Ostrava

Ostrava () (, ) estas statuta urbo situanta sur limoj de Silezio kaj Moravio nordoriente de Ĉeĥio, proksime de ŝtatlimo kun Pollando. Ostrava situas sur kunfluejo de riveroj Lučina, Odra, Opava kaj Ostravice. Dank' al la situo en Moravia pordego falas Ostrava en milde varman klimatan regionon, kiu estas favora por vico da specioj de faŭno kaj flaŭro tipaj por Mez-Eŭropo. La urbo kun areo 214 km² kreas sume 23 urbaj kvartaloj, en kiuj vivas  (). Ostrava, la sidejo de la regiona oficejo Moravia-Silezia Regiono kaj de distrikto Ostrava-urbo, tiel estas la tria plej granda urbo de Ĉeĥio. Sed se ni konsideros fakton, ke la granda ostrava aglomeraĵo aŭ kunurbaj disvastigitaj administrado de Ostrava-Regiono, kreata de distriktoj Ostrava, Karviná kaj Frýdek-Místek havas 796 000 loĝantojn, poste montriĝas, ke post granda praga aglomeraĵo estas tiu ĉi la dua plej granda en la respubliko. La denseco de enloĝiĝo estas 1443  loĝantoj en km². De la nordo suden (Antošovice- Nová Bělá) Ostrava mezuras 20,5 km, de la oriento okcidenten (Bartovice-Krásné Pole) 20,1 km. La longeco de lokaj komunikaĵoj faras 828 km. La sidejo de magistrato estas Nova urbodomo. En la urbo havas sidejon ankaŭ episkopo de diocezo ostrava-opava. Sur teritorio de Ostrava situas kvar urbaj memorigaj zonoj.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.czso.cz/xt/redakce.nsf/i/ |titolo=de la distrikto Ostrava-urbo, ČSÚ Ostrava, czso.cz |alirdato=2009-06-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111115131600/http://www.czso.cz/xt/redakce.nsf/i/ |arkivdato=2011-11-15 }}</ref>

Ostrava elkreskis kiel industria centro de nigrakarba baseno. Pro sia minista kaj metalurgia industrioj en la pasinteco nomata "ŝtala koro de la respubliko", ĝi trairis tra karakterizaj ŝanĝoj post la jaro 1989. Sekve de restrukturaligo de la industrio estis dampita mineja agado kaj lasta karbo estis minita sur teritorio de la urbo en la jaro 1994. Atestanto de la minista pasinteco estas Malsupra regiono Vítkovice, la eksa industria areo kun unika industria arkitekturo aspiranta en enskribon de listo pri Monda heredaĵo de Unesko. En Ostrava troviĝas vico da teatroj, galerioj kaj kulturdomoj. Inter la plej konataj kulturaj agadoj okazigataj en la urbo apartenas muzikaj festivaloj Colours of Ostrava kaj Beats for Love, festivaloj de klasika muziko Internacia muzika festivalo Majo de Janáček kaj Sanktvenceslaa muzika festivalo, Someraj ŝekspiraj solenoj. Ĉiujare okazas ankaŭ atletika konkurso Ora sprintŝuo. Altlernejojn en Ostrava reprezentas Altlernejo mineja - Teknika universitato Ostrava kaj pli ĝenerale celita Ostrava universitato.

 Blazono kaj simbolo 
La urba blazono estas blazonita: En blua ŝildo sur verda herbejo arĝenta saltetanta ĉevalo kun ora selo kaj ruĝa kovrilo, akompanata maldekstre supre de ora rozo kun verdaj kalikaj folietoj kaj ruĝa semujo. La ĉevalo estas klarigata kiel simbolo de transita situo de la urbo aŭ kiel figuro el blazono de la unua vilaĝestro en Moravia Ostrava, la ora rozo verŝajne devenas el familia blazono de olomouca episkopo Stanislav Thurzo.

Dum kunsido de reprezentantaro la 24-an de septembro 2008 estis aprobita kaj unuafoje prezentita la nova simbolo de la urbo Ostrava, kies aŭtoro estas Studio Najbrt. La simbolo konsistas el helbluaj literoj OSTRAVA akompanataj de tri krisignoj en malhelblua koloro.

 Historio 

Devene malgranda vilaĝo estiĝis super rivero Ostrá (hodiaŭ Ostravice), kiu donis al ĝi la nomon kaj ĝis hodiaŭ ĝi dividas ĝin en du bazajn partojn, Moravian Ostravon kaj Silezian Ostravon.

La tiama vilaĝo estiĝis verŝajne en la 13-a jarcento, baldaŭ ĝi fariĝis urbo. La unua skriba mencio estas el la jaro 1279. Ĝis la jaro 1830 la urbo estis ĉirkaŭbarita per remparoj. En la 14-a jarcento la urbon okupis husanoj, en la jaro 1643 konkeris ĝin svedoj. Supraĵa karbominado datiĝas ekde la jaro 1767, kiam forĝisto Keltička ricevis permeson por karbominado. Forĝisto Keltička poste vendis la permeson al posedanto de la pola-ostrava graflando al grafo Wilczek, kies idoj apartenis pli ol unu jarcento inter ĉefaj ministoj de la karbotrovejo apud Rothschildidoj, Gutmannidoj, Norda fervojo de Ferdinando, Larisch-Mönnichidoj kaj habsburkaj arkidukoj el Český Těšín. En la jaro 1828 la posedanto de senjorujo, olomouca ĉefepiskopo Rudolfo Johano, fondis ĉi tie gisejojn nomitaj laŭ li - Gisejo de Rudolfo. Pli poste tiuj ĉi gisejoj transiris en la posedaĵon de familio Rothschildidoj kaj akiris nomon Vítkovice. Kiam en la jaro 1847 ĉi tie fervojo estis finkonstruita, okazis grandega disvolviĝo de karbominado kaj industrio. En la jaro 1844 okazis la unuaj maltrankviloj, en la jaro 1890 jam okazis ĉefstriko, kiu postulis la unuajn viktimojn. En la jaro 1894 okazis ampleksa striko pro okhora labortempo, dum kiu 13 partoprenantoj estis pafmortigitaj. La saman jaron mortis dum minejkatastrofo 235 ministoj. En la jaro 1918 okazis ampleksaj strikoj kaj la 14-an de oktobro 1918 ĉi tie estis proklamita Ĉeĥoslovaka respubliko. En la jaro 1923 estiĝis pere de kuniĝo de Moravia Ostrava, Hrabová kaj Silezia Ostrava kun vico da ministvilaĝoj ampleksa industria centro, kies nomo estis Moravia Ostrava. En la jaroj 1935–1938 en la fabriko Ferfabriko Vítkovice estis fabrikataj multaj konsistaĵoj por ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj, precipe muldaĵoj kaj blendaj elementoj. Jam la 14-a de marto de 1939 okupis la urbon naziaj soldataroj.

Post ampleksa kolapso de la giseja kaj kemia industrioj en kombino kun fermado de elminitaj minejoj (sur la teritorio de la urbo oni jam ne plu minas ekde la 30-a de junio 1994) kaj ampleksa investo en rebonigojn de damaĝoj en vivmedio Ostrava karakterize trapuriĝis. Pli emfazas maŝinindustria aktiveco kaj pluaj fakoj. Samtempe ĝi fariĝas elirpunkto por turismaj regionoj Jeseníky kaj Beskydy. Apud centoj de hektaroj da rekultivitaj areoj la urbo havas la tutan vicon de devenaj naturaj lokoj, el kiuj la tuta vico estas konservataj kiel ŝirmataj teritorioj. Temas ezemple pri regionoj Polanka arbaro kaj Polanka ebenaĵo, kiuj estas parto de Protektata pejzaĝa regiono Poodří. Al naturaj raraĵoj sur la teritorio de urbo apartenas ankaŭ migraj ŝtonegoj el sveda granito (devene el Skandinavio). Plua unikaĵo estas ŝutmonto Ema.

 Signifaj historiaj eventoj en datoj 
 1229: menciita vilaĝo (Silezia) Ostrawa en dokumento de papo Gregorio la 9-a.
 1267 (la 29-an de novembro): menciita vilaĝo (Moravia) Ostrava en testamento de olomouca episkopo Bruno (1205?–1281)
 antaŭ 1279: avanco de Moravia Ostrava je urbo, la unuaj skribdokumentoj pri preĝejo de sankta Venceslao
 1297: oni unuafoje rememorigas sileziaostravan princan burgon
 1763: malkovro de karbo (valo Burňa)
 1828: fondo de ferfabriko (Gisejo de Rudolfo, pli posta Ferfabriko Vítkovice)
 1889: finita konstruado de Katedralo de Dia Savinto
 1919: fondita Nacia teatro moraviasilezia
 1924 (la 29-an de januaro): estiĝas Granda Ostrava
 1930: konstruita Nova urbodomo
 1941 (la 1-an de julio): daŭrigo de integra proceso de la urbo – alligo de 8 sileziaj kaj 4 moraviaj vilaĝoj al Moravia Ostrava
 1946 (la 28-an de junio): Moravia Ostrava alinomiĝas je Ostrava
 1953: fondita Pli supera muzike pedagogia lernejo en Ostrava, ekde la jaro 1959 konservatorio, en 1996 pruntedonita nomo Konservatorio de Janáček Ostrava
 1954: estiĝo de Filharmonio de Janáček Ostrava el radiodisaŭdiga orkestro
 1955: ostrava studio de Ĉeĥoslovaka televido eniras en elsendadon kiel la dua televida studio sur teritorio de Ĉeĥoslovakio (kaj ankaŭ de la hodiaŭa Ĉeĥio)
 1959: estiĝis Pedagogia fakultato, ekde la jaro 1991 Ostrava universitato en Ostrava; malfermita flughaveno Ostrava-Mošnov
 1996: estiĝo de Episkopujo de Ostrava-Opava per bulo Ad Christifidelium spirituali 1997: centkvindekjara inundo sur Odra, Opava kaj Ostravice, inundita plimulto de pli malalte situantaj partoj de Ostrava
 2000: estiĝo de Ostrava regiono (ekde la jaro 2001 Moraviasilezia regiono) kun sidejo en Ostrava
 2007: distrikto Ostrava-urbo estas disvastigita je kelkaj ĉirkaŭaj vilaĝo

 Loĝantaro 

 Divido de urbo 

Nuntempe kreas urbon Ostravon laŭ ties statuto 23 urbaj partoj. La 14-an de septembro 1990 Nacia komitato de urbo Ostrava decidis, ke Ostrava estos dividita je 22 partoj (kun valideco ekde la 24-a de novembro 1990). La 1-an de januaro 1994 apartiĝis de Poruba la plej maljuna urba disktrikto - Plesná. Kelkaj partoj ensumigas pli da katastraj teritorioj.

 Transporto 
 Publika transporto 

En Ostrava tramoj komencis veturi en la jaro 1894, kiam estis komencita trafiko de vapora tramo. La iom post iom disvatiĝanta reto estis en la jaro 1901 elektrizita. Novaj tramvojoj estis konstruitaj precipe suden kaj orienten de la urbocentro, por ke ili ne transkovriĝu kun reto de mallarĝtrakaj tramvojoj inter Ostrava, Karviná kaj Bohumín. En la jaro 1934 estis elektrizita tramvojo en Vítkovice, kiun trafikis Vítkovica mineja kaj metalurgia minado. Je interŝanĝo de la 40-aj jaroj kaj la 50-aj jaroj ĉiuj kompanioj trafikantaj la elektrajn tramvojojn kunigitaj en Transportan entreprenon Ostrava. Dum socialismo estis konstruitaj tramvojoj al urbopartoj (Poruba) kaj al fabrikoj (Nova gisejo). Post renverso en la jaro 1989 la konstruado de tramvojoj estis haltigita. Fine de la 90-aj jaroj estis ankoraŭ malfermita sektoro laŭlonge strato Místecká. Nuntempe la tramtransporto en Ostrava apartenas al la plej modernaj en Ĉeĥio.

Trafiko de trolebusoj komenciĝis, simile kiel en multaj aliaj ĉeĥaj urboj post la dua mondmilito, konkrete en la jaro 1952, kiam estis trafikigita ronda trolebusa vojo ĉirkaŭ la urbocentro. En la 50-aj jaroj kaj la 60-aj jaroj la trolebusa transporto iom post iom forpuŝas la mallarĝtrakajn tramvojojn el la urbo. Fine de la 70-aj jaroj estis konstruita trolebusa linio al urboparto Fifejdy. La plilongigado de la reto finiĝis nur en duono de 90-aj jaroj, kiam trolebusoj unuafoje aperis en Koblov.

Hodiaŭ en Ostrava estas 17 tramlinioj, 9 trolebuslinioj kaj 59 buslinioj. Ĉefa transporta entrepreno estas Transporta entrepreno Ostrava

Oni planas ankaŭ kunigon de Ostrava kun odra akva transporto kiel parto de konstruado de Kanalo Danubo-Odro-Elbo.

Proksime de Ostrava en distanco proksimume 20 km de la urbocentro troviĝas Flughaveno de Leoš Janáček Ostrava (IATA kodo: OSR).

 Trajnkonekto 
Tra Ostrava veturas internaciaj EuroCity trajnoj de Vieno al Varsovio kaj ankaŭ de Prago al Žilina. Ostrava havas ankaŭ regulan trajnkonekton kun Brno. Plej rapida konekto kun Prago estas vojaĝo per elektra trajnkompleto 680, la vojaĝo daŭras 2 horoj kaj 56 minutoj.

 Kulturo kaj arto 
En Ostrava estas kvar daŭraj teatroj. Apartenas inter ili Nacia teatro moraviasilezia, kiu havas du scenejojn (Teatro de Antonín Dvořák kaj Teatro de Jiří Myron), plu Teatro de Petr Bezruč, Kamera scenejo Areno kaj Teatro de marionetoj Ostrava, kie okazas ĉiujare marioneta festivalo Spectaculo Interesse Ostrava kaj ĉiun malparan jaron festivalo Teatra pilgrimo sen barieroj.

Agadas ĉi tie internacie agnoskata Filharmonio de Janáček Ostrava. Ĉiujare okazas internacia festivalo de klasika muziko - Internacia muzika festivalo Majo de Janáček. En la jaro 1999 harpistino Jana Boušková fondis internacian festivalon Harpaj tagoj Ostrava. En Ostrava okazas muzikaj festivaloj ekde la jaro 2002 Colours of Ostrava kaj ekde 2013 Beats for Love.

En Ostrava ekzistas vico da galerioj. Historie la plej malnova estas Galerio de belartoj kun sidejo en Domo de artoj, kiu administras signifajn kolektojn de la ĉeĥa kaj la monda artoj de la 19-a kaj la 20-a jarcento kaj verkoj de regionaj artistoj.

En 2009 Ostrava anoncis sian kandidatecon por Eŭropa ĉefurbo de kulturo en 2015.

 Muzeoj 
 Citrario – muzeo kun kolekto de citroj
 Fajroestingista muzeo de urbo Ostrava
 Minista muzeo Landek Park - minista muzeo
 Forĝejo de Keltička – daŭra ekspozicio de forĝistaj kaj ministaj eksponaĵoj
 NKM Minejo Michal
 Muzeo de Ostrava

 Turismaj celoj 
 Miniuni
 Nova urbodomo
 Ekskursa linio de bierfarejo Ostravar
 Sileziaostrava burgo
 Strato Stodolní
 Vítkovice - Malsupra regiono
 Zoologia ĝardeno Ostrava

 Junularo 
Enkadre de Ostrava funkcias Parlamento de infanoj kaj junularo de urbo Ostrava, kiu kunigas reprezentantojn de la ostravaj lernejoj el vico de junularo, ĝi ebligas al ili interŝanĝon de opinioj kaj instigas la ostravan junularon al aktiva eluzo de libera tempo (per formo de propraj agadoj kaj agadoj de siaj partneroj). La partnero de la parlamento estas ekzemple Magistrato de urbo ostrava, Regiona oficejo de Moraviasilezia regiono aŭ Amnesty International. Nombro de membroj moviĝas ĉirkaŭ cent, la parlamenton gvidas naŭmembra konsilantaro. Siajn reprezentantojn la parlamento elsendas al regionaj renkontiĝoj kaj ĝi havas tri delegitojn de Nacia parlamento de infanoj kaj junularo de Ĉeĥio. ondita ĝi estis la 27-a de aprilo 2007 en Nova urbodomo sub ŝirmo de Petr Kajnar, la tiutempa primatoro de Ostrava

 Memorindaĵoj 
Ĉefaj rimarkindaĵoj en la centro de la urbo estas nova urbodomo kun turo 85 m alta, en parko de Komenský staras monumento kun maŭzoleo de 656 ruĝarmeanoj kaj 5 anoj de la 1-a ĉeĥoslovaka tanka brigado. La monumento estas nacia kultura memorigaĵo. Malnova urbodomo el la 16-a jarcento, en la 17-a ĝis la 18-a jarcentoj rekonstruata, nun kreas ostravan muzeon. En la urbo troviĝas ankaŭ novrenesanca templego, kiu ampleksas 4 000 personojn. En Silezia Ostrava estas burgoruino el la 14-a jarcento.

Verkistoj Vojtěch Martínek, A. C. Nor, poeto Petr Bezruč kaj aliaj dediĉis siajn verkojn al Ostrava-regiono. En Ostrava troviĝas ankaŭ Galerio de belartoj – la ĉeĥa skulptarto kaj pentrarto de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj, kio estas unu el la plej pretendema instalaĵoj de eminentaj verkoj de la ĉeĥaj belartistoj (Domo de arto).
Hodiaŭ ĉi havas sidejon Mineja altlernejo, pedagogia fakultato, faklernejoj ka. Ostrava estas ankaŭ regiona sidejo de regiono Moravia-Silezia Regiono.

En spacon Černá louka (Nigra herbejo) estis translokigitaj "Ŝtonegoj el Rovniny" – tio estas grupo de granitaj migraj ŝtonegoj, kreata naturmemorigaĵon. Migra ŝtonego, ankaŭ naturmemorigaĵo, en urboparto Kunčice estas la plej granda en Ĉeĥio.

 Sporta historio de Ostrava 

Ostrava en sia historio gastis la tutan vicon de sportaj eventoj. Inter la plej signifaj el ili apartenas:
 1986: MP en virina flugpilkado
 1987: MP en halterlevo
 1990: MP en vira manpilkado
 1992: EP en korpokulturado
 1993: MP de junuloj en glacihokeo
 2001: EP en vira flugpilkado
 2003:
 EP en futsalo
 MP de junuloj en arta sketado
 2004:
 EP en futsalo
 MP de junuloj en latin-amerikaj dancoj
 MP en glacihokeo
 2005:
 EP en futsalo
 MP en latin-amerikaj dancoj
 2006:
 EP en konkurso de Teamgim MP en vira korpokulturado
 2007:
 la unua raŭndo de monda grupo de Davis Cup
 MP de junularo ĝis 17 jaroj en atletiko
 2008: MP en vira florbalo - bazaj grupoj
 2011: EP en atletiko ĝis 22 jarojKlarigoj:MP - Monda PokaloEP - Eŭropa Pokalo''

Krom tio en Ostrava ĉiujare okazas atletika renkontiĝo Ora sprintŝuo Ostrava, nome de la jaro 1961.

Partneraj urboj 

  Volgogrado, Rusio (1949)
  Coventry, Unuiĝinta Reĝlando (1957, renovigita en 1990)
  Katowice, Pollando (1960, renovigita en 1996)
  Dresdeno, Germanio (1971, renovigita en 1995)
  Split, Kroatio (1976)
  Pireo, Grekio (1997)
  Košice, Slovakio (2001)
  Miskolc, Hungario (2001)
  Pittsburgh, Usono (2001)
  Wodzisław Śląski, Pollando (2005)

Famaj naskiĝintoj 
 Vlastimil Brodský – aktoro
 Slávka Budínová – aktorino
 Bořivoj Čelovský – historiisto
 Oldřich Daněk – dramatikisto
 Karel Fiala – aktoro
 Ota Filip – verkisto
 Tomáš Galásek – futbalisto
 Ilja Hurník – muzika komponisto
 Věra Chytilová – reĝisorino
 Marek Jankulovski – futbalisto
 Valentin Bernard Jestřábský – romkatolika pastro, predikisto kaj baroka komponisto
 Zdeněk Jirotka – verkisto
 Martina Kociánová – televida moderatorino
 Richard Krajčo – aktoro kaj kantisto
 Ivan Lendl – tenisto
 Artur London – politikisto kaj publicisto
 Vojtěch Martínek – verkisto
 Otmar Mácha – muzika dramisto
 Jaromír Nohavica – kanzonisto
 Karel Pstružina – filozofo
 Karel Reisz – filma reĝisoro
 Marie Rottrová – kantistino
 Jiří Rusnok – politikisto
 Hana Zagorová – kantistino
 Vilém Závada – poeto
 Lubomír Zaorálek - vicprezidanto de DSP ĈR

Esperantistoj 
 Miroslav Grena
 Karel Janouš
 Drahomír Kočvara
 Petr Tomašovský

Vidu ankaŭ 

 Ostrava baseno
 Ostrava operaco
 Kumar Vishwanathan
 Karolina

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 

 
Municipoj en distrikto Ostrava-urbo
Urboj en distrikto Ostrava-urbo
Regionaj urboj en Ĉeĥio
Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Setlejoj en Ostrava baseno
Urboj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Setlejoj sur Odro