8. vijek pne.

8. vijek pne. počeo je prvog dana 800. pne. i završio posljednjeg dana 701. pne..

Pregled 
8. vijek pne. se smatra periodom velikih promjena među tadašnjim civilizacijama. U Egiptu su vladare 23. i 24. dinastije zamijenili došljaci iz Nubije koji su osnovali 25. dinastiju. Neoasirsko Carstvo je doseglo vrhunac, osvojivši Kraljevstvo Izrael i susjedne zemlje.

Grci su kolonizirali oblasti Mediterana i Crnog mora. Rim je tradicionalno osnovan godine 753. pne., a Etrurska civilizacija se proširila u Italiji. 8. vijek pne. se konvencionalno smatra početkom klasične antike, s prvom Olimpijadom koja je održana 776. pne., i Homerovim epovima datiranim u taj period.

Indija Željeznog doba je ušla u kasni Vedski period. Vedski rituali se spominje u mnogim svećeničkim školama i Brahmana komentari, a najranije Upanišade označavaju početak Vedanta filozofije.

Poslednje decenije 8. veka pne. obeležava prodor Trako-Kimeraca u srednju Evropu i početak Gvozdenog doba u Srbiji, u čijoj se ranoj fazi,  725-625, nastavlja razvoj tradicionalnih grupa, Bosutske i Brnjičke. Prisustvo obogaćenih pojedinaca Bosutske grupe u Šumadiji i istočnoj Srbiji, ukazuje na ekonomsko i društveno raslojavanje. Uticaj Trako-Kimeraca na Brnjicu je bio vrlo mali, možda samo u vidu građenja malih tumula.

Događaji i trendovi 

 Kasni 8. vijek pne. — Naušnice, kruna i rozete, iz groba kraljice Yabay u Kalhuu (suvremeni Nimrud u Iraku) su napravljene. Danas se čuvaju u Iračkom muzeju, Baghdad. Otkrivene 1988.
 cca. 8. vijek pne. — 7. vijek pne.; Žena tka, iz Suse (suvremeni Shush u Iranu) je napravljena. Danas se čuva u pariškom Louvreu.
 797. pne. — Ardysus I postaje kralj Lidije.
 797. pne. — Tespije, kralj Atene, umire nakon vladavine od 27 godina i nasljeđuje ga isn Agamestor.
 783. pne. — Shalmaneser IV nasljeđuje Adad-nirarija III kao kralj Asirije.
 782. pne. — Osnivanje Erebunija (Էրեբունի) po naređenju kralja Argishtisa I na mjestu današnjeg Jerevana.
 782. pne. — Smrt kralja Xuana od Zhoua, vladara kineske dinastije Zhou (1122. pne. — 256. pne.).
 781. pne. — Kralj You od Zhoua postaje vladar kineske dinastije Zhou (1122. pne. — 256. pne.).
 780. pne. — Prva historijski potvrđena pomrčina Sunca zabilježena u Kini.
 778. pne. — Agamestor, kralj Atene, umire nakon vladavine od 17 godina i nasljeđuje ga sin Eshil.
 776. pne. — Tradicionalni datum prve Olimpijade. Vjeruje se da historija Olimpijskih igara datira od 13. vijeka pne..
 774. pne. — Kraj vladavine Pigmaliona od Tira.
 773. pne. — Smrt Shoshenqa III, kralja Egipta.
 773. pne. — Ashur-Dan III nasljeđuje svog brata Shalmanesera IV kao kralj Asirije.
 771. pne. — Kraj Zapadne dinastije Zhou u Kini nakon što "zapadni" barbari uništavaju prijestolnicu Hao. Kralj You od Zhoua je ubijen. Krunski princ Ji Yijiu bježi i nastavlja vladati kao Kralj Ping od Zhoua.
 770. pne. — Početak Istočne dinastije Zhou u Kini nakon što kralj Ping od Zhoua postaje prvi kralj Zhoua čija je prijestolnica Chengzhou (danasšnji Luoyang).
 Asirija osvaja Damask i Samariju.
 15.6. 763. pne. — Pomrčina sunca na ovaj datum se koristi za utvrđivanje kronologije Drevnog Bliskog Istoka.
 756. pne. — Osnivanje Kizika.
 755. pne. — Ashur-nirari V nasljeđuje Ashur-Dana III kao kralj Asirije.
 755. pne. — Eshil, kralj Atene, umire nakon vladavine od 23 godina i nasljeđuje ga Alkmeon.
 753. pne. — Alkmeon, kralj Atene, umire nakon vladavine od 2 godine. Nasljeđuje ga Harops, arhont izabran na mandat od deset godina.
 21.4. 753. pne. - Romul osniva Rim (prema tradiciji). Početak rimskog 'Ab urbe condita' kalendara.
 26.2. 747. pne. — Nabonassar postaje kralj Asirije.
 747. pne. — Meles postaje kralj Lidije.
 745. pne. — Krunu Asirije preuzima Pul, koji se proziva Tiglath-Pileser III.
 743. pne. — Vojvoda Zhuang od kineske države Zheng dolazi na vlast.
 740. pne. — Tiglath-Pileser III osvaja grad Arpad u Siriji nakon dvogodišnje opsade.
 740. pne. — Početak Ahazove vladavine u Judi.
 739. pne. — Hiram II postaje kralj Tira.
 738. pne. — Kralj Tiglath-Pileser III od Asirije napada Izrael, prisilivši ga da plati danak.
 734. pne. — Naks na Siciliji osnovan kao kolonija Halkisa na Eubeji. (tradicionalni datum)
 732. pne. — Hošea postaje posljednji kralj Izraela.
 730. pne. — Osorkon IV nasljeđuje Sheshonqa IV kao kralj Dvadeset druge dinastije Egipta.
 730. pne. — Piye nasljeđuje oca Kashtu kao vladar nubijskog kraljevstva Napata.
 730. pne. — Mattan II nasljeđuje Hirama II kao kralj Tira.
 728. pne. — Piye napada Egipat, osvaja Memfis, i svojoj vlasti podvrgava vladare Delte Nila. Osniva Dvadeset petu dinastiju Egipta.
 727. pne. — Babilonija se osamostaljuje od Asirije.
 724. pne. — Asirci započinju četverogodišnju opsadu Tira.
 724. pne. — Utrka diaulos uvedena na Olimpijske igre.
 722. pne. — Period Proljeća i Jeseni u historiji Kine započinje kada vlast kralja Pinga od Zhoua iz dinastije Zhou postaje nominalnom.
 722. pne. — Izrael osvaja asirski kralj Sargon II.
 720. pne. — Kraj asirske opsade Tira.
 710-e pne. — Juda, Tir i Sidon dižu pobunu protiv Asirije.
 719. pne. — Kralj Huan od Zhoua iz dinastije Zhou postaje vladar Kine.
 718. pne. — Gig postaje vladar Lidije.
 717. pne. — Asirski kralj Sargon osvaja hetitsko uporište Carchemish.
 717. pne. — Sargon II osniva novi glavni grad Asirije u Dur-Sharrukinu.
 716. pne. — Rimske legende ovaj datum označavaju kao vrijeme kada je završila vladavina Romula.
 715. pne. — Početak vladavine rimskog kralja Nume Pompilija.
 713. pne. — Numa Pompilije reformira rimski kalendar.
 712. pne. — Numa Pompilije uvodi funkciju Pontifex Maximusa.
 706. pne. — Spartanski doseljenici osnivaju Taras (Tarentum, suvremeni Taranto) koloniju u Južnoj Italiji.
 705. pne. — Sennacherib nasljeđuje svog brata Shalmanesera V kao kralj Asirije.
 704. pne. — Sennacherib premješta glavni grad Asirije u Ninivu.
 701. pne. — Kralj Hezekija od Jude, uz podršku Egipta, diže ustanak protiv kralja Sennacheriba od Asirije. Sennacherib ruši mnoge palestinske gradove, ali ne uspjeva osvojiti Jeruzalem.
 700. pne. — Skiti se počinju naseljavati u kimerijska područja, zamjenjujući ranije stanovništvo.
 700. pne. — Kraj Villanovanske kulture u Sjevernoj Italiji i uspon Etrurske civilizacije.
 700. pne. — Napisane Upanišade, sveti spis hinduizma.
 Sredina 8. vijeka pne. - Napravljena maketa hrama, pronađena u Utočištu Here u Argu. Danas se nalazi u Nacionalnom arheološkom muzeju u Ateni.
 Grci počinju kolonizirati Mediteran i Crno more.
 Tračko-kimerijski utjecaj na Centralnu Evropu.

Znamenite ličnosti 
 760-e pne. — Argishtis I od Urartua umire.
 760-e pne.— Amazija od Judeumire.
 760-e pne. — Arhilaj, kralj Sparte,umire.
 760-e pne.— Marduk-apla-usur i Eriba-Marduk, kraljevi Babilona, umireu.
 760s-e pne. — Rivallo, legendarni kralj Brita, umire.
 Shoshonq V, faraon Dvadeset tdruge dinastije Egipta (767. pne.–730. pne.)
 Osorkon III, faraon Dvadeset tdruge dinastije Egipta (787. pne.–759. pne.)
 Takelot III, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (764. pne.–757. pne.)
 Rudamun, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (757. pne.–754. pne.)
 Iuput, faraon Dvadeset treće dinastije Egipta (754. pne.–715. pne.)
 Niumateped, kralj Libijaca (775. pne.–750. pne.)
 Titaru, kralj Libijaca (758. pne.–750. pne.)
 Ker, kralj Libijaca (750. pne.–745. pne.)
 Mida (kralj Frigije)
 Hezekija od Kraljevstva Jude (vladao 715. pne.–687. pne.)
 Sennacherib, kralj Asirije i osvajač Babilona (705–681. pne.)
 Homer (točni datumi nepoznati, obično se datira u sredinu i kraj 8. vijeka pne.)
 740-e pne. — Romul i Rem
 725. pne. — Bakenranef (također poznat kao Bocchoris) nasljeđuje svog oca Tefnakhtea kao kralj XXIV dinastije Egipta
 Ahaz, kralj Jude (735. pne.–715. pne.)
 723. pne. — Shalmaneser V, kralj Asirije, umire.
 723. pne. — Sargon nasljeđuje Shalmanesera V kao kralj Asirije.
 721. pne. — Shabaka nasljeđuje svog oca Piyea kao kralj Dvadeset pete dinastije Egipta.
 720. pne. — Shabaka ubija Bakenranefa (Bocchoris), završivši tako XXIV dinastiju Egipta
 720. pne. — Smrt Zhou ping wanga, vladara kineske dinastije Zhou
 715. pne. — Osorkon IV umire, okončavši XXII dinastiju Egipta.
 713. pne. — Rođen polulegendarni Zamolxis u Daciji

Izumi i otkrića

Decenije i godine

Reference 

-2
 
-92