Sarajevo

Sarajevo je glavni grad Bosne i Hercegovine i njen najveći urbani, kulturni, ekonomski i prometni centar, glavni grad Federacije Bosne i Hercegovine i sjedište Sarajevskog kantona, koje prema procjenama ima 688,354 stanovnika. Kroz grad protiče rijeka Miljacka, a u neposrednoj blizini grada je i izvorište rijeke Bosne, sa popularnim izletištem Sarajlija, Vrelom Bosne. Oko grada su olimpijske planine: Jahorina, Bjelašnica, Igman, Treskavica i Trebević, koji su posebno tokom zimskih mjeseci omiljena izletišta Sarajlija i turista iz cijeloga svijeta.

Grad Sarajevo sjedište je najveće visokoškolske ustanove u zemlji, Univerziteta Sarajevo, te niza drugih visokoškolskih ustanova, čime se svrstava u red najvećih univerzitetskih centara u cijeloj regiji jugoistočne Evrope. Uz nekoliko nacionalnih i gradskih pozorišnih kuća, muzeja i kulturnih institucija, Sarajevo je i važno mjesto na kulturnoj mapi ovog dijela evropskog kontinenta. Svake je godine grad na rijeci Miljacki domaćin niza kulturnih festivala međunarodnog karaktera, među kojima su najznačajniji: Sarajevski filmski festival (SFF), Sarajevski jazz festival, ljetni kulturni festival "Baščaršijske noći", teatarski festival novih produkcija "MESS", "Sarajevska zima" i Svjetski televizijski festival orijentalne muzike.
Urbanu sliku grada karakteriziraju brojni sakralni objekti, džamije iz osmanskog perioda, pravoslavne, katoličke i evangelističke crkve, sinagoga i drugi kulturno-historijski spomenici.
Sarajevo je relativno mali grad u usporedbi s velikim, svjetskim metropolama, ali je njegovo ime kroz bogat duhovni, historijski i prirodni izgled, poznatije od nekih većih svjetskih gradova. 1914. godine u Sarajevu su ubijeni austrougarski prijestolonasljednik Franz Ferdinand i njegova supruga Sophie, čime je otpočeo Prvi svjetski rat. Sedamdeset godina kasnije, 1984. godine u gradu se održavaju 14. Zimske olimpijske igre. Tokom ranih 1990-ih godina ime grada je često bilo na naslovnicama dnevnih novina u cijelome svijetu, jer se tu vodio jedan od najkrvavijih ratova u novijoj evropskoj historiji. Grad je 1.425 dana bio pod stalnom opsadom srpskih snaga. U napadima je 10.615 ljudi svih nacionalnosti izgubilo život, od toga 1.601 dijete, a skoro 50.000 ih je bilo povrijeđeno.

Geografija 

Sarajevo se nalazi gotovo u samom geografskom središtu Bosne i Hercegovine i zaprema površinu od 142 km². Centralni dijelovi grada smješteni su u kompozitnoj Sarajevskoj kotlini koja se pruža od istoka prema zapadu i završava u Sarajevskom polju, a najstariji dijelovi grada (Vratnik, Bistrik, Hrid, Kovači, Alifakovac) su na padinama okolnih bregova.

Kroz grad od istoka prema zapadu protiče rijeka Miljacka, koja nastaje od nekoliko vrela u podnožju planina Romanije i Jahorine. U zapadnom dijelu Sarajevskog polja, na području prigradskog naselja Ilidža, izvire jedna od najvećih rijeka u Bosni i Hercegovini, Bosna, koja nastaje od tridesetak manjih izvora u podnožju planine Igman, stvarajući jedinstven park prirode - Vrelo Bosne.

Centar grada Sarajeva leži na nadmorskoj visini od 511 metara iznad površine mora. Najnižu nadmorsku visinu u sarajevskoj kotlini ima naselje Ilidža sa 498 m, dok viši dijelovi grada i prigradska naselja na padinama okolnih brda: Grdonj i Hum na sjeveru, Borja na istoku i padine Trebevića na jugu, leže na prosječnoj nadmorskoj visini od 900 metara. Grad okružuju šumoviti obronci olimpijskih planina jedinstvene ljepote, čiji vrhovi prelaze 2000 metara visine: Bjelašnica (2067 m), Jahorina(1916 m), Igman, Treskavica i Trebević (1629 m).

Klima 
Klima u Sarajevu je umjerena i blago kontinentalna. Prosječna godišnja temperatura iznosi 9,5 °C, a prosječna količina oborina je oko 900 mm. Najtopliji mjesec je august, a najhladniji januar. Najviše oborina je u septembru, dok je najmanje u martu.
Najniža zabilježena temperatura je -21,8 °C (24. januara 1963.), najviša 37,4 °C (24. jula 1987.).

Obronci obližnjih planina bogati su šumom. Crnogorica (jela, smrča, ariš i bor) i bjelogorica (breza, topola i lijeska) se prepliću i čine prirodu u okolini grada neobično lijepom. 1939. godine botaničar K. Mali osnovao je Botanički vrt na Trebeviću, koji je u drugom svjetskom ratu u potpunosti uništen. 1948. godine na visini od 1530 m zasađen je rasadnik, botanički arboretum Šumarskog fakulteta. 
Zadnjim ratom najvećim dijelom je uništen šumski fond.

Historija 

Historija prvih ljudskih naselja na području Sarajeva seže do mlađeg kamenog doba. Nakon perioda neolita, ilirske i rimske vladavine, u 7. stoljeću ovdje se naseljavaju Slaveni. U povelji iz 13. stoljeća područje Sarajeva je dio bosanske samostalne države Vrhbosna. O ovom vremenu svjedoče nadgrobni spomenici jedinstveni u svijetu - stećci. Nedaleko od Sarajeva, u selu Hreša pronađeno je 30 stećaka. Najljepši krase vrt Zemaljskog muzeja u Sarajevu.

Dolaskom Turaka 1435. i padom utvrde Hodidjed, na obalama Miljacke nastaje grad Sarajevo. Osnivačem Sarajeva smatra se Isa-beg Ishaković, koji je 1462. izdao naredbu o formiranju grada, sagradio prvu džamiju, dvor, most i nekoliko javnih ustanova. 1507. grad se prvi put pominje svojim današnjim imenom (ime od Saraj-ovasi, „polje oko dvora“).
Intenzivni razvoj zanatstva i trgovine brzo su od Sarajeva stvorili bogat grad, raskrsnicu religija i kultura, trgovačkih puteva i putnika. U 16. vijeku to je bio jedan od najbogatijih gradova u ovom dijelu Evrope, kada su izgrađene i neke kapitalne građevine koje i danas predstavljaju bisere arhitekture i civilizacije tog doba. Tada je u Sarajevu, kao zadužbina vezira Gazi Husrev-bega otvorena i Visoka škola Kuršumli-medresa, koja je podsjećala na univerzitete u drugim velikim gradovima Evrope. 1531. izgrađena Gazihusrev-begova džamija najpoznatija je građevina starog Sarajeva i jedan od najvećih sakralnih spomenika islamske arhitekture na Balkanu. Iz ovog vremena su Imaret, bezistani i hamami. Tih godina je izgrađena i stara pravoslavna crkva. Bogato Sarajevo u 17. stoljeću bijaše jedno od balkanskih cuda, kudikamo najvažniji grad u unutrašnjosti zapadno od Soluna. „Zlatno doba“ prekinut će požar 1697., kada je austrijski princ Eugen von Savoyen sa 8500 vojnika ušao u grad i do temelja ga zapalio. 

Od 1850. je Sarajevo glavni grad Bosne, provincije Osmanskog carstva. U grad se doseljavaju Jevreji Sefardi, poslije izgona iz Španije, grade sinagoge, a istovremeno nastaju pravoslavne, katoličke i evangelističke crkve i katedrala. Sarajevo je na malom prostoru našlo mjesta za sve četiri velike svjetske religije, kulture i civilizacije. Dugotrajni suživot je stvorio posebnu kulturu i multinacionalni duh, koji je izdržao mnoge historijske izazove.

1878. dolaskom Austro-Ugarske uprave na ove prostore, Sarajevo je upravni centar Kondominiuma. Uz svoj dotad orijentalni, dobija i drugi, evropski izgled. Time Sarajevo još jednom potvrđuje da Evropi ne pripada samo prostorno i vremenski, nego i na civilizacijsko-kulturni način. Austro-ugarski period je vrijeme snažnog prodiranja srednjoevropske kulture, načina privređivanja, običaja i drugih civilizacijskih vrijednosti. Grad dobija savremene fabrike, a brojne škole zapadnog tipa i kulturne institucije obogaćuju glavni grad Bosne i Hercegovine. U ovo se vrijeme grade Zemaljski muzej, gradska Vijećnica, Gimnazija, sud, zgrada Narodnog pozorišta, pošta, bolnica, tržnica, banke, vile na Marijin dvoru i dr. Gradi se uskotračna pruga prema sjeveru, jugu i istoku. Pod velom „evropeizacije“, austrougarski carski činovnici i vojnici crpe dotad malo korištena privredna i prirodna bogatstva Bosne.

Poslije Prvog svjetskog rata, koji je otpočeo agresijom AustroUgarske na Srbiju, uz izgovor atentatom na austrijskog prijestolonasljednika Franza Ferdinanda u Sarajevu, grad ulazi u sastav jugoslavenske države: Kraljevine SHS, a potom i Kraljevine Jugoslavije. Sarajevo je izloženo snažnim uticajima Beograda, pa ipak ostaje uglavnom na margini interesa tadašnjeg režima i dinastije Karađorđevića. Arhitektonska slika grada ostaje gotovo nepromijenjena, industrija nazaduje, društvena nezadovoljstva radnika rastu i Sarajevo, kao grad, između dva svjetska rata, uglavnom stagnira i privredno i ekonomski nazaduje.
Letargiju u koju je grad zapao prekidaju protesti i štrajkovi radnika i napredne sarajevske inteligencije.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata od 1941. do 1945. grad je pripadao dijelu Nezavisne Države Hrvatske, nakon čijeg sloma i kraja rata 1945.postaje upravni, kulturni i ekonomski centar SR Bosne i Hercegovine, jedne od ukupno šest republika SFR Jugoslavije. U gradu se razvija industrija, ekonomija, a školstvo i kultura čine ga glavnim gradom. Osniva se Univerzitet, Akademija nauka i umjetnosti, brojni muzeji i galerije, naučne instituticije, radio-televizija. Broj stanovnika grada raste na više od 500.000. Takvom kosmopolitskom i modernom gradu Olimpijski komitet povjerava organizaciju XIV Zimskih olimpijskih igara, koje su sa velikim uspjehom održane 1984.

Društvene i političke promjene u tadašnjoj Jugoslaviji dovele su do prvih političkih izbora 1992. na kojima je izabrano Predsjedništvo BiH. Predsjednik predsjedništva Bosne i Hercegovine Alija Izetbegović, raspisao je građanski referendum o samostalnosti BiH. To je dovelo do stvaranja nezavisne i suverene države Bosne i Hercegovine. Neslaganjem vojnog vrha JNA i četveročlanog Predsjedništva SFRJ s većinskom odlukom naroda BiH, dolazi do izbijanja međunacionalnih sukoba, stvaranja nacionalnih paravojnih formacija i agresije na Bosnu i Hercegovinu, a posebno na njen glavni grad, Sarajevo. Vojna agresija Srpske vojske i formacija (JNA je tu bila već skoro 50 godina), imala je za cilj uništavanje visokih civilizacijskih vrijednosti i tekovina multikulturalnog društva, koje su na ovom prostoru stvarane vijekovima, te istrjebljenje svih onih naroda koji nisu odgovarali u mononacionalnu kompoziciju velikodržavnih projekata. Sam grad Sarajevo, bio je pod fizičkom blokadom gotovo 3,5 godine, u neprestanim vojnim akcijama pretrpio je ogromna materijalna razaranja i brojne ljudske gubitke. Snajperskom i artiljerijskom vatrom snaga ubijeno je 10.615 ljudi, među kojima je bilo 1.601 dijete, a skoro 50.000 stanovnika Sarajeva bilo je ranjeno. Spaljena je gradska Vijećnica u kojoj je bila smještena Narodna i Univerzitetska biblioteka, a mnogi kulturno-historijski, stambeni i vjerski objekti u gradu su oštećeni.

Sarajevo je ipak sačuvalo one civilizacijske vrijednosti koje su ga činile jedinstvenim kosmopolitskim centrom. Posebno mjesto u gradu Sarajevu zauzima i Šehidsko mezarje Kovači, mjesto na kojem su ukopani mnogi sinovi grada. Na mezarju Kovači, među ostalim šehidima je ukopan i prvi predsjednik nezavisne i suverene BiH Alija Izetbegović, po svojoj želji, sa ostalim borcima Armije BiH.

Politika 

Grad Sarajevo se sastoji od četiri gradske općine: Stari Grad, Centar, Novo Sarajevo i Novi Grad, a zajedno sa susjednim općinama čini Kanton Sarajevo, koji je u sastavu Federacije Bosne i Hercegovine.

Grad Sarajevo prije zadnjeg rata  činilo je deset općina: Centar, Hadžići, Ilidža, Ilijaš, Novi Grad, Novo Sarajevo, Pale, Stari Grad, Trnovo i Vogošća.

Nakon potpisivanja Daytonskog mirovnog sporazuma i reintengracije pojedinih naselja, nastaje Kanton Sarajevo, unutar kog se formira Grad Sarajevo od četiri općine.

Sa druge strane većina teritorije općina Pale i Trnovo, te neka naselja koja su ostala u Republici Srpskoj kao Kasindo, Lukavica, Hreša itd. čine grad Istočno Sarajevo. Istočno Sarajevo se do odluke Ustavnog suda o neustavnosti naziva zvalo Srpsko Sarajevo. Zvanično Istočno Sarajevo čine: Istočni Stari Grad, Istočna Ilidža, Istočno Novo Sarajevo, Pale, Trnovo RS i Sokolac.

Stanovništvo 

1910. godine Sarajevo je imalo 57.040 stanovnika, 1931. godine 78.180, 1961. godine 143.120 stanovnika, 1991. godine 527.049 stanovnika (110.552 na području 10 općina u 335 naseljenih mjesta te 416.497 na području grada Sarajeva), 2002. godine 401.118 stanovnika, te po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 2013. godine 275.524 stanovnika.

Religija 
Konfesionalna slika Sarajeva je jedinstvena u Evropi, a zbog njene raznolikosti grad se nerijetko poredi sa Jerusalemom. Sarajevo je sjedište Reisu-l-uleme, poglavara muslimana u Bosni i Hercegovini, sjedište dabrobosanske Mitropolije pravoslavne crkve te sjedište Vrhbosanske nadbiskupije Rimokatoličke crkve u Bosni i Hercegovini.

Urbanu sliku grada krase sakralni objekti četiri svjetske konfesije. Brojne džamije, crkve, katedrala, sinagoga, te ostali značajni vjerski objekti nalaze se u samom centru grada Sarajeva, smješteni tek stotinjak metara jedni od drugih.

Ekonomija 

Nakon S.R.Bosne i Hercegovine, i 4 godine rata, ekonomija Sarajeva je krenula procesom Liberalno-Tržišne tranzicije,  Među brojnim ekonomskim znakovima, 1997. godine je otvorena Centralna banka Bosne i Hercegovine i 2002. je počela sa radom Sarajevska berza. Velika gradska baza proizvodnje, administracije i turizma, kombinirana sa velikim informalnim tržištem, čini grad ekonomskim regionom Bosne i Hercegovine.Sarajevo je imalo veoma razvijenu industriju i ekonomiju tokom perioda S.R.Bosne i Hercegovine,i imalo je veoma jaka preduzeća,od kojih su mnoga od izvoza i prisutnosti na stranim tržištima sa godišnjim prihodima u milijardama USD$,a mnoga od njih su radila u kooperaciji sa svjetskim brandovim,kao što su Wolkswagen TAS fabrika automobila Sarajevo od 1972,Coca Cola od 1975,Marlboro Fabrika Duhana Sarajevo ,SKF Sweden od 1967,itd.Samo je nekolicina preduzeća izvršila uspješnu tranziciju na Liberalno-tržišnu ekonomiju. Sarajevska industrija sada uključuje industriju duhanskih proizvoda, namještaja,građevinskog materijala,itd Kompanije smještene u Sarajevu su B&H Airlines , BH Telecom, Bosnalijek, Energopetrol, Fabrika duhana Sarajevo i Sarajevska pivara.

Sarajevo ima jaku turističku ponudu i Lonely Planet je gradu dao 43. mjesto na listi najposjećenijih gradova u svijetu u 2006. godini.  Sportski turizam koristi skijaške terene olimpijskih igara iz 1984, na obližnjim planinama Bjelašnici, Igmanu, Jahorini i Treskavici. 600 godina historije Sarajeva čini turističku ponudu zanimljivom. Sarajevo je usluživalo putnike tokom vijekova i predstavljalo važan trgovinski centar kako tokom Osmanskog carstva i perioda Austro-Ugarske vlasti, tako i u svojoj novijoj historiji.

Komunikacije i mediji 
Kao glavni i najveći grad Bosne i Hercegovine, Sarajevo je medijski centar u zemlji. Većina komunikacijskih i medijskih infrastruktura je uništena tokom rata, ali rekonstrukcija koju je vodio visoki predstavnik Bosne i Hercegovine je pomogla modernizaciji medija.  Internet je ponovo postao dostupan u gradu 1995.

Oslobođenje, osnovano 1943, su najstarije sarajevske dnevne novine i jedine koje su preživjele rat. Ipak, iako kvalitetno iznad, tiražem su ove novine iza Dnevnog Avaza, osnovanog 1995. i Jutarnjih novina.  U druge lokalne periodične novine spadaju novine Hrvatska riječ na hrvatskom jeziku i magazin Start, kao i sedmične novine Slobodna Bosna i BH dani i mjesečne novine Express Magazin.

Bosanskohercegovačka televizija i Federalna televizija su državne TV stanice, jedne od tri u Bosni i Hercegovini. Druge stanice u gradu su NRTV "Studio 99", NTV Hayat, Open Broadcast Network, Face TV, TV1, TV Kantona Sarajevo i TV Alfa. Postoje nezavisne, privatne i institucionalne radio stanice, poput Radija M, RSG, Radio Antena, eFM studentskog radija, Radija 202 (do prve polovine 2010.) i Radija BIR. Pored ovih, i Radio Slobodna Evropa, kao i nekoliko američkih i zapadno-evropskih stanica.

Prijevoz 

Sarajevo je središte cestovnog prometa u BiH. Sedam magistralnih puteva povezuje grad sa ostalim dijelovima zemlje. Na sjever M5 u pravcu Travnika, Banja Luke i Bihaća, M17 ka Zenici i Doboju, kao i M18 prema Tuzli, na istok vode M5 prema Višegradu i Goraždu, kao i M19 ka Zvorniku. Na jug vodi M18 preko Foče za Dubrovnik, a na zapad M17 u pravcu Mostara.
Od 2003. Sarajevo je povezano autoputom A1, sa mjestima Ilijaš, Visoko i Kakanj. Planirani evropski autoput, koridor 5C, prolazi kraj Sarajeva, povezivajući ga sa Budimpeštom na sjeveru i sa Pločama na jugu. 

Položaj Sarajeva, uske gradske ulice i nedostatak parkinga ograničavaju automobilski promet u gradu. U vrijeme Olimpijskih igara, grad je dobio dio zaobilaznice, što je djelomice olakšalo prometnu situaciju, no 2,6 km i dva tunela koja su trebala povezati naselja Ciglane i Pofalići, zbog nedostatka novca, još nisu u potpunosti završeni. Sam centar grada pretvoren je '70.tih godina u pješačku zonu. Dvije glavne ulice u gradu su Titova i Zmaja od Bosne. 
Električni tramvaji sa sedam tramvajskih linija GRAS , koji su u službi od 1885, su najstarija vrsta javnog prijevoza u gradu.  
Naselja Dobrinja i Vogošća od 80.tih godina povezana su sa centrom grada trolejbuskim linijama. Za vrijeme rata prekinuta trolejbuska veza sa Vogošćom je u obnovi. Danas u gradu postoji pet trolejbuskih, te mnogo autobuskih linija, koje autobusima i za Sarajevo specifičnim minibusima (kombibus), strme i teško dostupne dijelove grada povezuju sa centrom. Javni gradski prijevoz nudi firma JKP GRAS Sarajevo.

Glavna željeznička stanica u Sarajevu se nalazi u sjevernom dijelu grada. Grad je dnevno željeznicom povezan sa Zagrebom, Beogradom i Pločama, a od 2002. ponovo sa Budimpeštom. Dobro razgranatom autobuskom mrežom, Sarajevo je dostupno iz bilo kojeg pravca.

Međunarodni аerodrom Sarajevo (SJJ) smješten je desetak kilometara jugozapadno od centra grada, u naselju Butmir. Otvoren je 1969. i sa 2.600 m dugom pistom povezuje Sarajevo sa evropskim gradovima. Tokom rata aerodrom se koristio za letove UN-a i transport humanitarne pomoći. Od Dejtonskog sporazuma iz 1996. godine, aerodrom je otvoren za putničke letove avionskih kompanija B&H Airlines, Austrian Airlines, Alitalia, Lufthansa, Jat Airways, Croatia Airlines i drugih. U 2004., 397,000 putnika je prošlo kroz sarajevski aerodrom, za razliku od samo 25,000 iz 1996. godine.

Obrazovanje 

U Sarajevu su, po podatcima iz 2000. godine, u sklopu Javne ustanove „Djeca Sarajeva“, 25 vrtića u kojima boravi 2090 djece. U 46 osnovnih škola od 1. do 9. razreda je 16036 učenika. U gradu su 33 srednje škole sa 19457 učenika. 
Sarajevski univerzitet osnovan je '40.tih godina i čine ga 18 fakulteta, 3 teološka fakulteta, 3 akademije i 2 visoke škole. Tokom rata 1993. izgorjela je Nacionalna i Univerzitetska biblioteka, sa najvećom literarnom zbirkom jugoistočne Evrope.

Kultura 

Sarajevo je kroz historiju bilo središte mnogih različitih religija i etničkih grupa. Grad je bogat muzejima: Muzej Sarajeva, Ars Aevi muzej umjetnosti, Zemaljski muzej, Historijski muzej Bosne i Hercegovine, Olimpijski muzej, Brusa bezistan, Muzej Sarajevo 1878.-1918., Muzej Jevreja BiH i Muzej literature i teatralne umjetnosti Bosne i Hercegovine. Galerije Sarajeva su: Umjetnička galerija BiH, Collegium Artisticum, Mak, Roman Petrović, 10m², Novi hram, Atelje-zbirka Safet Zec, Galerija Mersada Berbera 'E&A', Paleta, Galerija Sveti Anto, Boris Smoje, Mala galerija, Galerija Kicoš i dr.
U gradu je također smješteno Narodno pozorište, osnovano 1919, kao i Kamerni teatar 55, Pozorište mladih i Sarajevski ratni teatar SARTR. Druge kulturne institucije uključuju Sarajevski kulturni centar, Sarajevsku biblioteku, Umjetničku galeriju BiH i Bošnjački institut.

Ratna uništavanja,  kao i rekonstrukcija, brojnih uništenih kulturnih i vjerskih objekata, kao što su Gazi Husrev-begova biblioteka, Nacionalna biblioteka, Orijentalni institut i Muzej olimpijskih igara 1984, doveli su do donošenja zakona o zaštiti kulture i kulturnih institucija.

Sarajevo je grad brojnih poznatih bosanskih pjesnika i mislilaca. Nobelovac Ivo Andrić je dio svog života proveo u Sarajevu, kao i pjesnici i književnici Silvije Strahimir Kranjčević, Isak Samokovlija, Mak Dizdar, Duško Trifunović, slikari Mersad Berber, Safet Zec, kao i režiser Oskarovac Danis Tanović. Dobitnik Nobelove nagrade za hemiju Vladimir Prelog rođen je u Sarajevu, kao i režiseri Dino Mustafić, Jasmila Žbanić, Benjamin Filipović, Pjer Žalica, Ademir Kenović i Emir Kusturica.

Sarajevo Film Festival, pokrenut 1995, je postao premijerni filmski festival na Balkanu. Sarajevska zima, Sarajevski jazz festival su poznati, kao i Baščaršijske noći, ljetni kulturni, muzički i plesni događaj.

Sarajevska muzička scena se razvila u gradu između 1961 i 1991. Ova vrsta muzike je počela sa grupama poput Indexa, Bijelog dugmeta i pjevača i tekstopisca Jadranke Stojaković i Kemala Montena. Nastavila je u 1980im, sa SCH, Plavim orkestrom, Zabranjenim pušenjem, Valentinom i Crvenom jabukom. Nakon rata, irska rock grupa U2 je bila prva strana grupa koji je održala koncert u gradu.

Sport 
Najpopularniji sportovi su nogomet, košarka i rukomet. Sportski život se prvenstveno odvija kroz dva sportska društva, SD Željezničar i SD Bosna. Oba sportska društva imaju sportske sekcije u više sportskih grana. Među velikim brojem sportskih kolektiva u gradu se ističu nogometni klubovi Željezničar i Sarajevo, rukometni klubovi Željezničar i Bosna, muški košarkaški klub Bosna, evropski prvak 1979. i ženski rukometni klub Željezničar šahovski klubovi Bosna , Željezničar i odbojkaški klub invalida Fantomi i Spid. 

Grad je bio domaćin Zimskih olimpijskih igara 1984. godine.

Partnerski gradovi 
Sarajevo je u partnerstvu sa sljedećim gradovima:

  Tirana (Albanija)
  Tlemcen (Alžir)
  Baku (Azerbejdžan)
  Dubrovnik, Zagreb i Pula (Hrvatska)
  Tianjin (Kina)
  Friedrichshafen, Magdeburg i Wolfsburg (Njemačka)
  Dayton (SAD)
  Serre-Chevalier (Francuska)
  Coventry (Velika Britanija)
  Ferrara, Napulj, Prato i Venecija (Italija)
  Calgary (Kanada)
  Kuvajt (Kuvajt)
  Tripoli (Libija)
  Innsbruck (Austrija)
  Stockholm (Švedska)
  Barcelona, Madrid (Španija)
  Ankara, Istanbul i Bursa (Turska)
  Budimpešta (Mađarska)
  Podgorica (Crna Gora)

Znamenitosti grada 

Sarajevo se može pohvaliti dobro očuvanim starim trgovačkim dijelom grada, Baščaršijom, koja je nastala u periodu osmanske vladavine u Bosni i Hercegovini. Ovaj dio grada obiluje jedinstvenim arhitektonskim ostvarenjima osmanske gradske arhitekture, među kojima su brojne potkupolne džamije, te tradicionalne forme orijentalne arhitekture poput: konaka, hanova i bezistana. Nakon barbarskih razaranja tokom proteklog rata Baščaršija je ponovo obnovljena na opću radost Sarajlija i njihovih gostiju.

Osmanski period 
 Baščaršijska džamija, 1516.
 Gazi Husrev-begova džamija, 1531.
 Kuršumli medresa, 1537/38 
 Gazi Husrev-begov bezistan, 1540. 
 Bijela tabija, oko 1550.
 Alipašina džamija, 1560/61. 
 Ferhadija džamija (Sarajevo), 1561/62.
 Kozja ćuprija, prva polovina 16. stoljeća 
 Brusa bezistan, 1561. 
 Careva džamija, 1566. 
 Stari jevrejski hram, 1580/81., današnji oblik 1821.
 Morića han, kraj 16. stoljeća 
 Sahat-kula Gazi Husrev-begove džamije, kraj 16. stoljeća
 Stara pravoslavna crkva, 1539. 
 Kapi kula na Ploči, početak 18. stoljeća 
 Višegradska kapi kula, početak 18. stoljeća 
 Sebilj, gradska fontana, 1754. današnji oblik 1891. 
 Latinska ćuprija, bivši Principov most, 1789. 
 Turbe sedam braće, 1815. 
 Svrzina kuća, tradicionalna bosanska gradska kuća, 1832. 
 Zgrada Ministarstva odbrane na Bistriku, 1854/56. 
 Saborna crkva u Sarajevu, 1863/72. 
 Konak na Bistriku, 1867/69.

Austro-ugarski period 
 Dom Armije, 1880/81. 
 Hotel "Evropa", 1880/81.
 Despića kuća, tradicionalna gradska kuća bosanske srpske porodice, 1881.
 Katedrala Srca Isusova, 1884/89 
 Predsjedništvo BiH , 1885. 
 Ćumurija, most, 1886.
 Zgrada Marijin Dvora 1885/95 i 1897 
 Čobanija most, most, 1888.
 Skenderija, most, 1893.
 Careva ćuprija, 1897.
 Fakultet islamskih nauka, 1887/89
 Vijećnica, kasnije Nacionalna biblioteka Bosne i Hercegovine, 1891/96. 
 Inat kuća, kraj 19. stoljeća
 Gradska tržnica Markale, 1894.
 Narodno pozorište Sarajevo, 1897/98 
 Sarajevska pivara, 1898.
 Drvenija, most, 1899.
 Akademija likovnih umjetnosti, bivša Evangelistička crkva, 1898/99. 
 Crkva sv. Ćirila i Metoda u Sarajevu, kraj 19. stoljeća 
 Aškenaška sinagoga u Sarajevu, 1902. 
 Crkva Kraljice Sv. krunice, na Banjskom brijegu 1910/1911.
 Franjevačka crkva Sv. Ante Padovanskog, 1912/14 
 Umjetnička galerija Bosne i Hercegovine, 1912. 
 Zgrada OSCE bivša Austrougarska banka, 1912. 
 Rektorat Univerziteta 1912/14. 
 Zgrada "Napretka" 1912/13. 
 Zemaljski muzej, 1913.
 Zgrada glavne pošte, 1913. 
 Jajce kasarna, 1913/14.
 Muzički paviljon, 1913.

Moderni period 
 Centralna banka BiH, 1929. 
 Crkva Svetog preobraženja, 1939.
 Crkva Svetog Josipa, 1940. 
 Higijenski zavod, 1950. 
 Pozorište lutaka, 1950. 
 Historijski muzej, 1958. 
 Skenderija, sportski i kulturni centar, 1969. 
 Radiotelevizija Bosne i Hercegovine 1974 i 1983 
 Elektroprivreda BiH, upravna zgrada, 1978. 
 Zgrada "Oslobođenja", 1981/82.
 Hotel "Holiday Inn", 1983. 
 Zetra gradska dvorana, 1983. 
 UNIS-ovi tornjevi, 1986. 
 Bošnjački institut, 2001. 
 Avaz Business Center, 2005. 
 Bosmal City Centar, 2006.
 Avaz Twist Tower, 2008

Slavni ljudi 
 Aleksandar "Aco" Bošković, poznati i najbolji BIH skijaš;
 Abdulah Sidran, književnik;
 Ademir Kenović, filmski režiser;
 Admir Glamočak, glumac;
 Adnan Gušo, nogometaš;
 Ahmed Karabegović, bivši predsjednik OKBIH i inicijator ZOI 84 u Sarajevu;
 Aida Delić - Mujan, tv voditeljka;
 Aleksandar Čović, pjevač i frontmen grupe "Aco Regina";
 Aleksandar Hemon, književnik;
 Aleksandar Hršum, tv voditelj;
 Aleksandra Kokotović, poznata manekenka, model i vlasnica modne agencije IEVE models;
 Alen Škoro, nogometaš;
 Alija Behmen, gradonačelnik grada Sarajeva
 Alija Hadžiosmanović, nogometni trener;
 Almir Čehajić - "Batko", glumac i tv voditelj na radiju;
 Almir Turković, nogometaš;
 Amar Osim, bivši nogometaš i nogometni trener;
 Amila Glamočak , pjevačica;
 Amra Silajdžić , poznata bh manekenka;
 Asim Ferhatović, nogometaš;
 Aziz Hadžihasanović, poznati sportski radnik, sarajevski intelektualac i organizator ZOI 84 u Sarajevu ;
 Bahrija Nuri Hadžić, sopranistica; 
 Bakir Hadžiomerović, novinar, tv voditelj i frontmen grupe "Grafit";
 Benjamin Filipović, režiser;
 dr.Bogdan Zimonjić, poznati doktor i humanista;
 Bogoljub Rikalo "Riki", bivši rukometaš
 Boris Nemšić, poduzetnik, Austrija;
 Boris Novković, pjevač;
 Borislav "Boro" Spasojević, rukometaš i arhitekta;
 Boris Šiber, glumac i tv voditelj;
 Boris Tadić, predsjednik Srbije; 
 Boško Čeko, ekonomski ekspert;
 Branislav Crnogorac , profesor i sportski radnik;
 Branko Crvenkovski, predsjednik Makedonije;
 Branko Đurić , poznati glumac;
 Branko Majstorović , doajen bh sportskog novinarstva;
 Damir Džumhur, teniser;
 Damir Krupalija, bivši košarkaš;
 Danis Tanović, filmski režiser;
 David Elazar, zapovjednik generalštaba izraelske vojske;
 Davor Dujmović, bivši glumac;
 Davorin Popović, poznati pjevač;
 Davor Sučić - "Sula", pjevač grupe "Zabranjeno Pušenje;
 Denis Mrnjavac , poznati učenik ubijen u tramvaju ;
 Denis Stojnić , UFC borac;
 Dino Mustafić , režiser;
 Dragan Marinković - "Maca", glumac;
 Dragan S.Stefanović, fotograf na ZOI 84;
 Dragan Vikić, dobitnik Šestoaprilske nagrade grada Sarajeva
 Drago "Mišo" Smajlović, bivši nogometaš i selektor nogometne reprezentacije Bosne i Hercegovine;
 Dragutin "Braco" Kosovac, istaknuti sarajevski privrednik, politički funkcioner i jedan od organizatora ZOI 84 u Sarajevu ;
 Draško Vojnović- "Draža", bivši rukometaš
 Dušan Đapa, poznati arhitekta;
 Dženan Muminović , poznati kickboxer;
 Dževad Begić - "Đilda" , poznati navijač NK Željezničara;
 Đorđe Novković, kompozitor;
 Dželaludin Muharemović, nogometaš;
 Džemaludin Mušović, nogometni igrač i trener;
 Edhem Bičakčić, političar;
 Edhem Šljivo, nogometaš;
 Edin Avdić , poznati sportski komentator
 Edin Bavčić, košarkaš;
 Edin Dervišhalidović, pjevač;
 Edin Džeko, poznati fudbaler;
 Edo Mulahalilović, pjevač;
 Elmir Pilav, fudbalski sudija;
 Elvir Hadžijamaković - "Lilo", urednik i tv voditelj na BHT;
 Emerik Blum, bivši gradonačelnik Sarajeva;
 Emina Pilav, atletičarka;
 Emir Kusturica, filmski režiser;
 Ena Ameti - Branković, tv voditeljica
 Erdijan "Dino" Pekić, poznati sportski radnik;
 Fadil Toskić, pjevač;
 Fikret Kadić, bokser;
 Gavrilo Princip, student mlade Bosne;
 Goran Bregović, muzičar;
 Goran Čengić , bivši rukometaš ;
 Hajrudin "Šiba" Krvavac, poznati jugoslovenski režiser;
 Hajrudin Varešanović, pjevač Hari Mata Hari;
 Hamdija Kreševljaković, historičar;
 Hans Fronius, slikar i ilustrator, Austrija;
 Haris Brkić, košarkaš;
 Husein Hasani "Čika Mišo", legendarni sarajevski čistač cipela 
 Husein Tahmiščić, bosanskohercegovački pjesnik
 Ibrahim "Ibro" Krehić, poznati košarkaški trener;
 Ismar Mujezinović, slikar;
 dr Ismet Arslanagić "Cico", poznati sportski radnik i doktor;
 Ismeta Dervoz - Krvavac, pjevačica;
 Ismet Horo, humorista;
 Ivan "Ivica" Osim, nogometni igrač i trener;
 Jadranka Stojaković, pjevačica i autorica;
 Jaroslav Černi, inženjer hidrotehničar;
 Jasmila Žbanić, filmska režiserka;
 Jasna Gospić, pjevačica;
 Jasna Diklić, glumica;
 Josip Katalinski, poznati nogometaš;
 Jovan Divjak, vojno lice; 
 Jovo Dimitrijević, poznati novinar i urednik Radija;
 Jurislav "Jura" Stublić, poznati pjevač;
 Jusuf Prazina, vojno lice;
 Kemal Kozarić, guverner CBBH;
 Kemal Monteno, pjevač;
 Lana Stanišić, glumica;
 Lejla Šebić, Instruktorica aerobika, fitness trenerica i svjetska šampionka;
 Lidumil Alikalfić, bivši košarkaš i poznati arhitekta;
 Prof.dr.Ljubiša Zečević , atletičar, gimnastičar i incijator ZOI 84 ;
 Ljubomir Berberović , profesor i akademik;
 Mario Stanić, poznati nogometaš;
 Marko Pešić, košarkaš;
 Mehmedalija Bajrić, atletski veteran;
 Mehmed "Meho" Čolić, sjedeća odbojka;
 prof.dr.Mehmed Hrasnica, poznati sportski radnik i predsjednik Sportskog Društva Bosna;
Merima Bašić, prvakinja u kickboxu;
 Midhat Uštović, stonoteniser;
 Midheta Kurspahić , bivša tv voditeljka, novinarka ,urednica i spikerka na HAYAT TV;
 Milan Subota - "Minja", poznati dječiji tv voditelj;
 Mile Banika, ekonomski ekspert;
 Miljenko Jergović, književnik;
 Milka Figurić, poznati sportski komentator;
 Mimo Šahinpašić, tv voditelj i novinar;
 Miralem Zupčević , glumac;
 Miroslav Antonić, poznati dizajner olimpijskog znaka ZOI 84 u Sarajevu;
 Miroslav Mikeš, advokat;
 Mirsad Baljić , nogometaš;
 Mirsada Burić, atletičarka;
 Mirsada "Mira" Poljo, sportski menadžer;
 Mirsad Purivatra, direktor SFF;
 Mirza Ustamujić, bosanskohercegovački političar, Poslanik u Zastupničkom domu Parlamenta Federacije BiH, 
 Mirza Tanović, poznati glumac i bivši tv voditelj;
 Mirza Varešanović, bivši nogometaš i nogometni trener;
 Mirza Vilić, sportski tv komentator na OBN-u i na Areni Sport;
 Mladen Jeličić - "Troka", glumac i kuhar;
 Mladen Tomić, poznati pjevač narodne muzike
 Mladen Vojičić - "Tifa", poznati pjevač grupe "Bijelo Dugme";
 Momo Kapor, književnik;
 Mona Muratović - Zečević, glumica;
 Muhamed Bakarević, generalni direktor BHRT-a;
 Muhamed Šaćirbegović, političar;
 Muhamed Mehmedbašić, poznati revolucionar Mlade Bosne;
 Munir Rašidović, poznati šef protokola ZOI 84 u Sarajevu;
 Mustafa Mujezinović, političar premijer Vlade FBIH;
 Mustafa Radončić, sportski tv komentator;
 Mušan Topalović, vojno lice;
 Nebojša Antonić, poznati privrednik;
 Nenad Janković - "dr.Nele Karajlić", komičar i vođa muzičke grupe Zabranjeno Pušenje;
 Nenad Kecmanović, politolog;
 Nermin Salman, privrednik i predsjednik RK Bosna Sarajevo;
 Nihad Đedović, poznati košarkaš;
 Nikola Bilić, sportski tv komentator;
 Nikola Gardović, ;
 Nikola Kašiković, ;
 Nikola Škrba, humorista;
 Ognjen Aškrabić , košarkaš;
 Ognjen Blagojević , tv voditelj, novinar ,urednik i spiker;
 Ognjen Tadić, političar; 
 Ognjen Valjić, fudbalski sudija;
 Pjer Žalica, režiser;
 Predrag "Saša" Danilović, košarkaš;
 Predrag Pašić, nogometaš;
 Rade Bogdanović, nogometaš;
 Radomir "Raka" Marić, poznati estradni menadžer;
 Rejhan Demirdžić, poznati glumac;
 Rešad Kadić, bosanskohercegovački pisac i novinar;
 Sabahudin Delalić, sjedeća odbojka;
 Sabahudin Topalbećirević, poznati sportski tv komentator;
 Sabahudin "Saša" Vugdalić, poznati sportski tv komentator i novinar;
 Sabahudin Žujo, bivši direktor Bosnalijeka,Farmakom i predsjednik NK Željezničar;
 dr. Sadudin Musabegović, istaknuti pisac, teoretičar umjetnosti, profesor na Univerzitetu i dobitnik šestoaprilske nagrade;
 Safet Kadić, bokser;
 Salem Trebo, poznati pjevač sevdalinke i slikar ;
 Salko Selimović, bivši nogometaš i poznati sportski radnik
 Samir Avdić, bivši košarkaš;
 Samir Mujagić, pjevač;
 Saša Petrović, poznati glumac;
 Sead Hadžijahić, sportski tv komentator na FTV;
 Semir Štilić, nogometaš;
 Sima Milutinović Sarajlija, bosanski srpski pesnik;
 Sinan Sinanović , poznati bh sportski novinar;
 Slađana Mandić , pjevačica;
 Slavenko Glavan, privrednik, istaknuti sportski radnik i šahista;
 Slobodan Janjuš, poznati bivši nogometaš;
 Slobodan Stajić, pisac i putopisac;
 Staka Skenderova, spisateljica;
 Stjepan Grubnić - "Boško" , poznati košarkaški radnik;
 Stjepan Kljujić, političar;
 Sulejman Haljevac - "Memo", pobjednik serijala Farma;
 Suzana Perić, poznati modni kreator
 Svetlana Cenić, političarka;
 Tarik Helić, tv voditelj;
 Tomislav Đurić , tv voditelj, novinar ,urednik i spiker na HAYAT TV;
 Tomo Vuković, najbrži poštar Jugoslavije;
 Vasilije Metikoš - "Vasko", bivši rukometaš
 Verena Cerovina, pjevačica;
 Vesna Mišanović, šahovski velemajstor;
 Vinko Rebac, poznati sportski radnik i atletičar;
 Vladimir Prelog, hemičar;
 Zajko Zeba, nogometaš;
 Zana Džubur, tv voditeljka;
 Zana Marjanović, poznata glumica;
 Zdenka Pregelj,međunarodni koordinator ZOI 84 u Sarajevu
 Zdravko Čolić, pjevač;
 Zijah Sokolović, glumac;
 dr.Zlatan Hrelja, doktor i atletski veteran;
 dr.Zlatko Lagumdžija, političar;
 Zlatko Topčić, književnik i scenarist;
 Zoran Udovičić, poznati direktor RTV Sarajeva ZOI 84 u Sarajevu;
 don Anto Jelić, svećenik;
 Zlatan Kadrić, teniser i magistar sporta;
 Zvonko Marić , poznati sportski radnik i političar;
 Žan Marolt, glumac;
 Želimir "Željko" Bebek, pjevač;

Reference

Vanjske veze 

 Službene stranice grada 
 Stranica turističke zajednice 
 Stranica Univerziteta u Sarajevu 
 Stranica Aerodroma u Sarajevu 
 Stranica ZOI '84 
 Interaktivna mapa Sarajeva  
 Klix.ba 
 Radiosarajevo.ba 

 
Gradovi u Bosni i Hercegovini
Glavni gradovi u Evropi
Olimpijski gradovi