alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Izraelidoj

Izraelidoj estas la idoj de Izrael, la patriarko Jakobo, filo de Isaak, filo de Abraham. La kutima nomo hodiaŭ por ili estas judoj, sed la nomo estis nekonata antaŭ la 6-a jarcento a.K. Ili estas ankaŭ konataj kiel hebreoj.

Izrael aŭ Jakobo havis 12 filojn:

 Ruben
 Simeon
 Levi
 Jehuda
 Isaĥar
 Zebulun
 Jozef
 Benjamen
 Dan
 Naftali
 Gad
 Aŝer

La 12 filoj estas la prapatroj de la 12 triboj de la Izraelidoj. La Levidoj, la tribo de Levi, donis la pastrojn kaj la tribo de Jehuda donis multajn reĝojn (ekzemple, David kaj Salomono) kaj, laŭ la profetoj, donos la Kriston. Jesuo Kristo mem estis el la tribo Jehuda, sed la
Makabeoj estis Levidoj.

En la tempo de David, 40% da Izraelidoj estis el la tribo de Jehuda. Sed en la 6-a jarcento a.K., post la konkero de Asirio kaj Babilonio, la Izraelidoj estis plejparte el Jehuda, do ili nun estis konataj kiel la judoj (el la nomo "Jehuda").

Sub la reĝoj David kaj Salomono, la 12 triboj estis unuigitaj en unu nacion, Izraelo, kies ĉefurbo estis Jerusalemo. Izraelo estis dividita inter la triboj: ĉiu tribo, escepte de la Levidoj, havis sian propran landeron. La Levidoj, kiel la pastra klaso, loĝis dise tra Izraelo.

Post la morto de Salomono, la naŭ triboj de la nordo ribelis kontraŭ la filo de Salomono, lia sekvanto reĝo Rahoboam. Do la reĝlando diskrevis, fariĝinte Izraelo en la nordo kaj Judujo de Jerusalemo kaj la sudo, kie loĝis la granda tribo de Jehuda kaj la malgranda tribo Benjamen. Judujo sekvis la dinastion de David kaj servis Javeon ĉe la Templo de Jerusalemo. Sed Izraelo servis (laŭ la rakonto de la Biblio kaj Josephus) fremdajn diojn kaj malbonajn reĝojn, spite de la avertoj de la profetoj.

En la 7-a jarcento a.K., Asirio englutis Izraelon kaj transloĝigis la naŭ tribojn al Persio, kie ili malaperis kiel gento. En Izraelo Asirio anstataŭis genton el Persio, la kuteanojn laŭ Josephus. Ili fariĝis nova gento, la Samarianoj.

En la 6-a jarcento a.K., Babilonio englutis Judujon kaj transloĝigis la du tribojn al Babelo, sed ili revenis kiam Babilonio falis sub Ciro el Medujo.

Do, post Ciro, nur tri triboj travivis: la du triboj de Judujo (Jehuda kaj Benjamen) kaj la Levidoj, kiuj loĝis en ambaŭ Judujo kaj Izrael.

Vidu ankaŭ 
 Tribo de Jehuda
 Levido
 Islama Banu Haŝim

Etnoj
Izraelo
IP



IPv4 
IP (mallongigo de la angla  -- "Interreta Protokolo") estas protokolo de la Interreto
kiu abstraktas la fizikan reton (Ethernet, stafetringo, telefonaj linioj, ktp) kaj provizas interfacon al ĝi por
la pli altnivelaj protokoloj TCP, UDP kaj ICMP.

TCP transsendas datumon trans la reton per IP kaj la du protokoloj ofte estas nomitaj kune kiel TCP/IP.

IP ricevas fluon de datumo de TCP kaj sendas tiujn trans la reton. Se paketo de TCP estas tro granda por la fizika reto, IP plue hakas ("fragmentigas" estas la teknika vorto) la paketon en pli malgrandajn paketojn.

IP ne zorgas pri eraroj, malordo, resendado, konektoj inter programoj, ktp. Tiuj estas la zorgo de TCP.

Al ĉiu paketo, IP aldonas la numeron de la protokolo (TCP, UDP, ktp), la retadreson de la sendinta maŝino kaj la retadreson de la ricevanta maŝino. La retadreso estas la IP-adreso: punktita adreso de kvar numeroj. Ekzemple: 165.121.140.160. Ĉiu komputilo en la Interreto havas unikan IP-adreson.

Kiam IP en la ricevanta maŝino ricevas la paketojn, ĝi rekonstruas la fluon de datumo el la paketoj kaj donas ĝin al
TCP (aŭ al la protokolo menciata en la paketo).

IPv6 
4 miliardoj da adresoj ŝajnas pli ol sufiĉe, sed ĉar multaj de ili estas rezervitaj por speciala uzo (Multicast, privataj sub-retoj ktp), kaj ĉar ilian asignon nur eblas fari en blokoj, estiĝas manko de ne-uzataj adresoj.

Tial, kaj pro aliaj problemoj de IPv4, oni kreis novan version de la Interreta Protokolo. Tiu uzas adresojn kun 128 bitoj, ebligante 2128 = 3.4 x 1038 adresojn (pli ol 1000 adresoj / m2 de la tera faco).

Pro ilia longeco, IPv6 adresojn oni skribas per deksesumaj nombroj, ekzemple 2001:0468:00FF:1B1D:0000:0000:0000:0001. Tiun adreson oni ankaŭ povas skribi 2001:468:FF:1B1D::1, anstataŭigante la 0-ojn je ::.
Iama Doganejo "Na Výtoni"

La Iama Doganejo "Na výtoni" estas historia konstruaĵo de la centra kvartalo Nova Urbo de Prago. La estinta flosista domo, konstruita ĉirkaŭ 1500, en la jaro 1908 estis restaŭrita kiel la lasta memorigo pri la malaperinta kvartalo "Podskalí", kiu estis tie ekde la romanika epoko. Okaze de la fondo de la Nova Urbo tiu kvartalo, simile kiel la aliaj sur ĝia teritorio troviĝintaj loĝlokoj, estis enkadrita malantaŭ la Nov-urbaj muroj.

Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)
Kampa (monstro)

Kampa () estas monstro el greka mitologio.

La mito 
Unue priskribita en la skribaĵoj de Nunus, kie ŝi estas demonstrita kiel monstro, kiu estas kombinaĵo de drako, kun virina kapo kaj torso, vosto de skorpio, kaj havanta serpentojn en sia hararo (kiel meduzo) kaj inter siaj kruroj.

Laŭ mitologio, Kampa estis kreita kaj sendita de Kronos por konservi la centmanajn ciklopojn kaj gigantojn en Tartaro, post liberigado de ili el la malliberejo de Urano. Ŝi estis mortigita de Zeŭso, kaj rehabilitita (ĉar monstroj ne malaperas aŭ mortas, ili estas senditaj resaniĝi en Tartaro). Malgraŭ la danĝero, ke Kampa rapide resaniĝos, Zeŭso sendis ŝin al Tartaro, por ke li konvinku la ciklopojn kaj centjarulojn helpi lin en la milito kontraŭ la titanoj.

Kampa en moderna kulturo 
La kampa estas unu el la malplej konataj monstroj de la greka mitologio, sed ĝi aperis ankaŭ tra la jaroj en la nuntempa popola kulturo, kiel la televida serio Class of the Titans kaj la sukcesa serio por adoleskantoj Percy Jackson, kie ĝi estas prezentita kun la aldono de: du venengutitaj glavoj, vesperto flugiloj kaj talio de kiu kaŝrigardas la kapoj de rabobestoj.

Estaĵoj de la helena mitologio
Monstroj en la helena mitologio
Monstroj en fikcio
Itala Strato

Itala Strato (Vlašská ulice) estas strato de la Malgranda Kvartalo de Prago. 

La nomo devenas de la itala kolonio, fondita tie ĉi en la 16-a jarcento. Ĝi konsistis plejparte el artistoj, kunvokitaj al Prago de la imperiestro Rudolfo la 2-a. Ĉi tie ankaŭ loĝis arkitekto O. Aostalis, laŭ kies projekto oni en la dua duono de la 16-a jarcento planis la ĉirkaŭaĵon. La plej signifa konstruaĵo de la strato estas la iama Lobkovic-palaco el la jaroj 1703-1707. Por sia nuna aspekto ĝi dankas al la rekonstruo en la jaro 1783 fare de I. Palliardi. La grandan terasĝardenon oni fine de la 18-a jarcento transformis en anglan parkon, nuntempe publike alireblan.

Kontraŭ la Lobkovic-palaco staras la iama 'Itala hospitalo', establita en la unua duono de la 17-a jarcento fare de la Itala societo. Estas frubaroka konstruaĵo kun arkadoj en la korto. Al hospitalo (malfondita en la jaro 1804) apartenis la iama preĝejo de Sta Karolo Boromea (kostel sv. Karla Boromějského), vidinda frubaroka konstruaĵo el la jaroj 1808-17. Precipe interesa estas la interna stukaro el la mezo de la 17-a jarcento. Oni restaŭris la konstruaĵon en la jaro 1942 kaj la preĝejon adaptis kiel prelegan salonon (hodiaŭ "Istituto di cultura italiana").

Stratoj de Prago
Malgranda Kvartalo (Prago)
Interŝtata Ŝosea Sistemo

Interŝtata Ŝosea Sistemo, [angle: Interstate Highway System aŭ Eisenhower Interstate System], la ĉefa reto de grandaj ŝoseoj en Usono. Dwight D. Eisenhower, Usona prezidanto dum la 1950-aj jaroj prioritatigis la projekton krei sistemon por facila aŭto-veturado, komerca transporto kaj militistara uzado. Ĝi anstataŭigis la pli malmodernan "U.S."-sistemon de vojoj, kiu entenis la faman Route 66, kaj kiu mem estis la unua interŝtata sistemo de aŭtovojoj.

La sistemo konsistas el vojoj de distavolaj pasejoj; vojoj nenie kruciĝas sur sama nivelo. Enirejoj kaj elirejoj estas per aŭto-ramploj. Kie la vojoj kurbiĝas, la arkoj havas grandajn radiusojn kaj estas bevelaj, tiel por permesi pason po 160 kilometroj hore. La rando de ĉiu vojo devas konformi al reguloj pri minimumaj larĝoj, depende de ĉu la vojo estas en densa urbo aŭ maldensa kamparo.

Vojoj en la sistemo povas havi nomojn, sed ĉiu nomiĝas per I kaj numeroj. La numerado estas norma, kun malmultaj esceptoj. Por vojoj 'norden-suden', la numero estas malpara. Vojoj 'orienten-okcidenten' havas numerojn parajn. (Tiu ĉi regulo estas uzata ĝenerale por ĉiaj numeritaj vojoj en Usono).

La ĉefaj nord-sudaj vojoj havas unu aŭ du ciferojn kaj finiĝas per 5, kaj la ĉefaj orientaj-okcidentaj havas du ciferojn kaj finiĝas per 0.

Malalt-numeraj nord-sudaj vojoj troviĝas en la okcidento, kaj la numeroj plialtiĝas al la oriento. Malalt-numeraj orient-okcidentaj vojoj troviĝas en la sudo, kaj la numeroj plialtiĝas al la nordo. La plej uzataj ŝoseoj kaj iliaj urboj jenas:

Norden-suden 
 I-5: Seatlo, Portland, Sakramento, Losanĝeleso, San-Diego
 I-15: Sallagurbo, Lasvegaso, San-diego
 I-25: Cheyenne, Denvero, Albuquerque
 I-35: Mineapoliso (I-35W)/St. Paul (I-35E), Kansasurbo, Oklahoma City, Fort Worth (I-35W)/Dalaso (I-35E), Sanantonio
 I-55: Ĉikago, Sankta Luiso, Memfiso, Nov-Orleano
 I-75: Detrojto, Cincinato, Atlanto, Tampo, Miamo
 I-95: Bostono, Novjorko, Filadelfio, Baltimoro, Vaŝingtono, Jacksonville, Miamo

Orienten-okcidenten 
 I-10: Jaksonvilo, Nov-Orleanso, Hjustono, San-Antonio, Fenikso, Losanĝeleso
 I-40: Greensboro, Nashville, Memfiso, Little Rock, Oklahoma City, Amarillo, Albuquerque
 I-70: Baltimoro, Kolombuso, Indianapoliso, Sankta-Luizo, Kansas-urbo, Denvero
 I-80: Novjorko, Klevlando, Ĉikago, Des Moines, Omaha, Cheyenne, Sallaga Urbo, Reno, Sakramento, Sanfrancisko
 I-90: Bostono, Klevlando, Ĉikago, Sioux Falls, Billings, Seattle

Tri-ciferaj vojoj estas branĉoj kaj numeriĝas pro la 2-cifera vojo, el kiu ĝi branĉiĝas. La finaj du ciferoj indikas la "trunkan" vojon, kaj la unua cifero indikas de tio, ĉu ĝi rekonektiĝas al la supera vojo aliloke. Se la unua cifero estas para, la vojo rekonektiĝas aliloke. Se la unua cifero estas malpara, la 3-cifera vojo nenie rekonektiĝas al la ĉefa 2-cifera vojo.

Ekzemple, I-90 trapasas Ĉikagon. Per I-90, oni povas iri el Ĉikagon orienten aŭ okcidenten. Veturante orienten, I-290 branĉiĝas en I-90 nordokcidente de Ĉikago, kaj rekonektiĝas- en la urbocentro. I-190 branĉiĝas el I-90 kaj en flughavenon O'Hare, kaj nenie rekonektiĝas.

Ankaŭ vidu 
Listo de Insterŝtataj Ŝoseoj

Aliaj projektoj 

Aŭtovojoj
Interŝtata Ŝosea Sistemo
Ilicio

La genro ilicio (latine: Illicium) botanike apartenas al la familio iliciacoj.

En kuirarto uzatas la sekigitaj fruktoj de unu specio: ilicio vera (stelaniz)) (Illicium verum). Ilicio estas tre uzata por fajnigado de marmeladoj, bombonoj kaj aliaj dolĉaĵoj.

Magnoliofitoj
Ingeborg Bachmann

Ingeborg BACHMANN [INgebog baĥman] (naskiĝis la 25-an de junio 1926 en Klagenfurt, mortis la 17-an de oktobro 1973 en Romo) estis aŭstra verkistino.

Ingeborg Bachmann naskiĝis en Klagenfurt, Aŭstrio. De 1945 ĝis 1950 ŝi studis filozofion, psikologion kaj germanistikon en Innsbruck, Graz kaj Vieno. En la jaro 1952 ŝi - laborante kiel radioredaktorino - verkis sian unuan radiodramon. Prelego en la Gruppe 47 famigis ŝin.

La aŭtorino de poemoj, rakontoj, romanoj, eseoj, operaj libretoj kaj radiodramoj dum sia kariero gajnis plurajn literaturpremiojn, interalie en 1964 la Georg-Büchner-Preis. Ekde 1977 en Klagenfurt honore al la verkistino aljuĝatas ĉiujare la Ingeborg-Bachmann-premio.

Listo de verkoj 
 Ein Geschäft mit Träumen (radiodramo, 1952)
 Die gestundete Zeit (liriko, 1953)
 Die Zikaden (radiodramo, 1954)
 Anrufung des Großen Bären (liriko, 1956)
 Der gute Gott von Manhattan (radiodramo, 1958)
 Das dreißigste Jahr (rakontoj, 1961)
 Die geteilte Stadt (eseo, 1965)
 Malina (romano, 1971)
 Simultan (rakontoj, 1972)

En Esperanto aperis 
Reklamo ; La granda frajto ; La pruntita tempo / trad. de Guido Holz. -
En: Übertragungen = Transkondukoj. – Messkirch : Gmeiner, 1988. – p. 120 – 123
ISBN 3-926633-14-X

Referencoj 

Aŭstraj verkistoj
Germanlingva literaturo
Ingrid Bergman

Ingrid BERGMAN (naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1915, mortis la 29-an de aŭgusto, 1982) estis sveda aktorino.

Ingrid Bergman naskiĝis en Stokholmo. Ŝi studis aktoradon en sia hejmurbo, kaj post kelkaj filmoj en Svedio ŝi en 1939 iris al Hollywood. Grandan renomon ŝi gajnis pro la filmo Casablanca, kie ŝi kune kun Humphrey Bogart prezentis unu el la plej famaj amoparoj de la kinohistorio. Oskarojn ŝi gajnis en 1945 pro Gaslight, en 1957 pro Anastasia kaj en 1975 pro Murder on the Orient Express.

En la jaro 1948 ŝi ŝokis la publikon komencante amaferon kun la itala reĝisoro Roberto Rossellini kaj naskante idon de li antaŭ ol ŝi estis divorcita de sia edzo, la kuracisto P. Lindström. La edzeco kun Rossellini daŭris de 1951 ĝis 1957, kaj ankaŭ ŝia tria edzeco kun la produktoro L. Schmidt fiaskis. En la jaro 1982, je sia naskiĝtago, ŝi mortis en Londono de kancero.

Listo de filmoj 
 Munkbogreven (Svedio, 1935)
 Swedenhielms (Svedio, 1935)
 Intermezzo (Svedio, 1936)
 Intermezzo (Usono, 1939)
 Dr. Jekyll and Mr. Hyde (Usono, 1941)
 Casablanca (Usono, 1942)
 To Whom the Bell Tolls (Usono, 1943)
 Gaslight (Usono, 1944)
 Spellbound (Usono, 1945)
 Notorious (Usono, 1946)
 Joan of Arc (Usono, 1948)
 Under Capricorn (Usono, 1949)
 Stromboli, terra di Dio (Italio, 1949)
 Elena et les hommes (Francio/Italio, 1956)
 Anastasia (Usono, 1957)
 Indiscreet (Usono, 1958)
 The Inn of the Sixth Happiness (Usono, 1958)
 Murder on the Orient Express (Britio, 1974)
 Herbstsonate (Germanio/Svedio, 1978)

Vidu ankaŭ 
 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Eksteraj ligiloj 

 http://www.ingridbergman.com 
 http://www.imdb.com/name/nm0000006 
 http://www.amazon.com/gp/product/0385283741/104-1392151-1061536?v=glance&n=283155 
 
  (recenzo pri la filmo, kie ŝi ludis)

Naskiĝintoj en Stokholmo
Svedaj aktoroj
Stokholmanoj
Oskar-premiitoj
Io (mitologio)

Io, Ioa aŭ Iono – helene Ἰώ – estis princino de la greka urbo Argo, amoratino de Zeŭso kaj praulino de Heraklo. Bosporo, Ionio kaj la luno Ioo estas nomitaj laŭ ŝi.Zeŭso havis multajn homajn amoratinojn, sed lia edzino, Hera, estis tre ĵaluzema diino. Ioa estis unu el liaj amoratinoj kaj, por kaŝi ŝin de Hera, li transformis ŝin al blanka bovino. Sed Hera, kiu ne estis trompita, petis la bovinon kiel donacon.
Hera igis Arguson (la giganton kun cent okuloj - kvindek estis
malfermitaj, kvindek estis fermitaj en dormo) gardi Ion. Zeŭso sendis Hermeson por savi ŝin, kion li faris per la mortigo de Arguso. Hera donis la okulojn de Arguso al la plumaro de la pavo, birdo, ŝatata de ŝi.

Hera tiam sendis ojstron por senĉese mordi Ion, kiu ankoraŭ estis blanka bovino. La ojstro pelis ŝin el Grekio, trans Bosporon ("travadejo de la bovino") kaj tra Ionion ("lando de Io"). Dum la vojaĝo, ŝi renkontis Prometeon, kiu estis katenita al roko. Li
antaŭdiris, ke ŝia vivo estos malfacila, sed post iom da tempo ŝi alvenos al Egiptio, denove fariĝos homo kaj havos filon por Zeŭso, Epafo.

Ŝia vivo estas rakontita de Esĥilo (Prometeo Alkatenita) kaj Ovidio.

La greka verkisto Palaifato konsideris ŝi estis graveda tiam ŝi estis pastrino de Hera, kaj ŝi timis sian patron kaj siajn kuncivitanojn tial ŝi dekuris el la urbo. Trovita, ŝi estis kapturita de Arganoj kaj estis sinsekvigita. Tiam, oni diris ŝi fuĝis kiel bovino furioza. Fine, ŝi kuniris fremdajn komercistojn kaj petegis ilin kondukis ŝin al Egiptio kie ŝi akuŝigis.

Notoj 

Roluloj de la helena mitologio
Sacerdotoj de Hera
Ionio

Ionio () estis la greka lando de la orienta Egea Maro, kiu enhavis la okcidentan marbordon de Malgrandazio kaj la najbarajn insulojn.

Historio 
Laŭ legendo, Ionio estis fondita de la atena reĝo, Iono. La baza kulturo de Ateno ja estis iona.

De -850 ĝis -500, ĝi estis la plej avangarda kaj progresema regiono de helena civilizo. 
Ionio estis greka ĝis la kadukiĝo de la bizanca imperio. Nun la areo estas kulture turka.

Kulturo 
La lingvo de Ionio estis la ionia dialekto de la antikva greka lingvo. Ionio donis al la mondo Homeron kaj niajn fundamentajn ideojn pri filozofio kaj scienco.

Urboj kaj insuloj 
 Efezo
 Foceo
 Ĥio
 Klazomeno
 Kolofono
 Lebedo
 Mileto
 Prieno
 Samoso
 Teoso

Famuloj 
 Anaksagoro
 Anaksimandro
 Anaksimeno
 Demokrito
 Heraklito
 Homero
 Ksenofano
 Pitagoro
 Taleso

Herodoto ja verkis en la iona, sed estis el Halikarnaso, urbo de Dorio.

Vidu ankaŭ 
 Asia (provinco)
 Dorio
 Eolio
 Iona lingvo

Antikva Grekio
Malgrandazio
Historio de Turkio
Itajpuo

Akvobaraĵo Itajpuo (portugale: Itaipu) estas la plej granda hidroelektra centralo en la mondo. Ĝi funkcias per la rivero Parano kaj produktas 25% el la elektro de Brazilo kaj 90% de Paragvajo. Ĝi povas produkti elektron je 12.600 MW, kun 18 generatoroj de po 700 MW. La unua generatoro komencis funkcii en majo 1984 kaj el la 18-a je la 9-a de aprilo, 1991. Tamen, la centralo ĉe Jangzi-rivero en Ĉinio pli ol tio, kiam ĝi estos finkonstruita en 2009.

Strategia celo 
Krom hidroelektrika centralo, Itajpuo ankaŭ estis konstruita kun milita strategia celo. Ĝi estas ekzate en landlimo inter Brazilo kaj Argentino, kaj se oni malfermos la kluzojn, en kelkaj horoj, la akvoj detruos la ĉefajn urbojn de la plej riĉaj provincoj de Argentino, kaj, tre eble kaŭzos grandan detruon eĉ en Bonaero. Pro tio, argentinaj militistoj nomas Itajpuon "hidraulika bombo". Dum la konstruado de Itajpuo, Argentino intencis akiri atombombon por minaci Brazilon. Tio okazis dum la tempo kiam ambaŭ Brazilo kaj Argentino havis militistan registaron, sed, post la fino de militista periodo, oni ne plu parolis pri tio, kvankam la ebleco de milita uzo de Itaipuo ankoraŭ daŭras.

Akcidentoj 
La  2009, vespere okazis paneo, pro kiu restis sen elektro grandegaj brazilaj urboj, inkluzive de Rio-de-Ĵanejro, San-Paŭlo kaj Belo Horizonte. Entute la sekvoj de la akcidento efikis 50 milionoj da homoj. Post du horoj la elektroprovizado estis restarigita.

Akvaj konstruaĵoj
Hidroelektraj centraloj
Konstruaĵoj en Brazilo
Konstruaĵoj en Paragvajo
Konstruaĵoj finitaj en 1984
ICQ

ICQ estas tujmesaĝilo kiu ebligas ke oni povas tuj sendi mesaĝon al alia ICQ-uzanto. Ĉiu persono kiu senpage aliĝas al ICQ havas sian propran numeron. Tiu persono kontakteblas per la programo aŭ per la oficiala retejo. Uzantoj estas serĉeblaj laŭ diversaj ecoj, ekz. hobioj aŭ lingvoj.

Historio 
La programon kaj la protokolon ICQ ekevoluigis la firmao Mirabilis en la jaro 1996. En la jaro 1998 AOL aĉetis Mirabilis]-on. Ĝis nun AOL evoluigas ICQ.

Vidu ankaŭ 
 Jabber
 Pidgin
 Adium

Eksteraj ligiloj 

 

Tujmesaĝiloj
Ian Fleming

Ian Lancaster Fleming (naskiĝis la 28-an de majo, 1908 en Londono, mortis la 12-an de aŭgusto 1964 en Canterbury) estis angla verkisto, ĵurnalisto kaj oficiro de ŝipa spionado, kiu estas plej konata pro sia serio de spionaj romanoj, James Bond. Fleming venis el riĉa familio konektita al la komerca banko Robert Fleming & Co., kaj lia patro estis la membro de Parlamento por Henley de 1910 ĝis la morto ĉe la Okcidenta Fronto en 1917. Edukita ĉe Eton, Sandhurst kaj, mallonge, la universitatoj de Munich kaj Ĝenevo, Fleming moviĝis tra pluraj postenoj antaŭ ol li komencis verki.

Dum labori por la Divido de Ŝipa Spionado de Britio dum la Dua Mondmilito, Fleming okupiĝis pri plani Operacio-Oraokulon kaj en la planado kaj superrigardo de du spionajaj unuoj, 30 Sturma Unuo kaj T-Forto. Lia milittempa servo kaj lia kariero kiel ĵurnalisto provizis multe de la fono, detalo kaj profundo de la romanoj de James Bond.

Fleming verkis sian unuan romanon de Bond, Casino Royale, en 1952. Ĝi estis sukceso, kun tri presaĵoj esti komisiitaj por fari fronte al la postulo. Dek unu romanoj de Bond kaj du kolektoj de mallongaj rakontoj sekvis inter 1953 kaj 1966. La romanoj rondiras ĉirkaŭ James Bond, oficiro en la Sekreta Spiona Servo, ofte konata kiel MI6. Bond ankaŭ estas konata per lia kodnumero, 007, kaj estis komandanto en la Reĝa Maramea Volontula Rezervo. La rakontoj de Bond situas inter la plej vendataj serioj de fikciaj libroj de ĉiuj tempoj, vendante pli ol 100 milionojn da kopioj tutmonde. Fleming ankaŭ verkis la infanan rakonton Chitty-Chitty-Bang-Bang kaj du verkojn de nefikcio. En 2008, The Times anoncis Fleming la 14-a en ĝia listo de "La 50 plej bonaj britaj verkistoj ekde 1945".

Fleming estis edziĝinta al Ann Charteris, kiu divorcis de la dua Vicgrafa Rothermere pro ŝia amafero kun la verkisto. Fleming kaj Charteris havis filon, Caspar. Fleming estis peza fumanto kaj drinkanto dum la plejmulto de sia vivo kaj pereis al kormalsano en 1964 en la aĝo de 56 jaroj. Du de liaj libroj de James Bond estis eldonitaj postmorte; aliaj verkistoj de tiam produktis romanojn de Bond. La kreo de Fleming aperis en filmo dudek ses fojojn, portretita de sep aktoroj.

Biografio

Naskiĝo kaj familio 

Ian Lancaster Fleming naskiĝis la 28an de majo, 1908, ĉe 27 Verda Strato en la riĉa Londona distrikto de Mayfair.

Verkaro 
 1953 Casino Royale (Reĝa kazino)
 1954 Live and Let Die (Vivu kaj lasu morti)
 1955 Moonraker (Lunrastisto)
 1956 Diamonds are Forever (Diamantoj estas ĉiamaj)
 1957 From Russia with Love (Ame de Rusio)
 1958 Doctor No (Doktoro No)
 1959 Goldfinger (Orfingro)
 1961 Thunderball (Tondrobalo)
 1962 The Spy Who Loved Me (La spiono kiu amis min)
 1963 On Her Majesty’s Secret Service (Servante en la sekreta servo de ŝia Moŝto)
 1964 The Property of a Lady (La propraĵo de sinjorino)
 1964 You Only Live Twice (Oni nur vivas du fojon)
 1965 The Man with the Golden Gun (La homo kun ora pafilo)

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo ()
 Verkoj de Ian Fleming en Wikilivres, publika havaĵo en Kanado ()
 Bibliografio de Ian Fleming ()
 La Fondaĵo Ian Fleming ()

Anglaj verkistoj
James Bond
ISO 8859-3

ISO 8859-3, ankaŭ konata kiel Latino 3 aŭ Sud-Eŭropa Latina Signokodo estas 8-bita signokodo, parto de la normo ISO 8859. Ĝi estis origine kreita por la lingvoj turka, malta kaj Esperanto. Intertempe por la turka oni preferas anstataŭe la kodon ISO 8859-9.

Same kiel por ĉiuj variantoj de ISO 8859, la kodpozicioj ĝis 7f (127) reprezentas la samajn signojn kiel en Askio. Pluraj kodpozicioj ne enhavas signojn (ekz. a5). Iliaj fakoj estos malplenaj en la ĉi-posta tabelo.

Kodpozicio a0 estas "nerompebla spaco". Pozicio ad estas "kondiĉa dividostreko". Tiuj signoj normale ne videblas.

Kiel uzi Latinon 3 en HTML? 

Por legi paĝojn verkitajn laŭ Latino 3, oni bezonas tiparojn kun la bezonataj signoj. Normale oni ne bezonas apartajn Latino-3-ajn tiparojn (ĝuste faritaj tiaj tiparoj estas malfacile troveblaj). Sufiĉas uzi Unikodajn tiparojn (kiuj nuntempe troviĝas en plej multaj komputiloj). La TTT-legilo aŭ la operaciumo aŭtomate tradukas inter Latino 3 kaj Unikodo.

Kiam tia paĝo estas sendata de TTT-servilo, la servilo anoncu la dokumentotipon kaj la uzatan signokodon en la HTTP-ĉapo. Por HTML-paĝo en Latino 3 ĝi anoncu jene: Content-type: text/html; charset=iso-8859-3.

Se oni ne povas agordi sian servilon sendi tian informon, oni povas kiel surogaton aldoni tian informon en la HTML-kodo de la paĝo. Ene de la "head"-elemento oni tiam metu jenan "meta"-elementon: <meta http-equiv="Content-type" content="text/html; charset=iso-8859-3">

Aliflanke nuntempe estas sufiĉe sensence uzi Latinon 3 en TTT-paĝoj. Pli bone funkcias Unikodo.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.iso.org/iso/en/CatalogueDetailPage.CatalogueDetail?CSNUMBER=28247&ICS1=35&ICS2=40&ICS3= 
 http://www.ecma-international.org/publications/standards/Ecma-094.htm 
 http://www.itscj.ipsj.or.jp/ISO-IR/109.pdf  
 http://www.cnsonline.com.tw/search/search_preview.jsp?general_no=1332500  

Signokodoj
8859-3
Ivan Bunin

La rusa verkisto Ivan Alekseeviĉ BUNIN naskiĝis la  en Voroneĵ kaj mortis la  en Parizo. En la jaro 1920 li elmigris al Francio, kie li restis ĝismorte. En 1933 li estis honorata per la Premio Nobel de Literaturo pro "siaj artaj kaj literaturaj kvalitoj, kiuj ebligis al li fidelan priskribon de la tipaj specoj de la rusa popolo".

En 1901 atingis famon kiam aperis lia romano La Vilaĝo. Poste li verkis pliajn samstilajn verkojn, prezentante la vilaĝanojn sen idealigo. Liaj romanoj estas konstruitaj ĉirkaŭ temoj kiel: klimataj naturaj fenomenoj, rutina vivo en la vilaĝo, la plezuroj de bienuloj kaj pli. Li havas karakterizan stilon tre malfacile tradukeblan al aliaj lingvoj.

En Moskvo ekzistas strato kaj metrostacio laŭ la nomo .

Famaj verkoj 
 Antonovskie jabloki (rakonto, 1900)
 Derevnja (La vilaĝo) (romano, 1910)
 Suĥodol (rakonto, 1912)
 Ĉaŝa ĵizni (Vazo de la vivo) (rakonto, 1913)
 Gospodin iz San Francisko (Sinjoro el San Francisko) (rakonto, 1915)
 Tjomnye allei (Senlumaj aleoj) (rakontoj, 1943)

En Esperanto aperis 
 Astrofloroj. Tradukis V. Lebedev. En: La Ondo de Esperanto 1911, n-ro 6.
 Dum iro mi malalta estis. Poemo. Tradukis Eŭgeno Belonenko.
 Transiro (Heroldo de Esperanto, 16 Novembro 1949, p. 3, tr. G.F.)
 En la ĝardenpalac' kun bruo]. Poemo. Tradukis Eŭgeno Belonenko.
 En la Alpoj. Tradukis H. Dresen. En: Scienco kaj Kulturo 1996, n-ro 4.
 Facila spiro. Novelo.
 Tradukis B. Malej.
 Tradukis Sergeo Romanenko . 3 paĝoj.
 Fulmotondron mi ne timas. En: Scienco kaj Kulturo 1996, n-ro 4.
 Jam birdoj mankas. Kun humilo. Poemo. Tradukis Eŭgeno Belonenko.
 Mallongaj rakontoj. Tradukis V. Danilov, O. Ditjatkina, G. Gluĥov, D. Ivaniŝĉenko, A. Petrov, S. Rassoĥin, N. Zueva. Jelec 2005. 31 paĝoj.
 Rusja. Tradukis Grigorij Arosev. En: [http://esperanto-ondo.ru/Supl00eo.htm#supl00-bunin Rusaj amnoveloj, Jekaterinburg: Sezonoj, 2000 (Rusa Literaturo 7), paĝoj 11–18.
 Satano al Dio. Poemo. Tradukis Eŭgeno Belonenko.
 La unua najtingalo. En: Scienco kaj Kulturo 1996, n-ro 4.

 Vidu ankaŭ 
 3890 Bunin

 Eksteraj ligiloj 

 Aleksandr Zubkov: Nereveninto Ivan Bunin.'' En: Art-mozaiko 22, decembro 2005 .

Ruslingvaj verkistoj
Ruslingvaj poetoj
Rusiaj verkistoj
Nobel-premiitoj pri literaturo
Libroj de Ivan Bunin
Rusiaj poetoj
Internationale Spieltage SPIEL

La Internationale Spieltage SPIEL en Essen, Germanio estas la plej granda tabulluda kunveno en la mondo. En 2001, 147.000 homoj vizitis la kunvenon.

Eksteraj Retpaĝoj 
 Oficiala Retpaĝo  
 Oficiala Retpaĝo  

Tabulludoj
Izoenzimo

Izoenzimo (aŭ izozimo) estas unu el multaj enzimoj kiuj estas troveblaj en pli ol unu molekula formo ene de la sama specio, histo, aŭ ĉelo.

Laktata deshidrogenazo estas la plej konata ekzemplo; ĝi troviĝas en kvin malsamaj formoj en animalaj histoj. Kiam histo malsaniĝas, iom da ties karakteriza laktata deshidrogenazo estas enlasata en la sangon.

Per la determino de la formo de la enzimo (izoenzimo), kiu ĉeestas en la sango, oni povas en kelkaj kazoj identigi la tipon de afekciata histo. Ekzemple, la plej alta enzim-enhavo de sango karakteriza por korinfarkto diferencas de tiu karakteriza por akuta hepatmalsano.

Enzimoj
Ithaca (Nov-Jorkio)

Ne konfuzu ĝin kun insulo Itako.

Itako (angle, Ithaca, nomata laŭ la grekia insulo Itako, hejmo de la legenda Odiseo) estas malgranda urbo en centra Novjorkio, Usono. Ĝi situas ĉe la suda bordo de la Kajuga lago. La urbo havis 30 014 loĝantojn en 2010, en la metropola regiono tiam estis sume 101 564. Itako estas parto kaj la administra centro de la kantono Tompkins.

Itako estas la hejmo de la fama Universitato Cornell fondita de Ezra Cornell. Ĝi estas ankaŭ la hejmo de la plej malgranda Kolegio Itako, fama por muzika edukado.

Multaj famaj homoj nomis Itako hejmo, inter ili Christopher Reeve, Rod Serling kaj Carl Sagan.

La altiroj de Itako inkludas la universitatoj, la lago, la belaj interkrutejoj, la farmista butiko, kaj la Scienca Centro.

Itako havas grandan bibliotekon, la Tompkins Provinca Publika Biblioteko (Tompkins County Public Library, angle). Ezra Cornell fondis la bibliotekon en 1864, nomante ĝin Cornell Publika Biblioteka Asocio (Cornell Public Library Association).

Famuloj 
 Asia Kate Dillon, aktoro
 En Itako mortis hungardevena usonana arkitekto Péter Gergely.

Urboj de Nov-Jorkio
Indiĝenaj Dialogoj

Indiĝenaj Dialogoj (ID) estis internacia projekto celanta fortigi la povon de organizoj de indiĝenaj popoloj interkomuniki mondskale, flue, kaj malmultkoste.

ID disponigis konektadon per interreto kaj organizis kursojn de Esperanto kiu havas peradan funckion. Oni elektis Esperanton anstataŭ la angla lingvo aŭ alia granda nacia lingvo pro ĝia internacieco kaj relativa facileco de lernado, kaj ankaŭ ĉar ĝin fortigas centjara movado kaj uzado. Plue, la relativa simileco de Esperanto al iuj grandaj eŭropaj kaj hindeŭropaj lingvoj faciligas la postan lernadon de lingvoj nuntempe gravaj regione kaj tutmonde, kiel la angla, hispana, kaj rusa lingvoj.

La projekton iniciatis en 1998 kaj Sylvain Lelarge de Nederlando kaj José Carlos Morales, indiĝeno de brunka popolo en Kostariko kaj prezidanto de la Monda Konsilio de Indiĝenaj Popoloj (WCIP). Indiĝenaj Dialogoj okazigis du tutmondajn kursojn kaj kvin regionajn de 1999 ĝis 2001, kun reprezentantoj el pli ol dudek popoloj. Ĝin subvencis diversaj internaciaj organizoj, bankoj, naciaj registaroj kaj privataj individuoj.

En la jaro 2000 Universala Esperanto-Asocio (UEA) pruntedonis al la prizorgantoj de la projekto 40 000 guldenojn (ĉ.18 000 eŭro), por ke la projekto ne bankrotu atendante ŝtatan subvencion, kies ricevo ŝajnis certa. Tamen la atendita subvencio de la nederlanda ŝtato neniam estis donita, kaj la projekto iom post iom ĉesis ekzisti. En 2006 la estraro de UEA decidis priskribi la prunton. La interreta informilo de la projekto indiĝenaj popoloj (PIP) "La Kalumeto" ĉesis aperadi depost 2013.

Vidu ankaŭ 
Sylvain Lelarge

Siktivkaro

Indiĝenaj lingvoj ĉeTutmondaj Voĉoj (Global Voices - Esperanto)

Eksteraj ligiloj 
Tamtamo, gazeto de indiĝenaj dialogoj, 20 numeroj, aperintaj de 2000 ĝis 2003
Intervjuo de Pola Radio kun Schadee kaj Morales , elsendiĝis 2002-10-18
tĈu esperanta retaĵo inter Indiĝenaj Dialogoj ? 
Roterdamo malavare subvencias, HeKo 303 8-A, 23 jun 06

Referencoj 
Internaciaj organizaĵoj
Antropologio
Indiĝenaj popoloj
Lingvoj de indiĝenoj
Ĝihado

Ĝihado venas el arablingva vorto ( ĝihâd) ligata al Islamo. Ĝihado, en sia ordinara signifo estas "strebo por la kaŭzo de Alaho. Ĝihado estas lukto, kaj milita kaj spirita. En ĉi tiu la lasta senco, la lukto estas kontraŭ peko en onia vivo kaj la strebo vivi moralan vivon. Homo kiu partoprenas en ĝihado estas nomata muĝahido.

La vorto ofte estas uzata en gazetaro kun la klarigo "sankta milito" aŭ simile.

Deveno 
En la Korano (2:190-194), Mahometo diris al siaj disĉiploj:

"Kaj batalu en la vojo de Dio kontraŭ tiuj kiuj batalas vin, kaj ne transiru limojn [en la batalado]. Dio de amas ofendantojn. Mortigu ilin kie vi trovas ilin kaj forpelu ilin de kie ili forpelis vin, kaj [memoru ke] persekutado estas pli malbona ol buĉado. Sed ne inicu militon kontraŭ ili ĉirkaŭ la Sankta Kaba, krom se ili atakas vin tie. Sed se ili atakus vin, metu ilin al la glavo [senhezite]. Tian rekompencon ricevos la nekredantoj. Tamen, se ili rezignas [pri nekredo], Alaho pardonas kaj kompatas. Daŭre batalu kontraŭ ili, ĝis persekuto ne plu daŭras kaj [en Arabujo] la kredo de Alaho plej superas. Sed, se ili ŝanĝas siajn kutimojn, tiuokaze sciu ke ofensivo estas permesata nur kontraŭ malbonfarantoj. Sankta monato por sankta monato; [simile] aliaj sankataĵoj meritas rebaton. Tial do, se iu ajn pekas kontraŭ vi, vi repagu egalajn monerojn. Timu Alahon, kaj [memoru ke] Alaho restas kun tiuj kiuj restas en la limoj [starigitaj de religio]."

La rekompenco por la lukto estas diskutata en Korano, (3:169-171)

"Konsideru tiujn mortigitajn en la vojo de Alaho ne kiel mortintojn. Ne, ili vivas kun ilia Sinjoro, kaj oni provizados al ili. Ili ĝojos en tio kion Alaho donas al ili el Lia abundo kaj ĝojos pro tiuj kiuj ankoraŭ ne kuniĝis kun ili, sed postrestis [ankoraŭ ne martiriĝintaj], ke al ili venos nenia timo, nek malĝojo. Ili ĝojas en graco kaj abundo de Alaho, ke Alaho ne malŝparos la rekompencon de la kredantoj.

Modernaj interpretoj 
Nova termino "ĝihadisto" estas uzata por indiki homojn kiuj ĝihade komplotas kontraŭ nekredantoj, kiuj subtenas la starigon de nova ĥalifo, kaj la disvastigo de islamo kaj islamaj politikoj, ordinare per terorismaj rimedoj. 

Islamo ja rekonas du bazajn ĝihadojn: la "pli granda" kaj la "malpli granda" ĝihadoj, respektive, la interna lukto kaj la milita. Notinda apologiisto por Islamo Karen Armstrong skribis en sia verko anglalingva Muhammed: "Batalado kaj milito foje necesas, sed tio estis nur parto la la tuta ĝihado aŭ lukto."

Kritikantoj kontraŭ ĝihado 
 Craig Winn
 Robert Spencer
 Ali Sina
 Oriana Fallaci
 Unitarian Jihad
 Steven Emerson
 Ibn Warraq
 Daniel Pipes
 Bat Ye'or
 Ayaan Hirsi Ali
 Victor Davis Hanson
 Ann Elizabeth Mayer
 Walid Shoebat

Vidu ankaŭ 
 Krucmilito
 Ĝihadismo 

 
Arabaj vortoj
JSP

JSP, angla mallongigo de JavaServer Pages ("paĝoj de servilo de Ĝavo"), servas
TTT-paĝojn, kiuj estas kreitaj per Ĝavo. En
paĝo de JSP, vi povas miksi
HTML-on de la TTT-paĝo kun
Ĝavo. La servilo, la maŝino en kiu la TTT-ejo vivas, interpretas la
HTML-on kaj Ĝavon por krei la paĝon. Vi eĉ povas krei novajn kodojn por
la HTML de la paĝo.

Ekzemplo tre simpla:

<H1>Hello, world! It's <%= new Date() %></H1>

La kodo inter la <% kaj %> estas en
Ĝavo. La cetera estas en HTML.

Novaj versioj ankaŭ ebligas, aŭ eĉ devigas ('JSPX'), ke la fontokodo de la paĝo estas valida XML:
<h1>Saluton, mondo! Nun estas <jsp:expression>new Date()</jsp:expression></h1>

TTT-ejo verkita en JSP estas portebla al iu ajn servilo kiu subtenas
JSP-on. JSP estas la respondo de Sun al
la ASP de Microsoft, kiu, laŭvice, estas ĝia respondo al la tre
antikva kaj malfacila teknologio de
CGI.

TTT-ejo de JSP kutime estas modelita laŭ la paradigmo de
MVC.

JSP kaj servletoj 
JSP estas etendo de
servletoj : Ĝava kodo kiu vivas en
la servilo, anstataŭ en la TTT-legilo mem (kie vivas apletoj). Por bone
kompreni JSP-on, vi devas kompreni servletojn, per kiuj JSP estas
realigita. Programado per JSP estas pli facila kaj pli rapida ol programado
senpere per la servletoj mem, ĉar la servilo de JSP aŭtomate traktas pri
multaj detaloj.

Kiel JSP estas realigita: servilo de JSP kreas servleton el Ĝavo kaj
HTML de la TTT-paĝo kaj, laŭvice, la servleto skribas paĝon en HTML, kiu
estas sendita al la TTT-legilo. Se la paĝo estas revizita, la HTML-on ne
estas rekreita, krom se la JSP de la paĝo ŝanĝis de post la lasta
vizito.

Serviloj de JSP 
Apache Tomcat estas bona servilo kiu subtenas JSP-on kaj servletojn. Ĝi
estas la JSP servilo de Apache kaj la oficiala normo laŭ Sun. Ĝi estas publika (de fonto malfermita) kaj senkosta ĉe http://jakarta.apache.org/

...

Kritiko

JSP kaj HTML 
Verkado per JSP estas multe pli malfacile ol verkado simple per HTML,
ĉar vi devas sperti pri Ĝavo. Sed pli da sperto, pli da kapablo.

La unua vizito al paĝo de JSP estas pli malrapida ol vizito al paĝo de
HTML, ĉar la servilo devas kreas Ĝavan programon, traduki ĝin, ruli ĝin
kaj tiam sendi la paĝon de HTML. Sed post la unua vizito, la
servilo konservas kaj rerulas la tradukitan Ĝavo-programon ĝis la JSP de la paĝo ŝanĝas.

JSP kaj ASP 
JSP estas pli bona ol ASP ĉar la subtenanta lingvo, Ĝavo,
estas pli fleksebla, legebla kaj trafa ol Visual Basic (la subtenanta
lingvo de ASP). Kaj JSP ne estas limigita al servilo vindoza, kiel estas
ASP.

...

Programlingvoj
Johnny Appleseed

Johnny Appleseed ("Joĉjo Pomosemo") estis nomo donita al John Chapman (26-a de septembro de 1774 - 11-a de marto de 1845), usona pioniro kiu famiĝis pro sia plantado de multegaj pomujoj en la limregiono de setlado (nunaj ŝtatoj Ohio kaj Indianao), ekde 1797. Li estas la protagonisto de multaj fruusonaj legendoj, sed la historiaj informoj pri lia vivo estas tre malmultaj. Laŭ legendoj, li donacadis pomajn semojn aŭ arbidojn al ĉiuj, kiujn li renkontis dum la migrado; li vojaĝadis centojn da kilometroj por kultivi siajn pomarbarojn; kaj li servis kiel ŝamano al la indianoj de la regiono. Tiuj kaj multaj aliaj rakontoj pri lia donacemo kaj semado disvastiĝis dum la dua duono de la 19-a jarcento.

La historiaj faktoj estas pli modestaj. Chapman naskiĝis en Leominster, Masaĉuseco. Li ekmarŝis tra okcidentaj regionoj en 1797, kaj fine de la vivo li proprietis preskaŭ 500 hektarojn da pomarbaroj en disaj lokoj. Eĉ nuntempe, vojaĝante tra tiuj partoj de Usono kie li aktivis, oni povas vidi arbojn, kiuj kreskis el lia laboro.

Usonanoj
Ĝardenado
Jean-Pierre Jeunet

Jean-Pierre JEUNET [ĵampjer' ĵune'] (naskiĝis la ), estas franca scenaristo, aktoro kaj filmreĝisoro. Lia antaŭ-lasta filmo, Le fabuleux destin d'Amélie Poulain, gajnis multegon da premioj (interalie kvar cezaroj el kiuj la cezaro de la plej bona direktoro), kaj estas la oficiala sugesto de Francio por la Oscar-premio por neanglalingva filmo dum la jaro 2001.

Oftaj Jeunet-aĵoj 
 Strangaspektaj aktoroj, ekzemple:
 Dominique Pinon, kiu aperas en ĉiu el la kvar plendaŭraj filmoj de Jeunet
 Vastangula lenso por distordi la vizaĝojn kaj montri la scenaĵon
 Vestaĵoj kaj scenaĵoj kun ecoj de la jardeko 1940

Filmografio 
 Delicatessen, 1993 (kun Marc Caro)
 La cité des enfants perdus (La urbo de la perditaj infanoj), 1995 (kun Marc Caro)
 Alien: Resurrection, 1997
 Le fabuleux destin d'Amélie Poulain (La fabela destino de Amélie Poulain), 2001
 Un long dimanche de fiançailles (Longa dimanĉo de fianĉiĝo), 2004
 Histoire de Pi (Vivo de Pi), 2009
 Micmacs, 2009

Eksteraj ligiloj 

 Un long dimanche de fiançailles  (france)

Francaj reĝisoroj
Filmoreĝisoroj
John McCarthy

John McCARTHY (naskiĝis la 4-an de septembro, 1927 mortis la 24-an de oktobro 2011) estis usona fakulo pri komputado, kiu inventis Lispon en 1958. Li elpensis la esprimon "artefarita intelekto" kaj fondis la koncernan kampon de komputa scienco en la somero de 1956 kune kun Marvin Minsky, Nat Rochester kaj Claude Shannon. Li estas la filo de komunistoj, kiuj havis grandan fidon je teknologio.

Pli lastatempe, li ankaŭ inventis novan komputillingvon: Elephant 2000 ("Elefanto 2000"—ĉar "elefanto neniam forgesas"), kiu estas evoluo de Lispo kiu enigas kaj eligas parolaĵojn.

Li estis profesoro ĉe MIT (1958-1962) kaj de Stanford (1962-2001), kaj nun estas emerita. Li gajnis la Premion Turing je 1971.

Eksteraj ligiloj 

Lia hejmpaĝo (angle): http://www-formal.stanford.edu/jmc/

Usonaj komputikistoj
Pioniraj komputikistoj
Järvamaa

Järvamaa estas unu el la 15 distriktoj de Estonio. La ĉefurbo estas Paide.

Esperantistoj 
 Endel Pajula

Distriktoj de Estonio
Jõgevamaa

La distrikto Jõgevamaa () estas disktriko (maakond) en Estonio. La ĉefurbo de la distrikto estas Jõgeva.

Geografio 
Ĝi situas en la oriento de la lando kaj limas en la nordoriento al la distrikto Ida-Viru, en la nordo al la distrikto Lääne Viru, en la nordokcidento al la distrikto Järva, en la sudokcidento al la distrikto Viljandi, kaj en la sudo al la distrikto Tartu. En la oriento la distrikto limas al lago, kiu samtempe estas la komuna lago al Rusio.

Pejzaĝo 
En la distrtiko estas du naturprotektaj zonoj (estone looduskaitseala), la naturprotekta regiono Endla en la nordo kaj la naturprotekta regiono Alam-Pedja en la sudokcidento. Pedja ĉefe estas konata internacie. En la centro de la distrikto estas la Vooremaa. Temas pri Drumlino-pejzaĝo. Inter la drumlinoj estas multaj longecaj lagoj. La plej grandaj inter ili estas la Saadlago (Saadjärv) kaj la Kajavere-Lago (Kaiavere järv). Oriente de la distrikto estas la Pejpulago (estone: Peipsijärv), kvara plej granda lago de Eŭropo. Tra la distrikto krome fluas la du plej grandaj riveroj de Estonio, la Poltsamao (estone Põltsamaa jõgi) kaj la Pedjo (estone: Pedja jõgi).

La plej granda parto de la distrikto estas la monteto "Laiuse", kiu havas altecon de 144 metroj.

Infrastrukturo 
En la okcidento de la distrikto estas la ĉefa strato inter Talino kaj Tartu. Temas pri la plej grava strato de Estonio. De nordo al sudo en la centro de la distrikto estas la ĉefstrato "Piibe" (estone Piibe maantee). Sie verbindet Tartu mit Rakvere. Paralele al la Piibe maantee estas la fervoja linio inter Talino, Tapa kaj Tartu.

Politiko 
La ĉefo de la distrikto (maakonnavalitsus) estas guberniestro (maavanem), kiun nomas la estona registaro por oficperiodo de 5 jaroj.

Urboj kaj komunumoj 

Al la distrtiko apartenas tri urboj (estone linnad) kaj 10 landaj komunumoj (vallad).

Urboj:
 Jõgeva
 Mustvee
 Põltsamaa

Komunumoj:
 Jõgeva vald
 Kasepää
 Pajusi
 Pala
 Palamuse
 Puurmani
 Põltsamaa (komunumo)
 Saare
 Tabivere
 Torma

Historio 
Inter 7000-6000 a.K. en tiu regiono setlis la unuaj homoj ĉe la Pejpulago. Post la 13 jarcento la regiono apartenis al ordeno de Livlando. La unua setlejo sur la loko de la hodiaŭa urbo Jõgeva nur ekzistas post 1876. La distrikon oni fondis en 1949.

Distriktoj de Estonio
Jordanio

Jordanio - al-Urdun - الأردن

Lando inter Sirio, Irako, Sauda Arabio kaj Israelo.

Bazaj faktoj 
 Landkodo: JO.
 E-nomo: (oficiala plena nomo) Haŝemida Reĝlando Jordanio.
 Nacia nomo: al-Mamlaka al-Urdunija al-Haŝimija,  المملكة الأردنية الهاشمية.
 Areo: 89206 km2
 Horzono: UTC+2, UTC+3 (somere)
 Politika sistemo: konstitucia monarkio.
 Ŝtatestro: reĝo Abdullah la 2-a.
 Ĉefurbo: Amano (800 mil).
 Urboj:  az-Zarka (274 mil), Irbid (145 mil).
 Loĝantaro: 4.212 mil (1995), araboj kaj kelkaj minoritatoj.
 Ŝtatlingvo: araba.
 Kredantoj: islamanoj.
 Eksporto: fosfatoj, fruktoj kaj legomoj.
 Pokapa GNP: 1.510 $.
 Valuto: Jordania dinaro
 Organizoj: UNO (1955)
 Heredaĵo: Petra (malnova Nabatea urbo), Akaba, Vadi Rum, Kusajr Amra.

Historio 
En 1947 UNO decidis fini la britan regon de Palestino, kaj dividis la regionon en du partojn: juda ŝtato (Israelo) kaj araba ŝtato: Jordanio.

Husejn bin Talal (arabe الحسين بن طلال) inter la jaroj 1952 kaj 1999 estis la reĝo de Jordanio.

En 1967 en la Sestaga milito, Israelo forkaptis Cisjordanion kaj la orientan parton de Jerusalemo de Jordanio.

Teritoria organizado

Vidu ankaŭ
 Jordan-Iraka Araba Federacio
 Dairat al-Muĥabarat al-Ammah, la sekreta servo (spiona servo) de Jordanio.

Eksteraj ligiloj 
  

 
Membroj de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj
Administraj unuoj fonditaj en 1946
Ja, vi elsker dette landet

Ja, vi elsker dette landet [javi elsker dete lane] ("Jes, ni amas ĉi landon") estas la nacia himno de Norvegio. La tekston verkis Bjørnstjerne Bjørnson (1859 - 1868), kaj la melodion Rikard Nordraak (1864).

La himno unuafoje publike kantiĝis en Eidsvoll la 17-an de majo 1864 okaze de la 50-a jubileo de la norvega konstitucio. Kutime nur la 1-a, 7-a kaj 8-a strofoj kantiĝas.

Norvegio
Naciaj simboloj de Norvegio
Norvegio
Jaroslavl

Jaroslavl, ankaŭ esperantigata Jaroslavlj kaj Jaroslavlo (ruse Ярославль) estas urbo en Rusio. Ĝi troviĝas 282 km nord-oriente de Moskvo borde de la rivero Volgo.

La urbo estas administra centro de la Jaroslavla provinco.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 78401.

La interurba telefona kodo estas 4852, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2010).

Unuafoje la urbo estis skribe menciita en la jaro 1071.

En la 17-a jarcento Jaroslavl estis grandega komerca kaj metia centro. Dum 1658 okazis granda brulego, kiu detruis ĉiujn lignajn konstruaĵojn. Do, ŝtona konstruado ekdisvastiĝis. Laŭ ordono de Petro la Granda dum la jaro 1722 komenciĝis konstruado de granda manufakturo en la urbo. Poste, en la 18-a jarcento la urbo estiĝis grava industria centro. Ĝis la jaro 1708 Jaroslavl estis parto de la Peterburga gubernio. Dum 1750 Fedor Volkov tie fondis la unuan profesian teatron en Rusio.

La ekonomio de la urbo bazitas sur grandindustrio, ĥemia kaj nafta industrio.

En la urbo estas fervoja stacio.

Jaroslavl estas parto de la Ora Ringo de Rusio, grupo de historie gravaj urboj, kie konserviĝis multaj historiaj memoraĵoj.

Ĉiun lastan sabaton de majo en la urbo okazas Urba Festo.

Urbopartnerecoj 
 Exeter, Britio

 Poitiers, Francio

 Kassel, Germanio

 Hanau, Germanio

 Jyväskylä, Finnlando

 Burlington, Usono

Famuloj 
 Ivan Ŝirjaev
 La urbo Jarosslav estas la precipa fono de la romano Sen Titolo

Akcidento 
 Aviadila kraŝo en Jaroslavl 2011
Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto

Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto estas subjekto de Rusia Federacio, kiu samtempe apartenas al Tjumenja provinco. La regiono, malgraŭ sia severa klimato, havas grandegan ekonomian signifon por Rusio kaj najbaraj landoj pro la rezervoj de nafto kaj natura gaso. Post formiĝo ekde la 1950-aj jaroj de la Okcidentsiberia naftogasa komplekso Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto iĝis la plej granda gasoprodukta areo de Rusio, ĉar sur ĝia teritorio situas la plej grandaj en la lando gasohavaj areoj: Nadimo-Puro-Taza naftogasa regiono (ekspluatata de la 1970-aj), Jamala naftogasa distrikto (ekde 2000-aj kie Ĥarasaveja minejo), Gidana naftogasa distrikto (ekspluatota), Jubilejnoje minejo.

En tiu distrikto estas raportoj pri vidadoj de Restaĵaj homeculoj, kiuj estas de la nenecoj nomitaj "Tungu" (raportoj kaj studoj faritaj de Vladimir Puŝkarev).

Setlejoj
 Ovgort

Ekonomio
 Bovanenkova minejo

Vidu ankaŭ 
 Duoninsulo Jamalo
 Duoninsulo Gidano

Eksteraj ligiloj
Evenkio

Evenkio estas aŭtonoma distrikto en Siberio en Rusio. Norde Evenkio limiĝas al Tajmira aŭtonoma distrikto, oriente al respubliko Jakutio kaj al Irkutska provinco kaj sude kaj okcidente al Krasnojarska regiono. Evenkio estas parto de Krasnojarska regiono.

Geografio 
 Rivero Ŝtona Tungusko

Loĝantaro 
La loĝantaro de Evenkio estas  (laŭ censo en 2002). La nombro de loĝantoj malkreskis dum lastaj jaroj pro la elmigrado. La denseco de loĝantaro estas nur  loĝantoj po kvadratkilometro (la plej malalta en Rusio).

Etna strukturo 
La plej grandaj naciecoj en la distrikto estas rusoj kaj evenkoj. Krome tie loĝas jakutoj kaj grupo da ketoj.

Historio 
Evenkia aŭtonoma distrikto estas fondita la 1-an de decembro en 1930.

Laŭ la referendumo organizita la 17-an de aprilo 2005 la distrikto aliĝos al Krasnojarska regiono la 1-an de januaro 2007.

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo de la distrikto  (ruse)
 Retejo pri evenkoj (ruse kaj iomete en la evenka)
 TTT-paĝo pri la evenka popolo (angle)

Eksaj subjektoj de Rusia Federacio
Historio de Krasnojarska regiono
Evenkoj
Administraj unuoj malfonditaj en 2006
Jarcento

Jarcento ampleksas tempon de 100 jaroj.

La jarcentoj post Kristo do komenciĝas je la 1-a de januaro de jaro ..01 kaj finiĝas je la 31-a de decembro ..00. Ekzemple la 20-a jarcento daŭris de la 1-a de januaro 1901 ĝis la 31-a de decembro 2000.

La jarcentoj antaŭ Kristo (kiam la Gregoria kalendaro ne estis konata) komenciĝis je la 1-a de januaro de iu jaro ..00 kaj daŭris ĝis la 31-a de decembro ..01. Ekzemple la unua jarcento antaŭ Kristo komenciĝis je la 1-a de januaro -100 kaj daŭris ĝis la 31-a de decembro -1. La sekvan tagon, la 1-an de januaro 1, komenciĝis la unua jarcento post Kristo.

Jarcentoj antaŭ kaj post la Komuna Erao kaj la ekvivalentaj jarcentoj antaŭ kaj post Kristo:

Deveno de la vorto 
En la nuntempa Esperanto, oni uzas la kunmetaĵon "jarcento". En la frua lingvo, tamen, oni ankaŭ uzis la esprimon "centjaro", kiu tamen tre arĥaikiĝis, kaj cetere ŝajnas malfacile pravigebla per la kunmetaĵaj reguloj de Esperanto. Ankaŭ Zamenhof uzis la vorton "centjaro":

Vidu ankaŭ 
 0 (jaro)
 Erao
 Tagoj

 
Mezurunuoj de tempo
Tempo
Jacob Schwartz

Jacob SCHWARTZ (prononco [jakob ŝŭarc], naskiĝis en decembro 1975 en Norda Karolino) estas usona komputikisto kaj esperantisto. Schwartz loĝas en Waltham, Masaĉuseco. 

Schwartz malkovris Esperanton komence de la 1990-aj jaroj, sed ne forte studis, kaj kiam li eniris la universitaton Masaĉuseca Instituto de Teknologio (MIT), li iĝis tro okupita. Finfine, en 2000, li sufiĉe bone lernis kaj ĉeestis siajn unuajn Esperanto-renkontiĝojn. En 2001 li aktiviĝis en la Usona Esperantista Junularo (USEJ), la usona sekcio de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo kaj estis unu el la ĉefaj motoroj de USEJ almenaŭ ĝis 2007. Li estis en la loka kongresa komitato por la Landa Kongreso de ELNA en Cambridge en 2003. Inter la jaroj 2002 kaj 2009, Jacob partoprenis en Vikipedio. Intertempe li estas diplomito pri komputiko, aparte interesiĝante pri la studado de komputillingvoj, precipe pri funkciaj lingvoj kiel Haskell. Lia subfako en la universitato estis la studado de komunikiloj. Li ankoraŭ laboras por la Societo por Esperanto ĉe sia universitato, MIT.

Referencoj 

Usonaj esperantistoj