alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
.in

.in je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Indiju. Administrira ga INRegistry, posebni odjel Nacionalne Internet burze Indije.

Eksterni linkovi 
 .in whois information from the Internet Assigned Numbers Authority website (out-of-date as of April 14, 2005)
 Policies  from the INRegistry website
 How India's .IN Domain Rouses from its Slumber , an April 2005 article from the CircleID website

I n
I n

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#I
.jp

.jp je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Japan. Administrira ga Japan Registry Service.

Eksterni linkovi 
 IANA .jp whois information
 JPRS website
 JPNIC website
 .jp accredited registrars (in Japanese only)
 JP-Domains  (.jp domain registration in English)
 domains-japan.com (.jp registration in English)

J p
Jp

sv:Toppdomän#J
.la

.la je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Laos.

Postojali su pokušaji da se .la reklamira kao domena za Los Angeles. U tu je svrhu na otoku Guernsey prava dobila LA Names Corporation, koja vrši registracije imena preko Afiliasa i Dreamhosta. Dreamhost je, međutim, objavio kako od 1.4. 2006. obustavlja registracije .la domena.

Eksterni linkovi 
 IANA .la whois information
 Official registry site
 Domain Hacks Suggest - prijedlozi za hakiranje 2100 .la domena.

L a
L a

sv:Toppdomän#L
.lb

.lb je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Libanon.

Eksterni linkovi 
 IANA .lb whois information

L b
L b

sv:Toppdomän#L
.lv

.lv je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Latviju.

Eksterni linkovi 
 IANA .lv whois information

L v
L v
sv:Toppdomän#L
.ly

.ly je također nastavak datoteka u lilypond formatu.

.ly je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Libiju.

Jedno vrijeme je bio otvoren za registracije sa svih strana svijeta, direktno na drugom stupnju, te ima dosta sajtova s tim nastavkom koji koriste činjenicu da veliki broj riječi u raznim svjetskim jezicima završava na "ly" , kao npr. ita.ly . To se zove hakiranje domena. U samoj Libiji ima relativno malo sajtova koji koriste tu domenu.

Eksterni linkovi 
 IANA .ly whois information
 Domain Hacks Suggest - prijedlozi za hakiranje 18,000+ .ly domena.

L y
L y

sv:Toppdomän#L
.mm

.mm je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Mjanmar. Administrira ga Ministarstvo komunikacija, pošta i telegrafa Mjanmara.

.mm je zamijenio bivši nastavk .bu nakon što je 1989. Burma promijenila ime u Mjanmar.

Eksterni linkovi 
 IANA .mm whois information
 NIC Domain Registry for Myanmar 

M m
M m

sv:Toppdomän#M
.mn

.mn je najviši Internet domen za Mongoliju. Administracija ovog domena je dodjeljena firmi Datacom. Američka savezna država Minnesota ponekad koristi ovaj domen za službene informacije.

Eksterni linkovi 
 IANA .mn whois informacija

M n
M n

sv:Toppdomän#M
.mv

.mv je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Maldive. Administrira ga Dhiraguu Pvt Ltd, telekomunikacijska kompanija.

Eksterni linkovi 
 IANA .mv whois information
 Dhivehinet Website 

M v
Mv

sv:Toppdomän#M
.mx

.mx je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Meksiko.

Eksterni linkovi 
 IANA .mx whois information
 Official .mx registry site

M x
M x

sv:Toppdomän#M
.my

.my je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Maleziju.

Registracije su dostupne na trećem stupnju ispod imena drugog stupnja kao.com.my, .net.my, .org.my, .gov.my, .edu.my, .mil.my i .name.my. .name.my pod-domena je posebno rezervirana za osobne demonee pojedinaca, dok su sve ostale pod-domene rezervirane za tvrtke i organizacije.

Eksterni linkovi 
 IANA .my whois information
 myNIC - Malaysia's .my domain registry/registrar 

M y
M y

sv:Toppdomän#M
.nr

.nr je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Nauru. Usprkos uvriježenom mišljenju, .nr domene nisu besplatne kao adrese za redirekt. Postoji registrirana pod-domena, zvana co.nr koja jednostavno daje pod-domene za redirekte. Stvarne .nr domene se moraju platiti, i moraju biti naručene preko CenpacNeta, nauruškog davatelja Internet usluga.

Eksterni linkovi 
 CenpacNet
 IANA .nr whois information

N r
N r
.nu

.nu je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za otočnu državu Niue. To je bila jedna od prvih domena naširoko reklamiranih na Internetu kao alternativa za .com, .net i .org. Tome je koristila i fonetska sličnost nu i new (engleska riječ za "novo"), pa se promovirala kao "nova" domena u kojoj postoji mnoštvo imena koje se mogu iskoristiti.

Domena je posebno bila popularna u Švedskoj, Holandiji, Danskoj, Norveškoj i Belgiji, gdje riječ "nu" znači sada. Zahvaljujući ograničenjima vezanima uz švedske domene, .se, .nu se koristio za kreativni marketing web-stranica kao što su www.TV.nu i www.nukezone.nu (Web-igra). Međutim, .se domena se smatrala daleko profesionalnijom od .nu i .com. Registracije internacionaliziranih imena domena su također dozvoljene (v. detalje ).

U Rusiji nu (ili preciznije - "ню", posuđeno iz francuskog jezika i izgovoreno kao "nju") može značiti golotinja, te se .nu domene koriste za sajtove erotskog sadržaja.

Internet Users Society - administratori Niue domene nisu u najboljim odnosima s vladom Niuea, koja bojkotira vlastitu nacionalnu domenu te koristi adresu .com za svoj službeni vladin sajt, što Internet puristi smatraju povredom pravila, jer je .com namijenjen (prema RFC 1591) za upotrebu komercijalnih entiteta, ne vlada.

Eksterni linkovi 
 IANA WHOIS record for .nu
 Budget Statement 2004 - 2005 Financial year (Scroll to the section "Sovereign Assets" for a characterization of that tension in the official government site, now under .com.)
 Internet Users Society - Niue (IUSN)
 On a tiny island, catchy Web name sparks a battle - detailed newspaper article about ccTLDs in general and Niue's case in particular

N u
N u
.nz

.nz je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Novi Zeland. Administrira ga InternetNZ preko posebnog komesara za registriracije domene. Registracije vode za to posebno ovlašteni registrari.

Eksterni linkovi 
 IANA .nz whois information
 .nz Domain Name Commissioner
 List of .nz authorised registrars

N z
N z

sv:Toppdomän#N
.pa

.pa je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Panamu.

Pošto je "PA" poštanski kod za američku federalnu državu Pennsylvaniju, neko vrijeme se povremeno koristio kao oznaka za tu državu, ali je to danas uglavnom napušteno.

Eksterni linkovi 
 IANA .pa whois information

P A
P A

sv:Toppdomän#P
.ph

.ph je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Filipine.

External links 
 dotPH Domain Registration Center
 The current PH ccTLD administrator
 IANA .ph whois information
 CICT Memo Circular No. 1: Guidelines in the Administration of the .Ph Domain Name 

P h
P h

sv:Toppdomän#P
.pk

.pk je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Pakistan. Administrira ga PKNIC.

Eksterni linkovi 
 IANA .pk whois information

P K
P K

sv:Toppdomän#P
.pl

.pl je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Poljsku.

Administrira ga NASK, poljska organizacija za istraživanje i razvoj. Predstavlja jednog osnivača CENTR-a.

Eksterni linkovi 
 IANA .pl whois information
 Domain name registry of .pl
 Statistics of .pl
 IDN registration policy in .pl

PL
P L

sv:Toppdomän#P
.pr

.pr je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Portoriko.

Eksterni linkovi 
 IANA .pr whois information
 Puerto Rico Network Information Center

P R
P R

sv:Toppdomän#P
.ps

.ps je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Palestinske teritorije.

S obzirom da su registracije drugog stupnja neograničene, velika količina engleskih riječi koje završavaju na "ps" je učinila popularnim hakiranje .ps domena.

Registracije vrše posebno ovlašteni registrari.

Eksterni linkovi 
 IANA .ps whois information
 Official .ps Web site
 List of .ps certified registrars 
 Domain Hacks Suggest - prijedlozi za hakiranje 1100 .ps domena.

P S
P S

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#P
.ru

.ru je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Rusiju.

Administriraju ga Ruski institut za javne mreže (RIPN) i RU-CENTER. Potonji vrši registracije za domene trećeg stupnja.

RU-CENTER također administrira domenu .su, koja se bila koristila u Sovjetskom Savezu.

Eksterni linkovi 
 IANA .ru whois information
 RU-CENTER
 RIPN 

R u
R U

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#R
.se

.se je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Švedsku.

Administrira ga NIC-SE, ali se domene mogu registrirati jedino kroz za to posebno ovlaštene registrare. 

Do godine 2003. registriranje .se domena je bilo pod velikim ograničenjima, pa su mnoge švedske tvrtke i pojedinci preferirali domene .nu i .com.

Eksterni linkovi 
 IANA .se whois information
 NIC-SE
 List of approved registrars

S e
Se
.sg

.sg je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Singapur.

Administrira ga Singapurski centar za mrežne informacije. Domene se mogu registrirati kroz za to posebno ovlaštene registrare.

Eksterni linkovi 
 IANA .sg whois information
 Singapore Network Information Centre
 List of .sg accredited registrars

S g
S g

sv:Toppdomän#S
.sh

Za .sh datoteke v. Bourne shell.

.sh je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za Svetu Helenu. Registracije internacionaliziranih imena domenase također prihvaćaju (v. detalje).

Eksterni linkovi 
 IANA .sh whois information
 Domain Hacks Suggest - 3,300+ domain hack suggestions for .sh domains.

S h
S h

sv:Toppdomän#S
.sm

.sm je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD) za San Marino. 

Pošto se imena mogu registirati na drugom stupnju, a mnoge engleske riječi završavaju s -sm (različiti "izmi"), ta je domena popularna među hakerima domena.

Eksterni linkovi 
 IANA .sm whois information
 Domain Hacks Suggest - prijedlozi za hakiranje 4700+ .sm domena.

S m
S m

sv:Toppdomän#S
.su

.su je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD), koji je godine 1990. ustanovljen za Sovjetski Savez.

Godine 1991. SSSR je prestao postojati, pa je bilo predviđeno da se ta domena postepeno izbaci iz upotrebe. Međutim, mnogi Internet korisnici širom bivšeg SSSR-a su je nastavili upotrebljavati, a od 2001. je ruski RU-CENTER, koji adminstrira tu domenu, počeo prihvaćati nove registracije.

Eksterni linkovi 
 IANA .su whois information
 Report on the .su TLD by the .SU Registry Regulation Committee (arhivski link, koji je bio mrtav)

S u
S u

sv:Toppdomän#S
.tg

.su je najviši Internet domen državnih kodova (ccTLD)za Togo.

Eksterni linkovi 
 IANA .tg whois information

T g
T g

sv:Toppdomän#T
Kategorički imperativ

Kategorički imperativ je etički koncept nemačkog filozofa Immanuela Kanta. Kant daje nekoliko formulacija kategoričkog imperativa:

I formula glasi: Postupaj prema onoj maksimi za koju možeš poželjeti da postane оpšti zakon. 

Primjer njegove upotrebe bio bi: "ako ne želim da krađa postane оpšti zakon, onda ne smijem ni ja krasti".

II formula glasi: postupaj uvijek prema ljudskosti u sebi i u drugim bićima uvijek kao prema cilju a nikad kao prema sredstvu.

Ova formula jasno odbacuje instrumentaliziranje čovjeka u bilo koje svrhe, i naglašava ljudskost kao glavnu dimenziju međuljudskog odnosa.

III formula glasi: Postupaj uvijek prema onoj maksimi koju bi odredio kada bi bio zakonodavac u kraljevstvu ciljeva.

Po Kantu, kategorički imperativ ne predstavlja neki postavljeni moral, nego direktno slijedi iz analize načina funkioniranja praktičnog uma, ukoliko ona ima jedan osnovni princip. Taj apriorični princip važi uvijek i svuda, jer je osnova praktičnog uma. Za Kanta ne postoji situacija u kojoj kategorički imperativ može biti zanemaren. 

Etika
Filozofski koncepti
Benjamin Harrison

Benjamin Harrison (North Bend, 20.8. 1833. - Indianopolis, 13.3. 1901.) bio je američki političar, najpoznatiji po tome što je služio kao 23. predsjednik SAD.

Harrison se rodio u Ohiu, u jednoj od najuglednijih američkih političkih porodica, čiji je najpoznatiji predstavnik njegov djed William Henry Harrison, proslavljeni general i predsjednik SAD s najkraćim stažom u historiji.

Harrison je diplomirao pravo te služio kao sudski službenik u Vrhovnom sud Indiane. Kada je izbio američki građanski rat, Harrison se priključio vojsci Unije te u njoj napredovao do čina brigadnog generala. Dok je rat još trajao, ponovno je izabran je za sudsku dužnost. 

Godine 1876. Harrison se kao republikanac bez uspjeha kandidirao za guvernera Indiane. Tri godine kasnije postao je član Riječne komisije Mississippija. Od 1881. do 1887. godine Harrison je služio u federalnom Senatu.

Godine 1888. Harrison je na republikanskoj izbornoj konvenciji dobio predsjedničku nominaciju te tako stekao priliku da izazove demokratskog predsjednika Grovera Clevelanda. Kampanja je bila prilično prljava, a Cleveland je na kraju osvojio više glasova na nacionalnoj razini. Međutim, u ključnoj državi New York je široko uvriježeno mišljenje da Cleveland uživa simpatije britanske vlade prema Harrisonu okrenulo tamošnje birače. Tako je Harrison uspio osvojiti većinu u elektorskom kolegiju.

Harrisonova administracija je bila obilježena nastojanjem da se povećaju carinske stope i tako stvoren budžetski višak iskoristi za cijeli niz građevinskih projekata, subvencioniranje gradnje parobroda i stvaranje moderne ratne mornarice kako bi se SAD mogla biti ravnopravna imperijalističkim silama Evrope. Harrison je istovremeno inzistirao na stvaranju permanentnog saveza američkih država, pa je godine 1889. pod njegovim pokroviteljstvom u Washingtonu održan prvi Panamerički kongres.

Međutim, vrlo brzo se budžetski višak istopio, a Kongres i Harrisonovi pokrovitelji podlegli pritisku zagovornika niskih carinskih stopa. 

Usprkos nepopularnosti, Harrison je od strane Republikanske stranke nominiran za još mandat. Protiv sebe je ponovno imao Clevelanda. 25.10. 1892., nekoliko dana prije izbora, njegova supruga Caroline i majka dvoje djece je umrla od tuberkuloze. Na izborima je Harrison poražen od Clevelanda.

Nakon odlaska iz Bijele kuće, Cleveland se oženio za svoju sekretaricu i Carolininu nećaku Mary Scott Lord Dimmick, koja će mu roditi još jedno dijete. 

Godine 1899. Harrison je služio kao delegat na Haškoj mirovnoj konferencija.

Godine 1901. je podlegao posljedicama gripe i upale pluća.

Benjamin Harrison je ostao upamćen kao prvi i zasad jedini predsjednik čiji je djed bio u Bijeloj kući. Također je upamćen po tome što je za njegovog mandata u Bijelu kuću instalirana struja, te kao prvi predsjednik čiji je glas zabilježen na fonografu.

Predsjednici SAD
Američki političari
Arenig

Arenigij ili Arenig grupa je naziv koji se u geologiji koristi za najniži sloj ordovicijskih naslaga, odnosno istoimenu fazu tog geološkog perioda. Izraz je prvi koristio britanski geolog Adam Sedgwick 1847. godine opisujući nalaze u mjestu Arenig Fawr u sjevernom Walesu.

Ordovicij
Srednji ordovicij

Srednji Ordovicij predstavlja drugu fazu ordovicijskog perioda. Tokom ovog perioda su površinu Zemlje prekrivala plitka topla mora, prepuna raznolikih oblika morskog života.

Sjeverna Amerika se proširila na ekvator, dok je superkontinent Gondwana sadržavao ne samo Južnu Ameriku, Afriku, Indiju, Antarktiku i Australiju, nego i južnu Evropu.
 
Trilobiti koji su dominirali ranim ordovicijem su zamijenjeni raznolikijim ekosistemom, u kome su bujali brahiopodi, bryozoa, mekušci i bodljokošcis, diversificirale se tabulate te pojavili prvi rugose koralji, a trilobiti više nisu dominirali. Planktonski graptoliti su se nastavili granati, a pojavile su se prvi fosili Diplograptina.

Najranije poznate agnathan ("ostracoderm"), Arandaspis, datiraju iz srednjeg ordovicija u Australiji.

Vanjski linkovi 
 The World during the Middle and Late Ordovician  paleogeography
 The Middle Ordovician  
 GeoWhen Database - Middle Ordovician

Ordovicij
Thaksin Shinawatra

Thaksin Shinawatra (Thai: ทักษิณ ชินวัตร) (rođen 26. 7. 1949.) je tajlandski poslovni čovjek i političar, poznat kao vođa populističke stranke Thai Rak Thai te dugogodišnji premijer Tajlanda i potom državljanin Crne Gore.

Thaksin Shinawatra je prije ulaska u politiku bio osnivač i vlasnik Shin Corpa, jedne od najvećih telekomunikacijskih tvrtki u Aziji. 1990-ih je služio kao ministar u tajlandskim vladama, da bi 2001. godine osnovao stranku Thai Rak Thai i s njom osvojio vlast. Godine 2005. je s njom osovojio rekordni broj mjesta u tajlandskom parlamentu.

Tajland se pod Thaksinovim vodstvom ekonomski oporavio od velike azijske ekonomske krize 1990-ih, a od Thaksinove politike su posebno prosperirali stanovnici ruralnih područja koji predstavljaju njegovu glasačku bazu. Međutim, u Bangkoku i velikim gradovima je Thaksin omražen zbog optužbi za korupciju i kršenja ljudskih prava. Mnogima se zamjerio zbog podršci američkom predsjedniku Bushu u ratu protiv terorizma, a još više zbog nesposobnosti da se obračuna s islamističkom gerilom u južnim dijelovima zemlje.

Početkom 2006. optužbe za korupciju su se intenzivirale zbog kontroverzne prodaje Shin Corpa, prilikom koje je Thaksin optužen za utaju poreza. One su izazvale niz uličnih demonstracija, koje je Thaksin pokušao zaustaviti prijevremenim izborima. Opozicija ih je bojkotirala, ali su glasači nezadovoljstvo izrazili s praznim listićima.

4. 4. 2006. je, usprkos dobijanja dvije trećine glasova na nedavnim prijevremenim izborima, izjavio kako podnosi ostavku kako bi okončao ustavnu krizu i višetjedne demonstracije na kojima je optuživan za korupciju. Nekoliko mjeseci kasnije tajlandski Ustavni sud je te izbore poništio te zakazao nove za novembar.

19. 9. 2006., dok je bio u New Yorku na zasjedanju Opće skupštine UN, tajlandska vojska je zauzela ključne objekte u Bangkoku te tako izvršila vojni puč. Vladu Thaksina Shinawatre je zamijenilo privremeno vojno upravo tijelo koje se naziva "Vijeće za administrativnu reformu" na čelu s generalom Sonthijem Boonyaratkalinom.

Vanjske veze 

 Biography at the Thai government
 Biography at the Thai embassy in the US 
 the website of Thaksinomics
 Thaksin's reality show on 2Bangkok.com 
 Thailand descends into political paralysis Extract from Jane's Intelligence Review, March 2006
 High tension in Thailand - Anti-Thaksin rallies 

Rođeni 1949.
Tajlandski političari
Premijeri
Gornji ordovicij

Kasni ordovicij, isto tako zvan i kao gornji ordovicij od strane geologa, je treća epoha ordovicijskog perioda.

U to doba su se zapadna i Centralna Evropa i Sjeverna Evropa sudarile kako bi stvorile Laurentiju, dok su se ledenjaci stvarali u Gondwani, koja je bila smještena na Južnom polu. To je stvorilo globalni pad temperature, stvorivši uvjete "nalik na one u ledari".

Većinu tog vremena život je nastavio bujati, ali pred kraj tog perioda se dogodilo masovno izumiranje koje je ozbiljno pogodilo planktonske oblike kao konodonte, graptolite, te neke grupe trilobita (Agnostida i Pytchopariida, koji su potpuno izumrli, dok su Asaphida bili smanjeni). Brahiopodi i bryozoa i bodljokošci su također bili pogođeni, dok su endoceridski nautiloidi potpuno izumrli, osim rijetkih silurskih formi.

Eksterni linkovi 
 Middle & Late Ordovician Climate 
 The World during the Middle and Late Ordovician  paleogeography
 The Late Ordovician 
 GeoWhen Database - Late Ordovician
 The Ordovician Mass Extinction 
 BBC Evolution Weekend: Extinction Files (very brief entry)

O
Hirnant

Hirnantij je sedma i konačna međunarodno priznata faza ordovicijskog perioda paleozojske ere. Kratko je trajala, samo oko 1,9 miliona godina, od 445.6 do 443.7 Ma (miliona godina). Ranu fazu hirnantnija su karakterizirale niske temperature, velika glacijacija i veliki pad razine mora. U kasnijoj fazi hirnantija temperatura je porasla, ledenjaci su se se otopili i razina mora porasla na istu ili nešto malo veću razinu od one na početku glacijacije.

Većina naučnika vjeruje da su ovakve klimatske oscilacije izazvale veliko masovno izumiranje koje se dogodilo u to vrijeme. U stvari, hirnantnij (isto tako poznat kao kraj odrovicija i ordovicijsko-silursko) masovno izumiranje predstavlja drugi takav najveći događaj u geološkoj historiji. Oko 85 % svih morskih vrsta je umrlo. Samo je kraj permijskog masovnog izumiranja bio veći. Za razliku od mnogih manjih izumiranja, dugoročne posljedice ovog događaja su bile relativno male. Sa završetkom klimatskih oscilacija, klima se vratila na prethodno stanje i vrste koje su preživjele su uskoro (za dva ili tri miliona godina) evoluirale u iste one vrste kakve su bile postojale i ranije.

Eksterni linkovi 
 Middle & Late Ordovician Climate 
 The World during the Middle and Late Ordovician  paleogeography
 The Late Ordovician 
 GeoWhen Database - Late Ordovician
 The Ordovician Mass Extinction 
 BBC Evolution Weekend: Extinction Files (very brief entry)

Ordovicij
Devon (geologija)

Devonij je geološki period paleozojske ere. Nazvan je prema Devonu u Engleskoj, gdje su se prvi put proučavale devonisjke stijene.

Tokom devonijskog perioda ribe su kroz evoluciju dobile noge i dobile mogućnost da hodaju po kopnu kao vodozemci, a prvi zglavkari poput insekata i paučnjaka su također počeli kolonizirati kopnene habitate. Prve golosjemenske biljke su se proširile preko gole zemlje, stvarajući velike šume. U oceanima, ribe su se diversificirale u prve morske pse, i prve perajaste i koštunjače. Prvi amonitni mekušci su se pojavili, a trilobiti, mekušasti brahiopodi, isto kao i veliki koraljni grebeni su bili česti. Kasno devonijsko izumiranje je prilično djelovalo na morsku faunu. Paleogeografijom je dominirao superkontinent Gondwana na jugu, kontinent Sibir na sjeveru, i novostvoreni mali superkontinent Euramerika u sredini.

Vanjske veze 

 UC Berkeley site introduces the Devonian.
 'Devonian Times;' life and ecology. 
 Devonian reef system in northwest Australia. 
 

 
Paleozoik
Sibir (razvrstavanje)

Sibir može biti:
 Sibir, regija u Rusiji
 Sibir (kontinent)

Vidi još 
 Sibirski federalni okrug, federalni okrug u Rusiji
Sibir (kontinent)

Sibir (nekad zvan Angara) je kraton koji se nalazi u srcu današnje regije Sibir. U prošlosti je bio zaseban kontinent.

Djelomična historija Sibira 

 prije 1,1 milijarde godina, Sibir je postao veliki superkontinent Rodinija.
 prije 750 miliona godina, Rodinija se raspala, a Sibir je postao dio manjeg superkontinenta Protolaurazije.
 prije 600 miliona godina, Protolaurazija je postala dio velikog južnog superkontinenta Panotije.
 prije 550 miliona godina, Panotija se raspala, a Protolaurazija se razdvojila na kontinente Laurentiju, Baltiku i Sibir.
 kambrij, Sibir je nezavisni kontinent.
 karbonifer, Sibir se sudara s manjim kontinentom Kazakstanijom.
 permij, Sibir i Kazakstanija se sudaraju s Baltikom, tako dovršavajući stvaranje superkontinenta Pangaea.
 Jura, Pangaea se razvija na manje superkontinente Gondwanu i Lauraziju.
 Kreda, Laurazija se postupno razbija na dva kontinenta - Sjevernu Ameriku i Euraziju.
 Eocen, manji kontinent Indija se sudara s Azijom, stvarajući Himalaju.
 današnji dan, Sibir je dio azijskog kontinenta koji je dio Eurazije.
 250 miliona godina u budućnosti, svi kontinenti će se sudariti jedni s drugim stvorivši Pangaeu Ultimu.

Vanjski link 
Asia History - Page detailing the history of Siberia as well as other parts of Asia. 

Geologija
Karbon (period)

Karbonifer ili Karbon je geološki period paleozoika, koji je počeo krajem devona prije 340 miliona godina i završio s početkom perma prije približno 280 miliona godina.

Paleogeografija karbona 
Doba karbona je važno kako za geologiju tako i za ekonomiju na Zemlji. U tom geološkom periodu je zemaljska kora bila prilično nemirna, što je dovelo do geografskih promjena. U Evropi je stvoren veliki planinski lanac, koji se prostirao iz Irske i Engleske preko Normandije i Bretanje do centralne Francuske i dalje prema Belgiji, Njemačkoj i Češkoj prema Poljskoj. Istovremeno su se gibali i Rodopi i Ural. U podnožju novog gorja , koje se uzdizalo iz mora, su nastale velike močvare, koje je stalno popavljalo more s naslagama gline i pijeska i tako omogućilo povoljne uvjete za stvaranje ugljena. Orogenezu je omogućavalo i snažno vulkansko djelovanje. Značajne naslage iz tog doba su glinasti škriljevci, lapori, konglomerati, pješčenjaci te većina ugljena -Karbon-a, prema kome je taj period dobio ime.

Galerija

Eksterni linkovi 

 Karta kopna i mora Tetis u karbonu:  
 

 
Paleozoik
Misisipij

Mississippij je epoha karbonskog perioda koji je trajao otprilike od prije 360 Ma do 325 Ma (miliona godina). Kao i kod mnogih drugih geoloških perioda, naslage stijena koje definiraju periodu su vrlo dobro identificirane, ali točan početak i kraj perioda variraju za nekoliko miliona godina. U Sjevernoj Americi, gdje se interval sastoji uglavnom od morskog vapnenca, drži se punim geološkim periodom između devonija i pennsylvanija. U Evropi, mississippij i pennsylvanij su manje više kontuinirani niz nizinskih kontinentalnih naslaga zajedno označeni kao karbonski period.

Mississippij je ime dobio po tome što su stijene iz ovog doba pronađene u dolini rijeke Mississippi.

Eksterni linkovi 
 The Carboniferous

Karbon
Rani misisipij

Rani mississippij (također poznat i kao donji mississippij) je prva od tri pod-epohe mississippijskog epohe karbonskog perioda. Pokriva vrijeme od 359.2 ± 2.5 Ma do 345.3 ± 2.1 Ma (miliona godina). Ima jednu faunalnu fazu - Tournaisij.

Literatura 
 GeoWhen Database - Early Mississippian

Karbon

en:Mississippian#Subdivisions
Turne

Tournasijsko doba je jedno od tri perioda Mississipijske epohe karbonskog perioda. Trajalo je od prije 359.2±2.5 miliona godina do prije 345.4±2.1 miliona godina. Prethodilo mu je famennijsko doba i naslijedilo ga je visejsko doba. U tournaisijskom dobu su nastale i izumrle velike šume, stvorivši uvjete za nastanak modernih fosilnih goriva kao što su ugljen i nafta. Ime mu dolazi od belgijskog grada Tournai/Doornik. 

Karbon
Srednji misisipij

Srednji mississippij je druga od tri podepohe mississippijske epohe karbonskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 345.3 ± 2.1 Ma do prije 326.4 ± 1.6 Ma (miliona godina). Ima jednu faunalnu fazu - Visej.

Literatura 
 GeoWhen Database - Middle Mississippian

Karbon

en:Mississippian#Subdivisions
Vize

Visejsko doba je srednje od tri doba u mississippijskoj epohi karbonskog perioda. Trajalo je od oko prije 345.3±2.1 miliona godina do 326.5±1.6 miliona godina. Prethodilo mu je tournasijsko doba a slijedilo ga serpuhovijsko doba.

Karbon
Brokeback Mountain

Brokeback Mountain je drama redatelja Anga Leeja iz 2005. godine, temeljena na kratkoj priči spisateljice E. Annie Proulx.

Film je premijeru imao na Mostri 2005., gdje je i osvojio glavnu nagradu, Zlatnog lava, a na dodjeli nagrade Oscar nagrađen je za najbolju režiju, preneseni scenarij, te glazbu. Smatran je favoritom i za Oscara za najbolji film, no u toj je kategoriji trijumfirala drama Fatalna nesreća.

Valja primijetiti i kako je riječ o jednom od četiri vrlo zapažena filma LGBT tematike u 2005. godini; ostali su Capote, Transamerica i Breakfast on Pluto.

Radnja 
Priča govori o dvojici kauboja koji se upoznaju i zaljube radeći skupa u planinama Wyominga u ranim 1960-im. U toku sljedećih 20 godina, film prikazuje njihove živote, uključujući nekoliko brakova, rođenja i smrti, te njihovu kontinuiranu i složenu vezu.

Glazba 
Glazba skladatelja Gustava Santaolalle osvojila je brojne nagrade, uključujući Oscara, a soundtrack je sastavljen od obrada pjesama poznatih folk rock i country glazbenika. Ističe se Willie Nelson pjesmom Boba Dylana "He Was A Friend Of Mine"  .

Popis prenesenih skladbi 
 He Was A Friend Of Mine, Willie Nelson 
 A Love That Will Never Grow Old, Emmylou Harris, skladba nagrađena Zlatnim globusom
 King Of The Road, Rufus Wainwright
 The Devil's Right Hand, Steve Earle 
 No One's Gonna Love You Like Me, Mary McBride 
 I Don't Want To Say Goodbye, Teddy Thompson 
 I Will Never Let You Go, Jackie Greene 
 An Angel Went Up In Flames, The Gas Band 
 It's So Easy, Linda Ronstadt 
 The Maker Makes, Rufus Wainwright

Glavne uloge 
 Ang Lee, redatelj, za režiju ovog filma nagrađen Oscarom.
 Heath Ledger kao Ennis del Mar, za tu ulogu nominiran za Oscar
 Jake Gyllenhaal kao Jack Twist, za tu ulogu nominiran za Oscar
 Michelle Williams kao Alma Beers del Mar, za tu ulogu nominirana za Oscar
 Anne Hathaway kao Lureen Twist

Vanjske veze 
 Brokeback Mountain na IMDb-u
 Foršpan filma na stranicama CNN.com 
 Brokeback Mountain: Ljubavna priča svih vremena 

Filmovi sa LGBT tematikom
Filmovi 2005.
Američki filmovi
Filmovi nagrađeni Oscarom za režiju
Filmovi nagrađeni Oscarom za scenario
Filmovi nagrađeni Zlatnim globusom za najbolji film - drama
Filmovi nagrađeni Zlatnim globusom za režiju
Filmovi nagrađeni Zlatnim globusom za scenario
Authority control 2
Kasni misisipij

Kasni mississippij (isto tako poznat kao Gornji mississippiaj) je treća i posljednja pod-epoha mississippijske epohe karbonskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 326,4 ± 1,6 Ma i prije 318,1 ± 1,3 Ma (miliona godina). Ima jednu faunalnu fazu . serpuhovij.

Literatura 
 GeoWhen Database - Late Mississippian

Karbon

en:Mississippian#Subdivisions
Serpukov

Serpuhovijsko doba je posljednje od tri doba u mississippijskoj epohi karbonskog perioda. Trajalo je od 326,5±1,6 miliona godina do 318,1±1,3 miliona godina. Prethodilo mu je visejsko a s slijedilo ga baškirijsko doba.

Karbon
Pennsylvanij

Pennsylvanij je epoha karbonskog perioda koji je trajao od oko otprilike prije 325 Ma do 286 Ma (miliona godina). Kao i kod svih ostalih geoloških perioda, naslage stijena koje definiraju period su dobro identificirane, ali točand datum početka i kraja variraju za nekoliko miliona godina. Pennsylvanij je ime dobio po državi Pennsylvania gdje su nađene stijene iz tog period.

U Sjevernoj Americi, gdje se rane karbonske naslage uglavnom sastoje od morskog vapnenca, smatra se punim geološkim periodom između mississippija i permija. U Evropi, mississippij i pennsylvanij predstavljaju kontinuirani niz kontinentalnih naslaga koje se nazivaju karbonskim periodom.

Vanjski linkovi 
 http://www.scotese.com/late.htm
Provides a picture of the world from this time period.
 http://www.ucmp.berkeley.edu/carboniferous/carboniferous.html
Information on stratigraphies, localities, tectonics, and life.
 http://www.palaeos.com/Paleozoic/Carboniferous/Pennsylvanian.htm 

Karbon
Rani pensilvanij

Rani pennsylvanij (isto tako poznat kao donji pennsylvaniaj) je prvi od tri podepohe pennsylvanijske epohe karbonskog perioda. On pokriva vrijeme između 318,1 ± 1,3 Ma i 311,7 ± 1,1 Ma (miliona godina). Ima jednu faunalnu fazu - baškirij.

Literatura 
 GeoWhen Database - Early Pennsylvanian

Karbon

en:Pennsylvanian#Subdivisions
Baškir

U geološkoj kronologiji izraz baškirij se koristi za doba pennsylvanijske epohe karbonskog perioda paleozojske ere fanerozojskog eona koji pokriva vrijeme od oko prije 318,1 miliona i 311,7 miliona godina. Baškirijsko doba dolazi poslije serpuhovijskog doba u misisipijskoj epohi i prije moskovijskog doba pennsylvanijske epohe.

Karbon
Srednji pensilvanij

Srednji pennsylvanij je druga od tri podepohe pennsylvanijskog epohe karbonskog perioda. Pokriva vrijeme od oko 311,7 ± 1,1 Ma i 306,5 ± 1 Ma (miliona godina). Ima jednu faunalnu fazu - moskovij.

Literatura 
 GeoWhen Database - Middle Pennsylvanian

Karbon

en:Pennsylvanian#Subdivisions
Kasni pensilvanij

Kasni pennsylvanij (isto tako poznat kao gornji pennsylvanij) je treća i posljednja od tri podepohe pennsylvanijske epohe karbonskog perioda. Pokriva vrijeme između 306,5 ± 1 Ma i 299 ± 0,8 Ma (miliona godina). Podijeljen je u dvije faunalne faze - kasimovij i gželij.

Literatura 
 GeoWhen Database - Late Pennsylvanian

Karbon

en:Pennsylvanian#Subdivisions
Perm (geologija)

Perm ili permij je geološko doba paleozoika, koji je trajao od oko prije 280 do prije 248 miliona godina. Ime je dobilo po Permskoj oblasti u Rusiji, gdje se nalazi najviše nalaza iz tog doba. Trajalo je 21 miliona godina, a u tom vremenu su se događali veliki tektonski pomaci. U Permu je nadvladalo kopno nad morem, što je prouzročilo velike klimatske promjene. Na južnoj hemisferi na je na području ekvatora nastalo ledeno doba, na severnoj hemisferi je prevladavala pustinjska klima, što je imalo značajnog efekta na organski svijet. Uvjeta života u suhoj i hladnoj klimi nisu bili pogodni za mnoge vrste, pa su cijeli rodovi živih bića izumrli. Na sjevernoj hemisferi su postojala dva velika kontinenta, na južnoj hemisferi kontinent Gondvana, a između njih Centralno sredozemno more- Tetis. Završilo je prije 250 milijuna godina kada se dogodilo Perm-Trijas izumiranje, najveće masovno izumiranje u povijesti Zemlje koje se pripisuje najjačoj vulkanskoj aktivnosti ikada zabilježenoj.

Velik opseg mora Tetis 
More Tetis se u to doba prostiralo od Malajskog otočja preko današnjega područja Himalaje, Kine, Rusije, te je tada nastao ugljen koji se danas eksploatira u Donjeckem bazenu, te temelji današnjih Alp, a tragovi tog mora su rasprostranjeni po današnjem Balkanu. Večina naslage rude u današnjoj Evropi je iz tog doba. U Njemačkoj su tada nastale naslage soli, bakra, a u Bosni naslage željezne rude u Ljubiji i mnogim drugim rudnicima.

Biljke u permiju 
Flora na južnoj hemisferi je bila bujnija nego na sjevernoj. Na Gondvani suu rasle paprati Glossopteris- (grčki glossa- jezik), a u sjevernim predjelima golosjemenjače, Kordaiti i Walchia. Prvi oblici insekata su također iz tog perioda.

Galerija

Vanjske veze 

 Karta kopna i mora Tetis u permu na engl. 

 
Paleozoik
Perm

Perm (ruski: Пермь) je grad u Rusiji, na obalama rijeke Kame, u podnožju gorja Ural - granice Evrope i Azije. Njegov zemljopisni položaj je . 

Broj stanovnika: 1.000.100 (2003. godine)

Perm je osnovan 17. svibnja 1723. i ima status grada od 1781.. Glavni je grad Permskog kraja, koja je dio Privolškog saveznog okruga. 

Grad je veliko upravno, industrijsko, znanstveno i kulturno središte. Glavne industrije u njemu su strojogradnja, obrambena industrija, proizvodnja nafte (oko 3% ruske proizvodnje), prerada nafte, kemijska i petrokemijska, drvoprerađivačka i prehrambena industrija. 

Perm je sjedište nekolicine velikih sveučilišta.

Od 1940. do 1957. grad se zvao Molotov (Мо́лотов), po Vjačeslavu Molotovu.

Po Permu je nazvana i geološka epoha paleozoika.

Gradovi pobratimi 

Perm je zbratimljen sa:
 Louisville, Kentucky, SAD (1994)
 Oxford, Ujedinjeno Kraljevstvo

Sport 

 FC Amkar Perm, nogometni klub
 Ural Great, košarkaški klub

Vanjske poveznice 

 Službene stranice  (na ruskom i engleskom)
 Baština Pemske regije  (na engleskom i ruskom jeziku)
 http://www.kommersant.com/tree.asp?rubric=5&node=406&doc_id=-62  - Perm i Permska regija - Informacije o Kommersant Publishingo (također, vidi ostale ruske subjekte Federacije)

Gradovi u Rusiji
Perm (razvrstavanje)

Perm, grad u Rusiji;
 Perm (geologija), geološki period paleozoika.
Aselij

U geološkoj kronologiji, asselij predstavlja doba cisuralijske epohe permskog perioda paleozojske ere fanerozoičkog eona koji se smješta u vrijeme od oko prije 299 miliona i 294,6 miliona godina. Asselijsko doba je slijedilo gželijsko doba pennsylvanijske epohe karbonskog perioda i prethodilo sakmariajskom doba cisuralijske epohe.

Perm
Sakmar

Sakmarij (isto tako poznat kao sterlitamakij ili tastubij) je faza cisuralijske epohe permskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 294,6 ± 0,8 Ma i 284,4 ± 0,7 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Sakmarian

Perm
Artinsk

U geološkoj kronologiji artinskij je doba cisuralijske epohe permskog perioda paleozojske ere fanerozojskog eona koji pokriva vrijeme od oko prije 284,4 miliona i do prije 275,6 miliona godina. Artinskijsko doba slijedi sakmarijsko doba i prethodi kungurijskom dobu iste epohe.

Perm
Kungur

Kungurij (isto tako poznat kao irenij ili filippovij) je posljednja faza cisuralijske epohe permskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 275,6 ± 0,7 Ma i 270,6 ± 0,7 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Kungurian

Perm
Gvadalupij

Guadalupij je druga od tri epohe permija, koja je trajala od oko prije 270 do prije 260 miliona godina. U ovoj epohi su bujali koraljni grebeni u plitkim morima, a na kopnu su pelikosaure zamijenili rani terapsidi.

Perm
Roadij

Roadij (isto tako poznat kao ufimij) je prva faza guadalupijske epohe permskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 270,6 ± 0,8 Ma do oko prije 268 ± 0,7 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Roadian

Perm
Vordij

Wordij (isto tako poznat kao ufimij) je faza guadalupijske epohe permskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 268 ± 0,8 Ma i 265,8 ± 0,7 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Wordian

Perm
Kapitan

Capitanij je faza geološke kronologije koja se dogodila između 265,8 ± 0,7 Ma i 260,4 ± 0,7 Ma (miliona godina).

To je posljednja faza guadalupijske epohe.

Na kraju ove faze se dogodilo masovno izumiranje koje je možda povezano s daleko većim permijsko-trijaskim masovnim izumiranjem koje je slijedilo 10 miliona godina kasnije.

Literatura 
 GeoWhen Database - Capitanian

Perm
Loping

Lopingij je treća od tri epohe permija. Predstavlja posljednju epohu paleozoik. Lopingu je prethodio guadalupij a slijedio ga je rani trijas. 

Ime je uveo Amadeus William Grabau godine 1931. po naselju Leping u kineskoj provinciji Jiangxi. Sastoji se od dva stratigrafija/doba. Ranije je Wuchiapingij  a kasniji cvhanghsingij.

Izvori

Perm
Vukjapingij

Wuchiapingij (isto tako poznat kao wujiapingij, djulfij, longtanij, rustlerij, saladoan, kastil ilidžulfij) je prva od dvije faze lopingijske epohe permskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 260,4 ± 0,7 Ma do oko prije 253,8 ± 0,7 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Wuchiapingian

Perm
Čangsingij

Changhsingij (isto tako poznat kao dorashamij, Dewey Lake, changxingij ili changshingij) je druga i posljednja faza lopingijske epohe te cijelog permskog perioda. Pokriva vrijeme od oko prije 253,8 ± 0,7 Ma do oko prije 251,0 ± 0,7 Ma (miliona godina). Predstavlja posljednji stadij paleozojske ere te ga je slijedila Induanska faza trijaskog perioda.

Najveće masovno izumiranje u fanerozojskom eonu se dogodilo za ovog doba. Stopa izumiranja je svoj vrhunac imala oko milion godina prije kraja ove faze.

Literatura 
 GeoWhen Database - Wuchiapingian

Perm
Citoplazma

Citoplazma je homogena, najčešće transparentna materija u obliku želatina, koja popunjava unutrašnjost ćelije. Citoplazma se sastoji od citozola i ćelijskih organela, osim nukleusa. Citozol se sastoji od vode, soli, organskih molekula i mnogih enzima koji su katalizatori u određenim reakcijama. Citoplazma ima veliku ulogu u ćelijama, i služi kao molekularna supa, u kojoj su sve ćelijske organele potpoljene i koje su ograničene ćelijskom membranom. Citoplazma se nalazi između plazma membrane i nuklearne koverte.

Vodeni sastav citoplazme (80 %) je izgrađen od jona i rastvorljivih makromolekula kao što su enzimi, karbohidrati, soli i proteini, kao i veliki broj RNK molekula. Vodeni sastav citoplazme može da bude ili u obliku želatina ili u obliku tečnosti, u zavisnosti u kojoj fazi aktivnosti se nalazu ćelija. U prvom slučaju, kada je u obliku želatina, naziva se citogel, a kada je u tečnom stanju onda se naziva citozol.

Nerastvorljivi delovi citoplazme su ćelijske organele, kao što su mitohondrije, hloroplast, lizozomi, ribozomi, endoplazmatični retikulum i dr.

Sve ćelije bez obzira kom organizmu pripadaju imaju citoplazmu i u tom smislu sve ćelije su iste. Međutim, ćelije iz različitih bioloških grupa i porodica se razlikuju po svojim karakteristikama. Na primer, kod životinja, citoplazma zauzima gotovo polovinu ćelijske zapremine, dok kod biljaka citoplazma zauzima mnogo manje prostora usled prisustva vakuole.

Citoplazma ima mehaničku ulogu, to jest, ima ulogu da održi oblik i formu ćelije, kao i da služi kao jastuk u slučaju da dođe do naglog udara ćelije i na taj način zaštiti ćelijske organele. Citoplazma je takođe i mesto vitalnih reakcija neophodne za život, kao što su metabolizam, glikoliza i sinteza proteina.

Ćelija
Adenin

Adenin je jedna od dve purinske nukleobaze, koje se koriste u formiranju nukleotida nukleinskih kiselina DNK i RNK. U DNK, adenin (A) se vezuje za timin (T) pomoću dve vodonične veze, kako bi pomogao u stabilizaciji strukture nukleinske kiseline. U RNK se adenin vezuje za uracil (U).

Adenin formira adenozin, nukleozid, kada se pričvrsti za ribozu, i dezoksiadenozin kada se pričvrsti za dezoksiribozu, i gradi adenozin trifosfat (ATP), nukleotid, kada mu se dodaju tri fosfatne grupe. Adenozin trifosfat je izuzetno značajan jer se u ćelijskom metabolizmu koristi kao jedna od osnovnih metoda za transfer hemijske energije između reakcija.

U starijoj literaturi, adenin se nekad naziva imenom Vitamin B4. Međutim, više se ne smatra pravim vitaminom (vidi Vitamin B).

Komplementarnost 
U molekulima nukleinskih kiselina adenin se vezuje dvostrukom vodoničnom vezom za pirimidinske baze:
 timin u naspramnom polinukleotidnom lancu DNK
 uracil u polinukleotidnom lancu RNK.

Ta osobina naziva se komplementarnost i na njoj se zasniva sekundarna struktura nukleinskih mkiselina.

Par adenin-timin koga održavaju dve vodonične veze ima oblik koji je isti kao par guanin-citozin koga održavaju najmanje dve vodonične veze. Od svih azotnih baza se mogu napraviti parovi (dva adenina, adenin i guanin, guanin i citozin, dva citozina, timin i guanin) ali samo za parove A-T i G-C kažemo da su komplementarni zato što samo ta dva para baza imaju potpuno istovetan prostorni oblik, i samo oni mogu da se slože u dvostruku spiralu tako da daju savršeno stabilnu strukturu.

Reference

Vanjske veze 

 Computational Chemistry Wiki 

Adenin
Nukleobaze
Timin

Timin, takođe poznat kao 5-metiluracil, je pirimidinska nukleobaza. Nalazi se u nukleinskoj kiselini DNK. U RNK timin zamenjuje uracil u većini slučajeva. Timin gradi bazni par sa adeninom.

Timin povezan sa dezoksiribozom gradi nukleozid timidin. Timidin se može vezati sa jednom, dve ili tri grupe fosforne kiseline, gradeći redom TMP, TDP or TTP (timidin mono- di- ili trifosfat).

Reference

Spoljašnje veze 

 Computational Chemistry Wiki 

Pirimidindioni
Nukleobaze
Nukleinska kiselina

Nukleinske kiseline su krupni i složeni organski molekuli značajni za biologiju. Postoje dva tipa nukleinskih kiselina: dezoksiribonukleinska kiselina (DNK) i ribonukleinska kiselina (RNK). DNK je nosilac naslednih informacija u ćeliji, dok RNK učestvuju u prenošenju tih informacija i njihovom prevođenju u proteine. 

Nukleinske kiseline su makromolekuli čiju jedinicu građe predstavljaju nukleotidi. Njih obrazuje:
 jedan pentozni šećer za koji je vezana 
 fosfatna grupa i 
 jedna azotna koja može biti:
 purinska : adenin ili guanin i
 primidinska baza : citozin, timin ili uracil.

Nukleotidi se međusobno povezuju u i na taj način, zahvaljujući fosfodiestarskoj vezi koja se uspostavlja između fosfata i šećera, formiraju lanac. 

Osim u virusima, koji sadrže jednu ili drugu nukleinsku kiselinu (nikada obe), DNK i RNK se nalaze u svim vrstama organizama.

Nukleinske kiseline se najviše nalaze u jedru (lat. nucleus) pa su po tome i dobile naziv. Prvi ih je izolovao Fridrih Mišer 1872. godine. Nešto kasnije ustanovljeno je da se, osim u jedru, nalaze i u citoplazmi. Prema današnjim podacima poznato je da zasebne nukleinske kiseline sadrže i neke od ćelijskih organela, kakve su npr. mitohondrije i hloroplasti.

Prema građi su polimeri izgrađeni od monomera - nukleotida.

U izgradnji nukleotida koji formiraju DNK učesvuje pentozni šećer dezoksiriboza, purinske (izgrađene od jednog petočlanog prstena i jednog sestoclanog prstena) baze adenin i guanin ili pririmidinske(izgrađene iz jednog šestočlanog prstena) baze citozin i timini kiselinski ostatak
fosforne kiseline.

U izgradnji nukleotida koji formiraju RNK učesvuje pentozni šećer riboza, purinske (izgrađene od jednog petočlanog prstena i jednog sestoclanog prstena) baze adenin i guanin ili pririmidinske(izgrađene jednog šestočlanog prstena) baze uracil i citozini kiselinski ostatak fosforne kiseline.

 
Molekularna biologija
Biomolekule
Biokemija
Guanin

Guanin je jedna od četiri glavne nukleobaze koje se nalaze u nukleinskim kiselinama (DNK i RNK). Guanin je derivat purina, a u baznom paru pravi tri vodonične veze sa citozinom. Guanin se "gomila" vertikalno sa ostalim nukleobazama pomoću aromatskih interakcija. Guanin je tautomer (vidi keto-enol tautomerizam). Nukleozid guanina je guanozin.

Guanin je takođe ime bele amorfne supstance koja se nalazi u krljuštima određenih riba, izmetu određenih ptica i jetri i pankreasu sisara. U stvari, ime nukleinske baze je izvedeno iz termina 'guano' (ptičiji izmet), jer je guanin prvi put izolovan iz ptičijeg izmeta.

Reference

Vanjske veze 

 Computational Chemistry Wiki 

Purini
Nukleobaze
Citozin

Citozin je jedna od 5 glavnih nukleobaza koje se koriste za skladištenje i transport genetskih informacija u ćeliji unutar nukleinskih kiselina DNK i RNK. Derivat je pirimidina, sa heterocikličnim aromatskim prstenom i prikačena dva supstituenta (amino grupa na poziciji 4 i keto grupa na poziciji 2). Nukleozid citozina je citidin.

Citozin je otkriven 1894. godine. Struktura je predložena 1903, a sintetizovan je (čime je potvrđena struktura) iste godine.

Citozin je nedavno dobio primenu kvantnom računanju. Prvi put je neko kvantno mehaničko svojstvo iskorišćeno za procesuiranje informacija 1. avgusta 1998, kada su istraživači na Oksfordu implementirali Dejvid dojčov algoritam na dva kvantna bita NMRKR (Nuklearnog Magnetno Rezonantnog Kvantnog Računara) baziranog na molekulu citozina.

Citozin se može naći kao deo DNK, RNK ili kao deo nukleotida. Kao citozin trifosfat (CTP), može da se ponaša kao ko-faktor enzima, i može da vrši transfer fosfata kako bi od adenozin difosfata (ADP) načinio adenozin trifosfat (ATP).

U DNK i RNK, citozin se uparuje sa guaninom. Međutim, nije stabilan, i može da se pretvori u uracil (spontanom deaminacijom). Ovo može dovesti do mutacije ako ne bude ispravljeno od strane enzima za popravku DNK.

Citozin može takođe biti pretvoren u 5-metilcitozin od strane enzima zvanog DNK metiltransferaza.

Reference

Literatura

Spoljašnje veze 

 Computational Chemistry Wiki 

Pirimidoni
Laktami
Nukleobaze
Adenozin difosfat

Adenozin difosfat, skraćeno ADP, je kemijski spoj nukleotid, koji se sastoji od pirofosfatne skupine, riboze (šećer pentoza) i nukleobaze adenina.

ADP je važan spoj u sustavu pohranjivanja i oslobađanje kemijske energije u stanicama. ADP nastaje u stanicama defosforilacijom ATP-a djelovanjem enzima ATPaze, pri čemu se oslobađa energija koja se koristi za ostale procese u stanici. Obratno, djelovanjem enzima ATP sintaze iz ADP-a nastaje ATP, kao kemijski spoj u kojem je pohranjena energija i čijom se defosforilacijom može dobiti iskoristiva energija za procese u stanici.

Vidi još 
 Nukleozid
 Nukleotid
 DNK
 RNK
 Oligonukleotid

Reference

Literatura

Spoljašnje veze 

 

Nukleotidi
Fosfati
Purini
Ćelijsko disanje