alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Korzika

Korzika je četvrti po veličini otok u Sredozemnom moru i pokrajina Francuske koja se sastoji od dva departmana. Korzika po zakonu ima malo veću nezavisnost od ostalih regija Francuske.

Povijest 

Zbog svoje strateške važnosti u Sredozemlju, Korzika je često bila predmet oružanih sukoba između Francuske i Italije.
Grad država Genova je dominirala Korzikom stoljećima, dok nije 1768. ustupila otok Francuskoj, kao bi otplatila dug. Bitna ličnost u povijesti Korzike je Pasquale Paoli (1725-1807), borac za nezavisnost, koji se prvo borio protiv Genove, a onda poslije protiv Francuske. Unatoč godinama borbe za slobodu, Korzika nije izborila nezavisnost. 
Vjerojatno najpoznatiji Korzikanac svih vremena je Napoleon Bonaparte koji je rođen u Ajacciu.

Zemljopis 

Korzika je otok koji se nalazi otprilike 200 km od Azurne obale, zapadno od Toskane i sjeverno od Sardinije. Korzika ima oko 1000 km obale i više od 200 plaža. Korzika je većinom planinski otok, najviši vrh je Monte Cintu(2710m). Na otoku još postoji 50 vrhova čija je visina veća od 2000m.

Važni gradovi: (Korzikanska imena)
Ajaccio (Aiacciu) – poznat i pod latinskim imenom Ajax
Bastia (Bastia)
Corte (Corti)
Sartène (Sartè)

Drugi gradovi i sela:
Saint-Florent (San Fiurenzu)
Calvi (Calvi)
L'Île-Rousse (Isula Rossa)
Porto-Vecchio (Porti Vechju)
Bonifacio (Bunifaziu)
Appietto (Appiettu)

Ekonomija 
Turizam je najvažnija grana Korzikanskog gospodarstva. Otok je popularna turistička destinacija Francuzima i ostalim europljanima. Turizam je najviše razvijen u područjima oko Porto Vecchia i Bonifacia na jugu otoka, i oko Calvija na sjeveru.

Administracija 
Glavni grad teritorijalnog kolektiva je Ajaccio. Regija je podjeljena na dva departmana: Corse-du-Sud i Haute-Corse. Departmani su stvoreni 15. rujna 1975. kada je na dva dijela podijeljen jedinstveni departman Korzika.
Korzika ima status teritorijalnog kolektiva (Collectivité territoriale de Corse - CTC) od 13. lipnja 1991.

Teritorijalni kolektiv se sastoji od tri organa:
 Izvršno vijeće Korzike (Conseil exécutif de Corse)
 Skupština Korzike (Assemblée de Corse)
 Ekonomsko i socijalno vijeće Korzike (Conseil économique et social de Corse - CESC).
- Stranica od CTC-a

Eksterni linkovi 

 Službena stranica prefekture
 Corse Photos  Fotografije sa Korzike i Ajaccia.
 Korzika u slikama 
 - Službena stranica Teritorijalnog Kolektiva Korzike 
 - Stranica Fakulteta znanosti i tehnologije sveučilišta na Korzici
 Povijest Korzikanaca i Pasqualea Paolia 
 Dictionnaire Freelang - Riječnik korzikansko-francuski/francusko-korzikanski.
 Povijest Korzike 

 Korzika
Otoci u Francuskoj
Otoci Sredozemnog mora
Regioni Francuske
Historijske provincije Francuske
Erthogrul

Ertuğrul, isto poznat kao Ertoğrul ili Erthogrul, (1198-1281) bio je otac Osmana I., osnivača Otomanskog Imperija. Godine 1227. naslijedio je vodstvo Kayi, plemena Turaka Oghuza nakon što se u rijeci Eufrat, bježeći pred mongolskim prodorom, utopio njegov otac Süleyman. Ertuğrul je kao leno dobio zemlje Karaja Dağ, planine blizu Angore (današnja Ankara), od Ala ed-Din Kay Qubadh Ia, seldžučkog sultana Rüma. Kasnije je dobio selo Söğüt s okolnom zemljom.

Umrli 1281.
Osmansko Carstvo
Vladari
Defenestracija

Defenestracija označava čin izbacivanja jedne ili više osoba kroz prozor, koji je u historiji često učinjen iz političkih razloga. Sama riječ dolazi od latinskih riječi de (od ) i fenestra (prozor).

Jedna od najpoznatijih defenestracija bila je Praška defenestracija te moguća defenestracija češkog političara Jana Masaryka, koji je po do danas nerazjašnjenim okolnostima 1948. ili počinio samoubojstvo ili je od svojih političkih protivnika izbačen kroz prozor kupaonice u zgradi Ministarstva vanjskih poslova.

Politika
Kde domov můj?

Kde domov můj je od 1993. godine državna himna Češke. 

Riječi himne potječu iz kazališnog djela "Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka" koje je napisao Josef Kajetán Tyl. Ovo kazališno djelo je prvi put primijerno izvedeno u Pragu 21. prosinca 1834. godine. Glazbu je napisao František Škroup. Kazališno djelo ima više dijelova ali se za himnu uzima samo prva strofa. 

Za vrijeme Čehoslovačke, državna himna se sastojala iz dva dijela. Prvi je dio bila sadašnja Češka himna a drugi dio je bila himna Slovačke (Nad Tatrou sa blýska). - Himna se izvodila bez stanke.

Tekst 

Kde domov můj,
kde domov můj?
Voda hučí po lučinách,
bory šumí po skalinách,
v sadě skví se jara květ,
zemský ráj to na pohled!
A to je ta krásná země,
země česká, domov můj,
země česká, domov můj!

Eksterni linkovi 

 Audio-Stream Češke državne himne (Real Player)

Češka
Državne himne
Jamajka

Jamajka je otočna država u Karipskom moru, južno od Kube i zapadno od Hispaniole.

Povijest 
Ime države potječe od imena Xamayca ("zemlja šume i vode") koje su joj dali pripadnici prvobitnog stanovništva. Narodi Arawak i Taino doselili su na Jamajku iz Južne Amerike između 1000. pne. i 400. pne..

Kolumbovim iskrcavanjem 1494. Jamajku zauzimaju Španjolci, a 1655. Britanci. Tijekom britanske vladavine Jamajka postaje najveći svjetski izvoznik šećera, što je postignuto masovnim dovoženjem robovske radne snage iz Afrike. Nakon niza pobuna ropstvo je ukinuto 1838.

Jamajka je pomalo dobijala neovisnost od Ujedinjenog kraljevstva: 1958. je postala provincijom u sklopu Federacije Zapadnih Indija, a punu samostalnost nakon napuštanja Federacije, 1962.

Ekonomija 
Najveći dio ekonomije Jamajke čine poljoprivreda, rudarstvo, turizam, financijske usluge i usluge osiguranja. Turizam i rudarstvo donose najviše strane devizne dobiti.

Stanovništvo 
Kultura Jamajke je najvećim dijelom mješavina afričkih kultura i anglo-irske kulture, sa španjolskim i izvornim indijanskim utjecajima.
Velika većina stanovništva je miješanog crnačkog, indijanskog, engleskog, irskog i drugih europskih podrijetla. Čistog rasnog stanovništva ima manje od 1%.
Oko tri četvrtine stanovništva je kršćanske vjere, dok ostatak čine različite religije, uključujući rastafarijanstvo.

Kultura 
Iako mala zemlja, Jamajka je bogata kulturom i dosta prisutna u svijetu.

Muzički žanrovi kao što su reggae, ska, rocksteady, [dub] i, u nešto novijem vremenu, dancehall, ragga i ragga jungle su svi nastali na Jamajci. Bob Marley, možda najpoznatiji reggae mužičar, rođen je na Jamajci i uživa veliko štovanje u svojoj domovini.

Rastafarijanstvo je započeto na Jamajci.

Geografija 
 Popis gradova na Jamajci
 Parohije Jamajke

Izvori 

 
Države u Sjevernoj Americi
Male arhipelaške države u razvoju
Anana

Anana, staroegipatski pisac (XIII. stoljeće prije nove ere), autor djela Jusuf i Zulejha) (ER5, Tošićev ER5);
 Ananá ili Amaná, naselje na sjeveru Argentine, jugozapadno od grada Santiago del Estero (CD-atlas);
 Añaná, naselje na Kubi, jugoistočno od Havane (CD-atlas);
 Anana, hindusko muško ime (internet).
Monoteizam

Monoteizam, (gr: monon = jedan, Theos = Bog) je vera u jedno, univerzalno, sveobuhvatno božanstvo.

Monoteistička religija je religija u kojoj vernici veruju u jednog boga. Danas su najbrojnije: 
 Hrišćanstvo 
 Islam 
 judaizam

Monoteizam nastaje još u starom Egiptu, u doba faraona Amenhotepa IV (1350-1334 p.n.e.). Amenhotep sprovodi velike reforme i uvodi promene u ritualu, ikonografiji i arhitekturi egipatskih hramova. 

Kao glavni bog, postoji Aton. Sa spomenika su uklonjena imena ostalih bogova. Faraon Amenhotep čak i menja svoje ime u Ehnaton ("Koristan Atonu").

Srodni članci 
 Politeizam
 Henoteizam
 Katenoteizam

 
Religija
Teologija
Inkvizicija

Inkvizicija (lat. inquisitio - istraživanje) je bila ustanova Rimokatoličke crkve čiji je zadatak bio da pronalazi, zatvara, optužuje, isleđuje, sudi i kažnjava ljude proglašene hereticima. U najširem smislu inkvizicija znači svaki onaj pravosudni organ koji u sebi objedinjuje istražnu i sudsku funkciju. (V. inkvizitorni postupak.) 

Inkvizicija je postojala od 12. stoljeća do Napoleonskih ratova u 19. veku. Prvo su papa Lucije III. i car Fridrik I. Barbarossa 1184. osnovali tzv. Biskupsku inkviziciju, kojom daju ovlasti biskupima da imenuju svećenika-inkvizitora koji će voditi postupke protiv "heretika". Potom je papa Grgur IX osnovao univerzalnu Papsku Inkviziciju u periodu 1231–1233. godine, kao specijalni sud za iskorenjivanje jeresi. Sveta Inkvizicija, jedna od najsurovijih institucija u istoriji državne represije, je osnovana da bi ugušila jeretičke pokrete bezemljaškog proletarijata. Godine 1252, papa Inoćentije IV je, uz saglasnost vodećih teologa tog vremena, odobrio mučenje jeretika. 

Od svih inkvizicija najpoznatija i najzloglasnija je Španska inkvizicija, osnovana 1478. godine radi obračuna sa Židovima, muslimanima i kršćanskim "hereticima" nakon reconquiste.

Andre Voše smatra da je tajna „uspeha“ Inkvizicije bila u njenoj proceduri. Hapšenje osumnjičenih se izvodilo u krajnjoj tajnosti. Progon se u početku sastojao iz upada na jeretičke skupove, u saradnji sa javnim vlastima. Kasnije, kada su valdenzi i katari već bili potisnuti u ilegalu, osumnjičeni su bili izvođeni pred sud bez objašnjenja za njihovo privođenje. Ista tajnost je odlikovala i proces ispitivanja. Optuženima nije saopštavano zbog čega su optuženi, a onima koji bi uspeli da ospore optužnicu bilo je dopušteno da ostanu anonimni. Osumnjičeni bi bili oslobođeni ako bi potkazali svoje saučesnike i obećali da će ćutati o svom priznanju. Uhapšeni jeretici tako nisu mogli da znaju da li ih je odao neko iz njihove zajednice.

Italo Mereu ukazuje da je delovanje rimske Inkvizicije ostavilo duboke ožiljke u istoriji evropske kulture, tako što je stvorilo klimu netolerancije i institucionalne sumnjičavosti, koja je nastavila da nagriza legalni sistem sve do naših dana. Nasleđe Inkvizicije je kultura podozrenja, koja počiva na anonimnim optužbama i preventivnim hapšenjima i u kojoj se osumnjičeni tretiraju kao da je njihova krivica već dokazana.

Izvori

Vidi još 

 Hrišćanska jeres

Historija kršćanstva
Religija i društvo
Pravo
Hereza
Katoličanstvo
Mojsije

Moše, Mojsije ili Musa (hebrejski מֹשֶׁה [Moshe], grčki Mωϋσῆς [Mōüsēs], arapski موسى [Mūsa]) je legendarni jevrejski oslobodilac, vođa, zakonodavac i prorok. 

Mojsije je bio potomak Avrama. Procenjuje se da je živeo u 13. veku pre nove ere.

Prema jevrejskim svetim knjigama, Mojsije je izveo Jevreje iz Egipta. Mojsijeva najveća zasluga leži u širenju vere u jednog Boga, Jahvea, dakle u učvršćivanju monoteizma među Jevrejima, te objavljivanju Deset zapovesti. 

Kao prorok je priznat u Judaizmu, Hrišćanstvu i Islamu. Judaizam ga smatra najznačajnijim od svih proroka.

Tradicionalno mu se pripisuje autorstvo nad knjigama Tore.

Izlazak iz egipatskog ropstva  

Prema jevrejskim svetim knjigama, Mojsije je izveo Jevreje iz Egipta. Faraon nije to dozvolio, ali Mojsije učini mnoga čuda, i tako uspe da izvede narod iz Egipta. Putovanje Jevreja u obećanu zemlju trajalo je četrdeset godina. Išli su preko pustinje, hranili se manom, čudesnom hranom sa neba, zahvaljujući kojoj nikada nisu osećali glad.

Deset Božijih zapovesti 

Preme predanju, Mojsije je od Boga na Sinaju dobio table sa Deset zapovesti, koje glase: 

 Ja sam Gospod Bog tvoj; nemoj imati drugih Bogova osim Mene.
 Ne pravi sebi idola niti kakva lika; nemoj im se klanjati niti im služiti.
 Ne uzimaj uzalud imena Gospoda Boga svog.
 Sećaj se dana odmora da ga svetkuješ; šest dana radi i obavi sve poslove, a sedmi dan je odmor Gospodu Bogu tvome.
 Poštuj oca i mater svoju, da ti dobro bude i da dugo poživiš na zemlji.
 Ne ubij.
 Ne čini preljube.
 Ne ukradi.
 Ne svedoči lažno na bližnjega svoga.
 Ne poželi ništa što je tuđe.

Izvori

Vidi još 
 Tora 
 Judaizam 
 Stari zavet

Eksterni linkovi 

 Teaching Troubling Texts: Study Session of Textual Reasoning at the annual meeting of the AAR 1999
 "Difficult Texts" by Bonna Devora Haberman. How do we study difficult Jewish texts without apologizing for, justifying, or historicizing them? 
 Unitarian Universalist approach to reading the Bible
 Prof. E.Anati: Archaeological discoveries at Har Karkom

Jevreji
Judaizam
Biblijske ličnosti
Religijske ličnosti
Jahve

Jahve () bio je nacionalni Bog Kraljevstva Izrael i Juda. Tačno porijeklo naziva je sporno, iako seže iz mlađeg gvozdenog doba, pa čak i kasnog bronzanog: naziv se u početku koristio kao epitet boga Ela, vrhovnog božanstva kananske religije tokom bronzanog doba, ali najranije vjerodostojno pominjanje je u egipatskim tekstovima koji ga smještaju među nomade iz južne Transjordanije.

U najstarijim biblijskim tekstovima Jahve je tipični drevni bliskoistočni „božiji ratnik“ koji vodi nebesku vojsku protiv neprijatelja Izraela; kasnije je postao glavni bog Kraljevstva Izrael i Judeja, a kraljevski sud i hram promovišu Jahvea kao boga cijelog kosmosa, koji posjeduje sve pozitivne osobine prethodno pripisivane drugim bogovima i božanstvima.
Pred kraj Vavilonskog ropstva (6. vijek p. n. e.), samo postojanje drugih bogova je negirano, a Jahve je proglašen Tvorcem kosmosa i istinskim Bogom cijelog svijeta.

Vidi još 
 Tetragram
 Adonaj
 Bog

Reference

Literatura 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Biblija
Judaizam
Sinagoga

Sinagoga (od gr. συναγογε "skupština, okupljanje" - heb. Beit Knesset „Kuća okupljanja” ili Beit T`Phila „Kuća molitve”) je zgrada u kojoj se obavljaju verske aktivnosti u judaizmu. Glavna uloga sinagoge jeste zajednička molitva, mada je povezivana i s privatnom ili ličnom molitvom. Sinagoga se povezuje i sa učenjem i u tom svojstvu naziva se bet midraš ili "kuća učenja". Nije jasno da li je u starim vremenima kuća učenja bila deo glavnog svetilišta ili se nalazila odmah do njega, kao danas. 

Svrha sinagoge je takođe da bude mesto okupljanja, bet kneset, mesto gde se održavaju gradski skupovi i gde se obavljaju poslovi. Od 1. veka pa do danas, sinagoga se gradila tako da služi i kao konačište za putnike namernike, bet orhim. Kada su u pitanju umetnost i arhitektura sinagoge, Jevreji su se prilagođavali životu izvan Hrama, prihvatajući dominantnu estetiku svog doba. To je svojevrstan pomak od kolektivne religije iz najranijih vremena prema individualizovanijoj religiji sinagoge, koja je mogla biti preneta u sve zemlje i sve zajednice. Sve do modernih vremena, sinagoga je bila sedište jevrejskog iskustva. S liberalnim tendencijama koje je donela misao 18. i 19. veka nastale su razne inovacije u sinagogama reformističkih i konzervativnih Jevreja. 

Nemački reformisti su uveli orgulje i muziku u versku službu, što su do izvesne mere preuzele i konzervativne sinagoge u 20. veku. Prihvatanje propovedi, svešteničke odeće, govornog jezika okoline i sekularnog, pored verskog obrazovanja, predstavljali su osnovne elemente za razvoj savremene sinagoge. Učešće žena u službi, prvo u reformističkoj zajednici, a kasnije i u mnogim drugim liberalnim kongregacijama, pojavilo se kao vrlo značajno pitanje čak i u ortodoksnim krugovima. Na taj način, kako je sinagoga izašla iz geta kao zajednice srednjovekovnih vremena, moderno doba je izvršilo na nju veći uticaj od bilo kojeg drugog činioca u njenoj istoriji. 

U starom dobu i u srednjem veku, sinagoga je bila nosilac svih jevrejskih vrednosti, kao i središte većeg dela aktivnosti zajednice. Danas takve sekularne stvari kao što su filantropija i cionizam imaju druge kanale. Opstajanje sinagoge kao trajne odlike jevrejske civilizacije ukazuje, međutim, na neprekinuti kontekst za one mitske elemente tradicije koji nadilaze istorijsko vreme. (domatrios)

 
Judaizam
Sakralna arhitektura
Omar

`Umar ibn al-Khattāb (arapski عمر ابن الخطاب) (c. 581 - 3.11. 644), ponekad nazivan `Umar al-Farūq (Otkupitelj), Omar ili Umar, bio je iz Banu Adi klana Quraysh plemena.

Postao je drugi islamski halifa (634 - 644) te ga suniti smatraju drugim od Khulafā' ar-Rashīdīn ('ispravno vođenih kalifa', na perzijskom i urdu jeziku, خلفائی رشیدین, Khulafā-ye-Rashīdīn; na malajskom, Khulafa al-Rasyidin).

Šiiti pak smatraju kako je uzurpirao vlast od zakonitog halife Alije.

Rašidunski kalifi
Arapski vojskovođe
Ashabi
Biografije, Meka
Biografije, Medina
Brahma

Brahma je riječ, koja po učenju hinduističkih svetih knjiga Veda ima različito značenje: snaga molitve, sveto znanje, gospodar snage, gospodar stvorova, kralj bogova, Apsolutno, vrhovno božanstvo, panteističko Svebiće. Štovan je kao stvoritelj u indijskoj vjeri. Uz njega vladaju još Šiva i Višnua

Vanjske veze 

 Contemplation of Brahma - The creative power of the Infinite
 Lord Brahma - The first member of the Hindu Trinity
 Brahma - the Creator Amongst the Hindu Trinity  
 Weekly podcast on Vedic Chanting and Vedic Mythology

Hinduizam
Šiva

Bog Šiva je hinduističko božanstvo.

Kao posljednjeg iz hinduističkog svetog trojstva, uz Brahmu i Višnua koji su stvaratelji i održavatelji ovog materijalnog svemira, Bog Šiva se prikazuje kao uništavatelj, kao onaj koji dolazi posljednji da bi u sebi zadržao ovaj svijet do novog ciklusa stvaranja.

Za njega kažu da je jedini od tri božanstva stalno utjelovljen na Zemlji i da boravi na planini Kailash, koja se nalazi u sklopu Himalaja. Prikazuje ga se snježno bijelog ili u svijetloplavoj boji, ponekad prekrivenog pepelom.
Bijelina Šive simbol je svjetla koje otklanja tamu, a ujedno i personifikacija Boga kao kozmičke svijesti. Često se prikazuje sa otvorenim trećim okom ili agja čakrom koja predstavlja kapiju unutarnjeg duhovnog razvoja. Oko Šivinog vrata je kobra Vasuki simbol prolaska vremena. Tri prstena oko vrata predstavljaju prošlost, sadašnjost i budućnost.

Zapetljane kose, na svom nosiocu, biku Nandi, okružen je bićima koja ga prate svuda i koja su iz njegove dimenzije. U drugim je prilikama prikazan kao asketa koji sjedi na tigrovoj koži i neprekidno meditira na planini Kailash. Poklonici ga štuju prikazanog u kipu, u simbolu Linge, okruglom, faličkom obliku koji predstavlja stvaralačku moć boga, ili u njegovu obliku koji plesom uništava materijalni svemir i predstavlja uništavajuću moć boga Nataraja (kralja plesa). Većina poklonika Šivu smatra milosrdnim i punim ljubavi.

Najveći je od svih Jogija, on je Adijogi, ili prvi Jogi koji je podelio Jogu sa svojih 7 pomoćnika. Upravlja tamas gunom (neznanje, tama) koja je jedna od tri vezujuće sile materijalnog svemira.

Mantra u slavu Šive glasi: Om Namah Shivaya.

Šiva
Višnu

Višnu ili Vishnu je hinduističko božanstvo koje predstavlja simbol djelatnosti i stvaralaštva u prirodi.

Višnu predstavlja suprotnost rušitelju Šivi.

Hinduizam
Manama

Manama (arapski: المنامة‎ Al Manāma) je glavni i najveći grad Emirata Bahrein, od 143.035 stanovnika, što je četvrtina svih stanovnika zemlje.

Geografija 
Grad leži na sjeveroistočnoj obali istoimenog otoka Bahrein u Perzijskom zaljevu.

Historija 
Ime Manama se prvi put spominje u islamskim kronikama oko 1345. Portugalci je zauzimaju 1521., a nakon njih Iranci 1602. godine. Sve do 1783. uz manje prekide, gradom vlada dinastija al-Halifa. Između 1861. i 1914. emiri Bahreina sklopili su seriju sporazuma sa Velikom Britanijom, pa su na kraju postali protektorat kojim je od 1900. upravljao britanski agent sa sjedištem u Manami. Manama je 1971. postala je glavni grad nezavisnog Bahreina.

Znamenitosti, kultura i školstvo 

Najveća atrakcija grada je Bahreinska tvrđava koja je 2005. uvrštena na UNESCO-vu listu Svjetske baštine u Aziji i Oceaniji, dograđena i korištena od strane Portugalaca u 16. vijeku.

Manama ima nekoliko univerziteta, od kojih je najstariji osnovan 1986. godine.

Privreda 
U ne tako davnoj prošlosti ekonomija grada se sastojala od ronjenja bisera, ribarstva, izgradnje i popravka brodova i trgovine. Luka Maname je bila plitka i slabo opremljena, tako da su se veliki prekoocenski brodovi morali sidriti 3 do 6 km od obale. Otkriće velikih količina nafte 1932. potpuno je izmjenilo ekonomiju zemlje i grada. Tako da je današnja Manama financijsko trgovački centar u kojoj je većina poslova vezana uz naftu.

Otkako je Manama proglašena slobodnom lukom 1958. izgrađena je nova dublja luka do 1962., u zaljevu al-Kulajah jugoistočno od grada. Kako je od samog starta odlično opremljena, brojnim skladištima i hladnjačama postala je jedna od najprometnijih luka Perzijskog zaljeva. Manama ima međunarodni Aerodromom Bahrein (IATA: BAH, ICAO: OBBI) na otoku Muharak, 7 km sjeverno od centra grada.

Gradovi prijatelji 
Manama ima ugovore o prijateljstvu sa slijedećim gradovima;

Izvori

Vanjske veze 

 Službene stranice grada 
 Manama na portalu Encyclopædia Britannica 

Gradovi u Bahreinu
Glavni gradovi u Aziji
Perzijski zaljev
Taoizam

Taoizam je naziv za filozofska i religijska učenja koja se temelje na metafizičkom tumačenju kineskog znaka Tao. Taoisti Tao tumače kao princip kontinuiteta u vječno mijenjajućem Univerzumu. Taoizam je ostavio neizbrisiv trag na razne oblasti kineske kulture, a poslije se proširio i po drugim oblastima istočne Azije.

Jedan od utemeljitelja taoizma je i Lao Tse, koji je živio u 6. vijeku pne. Lao Ce je poučavao da ljudi treba da žive u harmoniji sa prirodom. On je naglašavao važnost jednostavnog života i održanje ravnoteže sa prirodom, pri čemu se nije slagao sa Konfučijevim uvjerenjem da su u jednom društvu najvažniji snažna porodica i država. On nije vjerovao u zakone i poučavao je da je najbolji način života ne preduzimati nikakve snažne, protivprirodne akcije. Temeljno djelo taoizma je Tao Te Chinga, koja se često prevodi kao Knjiga Puta i Vrline.

Središnji pojam taoizma je Tao (ili Dao). Tao je nepromjenjiv, prije je svih stvari. Od njega potiču nebo i zemlja, kao dva pola. Muški princip Jang (duh, dobro, ljubav, svjetlo) i ženski princip Jin (tvar, zlo, mržnja, tmina), koji zajedno održavaju sklad svijeta u neprestanom mijenjanju. Taoisti Tao tumače kao princip kontinuiteta u vječno mijenjajućem univerzumu.

Taoizam kao religija se pojavljuje dosta kasnije, u 2. vijeku ne. Taoizam je jedna od velikih religioznih tradicija nastalih u Kini. Za razliku od velikih zapadnjačkih religija, taoizam nema jednog Boga ni proroka osnivača. Jedno od glavnih vjerovanja taoizma je da svaka osoba treba da slijedi sopstveni Tao ili Put. Univerzalan, a ipak veoma lične prirode, taoizam je imao značajnog utjecaja na duhovni život mnogih kultura, kako u Aziji, tako i širom svijeta.

Važno je međutim napomenuti da taoizam nije jasno izdiferencirana religija, baš kao ni konfucijanstvo i kineski budizam, već svi zajedno čine jednu cjelinu - kinesku narodnu religiju koja se je godinama razvijala i prihvaćala razna učenja. Podjela Kineza na taoiste, budiste i konfičijaniste je jedna velika zabluda na Zapadu, a u stvari su ovo samo tradicije koje zajedno čine jednu cjelinu. Istina je da se Kinezi izjašnjavaju kao pripadnici jedne od ovih religija, ali to je samo zato što time žele istaknuti da su više privrženi tom vjerovanju nego ostalima. Mnogi deklarirani taoisti ili konfucijanci idu često u budističke hramove i obrnuto.

Eksterni linkovi 

 Taoism Virtual Library 
 Taoist Texts at the Internet Sacred Text Archive 
 Patheos Library - Taoism 
 Taoism Initiation Page 

 
Kineska filozofija
Filozofske škole i tradicije
Religijske tradicije i pokreti
Nanak

Sri Guru Nanak Dev Ji (pandžabski: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ) (20. 10. 1469. – 7. 5. 1539) je indijski mislilac, osnivač sikizma i prvi od deset gurua Sikha.

Sikizam
Vjerski vođe
Šintoizam

Šinto (神道 Shintō) ili šintoizam je japanska religija koja je dugo vremena bila državnom religijom.

Šinto dolazi od kombiniranja dva kanjija: "神" shin, što znači bog (a ponekad predsatvlja znak za "kami" u japanskom jeziku) i "道" tō što znači Tao ("put" ili "staza" u filozofskom smislu). Tako šinto može značiti "stazu bogova."

Nakon Drugog svjetskog rata, šintoizam je izgubio svoj status državne religije. Neki običaji kojima je davan politički značaj više ne prenose na nove naraštaje, a drugi su postali isključivo svakodnevna aktivnost bez vjerskih konotacija, poput omikujija.

Kontraverze vezane za šinto nastavljaju se do današnjih dana. I dalje postoji lobi desničara i konzervativnih nacionalista koji se zalažu za obnavljanje veze između šinto religije i države.

Odvajanje od države 
Nakon Drugog svetskog rata, desio se preobražaj šintoa iz ideologije pod državnim sponzorstvom koja je pothranjivala nacionalizam kroz obožavanje cara u religiju potpuno lišenu podrške vladajućih struktura. Direktivom o šintou, koju je izdala okupaciona vlada u decembru 1945. godine, državno sponzorisanje šintoa je zvanično prekinuto. Zabranjene su školske posete svetilištima, uklonjeni oltari sa portretom cara, uklonjen je Carski ukaz o obrazovanju iz hramova gde je čuvan, dok je šintoistička doktrina koja je propovedala nacionalističku ideologiju uklonjena iz školskih udžbenika. Car se i formalno odrekao sopstvene divinacije u javnom obraćanju naciji 1946. godine, a šintoistička vera u potpunosti je odvojena od državnih institucija. Tako šinto postaje zasebna duhovna egzistencija sa eksplicitno izraženim verskim karakterom.

Bogovi kamiji 
Šintoizam se sastoji od obožavanja kamija, koji se mogu tumačiti kao bogovi, duhovi ili jednostavno duhovna prisutnost. Neki kamiji su lokalne prirode i mogu se gledati kao duh određenog mjesta, ali ostali predstavljaju nešto veće prirodne fenomene ili procese. Planina Fudži sveta je te svaka planina ima svog boga. Zanimljivo je što bogovima vlada božica. To je Amaterasu, božica Sunca i svjetla. Mnogo njezine braće vlada raznim pojavama. Još i danas Japanci odlaze u hramove iako je utjecaj religije popustio. Šintoizam je potekao iz stare japanske mitologije.

Izvori 

 
Japanska mitologija
Religija u Japanu
Politeizam
Japanizmi
Vudu

Vudu ili Voodoo, isto tako poznat kao Vodun u Beninu te Vodou u Haitiju je naziv koji se promjenjuje na srodne religije i kultove koji svoj korijen imaju u animističko-spiritističkoj tradiciji zapadne Afrike. 

Vudu u posljednje vrijeme ima sve više pristalica u cijelom svijetu, prije svega u Africi gdje je lokalno stanovništvo sve više priklonjeno tradicionalnim vrijednostima. Na Haitiju gotovo je 100% stanovnika pristalica vudu religije, iako se i njih 90% istovremeno smatra katolicima.

Podrijetlo 
Korijen mu se može naći među Fon-Ewe narodom Zapadne Afrike, u zemlji koja se danas zove Benin, a nekoć je bila poznata kao Kraljevina Dahomej, gdje Vodun predstavlja nacionalnu religiju s više od 7 miliona sljedbenika. Dolazi od vodun, Fon-Ewe riječi za duha.

Uz Fon i dahomejske tradicije koje su ostale u Africi, razvile su srodne vudu tradicije u Novom svijetu kao posljedica translantske afričke trgovine robljem.

Osim Benina, afrički Vodun i srodni kultovi se mogu pronaći u Togou, Gani, Dominikanskoj Republici, Portoriku, Kubi, Brazilu, Haitiju i na Zelenortskom Otočju.
Na američkom kontinentu došlo je do stapanja vudu tradicija s katolicizmom.

Na Kubi se Fon tradicije nazivaju La Regla Arara, dok su u Brazilu među bivšim robovima evoluirale u Jeje Vodun.
Vudu se često, zahvaljujući utjecaju popularne kulture u 20. vijeku, povezuje s crnom magijom, pa je s vremenom postojao kolokvijalni sinonim za nju.

Opis 
U vuduu su podjednako bitni duhovi prirode i mrtvi ljudi, a posebnu važnost daje se duhu preminulog člana porodice. Ta religija koristi slike katoličkih svetaca kao zamjenu za afrička božanstva koja imaju slične ili iste osobine.

Česti su rituali s muzikom i plesom. 

Postoje dva načina za prakticiranje vudua, takozvani "rada" i takozvani "petro". "Rada" je stariji i stoga sadrži i više tradicionalnih elemenata. "Petro" je po svemu sudeći osnovan krajem 18. stoljeća od strane svećenika po imenu Petro koji je po priči koristio opojna sredstva kako bi svoje poklonike doveo do ekstaze.

Vidi još 
 Zombi

Vanjski linkovi 

Religijske tradicije i pokreti
Bahaizam

Bahá'í je monoteistična religija čiji pripadnici slijede učenja Bahá'u'lláh-a, začetnika i proroka bahaizma. Temeljna ideja je da je čovječanstvo jedinstvena rasa i da će jednog dan doći do ujedinjenja u jednu jedinstvenu zajednicu. Bahá'u'lláh (Iranac čije ime na arapskom znači "Slava Boga") je učio da postoji samo jedan bog koji se pomalo otkriva čovječanstvu. Po bahaističkom vjerovanju svaka od velikih svjetskih religija koja je čovječanstvu došla od Boga preko proroka (Buda, Zaratustra, Isusa, Muhamed, i svi ostali proroci koji će tek doći) predstavljaju samo jedan korak u nizu božjih otkrivanja čovječanstvu. Vjernici bahaisti vjeruju da je Bahá'u'lláh zadnji od takvih proroka, što ne znači da ih neće biti još u budućnosti. 

Prema "The Britannica Book of the Year (1992)" vjernici Baha'i se nalaze u 247 zemalja svijeta, u više od 2100 etničkih, plemenskih i rasnih skupina, a procjena je da ima oko šest milijuna vjernika. Većina vjernika se nalazi u zemljama Trećeg svijeta i to: 
- Azija: 2.6 milijuna,
- Afrika: 1.8 milijuna,
- Latinska Amerika: 900 000

Najveća Baha'i zajednica se nalazi u Indiji (2.2 milijuna stanovnika), slijedi Iran s 350 000 i SAD s 150 000.

Veze 
 Bahaistički kalendar

Vanjske veze 

 Bahai Education Resources
 Bahá'í Faith Index

 
Monoteističke religije
Iranske religije
Bab

Siyyid Mírzá 'Alí-Muhammad (میرزا علی‌محمد na perzijskom; 20. 10. 1819. – 9. 7. 1850.) bio je trgovac iz iranskog grada Širaza koji je, u dobi od 25 godina, počeo za sebe tvrditi da je novo i nezavisno utjelovljenje Boga, odnosno obećani Kaim ili Mahdi. Nakon svoje objave uzeo je naslov Báb (باب), što znači "vrata" na arapskom jeziku, a šest godina kasnije pogubljen je od streljačkog stroja u Tabrizu.

Njegove titule, uz ostale, sadrže naslove kao što su "Glasnik vjetra" i "Točka Bajana".

Njegovi navodi su u početku, od strane nekih dijelova javnosti, bili pogrešno shvaćeni kao referenca na Vrata skrivenog imama Muhameda, što je on javno opovrgnuo. Kasnije je hrabro za sebe tvrdio, u prisutnosti kadžarskog prijestonasljednika i drugih velikodostojnika, da je Obećani.

Bahaisti za Baba tvrde da je prethodnik njihove religije. Bahaulah, prorok-osnivač bahaizma, bio je njegov sljedbenik i za sebe tvrdio da je ostvarenje njegovih proročanstava.

Religijske ličnosti
Bahaizam
Biografije, Kadžarska Monarhija
Biografije, Širaz
Bahá'u'lláh

Mírzá Husayn-'Alí (perzijski: میرزا حسینعلی ) (1817-1892), koji je kasnije uzeo naslov Bahá'u'lláh (بهاءالله "Slava Boga" na arapskom) bio je prorok-osnivač bahaizma. 

Tvrdio da u sebi ispunjava Bab proročanstvo o "Onom koga će Bog natjerati da se objavi", ali je u širem smislu isto tako za sebe tvrdio da je Božji Glasnik prorican u svim velikim vjerskim tradicijama. Rekao je da je njegov dan "kralj svih dana" za kim su "duše svih proroka, bogova i božjih glasnika žeđali" i da su u ovoj "najveličajnijoj Objavi, sve Providnosti prošlosti pronašle svoje najveće i konačno ostvarenje."

Bahá'u'lláh's je napisao mnoge vjerske knjige od kojih su najvažnije Kitáb-i-Aqdas i Knjiga sigurnosti. Umro je u Bahjíu u Palestini, današnji Izrael, gdje je i pokopan.

Link 
 The Life of Bahá'u'lláh - A Photographic Narrative

Bahaizam
Religijske ličnosti
Unitarijanizam

Unitarijanizam je kroz historiju označavao sva ona vjerovanja u jedinstvenost Boga, koja su bila protivna tradicionalnom kršćanskom vjerovanju u Trojstvo (Otac, Sin i Sveti Duh). Unitarijanci su u prošlosti vjerovali u Isusov moralni autoritet, ali ne i u Isusovu božansku prirodu.

Unitarijanci su se kroz vijekove često isticali svojim slobodoumljem i disidentstvom, postepeno evoluirajući svoja vjerovanja u pravcu slobode, tolerancije, racionalizma i humanizma.

U današnjem svijetu mnoge unitarijanske crkve i udruženja pripadaju Međunarodnom savjetu unitarijanaca i univerzalista. U SAD mnogi unitarijanci pripada Unitarijanskom univerzalizmu ili UU, označavajući institucionalnu fuziju unitarijanizma i univerzalizma. Danas mnogi unitarijanski univerzalisti sebe ne smatraju kršćanima, iako imaju vjerovanja prilično slična tradicionalnom kršćanstvu.

Reference 

Religijske tradicije i pokreti
Koma (narod)

Koma je naziv za istočnoafričku etničku skupinu koja danas živi na granici Sudana i Etiopije. Danas ih živi oko 5000.

U 19. i početkom 20. vijeka bili su česta meta napada od strane Arapa, Oromoa i Nuera koji su ih uzimali za roblje. Njihovo nestajanje je spriječeno tek nastojanjima britanskih kolonijalnih vlasti.

Eksterni linkovi 
 Članak o Komama iz 1985. godine (engleski)

Etničke grupe Etiopije
Etničke grupe Sudana
Gumuz

Gumuz je naziv za istočnoafričku etničku skupinu srodnu Komama, koja živi u etiopskoj pokrajini Benishangul-Gumaz.

Etničke grupe Etiopije
Etničke grupe Sudana
Humanizam

Humanizam je razdoblje kasne povijesti obilježeno težnjom za upoznavanjem i nasljedovanjem klasičnih rimskih i grčkih književnosti i civilizacije. Začeci se nalaze u talijanskim gradovima 14. st., ali humanizam svoj procvat doživljava tijekom 15. st., kada se širi i na veći dio Europe. Obilježuje ga eklektična uporaba antičke filozofije i njezino uklapanje u kršćansku srednjovjekovnu filozofiju te vjera u sposobnost i vrijednost čovjeka. Pristaše humanizma (humanisti) izdvajaju se kao poseban društveni sloj u koji ulaze znanstvenici i kulturni djelatnici, kao i vladari i drugi predstavnici društvene elite (dvorjanici, kondotjeri, aristokrati). Razdoblje humanizma pripremilo je preporod znanosti i umjetnosti u Europi (renesansa). 

Glavni su predstavnici: Dante Alighieri, Francesco Petrarca, Giovanni Boccaccio, Giovanni Pico della Mirandola, L. Valla, Thomas More, H. Grotius, Johannes Reuchlin, Erazmo Roterdamski, P. Melanchthon; u Hrvata: Ivan Česmički, Marko Marulić i dr.

U općenitom smislu humanizam predstavlja bilo koji sustav mišljenja i djelovanja koji u prvi plan stavlja čovjeka i njegove potrebe.

 
Filozofske škole i tradicije
Filozofija religije
Latinizmi
Ababa

ABABA, drugi naziv Toresovih otoka (Torres Islands, Iles Torres, Îles Torrés, Iles Vava), brdovitih (do 1888 m) vulkanskih otoka (aktivni vulkani!), koji se protežu u duljinu od 650 km i imaju površinu od 132 km²). Pripadaju tihookeanskoj državi Vanuatu, provincija Torba.

Ababa je i mjesto u Kamerunu.

Izvori:
 CD-atlas, HOL

Otoci u Oceaniji
Naselja
Vanuatu
Aboba

Aboba (bugarski Абоба), staro ime sela Pliska u sjeveroistočnoj Bugarskoj, u opštini Kaspičan (Šumenska oblast), s ruševinama prestolnice Prvog bugarskog carstva, koja se zvala Pliska ili Plskov (bug. Плъсков). Ime je promijenjeno nakon što je locirana historijska Pliska i nakon što su iskopavanja počela.

Plisku je osnovao ga je kan Asparuh i bila je glavni grad Bugarske od 681. do 893. godine. Uništena je 972. godine i nikada više nije izgrađena. Nalazila se na dosta velikom prostoru od 23 km² a zidovi unutrašnje tvrđave su debeli 2.6 m i visoki 12 m.

Današnji grad Pliska nalazi se oko 3 km od bivšeg starog grada i ima 1.126 stanovnika.

Velika bazilika u Plisci

Literatura 
 Материалы для болгарских древностей. Абоба-Плиска. - Известия Русского археологического института в Константинополе. Т. Х (1905)
 engleska Wikipedia 
 bugarska Wikipedia 
 ER5, Tošićev ER5, CD-atlas

Naselja u Bugarskoj
Arheološka nalazišta u Bugarskoj
Canberra

Canberra je glavni grad Australije i sa svojih 367 752 stanovnika sedmi grad po veličini u toj zemlji.

Etimologija 
Riječ Canberra potiče iz jezika australijskih starosjedioca, Aboridžina, i znači "mjesto za susret".

Historija 
Kao glavni grad Australije je odabran godine 1908. kao kompromisno rješenje između Sydneya i Melbournea. Od svih ostalih australskih gradova se odlikuje time da je građen planski, po nacrtu čikaškog arhitekta Waltera Burleja Griffina. Gradnja je otpočela godine 1913.

Ispočetka u sjeni mnogo razvijenijih gradova na obali, Canberra se znatno razvila nakon drugog svjetskog rata.

Vanjske veze 

 Službene stranice grada 

 
Gradovi u Australiji
Glavni gradovi u Oceaniji
Wikiprojekat geografija/Naselja u Australiji
Robert Peary

Robert Edwin Peary (6. 5. 1856. – 20. 2. 1920) bio je američki polarni istraživač koga se često spominje kao prvu osoba koja je, 6. 4. 1909., stupila na geografski Sjeverni pol.

Američki istraživači
Antonio Salieri

Antonio Salieri (Legnago, 18. 8. 1750. – Beč, 7. 5. 1825), kompozitor i dirigent, poznat kao jedan od najvećih muzičara svog vremena.

Biografija 
Današnje generacije ga, pak, više znaju po urbanoj legendi koja mu pripisuje trovanje Wolfganga Amadeusa Mozarta, motivirano Salierijevom zavišću prema Mozartovom talentu. Naime, Salieri je na temelju glasina bio optužen za ubojstvo Wolfganga Amadeusa Mozarta. Na tu temu je Aleksandr Puškin 1825. godine, ubrzo nakon Salierijeve smrti, napisao malu tragediju "Mozart i Salieri", koja se bavi grijehom zavisti. Taj mit je nadalje ukorijenjen kazališnom predstavom Petera Schaffera prema kojoj je snimljen Amadeus, film Miloša Formana. Bio je i sjajan učitelj i među njegovim učenicima bili su Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Franz Liszt i mnogi drugi. Među njegovim omiljenim učenicima bio je i sam Mozart.

Djela 
Glavna djela Salierija su Armida (1771) Škola ljubomornih (1778) Prepoznata Europa (3. srpnja 1778.) prvi put izvedena na otvaranju "Novoga kraljevskoga vojvodskoga kazališta" (današnje Scale) u Milanu. Tarare (1787) Palmira, kraljica Perzijska (1795) Falstaff (1799) i mnogi drugi.

Italijanski kompozitori
Klasicistički kompozitori
Operski kompozitori
Italijanski dirigenti
Muzički pedagozi
Wolfgang Amadeus Mozart
Biografije, Legnago
Biografije, Pariz
Biografije, Rim
Biografije, Venecija
Biografije, Beč
Centralna Amerika

Centralna Amerika je region Severne Amerike koji se nalazi između južne granice Meksika i severozapadne granice Kolumbije, u Južnoj Americi. Neki geografi klasifikuju Centralnu Ameriku kao veliki zemljouz, i u ovom pogledu ona ponekad uključuje deo Meksika istočno od Zemljouza Tehuantepek, tj. meksičke države Čijapas, Tabasko, Kampeče, Jukatan i Kvintana Ro.
Centralna Amerika ima povoljan geografski polozaj zbog okena (Atlantski i Tihi), i povezana je gotovo sa celim svetom. Jedina nepovoljnost jeste klima jer se nalazi u zakom toplotnom pojasu (preseca je ekvator).
Razudjenost obala-velika. Ima puno ostrva (Mali i Veliki Antili) kao i poluostrvo Kalifonija. Prirodne zone koje postoje u Centralnoj Americi su: savana, pustinja, polupustinjska vegetacija... 

Nabiranje venacnih planina Srednje Amerike prati veoma intezivna vulkanska aktivnost. Najveci vulkani su Orizaba(5700m) i Popokatepetl (5452m)

Geologija Centralne Amerike je aktivna, sa vulkanskim erupcijama i zemljotresima koji se dešavaju s vremena na vreme. 1931. i 1972. godine, zemljotresi su opustošili Managvu, glavni grad Nikaragve. Plodna zemljišta zbog vulkanske lave su omogućila da se održi velika gustina stanovništva u poljoprivredno produktivnim predelima na visokim nadmorskim visinama.

Kao najuži deo Amerike, Centralna Amerika je mesto gde se nalazi Panamski kanal kao i predloženi, ali nikada završeni Kanal Nikaragve.

Postojala je nacija Centralne Amerike u ranom 19. veku, koja se sastojala od sadašnjih nacija Gvatemale, Hondurasa, El Salvadora, Nikaragve i Kostarike (i dela moderne meksičke države Čijapas). Ovo je ponekad poznato kao Ujedinjene Provincije Centralne Amerike ili Sjedinjene Države Centralne Amerike.

Povezani članci 
 Istorija Centralne Amerike

 
Regije Sjeverne Amerike
Latinska Amerika
Karibi

Karibi su grupa ostrva koja se nalaze u Karipskom moru. Ova ostrva se prostiru od Floride na severu do Venecuele u Južnoj Americi na jugu. Karibi se sastoje od preko 7000 ostrva. Podeljeni su u 25 teritorija koje predstavljaju nezavisne države, kolonije i protektorate.

Karibe su se nazivali i "Zapadnoindijska ostrva" jer je Kristifor Kolumbo mislio da je došao do Indije kada je otkrio Ameriku. Kolumbovo prvo iskrcavanje na američko kopno je bilo upravo na Karibima. Karibi se sastoje od Velikih i Malih Antila i deo su Severne Amerike.

Karibi su u istoriji poznati i po piratima.

Teritorije na Karibima 
 Angilja (britanska kolonija)
 Antigva i Barbuda
 Antigva
 Barbuda
 Aruba (deo Holandije)
 Barbados
 Bahami
 Andros
 Veliki Bahami
 Eljutera
 Ostrvo mačaka
 Gvadelup (prekomorski deo Francuske)
 Bas Ter
 Gran Ter
 Ostrva svetaca 
 Gornje ostrvo 
 Donje ostrvo 
 Mari Galant
 Ostrva Male Zemlje 
 La Dezirad
 Sveti Bartolomej, takođe Sveti Bart
 Sveti Martin (deo ovog ostrva se deli sa Holandskim Antilima)
 Grenada
 Devičanska ostrva (Velika Britanija) 
 Devičanska ostrva (SAD) (teritorija SAD-a, deli Devičanska ostrva sa Britanskim 
Devičanskim ostrvima)
 Dominika
 Jamajka
 Kajmanska ostrva (britanska kolonija)
 Kuba
 Martinik (prekomorski deo Francuske)
 Meksiko nije karipska zemlja, ali ima neka ostrva u Karipskom moru:
 Kankun
 Ostrvo Žena
 Ostrvo Kozumel
 Monserat (Britanska teritorija)
 Navasa (Američka izolovana teritorija)
 Portoriko (članica komonvelta povezana sa SAD)
 Sveta Lucija
 Sveti Vinsent i Grenadini (dele Grenadine sa Grenadom)
 Bekvija
 Kanuansko ostrvo
 Mlado ostrvo
 Mustik
 Ostrvo Palmi
 Sveti Vinsent
 Union ostrvo
 Sveti Kristofer i Nevis
 Nevis
 Sveti Kristofer
 Trinidad i Tobago
 Tobago
 Trinidad
 Terks i Kejkas ostrva (Britanska teritorija)
 Veliki Terk
 Providencijale
 Hispaniola 
 Dominikanska Republika
 Haiti
 Holandski Antili (deo Kraljevine Holandije)
 Boner
 Kurasao
 Saba
 Sveti Eustasijus
 Sveti Martin (deo ostrva se deli sa ostrvom Gvadalupe)

Nacije Belizea i Gvajane, iako su na kontinentalnom delu Srednje Amerike, odnosno Južne Amerike, su bivše britanske kolonije i održavaju mnoge kulturne veze sa Karibima i članice su KARIKOM-a. Ostrva Turnef (i mnoga druga ostrva i grebeni) su deo Belizea i nalaze se u Karipskom moru.
КК

Indijanska plemena 
 Aravak
 Garifuna
 Karib
 Lusian
 Siboni
 Taino

 
Regije Sjeverne Amerike
Martinique

Martinik je otok u Antilima, smješten u Karipskom moru, 450 km sjeveroistočno od obale Južne Amerike i 700 km jugoistočno od Dominikanske Republike. Prekomorski je departman Francuske.

Povijest 
Kristofor Kolumbo otkrio je Martinik 17. lipnja 1502. na svom četvrtom putovanju.
1635. Pierre Belain d'Esnambuc osnovao je na otoku prvo naselje Saint-Pierre.
Na otok su dovođeni afrički robovi kako bi radili na plantažama kave i šećerne trstike.
Na Martiniku se rodila Jozefina (Joséphine de Beauharnais), žena Napoleona Bonapartea.
8. svibnja 1902. erumpirao je vulkan Mount Pelée i uništio grad Saint-Pierre ubivši preko 30.000 ljudi. Jedini čovjek koji je preživio nesreću bio je zatvorenik Ludger Sylbaris kojeg su spasili zatvorski zidovi.

Martinik je postao prekomorski departman Francuske 19. ožujka 1946.

Administracija 
Martinik je samostalna administrativna regija i prekomorski departman Francuske (DOM-département d'outre-mer), sa sjedištem u Fort-de-Franceu. Zajedno sa Gvadalupom koja je udaljena otprilike 150 km prema sjeveru i Francuskom Gvajanom u Južnoj Americi čini Francuske Departmane Amerike (départements français d'Amérique-DFA).
Martinik je jedna od sedam ultraperifernih regija Europske Unije.

Geografija 

Površina Martinika je 1.128 km². Najviša točka je planina Pelée (1.397 m). Martinik je otok u arhipelagu Malih Antila između Dominike na sjeveru i Svete Lucije na jugu. Prosječna godišnja temperatura je 26° C.

Gradovi 
Glavni grad: Fort-de-France
 Na sjevernom Atlantiku
 Grand'Rivière
 Macouba
 Basse-Pointe
 Le Lorrain
 Marigot
 Sainte-Marie
 La Trinité
 Le Robert
 Le François
 Le Gros-Morne
 Saint-Joseph
 Morne-des-Esses
 Le Morne-Rouge
 Ajoupa-Bouillon
 Na sjevernom Karipskom moru
 Le Prêcheur
 Saint-Pierre
 Le Carbet
 Bellefontaine
 Case-Pilote
 Schœlcher
 Fonds-Saint-Denis
 Le Morne-Vert
 Jug
 Les Anses d'Arlet
 Le Diamant
 Sainte-Luce
 Le Marin
 Sainte-Anne
 Les Trois-Ilets
 Le Vauclin
 Ducos
 Rivière-Pilote
 Le Saint-Esprit
 Unutrašnjost
 Rivière-Salée
 Petit-Bourg
 Le Lamentin

Gospodarstvo 
Ekonomija se temelji na proizvodnji banana, šećera i ruma. Turizam je dosta razvijen kao i laka industrija.

Kultura 
Martinik se smatra intelektualnim otokom u Antilima, jer je na njemu rođeno ili živi mnoštvo pisaca i umjetnika.
Poznati ljudi sa Martinika:
 Le père Labat
 Lafcadio Hearn
 Saint-John Perse
 André Breton
 René Maran
 Aimé Césaire
 Edouard Glissant
 Raphaël Confiant
 Patrick Chamoiseau
 Frantz Fanon

Demografija

Reference

Literatura

Vanjske veze 

 Vodič kroz Martinik
 Fotografije Martinika 
 Fotografije Martinika

 
Francuski prekomorski departmani i teritorije
Departmani Francuske
Regioni Francuske
Nesamostalni teritoriji u Sjevernoj Americi
Otoci u Francuskoj
Otoci Atlantskog oceana
Otoci Karipskog mora
Karibi
Guadeloupe

Gvadalupa je mali arhipelag na Antilima u Karipskom moru. Nalazi se otprilike 600 km sjeverno od obale Južne Amerike i 600 km istočno od Dominikanske republike. Nekada se zvao Karukera što znači "otok sa lijepim vodama". Prekomorski je departman Francuske.

Povijest 
Prvi ljudi koji su došli na Gvadalupu su bili američki indijanci iz plemena Arawak, koji su naselili otok 300 godina prije naše ere i bavili se pretežito ribolovom i poljoprivredom. Otok su "otkrili" Europljani 14. studenog 1493. od strane Kristofora Kolumba koji ga je otkrio na svom drugom putovanju. Francuzi su kolonizirali otok 1635., na njega naselili afričke crnce koji su radili na velikim plantažama šećerne trstike koja je postala glavni ekonomski resurs na Gvadalupi. Otok su mnogo puta tijekom stoljeća otimali Britanci i ponovno osvajali Francuzi, da bi napokon 1815. Bečkim ugovorom otok pripao Francuskoj. Ropstvo je na otoku ukinuto 1848. Otok je postao prekomorski departman Francuske 19. ožujka 1946.

Administracija 

Gvadalupa je samostalna administrativna regija i prekomorski departman Francuske (DOM- département d'outre-mer) sa prefekturom u Basse-Terre. Zajedno sa Martinikom koji se nalazi oko 150 km na jugu i Francuskom Gvajanom koja se nalazi na sjeveru Južne Amerike čini Francuske Departmane Amerike (départements français d'Amérique-DFA). Gvadalupa je jedna od sedam ultraperifernih regija Europske Unije.

Zemljopis 

Gvadalupa se sastoji od pet otoka: Basse-Terre, Grande-Terre, La Désirade, Les Saintes i Marie-Galante. 
Basse-Terre je velik 848 km² i ima vulkanski reljef, dok Grande-Terre je velik 588 km² i ima brežuljkasti i nizinski reljef. Otoci su odvojeni malim kanalom kojeg zovu Rivière Salée tj. Slana Rijeka. 
Les Saintes se sastoje od 9 otočića od kojih su samo dva naseljena: Terre de Haut i Terre de Bas.

Od 2007. Saint Barthelemy i Saint Martin je postao zasebni prekomorski kolektiv.

Ekonomija 

Ekonomija Gvadalupe ovisi o poljoprivredi, turizmu i laganoj industriji. Više od 50% izvoza čine banane. Industrija se većinom bavi proizvodnjom šećera i ruma.

Demografija 

Većina vjernika su katolici (95%), hinduisti (4%) i protestanti (1%). Francuskim se koristi 99% stanovništva.
1. siječnja 2003. na Gvadalupi je živjelo više od 440 000 stanovnika.
Etničke grupe: crnci ili mulati 90%, bijelci 5%. Značajne etničke grupe su i indijanci, lebanonci i kinezi koji čine sveukupno manje od 5% populacije.
Prosječni rast populacije je 1.11%.

Kultura 
Gvadalupska kultura je mješavina europske, indijske, afričke, južnoameričke i sirijsko-libanonske kulture.

Vanjske veze 

 Conseil régional de la Gouadeloupe
 Indijanci na Gvadalupi
 Lista spomenika na Gvadalupi 
 Poštanske markice sa Gvadalupe.

 
Francuski prekomorski departmani i teritorije
Departmani Francuske
Regioni Francuske
Nesamostalni teritoriji u Sjevernoj Americi
Otoci u Francuskoj
Otoci Atlantskog oceana
Otoci Karipskog mora
Arhipelazi
Karibi
Kockanje

Kockanje ili kocka, zajednički je naziv za sve igre na sreću ili klađenje u kladionicama koje uključuju ulaganje novca.

Pregled
Rezultati igre zavise o sreći, a malo ili nikako o sposobnosti igrača. Kockanje uključuje klađenje na lutriju, Loto i sportske kladionice. Kockanje može dovesti igrača kockara do zavisnosti. 

U nekim zemljama je kockanje i organiziranje kockanja zakonski zabranjeno ili dozvoljeno samo u mjestima koja posjeduju koncesiju. 

U nekim igrama igrač računa na utjecaj svoje sposobnosti. To su, primjerice, Blackjack i sportsko klađenje. Sve igre znače dugoročno svakako gubitak za igrača ali dobitak za kasino, kao što je Roulette. Neke se igre, poput pokera, smatraju igrama na sreću, ali u njima kasino ne sudjeluje u pobjedama ili gubicima igrača, tj. nema elementa croupiera.
Postoje i igre koje se temelje na uticaju bacanja kockica, ali obično se ne igraju u kockarnicama, poput backgammona.

Najveća sjedišta kockarskog života su Las Vegas i Monte Carlo.

Pogledaj još
 Igre

 
Igre