pianydd a chanwr (m. 2004)
 1938 - Romy Schneider, actores (m. 1982)
 1940 - Michel Temer, gwleidydd
 1943
Lino Oviedo, gwleidydd (m. 2013)
Julio Iglesias, canwr
 1949 - Bruce Springsteen, canwr a cherddor
 1954 - Cherie Blair, bargyfreithwraig
 1959 - Jason Alexander, actor
 1967 - Masashi Nakayama, pêl-droediwr
 1968 - Adam Price, gwleidydd
 1969 - Paul Child, canwr
 1973 - Toshihiro Hattori, pêl-droediwr
 1979 - Fábio Simplício, pel-droediwr
 1987 - Yu Kobayashi, pêl-droediwr
 1988 - Shanaze Reade, seiclwraig rasio BMX
 1994 - Yerry Mina, pel-droediwr

Marwolaethau 

 79 - Pab Linws
 1605 - Pontus de Tyard, bardd
 1835 - Vincenzo Bellini, cyfansoddwr, 34
 1870 - Prosper Mérimée, awdur, 67
 1889 - Wilkie Collins, nofelydd, 65
 1930 - Emilie Preyer, arlunydd, 81
 1939 - Sigmund Freud, seiciatrydd, 83
 1961 - Pilar Montaner i Maturana, arlunydd, 85
 1969 - Emmy Olsson, arlunydd, 91
 1973 - Pablo Neruda, bardd, 69
 1984 - Tilsa Tsuchiya, arlunydd, 55
 1987 - Bob Fosse, coreograffydd, 60
 2000 - Ursula Wendorff-Weidt, arlunydd, 81
 2005 - Ada Zevin, arlunydd, 87
 2019
Al Alvarez, bardd a nofelydd, 90
Huguette Caland, arlunydd, 88
 2020 - Juliette Gréco, actores a chantores, 93
 2022 - Louise Fletcher, actores, 88

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Dathlu Deurywioldeb
 Alban Elfed
 Diwrnod Cenedlaethol (Sawdi Arabia)

0923
Medi, 23
24 Medi

24 Medi yw'r seithfed dydd a thrigain wedi'r dau gant (267ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (268ain mewn blynyddoedd naid). Erys 98 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 622 - Cyrhaeddodd Muhammad Medina ar ôl ffoi o Mecca. Gelwir y daith hon yn Hijra. Blwyddyn yr Hijra yw blwyddyn gyntaf y calendar Moslemaidd.
 1853 - Ffrainc sy'n cymryd rheolaeth dros Caledonia Newydd.
 1973 - Gini Bisaw yn datgan annibyniaeth o Bortiwgal.
 2008 - Taro Aso yn dod yn Prif Weiinidog Siapan.
 2019 - Mae Rheolau Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig yn golygu bod atal y Senedd gan Boris Johnson yn anghyfreithlon.

Genedigaethau 
 15 - Vitellius, ymeradwr Rhufain (m. 69)
 1717 - Horace Walpole, gwleidydd ac awdur (m. 1797)
 1876 - Anna Joustra, arlunydd (m. 1962)
 1878 - Charles Ferdinand Ramuz, awdur (m. 1947)
 1896 - F. Scott Fitzgerald, awdur (m. 1940)
 1898 - Charlotte van Pallandt, arlunydd (m. 1997)
 1902 - Ruhollah Khomeini, gwleidydd ac arweinydd (m. 1989)
 1905 - Severo Ochoa, meddyg (m. 1993)
 1908 - Saizo Saito, pêl-droediwr (m. 2004)
 1912 - Frida Zachariassen, arlunydd (m. 1992)
 1924 - Hidemaro Watanabe, pêl-droediwr (m. 2011)
 1928 - Tilsa Tsuchiya, arlunydd (m. 1984)
 1931
Elizabeth Blackadder, arlunydd
Haidi Streletz, arlunydd, deintydd a gwleidydd (m. 2010)
 1936 - Jim Henson, pypedwr (m. 1990)
 1937 - Bie Norling, arlunydd
 1941 - Linda McCartney, ffotograffydd, cerddor ac ymgyrchydd dros hawliau anifeiliad (m. 1998)
 1945 - John Rutter, cyfansoddwr
 1964 - Osamu Taninaka, pêl-droediwr
 1968 - Michael Obiku, pel-droediwr
 1969 - Alejandra Dorado, arlunydd
 1980 - Victoria Pendleton, seiclwraig
 1988 - Birgit Oigemeel, cantores

Marwolaethau 
 366 - Pab Liberius
 768 - Pepin le Bref, brenin y Ffranciaid
 1143 - Pab Innocent II
 1180 - Manuel I Komnenos, Ymerawdwr Bysantaidd, 61
 1586 - Henry Jones, aelod seneddol, 54?
 1834 - Pedro I, ymerawdwr Brasil, 35
 1981 - Alexandra Bradshaw, arlunydd, 93
 1991 - Dr. Seuss (Theodor Seuss Geisel), awdur plant, 87
 2014 - Christopher Hogwood, arweinydd a chwaraewr harpsicord, 73
 2015 - Ellis Kaut, arlunydd, 94
 2020 - John Walter Jones, gwas sifil, 74

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd Annibyniaeth (Gini Bisaw)

0924
Medi, 24
25 Medi

25 Medi yw'r wythfed dydd a thrigain wedi'r dau gant (268ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (269ain mewn blynyddoedd naid). Erys 97 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau
 1066 - Brwydr Pont Stamford
 1915 - Dechrau Brwydr Loos
 1939 - Agorwyd Ysgol Gymraeg Urdd Gobaith Cymru yn Aberystwyth, yr ysgol cynradd cyntaf oedd â pholisi dysgu drwy gyfrwng y Gymraeg yn unig.
 2007 - Yasuo Fukuda yn dod yn Prif Weinidog Siapan.
 2008 - Kgalema Motlanthe yn dod yn Arlywydd De Affrica.
 2010 - Ed Miliband yn dod yn arweinydd Blaid Lafur.

Genedigaethau
 1613 - Claude Perrault, pensaer, llenor a meddyg (m. 1688)
 1683 - Jean-Philippe Rameau, cyfansoddwr (m. 1764)
 1793 - Felicia Hemans, bardd (m. 1835)
 1832 - John Ceiriog Hughes, bardd (m. 1887)
 1861 - Jeanne Bonaparte, arlunydd (m. 1910)
 1862 - William Morris Hughes, Prif Weinidog Awstralia (m. 1952)
 1865 - Anna Sofie Brunchorst Ibsen, arlunydd (m. 1948)
 1866 - Thomas Hunt Morgan, meddyg, genetegydd a biolegydd (m. 1945)
 1877 - Plutarco Elías Calles, Arlywydd Mecsico (m. 1945)
 1881 - Lu Xun, awdur (m. 1936)
 1897 - William Faulkner, nofelydd (m. 1962)
 1903 - Mark Rothko, arlunydd (m. 1970)
 1906 - Dmitri Shostakovich, cyfansoddwr (m. 1975)
 1926 - Sonia Gechtoff, arlunydd (m. 2018)
 1927
Cecile Gray Bazelon, arlunydd 
Colin Davis, arweinydd carddorffa (m. 2013)
 1929 - Ronnie Barker, comediwr (m. 2005)
 1930 - Shel Silverstein, cartwnydd, llenor, canwr a chyfansoddwr caneuon (m. 1999)
 1932 - Adolfo Suárez, Prif Weinidog Sbaen (m. 2014)
 1935 - Maj Sjöwall, awdures (m. 2020)
 1939 - Leon Brittan, gwleidydd (m. 2015)
 1944 - Michael Douglas, actor
 1951 - Mark Hamill, actor
 1952 - Christopher Reeve, actor (m. 2004)
 1954 - Juande Ramos, rheolwr pêl-droed
 1960 - Shinji Tanaka, pêl-droediwr
 1965 - Kenta Hasegawa, pêl-droediwr
 1968 - Will Smith, actor
 1969 - Catherine Zeta-Jones, actores
 1975 - Declan Donnelly, actor a chyflwynydd theledu
 1977 - Ketaki Pimpalkhare, arlunydd
 1983 - Yuhei Tokunaga, pêl-droediwr

Marwolaethau
 1534 - Pab Clement VII, tua 56
 1565 - Rowland Meyrick, Esgob Bangor, tua 60
 1680 - Samuel Butler, bardd, 67
 1849 - Johann Strauss I, cyfansoddwr, 45
 1915 - Sophie Christina van den Wall Bake, arlunydd, 48
 1930 - Abram Arkhipov, arlunydd, 68
 1958 - Elizabeth Fearne Bonsall, arlunydd, 97
 1960 - Emily Post, awdures, 87
 1970 - Erich Maria Remarque, awdur, 72
 1987 - Emlyn Williams, dramodydd ac actor, 81
 2000 - Ronald Stuart Thomas, bardd, 87
 2003 - Edward Said, damcaniaethwr llenyddol, 67
 2007 - Nobuo Matsunaga, pêl-droediwr, 85
 2011 - Wangari Maathai, gwleidydd, 71
 2012 - Andy Williams, canwr, 84
 2015 - Carol Rama, arlunydd, 97
 2016 - Arnold Palmer, golffiwr, 87
 2017
Elizabeth Dawn, actores, 77
Anthony Booth, actor, 85
Aneurin Jones, arlunydd, 87
 2018
Helena Almeida, arlunydd, 84
Wenceslao Selga Padilla, esgob, 67

Gwyliau a chadwraethau
Dydd Gŵyl y seintiau Caian a Meugan

0925
Medi, 25
26 Medi

26 Medi yw'r nawfed dydd a thrigain wedi'r dau gant (269ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (270ain mewn blynyddoedd naid). Erys 96 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 

 1087 - Coroniad Wiliam II, brenin Lloegr.
 1907 - Newfoundland a Seland Newydd yn dod yn Dominiwn yr Ymerodraeth Brydeinig.
 1962 - Datganir Gweriniaeth Iemen.
 1969 - Cyhoeddwyd y record hir Abbey Road gan y Beatles.
 2002 - Mae'r fferi "Joola" yn capio oddi ar y Gambia, gan ladd 1,863 o bobl.
 2006 - Shinzo Abe yn dod yn Brif Weinidog Japan.
 2007 - Yasuo Fukuda yn dod yn Brif Weinidog Japan.
 2009 - Teiffwn Ketsana yn taro De-ddwyrain Asia.
 2014 - Mae 43 o fyfyrwyr gwrywaidd yn cael eu herwgipio yn Iguala, Mecsico.
 2021 
Etholiad Bundestag, yr Almaen.
Refferendwm priodas un rhyw y Swistir: Pleidleisiau mwyafrif o blaid.

Genedigaethau 

 1742 - Thomas Jones, arlunydd (m. 1803)
 1849 - Ivan Pavlov, seicolegydd (m. 1936)
 1881 - Florence Tyzack Parbury, awdures, cerddor ac arlunydd (m. 1960)
 1886 - Archibald Hill, ffisiolegydd (m. 1977)
 1888 - T. S. Eliot, bardd (m. 1965)
 1897 - Pab Pawl VI (m. 1978)
 1898 - George Gershwin, cyfansoddwr (m. 1937)
 1909 - Elaine Haxton, arlunydd (m. 1999)
 1914 
Achille Compagnoni, dringwr (m. 2009)
Jack LaLanne, corffluniwr (m. 2011)
 1919 - Matilde Camus, bardd o Sbaen (m. 2012)
 1923 - Meike Sund, arlunydd
 1926 - Tulsi Giri, Prif Weinidog Nepal (m. 2018)
 1932 - Manmohan Singh, Prif Weinidog India
 1936 - Winnie Madikizela-Mandela, actifydd a gwleidydd (m. 2018)
 1939 - Ricky Tomlinson, actor
 1944 - Anne Robinson, cyflwynydd teledu
 1945 - Bryan Ferry, cerddor
 1948 - Fonesig Olivia Newton-John, actores a chantores (m. 2022)
 1956 - Linda Hamilton, actores
 1960 - Uwe Bein, pêl-droediwr
 1965 - Petro Poroshenko, Arlywydd Wcrain (2014-2019)
 1972 - Beto O'Rourke, gwleidydd
 1980 - Kazuki Ganaha, pêl-droediwr
 1981 - Serena Williams, chwaraewraig tenis
 1992 - Annes Elwy, actores

Marwolaethau 

 1468 - Juan de Torquemada, cardinal, ± 80
 1814 - Owen Jones, hynafiaethydd, 73
 1820 - Daniel Boone, fforiwr ac arloeswr, 85
 1915 - Keir Hardie, gwleidydd, 59
 1937
Vera Ermolaeva, arlunydd, 43 
Bessie Smith, cantores, 43
 1945 - Béla Bartók, cyfansoddwr, 64
 1995 - Xenia Cage, arlunydd, 82
 2003 - Robert Palmer, canwr, 54
 2008
Phyllis Welch MacDonald, arlunydd, 95
Brita Molin, arlunydd, 89 
Paul Newman, actor, 83
 2009 - Ruth Fischer, arlunydd, 98
 2010 - Gloria Stuart, actores, 100
 2019 
Jacques Chirac, Arlywydd Ffrainc, 86
Ken Jones, newyddiadurwr, 87
Elena Kostenko, arlunydd, 93

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Ieithoedd Ewrop
 Diwrnod Dominiwn (Seland Newydd)
 Diwrnod Weriniaeth (Iemen)

0926
Medi, 26
27 Medi

27 Medi yw'r degfed dydd a thrigain wedi'r dau gant (270ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (271ain mewn blynyddoedd naid). Erys 95 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 489 - Brwydr Verona
 1821 - Annibyniaeth Fecsico.

Genedigaethau 
 1601 - Louis XIII, brenin Ffrainc (m. 1643)
 1881 - Benedicte Brummer, arlunydd (m. 1974)
 1904 - John Gwilym Jones, dramodydd (m. 1988)
 1918 - Erica Cabbe, arlunydd (m. 2004)
 1925 - Syr Robert Edwards, gwyddonydd (m. 2013)
 1928 - Margaret Rule, archaeoleydd (m. 2015)
 1929 - Txillardegi, awdur (m. 2012)
 1934 - Wilford Brimley, actor a seren teledu (m. 2020)
 1936 - Gordon Honeycombe, cyflwynydd newyddion, actor a dramodydd (m. 2015)
 1940 - Fatema Mernissi, cymdeithasegydd (m. 2015)
 1942 - Alvin Stardust, canwr (m. 2014)
 1943 - Max Boyce, canwr a difyrrwr
 1946 - Nicos Anastasiades, gwleidydd
 1947 - Meat Loaf, actor a chanwr roc (m. 2022)
 1953 - Diane Abbott, gwleidydd
 1958 - Irvine Welsh, nofelydd
 1972 - Gwyneth Paltrow, actores
 1976 - Francesco Totti, pêl-droediwr
 1979 - Shinji Ono, pêl-droediwr
 1984 - Avril Lavigne, cantores

Marwolaethau 
 1590 - Pab Urban VII
 1700 - Pab Innocent XII
 1919 - Adelina Patti, cantores opera, 76
 1954 - Engelina Helena Schlette, arlunydd, 79
 1960 - Sylvia Pankhurst, ymgyrchydd dros y bleidlais i ferched, 78
 1966 - Lore Feldberg-Eber, arlunydd, 71
 1967 - Hilla von Rebay, arlunydd, 77
 1975 - Mary Achenbach, arlunydd, 92
 1991 - Valborg Gustavi-Vidlund, arlunydd, 80
 2002 - Margaret Klimek Phillips, arlunydd, 76
 2011
Mariam Bykhovskaya, arlunydd, 86
Lola Frexas, arlunydd, 86
 2012 - Herbert Lom, actor, 95
 2016 - Ursula Koschinsky, arlunydd, 92
 2017 - Hugh Hefner, dyn busnes, 91
 2018 - Helga Michie, arlunydd, 96
 2023 - Michael Gambon, actor, 82

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Barrwg
Diwrnod Twristiaeth Rhyngwladol
Diwrnod y Gymuned Ffrangeg ei hiaith (Gwlad Belg)

Cyfeiriadau

0927
Medi, 27
28 Medi

28 Medi yw'r unfed dydd ar ddeg a thrigain wedi'r dau gant (271ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (272ain mewn blwyddyn naid). Erys 94 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1978 - Marwolaeth Pab Ioan Pawl I.
 1994 - Suddodd llong fferi yr Estonia yn y Môr Baltig, a boddwyd 852 o bobl.
 2018 - Adam Price yn dod yn arweinydd Plaid Cymru.

Genedigaethau 

 1571 - Caravaggio, arlunydd (m. 1610)
 1741 - William Brodie, crefftwr (m. 1788)
 1746 - Syr William Jones, ieithydd (m. 1794)
 1803 - Prosper Mérimée, awdur (m. 1870)
 1824 - Francis Turner Palgrave, bardd ac awdur (m. 1897)
 1836 - Hugh Jerman, arlunydd (m. 1895)
 1841 - Georges Clemenceau, gwleidydd (m. 1929)
 1923 - Margaret Hicks, arlunydd (m. 2006)
 1927 - Eva Schorr, arlunydd (m. 2016)
 1930 - Immanuel Wallerstein, cymdeithasegydd (m. 2019)
 1934 - Brigitte Bardot, actores
 1938 - Ben E. King, canwr (m. 2015)
 1944 - Yoshitada Yamaguchi, pêl-droediwr
 1947 - Sheikh Hasina Wazed, Prif Weinidog Bangladesh
 1949 - George Kerevan, gwleidydd
 1969 - Angus Robertson, gwleidydd
 1972 - Dita Von Teese, model ac actores
 1978 - Pastora Soler, cantores
 1979 - Bam Margera, sgleifyrddwr
 1982 
Takeshi Aoki, pêl-droediwr
Nolwenn Leroy, cantores ac actores
 1987 - Hilary Duff, cantores ac actores

Marwolaethau 

 48 CC - Gnaeus Pompeius Magnus, cadfridog a gwleidydd Rhufeinig, 57
 235 - Pab Pontianws
 1825 - Barbara Krafft, arlunydd, 61
 1891 - Herman Melville, 72, nofelydd
 1895 - Louis Pasteur, biolegydd a chemegydd, 72
 1898 - Thomas Gee, cyhoeddwr, 83
 1953 - Edwin Powell Hubble, seryddwr, 63
 1959 - Rimma Nikitichna Brailovskaya, arlunydd, 82
 1964 - Harpo Marx, diddanwr, 75
 1966 - André Breton, llenor, 70
 1970 - Gamal Abdel Nasser, gwleidydd, Arlywydd yr Aifft, 52
 1974 - Benedicte Brummer, arlunydd, 93
 1978 - Pab Ioan Pawl I, 65
 1989 - Ferdinand Marcos, gwleidydd, Arlywydd y Philipinau, 72
 1991 - Miles Davis, cerddor jazz, 65
 1994 - Harry Saltzman, cynhyrchydd ffilm a theatre, 78
 2000 - Pierre Trudeau, Prif Weinidog Canada, 80
 2003 - Elia Kazan, cyfarwyddwr a chynhyrchyrdd theatr, 94
 2004 - Rutt Koppel, gwyddonydd, 75
 2014 
Dannie Abse, bardd, 91
Pia Hesselmark-Campbell, arlunydd, 103
 2016 - Shimon Peres, gwladweinydd, Arlywydd Israel, 93
 2022 - Coolio, actor, canwr a rapiwr, 59

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd Gwyl Wenceslas Sant (Gweriniaeth Tsiec)
 Diwrnod Cynddaredd y Byd

0928
Medi, 28
29 Medi

29 Medi yw'r deuddegfed dydd a thrigain wedi'r dau gant (272ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (273ain mewn blynyddoedd naid). Erys 93 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1267 - Cytundeb Trefaldwyn yn cael ei arwyddo.
 1938 - y Deyrnas Unedig, Ffrainc, yr Almaen a'r Eidal yn arwyddo Cytundeb Munich sy'n caniatau i'r Almaen feddiannu tiroedd y Sudetenland yn Tsiecoslofacia.
 2021 - Mae cerflun o Betty Campbell, y pennaeth du cyntaf yng Nghymru, yn cael ei arwyddo.

Genedigaethau 

 106 CC - Gnaeus Pompeius Magnus, cadfridog a gwleidydd Rhufeinig (m. 48 CC)
 1328 - Joan o Gaint, Tywysoges Cymru (m. 1385)
 1547 - Miguel de Cervantes, awdur (m. 1616)
 1725 - Robert Clive ("Clive o India") (m. 1774)
 1758 - Horatio Nelson (m. 1805)
 1786 - Guadalupe Victoria, Arlywydd Mecsico (m. 1843)
 1810 - Elizabeth Gaskell, awdures (m. 1865)
 1901 - Enrico Fermi, ffisegydd (m. 1954)
 1906 - Ruth Faltin, arlunydd (m. 1995)
 1907 - Gene Autry, canwr gwlad (m. 1998)
 1911 - Margaret Webb Dreyer, arlunydd (m. 1976)
 1912 - Michelangelo Antonioni, cyfarwyddwr ffilm (m. 2007)
 1913 - Stanley Kramer, cyfarwyddwr ffilm (m. 2001)
 1914 - Hilde Stock-Sylvester, arlunydd (m. 2006)
 1915 - Michaela Krinner, arlunydd (m. 2006)
 1927 - Barbara Mertz, nofelydd (m. 2013)
 1930 - Colin Dexter, awdur (m. 2017)
 1931 - Anita Ekberg, actores (m. 2015)
 1935 - Jerry Lee Lewis, cerddor (m. 2022)
 1936 - Silvio Berlusconi, gwleidydd, Prif Weinidog yr Eidal (m. 2023)
 1938 - Wim Kok, gwleidydd, Prif Weinidog yr Iseldiroedd (m. 2018)
 1939 - Rhodri Morgan, gwleidydd, Prif Weinidog Cymru (m. 2017)
 1941 - Fred West, llofrudd cyfresol (m. 1995)
 1942
Madeline Kahn, actores (m. 1999)
Ian McShane, actor
 1943 - Lech Wałęsa, arweinydd undeb llafur a gwleidydd
 1949 - Wenceslao Selga Padilla, esgob (m. 2018)
 1951 
Michelle Bachelet, Arlywydd Tsile
Jutta Ditfurth, awdures a gwleidydd
 1952 - Helen Morgan, model
 1955 - Gareth Davies, chwaraewr rygbi'r undeb
 1956 - Sebastian Coe, athletwr a gwleidydd
 1959 - Jon Fosse, dramodydd a nofelydd
 1961
Julia Gillard, gwleidydd, Prif Weinidog Awstralia
Jack Dee, comediwr
 1969 - Tore Pedersen, pel-droediwr
 1982 - Amy Williams, rasiwr ysgerbwd

Marwolaethau 

 235 - Sain Pontianus, Pab
 855 - Lothair I, brenin Lotharingia
 1560 - Y brenin Gustav I o Sweden, 64
 1833 - Fernando VII, brenin Sbaen, 48
 1902 - Émile Zola, nofelydd, 62
 1935 - Jenny Burckhardt, arlunydd, 86
 1967 - Carson McCullers, nofelydd, 50
 1973 - W. H. Auden, bardd, 66
 1974 - Ruby Pickens Tartt, arlunydd, 94
 1979 - Rie Swartwout de Hoog, arlunydd, 95
 1988 - Charles Addams, cartwnydd, 76
 1997 - Roy Lichtenstein, arlunydd, 73
 2001 - Mary Wilkinson Streep, arlunydd, 86
 2010 - Tony Curtis, actor, 85
 2012 - Hebe Camargo, actores a chantores, 83
 2016 - Shirley Jaffe, arlunydd, 92
 2020 - Helen Reddy, cantores, 78
 2023 - Dianne Feinstein, gwleidydd, 90

Gwyliau a chadwraethau 
 Gŵyl Sant Mihangel a'r Holl Angylion
 Diwrnod y Dyfeiswyr (yr Ariannin)
 Diwrnod y Brwydr Boqueron (Paragwai)

0929
Medi, 29
30 Medi

30 Medi yw'r trydydd dydd ar ddeg a thrigain wedi'r dau gant (273ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (274ain mewn blynyddoedd naid). Erys 92 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1294 - Dechreuodd gwrthryfel Madog ap Llywelyn
 1402 - Yn dilyn Gwrthryfel Glyn Dŵr pasiwyd Deddf yn Llundain a oedd yn atal Cymry rhag cario arfau, gwrando ar eu beirdd neu ymgynull.
 1791 - Perfformiwyd yr opera Y Ffliwt Hud (Almaeneg: Die Zauberflöte) gan Mozart am y tro cyntaf, yn Fienna, Awstria
 1965 - Ymgais gan garfan adain-chwith i gipio grym yn Indonesia. Llofruddir chwech cadfridog. Mae'r ymgais yn methu, a daw Suharto i rym yn nes ymlaen.
 1966 - Annibyniaeth Botswana.

Genedigaethau 

 1227 - Pab Nicolas IV
 1707 - Richard Trevor, esgob Tyddewi (m. 1771)
 1732 - Jacques Necker, banciwr a gwleidydd (m. 1804)
 1813 - John Rae, anturiaethwr (m. 1893)
 1857 - Mary Rogers Williams, arlunydd (m. 1907)
 1882 - Hans Geiger, ffisegydd (m. 1945)
 1883 - Nora Stanton Blatch Barney, ffeminist (m. 1971)
 1895 - Lewis Milestone, cyfarwyddwr ffilm (m. 1980)
 1902 - Ryuzo Shimizu, pêl-droediwr (m. ?)
 1904 - Waldo Williams, bardd (m. 1971)
 1905 - Savitri Devi, awdures (m. 1982)
 1916 - Nadezjda Eliseevna Tsjernikova, arlunydd (m. 2010)
 1917 - Buddy Rich, drymiwr (m. 1987)
 1921 - Deborah Kerr, actores (m. 2007)
 1924 - Truman Capote, awdur (m. 1984)
 1925
Nita Engle, arlunydd (m. 2019)
Gwyn Alf Williams, hanesydd (m. 1995)
 1928
Takeshi Inoue, pêl-droediwr (m. 1992)
Elie Wiesel, awdur a gwleidydd (m. 2016)
 1931 - Teresa Gorman, gwleidydd (m. 2015)
 1934 - Udo Jürgens, canwr (m. 2014)
 1941 - Eva Bosch, arlunydd
 1945
Mohammad Asghar, gwleidydd (m. 2020) 
Ehud Olmert, gwleidydd
 1962 - Frank Rijkaard, pêl-droediwr
 1963 - Julie Harvey, arlunydd
 1964 - Monica Bellucci, actores
 1965 - Omid Djalili, comediwr
 1975 - Marion Cotillard, actores
 1980 - Martina Hingis, chwaraewraig tenis
 1981 - Cecelia Ahern, awdures
 1984 - Keisha Buchanan, cantores
 1997 - Max Verstappen, gyrrwr rasio

Marwolaethau 

 954 - Louis IV, brenin Ffrainc, tua 33
 1440 - Reginald Grey, 3ydd Barwn Grey de Ruthyn, tua 80
 1770 - George Whitefield, pregethwr, 55
 1811 - Thomas Percy,  awdur a hynafiaethydd, 82
 1878 - Evan James (Ieuan ap Iago), bardd, tua 70
 1913 - Rudolf Diesel, peiriannydd a dyfeisiwr, 55
 1914 - John David Lewis, hanesydd, 55
 1926 - Victoria Dubourg, arlunydd, 85
 1955 - James Dean, actor, 24
 1967 - Antoinette van Hoytema, arlunydd, 91
 1976 - Paul Dehn, sgriptiwr, 63
 1985 - Simone Signoret, actores, 64
 1990 - Patrick White, nofelydd, 78
 1993 - Novella Parigini, arlunydd, 72
 1998 - Mies van Oppenraaij, arlunydd, 87
 2000
Lina Bryans, arlunydd, 91 
Howard Winstone, paffiwr, 61
 2005 - Gerda Sutton, arlunydd, 82
 2014 - Maria Juana Heras Velasco, arlunydd, 90
 2018
Geoffrey Hayes, cyflwynydd teledu, 76
Walter Laqueur, hanesydd, 97
 2019 - Jessye Norman, cantores opera, 74
 2020 - Emyr Humphreys, llenor, bardd a nofelydd, 101

Gwyliau a chadwraethau 
Dydd Gŵyl Enghenedl
 Diwrnod Annibyniaeth (Botswana)
 Diwrnod y Gabledd

Cyfeiriadau

0930
Medi, 30
Anthony Hopkins

Actor o Gymru yw Syr Philip Anthony Hopkins CBE (ganwyd 31 Rhagfyr 1937), sy'n adnabyddus am ymddangos mewn nifer o ffilmiau llwyddiannus. Mae wedi ennill nifer o wobrau am ei berfformiadau megis Gwobr Academi, Gwobr Golden Globe a Gwobr Emmy ac yn bennaf nodedig am ei ran yn chwarae Hannibal Lecter. Mae'n un o Ymddiriedolwyr Parc Cenedlaethol Eryri ac mae wedi cyfrannu'n ariannol at gadwraeth y Parc.

Cefndir 
Ganwyd Anthony Hopkins ym Margam, ym Mhort Talbot. Roedd ei dad Richard yn bobydd a pherthynai ei fam, Muriel, o bell i'r bardd Gwyddelig W. B. Yeats. Dywedir ei fod yn siarad Cymraeg. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Ramadeg y Bont-faen. Mynychodd Goleg Brenhinol Cerdd a Drama Caerdydd a threuliodd dwy flynedd yn y fyddin, cyn mynychu RADA yn Llundain. Ar ôl degawd ar y llwyfan actiodd yn y ffilm The Lion in Winter a dechreuodd ar yrfa llwyddiannus iawn ym myd ffilmiau.

Priododd deirgwaith ac mae ganddo un ferch, o'r enw Abigail Hopkins. Santa Monica, Califfornia, yw ei gartref presennol, ac mae wedi bod yn ddinesydd Americanaidd ers 12 Ebrill 2000. Mae'n gyn-alcoholig sydd heb yfed ers 1975.

Enillodd Anthony Hopkins ei ail Wobr Academi am yr Actor Gorau yn 2021.

Rhai o'i ffilmiau 
 The Lion in Winter (1968)
 When Eight Bells Toll (1971)
 Juggernaut (1974)
 A Bridge Too Far (1977)
 Magic (1978)
 The Elephant Man (1980)
 The Bounty (1984)
 The Good Father (1985)
 84 Charing Cross Road (1987)
 The Dawning (1988)
 The Silence of the Lambs (1991)
 Howards End (1991)
 Spotswood (1992)
 Bram Stoker's Dracula (1992)
 The Remains of the Day (1993)
 Shadowlands (1993)
 The Trial (1993)
 The Road to Wellville (1994)
 Legends of the Fall (1994)
 Nixon (1995)
 August (1996)
 Surviving Picasso (1996)
 The Edge (1997)
 Amistad (1997)
 The Mask of Zorro (1998)
 Meet Joe Black (1998)
 Titus (1999)
 Mission: Impossible II (2000)
 How the Grinch Stole Christmas (2000)
 Hearts in Atlantis (2001)
 Hannibal (2001)
 Bad Company (2002)
 Red Dragon (2002)
 Shortcut to Happiness (2003)
 The World's Fastest Indian (2005)
 Slipstream (2007)
 Fracture (2007)
 Beowulf (2007)
 The City of Your Final Destination (2009)
 The Wolfman (2010)
 Thor (2011)
 Hitchcock (2012)
 Thor: The Dark World (2013)
 Thor: Ragnarok (2017)
 The Father (2020)

Cyfeiriadau

Actorion Cymreig yr 20fed ganrif
Actorion Cymreig yr 21ain ganrif
Actorion ffilm Cymreig
Enillwyr Gwobr yr Academi
Genedigaethau 1937
Pobl o Bort Talbot
Pobl addysgwyd yn Ysgol Ramadeg y Bont-faen
Pobl addysgwyd yn Ysgol Gorllewin Mynwy
2 Hydref

2 Hydref yw'r pymthegfed dydd a thrigain wedi'r dau gant (275ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (276ain mewn blynyddoedd naid). Erys 90 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1187 - Saladin yn cipio Jeriwsalem
 1263 - Brwydr Largs rhwng Norwy ac yr Alban.
 1814 - Brwydr Rancagua: Y fyddin Sbaenig yn ennill.
 1944 - Daeth gwrthryfel Pwyliaid Warsaw yn erbyn lluoedd yr Almaen i ben.
 1958 - Annibyniaeth Gini.
 1992 - Cyflafan mewn carchar Carandiru yn São Paulo, Brasil; 111 o bobol yn colli ei bywydau.

Genedigaethau 

 1452 - Rhisiart III, brenin Lloegr (m. 1485)
 1538 - Carlo Borromeo, cardinal (m. 1584)
 1787 - Thomas Price, llenor (m. 1848)
 1847 - Paul von Hindenburg, gwleidydd (m. 1934)
 1854 - Syr Patrick Geddes, biolegydd, cymdeithasegydd a chyfluniwr trefol (m. 1932)
 1869 - Mahatma Gandhi, gwleidydd (m. 1948)
 1890 - Groucho Marx, comedïwr (m. 1977)
 1904
Lal Bahadur Shastri, Prif Weinidog India (m. 1966)
Graham Greene, awdur (m. 1991)
 1912 - Dina Bellotti, arlunydd (m. 2003)
 1917 - Christian de Duve, biocemegydd (m. 2013)
 1923 - Shirley Jaffe, arlunydd (m. 2016)
 1926 - Jan Morris, awdures (m. 2020)
 1945 - Don McLean, canwr a chyfansoddwr
 1951
Sting, cerddor (The Police)
Romina Power, cantores
 1962 - Jeff Bennett, actor a digrifwr
 1963 - Maria Ressa, newyddiadurwraig (Gwobr Heddwch Nobel 2021)
 1978 - Matt Hancock, gwleidydd
 1984 - Marion Bartoli, chwaraewraig tenis
 2011 - Licypriya Kangujam, ymgyrchydd amgylcheddol

Marwolaethau 

 1404 - Pab Boniffas IX, 48
 1805 - Anna Maria Crouch, actores, 42
 1920 - Max Bruch, cyfansoddwr, 82
 1933 - Elizabeth Thompson, arlunydd, 86
 1952 - Pastora Matoses, arlunydd, 60
 1958 - Marie Stopes, botanegydd, 77
 1968 - Marcel Duchamp, arlunydd, 81
 1982 - Alice Baber, arlunydd, 54
 1985 - Rock Hudson, actor, 59
 1998 - Gene Autry, canwr gwlad, 91
 1999 - Lee Lozano, arlunydd, 68
 2005 - Gina Roma, arlunydd, 91
 2009 - Marek Edelman, meddyg, undebwr llafur, cardiolegydd a gwleidydd, 87 neu 90
 2015 - Brian Friel, dramodydd, 86
 2017 - Tom Petty, cerddor, 66
 2018 - Jamal Khashoggi, newyddiadurwr, 59
 2019 - Giya Kancheli, cyfansoddwr, 84

Gwyliau a chadwraethau 
 Diwrnod Annibyniaeth (Gini)
 Gandhi Jayanti (India)
 Diwrnod Rhyngwladol Di-Drais

1002
Hydref, 02
3 Hydref

3 Hydref yw'r unfed dydd ar bymtheg a thrigain wedi'r dau gant (276ain) o'r flwyddyn yn y Nghalendr Gregori (277ain mewn blwyddyn naid). Erys 89 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

Digwyddiadau 
 1990 - Ailunwyd Gorllewin a Dwyrain yr Almaen yn un wladwriaeth, y BRD (Bundesrepublik Deutschland). Diddymwyd gwladwriaeth y DDR (Deutsche Demokratische Republik) fu'n llywodraethu Dwyrain yr Almaen.

Genedigaethau 

 85 CC - Gaius Cassius Longinus, milwr a gwleidydd Rhufeinig (m. 42 CC)
 1844 - Patrick Manson, meddyg a phryfetegwr (m. 1922)
 1887 - Liselotte Dross, arlunydd (m. 1996)
 1892 - Alice Kindler, arlunydd (m. 1980)
 1897 - Louis Aragon, bardd a nofelydd (m. 1982)
 1914 - Susanne Kandt-Horn, arlunydd (m. 1996)
 1916 - James Herriot, milfeddyg ac ysgrifennwr (m. 1995)
 1919 - James M. Buchanan, economegydd (m. 2013)
 1925 - Gore Vidal, nofelydd (m. 2012)
 1938 - Eddie Cochran, canwr (m. 1960)
 1941 - Chubby Checker, canwr
 1944 - Roy Horn, perfformiwr (m. 2020)
 1954 - Stevie Ray Vaughan, gitarydd, canwr a chyfansoddwr (m. 1990)
 1969 - Gwen Stefani, cantores
 1972 - Josie d'Arby, actores
 1976 - Seann William Scott, actor
 1978 - Jake Shears, canwr
 1983 - Naoya Kondo, pel-droediwr
 1984 - Ashlee Simpson, actores a chantores
 1988 - A$AP Rocky, rapiwr, cynhyrchydd, actor a model
 2004
Jennifer Gadirova, gymnastwraig artistig
Jessica Gadirova, gymnastwraig artistig

Marwolaethau 

 42 CC - Gaius Cassius Longinus, milwr a gwleidydd Rhufeinig, 43
 1226 - Sant Ffransis o Assisi
 1283 - Dafydd ap Gruffudd, Tywysog Cymru, 45
 1835 - Annette Reijerman, arlunydd, 65
 1874 - Owen Williams, bardd a hynafiaethydd, 84
 1911 - William Tudor Howell, bargyfreithiwr, 48
 1952 - Esther Kjerner, arlunydd, 78
 1953 - Florence R. Sabin, meddyg, 81
 1967 - Woody Guthrie, canwr, 55
 1987 - Jean Anouilh, dramodydd, 77
 1998 - Roddy McDowall, actor, 70
 2004 - Janet Leigh, actores, 77
 2005
Jeff Young, chwaraewr rygbi, 63
Ronnie Barker, comediwr, 76
 2015 - Denis Healey, gwleidydd, 98
 2017 - Jalal Talabani, Arlywydd Irac, 83
 2022 - Ian Hamilton, bargyfreithiwr ac ymgyrchydd Annibyniaeth yr Alban, 97

Gwyliau a chadwraethau 
 Dydd Undod yr Almaen (Tag der Deutschen Einheit)
 Diwrnod Sylfaen (De Corea)
 Diwrnod Cenedlaethol (Irac)

1003
Hydref, 03