alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ugrožena vrsta

Ugrožena vrsta je vrsta čija j populacija tako malena da joj prijeti izumiranje. 

Ispočetka korišten jedino od biologa i ekologa, ovaj je pojam dobio i svoje pravno značenje kada su mnoge države, pod pritiskom pokreta za zaštitu okoline, donijele zakone kojima se određene vrste definiraju kao ugrožene vrste te na temelju njih donose razne mjere u svrhu sprečavanja njihovog izumiranja, najčešće u obliku zabrane lova ili ekonomske eksploatacije određenih prirodnih staništa.

Stavljanje određenih vrsta na listu ugroženih vrsta, odnosno skidanje s nje, čest je predmet kontroverzi i političkih sukoba iza kojih stoje različiti ekonomski, politički i socijalni interesi.

Biologija
Ekologija
Debelo crijevo

Debelo crevo (lat. intestinum crassum) je završni deo digestivnog trakta koji se nastavlja na tanko crevo (lat. intestinum tenue). Dužine je oko 2 metra i ima promenljiv dijametar (na početku 8-10 cm, a u nishodnom delu 3-4 cm). Debelo crevo počinje u desnoj bedrenoj jami i pruža se od tzv. ileocekalnog otvora do čmarnog otvora ili anusa.
 
Debelo crevo prihvata iz tankog creva sadržaj iz koga apsorbuje vodu i soli. Osim toga, ono prikuplja nesvarene ostatake koje u procesima vrenja i truljenja pretvara u izmet (feces). U njemu se takođe nalazi mnoštvo bakterija koje imaju sposobnost sinteze vitamina koje organizam apsorbuje.

Građa 
Debelo crevo sastoji se od tri dela:

 slepog creva (lat. cecum), 
 kolona (lat. colon) i
 zadnjeg ili čmarnog creva (lat. rectum).

Ovaj deo digestivnog trakta počinje od ileocekalnog otvora, na kome se nalazi zalistak koji sprečava vraćanje sadržaja iz debelog u tanko crevo. Slepo crevo je slepo zatvoreno na svom donjem delu i odatle potiče njegov naziv. Od njega se naniže spušta crvuljak (lat. appendix vermiformis), koji se u narodu često pogrešno naziva slepim crevom. Ovaj organ je veoma varijabilan u pogledu morfologije i odnosa tako da njegova dužina varira od 2 do 25 centimetara, a promer između 5 i 8 milimetara. Od desne bedrene jame, u kojoj je smešteno slepo crevo, pruža se naviše ushodni deo debelog creva (lat. colon ascendens). Na donjoj strani jetre crevo skreće ulevo i do levog hipohondrijačnog predela se pruža njegov poprečni deo (lat. colon transversum). Odatle se spušta nishodni deo debelog creva (lat. colon descendens) sve do leve bedrene jame. Od njega polazi sigmoidni deo (lat. colon sigmoideum) koji se u predelu 3. sakralnog kičmenog pršljena nastavlja u čmarno crevo.

Debelo crevo krvlju snabdevaju sledeće arterije: arteria colica media, arteria colica dextra, arteria ileocolica, a colica sinistra i arteriae sigmoideae. Vene koje polaze od creva su pritoke gornje i donje mezenterične vene. Živci za debelo crevo potiču iz vegetativnog celijačnog spleta.

Reference

Literatura

Spoljašnje veze 

Biologija
Anatomija
Probavni sistem
Tanko crijevo

U biologiji tanko crijevo je dio probavnog sistema od želuca do debelog crijeva. Kod ljudi starijih od 5 godina dužina mu iznosi oko 7 m. 

Tanko crijevo je mjesto gdje se absorbira većina hranjivih tvari iz konzumirane hrane. 

Probavni sistem
Abdomen
Pluća

Pluća predstavljaju najvažniji organ za disanje kod kičmenjaka koji udišu vazduh. Glavna funkcija im je prebaciti kiseonik iz atmosfere u krvotok, te ugljen-dioksid iz krvotoka u atmosferu.

Ljudska pluća 
Pluća su sastavljena od lijevog i desnog plućnog krila, a štiti ih grudni koš sastavljen od rebara i međurebarnih mišića. Sa donje strane grudna šupljina odvojena je od trbušne dijafragmom. Svako plućno krilo obavijeno je plućnom maramicom (pleura), koja se sastoji od vanjskog i unutrašnjeg lista. Između njih nalazi se tanak sloj pleuralne tečnosti. Alveole (plućni mjehurići) funkcionalno su najbitniji dio pluća. One su obavijene jednoslojnim epitelom i prožete su mrežom kapilara.

Disajni pokreti 
Funkcionisanje pluća zasniva se na disajnim pokretima: udisanju (inspirium) i izdisanju (expirium). U disajnim pokretima sudjeluju dijafragma, međurebarni mišići i ostali mišići grudnog koša.

Pri udisanju dijafragma se steže i spušta prema dolje, međurebarni mišići podižu rebra prema gore, a grudnu kost prema naprijed, te se na taj način povećava zapremina grudnog koša. Širenjem grudnog koša postiže se i širenje pluća jer su ona elastična. Pritisak u plućima se smanjuje i vazduh disajnim putevima dospijeva u alveole. 

Izdisanje je pasivan proces gdje se grudni koš vraća u normalnu poziciju opuštanjem dijafragme. 

Broj disajnih pokreta kod čovjeka iznosi 16-18 u minuti, a mijenja se zavisno od aktivnosti, zdravstvenog stanja i sl. Za vrijeme normalnog disanja čovjek udahne oko 0,5 l vazduha, a pri napornim fizičkim aktivnostima može iznositi i 3,5 l.

Razmena gasova

Razmjena gasova između krvi i vanjske sredine 
Razmena gasova između krvi i vanjske sredine vrši se u alveolama po zakonima difuzije. Faktor koji pokreće taj proces je razlika parcijalnog pritiska gasova u krvi i u alveoli. Parcijalni pritisak kisika je veći u alveolama nego u krvi, pa on prelazi iz njih u krv. Sa druge strane, ugljen-dioksida ima više u krvi pa on prelazi iz nje u alveolu. Kisik koji se vezao za krv čini oksihemoglobin, koji se dalje transportuje po cijelom tijelu. Ugljen-dioksid u alveolama izdisanjem se izbacuje iz tijela.

Razmena gasova između krvi i tkiva 
Kisik se u krvi do tkiva samo u vrlo malim količinama prenosi u vidu gasa (oko 3%), a najviše u vidu oksihemoglobina. Budući da ćelije tkiva troše kisik za razne metaboličke funkcije, u njima se nakuplja ugljen-dioksid. Tako imamo jednu sredinu bogatu kisikom i drugu bogatu ugljen-dioksidom. Na tom nivou razmjena gasova vrši se na isti način kao u alveolama, samo obrnuto. Budući da oksihemoglobin nije vrlo stabilan, kisik se izdvaja i difuzijom prelazi u tkivo na osnovu razlike u parcijalnom pritisku. Ugljen-dioksid prelazi u krv i do pluća se transportuje u vidu karbamino i bikarbonatnih spojeva.

Vidjeti i 
 Respiratorni sistem

Pluća
Dišni sustav
Cirkulatorni sistem

Cirkulatorni ili kardiovaskularni sistem je sistem organa koji služi za cirkuliranje krvi kod većine životinja.

Tipovi cirkulatornih sistema

Otvoreni 
Otvoreni cirkulatorni sistem jednostavnije je građen od zatvorenog i u pravilu je prisutan kod beskičmenjaka. Kod njih tjelesna tečnost jednim dijelom cirkulira kroz za to predviđene sudove, a dijelom izlazi iz njih i cirkulira kroz tjelesne šupljine, koje se nazivaju lakune. Tako tjelesna tečnost dolazi u kontakt sa ćelijama, opet ulazi u krvne sudove i tako protiče kroz organizam. Kod tih organizama zastupljena je hemolimfa, koja obavlja iste funkcije kao i limfa kod kičmenjaka. 

Kod životinja sa otvorenim cirkulatornim sistemom prisutan je jedan krvni sud (obično leđni), koji ima sposobnost grčenja i opuštanja. To znači da on ima ulogu potiskivanja tjelesne tečnosti, tj. obavlja ulogu srca kod kičmenjaka. Međutim, po građi nije ni približno tako složen.

Zatvoreni 
Zatvoreni cirkulatorni sistem karakterizira kretanje tjelesne tečnosti kroz zatvoreni sistem kanala. Sastoji se od jako razvijenog pulzatornog organa (srca) i krvnih sudova. Zastupljen je kod nekih viših crva i svih svitkovaca (hordata). Najsloženiji je kod ptica i sisara. Kroz krvne sudove cirkulira krv, ali povremeno i limfa.

Vidi još 
Cirkulatorni sistem čovjeka

Biologija
Integumentarni sistem

U zootomiji integumentarni sistem predstavlja naziv za ono što je često najveći sistem organa životinje koji se sastoji od kože, dlake, perja, ljusaka, noktiju, kožnih žlijezda i njihovih proizvoda (slina, sluz). Njegov je zadatak da odvoji i zaštiti životinju od njene neposredne okoline.

Biologija
Anatomija
Libanon

Libanon ili Liban, službeno Libanonska Republika ili Libanska Republika, je država u jugozapadnoj Aziji na Bliskom istoku. Nalazi se na obali istočnog Sredozemlja, a graniči na sjeveru i istoku sa Sirijom, te na jugu s Izraelom.

Geografija 
Zemlja se sastoji od nekoliko regija koje se pružaju paralelno s obalom: uska obalna ravnica koja se proširuje oko gradova Tripolija, Beiruta i Tira (Sura), zatim planinski lanac Libanon po kojem je zemlja dobila ime (najviša točka Qurnat as-Sawda' 3.088 m), dolina Bekaa, te gorje Anti-Libanon koje čini granicu sa Sirijom.

Povijest 
Od početka 15. vijeka do kraja prvog svjetskog rata Libanon je bio dio Osmanskog Carstva. Pod pritiskom zapadnih zemalja Porta je u drugoj polovici 19. vijeka dala autonomiju Libanonu u kojem je tada većinu činilo kršćansko maronitsko stanovništvo. Nakon raspada Carstva Liga naroda dodijelila je Libanon Francuskoj kao mandatno područje. Današnje političko uređenje države i kvote pojedinih religijsko-etničkih skupina u vlasti potječu iz tog doba i pokušaj su smanjenja tenzija među narodima i vjerama u zemlji.

Nakon drugog svjetskog rata Libanon je postao neovisna republika. U 1960-ima doživio je ekonomsku ekspanziju sa snažnim financijskim sektorom i turizmom usredotočenim u Beirutu. Osjetljiva međunacionalna ravnoteža narušena je u 70-ima nakon što je Palestinska oslobodilačka organizacija (PLO) premjestila svoj štab u Libanon. Od 1975. do 1990. trajao je građanski rat u kojem su sudjelovale islamske i kršćanske frakcije (najznačajnije su bile kršćanska Falanga, te arapski PLO i Hezbolah) povremeno potpomognute susjedima Sirijom i Izraelom.

Početkom 90-ih uspostavljena je djelomična politička stabilnost, ali sirijske vojne snage su sve do godine 2005. bile stacionirane na libanonskom teritoriju i Sirija imala velik utjecaj u političkom životu zemlje. Do povlačenja Sirije iz Libanona je došlo nakon serije demonstracija i međunarodnog pritiska izazvanim atentatom na popularnog antisirijskog političara Rafika Haririja.

Stanovništvo 
Libanon je etnički i vjerski heterogen. Pitanje udjela pojedinih vjera i naroda u ukupnom stanovništvu politički je osjetljivo pa službenih popisa stanovništva nije bilo od 1932. Većinu čine Arapi muslimani60% a među kršćanima najznačajniji su Maroniti25%, povezani s Katoličkom crkvom, ali s vlastitim patrijarhom i liturgijom. Brojni su i Druzi čija je religija bliska Islamu i koji sebe smatraju Arapima.

U posljednjih pola stoljeća velik broj Libanonaca emigrirao je u zemlje Zapada.

Ekonomija 
Uslužni sektor (financije i turizam) tradicionalno igra najveću ulogu u libanonskom gospodarstvu. Zemlja vodi politiku gospodarskog otvaranja prema inozemstvu, ali opterećuju je proračunski manjkovi, visoki vanjski dug i nezaposlenost. BDP je u 2003. bio 4.800 USD po stanovniku mjereno PPP-om.

Gradovi 
Popis gradova u Libanonu

Eksterni linkovi 

 
Države u Aziji
Liberija

Liberija je država u zapadnoj Africi na obali Atlantskog oceana. Graniči na sjeverozapadu sa Sijerom Leone, na sjeveroistoku s Gvinejom te na istoku s Bjelokosnom Obalom.

Liberiju je početkom 19. vijeka osnovalo Američko društvo za kolonizaciju s ciljem preseljenja oslobođenih crnih robova iz SAD-a natrag na afrički kontinent. Godine 1847. postala je nezavisna, a tijekom devetnaestog stoljeća u nju je preseljeno oko 13.000 bivših robova. Doseljenici su ostali odvojeni od većinskog domaćeg stanovništva, zadržavši vlast i privilegiran položaj u zemlji. Njihova vladavina okončana je 1980. državnim udarom kojim je započelo razdoblje nestabilnosti u političkom životu zbog sukoba većih etničkih skupina za dominaciju. Poslije kraja hladnog rata 1989. Liberija je potonula u građanski rat nekoliko pobunjeničkih grupa koji je s prekidom od 1997. do 1999. trajao sve do 2003.

Ekonomija se tek treba oporaviti od šteta koje su mu nanesene u građanskom ratu, osobito razaranjem osnovne infrastrukture. Glavni izvozni proizvodi bili su guma, drvo i željezna ruda. BDP za 2004. procijenjen je na 900 USD po stanovniku, mjereno po PPP-u.

Gradovi 
 Popis gradova u Liberiji

 
Države u Africi
George Weah

George Manneh Opom Ousman Weah (1. 10. 1966. -) je liberijski političar i bivši fudbaler.

Poznat je po nastupima u evropskim fudbalskim klubovima kao što su AC Milan i FC Chelsea, zbog kojih je godine 1995. dobio titule evropskog i svjetskog igrača godine.

Nastojao je svoju slavu iskoristiti kako bi pomogao svojoj zemlji napaćenoj građanskim ratom kroz humanitarnu pomoć. Na izborima godine 2005. se kandidirao za predsjednika Liberije. Iako je smatran najvećim favoritom, u drugom krugu je izgubio od Ellen Johnson-Sirleaf. Taj rezultat odbijao je prihvatiti, smatrajući da je riječ o prevari.

Godine 2017. osvojio je predsjedničke izbore i preuzeo položaj sljedeće godine.

Predsjednici Liberije‎
Liberijski političari
Liberijski fudbaleri
Fudbaleri ili nogometaši AS Monaka
Fudbaleri ili nogometaši Paris Saint-Germaina
Fudbaleri ili nogometaši Milana
Fudbaleri ili nogometaši Chelseaja
Fudbaleri ili nogometaši Manchester Cityja
Fudbaleri ili nogometaši Olympique Marseillea
Selektori fudbalskih reprezentacija
Rafik Hariri

Rafik Bahaa Edine Hariri (1. 11. 1944. — 14. 2. 2005.) je libanonski poslovni čovjek i političar.

Rođen u Sidonu, u sunitskoj familiji skromnih primanja, Hariri se na bejrutskom univerzitetu školovao za učitelja i godine 1965. otišao u Saudijsku Arabiju raditi za građevinsku kompaniju. Godine 1969. osnovao je vlastitu građevinsku kompanije te se naglo obogatio za vrijeme naftnog buma 1970-ih. Postao je jedan od najbogatijih ljudi na svijetu i dobar dio tog bogatstva je slao kao humanitarnu pomoć svojoj zemlji napaćenoj građanskim ratom. Svojim je novcem također potpomogao i sporazum kojim je 1990. godine završen građanski rat. 

Sve je to godine 1992. pomoglo da postane premijer. Ispočetka vjeran saveznik Sirije, s vremenom se počeo razilaziti s režimom koji je preko vojske i obavještajne službe imao veliki uticaj na libanonsku unutrašnju politiku. Godine 1998. je pod sirijskim pritiskom prvi put podnio ostavku. Godine 2000. ponovno je postao premijer, a krajem 2004. je ponovno podnio ostavku pod sirijskim pritiskom.

14.2. 2005. je zajedno s 20 drugih ljudi poginuo u eksploziji automobila-bombe u Bejrutu. Mnogi su za taj zločin optužili Siriju, te je njegova smrt pokrenula općenarodni pokret s ciljem istjerivanja sirijske vojske iz Libanona. 

Hariri, Rafik
Hariri, Rafik
Hariri, Rafik
Hariri, Rafik
Ghazi Kanaan

Ghazi Kanaan je sirijski ministar unutrašnjih poslova koji je 12. 10. 2005. izvršio samoubojstvo, u jeku istrage o atentatu na libanonskog antisirijskog političara Rafika Haririja, za koji mnogi optužuju Siriju.

Političari
Senzorni sistem

Senzorni (čulni, osjetilni) sistem je dio nervnog sistema koji se sastoji od senzornih receptora, nervnih veza i dijelova mozga koji obrađuju preko njih dobijene informacije. Specifični senzorni sistemi su za čulo osjeta, vida, mirisa, okusa i sluha.

 
Biologija
Anatomija
Senzorni sistem
Somatosenzorni sistem

Somatosenzorni sistem je senzorni sistem za somatske osjećaje.

Somatski osjećaji se sastoje od raznih čulnih receptora koji izazivaju osjećaje kao što su dodir ili pritisak, temperatura (topla ili hladna), bol (uključujući svrbež i golicanje) i osjete vezane uz pokret mišića i zglobova, uključujući stav, pokret i izraze lica (koji se zajedno zovu propriocepcija). 

Biologija
Anatomija
Nervni sistem
Olfaktorni sistem

Olfaktorni sistem je senzorni sistem koji služi za čulo njuha. Dodatni olfaktorni sistem osjeća feromone. Za olfaktorni sistem se zajedno s gustatorni sistemom često govori da su kemosenzorni sistemi, jer oba prenose kemijske signale u percepciju.

Biologija
Anatomija
Nervni sistem
Gustatorni sistem

Gustatorni sistem je senzorni sistem koji se koristi posebnim nervnim receptorima na gornjoj strani jezika kojima je svrha otkriti okus hrane koja se jede.

Biologija
Anatomija
Nervni sistem
Auditorni sistem

Auditorni sistem je senzorni sistem koji služi za čulo sluha.

Na svom putu od okoline do mozga, informacija o zvuku je sačuvana i transformira na razne načine. Mijenja oblik dva puta, prvo od zraka u tekućine, potom od tekućine u akcijske potencijale.

Biologija
Anatomija
Nervni sistem
Vizualni sistem

Vizualni sistem je senzorni sistem koji omogućava korištenje čula vida.

Biologija
Anatomija
Nervni sistem
Oko

Oči su organi koji opažaju svjetlost. Sastoje se od optičkog sustava, živčanih elemenata, te pratećih i potpornih elemenata. Oči u 96 % životinjskih vrsta su složeni optički sustavi, koji se javljaju u deset temeljnih oblika. Takve oči imaju, primjerice, meduze, mekušci, kičmenjaci, kolutićavci i člankonošci.
Najjednostavnije “oči” (u jednostaničnih organizama to su tek organele, “ocellusi”) ne čine ništa drugo već razlikuju svjetlo u okolini od mraka, što im dostaje za usklađivanje jedinke s cirkadijanim ritmovima.

Povezano 
 Ljudsko oko

 
Anatomija
Sisa

Sisa ili dojka (lat. mamma) je žlijezda karakteristična za ženski spol, po kojoj je nazvan čitav rod sisavaca, a u kojoj se nalaze mliječne žlijezde koje luče mlijeko u svrhu hranjenja mladunčadi.

Nalazi se na ventralnoj strani grudnog koša na granici kosti i hrskavice četvrtog rebra.
Dojka je genetski apokrina kožna žlijezda.
Dojka ženskog novorođenčeta ne razlikuje se od dojke muškog novorođenčeta. Jedna i druga neposredno nakon rođenja izlučuju sekret pod utjecajem hormona prolaktina.
Do početka puberteta se muške i ženske dojke razvijaju jednako, a onda se muška dojka u pravilu dalje ne razvija, dok se ženska pod utjecajem ženskih spolnih hormona razvija i njezin razvitak završava tek za vrijeme trudnoće i dojenja.

Dojka žene je složena tubuloalveolarna žlijezda, izgrađena od 20 do 25 pojedinačnih žlijezda. Svaka od njih zajedno s vezivnim i masnim tkivom izgrađuje po jedan režanj. Režnjevi su međusobno odijeljeni gušćim vezivnim tkivom, a svakom režnju dojke pripada jedan glavni odvodni kanal (ductus lactiferus), koji završava ljevkastim proširenjem na bradavici (porus lactiferus).

Dojka spolno zrele žene se ciklički mijenja ovisno o menstrualnom ciklusu.

Bradavica dojke (mamilla mammae) i pojas koji je okružuje (areola mammae) pokriveni su nježnom i jače pigmentiranom kožom. Epidermis bradavice i areole u žena je jače orožen (kao zaštita kod dojenja).
Vezivno tkivo bradavice sadržava veliki broj krvnih i limfnih žila i glatkih mišićnih stanica, koje su smještene kružno i uzdužno oko odvodnih kanala, a radijarno i transvenzalno na bazi bradavice.
Tijekom trudnoće se znatno povećavaju žljezdani elementi na račun vezivnog tkiva zahvaljujući djelovanju estradiola i progesterona, a promjene su vidljive od drugog mjeseca trudnoće.

Kod ljudi je značaj dojke ili sise prerastao njenu biološku funkciju, tako da su dojke veoma često osnova ženske privlačnosti i ljepote.

Literatura 

 Medicinska enciklopedija, JLZ Zagreb, 1967. g.

Egzokrini sistem
Anatomija čovjeka
Izlučivanje

Izlučivanje (izlučenje ili lučenje) u biologiji označava proces kojem organizam odvaja suvišnu materiju iz svog tijela. Suvišne tvari su nakon toga najčešće izbačene iz tijela putem eliminacije.

Kod sisavaca, na primjer, dva najvažnija procesa izlučenja jesu stvaranje urina u bubrezima, odnosno karbon dioksida u plućima. Urin i karbon dioksid se izbacuju uriniranjem i disanjem. Uz to postoji proces znojenja kojim se iz tijela izbacuje suvišna sol i voda, ali koji također ima svrhu hlađenja organizma...

Izmet nije produkt izlučenja, s obzirom da se ne izdvaja iz krvotoka te nije produkt metaboličkog procesa.

Reference

Spoljašnje veze 

 UAlberta.ca, Animation of excretion
 http://www.brianjford.com/wleaf03.htm

Ekskrecija
Digestija

digestija (lat. digestio, od digerere: raspoređivati, odvajati, razdijeliti), u fiziologiji, proces kojim se hrana u digestivnom sistemu razgrađuje do oblika prikladnoga za apsorpciju u krvne ili limfne žile crijevnih resica; probava, varenje. Zavisno od načina razgradnje hrane, digestija može biti mehanička i kemijska. S obzirom na mjesto odvijanja, razlikuje se ekstracelularna i intracelularna digestija. U većine kralježnjaka digestija je složen proces koji se odvija u više organa koji zajedno čine digestivni sistem.

Vidi još 

 anaerobna digestija
 digestivni enzimi
 digestivni sistem čovjeka
 digestivni sistem puževa
 erepsin
 gastroezofagealna refluksna bolest
 otkriće i razvoj inhibitora protonske pumpe

Biologija
Probavni sistem
Razmnožavanje

Razmnožavanje ili reprodukciјa јe stvaranje јedne stvari kao kopiјa, plod, ili zamena slične stvari, npr. fotokopiranje i stvaranje duplikata.

Reč se verovatno naјčešće spominje u smislu biološke reprodukciјe i seksa.

 Seksualna reprodukciјa јe biološki proces po koјem organizmi stvore potomke s kombinaciјom genetičkog materiјala. Ovi organizmi imaјu dva različita odrasla pola, muško i žensko.
 Aseksualna reprodukciјa јe biološki proces po koјem organizam stvori genetički sličnu kopiјu samog sebe bez kombinaciјe genetičkog materiјala sa drugim organizmom. 

Postoјe mnogi načini reprodukciјe koјe upotrebljavaјu razne vrste.

Neke životinje, poput ljudi (seksualno zreli nakon adolescenciјe), imaјu malo potomaka. Druge životinje se reproduktuјu brzo, ali mnogi potomci ne prežive do odraslih doba. Zec (zreo nakon 8 meseci) ima 10-30 potomaka godišnje, Nilski krokodil (15 godina) ima 50, i neke vrste muva (10-14 dana) imaјu 900. Obe strategiјe mogu biti povlašteni evoluciјi: životinje sa malo potomaka mogu provesti vreme odgaјanjem i čuvanjem njih i tako smanjiti potrebu za reprodukciјu. Međutim, životinje sa mnogo potomaka ne trebaјu da odgaјaјu i čuvaјu potomke.

Ove dve strategiјe poznate su kao K-selekciјa (malo potomaka) i R-selekciјa (mnogo potomaka). Koјu strategiјu vrste preferiraјu zavisi od raznih okolnosti.

Razmnožavanje
Hrvoje Petrić

Hrvoje Petrić (12. prosinac 1972 Koprivnica), hrvatski historičar.

Urednik časopisa "Ekonomska- i eko-historija", a član je uredništva još nekoliko časopisa. Napisao više knjiga i nekoliko desetaka naučnih i stručnih radova objavljenih u naučnim i stručnim časopisima. Zaposlen je na Filozofskom fakultetu u Zagrebu.

Hrvatski povjesničari
Palme

Palme (Arecaceae ili Palmae) predstavljaju porodicu monokotiledonih biljaka, kojoj pripada 189 rodova sa oko 2360 vrsta. Žive samoniklo većinom u tropskim i suptropskim krajevima, a u ostalim područjima se uzgajaju kao ukrasne biljke.

Palme su drvolike, često vrlo visoke biljke, koje na vrhu nerazgranatog, stepenastog debla nose čuperastu krošnju, sastavljenu od lepezastih ili perastih listova. Cvetovi su većinom jednopolni, skupljeni su u metličaste cvasti, koje su u početku obavijenim velikim listom (spatha). Listovi su većinom zelene boje, veoma retko u nekoj drugoj boji. Oprašivanje se vrši putem anemofilije ili entomofilije. Plod je kod većine vrsta koštunica.

Većina palmi raste u toplim tropskim i suptropskim područjima na zemlji iako postoje vrste, kao što su Rapidophillum hystrix i Nanorhops ritchiana, koje rastu u umerenim područjima i mogu izdržati dosta niske temperature u odnosu na ostale palme (Rapidophyllum hystrix i do -25 °C). Zbog svoje lepote i dekorativnosti palme se često sade kao ukrasno drveće u parkove i vrtove na svim područjima s toplom klimom gde mogu dobro uspevati.

Palma se u dubrovačkom kraju nazivala i poma.

Spisak izabranih rodova 
 Areca 
 Bactris 
 Bismarckia 
 Borassus 
 Calamus
 Cocos
 Copernicia
 Elaeis 
 Euterpe 
 Jubaea 
 Metroxylon 
 Phoenix
 Raphia 
 Roystonea 
 Sabal 
 Salacca 
 Trachycarpus 
 Washingtonia

Literatura

Spoljašnje veze 

 Otporne palme za Jadran i Panoniju (vrste i uzgoj)
 Palm Trees, Small Palms, Cycads, Bromeliads & Tropical Plants  
 Palmpedia 
 Vodič kroz palme  
 Kew Botanic Garden Palm Genera list  
 Palm and Cycad Societies of Australia (PACSOA) 
 Palm & Cycad Societies of Florida, Inc. (PACSOF) 

Drveće
Arecales
Ukrasna stabla
Cvijet

Cvijet (ijek.) ili cvet (ek.) (latinski: flos), biljni izdanak ili dio izdanka s metamorfoznim listovima koji služe spolnom rasplodu. Cvjetovi su prema vegetativnim dijelovima biljaka redovno jasno omeđeni kao zasebne morfološke cjeline. Ima organe za primamljivanje kukaca, npr. pčela ili muha. 

Buket-izrezane ili ubrane Cvjetnice, lijepo odabrane zajedno, obično za poklon ili za stavljanje u vazu u svrhu ukrašavanja prostora. Ponekad se buketi sastoje od slatkiša, tkanine, perja i drugih ukrasnih materijala.

Osnovni dijelovi 
 Cvjetište - (lat. receptaculum), nosi na sebi ostale dijelove cvijeta, može biti čunjasto prošireno, pločasto prošireno ili vrčasto udubljeno
 Ocvijeće - (lat. perianthium), sastoji se od čaške s lapovima i vjenčića s laticama
 Prašnici - (lat. andreceum), preobraženi su mikrosporofili, sastoje se od prašničke niti (filamenta), koji na svom vrhu nosi dvije antere ili polenovnice, antere su na filament pričvršćene pomoću veze ili konektiva
 Tučak - (lat. gyneceum), može biti samo jedan ili ih ima više, sastavni dijelovi su: plodnica, vrat i njuška tučka

Spol 

Cvijet koji sadrži sve navedene dijelove je dvospolan i ima jasno istaknut vjenčić za primamljivanje kukaca pa se oprašivanje dvospolnih cvjetova vrši pomoću kukaca.

Mnogi cvjetovi kritosjemjenjača, koje su bile u nepovoljnim uvjetima za oprašivanje kukcima, izgubili su vjenčić i postali su jednospolni cvjetovi, što spriječava samooplodnju. Svi cvjetovi golosjemenjača su jednospolni.

Cvijet kritosjemenjača 
Svojim organima za primamljivanje oprašivača aktivno pridonosi uspjehu oplodnje i ne prepušta mikrospore slučaju u procesu oprašivanja. Što više pojedini su se cvjetovi, prilagodili točno određenim vrstama oprašivača i privlače ih bojom, mirisom ili oblikom.

Cvijet golosjemenjača 
Uvijek su jednospolni, pretežno sitni, jednostavno građeni bez ocvijeća. Ženski cvjetovi mnogih četinjača smješteni su u gornjem dijelu krošnje, a muški više u donjem dijelu. Muški cvjetovi su u obliku resa i češera, dok ženski imaju oblik češera.

Rasplodni organi golosjemenjača još ne sudjeluju aktivno u procesu oprašivanja, već mikrospore oslobađaju u slobodnu prirodu pa je pronalaženje i sastajanje mikrospora sa ženskim rasplodnim organima rijetko. Da se taj nedostatak nadoknadi, proizvode se mikrospore u vrlo velikim količinama, što je znatno rasipanje vrlo kvalitetnoga materijala. Zbog toga, rasplodni organi golosjemenjača nisu dostigli organizaciju, koju ima cvijet.

Reference 

 
Baštenske biljke
Botanika
Paučnjaci

Paučnjaci (latinski Arachnida) je životinjski razred člankonožaca među kojima su najpoznatiji predstavnici: pauci, škorpioni i grinje.

Zoologija
Morski pas

Morski psi

(u kralježnjaci iz razreda hrskavičnjača. Dio su nadreda Selachimorpha. Pripadaju i u grupu elasmobranches, to jest riba čiji škržni otvorisu u obliku proreza te, zajedno sa ražama, drhtuljama, listovima i sličnim životinjama čine podrazred Elasmobranchii.)

su kralježnjaci iz razreda hrskavičnjača. Dio su nadreda Selachimorpha. Pripadaju i u grupu elasmobranches, to jest riba čiji škržni otvori su u obliku proreza te, zajedno sa ražama, drhtuljama, listovima i sličnim životinjama čine podrazred Elasmobranchii.

Morski psi su mesožderi, a hrane se svime što je u blizini. Plivaju brzo, ali, za razliku od većine riba, nemaju riblji mjehur, pa moraju stalno plivati. Karnivorski morski psi uglavnom ne napadaju zubima, no većina morskih pasa tijekom života izgubi mnogo zubiju; neki morski psi tijekom života izgube 30, 000 zubiju.

Veliki su od dvadesetak centimetara (pas pigmej) pa do 18 metara (gorostasna psina), iako postoje i nepotvrđeni izvještaji o gorostasnim psinama dugim čak 21 metar. Razmnožavaju se na tri načina: leženjem jaja (oviparnost), koćenjem živih mladunaca (viviparnost) ili na način da se mladi morski psi razvijaju iz jaja, ali u tijelu majke, tako da se kote razvijeni (ovoviviparnost). Na ovoviparni način također se kote neke raže.

Izvori 

Prečnouste
Žaba

Žabe ili bezrepci pripadaju vodozemcima, a razlikuju se od drugih vodozemaca po tome što nemaju rep. Tijelo im je također drugačije (okruglo, glava naprijed).

Zadnje noge su im znatno duže od prednjih, na kojim se nalazi 4 ili 5 prstiju. Zadnje noge su prilagođene za tzv. katapultarni skok. Najveći broj žaba polaže tisuće jaja u vodi, gdje larve zvane punoglavci završe larveni period i metamorfozu. Hrane se mušicama, komarcima itd. Također postoje otrovne žabe koje su "obojene" živim bojama. Otrov može usmrtiti manjeg grabežljivca ako je pojede, a neke žabe sadržavaju toliko otrova da čak mogu usmrtiti čovjeka. Indijanci se služe njihovim otrovom za koplja i strelice.

Žlijezde 

Žlijezde u koži žabe nalaze se u epidermalonom sloju koji se naziva Usmina. Usmina je ispunjena vezivnim tkivom, a u njoj se nalaze kromatofori, mišićna vlakna i žlijezde. Dvije vrste žlijezda se nalaze kod "prave žabe" Rana species, a to su sluzne (mukozne) i zrnate žlijezde.

Pigment 

Pigmentne stanice kod žabe nazivaju se Kromatofori. Oni sadrže razna pigmentna zrnca, različitih boja: žute, crvene, smeđe. Zbog tih raznih boja kromatofori se zajednički nazivaju Alanofori

Škrge 

Nemaju unutarnje ni vanjske škrge. One se nalaze isključivo u postembrionalnom razvoju, u stadiju punoglavca, na vanjskoj strani životinje, kao privjesci, a služe kao opskrba krvlju s kisikom. Krv pritom iz srca ulazi u škrge, koje se sastoje od mnogo krvnih žilica, tu se vrši izmjena plinova te se kisik veže na respiratorne pigmente (hemocijanin) u krvi i tako prenosi tijelom.

Zanimljivosti 
 Najveća vrsta je Rana Goliath koja živi u Kamerunu i duga je 35 cm.
 Danas je poznato oko 3800 vrsta žaba.
 Zadnje noge zabe golijata dugačke su 60cm!
 Jedini"Muzej žaba" nalazi se u Lokvama-Hrvatska

Galerija 

 
Vodozemci
Orao

Orlovi su skup nekoliko rodova ptica iz porodice jastrebova. Uglavnom žive u Euroaziji i Africi (oko 60 vrsta), dok tek 2 vrste naseljavaju sjevernu Ameriku (Bjeloglavi orao i Suri orao) i 9 vrsta srednju i južnu Ameriku.

Opis 

Orlovi se razlikuju od mnogih drugih ptica grabljivica po svojoj veličini, snažnijom građom i težom glavom i kljunom. Čak i najmanji orlovi imaju relativno duža i oblija krila i brže lete. Većina orlova je veća od drugih ptica grabljivica, osim supova. Veličina im varira od 40 cm i 500 grama kod vrste nikobarski orao zmijar (Spilornis klossi), do 6,7 kg i 100 cm kod filipinskog orla.

Kao i sve ostale ptice grabljivice, orlovi imaju velike i snažne zakrivljene kljunove za kidanje mesa, snažne i mišićave noge i velike kandže. Imaju i izrazito dobar vid koji im omogućava da ugledaju potencijalni plijen iz daljine. Vid im je oštar jer imaju veoma velike zjenice koje omogućavaju minimalnu difrakciju (rasipanje) svjetlosti.

Orlovi grade gnijezda na visokom drveću ili liticama. Mnoge vrste nesu dva jaja, ali stariji, snažnij ptić često ubije mlađeg brata ili sestru kada se izlegne. Dominantni ptić je obično ženka, jer su one veće od mužjaka. Roditelji ne pokušavaju zaustaviti ovo ubijanje.

Rodovi 
Porodica Accipitridae:
 Potporodica Buteoninae: 
Rod Geranoaetus
Rod Harpyhaliaetus
Rod Morphnus
Rod Harpia
Rod Pithecophaga
Rod Harpyopsis
Rod Oroaetus
Rod Spizaetus
Rod Lophaetus
Rod Stephanoaetus
Rod Polemaetus
Rod Hieraaetus
Rod Aquila (tzv. „pravi orlovi”)
Rod Ictinaetus
Rod Haliaeetus
Rod Ichthyophaga
 Potporodica Circaetinae: 
Rod Terathopius
Rod Circaetus
Rod Spilornis
Rod Eutriorchis

Značenja 

U kršćanstvu, orao je simbol evanđelista Ivana. U drugim religijama je također imao važno značenje. Tako su Moche u drevnom Peruu, ali i stari Iliri štovali orla i često ga prikazivali, dok hinduisti imaju manje božanstvo u obliku zlatnog čovjeka s orlovskim nosom i krilima, Garuda. Mnogi sjevernoamerički indijanci smatraju posjedovanje orlovih pera najvišim znakom duhovnog značaja i društvene zaslužnosti, što je danas u SAD-u uređeno i zakonom.

U povijesti je orao bio na pečatu ptolomejskih vladara starog Egipta, ali i simbol antičke perzijske vojske. Rimljani su ga koristili na vrhu stjegova svojih legija, iz čega je proizašao dvoglavi orao kao simbol bizantskog carstva, ali i orao kao simbol Svetog Rimskog Carstva Karla Velikog. Iz ovih simbola su proizašli simboli mnogih kasnijih država.

Orao se tako javlja na grbovima mnogih država kao simbol moći i snage (Albanija, Armenija, Austrija, Baskija, Crna Gora, Češka, Egipat, Gana, Island, Indonezija, Irak, Jemen, Meksiko, Moldavija, Nigerija, Njemačka, Palestina, Panama, Poljska, Rumunjska, Rusija, SAD, Srbija, Sirija i Zambija).

Izvori 

 
Jastrebovi
Majmun

Majmuni (Anthropoidea) predstavljaju podred u spadaju viši primati.

Dijeli se na:
 širokonosce (Ceboidea ili Platyrrhini), maleni majmuni Novog svijeta, koji uglavnom žive na drveću;
 uskonosce (Cercopithecoidea ili Catarrhini), u koje spadaju pavijani;
 čovjekoliki majmuni (Hominoidea) koji se dijele na:
 Pongidae ili Antropomorphae u koje spadaju gorila, čimpanza i orangutan;
 hominide u koje spada moderni čovjek

Majmuni
Domaća ovca

Ovce (, rjeđe samo Ovis aries) su domaće životinje, grupirane u rod Ovis, unutar porodice šupljorožaca (Bovidae).

Ovca je četveronožna životinja, tijelo joj prekriva vuna. Biljojed je i preživač. Razvila se iz divljeg muflona. 
Mužjak se zove ovan, ženka ovca, a mladunče jagnje. Žive u stadu. Gospodarska je vrsta, koja se uzgaja zbog vune, mesa, mlijeka, sira itd. 
Poznati sirevi od ovčjeg mlijeka su: Roquefort, feta, Liptauer, kačkavalj, paški sir, livanjski sir itd.

Postoji mnogo pasmina ovaca kao što su: merino, pramenka, Suffolk ovca, virtemberška ovca, solčavsko-jezerska ovca, Romanovska ovca, mediteranska ovca, istočno-frizijska ovca, sardinijska ovca itd. Hrvatske pasmine su: lička pramenka, paška ovca, creska ovca, istarska ovca i dubrovačka ruda. Ova posljednja je vrlo ugrožena, jer je ostalo pokoje manje stado. Psi koji čuvaju ovce, zovu se ovčari. Najpoznatiji su njemački ovčar, škotski ovčar, tornjak itd., a u Slavoniji je posebno cijenjen hrvatski ovčar.

Najviše ovaca ima u Kini, zatim u Australiji, Europskoj Uniji, Rusiji, Indiji, Iranu, Sudanu, Novom Zelandu, Argentini, Urugvaju i Čileu.

Janje je simbol u kršćanstvu. Isus se naziva Dobrim pastirom i Jaganjcem Božjim (lat. Agnus Dei). Biblijske osobe Abraham, Jakov, Mojsije, David i drugi, bili su pastiri. Ovca se često smatra slabo inteligentnom. George Orwell u satiričnoj noveli „Životinjska farma”, koristi ovce kao simbol neobrazovane mase ljudi u revolucionarnoj Rusiji, kojima je lako manipulirati.
Prva klonirana ovca, zove se Dolly.

Domaće životinje
Falklandski rat

Foklandski rat je vođen 1982. između Argentine i Ujedinjenog kraljevstva za prevlast oko Foklandskih ostrva.
Ta su ostrva britanska kolonija ali Argentinci ih smatraju svojim posedom (Malvinska ostrva). Treba zapaziti da je to bio prvi rat koji je video aktivno učešće pomorskih snaga posle Drugog svetskog rata.

12. avgusta 1981. general Leopoldo Galtijeri postaje predsednik Argentine u vojnom udaru. Nova vladajuća vojna hunta započinje planove za okupaciju ostrva. Prva neprijateljstva počinju 19. marta 1982. kada se grupa argentinskih radnika iskrcava na ostrvo Južna Džordžija.

Rat 
2. aprila argentinske invazijske snage iskrcavaju se i osvajaju Foklande. Odmah idući dan britanski premijer, gospođa Margaret Tačer naređuje vojni odgovor za preuzimanje ostrva i UN prihvata rezoluciju 502. 5. aprila britanski vojni brodovi isplovljavaju iz luke Portsmut.

Argentinski avioni Miraž 1. maja napadaju britanske brodove koji se približavaju ostrvima dok Herjeri britanske mornarice bombarduju glavni grad arhipelaga Stanley. Događaj sa najviše poginulih dešava se dan posle kada britanska podmornica HMS Konkeror potapa argentinsku krstaricu General Belgrano. Tu gine više od 200 mornara. 7. maja UN ulazi u mirovne pregovore koji propadaju nekoliko dana kasnije. 21. maja prve britanske jedinice počinju iskrcavanje na ostrva i do kraja meseca dolaze na 40 km od Stanleya. Nakon stalnih britanskih bombardovanja i padobranskih desanata oko Stanleya poslednje argentinske snage predaju se 14. juna.

Foklandska ostrva vraćena su u britanske ruke. 1983. argentinska vojna vlada je srušena nakon protesta grupa za ljudska prava i veterana.

Vanjske veze 

 Britanska stranica o Foklandskom ratu

1982
Argentinski ratovi
Britanski ratovi
Moderni ratovi
Ratovi u Južnoj Americi
Rat
Napoleon (razvrstavanje)

Pod Napoleon se može podrazumijevati:
 muško ime, koje je popularno u romanskim zemljama
 Napoleon Bonaparte, francuski vojskovođa i državnik
 Napoleon II Bonaparte, car Francuske 1815. godine
 Napoleon III Bonaparte, francuski političar i državnik
 Napoleon IV Bonaparte
 Napoleon prelazi Alpe, je slavno ulje na platnu koje je 1801. godine naslikao tada najveći i najutjecajniji neoklasicistički slikar, Jacques-Louis David
 Napoleon Zervas, u krugu svojih oficira

 marka konjaka
 Napoléon (film, 1927), je francuski crno-bijeli nijemi historijski film snimljen 1927. godine u režiji Abela Gancea
 Napoléon (film, 1955), je francusko-italijanski historijski film snimljen 1955. u režiji Sache Guitryja
Njemački kancelar

U Njemačkoj riječ kancelar (Kanzler) se koristi za šefa vlade i označava titulu koja se u drugim državama naziva predsjednik vlade ili premijer.

Od 1871. do 1945. kancelar se službeno nazivao Carski kancelar (Reichszakanzler).

Od 1949. do danas titula kancelara se službeno naziva Savezni kancelar (Bundeskanzler).

Titulu kancelara trenutno drži Olaf Scholz.

Politika Njemačke
Njemački kancelari
NDR

skraćenica za Norddeutscher Rundfunk, njemačku radiotelevizijsku kompaniju
 skraćenica za bivšu Nemačku Demokratsku Republiku
DDR

DDR ima više značenja:

 Istočna Njemačka, srednjoevropska država (1949–1990)
 DDR1, receptorska tirozinska kinaza.
Rak

Rak je naziv koji se koristi za:

 medicinski fenomen koji se očituje u nekontroliranom rastu stanica;
 životinju iz reda člankonožaca; 
 horoskopski znak
Gluhoća

Gluhoća označava medicinski poremećaj koji se izražava u djelomičnoj ili potpunoj nesposobnosti auditornog sistema da prenosi podražaje.

Gluhoća može biti uzrokovana nasljednim faktorima, ozljedom ili bolešću.

Ukoliko se kod ljudi javi u ranom dobu, može utjecati na sposobnost učenja jezika, pa se takve osobe nazivaju gluhonijemima i obično zahtijevaju poseban tretman.

Eksterni linkovi 

 
Poremećaji
Boginje

Boginje () su zarazna bolest svojstvena čovjeku koju izazivaju dvije vrste virusa variole zvane Variola major i Variola minor.

Historija 
Računa se da je u 20. vijeku od posljedica variole umrlo između 300 i 500 miliona ljudi. U ranijim historijskim razdobljima, prije nego što je razvijena vakcinacija i moderni lijekovi, variola je bila daleko ubojitija i imala je bitan utjecaj na historiju. Mnoge poznate historijske osobe bile su njene žrtve.

Ipak, najznačajniju ulogu su imale nakon otkrića Amerike, kada su domoroci Sjeverne i Južne Amerike došli u dodir s Evropljanima koji su bili inficirani virusom variole. Za razliku od kolonizatora, domoroci nisu imali razvijen imunitet, što je dovelo do naglog širenja bolesti i dramatičnog pada domorodačke populacije, pa je evropskim kolonizatorima omogućen lak i nesmetan prodor u nova područja.

Domaćin virusa variole je jedino čovjek tako da je naporima Svjetske zdravstvene organizacije 1977 godine virus iskorijenjen u ljudskoj populaciji i danas se nalazi samo u laboratorijima. Vakcinacija protiv virusa više se ne provodi tako da se smatra da bi se mogao koristiti kao terorističko oružje.

Velike boginje 

Variola major, uzrokuju velike ili crne boginje. Velike boginje izazivaju smrt kod 20-40 % zaraženih, a kod preživjelih često ostavlja trajnu unakaženost ili sljepoću. Bolest je teška i teško se liječi. Počinje drhtavicom, visokom temperaturom i jakim bolovima u glavi, kičmi i trbuhu, povraćanjem i zatvorom. Poslije 2 do 4 dana po tijelu izbije velik, krupan osip, koji se brzo pretvara u plikove. Plikovi zagnoje i na njihovom mjestu se otvore ranice, od kojih ostaju primjetni ožiljci na licu osoba koje su preživjele velike boginje.

Variola minor 
Variola minor, uzrokuju blaži oblik koji izaziva smrt samo kod 1 % zaraženih. Bolest počinje jednim kataralnim stanjem u nosu, plućima i na očnoj sluzokoži. Poslije inkubacije od 8 do 16 dana oči zakrvare, suze, i ne može se gledati u svjetlost, nos je pun kao kod prehlade, prisutan je suh kašalj i povećana temperatura. Ovakvo stanje traje 3 do 5 dana, pa se pojavi karakterističan osip. Osip je krupan i javlja se najprije na licu, potom po cijelom tijelu, za razliku od šarlahnog osipa, koji je sitan i tek naposlijetku izbija na licu. Prije nego na licu, osip se javlja u ustima, na unutrašnjoj strani obraza. Pojavom osipa kašalj se pojača i dijete za sve vrijeme bolesti ima jak bronhitis, koji se često komplikuje zapaljenjem pluća.

Izvori

Vanjske veze 
 

Osipne groznice
Virusne bolesti
Virus

Virus može označavati:

 biološki organizam;
 kompjuterski program čija je karakteristika nekontrolirano širenje po kompjuterskim mrežama.
Grip (razvrstavanje)

Grip se može odnositi na:
 Influenca
 GRIP1 (gen)
Dizenterija

Dizenterija je zarazna bolest čiji simptomi se očituju u teškom proljevu pri čemu izmet sadržava krv. Inkubacija bolesti traje jedan do dva dana nakon čega se javljaju grčevi u trbuhu, temperatura i jaki proljev.

Postoje dva tipa dizenterija: šigeloza i amebna dizenterija

Predstavlja jednu od najzaraznijih bolesti.

Dizenterija se liječi nadomještanjem tekućine i elektrolita te antibioticima (najčešće se koriste tetraciklini, kloramfenikol ili sulfametoksazol trimetoprim).

Smrtnost obično iznosi 5-15 % zaraženih, najviše među djecom, starijim i pothranjenim osobama.

Zarazne bolesti
Gastroenterologija
Ciroza jetre

Ciroza jetre je kronična bolest jetre tokom koje se jetreno tkivo zamjenjuje vezivnim tkivom što za krajnju posljedicu ima prestanak funkcija jetre.

Ciroza jetre može imati cijeli niz uzroka od kojih su najčešći alkoholizam i hepatitis C.

S obzirom da se oštećeno jetreno tkivo ne može zamijeniti, terapija ciroze jetre je palijativne prirode, iako se u ekstremnim situacijama može provesti transplantacija jetre - složeni i relativno rizični postupak tijekom koje stopa preživljavanja iznosi 90 %.

Vanjske veze 
 PLIVAzdravlje - Ciroza jetre

Bolesti jetre
Srčana bolest

Srčane bolesti ili bolesti srca su naziv za sve bolesti i medicinske poremećaje rada srca.

Neke od srčanih bolesti su urođene (tzv. srčane mane), i nazivaju se kongenitalnim. Ostale se naknadno razvijaju kod čovjeka i najčešće su posljedica životnog stila. 

Srčane bolesti
Spolna bolest

Spolna, spolno prenosiva ili venerična bolest (ponekad poznata pod engleskom skraćenicom STD) je naziv za zaraznu bolest koja se prenosi putem seksualnog odnosa koji može biti oralni, vaginalni i analni.

Iako su različite forme spolnih bolesti bile poznate kroz historiju, na njih je zapadna medicina počela obraćati veću pažnju tek nakon otkrića Amerike i epidemije nove, dotada nepoznate bolesti poslije nazvane sifilis.

Obuhvaćaju pedesetak bolesti i sindroma, uzrokuju ih mikroorganizmi, bakterije i virusi, a prenose se uglavnom razmjenom tjelesnih tekućina (sjemenom, vaginalnom tekućinom i krvlju). Neke od spolnih bolesti prenose se i poljupcem poput herpesa, humanog papiloma virusa (HPV), a ni pravilno korištenje kondoma tijekom vaginalnog ili analnog odnosa ne smanjuje opasnost od tih bolesti. Također i kod oralnog seksa postoji mogućnost od prijenosa spolnih infekcija.

Tipovi i njihovi patogeni uzročnici

Bakterijske spolno prenosive bolesti 

 Klamidija (Chlamydia trachomatis )
 Gardnerella vaginalis 
 Gonoreja (Neisseria gonorrhoeae )
 Sifilis (Treponema pallidum )
 Granuloma venereum (Granuloma inguinale ili Calymmatobacterium granulomatis )
 Lymphogranuloma ingvinale (Lymphogranuloma venereum  LGV) (Chlamydia trachomatis serotipovi L1, L2 i L3)
 Meki čankir (Haemophilus ducreyi ) 
 Mikoplazme (Ureaplasma urealyticum i Mycoplasma hominis )
ja

Virusne spolno prenosive bolesti 

 Hepatitis (HAV, HBV, HCV, HDV, HEV)
 SIDA ili AIDS (HIV)
 Humani papiloma virus (HPV)
 Genitalni herpes (tip HSV 1 i tip HSV 2)

Paraziti 
 Stidne uši (Phthirus pubis )

 Svrab (Sarcoptes scabiei )

Gljivice 
 Kandidijaze (Candida albicans , Candida glabrata )

Protozoe 
 Trihomonijaza (Trichomonas vaginalis )

Vanjske poveznice 
 SezaM 
 PLIVAzdravlje 

Zarazne bolesti
Dermatovenerologija
Ljudska seksualnost
Seksualno prenosive bolesti
Neuhranjenost

Neuhranjenost ili pothranjenost jest kronični nedostatak ili neravnoteža hranjivih tvari u nečijoj redovnoj prehrani. 

Neuhranjenost može ostaviti trajne posljedice na razvoj djeteta (kretenizam). Kod odraslog čovjeka može izazvati mnobe bolesti – od kojih je najpoznatiji skorbut, izazvan nedovoljnom količinom vitamina C.

Interna medicina
Bolesti i poremećaji
Prehrana
Dijamant

Mineral dijamant je alotropska modifikacija ugljenika.

Predstavlja dragi kamen i koristi se kao ukras, ali i u industriji i rudarstvu. Može biti ružičaste, žute i drugih boja, ali katkad je i bezbojan.

Dijamant je najtvrđi mineral u prirodi. Dijamant ima najveću temperaturu tališta (3820 K ili 3547 °C), toplinsku vodljivost i najnižu molarnu entropiju (2,4 J mol-1 K-1) od bilo kojeg elemeta. Na Mohsovoj skali tvrdoće zauzima najviše mjesto sa tvrdoćom broj 10.

Pri atmosferskom tlaku i sobnoj temperaturi, dijamant je termodinamički nestabilan, te se konvertira u grafit, ali ta konverzija je toliko spora da se dijamant smatra kinetički stabilnom supstancom. Grafit i dijamant su u ravnoteži pri 300 K na oko 15000 atmosfera.

Dijamant se, zbog svoje tvrdoće, koristi kao alat za rezanje, bušenje, brušenje i poliranje.

Rezanjem i poliranjem dijamanata dobija se brilijant koji se koristi u izradi nakita. Poliranje se izvodi dijamantnom prašinom. Samo rijetki dijamanti imaju dovoljnu kvalitetu za dobivanje brilijanta.

Danas se oko 40% industrijskih dijamanata dobiva umjetnim putem. Umjetni dijamanti se mogu proizvesti i za dobivanje brilijanta, ali su ekonomski neisplativi.

Najveći svjetski proizvođači dijamanata su Australija, Rusija i Južnoafrička Republika.

Povezano 
 Spisak najpoznatijih dijamanata

Reference

Literatura

Vanjske veze 

 Properties of diamond: Ioffe database
 "A Contribution to the Understanding of Blue Fluorescence on the Appearance of Diamonds" . (2007) Gemological Institute of America (GIA)
 Tyson, Peter (November 2000). "Diamonds in the Sky". Retrieved March 10, 2005.
 Have You Ever Tried to Sell a Diamond?

 
Ugljenik
Minerali
Abrazivi
Naljčik

Naljčik (ru: Нальчик) - je grad u južnoj Rusiji i glavni grad Kabardino-balkarske republike na sjevernom Kavkazu.

Osnovan je godine 1818. 

U oktobru 2005. bio je metom napada čečenskih i islamistističkih pobunjenika prilikom koga je ubijeno oko 100 ljudi.

Poznate ličnosti 
 Elena Borščova, glumica humorističkog žanra, organizatorica i voditeljica praznika, scenaristica, producentica
 Katja Lel, pjevačica
 Kantemir Balašov, filmski redatelj, snimatelj, scenarist

Eksterni linkovi 

Gradovi u Rusiji
Kavkaz (region)

Kavkaz јe ime planinskog masiva, koјi se nalazi na granici između Evrope i Aziјe. U geopolitičkom smislu Kavkaz obuhvata područјe koјe se nalazi severno i јužno od pomenutog planinskog masiva.

Države i druge teritoriјe na Kavkazu 
U kavkaskom regionu se nalaze 3 nezavisne države, to su:
 Gruzija 
 Jermenija 
 Azerbejdžan 

Ostale teritoriјe u Kavkaskom regionu:
 Adžarija, autonomna republika u sastavu Gruziјe 
 Abhazija, formalno јe autonomna republika u sastavu Gruziјe, ali јe faktički nezavisna država 
 Južna Osetija, formalno јe autonomna oblast u sastavu Gruziјe, ali јe faktički nezavisna država 
 Nahčivan, autonomna republika u sastavu Azerbeјdžana 
 Nagorno-Karabah, formalno јe autonomna oblast u sastavu Azerbeјdžana, ali јe faktički nezavisna država 
 Adigeja, autonomna republika u sastavu Rusiјe 
 Karačajevo-Čerkezija, autonomna republika u sastavu Rusiјe 
 Kabardino-Balkarija, autonomna republika u sastavu Rusiјe 
 Sjeverna Osetija, autonomna republika u sastavu Rusiјe 
 Ingušetija, autonomna republika u sastavu Rusiјe 
 Čečenija, autonomna republika u sastavu Rusiјe 
 Dagestan, autonomna republika u sastavu Rusiјe 
 Kalmikija, autonomna republika u sastavu Rusiјe

Narodi Kavkaza

Narodi Kavkaske porodice 
Gruziјska grupa:
 Gruzi
 Adžari

Abhasko-adigejska grupa:
 Abhazi
 Adigejci
 Čerkezi
 Kabardinci

Nahska grupa:
 Inguši
 Čečeni

Dagestanska grupa:
 Avari
 Darginci
 Lakci
 Lezgini
 Tabasarani

Narodi Indoevropske porodice 
Јermenska grupa:
 Jermeni

Iranska grupa:
 Oseti
 Tališi
 Kurdi

Slovenska grupa:
 Rusi

Narodi Altaјske porodice 
Turska grupa:
 Azeri
 Karačajci
 Balkari
 Kumici
 Nogajci

Mongolska grupa:
 Kalmici

 
Regije Azije
Regije Evrope
August

August ili Avgust može značiti:
 August ili Oktavijan August, prvi rimski car;
 August, muško ime;
 August, avgust ili kolovoz, osmi mjesec u godini.