alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Gerrit Paulus de Bruin

Gerrit Paulus de BRUIN [brejn] (naskiĝis la  en Roterdamo, mortis la  en Enschede estis nederlanda esperantisto kaj kontoristo. Fabriklaboristo de siaj 12-a ĝis 21-aj jaroj, li lernis Esperanton en 1912-13. Gerrit de Bruin publikigis artikolojn speciale en laboristaj gazetoj kaj kompilis Historio de la laborista Esperanto-movado ĝis 1914 (La Nova Epoko, 1931). Li estas aŭtoro de Gvidilo tra la Esperanto-movado kaj de Esperantlingvaj propagando-broŝuroj. Li propagandis por Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en Nederlando ekde 1922, gvidis la Nederlandan Laboristan Esperanto-Servon en la jaroj 1922-25, kaj estis sekretario-kasisto de la "Laborista Ekzamena Komitato". Gerrit de Bruin kunlaboris al SAT-eldonaĵoj, estis kunlaboranto de Enciklopedio de Esperanto. Li ankaŭ konsilis M. de Waard rilate al la redaktato de ties La Esperanta Literaturo - Demandaro kaj resumoj de originalaj verkoj.

Verkoj 
 Facile lerni Esperanton, FLE, Amsterdam, 56 p., 1946
 Gvidilo tra la Esperanto-movado, eldonis SAT kaj FLE, 75 p, 1936
 La laborista esperantista movado antaŭ la mondmilito, SAT, 36 p, 1936
 Gvidilo tra la Esperanto-movado - Suplemento 1936-1948, eldonis SAT kaj FLE, 16 p, 1948
 Historia Skizo de la Internacilingva Ideo, Asocio de Laboristaj Esperantistoj en la Regiono de la Nederlanda Lingvo, Amsterdam, ĉ. 1955.
 Wat Ieder van Esperanto Weten Moet, 23 p., Federatie van de Arbeiders Esperantisten in het Gebied van de Nederlandse Taal, Amsterdam, ĉ. 1933.

Tradukoj 
 Het Arbeiders Esperantisme, traduko de La Laborista Esperantismo, kunlabore kun Frits Faulhaber, 1932

Bildaro

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Gerrit Paulus de Bruin en Enciklopedio de Esperanto

Nederlandaj esperantistoj
Membroj de SAT
Charles Jean Brunet

Charles Jean BRUNET [brune] (ps. Nazumulo; Li; ŝiŝinet) ( – ? ) estis franca esperantisto kaj meĥanikisto pri stebiloj. Li estis prezidento de la Filio Ĵironda de l'aŭto- motor-ciklo-reparistoj en Francio. Nask. 5 jun. 1875 en Bordeaux, Ano-fondinto de la EG en B. (okt. 1902) kaj kas. de 1905. Dumviva ano de SFPE kaj UEA, del. de UEA seninterrompe de 1908. Faris gravajn servojn helpe de E per la serĉo de vunditaj kaj malaperintaj soldatoj dum la milito. Gvidis kursojn ankaŭ per radio ("Soud-Ouest"). Verkis amuzaĵojn (ŝaradoj, enigmoj ktp.) por La Esperantisto; Tra la Mondo, Tra la Filatelio ktp Versaĵo en La Revuo, kanzonoj, kiuj estis kantataj dum grupaj festoj, aperis en La Vagabondo.

Francaj esperantistoj
Mortojaro nekonata
Aleksander Brzostowski

Aleksander Bolesław BRZOSTOWSKI [bĵostovski] (naskiĝis en 1848 en Ostroh, mortis en 1920 en Varsovio) estis pola esperantisto, ĵurnalisto kaj bibliotekisto.

Kun Esperanto li konatiĝis en 1887 kaj konsideris sin unua esperantisto en Polujo. Li estis la unua propagandisto de Esperanto en sia lando. Li estis aktiva organizanto; en 1909 li aranĝis faman Esperanto-ekspozicion en Częstochowa kaj ankaŭ en Varsovio en 1910. Dum sia tuta vivo li celis fondi Esperanto-muzeon en Varsovio. Li eldonis diversajn foliojn kaj broŝurojn pri Esperanto; la nombro de liaj artikoloj pri Esperanto superis 200.

Eksteraj ligiloj 

 Nekrologo de Brzostowski en Esperanto
 Biografio de Brzostowski el Pola Biografia Vortaro 

Polaj esperantistoj
Niko Bubalo

Niko BUBALO (23-a de oktobro 188316-a de januaro 1924) estis kroata esperantisto.

Li naskiĝis en Ilići apud Mostar (Hercegovino) la 23-an de oktobro 1883. Gimnazion frekventis unue en Mostar sed finis ĝin en Požega en la jaro 1906. Universitatatajn studojn komencis en Zagrebo, sed pro manko de financaj rimedoj forlasis la studadon kaj prenis postenon en Sarajevo.

Financa oficisto en Mostar ekde 1913, en 1919 revizoro, en 1922 financa konsilanto ĉe financdirekcio en Mostar. Esperantistiĝis en 1907 kaj estis unu el la pioniroj de Esperanto en Bosnio kaj Hercegovino. En 1908 aperigis la unuajn gramatikajn regulojn de Esperanto sub kaŝnomo Dragaš Slavić (en Trgovačko-zanatski kalendar, Beograd). En 1910 estis kunfondinto de la unua Esperanto-societo en Bosnio kaj Hercegovino sub la nomo “La Stelo Bosnia” (en Sarajevo).

Kroatigis verse poemojn de Zamenhof (kiuj aperis en "La Provo", 1921), kaj en Esperanton tradukis plurajn kroatajn kaj serbajn (precipe) popolajn kantojn (ekz. “Hasanaginica”, "Kosovka djevojka”), kiuj aperis en “Kroata Esperantisto” en Zagreb kaj aliloke. Li kunlaboris en “Lingvo Internacia” (Parizo), “Esperanto” (Ĝenevo) kaj “Katolika Mondo”. Krom tio li kunlaboris en nacilingva gazeto “Narodna Sloboda” (Mostar) ekde ĝia fondiĝo. Verkoj: “Za školskog odmora” (poemoj sub pseŭdonimo Niko Slavić, Požega, 1906). Aperigis la unuan turisman broŝuron en Esperanto en la teritorio de Balkanio, titolita “Esperanta Gvidlibro tra Bosnio kaj Hercegovino” (ilustrita, Sarajevo, 1911). Lia “Esperanto-ŝlosilo” (unua eldono, Sarajevo, 1911) eldoniĝis ankaŭ en Zagrebo (dua eldono, 1922, kune kun d-ro Maruzzi) kaj en Slavonski Brod (tria eldono, 1931).

En Zagrebo estis eldonita en la jaro 1923 “Esperanto - horvata-serba vortaro, Oficiala radikaro” kaj ĝia brajla ekvivalento eldoniĝis en Zemun en la jaro 1927. Lia lernolibro “Međunarodni jezik esperanto. Potpuna gramatika sa vježbenicom, čitankom i rječnikom” estis eldonita en du eldonoj (2-a eldono kune kun d-ro Maruzzi en Zagreb, 1923). Bedaŭrinde lia manuskripte postlasita 1000-paĝa Kroata-Esperanta vortaro perdiĝis. Li mortis en Mostar la 16-an de januaro 1924.

Referencoj 

Kroataj esperantistoj
George Douglas Buchanan

George Douglas BUCHANAN [bukanan] (naskiĝis la  en Glasgovo, mortis la 26-an de aŭgusto 1941) estis skota esperantisto, astronomo kaj komercisto. Li estis vicprezidanto de Brita Astronomia Asocio kaj konsilanto de Reĝa Filozofia Societo, ambaŭ en Glasgow. Li estis prezidanto kaj poste honora prezidanto de Glasgova Esperanto-Societo. De 1936 ĝis 1939 li estis prezidanto de Brita Esperanto-Asocio. Li verkis multajn propagandajn artikolojn.

Eksteraj ligiloj 
 Nekrologo anglalingva (Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 103, p. 65)

Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Britaj astronomoj
Naskiĝintoj en 1874
Mortintoj en 1941
Esperanto-movado en Glasgovo
John Buchanan (esperantisto)

John BUCHANAN [Bukanan] (naskiĝis en 1859 (?) en Paisley, mortis la 27-an de februaro 1930 en Londono) estis skota kuracisto kaj esperantisto, vicprezidento de TEKA. Inter la unuaj membroj de Brita Esperanto-Asocio. Testamentis 4000 anglajn pundojn al la Universitato de Liverpolo por starigi tie Esperantan lektoran postenon. Interalie tie okazas danke al tiu mono la jara Buchanan Lecture.

Vidu ankaŭ 
 Esperantic Studies Foundation

Eksteraj ligiloj 
Dr John Buchanan - an Esperanto Legacy to the University of Liverpool 

Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Rolf Bugge Paulsen

Rolf Eigil BUGGE-PAULSEN (naskiĝis la 11-an de decembro 1894 en Bergen; mortis la  en Oslo) estis norvega kapitano de infanterio en Oslo, esperantisto kaj membro de la Lingva Komitato.

Bugge-Paulsen laboris en diversaj profesioj antaŭ fariĝi kapitano. Li estis membro de pluraj pedagogiaj kaj humanismaj asocioj, verkis artikolojn por revuoj kaj gazetoj kaj faris plurajn vojaĝojn eksterlande. 

De 1907 Bugge-Paulsen estis esperantisto. En 1919 li fariĝis prezidanto de Norvega Esperanto-Ligo (NEL). Ano de ekzamena komisiono de NEL depost 1923, membro de la Lingva Komitato de 1932 ktp. Bugge-Paulsen restarigis "Norvegan Esperantiston en 1922 kaj 1932. Li vizitis kvar UK-ojn kiel reprezentanto de la norvega registaro kaj faris multajn propagandajn paroladojn diversloke. Ekde 1925 li faris ĉirkaŭ 25 radioparoladojn kaj gvidis en la fino de 1928 kaj komenco de 1929 la unuan radiokurson de Esperanto en Norvegio. Krome li gvidis multajn kursojn i.a. 7 kursojn en Svedio invitita de SEI kaj 1931-1932 kvar Cseh-kursojn por policanoj en Oslo kaj fondigis klubon inter policistoj. Li preparis la kurson de A. Cseh ĉe la Universitato en Oslo, 1930, verkis aŭ eldonigis propagandilojn kaj lernolibrojn.

De 1943 ĝis 1945 li estis militkaptito en Germanio. Ekde 1974 li estis honora prezidanto de NEL.

Verkoj
1925: Norsk-Esperanto-Engelsk Radio-Ordbok. Felietone en: “Norsk Radio” 1925-1926. Oslo, “Norsk Radio”, 1925-1926.

Referencoj

Norvegaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Bergen
Bulgara Antologio

Bulgara Antologio   estas Esperanta antologio pri la bulgara literaturo. Ĝi estis kunmetita de Ivan H. Krestanov, kunlabore kun Atanasov, Jordanov, Dobrev, Guĝev, Grekov, Stajkov kaj Ŝirakov. La plej grandan parton de la poemoj tradukis Kalocsay. La 248-paĝa libro, kiu pritraktas 40 aŭtorojn, eldoniĝis en Sofio en la jaro 1925.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Esperanto-antologioj
Verkoj el la bulgarlingva literaturo
Verkoj el la esperantigita bulgarlingva literaturo
Libroj de Ivan Krestanov
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
La Bulgara Lando kaj Popolo

La Bulgara Lando kaj Popolo  estas 128-paĝa libro de Ivan Ĥristov Krestanov. Ĝi aperis en 1919 kaj enhavas geografian kaj historian superrigardojn, informojn pri la bulgaraj popolo, lingvo kaj literaturo kaj pri la Esperanto-movado en Bulgarujo.

Recenzoj

Eltiraĵoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Bulgario
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
George Bullen

George W. BULLEN (pseŭdonimo A. Franks; mortis la  en Brita Kolumbio) estis angla esperantisto. Li estis unu el la sep fondintoj de Brita Esperanto-Asocio, verkis tri lernolibrojn kaj mortis preskaŭ 70-jara.

Verkoj 
 The Standard Course Of Esperanto. Cassell and Company, 1908
 Franks, A. Esperanto for the English [grammar, exercises, correspondence, conversations, vocabulary]. London: Milner & Co., 1908, vi, 122 p. - 18 x 13 cm. BIL 1880. IEMW. ĉirkaŭ 2.950 kapvortoj.

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Bulteno de ISAE

Bulteno de ISAE kaj sekcio de teknikaj vortaroj. Redaktis Rollet de l'Isle. Aperis de 1926 en Parizo; kvaronjara.

Esperanto-vortaroj
Bibliografio de Esperanto
Gyula Bulyovszky

EdE-B

BULYOVSZKY Gyula  - naskiĝis en 1890 en Budapeŝto, mortis en 1983 samurbe - estis hungaro kaj doktoriĝinta kuracisto en Kiskunmajsa, kiu estis esperantisto ekde 1908. Fondinto kaj prezidanto de la studenta grupo en Budapeŝto kaj redaktoro de La Pioniro, li iniciatis la fondon de Universala Studenta Unio, 1909, kiu havis "konsulojn" tutmonde. En 1912 li estis ĉefsekretario de Hungarlanda Esperanto-Societo. Li respondecas pri artikoloj, tradukoj, poemoj en Hungara Esperantisto, Hungara Studento, Belga Esperantisto, Voĉo de Kuracistoj, Internacia Medicina Revuo ktp.

Fontoj 
 

Hungaraj esperantistoj
Hungaraj kuracistoj
August Oskar Bünemann

August Oskar Bünemann (naskiĝis la  en Hamburgo; mortis la  en Hamburgo) estis germana esperantisto kaj komercisto.

Li naskiĝis 1885-a en Hamburgo kiel filo de eksportkomercisto Hermann Bünemann, patro de ses infanoj. Post la lernejaj jaroj li fariĝis lernanto en eksportfirmo, por fariĝi komercisto.

Li ofte restadis en eksterlando; li parolas 11 lingvojn kaj komprenis 4 pluajn. Li estis pioniro en la vegetara, liberpensa, pacifista kaj socialista movadoj.

En printempo 1905 li trovis okupon en Parizo, kie li restis ĝis printempo 1907. Tie en la vintro 1905-06, instigita de la Bulonja kongreso kaj
de sia frato Paul en Anglujo, kiu jam unu jaron pli frue lernis Esperanton, li lernis nian internacian lingvon.

Li reiris al Hamburgo, kie la 26-a de novembro 1910 li edziĝis kun f-ino Elisabeth Huffineier, esperantistino kaj vegetaranino. En junio 1912 la familio Bünemann translokiĝis al Milano en la Itala Reĝlando, kie li fondis sian propran firmon kun itala socio, sub nomo Bünemann kaj Bartolucci. Ekde 1913 li ankaŭ estis vicprezidanto de Itala Esperantista Federacio.

Li estis membro de la Lingva Komitato kaj fervora kursgvidanto en Hamburgo. En 1914 li fondis la gazeton Vegetarano, kiun ĝis 1932 li lerte redaktis. Li tradukis de Ibsen: Reaperantoj (1-a eld. 1910, 2-a eld. 1924), verkis versaĵojn, multajn artikolojn en kaj pri Esperanto. Li estis kunlaboranto de Enciklopedio de Esperanto.

La mondmilito devigis la familion en aprilo 1915 foriri el Italio, kaj en februaro 1917, dum la severa malsatvintro en Germanujo, la geedzoj
perdis sian karegan filinon Elisabeth naskigintan 1911. Li mem post multaj klopodoj sukcesis fariĝi, pro siaj lingvaj konoj, interpretisto. Li estis dum la lastaj militjaroj en Rumanujo kaj Francujo kaj revenis en decembro 1918 al sia familio. De tiam li restis loganta en Hamburgo.

Lia filo Oskar, naskiginta en septembro 1913-a en Milano, fariĝis studento de matemaliko. Lia filino Gertrud naskigis en aprilo 1921.

Lis pranepo Ernst Bünemann estas esperantisto.

Bibliografio 
 Germana Esperanto-Revuo, 1955, p. 98 (kun foto)
 Germana Esperanto-Revuo, 1958, p. 141 (nekrologo).
 Historio de Esperanto, III, paĝoj 1224-1225
 Vegetarano, 1933, p. 17

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 anglalingva eseo pri la filo: "Oskar Bünemann (1913-1993): lia serpentuma vojo de Milano al Stanford", kun multaj biografiaj informoj ankaŭ pri la patro

Germanaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Josef Burger

Josef BURGER (pseŭdonimo Kastelano; naskita la 21-an de julio 1881 en Klarenthal, Rejna Provinco, Prusio; mortinta la  en Saarbrücken-Klarenthal, Sarlando) estis germana esperantisto kaj karbministo.

Josef Burger estis la plej aĝa el naŭ infanoj. Fininte la lernejon li lernis la ministan profesion.

Serĉante pli bone salajritan laboron, li en 1913 transloĝiĝis al Essen. En la sama jaro li fariĝis esperantisto. Dum la unua mondmilito li dum tri jaroj militservis. Ĉie li privarbis kaj instruis Esperanton, eĉ en la tranĉeo.

Post la milito li laboris kiel mineja lokomotivestro. Antaŭe aktiva katoliko, li pro la militaj spertoj malmembriĝis kaj fariĝis liberpensulo. Li tiam gvidis multajn kursojn en Essen kaj ĉirkaŭaj urboj. En 1921 li fariĝis membro de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), poste de ties Literatura Sekcio. Li gvidis internacian korespondadon en Esperanto por la Proleta Liberpensula Asocio en la Ruhr-regiono. Krome li verkis kaj en 1926 mem eldonis lernolibron germanlingvan por infanoj.

Burger estis socialista poeto; li ĉiam instruis kaj semadis socialismon. Liaj kantoj, poemoj, rakontoj kaj artikoloj abundas en la organo de SAT kaj en eldonaĵoj de laboristaj Esperanto-asocioj. Li estis fekunda kantisto de aktualaĵoj. En siaj kantoj li preferis ne miskompreneblan, senperan esprimmanieron, uzante simplajn vortojn. Li ne estis amiko de la poeziaj bombastoj, sed la ioman sekon de liaj ofte satirecaj versoj rekompencas tiuj socialistaj instruoj kaj profundaj pensoj, per kiuj plenas liaj strofoj. Ankaŭ en la rakontoj li montris nenian emon al romantiko kaj sentimentalismo.

Li estas la prapatro de la filozofo Thorsten Botz-Bornstein.

Post la ekrego de la nazioj li en marto 1933 elmigris el Germanio, sed revenis poste. Liaj postlasaĵoj troviĝas en la arkivo de Fritz-Hüser-instituto.

Eksteraj ligiloj 
 Rido sanigas, eksterabona kajero de La Juna Penso, pasko 1968.
 Liberpensuloj

Notoj 

Germanaj esperantistoj
Membroj de SAT
Saarbrücken
Willy Burgemeister

Willy Venzel BURGEMEISTER [burgemajster] (naskiĝis la  en Warnsdorf, tiam Aŭstrio-Hungario, hodiaŭ Varnsdorf en Ĉeĥio) estis esperantisto kaj kontoristo. En 1930 li entreprenis Esperantan studvojaĝon tra 16 landoj. De 1931 li restadis en Svedio, kie li faris proksimume 150 publikajn paroladojn kaj donis 40 kursojn komencajn kaj daŭrigajn. En 1932 li faris plurajn publikajn paroladojn en Nederlando.

La 4-an de januaro 1936 Willy Burgemeister geedziĝis kun Vera Håkansson (1913–2002) el Åmål, Svedio. Ili ekhavis filon Heinz Willy Burgemeister.

Referencoj 

Ĉeĥaj esperantistoj
Mortojaro nekonata
Ĉeĥoslovakoj
George Wilson Burn

George Wilson BURN (naskita la  en Londono; mortinta la  en Cromer, Norfolk) estis angla esperantisto. 

George Wilson Burn studis medicinon en St Bartholomew's Hospital en Londono kaj diplomiĝis en 1873. Poste li laboris kiel kuracisto en Brixton ĝis 1901. Post la pensiiĝo li loĝis en St Albans kaj Cromer.

Li estis instruisto por la korespondaj kursoj de Brita Esperanto-Asocio de 1926 ĝis 1932. Krome li verkis por diversaj gazetoj, precipe por The Esperanto Monthly (de 1912 ĝis 1922).

Fontoj 

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Anglaj kuracistoj
Thomas Robinson Butler

Thomas Robinson BUTLER ( –  en Kingston-on-Thames) estis frua brita esperantisto kaj pastro anglikana. Li estis la patro de Montagu Christie Butler. Pioniro de "Tonic Sol-fa" muzikinstruado.

Muzikisto, oratoro, poeto. E-istiĝis 1906. Multaj E-predikoj, poemoj (ekz. en Kantaro kaj Himnaro). Fervora propagandisto.

BUTLER, Thomas Robinson
BUTLER, Thomas Robinson
BUTLER, Thomas Robinson
Rosa Bye

Rosa BYE, norvegino, instruistino en Oslo. Nask. 23 aŭg. 1883. E-istiĝis febr. 1906, sekr de EK en Oslo 1906-12, membro de gazeta komitato 1908, kunfondinto de asocio de norvegaj geinstruistoj E-istaj kaj ĝia prez. 1915-1923.  Gvidis multajn kursojn 1908-20, i.a. inter blinduloj 1911.  Kolektis kaj sendigis al la Int. E-ekspozicio en Oviedo, Hispanujo sept. 1929 laboraĵojn de lernantoj kaj gajnis la unuan premion.

BYE, Rosa
BYE, Rosa
1678

1678 estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1678 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fino de Franca-holanda milito

Naskiĝoj 
 4-a de marto: Antonio Vivaldi, itala komponisto (m. 1742)
 6-a de junio: Louis Alexandre de Bourbon, franca nobelo (m. 1737)
 26-an de julio: Jozefo la 1-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. 1711)

Mortoj 
 5-a de aŭgusto: Juan García de Zéspedes, meksikia komponisto
 16-a de aŭgusto: Andrew Marvell, angla poeto (n. 1621)
Espero Publishing

Tiu ĉi artikolo temas pri la ĉeĥa eldonejo. Por pliaj signifoj de la vorto "Espero" vidu Espero.

Espero Publishing estas ĉeĥa eldonejo de magistro Bohumil Bouzek el Ústí nad Labem. La eldonejo publikigis ĉeĥlingve elangligitan fakan verkon Baza ĉela biologio, en kiu troviĝas dupaĝa reklamo pri Esperanto kaj pri la ĉeĥa eldonejo de esperantaĵoj KAVA-PECH. La TTT-ejo de la firmao http://www.espero.cz havas ankaŭ sian Esperantan version http://www.espero.cz/eo/esperante.html, en kiu estas priskribita la historio de la firmao kaj promesita baldaŭa aperigo de kemia vortaro en la lingvoj ĉeĥa, angla kaj Esperanto.

Esperanto-eldonejoj
Scienca Revuo

Scienca Revuo estas organo de la Internacia Scienca Asocio Esperantista (ISAE), kiu alportas fakajn artikolojn pri diversaj sciencaj temoj. La revuo aperas ekde 1949 kaj estas daŭriganto de la Internacia Scienca Revuo fondita en 1904. De 1949 ĝis 1954 ĝi estis eldonita de privata eldonejo Muusses en Nederlando kaj ĝin redaktis W.P. Roelofs kaj G. F. Makkink. Poste la redaktadon transprenis P-ro Boĵidar Popoviĉ kiu fariĝis la sekretario de ISAE. La revuo tiam estis presita en Jugoslavio. Ekde la jarvolumo 21 la revuo aperis 6-foje jare minimume po 32 paĝoj en pli granda formato.
 
Ĝis la fino de 2011 la redaktisto estis Rüdiger Sachs kaj kunredaktisto (iama redaktisto) Josef Kavka. Komence de 2012 tiun rolon transprenis Johannes Mueller.

Kutime la revuo aperas kvarfoje jare, ĝis 2011 nur paperforme. Ekde 2012 ekestis nova eldonsistemo, kiu inkluzivas retajn versiojn de la revuo. La revuo ne aperis ekde 2015.

Historio de la revuo 
Antaŭ la dua mondmilito jam ekzistis antaŭaj projektoj, nome Internacia Scienca Revuo, Scienca Gazeto, Teknika Revuo kaj Bulteno de ISAE.

Eksteraj ligiloj 

  (ekde 2012)
Kompleta arkivo de Scienca Revuo ekde la jaro 1949 (PDF-dosieroj de ĉiuj artikoloj)
Artikoloj de Scienca Revuo en STEB
 Artikoloj aperintaj en Scienca Revuo inter 1949-2000 listigitaj laŭ fakoj
Enhavtabeloj ekde 1993

Esperanto-gazetoj
Sciencaj gazetoj
Internacia Scienca Revuo

Esperanto-gazeto - ISAE

Internacia Scienca Revuo estis organo de ISAE, fondita en 1904, ĉesis en 1923. Sume estis eldonitaj pli ol 4000 paĝoj po 8 grandformataj volumoj ĉiu-jare.  Redaktis Fruictier, Saussure, Thalwitzer, Döhler, Robin, Rollet de l'Isle kaj Wüster. 

 
Aperadis jene:
Paris januaro 1904 - decembro 1906
Genève januaro 1907 - decembro 1909
Kötzschenbroda (apud Dresdeno) januaro 1910 - februaro 1911 
Horrem (apud Kolonjo) septembro 1922 - junio 1923

Daŭriganto estas Scienca Revuo.

EdE-I

Internacia Scienca Revuo. Organo de ISAE, fond. en 1904, ĉesis en 1923. Redaktis Fruictler, Saussure, Thalwitzer, Dohler, Robin, Rollet de l' Isle, Wüster. "Fondita por sciencistoj tiu gazeto iom post iom pleniĝis je artikoloj de amatoroj, lingvaj diskutoj, reformaj polemikoj, fremdaj al scienco." (BIL, p: 314.) v. Scienco.

Aperis en 1904
Malaperis en 1923
Esperanto-gazetoj
Sciencaj gazetoj
Respublikismo

Respublikismo estas la kredo, ke la reĝimo de lando devas esti respubliko, anstataŭ, ekzemple, monarkio. Respublikisto povas kredi, ke iu certa lando devas esti respubliko, sen havi opinion pri aliaj landoj, aŭ povas kredi, ke ĉiuj landoj devas esti respublikoj.

Republikismo estas malnova ideo. Jam Platono priskribis la respublikon kiel ideala reĝimo, kvankam tute utopia.

Klasika respublikismo aŭ en angla classical republicanism, konata ankaŭ kiel civic humanism (civitana humanismo), estas formo de respublikismo disvolvigita en la Renesanco inspirita de la registaraj formoj kaj verkoj de la klasika antikveco, ĉefe tiuj de klasikaj verkistoj kiaj Aristotelo, Polibio, kaj Cicerono. Klasika respublikismo estis konstruita ĉirkaŭ konceptoj kiaj civila socio, civitana virto kaj miksa registaro. Dekomence, en la klasika periodo mem la termino respublikismo fakte ne ekzistis, sed estis uzata la latinlingva termino res publica, kiu tradukeblas laŭvorte kiel "la publika aĵo" aŭ "la publika afero".

Vidu ankaŭ 
 Turkio

Notoj
Kastelo Tattershall

La Kastelo Tattershall situas en la urbeto Tattershall en la angla provinco Lincolnshire.

Ĝi estis konstruita el brikoj inter 1434 kaj 1445 de Ralph Cromwell, Lordo-Kanceliero de Henriko la 6-a . 

Ĝi anstataŭigis pli fruan kastelon.

La fortikaĵo estas pli ol 30 metroj alta.

Kvankam la kastelo estis protektita per muro kaj du ĉirkaŭfosaĵoj la ĉefturo posedis grandajn fenestrojn atakeblajn. La ĉefturo estis fakte vere grandioza kampara domego konstruita por aspekti kiel granda defensiva fortikaĵo el la 12-a jarcento.

La brikaĵo, interne kaj ekstere estas tre altkvalita, kiel ekzemple la gotikaj kamenoj.

Post la morto de Lordo Oliver Cromwell la bieno transiris al la reĝo kaj poste al la grafoj de Lincoln.

Finfine Lordo Curzon aĉetis ĝin en 1911. Li renovigis la turon, kiu estis en ruina stato kaj elfosis denove la ĉirkaŭfosaĵon. Li ankaŭ savis la ŝtonajn kamenojn, kiujn oni forprenis kaj intencis sendi al Usono.

En 1926 Lordo Curzon testamentis la kastelon al la National Trust(Nacia Fondaĵo).

Oni ne rekonstruis la eksteran muron kaj nuntempe la kastelo staras sola kaj estas videbla de longa distanco.

Tattershall
Lincolnshire
King's Lynn

King’s Lynn estas urbo ĉe la rivero Great Ouse en la angla provinco Norfolk.

En la 12-a jarcento ĝi estis parto de la sinjorabieno de la epsikopo de Norwich.
Kiam Henriko la 8-a disigis la monaĥejojn en 1538 ĝi fariĝis reĝa proprietaĵo.

La Guildhall (antikva urbodomo) konstruita en 1421 kaj la Town Hall (urbodomo) konstruita en 1895 estas la plej imponaj konstruaĵoj en la urbo.

En la 14-a jarcento la urbo estis grava komerca haveno kaj ĝi vere prosperis en la 17-a jarcento pro la eksportado de grejno – la doganejo estis konstruita en 1683.
Ĝi ankaŭ estis grava centro por vitrofabrikado.

Hodiaŭ ĝi ankoraŭ restas grava en ambaŭ .

Ĝi estis la naskiĝloko de George Vancouver kiu vojaĝis al la usona marbordo kaj donis sian nomon al la insulo kaj la urbego Vancouver.

Urboj de Norfolk
Winchester

La historie grava urbo Winchester (esperantigebla Vinĉestero, kvankam pri tiu formo ĝis nun ne indikiĝis eĉ unusola vortara, literatura aŭ ĵurnalisma fonto) estas la ĉefurbo de la provinco Hampshire (mallongigo:Hants) en suda Anglio, en rivera valo de Itchen kun ĉirkaŭ 36.000 loĝantoj.

Winchester estis la ĉefurbo de la antikva regno Wessex.

Situo de la regiono alportis, ke jam la romianoj setlis tie. Tiam la urbo nomiĝis Venta Belgarum. En la 7-a jarcento, la okcidentaj saksoj translokigis la episkopan sidejon tien ĉi el Dorchester. Dum regado de Alfredo la Granda (871–899) kaj epoko de la saksaj episkopoj, ĝi iĝis spirita centro.

Tie estas entombigita reĝo Alfredo kaj aliaj reĝoj. Dum la dana reĝo Knuto la Granda (regis inter 1016–35), tie estis la reĝa sidejo. La florado de la komunumo daŭris eĉ post la normana konkero (1066), ĉar ĝi estis facile atingebla el la normandiaj bienoj de la reĝo. En la urbo okazis ekde fino de la 11-a jarcento ĝis la 19-a jc. la ĉiujara foiro de Sankta Edjed.

Dum regado de Stefano (1135–54) okazis civita milito kaj incendio neniigis la urbon. Poste Londono iĝis gvida komunumo kaj Winchester iĝis trankvila urbeto.

Gravaj historiaj konstruaĵoj estas la Katedralo de Winchester, konstruita en la 11-a jarcento, la Granda Halo (angle; The Great Hall) la sola restanta parto de la Reĝa Palaco (iama normana fortikaĵo) kaj la Kolegio Winchester (angle; Winchester College) prestiĝa privata lernejo fondita en 1382. Oni povas ankoraŭ hodiaŭ vidi la mezepokan urbopordon kaj urban krucon. Hospitalo Sankta Kruco estas datita je 1136.

S-ta Swithun estis episkopo de Winchester en la 9-a jarcento.

Vidu ankaŭ
 Vinĉestera Trezoro

Urboj de Britio
 
Urboj de Sud-orienta Anglio
Hampshire
Londona maratono

La Londona maratono estas amase partoprenata maratono en Londono, Britio. Ĝi unue okazis en 1981, kaj tradicie estas okazigata dum semajnfino en printempo - inter la mezo de marto kaj la mezo de aprilo. Ekde 2006, ĝi estas unu el kvin (ekde 2013 ses) konkursoj en ĉiujara serio (angla nomata World Marathon Majors) pri plaj gravaj mondaj matatonoj, kun vetkuroj en Tokio, Bostono, Londono, Berlino, Ĉikago kaj Novjorko.

Rezultoj de 2003 (la 13-an de aprilo) 

Rezulto – virinoj

 1. Paula Radcliffe, Britio – 2h 15m 25s - nova mondrekordo
 2. Catherine Ndereba, Kenjo – 2h 19m 55s
 3. Deena Drossin, Usono – 2h 21m 16s

Rezulto – viroj

 1. Gezahegne Abera, Etiopio – 2h 7m 56s
 2. Stefano Baldini, Italio – 2h 7m 56s
 3. Joseph Ngolepus, Kenjo – 2h 7m 57s

Komparu kun 
Maratono ~ longdistanca kuro

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo
 www.42k195.com 
 http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A793271 
 http://www.justgiving.com/londonmarathon  
 http://www.getkidsgoing.com/join-marathon.html 

Sporto en Londono
Maratonoj
UK 1987

La 72-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en la Jubilea Jaro 1987 (100 jarojn post la eldono de la Unua Libro), de la  ĝis la  en Varsovio, Pollando. La kongreso estis rekorda kun 5946 partoprenintoj el 73 landoj. Kongresejo estis en la prestiĝa kaj giganta Pałac Kultury i Nauki (Kultur- kaj Sciencpalaco) en la urbocentro de Varsovio. La kongresa temo estis "Cent jaroj de internacia kulturo".

Dum tiu UK Terminologia Esperanto-Centro estis oficiale fondita. En la prezidio sidis, apud renomaj fakuloj, la sekretario de AdE, la prezidanto de ISAE, la sekretario de Akademio Comenius, estrarano de CED, la projektgvidanto de DLT kaj la prezidanto de UEA. Tiu altranga personaro kvazaŭ simbolizas la grandan intereson kaj aprezon, kiun "La Movado" dediĉis al la terminologia problemaro. Aliflanke la tri TEC-gvidantoj sur la podio, nome la sekretario kaj la sekciestroj por normigo kaj landaj reprezentantoj estis la solaj funkciuloj.

Roman Dobrzyński, membro de LKK, filmis la kongreson en Varsovio cent jarojn poste.

Spektakloj 
Dum la Kongreso okazis rekorda nombro da koncertoj kaj da teatraj prezentaĵoj. Ĉi kongreso estis kvazaŭ festivalo de la Esperanto-kulturo.

Koncertoj 
 Joëlle Rabu
 Lodza ĥoro
 Kongresa ĥoro, Odo al Ĝojo de Schiller kaj Beethoven.

 Pola tenoro
 Rusa belkantistino
 Arĝentina pianistino
 Korea kortdancistino
 Familia kantgrupo el Lodzo

Prezentitaj teatraĵoj 
 Bulgara Esperanto-Teatro
 La kaverno de Salamanka, de Miguel de Cervantes
 Pikniko sur batalkampo, de Fernando Arrabal
 Nia kara lingvo Esperanto, bazita sur Esperanta literaturo
La Krizalido
 Ĉu dio bojas ? (aŭ Aminda kretenino), de François Boyer
 La plezuro disiĝi, de Jules Renard
 Teatr Powszechny (Teatro Universala) el Łódź
 Feliĉa evento, de Sławomir Mrożek
 Gdanska Esperanto-Teatro (Wanda Neumann, Wiesław Nowicki)
 Vizaĝoj kaj maskoj, Janusz Korczak
 Vida Jerman
 Virino kiu flustris en uragano, de Spomenka Štimec
 Jadwiga Gibczyńska
 Zamenhof
 Jerzy Fornal, el Nacia Teatro de Varsovio
 Sopiro... Laboro... Espero..., poezio kaj paroladoj de L. L. Zamenhof
 Mirosław Henke, aktoro de la Studia Teatro "83" el Łódź
 La travivaĵoj de la brava soldato Śvejk, de Jaroslav Hašek
Urszula Tupajka, amatora aktorino el Bydgoszcz
 Omaĝe al nia majstro, laŭ L. L. Zamenhof kaj Antoni Grabowski
 Julio Baghy - homo bona, laŭ Julio Baghy, Kálmán Kalocsay
Teatro Verda Monto (KVM), el Zielona Góra (ĉefrolis Mira Rządzka)
 Lulkanto, de Samuel Beckett
 Cikonioj, de Adam Sikorski
 Serenado, de Sławomir Mrożek (kunlabore kun Teatro Krizalido, sola atingo de projekto de granda internacia trupo por la jubileado de Esperanto)

Pupteatroj 
 Pupteatro Rabcio (Maciej Z. Tondera)
 Kion mi diros - tion mi diros, de Maciej Z. Tondera laŭ Kazimierz Przerwa-Tetmajer
 La ruĝa ĉapeto, de Anna Januszewska
 Ŝtata Pupteatro Vraca
 La ovo, de Boris Aprilov
 Robert Bánky
 Pupmiksaĵo, de Robert Bánky
 Infana pupteatro "Rideto" el Radom
 Cindrulino, de Jan Brzechwa.

Vidu ankaŭ 
 IJK 1987

Eksteraj ligiloj 
 Unu-hora filmo pri la 72-a UK, de Roman Dobrzyński sur ITVC (pola reta televida kanalo) 

Esperanto-renkontiĝoj en Pollando
Esperanto-renkontiĝoj en 1987
Varsovio
1987 en Pollando
Kolegio Ruskin

La Kolegio Ruskin, fondita en 1899  estas sendependa kolegio en Oksfordo, Anglio.

Ĝi estis kreita por provizi universitatnivelan edukadon por homoj kiuj , pro diversaj kaŭzoj, ne havis tian eblecon pli frue en la vivo.

La kolegio havas fortajn ligojn kun la sindikata movado kaj multaj gvidantoj en la laborista kaj sindikata movadoj studis tie.

La kolegio bonvenigas studentojn kiuj volas redoni ion al la socio.

La meza aĝo de la studentoj estas 35 jaroj.

La kolegio  ne estas parto de la Universitato de Oksfordo sed malgraŭ tio fortaj ligoj ekzistas inter la du.   Ekzemple la studentoj de Ruskin rajtas uzi bibliotekojn kaj ĉeesti prelegojn en la universitato mem.

La kolegio portas la nomon de John Ruskin.

Eksteraj ligoj

Oficiala TTT - (nur en la angla lingvo)

Anglio
William Ewart Gladstone

William Ewart GLADSTONE (, ) estis brita ŝtatisto kaj ĉefministro inter 1868 – 1874, 1880 – 1885, 1892 – 1894, kaj ankaŭ en la jaro 1886. Li estas bonkonata pro la enkonduko de deviga elementa eduksistemo kaj la plivastigo de voĉdonrajtoj.

Biografio 
Li naskiĝis en Liverpool kaj studis ĉe la Universitato de Oksfordo.

Li fariĝis parlamentano en 1832 kiel reprezentanto de la Konservativa Partio. William Gladstone (mem iama Peelite) serĉis doni al Irlando gradon da aŭtonomio, movo kiu estis kontraŭbatalita de elementoj en kaj la maldekstraj kaj dekstraj flankoj de lia partio. Tiuj forfendetiĝas por iĝi la Liberalaj Uniistoj (gvidite de Joseph Chamberlain), formante koalicion kun la Konservativuloj antaŭ kunfalado kun ili en 1912.

Li forte subtenis “liberan komercon” kaj estis la Financa Ministro inter 1852 – 1855 kaj 1859 – 1866.

En 1867 li fariĝis estro de la Liberala Partio.

Ĉefministroj de Britio
Britaj politikistoj
Viktoria epoko
Jane Goodall

Jane Morris GOODALL (3-a de aprilo, 1934) estas unu el la plej eminentaj spertuloj pri primatoj.
Ŝi ne edukiĝis kiel sciencisto, sed laboris kiel sekretario en Bournemouth, Anglio.

Ŝi havis grandan intereson pri bestoj kaj pro tio fine akiris postenon en 1966 kiel sekretario de antropologo Louis Leakey en Afriko.

Post kelkaj monatoj ŝi sukcesis konvinki lin, ke ŝi estus taŭga persono por studi grupon de ĉimpanzoj en la arbaro Gombe apud lago Tanganjiko.

Inter ŝiaj gravaj eltrovoj ŝi rimarkis ke ĉimpanzoj montras homsimilan konduton - ekzemple, ke ili kapablas krei kaj utiligi ilojn.

En 1977 ŝi fondis instituton por mediprotektado.

Ŝia kolego estis Géza Pál Teleki.

Vidu ankaŭ 
 Roger Fouts
 Dian Fossey
 Centra-zambezaj mjombaroj

Eksteraj ligiloj 

 (angle) Jane Goodall Institute

Anglaj biologoj
Etologoj
Anglaj antropologoj
Usonaj zoologoj
Primatologoj
Daŭripovaj aktivuloj
Tanzanio
Nederlandaj nobeloj
Oficiroj de la Honora Legio
Damoj Komandoroj de la Ordeno de Brita Imperio
Verkistoj pri Afriko
Anglaj vegetaranoj
Londonanoj
Premio Templeton
Nord-Katalunio

Geografio > Eŭropo > Iberio - Francio > Katalunio > Nord-Katalunio

Nord-Katalunio estas historia regiono de Katalunio norde de Pireneoj apartenanta al Francio, kaj ĝi etendiĝas sur la franca departemento Pyrénées-Orientales. Ĝi estas ankaŭ nomata Rusiljono, kvankam Rusiljono estas nur la nomo de la plej orienta komarko, kie troviĝas la ĉefurbo la regiono: Perpinjano.

Vidu ankaŭ 
 Pyrénées-Orientales

Katalunio
Katalunaj Landoj
Protestoj sur placo Tian An Men

De la 15-a de aprilo ĝis la 4-an de junio 1989 okazis manifestaciado de studentoj, laboristoj kaj intelektuloj en la placo Tian An Men de Pekino, Ĉinio. En la fino la ĉinaj ŝtataj aŭtoritatoj ordonis perfortan punon; la Popola Liberiga Armeo invadis la Placon Tian An Men helpe de tankoj, terurante kaj mortigante: oni kalkulas ĝis 2 600 mortintojn kaj 10 000 vunditojn en nura semajnfino. (La ĉina registaro oficiale diras, ke nur kelkcent pereis.)

Bildoj de tiu tragedio estis montritaj tutmonde kaj simbolas la maldemokratecon de la ĉina reĝimo, ekzemple la bildoj pri la fama tankviro. Dum kaj post la manifestacioj, la ĉina registaro arestis kaj fojfoje mortpunis multajn organizantojn.

Vidu ankaŭ 
 Diino de demokratio
 Liu Xiaobo
 Incidento 228
 Tibeta ribelo (1959)

Eksteraj ligiloj 
 "All references to Tiananmen Square massacre closely censored for 20 years"  Reports Without Borders. June 2, 2009

 
Konfliktoj en 1989
Historio de Ĉina Popola Respubliko
Masakroj de la 20-a jarcento
Protestoj en la 20-a jarcento
Homaj rajtoj en Ĉinio
Ribeloj en Ĉinio
Protestoj en Ĉinio
1989 en Ĉinio
Prakrito

(परकृित = naturo, do prakritoj estas la naturaj lingvoj kompare kun sanskrito: la kultura lingvo) La prakritoj estas al sanskrito kiel la vulgara latino al la klasika latina.

Kronologie, la hindarjaj lingvoj estas dividitaj en tri grupojn:

1. La prahindaj (veda kaj sanskrito).

2. La mezhindaj (prakritoj).

3. La novhindaj (hindia, bengala lingvo, sinhala kaj multaj, multaj aliaj).

Prakrito ne estas unueca lingvo, sed lingvoj - aŭ dialektgrupo. La plej konataj variaĵoj estas tiuj uzitaj en la skribaĵoj de la budhismo (vidu palio) kaj ĝajnismo.

Kiam la budhisma imperiestro Aŝoko, kelkajn jarcentojn post la Budho, disvastigis moralajn konsilojn tra sia regno per siaj rok- kaj kolonediktoj, li skribis ĉiun el tiuj en la loka lingvo, plejofte iu prakrito. Ĉar la sama teksto ofte estas ripetata plurloke, oni do povas ankoraŭ nun interkompari la tiamajn dialektojn.

(Ne ĉiuj ediktoj estis prakritlingvaj, tamen. En la plej nord-okcidenta angulo de lia tiama imperio troveblas du ediktoj en la greka kaj unu en la aramea.)

 
Kulturo
Lingvo
Robert Walser

Robert WALSER [ˈrobɛrt ˈvalzər] (naskiĝis la 15-an de aprilo 1878, mortis la 25-an de decembro 1956) estis svisa verkisto.

Robert Walser naskiĝis en Bielo. Ĉar lia provo, fariĝi aktoro, fiaskis, li vivtenis sin per diversaj okupoj en oficejoj kaj dediĉis sin al la verkado. Dum pluraj jaroj li vivis ĉe sia frato, la pentristo Karl Walser, en Berlino, konatiĝis tie kun diversaj verkistoj, sed liaj verkoj ne trovis vastan agnoskon kaj li revenis al Svislando. Psikaj problemoj turmentis lin kaj ekde la jaro 1929 li pasigis sian vivon en psikiatriaj hospitaloj. La literaturan valoron de la Robert Walser (kiu nuntempe ofte estas komparata kun Franz Kafka) la fakularo ekkonis nur post la Dua mondmilito. Robert Walser mortis en Herisaŭ, Kantono Apencelo Ekstera.

Listo de verkoj 

 Geschwister Tanner (romano, 1907)
 Der Gehülfe (romano, 1908)
 Jakob von Gunten (romano, 1909)
 Kleine Dichtungen (rakontoj, 1914)
 Der Spaziergang (rakonto, 1917)
 Die Rose (eseo, 1925)
 Gedichte (poemoj, 1944)

Eksteraj ligiloj 
 http://www.mikrogramme.de 
 http://www.mikrogramme.de/walser_b 
 http://www.walser-archiv.ch 
 http://www.beste-texte.com/index.php 

Svisaj verkistoj
Germanlingvaj verkistoj
Edna Ferber

Edna FERBER (*  en Kalamazoo, Miŝigano, †  en Novjorko) estis usona verkistino hungardevena.

Ŝia verkaro konsistas el sentimentalaj, foje socikritikaj romanoj kaj dramoj, kiuj estas vaste legataj kaj grandparte ankaŭ filmigitaj. En la jaro 1925 la verkistino pro la romano So Big gajnis la Premion Pulitzer.

Listo de verkoj 
 Fanny Herself (romano, 1917)
 So Big (romano, 1924)
 Showboat (romano, 1926)
 Cimarron (romano, 1929)
 American Beauty (romano, 1931)
 Saratoga Trunk (romano, 1941)
 Great Son (1945)
 Giant (romano, 1952)
 Ice Palace (romano, 1958)

En Esperanto aperis 
 Fanny / Trad. Berno Fabo, 1934.

Usonaj verkistoj
Naŭ Prodoj

La mezepoka aŭtoro Jean de Longuyon nomis la Naŭ Produloj (Neuf Preux), naŭo da historiaj kaj legendaj viroj, kiel modelo por kavaliroj:

 Tri el la Antikveco
 Aleksandro
 Hektoro
 Julio Cezaro
 Tri el la Malnova testamento
 Davido
 Joŝuo
 Jehuda Makabeo
 Tri el la kristanismo
 Reĝo Arturo
 Gotfredo de Bouillon
 Karolo la Granda

Priskribi iliajn virtojn iĝis ofta temo de kavalirismaj aŭtoroj kaj artistoj.

Sammaniere aperis respondaj listoj da naŭ virinoj.

Aliaj grupoj da legendaj kavaliroj estis la Dekdu Paruloj de Francio kaj la kavaliroj de la Ronda Tablo.

Eksteraj ligiloj 

 The Nine Worthies by Deirdre O'Siodhachain , angle.

Literaturo
Historio de Eŭropo
Graflandoj de Anglio

La graflandoj (angle: counties) de Anglio estas grava parto de la sistemo de loka regado kaj administrado en Anglio (angle: local government).

Graflandoj kutime estas dividitaj en kelkaj distriktaj konsilantaroj. Ĉiu distrikta konsilantaro havas apartajn respondecojn.

Ĉiu graflando troviĝas en regiono kaj ĉiu graflando enhavas distriktajn konsilantarojn :

Listo de la graflandoj de Anglio 

 Bedfordŝiro
 Bukingamŝiro
 Kembriĝŝiro
 Ĉeŝiro
 Derbiŝiro
 Devono 
 Dorseto
 Durhamo
 Esekso
 Glosterŝiro
 Hampŝiro
 Hertfordŝiro
 (Huntindonŝiro historie estis mem graflando, nun temas pri distrikto de Cambridgeshire)
 Kento
 Kornvalo
 (Kumberlando, historie estis mem graflando, nun temas pri parto de Kumbrio)
 Kumbrio
 Lankaŝiro
 Lesterŝiro
 Linkolnŝiro
 Norfolko
 Nordhamptonŝiro
 Nordhumberlando
 Notingamŝiro
 Oksfordŝiro
 Ŝropŝiro
 Somerseto
 Stafordŝiro
 Sufolko
 Surio
 Varvikŝiro
 Viltŝiro
 Vorsterŝiro

 Vajt-Insulo estas graflando sed ne enhavas distriktojn.

Jam ne estantaj graflandoj 
Kelkaj restas kiel unuopaj instancoj sed ne plu estas graflandoj. Aliaj ne plu ekzistas sed la nomoj ankoraŭ estas uzataj en statistikoj, adresoj, ktp.
 Avonio – nuntempe unuopaj instancoj
 Berkŝiro
 Herefordŝiro – nuntempe unuopaj instancoj
 Humberflanko – nuntempe unuopaj instancoj
 Jorkŝiro
 Klevelandio – nuntempe unuopaj instancoj
 Kumbrio
 Midelsekso – nuntempe parto de Pli Granda Londono kaj Surio
 Rutlando
 Susekso – nuntempe du graflandoj Okcidenta Susekso, Orienta Susekso
 Tajno kaj Vero
 Vestmorlando

Vidu ankaŭ 
 Loka regado kaj administrado en Britio
 Regionoj de Anglio
 Metropolaj provincoj de Anglio
 ISO 3166-2:GB

Eksteraj ligiloj 

 informoj pri la graflandoj de Anglio, Kimrio kaj Skotlando antaŭ de la ŝanĝoj de 1974 ()
 informoj pri la ŝanĝoj de 1974 rilate al la graflandoj de Anglio, Kimrio kaj Skotlando antaŭ de la ŝanĝoj de 1974 ()

 

 

 
Anglio
Regionoj de Anglio

Anglio estas dividita en 9 regionoj.

Tiu nombro inkluzivas Pligrandan Londonon sed tiu ĉi estas unika speco de regiono.

Ĉiu el la naŭ regionoj havas registaran oficejon kaj diversajn aliajn organizaĵojn ekz. por stimuli komercon ktp.

La registaro enkondukis regionojn en la 1990-aj jaroj kaj nun pretas plifortigi ties rolon kaj respondecojn. Ĝi ankaŭ pretas enkonduki elektitajn asembleojn se la loĝantaro volas tion havi.

Regionoj 
 (1) Pligranda Londono
 (2) Sudorienta Anglio
 (3) Sudokcidenta Anglio
 (4) Okcidentaj Mezlandoj
 (5) Nordokcidenta Anglio
 (6) Nordorienta Anglio
 (7) Jorkŝiro kaj la Humbero
 (8) Orientaj Mezlandoj
 (9) Oriento de Anglio

Eksteraj ligiloj 

 informoj en retejo de la brita parlamento
 informoj de retejo election.demon.co.uk 
 informoj de retejo statistics.gov.uk
 mapoj de la regionoj

Vidu ankaŭ 
 Cotswolds
 Loka regado kaj administrado en Britio
Katedralo Lincoln

La katedralo de Lincoln situas sur monteto kaj superegas kaj la urbegon Lincoln kaj la ĉirkaŭaĵon. Ĝi estas videbla el longa distanco.

Ĝi estis konstruita inter la 12-a kaj 14-a jarcentoj kaj havas 3 turojn. Ĉe la plej alta pinto ĝi atingas 111 metrojn.

La katedralo estis konstruita el mielkolora ŝtono kaj super la ĉefenirejo troviĝas ŝtona koboldo bone konata tra la tuta lando kiel la Lincoln-a Imp.
La koboldo estas ofte uzata kiel simbolo de la urbo kaj la provinco.

Ekster la katedralo staras granda statuo de eminenta filo de la provinco, Lincolnshire. La statuo montras la poeton Alfred, Lord Tennyson, kiu naskiĝis en la vilaĝo Somersby kaj inter 1850 kaj 1896 estis la oficiala poeto de la monarko (oficiala titolo Poet Laureate).

Lincoln
Lincolnshire
Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1310-1319
Ŝasano

Ŝasano (, śāsana; ) estas termino uzita de budhanoj kaj ŝivanoj por paroli pri iliaj religioj kaj praktikoj.

En budhismo
La vorto signifas "mesaĝo" (same kiel greke angelion en Evangelio), kaj en budhismo estas uzata por paroli pri budhismo kiel historia fakto. Ŝasano havas komencon kaj finon, sed la vero kiun ĝi esprimas (darmo) estas, laŭ budhismo, tempe sendependa kaj ekzistas ĉu iu konas ĝin ĉu ne.

Referencoj 

Terminaro de Budhismo
Ŝivaismo
Samgo

Samgo estas budhisma komunumo de bikŝuoj kaj unu el la tri gemoj de budhismo, kune kun la budho kaj la darmo.

Etimologio 

La vorto samgo devenas de la vorto saṃgha (संघ) en Sanskrito, uzita en pluraj lingvoj de Barato, kiu signifas asocio''' aŭ komunumo. Ĝi estis historie uzita en politika kunteksto por paroli pri registaro de respubliko aŭ raĝlando. En la Teravadaj tekstoj en Palio troveblas kunmetaĵoj kiel ñāti-saṇgha, "parenc-aro".

En Esperanto, ĝi prenas la signifon uzitan en budhismo, por paroli pri la budhisma eklezio, sed pli vastsence ĝi povas ankaŭ signifi sanktulojn aŭ piulojn.
 Esperantigo de la vorto saṃgha 
Laŭ la kutimoj en Esperanto, la vorto saṃgha estus esperantigita kiel sangao, sed la vorto eniris la vortarojn per la formo samgo kaj tial ĝi estas escepto, same kiel la vorto budho, kiu fariĝis preferata anstataŭ la vorto budao de budhismaj asocioj, kiel Budhana Ligo Esperantista.
 Signifo 

Kelkaj eruditoj atentigas, ke la vorto saṃgha estas ofte misuzita en Okcidento por paroli pri kiu ajn budhisma komunumo. Por paroli pri la budhanaro, la vortoj pariṣā kaj gaṇa estas pli ĝustaj:Pariṣā signifas disĉiplaro kaj parolas pri la kvar grupoj da disĉiploj de la budho Gotamo: la ekleziaj bikŝuoj kaj bikŝuinoj, kaj la laikaj adeptoj kaj adeptinoj.Gaṇa signifas grupo, amaso, tribo kaj estas uzita por nomi kiun ajn grupon.

La seneklezia sekto Soka Gakkai, nova religia movado kiu komenciĝis kiel organizo de laikoj kiu disiĝis el la skolo Nichiren Shōshū en Japanio, kontraŭas la tradician difinon de la vorto saṃgha kaj interpretas la trian gemon kiel la laikoj, sed la skolo Nichiren Shōshū tamen subtenas la tradician difinon de saṃgha kiel la eklezio.

Laŭ Teravado, la termino samgo ne priskribas la laikajn adeptojn nek la tutan budhanaron.

Laŭ la taja pliaĝa bikŝuo Ajaan Lee Dhammadharo, la vorto saṃgha, kiel substantivo, signifas tiujn, kiuj bikŝuiĝis kaj surhavas la flavan robon, sed li distingas du tipojn de samgo: sammuti-saṅgha (konvencia samgo) kaj ariya-saṅgha (nobla samgo). Membrecon al la konvencia samgo oni atingas pro konsento de la bikŝuaro kaj ceremonio kun atestantoj laŭ diras la Vinajo, sed membrecon al la nobla samgo oni atingas kiam kiu ajn, ĉu bikŝuo aŭ ne, atingas unu el la kvar stadioj de vekiĝo rezulte de agado kaj praktikado, sen kia ajn ceremonio. Kiam tiu kvalito de transcendeco aperas en la koroj de la praktikantoj, ili povas nur renaskiĝi en la ĉielaj regnoj, kaj neniam en la inferaj.

Komitato de Japana Budhana Ligo Esperantista tradukas la vorton saṃgha kiel frataron kaj eksplikas, ke ĝi povas signifi kiun ajn kiu kuniĝas por aŭdi la instuojn de la Budho, sed ankaŭ klarigas ke la tradicia senco de samgo'' estas nur la budhisma eklezio.

Vidu ankaŭ 
Tri gemoj
Budho
Darmo
Bikŝuo

Notoj

Referencoj 

 
Terminaro de Budhismo
Rusiljono

Rusiljono (france : Roussillon, katalune : Rosselló), estas historia kataluna komarko de Nord-Katalunio, nun parto de la franca departemento Pyrénées-Orientales. Ties ĉefurbo estas Perpinjano.

Terminologio 
"Rusiljono" estas ofte uzata kiel sinonimo de Nord-Katalunio, pro tio ke ĝi estas ties plej granda, popolumita kaj ekonomie grava regiono, kaj pro tio, ke la historia grafejo de Rusiljono grandparte koincidas kun la hodiaŭa Nord-Katalunio (krom ĉe Alta Cerdanya).

Vidu ankaŭ 
 Historio de Francio
 Historio de Hispanio

Eksteraj ligiloj 
 http://www.vilaweb.cat/www/catalunyanord  
 http://visualiseur.bnf.fr/Visualiseur?Destination=Daguerre&O=7860987&E=JPEG&NavigationSimplifiee=ok&typeFonds=noir 
 http://www.bnf.fr 
 http://www.grec.net/cgibin/dificil.pgm?PGMORI=E&NDCHEC=0056936 

Naturaj regionoj de Francio
Komarkoj de Katalunio
Centro

La vorto centro povas signifi
 Centro-Valo de Luaro: Regiono de Francio
 Centro estas la geometria punkto en la mezo de figuro.
 Laŭ ŝako, la centro aludas la centraj kvar ĉeloj (d4,e4,d5,e5) kiuj estas strategie gravaj dum ĉiuj fazoj de la ludo.
 Centro estas spiritisma nomo por preĝejo.
 Centro povas signifi fonton de informado aŭ propagando, kiel Esperanto-Kultur-Centro aŭ Terminologia Esperanto-Centro.
 Centro ofte estas la meza aŭ malnova parto de urbo.
 Laŭ politiko, la centro estas la mezo inter du partioj, kiel liberalismo kaj konservatismo.

Vidu ankaŭ 
 Centrulo estas ludanto de futbalo kaj aliaj sportoj
Listo de mondaj heredaĵoj

Monda Heredaĵo estas aparta loko (kiel arbaro, montaro, lago, dezerto, konstruaĵo, aro da diversaĵoj aŭ urbo), kiun Unesko elektis por la internacia programo de Monda Kultura kaj Natura Heredaĵo pro ties natura, historia aŭ kultura valoro. Oni distingas inter
 Monda Kulturheredaĵo de Unesko (homfaritaj objektoj)
 Monda Naturheredaĵo de Unesko (naturaj objektoj)

Landoj kun 10 aŭ pli da ejoj de la Monda Heredaĵo 
Italio, kun sia 44 lokoj, havas la plej grandan nombron da ejoj de la Monda Heredaĵo.

Tabelo de mondaj heredaĵoj

Listo de Konferencoj de Unesko

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Monda Kulturheredaĵo de Unesko : listo de la mondaj heredaĵoj (angle, france kaj hispane)
 Por partopreni en dokumentado pri la Monda Kulturheredaĵo de Unesko: VRheritage.org .

Galerio 

Unesko
!