alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Mihai Eminescu

Mihai EMINESCU [mihaj' eminesku] (realnome Mihail EMINOVICI; naskiĝis la 15-an de januaro 1850 en Ipotești, norda Moldavio; mortis la 15-an de junio 1889 en Bukareŝto) estis rumana poeto, unu el la lastaj el la romantikaj poetoj, kaj la plej granda kaj plej konata rumana poeto.

Inter liaj plej konataj kantoj: La Tagiĝo-Stelo (Luceafărul), En ni restas nur unu soleca sopiro (Mai am un singur dor), kaj la Kvin Leteroj (Scrisori).

De 1869 ĝis 1874 li studis filozofion en Vieno kaj Berlino. Reveninte en Rumanion li vivtenis sin i.a. kiel ĵurnalisto, instruisto kaj direktoro de biblioteko.

Per sia verkaro, konsistanta el rakontoj, poemoj, fabeloj kaj eseoj, li esence kontribuis al la mondvasta agnosko de la rumana literaturo.

La tilio estas la plej ŝatata arbo de Eminescu en lia verko kaj aperas en ĝi multfoje. Kutima sceno estas de amantoj kiuj kuŝas sub la tilio kaj la floroj falas sur ilin, kovras ilin kaj flaras la aeron.

Biografio

Familio 
La patro estis Gheorghe Eminescu el Călinești, rumana vilaĝo en la distrikto Suceava, Bukovino, kiu tiam estis en la Aŭstra Imperio.

Verkoj 
 Sărmanul Dionis, Kompatinda Dionizo
 Călin, file din poveste (1876)
 Cezara (1876)
 Scrisorile (1881)
 Luceafărul (1883)
 Panorama deșertăciunilor (eld. 1903)

En Esperanto aperis 
 Luĉifero. Trad.: Jozefo Petrin. San Francisco: California Publishing Company, 1998
 La Vesperstel’ / Luceafărul. Trad.: Jozefo E. Nagy. Berkeley: Bero, 2000
 Eminescu en Esperanto. Poeziaĵoj. Diversaj tradukintoj. Timișoara: Mirton, 2001; dua eldono, 2005

Vidu ankaŭ 
 9495 Eminescu

Eksteraj ligiloj 
 www.mihai-eminescu.net 
 La poezio de Mihai Eminescu
 2000 - jaro de Mihai Eminescu 
 http://www.mihaieminescutrust.org 
 Ĝis la stelo
 Mihai Eminescu en Enciclopedia României

Rumanaj poetoj
Rumanaj verkistoj
Rumanaj ĵurnalistoj
Mondo

La mondo estas la plej granda loko de la mondo.

La vorto mondo signifas la tuton de ekzistaĵoj: la universo, la tero, la homaro aŭ simile. La preciza signifo dependas de la kunteksto. Kelkafoje oni uzas la vorton kun preciziga adjektivo por paroli pri la ĝeneralaj trajtoj de iu grupo de homoj, ekzemple la islama mondo aŭ la esperantista mondo.

Mondo uzeblas en pli metafora maniero: ekzemple, priskribante du homojn tre malsamajn, oni povas diri ke ili "vivas en du apartaj mondoj." Kiam homo parolas pri la "fino de la mondo," tio verŝajne signifas "la fino de ĉio kion mi konas."

Mondo ofte uziĝas kiel sinonimo de planedo, ekzemple Marso kaj Jupitero estas du mondoj de la sunsistemo. Mondo ankaŭ povas signifi fikcian universon, ekzemple la mondon de Star Trek aŭ de La Mastro de la Ringoj. Kaj nun ekzistas virtualaj mondoj, kiel Dua Vivo.

Unua, Dua kaj Tria Mondo 
En la Malvarma milito, oni multe parolis pri la komunisma mondo kaj pri la kapitalisma mondo. Por landoj, kiuj ne apartenis al iuj el la du grupoj, oni baldaŭ uzis la esprimon Tria Mondo. Poste oni ankaŭ kelkfoje parolis pri la Unua Mondo (kapitalismaj landoj) kaj pri la Dua Mondo (komunismaj landoj). Post la fino de la Malvarma milito, nur la esprimo Tria Mondo restas en daŭra uzo.

Vidu ankaŭ 
 Blua Globeto
 Historio de la mondo
 Monda kroniko
 Antikva mondo
 Ekumeno
 Malnova Mondo
 Grek-romia mondo
 Nova Mondo
 Mondumo
 Okcidenta mondo
 Orienta mondo
 Unu mondo
 Unua mondo
 Dua mondo
 Tria mondo
 Kvara mondo
 Araba mondo
 Islama mondo
 Kristana mondo
 Internacieco
 Internaciismo (institucia)
 Monda registaro
 Tutmonda regado
 Internacia komunumo
 Mondfederaciistoj
 Tutmondiĝo
 Tutmonda varmiĝo
 Tutmondaj 200
 Universala tempo
 Monda pralingvo
 Monda lingvo
 Lingvo de la Mondo
 Mondaj ludoj
 UNU MONDO
 Monda paco
 Mondmilito
 Monda mapo
 Ĉirkaŭnavigado
 Globuso
 Regnoglobo
 Modelo de la Tero kiel Sfero 
 Abstrakta mondo
 Virtuala mondo
 Dualismo
 Korpaj Mondoj
 Mondkoncepto
 Saluton, Mondo!
 Mondo B aŭ 2.0 (de la naturkonserva esprimo, "Ne estas planedo B!")
 Internacia tago
 Horo por la Tero
 Monda Faktolibro
 Monda Tegmento
 Tut-Tera Teksaĵo (TTT)
 Unuiĝintaj Nacioj
 Mondaj organizaĵoj
 Instituto Mondo 
 Monda merkato
 Malneta monda produkto
 Monda raporto pri feliĉo
 Le Monde
 Le Monde de l'Espéranto
 La mondo kiel volo kaj ideo
 La Bela Mondo kaj premioverso
 Literatura Mondo
 Mondo kaj Koro
 La Mondo de Esperanto
 Pasporto al la tuta mondo
 Ĉirkaŭ la mondon en 80 tagoj 
 Ĉirkaŭ la mondon kun la verda stelo
 Brava Nova Mondo
 Animo de la mondo
 Memoro de la Mondo
 Sep mirindaĵoj de la antikva mondo
 Novaj sep mirindaĵoj de la mondo
 Monda heredaĵo de Unesko
 Tutmonda literaturo
 Mondmuziko
 Sinjorino Mondo 
 Sinjoro Mondo 
 Salvator Mundi
 Mondaj novaĵoj
 La origino de la mondo
 Fino de la mondo
 Transmondo

Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri mondo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

Referencoj
Millard Fillmore

Millard FILLMORE [milard fil'mor], la dek-tria prezidento de Usono, naskiĝis la 7-an de januaro 1800, en la kontono Cayuga, Nov-Jorkio. Li mortis 74-jaraĝa, la 8-an de marto 1874, en Buffalo, Nov-Jorkio, pro apopleksio.

Fillmore estis la lasta prezidanto de la partio Whig. Li fariĝis prezidanto je la morto de Zachary Taylor. Fillmore klopodis solvi la dividon pri sklaveco inter la nordaj kaj sudaj ŝtatoj per negocado kaj kompromisemo. Abigail Powers estis lia edzino, sed Abigail mortis pro pneŭmonio en 1853, kaj Fillmore reedziĝis kun Caroline Carmichael McIntosh en 1859.

Dum lia administrado (1850-1853) okazis;

 1850 -La Kompromiso de 1950- La akcepto de Kalifornio kiel libera ŝtato.
 1852-1854 La Komenco de Usona Komerco en Japanio sub Komodoro Matthew Perry.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.usa-presidents.info/union/fillmore-1.html 
 http://www.usa-presidents.info/union/fillmore-2.html 
 http://www.usa-presidents.info/union/fillmore-3.html 
 http://www.whitehouse.gov/history/presidents/mf13.html

Vidu ankaŭ 
 Kontraŭ-framasona partio

 

Prezidantoj de Usono
Vicprezidantoj de Usono
Mem-replikiĝo de DNA

Nukleataj acidoj respondas pri unu el la plej esencaj funkcioj de vivantaj
organismoj, la stokado kaj transdono de hereda informo.

kromosomo; geno
Homa ĉelo normale enhavas 46 filamentojn de DNA nomatajn kromosomo]j.  Iuj
regionoj de la kromosomoj entenas koditajn informojn bezonatajn por la
sintezo de specifaj proteinoj.  Ĉi tiuj koditaj regionoj nomiĝas genoj.

La nombro da genoj en la struktura unuo de organismo varias laŭ la tipo
de organismo.  Ekzemple, viruso, la plej malgranda strukturo konata
kiel portanto de genetika informo, supozeble enhavas kelkajn ĝis kelkcent genojn.  Bakteria ĉelo, kiel kojlobacilo, Escherichia coli (E. coli)
(La "Esperanta Medicina Terminaro" uzas Eŝeriko, la esperanta formo de la
supre donita latina nomo.) enhavas ĉirkaŭ 5000 genojn.  Sed homa ĉelo
enhavas inter 30 000 kaj 35 000 genojn.

La duopa helica strukturo proponita por DNA liveras la unuan akcepteblan
klarigon pri la mem-replikiĝo de DNA.

Mem-replikiĝo - Procezo:

Mem-replikiĝo de DNA estas la procezo per kiu DNA estas kopiata, t.e. --
duplikatoj produktiĝas.

Mem-replikiĝo necesas por ke ĉiu tiel nomata "filina ĉelo" havu
kompletan aron da genoj identan kun la aro en la patrina ĉelo.

La mekanismo de replikiĝo koncernas la malvolviĝon de la duopa helico.

ŝablono
Ĉiu apartiĝinta filamento de la DNA servas kiel ŝablono, aŭ modelo, sur
kiu komplementa filamento, identa kun la antaŭa partnero, povas esti
konstruita.

Estas la pariĝaj ecoj de bazoj kiuj trudas al la nove formiĝinta komplementa
filamento ke ĝi estu identa kun la antaŭa partnera filamento.  Ĉi tiuj
bazoj estas partoj de la nukleotidoj kiuj venas el la likva medio ĉirkaŭ
la origina DNA en la ĉela nukleo.

nukleotida rezervujo
Tia fonto de nukleotidoj en ĉirkaŭa medio nomiĝas nukleotida rezervujo.

Ĉi tiu kontinua procezo daŭre konstruadas du duopajn helicojn de DNA
(filinajn molekulojn) por ĉiu antaŭekzistinta duopa helico.
Mem-replikiĝo probable komenciĝas tuj kiam la helico ekmalvolviĝas, kaj
probable ne finiĝas ĝis la malvolviĝo estas kompleta.

DNA
Monotremoj

Monotremoj (greke: unutruuloj; sinonimo: kloakuloj)  estas aŭstralazia grupo de mamuloj kiuj naskas ovojn, havas kloakon kaj ne havas dentojn dum plenaĝo.

Ili ne havas cicojn kaj la produktita lakto por la idoj troviĝas surhaŭte.

Ili troviĝas nur en Aŭstralio kaj en Novgvineo.

Ekzemploj de tiuj mamuloj estas la ornitorinko kaj la ekidno.

Notoj 

 
Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Mamul-nomenklaturo de Středa
Minerva

Minerva, kiel Atena en Grekio, estas la romia diino de saĝeco kaj de militado. Kiel Minerva Medica, ŝi estis diino de medicino. Ŝi estis la filino de Jupitero kaj Junona.Minerva kutime portas kaskon kaj maŝkirason. Ŝi havas lancon kaj ŝildon, la aegis. Tiu ŝildo havas la kapon de Meduza, kiu povas ŝanĝi malamikon en ŝtonon.

Laŭ Francisko Azorín Minerva estis Mita romana diino, naskiĝita el la kapo de Jupitro, armita, bela k. prudenta. Ŝi elpensis la artojn, k. estas ĉasta sed militema. Ikonografie ŝi estas reprezentata, kiel la egipta Neita, kiel la greka Atena, per vestita virino armita. Li indikas etimologion el la latina Menerva, el mens, greka menos (forto).

La festotagoj de Minerva estis la Quinquatria (de la 19-an ĝis la 23-an de marto) kaj la Quinquatrus (la 13-an de junio.)

Vidu ankaŭ 
 Romia mitologio

Notoj 

Atena
Dioj pri metiarto
Dioj pri saĝeco
Diinoj de la romia mitologio
Virgaj dioj
Diinoj
Meditado

Meditado estas disciplino, per kiu oni haltigas la pensojn, tiel permesante plenan koncentriĝon de la atento je io. Ĝi estas grava parto de budhismo kaj hinduismo. En la plejmulto de religioj ekzistas ia medita tradicio, ekzemple en la judismo, kristanismo, islamo, vuduo kaj multaj ŝamanismoj.

Ekzistas multaj formoj de meditado, sed oni povas klasi ilin en du ĉefajn kategoriojn: la senpera meditado, kiu konsistas en la koncentrado de la atento por haltigi la fluadon de la pensoj, kaj la apogita meditado, en kiu la individuo apogas sin sur mantroj (ripetado de iu difinita sono), kantoj, ĉantoj, kreado de mensaj imagoj ktp.

La budhisma (Vipassano) kaj la zena meditadoj estas ekzemploj de la senpera meditado. La kristana meditado, kiu koncentriĝas en imagoj de la Sankta Virgulino aŭ de Kristo mem, estas ekzemplo de la apogita meditado.

Meditado estas ankaŭ grava parto de la praktikoj de la skoloj de la Nova Erao.

En la ĉiutaga lingvaĵo, oni ofte konfuzas meditadon kun pripensado. Dum la meditado, oni ne pensas pri io sed, tute male, klopodas ĉesigi la pensojn. Mem la verbo mediti en Esperanto povas ja signifi profunde enpensiĝi, la komuna eco de la du agoj estas, ke persono estas nealirebla deekstere, plonĝinta en siajn pensojn aŭ sentojn.

Vidu ankaŭ 

 spirita retiriĝo
 djano
 emocio
 jogo
 konscio
 plenatenta meditado

Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri medit(ad)o en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.sufiblog.com/sufi-meditation.php 
 http://www.dharmanet.com.br/bhavana/samadhi3.htm  
 http://www.samarafoundation.com/meds.htm 

Spiriteco
Jogo
Mascouche (Kebekio)

Mascouche [maskUŝ] estas urbo kiu estas 25-kilometre al nordo de Montrealo. La nomo Mascouche devenas el la indiana algonkina lingvo, signifante "urseto".  homoj ĝin loĝas.

La ĉefa turismaĵo en Mascouche estas la ĝardenoj Moore.

Vidu ankaŭ 
 Mascouche (exo)

Eksteraj ligiloj 
 http://maps.google.ca/maps?q=mascouche,qc&spn=0.135415,0.217220&t=h&hl=fr 
 Bildoj de la ĝardenoj Moore  el la TTT-ejo de Louise Ménard.

Urboj en Kebekio
Moraviaj Esperanto-Pioniroj

Moraviaj Esperanto-Pioniroj estis la nomo de Esperanto-eldonejo en Olomouc, kiun fondis Antonín Kudela, Jaroslav Mastný kaj Albín Neužil. 

Al la kolektivo de kunlaborantoj estas necese aldoni personon, kiu estis verŝajne la ĉefa tradukanto en la kolektivo de MEP, sed kiu pro sia modesteco ne permesis, ke la eldonantoj indiku lin kiel tradukinton. Li estis Josef Řebíček, finfrekventinto de juro-studoj en Prago, ĉefo de komerca departemento en la fervoja direkcio en Olomouc, esperantisto de la jaro 1918. Li ne ŝatis societan vivon, tamen li dediĉis ĉiun sian liberan tempon al tradukado, preskorektado, administrado. 

La tradukotajn verkojn elektis precipe Jaroslav Mastný. La netskribaĵojn por la preso kaj preskorektojn helpadis plenumi Tonča Mrázková, la tre oferema animo de la kolektivo, orfino, kiu estis torturmurdita en la nazia koncentrejo Aŭŝvico en septembro 1942. Antaŭ la milito ŝi aktivis ankaŭ en fervojistina Esperanto-rondeto en Olomouc.

Eldonitaj verkoj

La Koboldo Ondra de Jiří Mahen (1921)
R.U.R. de Karel Čapek (1926)
Malriĉa Knabo, kiu gloriĝis de Jan Herben (1930)
Tridek jarojn en la Ora Nordo de Jan Welzl (1931)
Fokso-Nukso de Ignát Herrmann (1932)
Mi en Li de Ladislav Vladyka (1933)
Du Noveloj de Jiří Sumín kaj Růžena Svobodová (1933)
Noveloj de Karel Matěj Čapek-Chod (1934)
Kiel fariĝi kreanto facile kaj rapide de Petr Den (1935)
Homoj sur Flosglacio de Vilém Werner (1937)

Tie aperis ankaŭ teatraĵo

La Blanka Malsano de Karel Čapek en la traduko de Theodor Kilian (1938)

Esperanto-eldonejoj
Olomouc
Ĉeĥaj Esperanto-asocioj
Montauban

Montauban [] (okcitane: Montalban [muntalba]), esperante Montalbano estas komunumo en sudokcidenta Francio. Ĝi estas la prefektejo (ĉefurbo) de la departemento Tarn-et-Garonne, en la regiono . Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011 kaj situas norde de la regiona ĉefurbo Tuluzo. Ĝi estas unu el la tiel nomataj rozkoloraj urboj de sudokcidenta Francio, pro la koloro de la brikoj per kiuj ili estis konstruitaj.

Historio 
Montauban estis fondita de la grafo de Tuluzo Alphonse Jourdain en 1144.

Montauban estis grava protestanta urbo en la 16-a kaj 17-a jarcentoj. En la jaro 1621 la loĝantaro fiere rezistis kontraŭ protestantan armeon senditan de la franca katolika reĝo Ludoviko la 13-a, kaj estis grandparte bombardita. Finfine en la jaro 1629 la armeo de Ludoviko la 13-a kaptis la urbon.

La departemento Tarn-et-Garonne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1808 kaj la urbo iĝis prefektejo.

Turismo kaj ekonomio 
Ĉefaj vidindaĵoj estas la katedralo (17-a kaj 18-a jarcentoj, klasikstila), la malnova urbocentro, la muzeo Ingres (pentraĵoj kaj skulptaĵoj de Ingres kaj Bourdelle).

Montauban estas krome granda komerca centro (precipe fruktoj kaj legomoj) kaj posedas kelkajn industriojn.

Famuloj
 Jean-Georges Lefranc de Pompignan
 Jean-Jacques Lefranc de Pompignan

Bildoj

Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Tarn-et-Garonne
 Listo de urboj de Francio
 Montauban-Ville-Bourbon (stacidomo)

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo
 Turismo en Montauban
Malakostrakoj

Malakostrakoj (Malacostraca) estas la plej granda klaso en la subfilumo de krustacoj. Ĝi entenas kankrojn, omarojn, krabojn, salikokojn kaj similajn bestojn. Du trionoj de la krustacoj apartenas al tiu ĉi klaso, inter ili la plej grandaj kaj malgrandaj krustacaj specioj.

Priskribo 
La korpo estas kunmetita el tri partoj (kiel kutime en la Artropodoj): kapo, torako kaj abdomeno. Kapo kaj torako povas esti kuniĝitaj en cefalotorako.

La nombro de segmentoj estas konstanta, 8 torakaj kaj 6 (aŭ 7) abdomenaj. Sur la torako kaj sur la abdomeno situas kruroj, sed malsamaj: nur la torakaj kruroj estas uzataj por paŝado, la abdomenaj kruroj estas ofte uzataj por naĝado. La lasta paro de abdomenaj kruroj iĝis uropodio (uropodium).

La loko de la seksa aperturo estas konstanta je la 8-a (masklo) kaj je la 6-a (femalo) toraka segmento.

Membroj de la klaso mudas sian karapacon.

Subklasoj 
La Malakostrakoj enhavas tri subklasojn:
 Phyllocarida, etan grupon kun ĉirkaŭ 40 specioj;
 Hoplocarida, iom pli grandan grupon kun ĉirkaŭ 400 specioj;
 Eumalacostraca ("veraj malakostrakoj"), la aron de preskaŭ ĉiuj vivantaj malakostrakoj (pli ol 30mil specioj).

La veraj malakostrakoj (Eumalacostraca) estas dividataj laŭ pluraj superordoj:
 Syncarida
 Peracarida, entenanta, kun aliaj ordoj, Isopodojn kaj Amfipodojn kaj subordo oniskoj)
 Eucarida, entenanta, kun aliaj ordoj, Dekpiedulojn (Decapoda) kaj Krilordon (Euphausiacea)

La ordoj Isopodoj, Amfipodoj kaj Dekpieduloj estas tre gravaj, ĉar ĉiu el ili enhavas ĉirkaŭ 10mil speciojn aŭ pli.
La ordo de krilo estas ankaŭ tre grava, kvankam ĝi entenas malpli ol 100 specioj, pro la kvanto de bestoj en la maroj; oni taksas ke ilia totala pezo superas 500 milionojn da tunoj.

Homoj manĝas ĉefe bestojn de la ordo Dekpieduloj.

Vidu ankaŭ 
 Amfipodoj
Misuro (rivero)

Rivero Misuro estas unu el la plej grandaj river-fontumoj de la Rivero Misisipo. La fonto devenas en la montoj de Montano kaj fluas ĝis kuniĝo kun la Rivero Misisipo norde de Sankta Luiso, Misurio, kaj daŭras flui al Meksika Golfo. Post la Nilo kaj Amazono, ĝi estas la tria longa rivero en la mondo.

La Rivero Misuro fluas tra aŭ apud la bordoj de la jenaj ŝtatoj: Montano, Norda Dakoto, Suda Dakoto, Nebrasko, Iovao, Kansaso, kaj Misurio.

La nomo Misuro devenas de la ilinoja lingvo, signifante "urbeto de la grandaj kanuoj" aŭ "ligna-kanuo popolo".

Laŭ la United States Geological Survey, la Rivero Misuro havas/havis aliajn nomojn:

 Big Muddy (granda kota)
 Big River (granda rivero)
 Emasulia sipiwi (rivero de boatuloj)
 Eomitai
 Katapan Mene Shoska
 Le Missoui
 Le Missouri
 La Rivière des Missouri
 La Rivière des Osages
 Mini Sose
 Missoury River
 Miz-zou-rye River
 Ni-sho-dse
 Niutaci
 Nudarcha
 Pekitanoui (kota)
 Rio Misuri
 River of the West (rivero de la okcidenta)
 Rivière de Pekitanoni
 Rivière de Saint Philippe
 Yellow River (flava rivero)

Eksteraj ligiloj 

 United States Geological Survey TTT-ejo: Rivero Misuro

Riveroj en Iovao
Riveroj en Norda Dakoto
Riveroj en Suda Dakoto
Riveroj en Kansaso
Riveroj en Montano
Riveroj en Nebrasko
Magnezio

Atompezo: 24,305
 Kemia Serio: teralkala metalo
 Specifa Pezo: 1,738
 Fandopunkto: 600 oC
 Bolpunkto: 1090 oC
 Eltrovinto: Black

Magnezio estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo Mg kaj atomnumero 12.

Malpeza, rompiĝema, kemie aktiva metalo. En ordinaraj kondiĉoj baldaŭ oksidiĝas, transformiĝante en blankan oksidon.

Magnezio forbrulas kun forta lumo, tial antaŭ apero de modernaj fulmolampoj oni uzis magnezion por fotografado.

Magneziaj alojoj, estas malpezaj kaj sufiĉe firmaj, tial ili estas uzataj en konstruado de aŭtoj kaj avioj.

Kombinaĵoj 
 Amonia magnezia fosfato

Mineraloj 
 Epsomito

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Kemio
 Perioda tabelo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

Eksteraj ligiloj 

 http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Mg/index.html
 http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Mg.html
 http://www.fatresistancediet.com/leo-galland-md/articles/magnesium%3a-the-stress-reliever.html 
 http://www.ctds.info/5_13_magnesium.html
Miĥail Lomonosov

Miĥail Vasiljeviĉ LOMONOSOV (ruse: Михаи́л Васи́льевич Ломоно́сов  naskiĝis la 19-an de novembro, 1711, mortis la 15-an de aprilo, 1765) estis rusa sciencisto, poeto kaj tutfakulo.

Lomonosov naskiĝis en Denisovka, regiono Arĥangelsk. Post studado en Peterburgo kaj la germanaj urboj Marburg kaj Freiberg li en la jaro 1745 fariĝis profesoro pri kemio en la Peterburga Akademio de Sciencoj.

La scienca agado de Lomonosov estis ege ampleksa: Li priesploris ĉiujn kampojn de la natursciencoj, estis elstara filozofo, historiisto kaj ankaŭ lingvisto. Per sia rusa gramatiko (Rossijskaja grammatika) kaj aliaj lingvoteoriaj traktatoj li kreis la bazon por la moderna rusa literaturlingvo. Lia beletra verkaro influis i.a. al Aleksandr Puŝkin. Li mortis en Sankt-Peterburgo.

En 1745 li kaŭzis veran revolucion, kiam li estis la unua, kiu komencis prelegi en la rusa anstataŭ la latina, kiel kutime. Tiucele li devis elpensi multajn vortojn en la rusa lingvo por priskribi diversajn sciencajn konceptojn kaj enkonduki fremdajn terminojn en ĝin. Ne vane Lomonosov estis nomata "nia unua universitato". En 1755 Lomonosov fondis la Moskvan Universitaton.

Listo de verkoj 
 Veĉernee razmyŝlenie o boĵiem veliĉestve (poemoj, 1748)
 Tamira i Selim (tragedio, 1750)
 Oda na vzjatie Ĥotina (odo, 1751)
 Demofont (tragedio, 1752)
 Rossijskaja grammatika (gramatiko, 1757)
 Predislovie o polze knig cerkovnyĥ v russkom jazyke (traktato, 1757)
 Petr Velikij (eposo nefinita, 1760/61)
 Pismo o pravilaĥ rossijskogo stiĥotvorstva (traktato, verk. 1739, eld. 1778)

Eksteraj ligiloj 
 Poemoj de Lomonosov tradukitaj al Esperanto

Vidu ankaŭ 
 Lomonosova Kresto
 Moskva Ŝtata Universitato

Rusiaj sciencistoj
Rusiaj ekonomikistoj
Ruslingvaj poetoj
Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Naskiĝintoj en Arĥangelska provinco
Moto

Moto estas frazo aŭ esprimo, kiu priskribas ideon aŭ celon de verko, persono aŭ organizaĵo. La moto de libro estas frazo pruntita el iu aŭtoro kaj metita antaŭe en la libro por montri ĝian ĉefan ideon.

Moto ofte estas skribita en alia lingvo, ofte en antikva - latina, anglosaksa, aŭ en lingvo kiu ŝajnas esti antikva - la greka.

Je heraldiko, moto povas esti skribita sur blazono, en parto de la blazono nomata bendo.

Vidu ankaŭ 
 Devizo
 Slogano

 
Heraldiko
Max von Sydow

Max Carl Adolf von SYDOW , (naskiĝis la 10-an de aprilo 1929 en Lund, mortis la 8-an de marto 2020) estis sveda teatra kaj filma aktoro de tutmonda signifo.

S., filo de etnologo, jam en la lernejo komencis aktori kune kun aliaj gestudentoj, ekzemple Yvonne Lombard. Post la deviga soldatservo, li studis en la teatrolernejo de la Reĝa Dramteatro (Kungliga Dramatiska Teatern), Stockholm 1948-1951, kune kun Lars Ekborg, Margaretha Krook kaj Ingrid Thulin. Lia unua rolo estis tiu de Nils en Bara en mor ("Nur patrino") de Alf Sjöberg. Li komencis sian profesian karieron en la teatroj de Norrköping kaj Malmö. Aperinte en filmoj de Ingmar Bergman li famiĝis internacie.

Famaj filmoj 
 Det sjunde inseglet ("La sepa sigelo", Svedio, 1956)
 Jungfrukällan ("La virgulinofonto", Svedio, 1960)
 The greatest story ever told ("La plej granda rakonto iam rakontita", Usono, 1965)
 Skammen ("La honto", Svedio, 1968)
 Äppelkriget ("La pom-milito"), Svedio, 1971
 The exorcist ("La ekzorcisto", Usono, 1973)
 Exorcist II: the heretic ("Ekzorcisto 2: La herezulo", Usono, 1977)
 Flash Gordon ("Fulm' Gordon", Britio, 1980)
 Escape to victory ("Eskapo al venko", Usono, 1981)
 Pelle Erobreren ("Peĉjo la konkeranto", Danio/Svedio, 1987)
 A kiss before dying ("Kiso antaŭ morto", Usono, 1991)
 Bis ans Ende der Welt ("Ĝis la fino de la mondo", Germanio/Francio/Aŭstralio, 1991)
 Den goda viljan ("La bona volo", Svedio, 1992)
 Hamsun (Danio/Svedio/Norvegio/Germanio, 1996)
 Minority Report, 2002
 Shutter Island (2010)

Vidu ankaŭ 
 35087 von Sydow, asteroido

Eksteraj ligiloj 

 http://www.maxvonsydow.da.ru 
 http://maxvonsydow.cjb.net 
 http://www.dtek.chalmers.se/~d3wall/mvs.html  
 http://www.dancing-ferret.com/darkkingdom 

Svedaj aktoroj
Naskiĝintoj la 10-an de aprilo
Marcabrun

Marcabrun [markabrü] estas unu el la plej famaj okcitanaj trobadoroj. Oni ne scias precize kiam kaj kie li naskiĝis kaj mortis : li naskiĝis ĉirkaŭ 1130 kaj mortis tre juna ĉirkaŭ 1149. Li certe devenas el tre malriĉa familio, kaj estis trovita infano sen konataj gepatroj. Moralisto kaj mizogino, li kontraŭstaris la fin'amor praktikata de la aliaj trobadoroj. Li postlasis multajn poemojn kaj kantojn, 42 konserviĝis ĝis la nuna epoko. Kvar el ili eĉ konserviĝis kun muzika akompanaĵo. Tio ebligas nin pli bone scii kiel oni recitis kaj kantis la mezepokajn kaj trobadorajn verkojn en Okcitanio.

Okcitanlingvaj verkistoj
Naskiĝintoj en 1130
Mortintoj en 1149
Mirko Hanák

Mirko HANÁK, Slovaka pentristo vivinta en Moravio, grafikisto, ilustristo de libroj pri naturo.

Li naskiĝis la 26-an de junio 1921 en urbo Martin (Slovakio).

Li travivis siajn junaĝon en Slovakio (Martin) kaj Moravio (Zábřeh na Moravě). Li studadis Artindustrian altlernejon en Prago sed ofte vizitadis parencojn loĝantajn en montaro Jeseníky (Norda Moravio). En libertempoj li ofte vizitadis slovakan montaron Tatry, valbaraĵojn Lipno (Suda Bohemio) kaj Vranov (Suda Moravio). Kiel turisto li vizitis Siberion (lagon Bajkal). Li ŝatas ĉasadon kaj fiŝadon.

Liaj ilustraĵoj (akvareloj) estas en 150 libroj, inter aliaj en lernolibro de zoologio por la sesa kurso de elementaj lernejoj. Li ofte ilustradis librojn de rusa aŭtoro Michail Prišvin, usonaj aŭtoroj Jack London kaj Ernest Thompson Setton, slovaka aŭtoro Rudo Moric. Liaj plej popularaj ĉeĥaj aŭtoroj estis Jan Vrba kaj Karel Nový. Mirko Hanák kunlaboradis kun moraviana verkisto Jaromír Tomeček (1906 – 1997). La unua libro estis Admirál na Dyji (Admiralo ĉe rivero Dyje) publikigita en la jaro 1962. Poste Mirko Hanák ilustris preskaŭ ĉiujn librojn de Jaromír Tomeček.

Mirko Hanák mortis la 4-an novembro 1971 en Prago.

Ĉeĥaj ilustristoj
Ĉeĥaj pentristoj
Slovakaj pentristoj
Neŭtono

La vorto Neŭtono estas esperantigita formo de anglalingva nomo Newton, prononco , origine uzata en la anglosaksa lingvo antaŭ la 7-a jarcento je la formo neowa tun signifanta "nova urbo" (new town en nuna angla lingvo). Loĝlokoj nomataj laŭ la moderna nomo "Newtown", prononco , kutime pli novas ol tiuj nomataj laŭ la tradicia nomo "Newton". Kiel ofte ĉe geografiaj nomoj, la nomo ankaŭ transpreniĝis kiel familia nomo, origine por familioj kiuj el loko tiel nomata translokiĝis al nova loko kaj de la novaj najbaroj nomatis laŭ la devenurbo, kaj fine pro la fameco de la sciencisto Isaac Newton ankaŭ honore al li transpreniĝis al novaj konceptoj kaj ankaŭ al tute novaj loĝlokoj.

Neŭtono aŭ Newton povas esti:

Persono 
 Isaac Newton, elstara brita matematikisto, fizikisto, kaj sciencisto (1642...1727)
 Juice Newton, usona kantisto
 Olivia Newton-John, aŭstralia kantisto
 Newton Baker, politikisto

Loko 
 Newton (Kansaso), malgranda urbo en Usono, proksimume kvardek kvin kilometrojn norde de Wichita en Kansaso
 Newton (Masaĉuseco),  urbo en Usono, 11 kilometrojn okcidente de la urbo Bostono en Masaĉuseco
 Kantono Newton (Teksaso)

Fiziko 
 Neŭtono (mezurunuo), mezurunuo de forto en la SI, nomita laŭ Isaac Newton

Cetere 
 Apple Newton, poŝkomputilo de Apple
Nag-Hamado

Nag-Hamado (, transskribo de la araba ) estas urbo en Egiptio, situanta ĉe la okcidenta bordo de Nilo, ĉirkaŭ 80 km de Luksoro. En 2006, la urbo havas ĉirkaŭ 45 000 loĝantojn, plejparte kamparanoj. 

La urbo famiĝis pro la 4-a jarcenta Biblioteko de Nag-Hamado kiu estas libraro de skriboj de gnostikismo eltrovita en 1945 en kruĉo en kaverno en la tre seka dezerto de Egiptio. La libroj estis kaŝitaj tie de monaĥo en la 4-a jarcento por la fino
de la mondo, kiam la fido estos malaperinta for de la mondo. La kaŝado eble estis en respondo al la ordono en 367 de Atanazio, episkopo de
Aleksandrio, ke oni forigu iujn ajn herezajn skribojn. La Eklezio tiam batalis kontraŭ la pli forta arianismo, ne gnostikismo. La biblioteko estis eltrovita trans la rivero de la araba urbo Nag-Hamado kaj estas proksime de la antikva monaĥejo de Sankta Pakomio.

En la biblioteko estas kristanaj skriboj kiuj ne aperas en la Biblio. Inter aliaj:

 La evangelio de Tomaso
 La evangelio de Filipo
 La evangelio de Vero
 La apokrifo de Jakobo
 La apokrifo de Johano (tri versioj)
 La apokalipso de Paŭlo
 La agoj de Petro kaj la 12 Apostoloj
 La traktado pri la Releviĝo
 La triparta traktado

Ankaŭ en la biblioteko estas parto de la Respubliko (588a-589b) de Platono.

La libraro ne devenas de unu skolo aŭ branĉo de gnostikismo. Ĝi atestas pri gnostikismoj valentinaj, setianaj, kaj novplatonismaj.

Entute la biblioteko enhavas 13 librojn kun 54 verkoj, skribitaj en la kopta lingvo, la antaŭ-araba lingvo de Egipto. La kovriloj de la libroj estas ledaj kaj la folioj papirusaj. La verkoj estis tradukitaj el la greka.

La libroj montras kristanismon kiu delonge malaperis, en kiu:

 Dio estas vira kaj virina
 En la Ĝardeno de Edeno, la Serpento pravas, Dio mensogas.
 La lukto de vivo ne estas kontraŭ peko, sed kontraŭ iluzio
 Jesuo kisas Marian Magdalenan, buŝo
al buŝo
 Maria Magdalena estas preferita de Jesuo super Petro
 Jesuo ridas sur la kruco kaj dancis antaŭvespere
 La Dio de Moseo estas ĉarlatano kiu fuŝe kreis la mondon kaj ne estas la vera Dio. Li eĉ seksatencis Evan.

Antaŭ la eltrovo de Nag-Hamado, nia ĉefa fonto pri gnostikismo estis la atakoj de la katolika sanktulo Ireneo.
Kvankam nesimpatia, lia priskribo ja estis tre preciza.
 

Urboj de Egiptio
Arkeologiaj lokoj en Egiptio
Gnostikismo
Kristanismo en Egiptio
Historio de Egiptio
Neptuno

La gloso Neptuno povas signifi la jenajn:
 Neptuno estas dio en romia mitologio.
 Neptuno estas la oka kaj plej ekstera planedo de la sunsistemo.
 Nettuno aŭ Neptuno estas urbeto apud Romo
 Neptuno-festo estas akva (mara) festo, dediĉita al la dio Neptuno.
Nanto

La vorto Nanto havas plurajn signifojn:

 Nantes (São Paulo) estas urbo en subŝtato San-Paŭlio, en Brazilo;
 Nanto (Francio) (franclingve Nantes ['nãt], bretonlingve Naoned ['nonet], galolingve Nauntt) estas urbo en nord-okcidenta Francio
 Nantes (stacidomo), stacidomo en Nanto (Francio)
 Nantes-État (stacidomo), stacidomo en Nanto (Francio)
 Nanto (Italio) estas komunumo en Italio
 Nanto (Japanio) esta urbo en Japanio
 Nantes (Kanado) estas municipo en Kebekio, Kanado
NUN (retejo)

NUN estis esperantlingva retejo por novaĵoj. Ĉiuj interesemuloj povis kontribui al ĝi per redakto de mallongaj informoj pri novaĵoj kaj eventoj.

NUN estis gazeto sen aperdato kaj sen papera eldono.
NUN estis preparata kaj distribuata elektronike. La informoj povis aldoniĝi semajne, tage, eĉ hore, depende de la aktivado de la esperantistoj. NUN funkciis de julio 1998 ĝis junio 2008.

Celo
La celo de NUN estas kiel eble plej rapide disvastigi informojn pri ĉio, kio okazas en la esperanto-movado. La dedakcio anoncas : Se vi trovas iun informon pluraportinda, libere uzu ĝin en via bulteno, gazeto aŭ radia dissendo. Ni ŝatus, se vi mencius, ke ĝi devenas de NUN, sed pri tio ne insistas.

Kunlaboro bezonata
Sed gazeto povas pludoni informojn nur se ĝi ricevas ilin de ie - kaj tie estas bezonata via kunlaboro. NUN estas fakte skribata de vi. La informoj, kiuj aperas en ĝi, estas senditaj de vi, esperantistoj. Alklaku la butonon "Sendu informon", plenigu la formularon kaj tuj via novaĵo aperos en NUN kaj la aliaj esperantistoj povos legi ĝin. Por povi fari tion, registru vin kiel kunlaboranto. Tio estas bezonata por simpligi vian laboron kaj doni al vi la eblecon redakti kaj eĉ forpreni viajn informerojn.

Estu konciza en via raportado. La titolo estu informa, tiel ke ĝi invitas al legado kaj la tekston vi limigu al nur kelkaj frazoj. Se vi havas plurajn aferojn por raporti, sendu plurajn mallongajn artikolojn.

Nek beletro nek diskutoj
NUN estas informa retgazeto. Ne estas loko en ĝi por eseoj diverstemaj aŭ primovadaj diskutoj - aliaj forumoj pli bone taŭgas por tio. La administranto forprenos tekstojn, kiuj erare aldoniĝis.

Vikipedio ĉe NUN
Kelkfoje aperis artikoloj pri Vikipedio en NUN.  Ili estas legebla ĉe Vikipedio:Artikoloj por NUN.

Eksteraj ligiloj 
 Arkivo pri NUN

Eksaj Esperanto-retejoj
Retejoj malaperintaj en 2008
Neŭtrono

Neŭtrono estas subatoma partiklo el la grupo de barionoj. Laŭ la atoma modelo de la fizikisto Niels Bohr, ĝi formas unu el la du nukleonoj en la atomkerno de atomo. Ĝi havas nulan elektran ŝargon. Ĝia maso estas 1840-oble pli granda ol tiu de elektrono.

La neŭtrona maso estas 939,565 378 MeV/c2
(tio estas: 1,674 927 × 10−27 kg). Ĝia radiuso estas ĉirkaŭ 1,7 × 10−15 metro (la unuo 10−15 metro estis iama nomata "fermi", memorante la fizikiston Enrico Fermi), sed pli precizaj rezultoj malsimilas laŭ la mezurmetodoj.

La angula movokvanto estas ligita al la spino, kies valoro estas 1/2.

Ekzemple, atomo de heliumo havas du neŭtronojn kaj du protonojn en la nukleo. (La atommaso de heliumo estas preskaŭ 4 amu), kaj havas ankaŭ du elektronojn, kiuj orbitas ĉirkaŭ la atomkerno.

Neŭtronoj formas kune kun protonoj la nukleojn (atomkernojn).
Ili ligiĝas per la forta interago al la protonoj kaj
tiel malhelpas la disfalon de la kerno.
Nur la atomkerno de la hidrogena izotopo 1H
ne enhavas neŭtronon.

Laŭ la teorio de la kvarkoj, neŭtrono konsistas el tri kvarkoj:
du d-kvarkoj kaj unu u-kvarko (formulo udd).
Liberaj neŭtronoj ne estas stabilaj,
sed havas averaĝan vivperiodon de nur 887 sekundoj (preskaŭ kvaronhoro).
Ĝi disiĝas al protono, elektrono kaj antineŭtrino.
Ene de atomkerno,
kie neŭtronoj konstante ŝanĝiĝas al protonoj kaj reŝanĝiĝas,
ili estas tre stabilaj.

Vidu ankaŭ 

 Atomo
 Izospino
 Izotopo
 Joniga radiado
 Kernfiziko
 Kernoreakcio
 Listo de partikloj
 Neŭtrona Ludo
 Neŭtrino
Neŭtrono (ludo)

Ludoj > Tabulludoj > Neŭtrono

Neŭtrono estas ludo. 10 Ludpecoj estas nomataj "Elektronoj". Krome, oni uzas neŭtralan ruĝan ludpecon, nomatan Neŭtrono, moveblaj de ambaŭ.

Movoj 
Blankulo movas unue. De tiam ambaŭ ludantoj alternigas siajn ludvicojn.
Jen la movreguloj:
 Endas ludi dum la propra ludvico
 Oni faru po 2 movojn ĉe ĉiu ludvico:
 unue oni movu la Neŭtronon (almenaŭ unu fakon ien ajn).
 due oni movu propran Elektronon (almenaŭ unu fakon ien ajn).
 Eblas jen diagonalaj jen ortaj movoj.
 Movu la ludpecojn laŭ rekta linio, ne ŝanĝante la direkton, ĝis iro iĝos malebla pro esti atinginta la ludtabulan limon aŭ pro esti trovinta iun ajn ludpecon sur la vojo.
 Salti super iu ajn ludpeco estas malpermesate.
 Oni ankaŭ malpermesas salti sur iun ajn ludpecon.
 Kaptoj ne ekzistas.
 Ludanto estas libera elekti malsamajn direktojn por siaj du devigaj movoj.

Nuraj fakoj atingeblaj de la Neŭtrono estas rimarkitaj per sagoj. Punkton "a" ĝi ne povas atingi ĉar blanka meza ludpeco tion malhelpas.

Se Blankulo elektus movi sian suban dekstran ludpecon, nuraj eblaj movoj estas rimarkitaj per sagoj.

Kiel Venki? 
Per du manieroj:
 Neŭtrono sur malplena fako de ies komenca linio venkigas ties liniposedanton.
 Malvenkas tiu, kiu ne kapablas fari la du movojn ĉe sia ludvico.

Blankulo movas kaj venkas movante la Neŭtronon en sian komencan linion.

Ligoj 
 Angla paĝo pri Neŭtrono

Tabulludoj
Modifita latina

La velkinta gloro de latino, kiu estis la interlingvo de la Okcidento inter -100 kaj 1700, ade instigas la revon pri nova
interlingvo -- ekzemple, 
Latino sen fleksio, Interlingvao kaj
Esperanto, ĉiu estante, plejparte, lingvo
novlatina. Estis pli ol 30 tiaj lingvoj novlatinaj. 

Zamenhof mem revis kiel knabo pri la restarigo de latino kiel interlingvo. Esperanto esence havas novlatinan vortprovizon interpretita de ruslingvano: plejparte latina laŭ vortprovizo, sed slava laŭ sintakso, ortografio kaj eĉ la signifo de vortoj (ekzemple, la vorto plena estas latina en formo sed slava laŭ signifo).

Kelkaj lingvoj de tiu kategorio

Moderna latino, eŭropa iniciato gvidata de Latina Academia revivigis la latinan en moderna formo, nomata 'Moderna latina'. Gravas noti, ke la Moderna Latino estas tre facile lernebla.
Nova latino (A. Sturmhoefel, 1883); 
Nove-latina (Diemen, 1921); 
Latini (Earl G. Cline, Albany, 1941);
Latino Commerciale;
Latino internationale;
Latino hodierno (William Doran, Ontario, 1940);
Panlingua (Léonard Weber, Lvovo, 1938);
Reformita latino (Karl Froelich, Vieno, 1902);

Novilatin (Blondel)

Novilatin estas nomo de internacia planlingvo  prezentita al Delegacio por la alpreno de Lingvo Internacia de franca fizikisto André Blondel. La projekto estas bazita sur klasika latina lingvo, sed kun regula derivado per 61 sufiksoj. Poste li rezignis la projekton kaj pasis al Okcidentalo.

Novum

Novum estas internacia planlingvo proponita de pacifisto Michael Moszczynski el Toronto, Ontario, Kanado, en 1994. Ĝi estas projekto bazita sur latina lingvo.

Patro nia: Patre nostre, quis esses in caelis, sanctificerat nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Essat voluntas tua, ut in caelo ut etiam in terre. Da nobis hodie panem nostrum diurnarem, et nos ne induca in temptationem, sed libera nos a malo.

!
Magreba mentoteo

La Magreba mentoteo aŭ nordafrika tepreparado miksas akvon, teon, sukeron kaj menton. Ĉio estas enmetita en teujon sur fajro. Post sufiĉe da infuzado, oni servas tian teon tiel, ke aperas ŝaŭmo en la taso.

Fojfoje, ankaŭ pinfruktoj estas enmetitaj en la tason kun la teo.

La mento uzata estas la "nana" speco.

Vidu ankaŭ 
 Alĝeria kuirarto
 Maroka kuirarto
 Tunizia kuirarto

Trinkaĵoj
Teoj
Naser

Gamal Abdel NASER (dialekte egipta, arabe جمال عبد الناصر, aŭ Ĝamal, naskiĝis en 1918, mortis en 1970) inter la jaroj 1956 kaj 1970 estis la ŝtata prezidanto de Egiptio. En 1952, li kunlaboris kun Anŭar al-Sadat kaj aliaj por renversi la reĝon. Naser fariĝis ĉefministro en 1954 kaj prezidento en 1956. Naser premis Egiption fariĝi socialista (ĉefe pere de agra reformo kaj subvenciado de la prezoj de bazaj varoj), kaj naciista nacio kun registaro nereligia kaj politika sistemo kun ununura partio (lia). Tiuj transformoj renkontis jen grandajn malserenon, jen entuziasmon en la popolo. Opozicioj favorigis la diktatorecajn emojn de Naser kaj la reĝimo iĝis pli kaj pli policeca. Sed Naser estis ankaŭ politikisto de granda karismo, kiu restis populara eĉ post malvenko en milito (dufoje: en 1956 kaj 1967).En 1955 li estis inter la ĉefaj iniciatintoj de la Bandunga konferenco, kaj idearo "kontraŭimperialisma".

Je 1956, Naser naciigis la Suezan Kanalon, kiu antaŭe ekde ĝia konstruado en 1875 estis posedaĵo plejparte de britaj akciuloj. La armeoj de Britio, Francio kaj Israelo tiam atakis Egiption kaj prenis la kanalon. Sed, pro timo de la Tria Mondmilito, Unuiĝintaj Nacioj, Usono kaj Sovetunio negociis la donadon de la kanalo al Egiptio. Tiel la dekomenca malvenko de Naser fariĝis en la okuloj de la popolo venko, kaj estigis fervoran entuziasmon.

Inter 1958 kaj 1961, Egiptio unuiĝis kun Sirio por fariĝi la UAR (la Unuiĝinta Araba Respubliko), sed la unio ne estis solida kaj malkonsentoj kaŭzis ties baldaŭan kadukiĝon kaj disfalon.

En 1967, Egiptio atakis Israelon, sed perdis Gazaon dum la sestaga milito.

Naser ankaŭ konstruigis la Altan Baraĵon de Asuano.

Li mortis en 1970. Anŭar al-Sadat fariĝis la sekva prezidento.

Vidu ankaŭ 

 Sajid Kutb

Prezidantoj de Egiptio
Ĉefministroj de Egiptio
Herooj de Sovetunio
Naskiĝintoj en 1918
Mortintoj en 1970
Egiptaj islamanoj
Nordia Flago

La Nordia flago, kaj la regnoflageto de Eriko de Pomerio, estas flago respektive flageto kiu konsistas de ruĝa kruco sur flava fono, kaj tiel estas nordia kruc-flago. La flago estas moderna kreaĵo bazita sur priskribo de regnostandardeto aŭ regnoflageto (kiu ne havas ekzakte la saman formon) de Eriko de Pomerio, reĝo de la Unio de Kalmar, en la frua 15-a jarcento. La moderna flago estas uzata kiel simbolo por Nordio, sed la uzo estas maloftega.

Ne ekzistas ekzemplaro aŭ samtempa figurado de la origina 15-a jarcenta regno-flageto. Ĝia aspekto nur estas priskribita de la unio-reĝo Eriko de Pomerio en du leteroj de 1430, kiu laŭ Heick komandas ekleziulojn uzi la flageton, “kiu estas ruĝa kruco sur flava areo”. Kruc-blazonoj estis kutima ĉe mezepokaj kristanaj regantoj. La flageto verŝajne estis farita kun la celo esti maleklezia kongruaĵo de la blazono de la ĉefepiskopo de Nordio en Lund (flava kruco en ruĝa areo). Oni ne vere scias pli pri la flageto de Eriko de Pomerio. Oni ne scias kiom longe kaj kiom ofte oni uzis ĝin, kaj ankaŭ ne pri kiom multaj aliaj flagoj oni uzis dum la Unio de Kalmar, kaj kiom longe. Oni scias pri alia flago, kiun la Hanso kaptis de ŝipo de la unio, ankaŭ dum la reĝeco de Eriko, kiu havas alian aspekton (montrita en la dua bildo dekstre). 

Ĉiuokaze, nordiistoj kaj skandinavistoj ekuzis modernan flagon bazita de tiu priskribo kiel simbolo por Nordio en 1985, ĉar estas la plej proksima al tiela nordia simbolo kiun oni havas. La flago estis, kaj eble estas, uzita en la kastelo Kärnan en la sveda urbo Helsingborg dum la datrevena tago de la fondo de la Unio de Kalmar, la 17-a junio.

La blazono de la nuntempa Sveda eklezio kaj de la episkopujo Upsalo similas al la mezepoka blazono de la ĉefepiskopo en Lund. Ke la duon-oficiala flago de Skanio, kreita en la 19-a jarcento, havas la saman originon, la historicisto Dick Harrison taksas kiel ne tiom verŝajna. 

La nordia flago aspekte identis kun la eksa (1990-oj ĝis 2007) flago de Orkadoj. Kvankam la dizajno ŝajne ne estis elektita pro tio, la Orkadoj fakte ankaŭ estis parto de la Unio de Kalmaro.

Komentoj

Fontoj 

Flagoj
Historio de Eŭropo
Nigra teo

Nigra teo estas postfermentita teo. Ĝi estas unu el la ununuraj tipoj de teo, kiuj pliboniĝas kiam oni lasas ĝin maljuniĝi.

Ekzistas tre maljunaj teoj, de pli ol cent jaroj.

Veraj nigraj teoj ofte ne estas konataj ekstere de Ĉinio aŭ Tajvano. Oni kutime konfuzas ilin kun ruĝaj teoj.

Preparado 
La preparado de nigra teo estas pli bone farita uzante la teceremonion Gong Fu Cha, por kiu necesas tre alta temperaturo, simile kiel por Ŭulong-teo. Sed nigra teo postulas malpli longan infuzadon ol Ŭulong-teoj. Tamen, ofte tiuj teoj povas esti infuzitaj pli ol 10-foje. Eĉ ĝis 20, 30 aŭ pli!

Gustumo 
Nigrajn teojn oni ne amas pro iliaj gusto aŭ odoro, sed pro iliaj efektoj en la buŝo: kiom da tempo ĉu la gusto restas, kie oni sentas ĝin (profunde en la gorĝo, flanke de la lango, ktp).

Bildaro

Vidu ankaŭ 

 Ĉaj

Kuirarto
Teoj
Trinkaĵoj
Nord-Irlando

Nord-Irlando estas tiu parto de la Unuiĝinta Reĝlando kiu situas sur la insulo Irlando. La areo de Nord-Irlando estas 14,130 km2, kaj la loĝantaro estas proksimume 1.900.000. Nord-Irlando situas en la nord-orienta angulo de la insulo Irlando. Nur la mallarĝa Norda Markolo disigas Nord-Irlandon de Skotlando. Post 1603, dum la rego de Jakobo la 1-a de Anglio (1603- 1625), multaj protestantaj setlintoj venis al Irlando de Britio. Ĉiujare, la protestantoj festas "Oranĝan Tagon," ĉar la 12-an de julio, 1690, en Britio, la protestanta armeo de William de Orange venkis la katolikan armeon de Jakobo la 2-a.

En 1920, Akto de la Brita Parlamento apartigis Nord-Irlandon de la cetero de la ĉefe katolika Irlanda Respubliko. Sed en Nord-Irlando daŭras konfliktoj inter la protestantoj kaj la romaj katolikoj. La plejparto da katolikoj volas unuigi Nord-Irlandon kaj la Irlandan Respublikon. La plejparto da protestantoj volas konservi la unuecon kun Britio.

La tikla demando pri flagoj 
La ruĝa "+" sur blanka fono kun ruĝa mano centre estas ofte en libroj la flago de Nord-Irlando, sed en realo tiu flago estas ofenda al multaj nordirlandanoj kaj sekve ofte ne uzata en plej neŭtralaj kuntekstoj. Iam oni proponis novan neŭtralan flagon (ruĝa "x" sur blanka fono), sed ĝis nun tiu estas preskaŭ neniam uzata.

Administraj subdividoj

Lingvoj en Nord-Irlando 
Estas tri oficialaj lingvoj en Nordirlando:
 Angla lingvo
 Irlanda lingvo
 Ulsterskota lingvo
Aldone, estas du gestolingvoj (la brita kaj la irlanda) plus diversaj alinaciaj lingvoj, aparte la ĉina.

Lokoj en Nord-Irlando

Historio

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 IRA (Irlando)

Plia legaĵo 
Jones, Simon. Nord-Irlando kaptiĝinta inter la pasinteco kaj la estonteco: Superabundo de elektadoj. 'Le Monde Diplomatique', majo 2017.

Eksteraj ligiloj 
 Dialekto de la angla lingvo en Nordirlando

 
Unuiĝinta Reĝlando
Nord-Brabanto

Norda Brabanto (nederlande Noord-Brabant) [prononco: nordBRAbant] estas provinco en la sudo de Nederlando. Ĝia ĉefurbo estas 's-Hertogenbosch. La adjektivo "norda" indikas, ke ĝi estas la norda parto de eksa, historia provinco Brabanto, duklando kiu inkluzivis ankaŭ pli sudajn teritoriojn en la nuna Belgio.

Gravaj urboj 
 Eindhoven
 Breda
 Helmond
 Bergen op Zoom
 Baarle-Nassau
 Moerdijk
 Grave
 Heusden

Aliaj setlejoj 
 Fijnaart
 Geertruidenberg
 Ravenstein
 Wolfswinkel
 Berlicum

 
Brabanto
Provincoj de Nederlando
Nord-Holando

Norda Holando (nederlande: Noord-Holland) estas nederlanda provinco en la nordokcidenta parto de la lando. La ĉefurbo estas Haarlem. La plej granda urbo estas Amsterdam, la ĉefurbo de Nederlando.

Vidu ankaŭ
 Flago de Norda Holando

 
Provincoj de Nederlando
Navaro

Navaro (hispane Navarra [nabara], eŭske Nafarroa), oficiale Navara Forua Komunumo (hispane Comunidad Foral Navarra, eŭske Nafarroako Foru Komunitatea) estas aŭtonoma komunumo kaj provinco de Hispanio. Sur 10.421 kvadrataj kilometroj loĝas proksimume 520.000 homoj. La ĉefurbo de Navaro estas Pamplono (179.000 loĝantoj).

De 906 ĝis 1512 (ne kontinue), Navaro, pirenea provinco, estis sendependa regno.

Malsupra Navaro estas tiu parto de la antikva reĝlando, kiu situas norde de la Pireneoj kaj estas nun parto de Francio.

Vidu ankaŭ 
 Listo de municipoj en Navaro
 Reĝlando de Navaro

Eksteraj ligiloj 
 paĝoj de la registaro de Navaro

Eŭskaj provincoj
Nordrejn-Vestfalio

Nordrejn-Vestfalio (aŭ "Nordrejn-Vestfalujo") ( [NORTrajn VestFAln]), ofte mallongigite NRW (en Esperanto malpli ofte NRV) estas federacia lando en la okcidento de federacia Respubliko Germanio. Fine de  ĝi havis  loĝantojn. La ĉefurbo estas Duseldorfo (Düsseldorf).

Inter la plej grandaj pliaj urboj elstaras Essen, Dortmund kaj Kolonjo (Köln), sed krome ankoraŭ multaj aliaj gravaj urboj situas en la urbe strukturigita lando, interalie Aachen, Bielefeld, Bochum, Bonno (Bonn), Detmoldo, Duisburg, Gelsenkirchen, Hamm, Hagen, Monastero (Münster), Mülheim, Oberhausen, Paderborn, Recklinghausen, Siegen kaj Wuppertal.

Geografio 
La plej grandaj riveroj de la lando estas Rhein (Rejno), Ruhr (Ruro), Lippe, Sieg kaj Weser, foje ligitaj per kanaloj kiaj la Kanalo Wesel-Datteln.

La Soester Börde estas historia reglando kaj terkultura pejzaĝo en la centro de Vestfalujo, inter Sauerland en la sudo kaj Monasterlando en la nordo. Superregione ĝi estas konata kiel aparte fruktodona regiono pro ega dikeco de leŭso, kiun laŭ ĝia grundokvalito en Germanujo superas nur la Magdeburger Börde.

Historio 
Nordrejn-Vestfalio (aŭ Nord-Rejno-Vestfalio) estis fondita en 1946 el la norda parto de la prusa provinco Rejnlando kaj el la prusa provinco Vestfalio. Poste aldoniĝis la iama princlando Lipo (en la blazono de Nordrejn-Vestfalio, la eta rozo de la lando Lipo troveblas tute sube, dum la simbola rivero de Rejnlando maldekstre kaj la blanka ĉevalo de Vestfalio dekstre okupas multe pli da loko).

Administraj aferoj 
Ĉefurbo de Nordrejn-Vestfalio estas Duseldorfo; ĝi situas en Rejnlando (ne en Vestfalio, kion skribis la nova PIV).
La federacia lando Nordrejn-Vestfalio konsistas el du regionaj ligoj nome regiona ligo Rejnlando kaj regiona ligo Vestfalio-Lipo. La 31 distriktoj kaj 23 eksterdistriktaj urboj grupiĝas en kvin distriktaroj (germane Regierungsbezirke), nome du Rejnlandaj (Duseldorfo, Kolonjo) kaj tri Vestfaliaj (Monastero, Arnsbergo kaj Detmoldo). Unuopajn ligilojn al la 31 distriktoj kaj 23 eksterdistriktaj urboj vi trovu en informkesto fine de la paĝo.

La industria valo de la rivero Ruhr dividiĝas inter la distriktaroj Duseldorfo, Monastero kaj Arnsbergo. La tieaj distriktoj kaj eksterdistriktaj urboj kunlaboras en la regiona ligo Ruhr.

Demografio 
Plej grandaj urboj estas:

Servoj 
 Landa Arĥivo de Nordrejn-Vestfalio

Naturo 
 Naturparko Altaj Marĉoj-Ejfelo

Esperanto en Nordrejn-Vestfalio 
En la federacia lando aktivas la Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo, fondita en 1909.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Urba regiono Aachen
 Regiono Malsupra Rejno

Eksteraj ligiloj 
 Retpaĝaro de la Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo

 
Federaciaj landoj de Germanio
Nordo-Kaleza Markolo

Nordo-Kaleza Markolo ( [nor pa d' kale']) estas regiono de Francio plej norde situanta, apud Belgio kaj Britio. Ĝi estas parto de la nova regiono Hauts-de-France (lauvorte "Vertoj-de-Francio", t. e. la plej norda parto de Francio).

Geografio kompono 
Ĝi konsistas el du departementoj:
 59 Nord
 62 Pas-de-Calais

Ĉefaj urboj de la regiono estas: Lille (Lillo) (ĉefurbo), Valenciennes (Valencieno), Arras, Calais (Kalezo), Boulogne-sur-Mer (Bulonjo-ĉe-Maro) kaj Dunkerque (Dunkirko). ISO-kodo de la regiono estas FR-O.

Arondismentoj 
En la departemento Nord estas 652 komunumoj, 2 urbaj komunumoj (communautés urbaines), 5 kunurbaj komunumoj (communautés d'agglomération) kaj 43 komunumaj komunumoj (communautés de communes).

La departemento Nordo estas administre dividita en ses arondismentojn, ĉiu kun subprefektejo.

 Arondismento Avesnes-sur-Helpe
 Arondismento Cambrai
 Arondismento Douai
 Arondismento Dunkerque (Dunkirko)
 Arondismento Lille (Lillo)
 Arondismento Valenciennes

En la departemento Pas-de-Calais (Kaleza Markolo) estas la sekvaj ses arondismentoj:

 Arondismento Arras 	
 Arondismento Béthune
 Arondismento Boulogne-sur-Mer (Bulonjo-sur-Maro)
 Arondismento Calais (Kalezo)
 Arondismento Montreuil
 Arondismento Saint-Omer

Esperanto 
Esperanto-movado: La regionon kovras la Nordfrancia Esperanto-Federacio (Nordo-Kaleza Markolo kaj Pikardio).

Vidu ankaŭ 
 Francaj regionoj

 
Regionoj de Francio