alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Folsom tradicija

Folsomska tradicija je naziv koji su arheolozi dali nizu paleoindijanskih arheoloških kultura u centralnom dijelu Sjeverne Amerike. Naziv je prvi put upotrijebio Jesse Figgins godine 1927.

Te kulture su živjele na području Velikih Ravnica i Velikih jezera u današnjim SAD i Kanadi isto kao i susjednim područjima na zapadu i jugozapadu. Karakterizira ih uopotreba folsomskog vrha za projektila, odnosno da se o njihovim aktivnostima najbolje zna s nalazišta gdje su se lovili, ubijali i komadali bizoni, a poslije ostavljala folsomska oruđa.

Neka od nalazišta ukazuju da je jednom prigodom ubijeno do oko 50 bizona, iako su folsomski ljudi isto tako jeli planinsku ovcu, mrmote, jelene i američke zečeve.

Folsomsko nalazište kraj Hansona u Wyomingu ukazuje na moguće postojanje trajnih staništa.

Tipsko nalazište je Folsom u Novom Meksiku, nalazište s tragovima ubijanja pronađeno u blizini močvare godine 1926.

Za folsomsku tradiciju se vjeruje da je nastala od ranije kulture Clovis i da datira između 9000 i 8000 godina pne..

Arheološke kulture
Prahistorija
Jugozapad (SAD)

Jugozapadne Sjedinjene države (poznate kao Američki Jugozapad ili jednostavno Jugozapad) je regija zapadne Sjedinjene Države, toplije od sjevernih država te suše od istočnih država; stanovništvo je rjeđe i, zahvaljujući relativno velikom broju Meksikanaca i Indijanaca etnički raznolikije od susjednih područja. Unutar regije se nalazi Pustinjski Jugozapad koga uglavnom čine Arizona i Novi Meksiko. Texas i Oklahoma se općenito smatraju dijelom Jugozapada, dok se Colorado, Utah i Nevada nešto rjeđe.

Regije SAD
Novi Meksiko

Novi Meksiko (engleski: New Mexico, španjolski: Nuevo México) je savezna država u jugozapadnom SAD-u. Tijekom svoje povijesti država je bila i meksička provincija i američki teritorij. 

Novi Meksiko se od ostatka SAD-a razlikuje po tome što je savezna država s najvećim postotkom Hispanoamerikanaca, od kojih su mnogi potekli od španjolskih kolonista, a isto tako ima i značajan broj Američkih Indijanaca. Kao rezultat toga, stanovništvo i kultura države su jedinstveni po snažnom španjolskom, meksičkom i indijanskom kulturnom utjecaju. Zbog takve različitosti, neki stanovnici ostalih dijelova SAD-a ponekad je pogrešno smatraju meksičkim teritorijem. I engleski i španjolski su u upotrebi kao službeni jezici, a Novi Meksiko je ujedno i jedina savezna država SAD-a u kojoj španjolski ima status službenog jezika.

Na krajnjem sjeverozapadnom uglu, nalazi se sjecište granica između četiriju država: Novog Meksika, Arizone, Colorada i Utah. Na sjeveru Novi Meksiko graniči s Coloradom, na istoku ima kraću granicu s Oklahomom, nakon koje slijedi ona duga s Teksasom, koja se proteže i većim dijelom juga države, gdje se nalaze i granice s meksičkim saveznim državama Chihuahuaom i malim dijelom Sonorom. Zapadnu granicu u cijelosti čini ona s Arizonom. Glavni grad je Santa Fe, a najveći Albuquerque, nakon kojeg je Las Cruces. Kroz Novi Meksiko protječe i rijeka Rio Grande, a kroz državu se proteže i dio Stjenjaka. 

Iako je veličinom peta najveća američka savezna država, Novi Meksiko je relativno slabo naseljen, te se nalazi tek na 45. mjestu po gustoći naseljenosti između 50 saveznih država, a većinu stanovništva čine bijelci (44.7 %) i Hispanoamerikanci (42.1 %). Od religija prevladava kršćanstvo s 82 %, dok ateista ima 17 %.

Etničke zajednice 
Indijanci: Chiricahua, Cibecue, Jemez, Jicarilla, Keres, Lipan, Manso, Mescalero, Navaho, Pecos, Piro, San Carlos Apache, Tano, Tewa, Tiwa, Zuñi.

 
Američke savezne države
Malteški jezik

Malteški jezik (malteški Lingwa Maltija) je semitski jezik iz afro-azijske porodice jezika. Nacionalni jezik je na Malti, i jedan od zvaničnih jezika Evropske unije. Najsličniji je arapskom jeziku i to tuniskoj verziji. Usled geografskog položaja i istorijskih okolnosti, malteški je preuzeo mnoge osobine i reči od jezika južne Italije, Sicilije i engleskog jezika.

Istorija 
Malteški je postao zvanični jezik Malte 1936, uporedo sa engleskim. Danas, malteški govori oko 330.000 ljudi. 

Najstariji tekst na malteškom je Il Cantilena, pesma iz 15-og veka. Malteški je vekovima bio govorni jezik, koji je retko zapisivan arapskim ili italijanskim pismom.

Karakteristike 
Malteška gramatika je, uglavnom semitska, sa nešto romanskih uticaja. Pridevi idu posle imenica, dok je red reči prilično slobodan. Osim jednine i množine, imenice imaju i dvojinu, što je retka pojava u evropskim jezicima (na primer u slovenačkom). 

Često se šema promene reči bira po principu jezika porekla: semitska za semitske, a romanska za romanske. 

Udeo semitskih reči u malteškom je oko 60%, dok su ostale romanske. Reči koje opisuju osnovne pojmove su semitske, dok su reči koje opisuju ideje, nauku i apstrakcije sicilijanskog porekla.

Primer teksta 
Član jedan Univerzalne deklaracije o ljudskim pravima: 
Il-bnedmin kollha jitwieldu ħielsa u ugwali fid-dinjità 
u d-drittijiet. Huma mogħnija bir-raġuni u bil-kuxjenza 
u għandhom iġibu ruħhom ma' xulxin bi spirtu ta' aħwa.
Prevod: Sva ljudska bića se rađaju slobodna i jednaka po 
dostojanstvu i pravima. Obdarena su razumom i savešću, i 
treba da se odnose jedna prema drugima u duhu bratstva. 
 Ħello - Zdravo

Eksterni linkovi 
 ChooseMalta.com - izbor malteških fraza
 malteško-engleski rečnik

Jezici
Malta
Latvijski jezik

Letonski ili latvijski jezik (letonski: latviešu valoda) je zvanični jezik Republike Letonije i jedan od zvaničnih jezika Evropske Unije. Postoji 1.4 miliona ljudi koji govore letonski u Letoniji i oko 150.000 u inostranstvu. Usled velike imigracije u vreme SSSR-a, danas je letonski maternji jezik za samo oko 60% stanovništva Letonije. 

Letonski jezik pripada istočnobaltičkoj podgrupi baltičkih jezika u indoevropskoj jezičkoj porodici. Samo su letonski i litvanski živi baltički jezici.

Istorija 
Balitički jezici su od izuzetnog značaja za lingvistiku jer su zadržali mnoge veoma stare osobine, za koje se veruje da su postojale u ranim fazama proto-indoevropskog jezika. 

Letonski se kao poseban jezik pojavio u 16-om veku. Najstariji pisani tekstovi na letonskom su prevod crkvenih himni, koje je 1530. napisao Nikolas Ram, nemački pastor u Rigi. 

Najbliži rođaci Baltičkim jezicima su slovenski i germanski jezici.

Postoje 3 dijalekta u letonskom: livonijski, latgalijanski i srednji dijalekt. Srednji dijalekt je osnova književnog jezika.

Karakteristike 
Sintaksa letonskog jezika se razvila pod nemačkim uticajem. Postoje dva gramatička roda i sedam padeža: nominativ, genitiv, dativ, akuzativ, instrumental, lokativ, i vokativ (kao u srpskom jeziku, na primer). 

Raniji alfabet letonskog bio je ekvivalentan nemačkom. Danas, letonski alfabet se sastoji od 33 slova i gotovo potpuno je fonetski (po pravilu: čitaj kako je napisano), tj. grafeme odgovaraju morfemama.

Primer 
Molitva Bogu na letonskom: 
Mūsu tēvs debesīs
Svētīts lai top tavs vārds
Lai nāk tava valstība
Tavs prāts lai notiek
kā debesīs, tā arī virs zemes 
Mūsu dienišķo maizi dod mums šodien 
Un piedod mums mūsu parādus 
kā arī mēs piedodam saviem parādniekiem 
Un neieved mūs kārdināšanā 
bet atpestī mūs no ļauna 
Jo tev pieder valstība 
spēks un gods mūžīgi 
Āmen 
 Sveiks - Zdravo

Eksterni linkovi 

 Letonika
 englesko-letonsko-engleski rečnik 
 rusko-letonsko-ruski rečnik
 Primeri letonskih reči i fraza (sa zvukom)

Baltički jezici
Jezici Letonije
Jezici Evropske unije
Jezici Evropske unije

Evropska unija od 1.7. 2013. godie ima 24 službena i radna jezika, prema Uredbi Europske komisije:
 bugarski
 češki
 danski
 nizozemski
 engleski
 estonski
 finski
 francuski
 njemački
 grčki
 hrvatski
 irski
 mađarski
 talijanski
 latvijski
 litvanski
 malteški
 poljski
 portugalski
 rumunjski
 slovački
 slovenski
 španjolski
 švedski

Službeni list Europske unije izdaje se na svim službenim jezicima.

Od 1. siječnja 2007. godine, priključenjem Bugarske i Rumunjske, službenim jezicima EU postali su i službeni jezici tih država. Irski jezik također je postao jednim od službenih jezika Europske unije.

Nazivi na različitim evropskim službenim jezicima
 
 An tAontas Eorpach (irski) 
 Eiropas Savienība (letonski)
 Euroopa Liit (estonski)
 Euroopan unioni (finski)
 Europæiske Union (danski)
 Európai Unió (mađarski)
 Europäische Union (nemački)
 European Union (engleski)
 Europeiska Unionen (švedski)
 Europese Unie (holandski)
 Europos Sąjunga (litvanski)
 Európska únia (slovački)
 Europska unija (hrvatski)
 Evropská unie (češki)
 Evropska unija (slovenački)
 l-Unjoni Ewropea (malteški)
 Unia Europejska (poljski)
 União Europeia (portugalski)
 Unión Europea (španski)
 Union Européenne (francuski)
 Unione Europea (italijanski)
 Uniunea Europeană (rumunski) 
 Ευρωπαϊκή Ένωση (grčki)
 Европейски съюз (bugarski)

Eksterni linkovi 
 Geonames: international organizations

Evropska unija
Evropska unija
Britanska Kolumbija

Britanska Kolumbija (engleski: British Columbia, francuski: Colombie-Britannique) je jedna od 10 kanadskih provincija. Uz teritoriju Yukon predstavlja pacifički pojas Kanade. 

Privredni centar provincije, njen najveći grad i najveća kanadska luka je grad Vancouver, dok je glavni grad povincije daleko manja Victoria.

Geografija 
Britanska Kolumbija ima površinu od 929 730 km² (napomena: u prilozima o Kanadi pod površinom se podrazumeva površina kopna svake provincije ili teritorije) i 3,907.738 stanovnika. Pacifička obala i granični pojas sa Sjedinjenim Američkim Državama su najgušće naseljeni dijelovi provincije.

Vanjske veze 

 Travel.bc.ca  - Informacije o turizmu u Britanskoj Kolumbiji
 Vankuver info centar  - Informacije o Vankuveru, najvećem gradu u Britanskoj Kolumbiji
 Slike Britanske Kolumbije 
 Provincijalne arhive (uključuje i on-lajn bazu podataka) 
 Mapa Britanske Kolumbije (Sajt vlade)
 JuBiSi - Univerzitet Britanske Kolumbije
 BiSi Feri servis
 Kraljevski Muzej Britanske Kolumbije
 Slike Britanske Kolumbije i Vankuvera 
 The Political Economy of British Columbia's Rainforests 

 
Administrativna podjela Kanade
Nuristanci

Nuristani ili Nuristanci su etnička/religijska grupa koja živi u provinciji Nuristan u Afganistanu. Nekoć su ih zvali "Crveni Kafiri", a provinciju Nuristan kao Kafirstan, prije nego što su prisilno preobraćeni na islam 1896. godine. Nuristanci su poznati po svijetloj puti, plavim očima i plavoj kosi. Postoje teorije da su Nuristanci zahvaljujući svojoj planinskoj izolaciji očuvali izgled prvotnih Indoiranaca, no njihov izgled nije poznat.

Veze 
 Indoiranci
 Kalaši
 Dardi

Vanjske veze 
 History of Chitral
 Nuristan: Hidden Land of the Hindu Kush 
 Reiko and Jun's Japanese Kalash Page

Indoiranski narodi
Etničke grupe Afganistana
Spisak konzula Rimske Republike

Ovaj spisak konzula Rimske Republike sastavio je rimski polihistor i naučnik Marko Terencije Varon (116―27. st. e.). Premda spisak uključuje četiri "diktatorske godine" i sadrži neke druge specifičnosti, on je ipak danas uglavnom opšteprihvaćen i smatra se izvanredno značajnim istorijskim izvorom.

Imena su data u svom izvornom, latinskom obliku, a legenda za razumevanje korišćenih skraćenica nalazi se na kraju članka

Šesti vek. st. e.

Peti vek. st. e.

4. vek st.e.

Treći vek. st. e.

Drugi vek. st. e.

Prvi vek st. e.

Legenda 

 Rimska brojka označava koji put ista osoba obavlja dužnost konzula.
 f. = filius ("sin")
 n. = nepos ("nećak")
 A.f. = Auli filius ("Aulov sin")
 Ap.f. = Appii filius ("Apijev sin")
 C.f. = Gai filius ("Gajev sin")
 Cn.f. = Gnei filius ("Gnejev sin")
 D.f. = Decimi filius ("Decimov sin")
 K.f. = Kaesonis filius ("Kezonov sin")
 L.f. = Lucii filius ("Lucijev sin")
 L.n. = Lucii nepos ("Lucijev bećak")
 M.f. = Marci filius ("Markov sin")
 M'.f. = Manii filius ("Manijev sin")
 Mam.f. = Mamerci filius ("Mamerkov sin")
 Man.f. = Manlii filius ("Manlijev sin")
 N.f. = Numerii filius ("Numerijev sin")
 Opit.f = Opitri filius ("Opiterov sin")
 P.f. = Publii filius ("Publijev sin")
 Q.f. = Quinti filius ("Kvintov sin")
 Q.n. = Quinti nepos ("Kvintov nećak")
 Ser.f. = Servii filius ("Servijev sin")
 Sex. = Sextus (= Sekstus)
 Sex.f. = Sexti filius ("Sekstov sin")
 Sp.f. = Spurii filius ("Spurijev sin")
 T.f. = Titi filius ("Titov sin")
 Ti.f. = Tiberii filius ("Tiberijev sin")
 Vop.f. = Vopisci filius ("Vopiskov sin")

Vidi takođe 
 Spisak konzula ranog Rimskog Carstva
 Spisak konzula poznog Rimskog Carstva

Izvori 
 Spisak rimskih konzula (Fasti consulares) 300. st. e. ― 60. n. e.  na http://www.tyndale.cam.ac.uk/Egypt/ptolemies/chron/chronology.htm 

Konzul
Rim Konzul
Korčula

Korčula (italijanski Curzola, latinski Corcyra Nigra, grčki Korkyra Melaina, staroslavenski: Krkar) je otok u Jadranskom moru, koji pripada Dubrovačko-neretvanskoj županiji u Hrvatskoj. Otok ima površinu 279 km² — dug je 46,8 km i u prosjeku širok 7,8 km — nalazi se južno od dalmatinske obale. S 16.138 stanovnika (podaci iz 2001.) predstavlja drugi najnastanjeniji jadranski otok, iza Krka. Oko 97% stanovništva su Hrvati.

Naseljena mjesta 
Babina, Blato, Brna, Čara, Grščica, Kneže, Korčula, Lumbarda, Prigradica, Prižba, Pupnat, Račišće, Smokvica, Vela Luka, Zavalatica i Žrnovo.

Geografija

Obale 
Obale Korčule su duge oko 182 km, dobro razvedene, s mnogim zaljevima i uvalama. Sjeverna obala je niska i pristupačna, s nekoliko prirodnih luka, sidrišta i malih zaljeva. Obala se blago spušta u more do 60 m dubine, zaštićena je od južnih i istočnih vjetrova, a zapadni dio je mjestimično izložen buri.

Južna obala je razvedenija od sjeverne, ali znatno strmija i teško pristupačna, sa stijenama visokim do 30 m. Najveće prirodne luke su Zalovatica i Brna, a ima i veći broj sidrišta, mada nedovoljno sigurnih, i kratkih zaljeva. Izložena je južnom vjetru, ali zaštićena od bure. 

Na zapadu duboko u kopno se uvlači zaljev Vela Luka (6 nm), zaštićen od vjetra, s muljevitim dnom pogodnim za sidrenje, a na istoku ima više manjih zaljeva. 

Korčulu prate nekoliko manjih otoka, naročito na istoku i jugozapadu.

Reljef 
Korčula je sagrađena od vapnenca, dolomita i lapora. Glavno bilo okružuje otok sa sjevera i juga i spaja se u oblasti Klupca (568 m), najviše točke na otoku. Bila su ispresijecana kratkim poprečnim dolinama blagih strana. Ostali dio Korčule ispunjen je krševitim udolinama, međusobno razdvojenim manjim krševitim uzvišenjima.

Slavni ljudi 
 Petar Kanavelović, hrvatski pjesnik
 Petar Franasović, hrvatski svećenik, književnik i narodni preporoditelj
 Savka Dabčević-Kučar, poznata hrvatska političarka i ekonomistica

Eksterni linkovi 

 Službena stranica
 Korčula - Croatian National Tourist Board
 Korčula.net
 Korcula Croatia Accommodation 
 Korčula Info
 Korcula island
 Korcula INFO 
 Korcula Lodging 

 
Otoci u Hrvatskoj
Otoci Jadranskog mora
9. milenijum pne.

Početak neolitskog perioda u holocenskoj epohi.

Događaji 
 Oko 9000. pr.n.e.– Mediteran - Započinje naseljavanje mediteranskih otoka
 Oko 8700. pr.n.e. BC–8400. pr.n.e.– Britanija - Star Carr nalazište u Yorkshireu u Britaniji nastanjeno maglemosijanskim ljudima
 Oko 8500. pr.n.e.– Velika Britanija - Mezolitski lovci logoruju u Cramondu u prahistorijskoj Škotskoj
 Oko 8350. pr.n.e.– Bliski istok - Neolitsko naselje u Jerihonu
 Oko 8300. pr.n.e.– Velika Britanija - Nomadski lovci dolaze u Englesku
 Oko 8000. pr.n.e.– Norveška - Øvre Eiker u Norveškoj nastanjen
 Oko 8000. pr.n.e.– Afrika - Najstariji poznato izrezbareno kamenje u Africi, pronađeno u pečini zvanoj Apollo 1.

Promjene okoline 
 Oko 8000 pr.n.e.– Svijet - Porast razine mora
 Oko 8000 pr.n.e.– Antarktika - započinje dugoročno otapanje antarktičkog ledenog pokrova
 Oko 8000 pr.n.e.– Azija - porast razine mora uslijed postglacijalnog zatopljenja
 Oko 8000 pr.n.e.– Svijet - Nestanak preko 40 miliona životinja u ovom vremenskom periodu
 Oko 8000 pr.n.e.– Sjeverna Amerika - Ledenjaci su se počeli povlačiti, a do 8.000. pr.n.e. je Wisconsinska glacijacija potpuno nestala.
 Oko 8000 pr.n.e.– Svijet - Unutrašnjost kontinenata u mnogim regijama poplavljena uslijed katastrofalnog otapanja ledenjaka

Izumi i otkrića 
 Oko 8000. pr.n.e.– Mezopotamija - Zemljoradnja u Mezopotamiji
 Oko 8000. pr.n.e.– Azija - Pripitomljavanje svinje u Kini i Turskoj
 Oko 8000. pr.n.e.– Bliski Istok - Pripitomljavanje ovaca i koza
 Oko 8000. pr.n.e.– Azija - Dokazi o pripitomljavanju pasa od vukova.
 Oko 8000. pr.n.e.– Svijet - Navodna transatlantska trgovina duhanom između Afrike i Južne Amerike
 Oko 8000. pr.n.e.– Bliski Istok - Drevna kremena oruđa u sjevernoj i centralnoj Arabiji pripadaju lovačko-sakupljačkim društvima
 Oko 8000. pr.n.e.– Bliski Istok - Glineno posuđe i figurice ljudi i životinja od terakote su proizvedene u Ganj Darehu u zapadnom Iranu
 Oko 8000. pr.n.e.– Razmjena dobara, tridimenzionalna kombinacija računovodstveno/inventarskog sistema i medija razmjene
 Oko 8000. pr.n.e.– Razmjena dobara kao mogući najraniji predstavnik tehnologije pseudo-pisma

Kulturna dostignuća 
 Svijet - Ukupno svjetsko stanovništvo ispod 10 miliona

 
-1
Svijet

Svijet (ijek.) ili svet (ek.), višeznačni izraz, koji se danas najčešće upotrebljava za sve one prostore, odnosno dijelove univerzuma koji su pri trenutnom stupnju tehnologije dostupni ljudskim bićima. U praksi se to odnosi na površinu Zemlje, pa je izraz karta svijeta sinonim za kartu površine Zemlje.

Vidi još 
 Stari svijet
 Novi svijet
 Svjetska ekonomija
 Svjetska banka

Geografija
Republika Srbija

Republika Srbija se može odnositi na:
 Socijalistička Republika Srbija, ime jedne od šest republika u SFR Jugoslaviji do 1990. godine.
 Republika Srbija (1992–2006), ime jedne od šest republika SFR Jugoslavije do 1990. godine. 1992. godine republike SR Srbija i SR Crna Gora su stvorile novu državu SR Jugoslaviju.SRJ je trajala od 1992. do 2003, a potom Srbije i Crne Gore od 2003. do 2006. godine.
 Srbija, samostalna država koja je nasljednica Srbije i Crne Gore, nastala 2006. godine.

Povezano
Srbija (razvrstavanje)
Britanija

Britanija se može odnositi na:
 Britanija (ostrvo), ostrvo koje se nalazi u severozapadnoj Evropi
 Praistorijska Britanija (sr)
 Britanija (rimska provincija), rimska provincija osnovana nakon rimske invazije Britanije 43. godine nove ere
 Britanija (mitologija) (sr), drevna keltska boginja
 RMS Britannia (en)

Vidi još 
 Britanska ostrva, skup ostrva uz severozapadnu obalu Evrope
 Velika Britanija, razvrstavanje
 Nova Britanija, ostrvo Bizmarkovog arhipelaga
Star Carr

Star Carr je mezolitsko arheološko nalazište u Yorkshireu u Ujedinjenom kraljevstvu. Nalazi se pet milja južno od grada Scarborough.

Pripada ranoj maglemosijskoj kulturi, o kojoj postoje dokazi u nizinama Sjeverne Evrope. Bilo je nastanjeno oko 8700 godina pne. u periodu oko 300 godina. Pronađeno je godine 1947. tokom čišćenja poljskog jarka.

Glavna značajka Star Carra je nasuto granje koje se našla na rubu negdašnjeg jezera. Ona je vjerojatno postavljeno kako bi se ojačao prirodni nasip na rubu močvarne vode. Ognjišta u blizini ukazuju na privremeno stanište. Njega su sezonski posjećivali mezolitski lovci u potrazi za jelenima, srndaćima, losovima, prabikovima i divljim veprovima. Analiza životinjskih kostiju ukazuje da je nalazište bilo nastanjeno između proljeća i jeseni. Blato na dnu je sačuvalo neke od predmeta bačenih u jezero, te su pronađeni lovački alati kao kremena strugala kojima su se čistile životinjske kože, odnosno obrađivale kosti i rogovlje. Najzanimljiviji primjer su 54 vršaka kopalja napravljenih od jelenskog rogovlja. Komadić vesla ukazuje da su stanovnici nalazišta vjerojatno znali praviti čamce, najvjerojatnije čunjeve ili jednostavne kanue. Ogrlice od kamena i jantara ukazuju na osobne ukrase. Ostaci psa su dokaz o pripitomljavanju životinja u tom periodu.

Kremen je došao iz oblasti Yorkshire Wolds na jugu. Tip sjekire, sasvim nov za Britaniju, je napravljen od kremena u Star Carru. Kroz upotrebu su je oštrili jednostavnim udarcima.

Najzanimljiviji nalaz je gornji dio jelenske lubanje zajedno s rogovima. Kroz lubanju su izbušene dvije rupe te se vjeruje da je služila kao kamuflaža u lovu, ili u nekoj vrsti rituala.

Vanjski linkovi 
 
 Department of Archaeology, University of Cambridge 
 In The Beginning - Star Carr
 Object Records Page

Kameno doba
Srednjobosanski kanton

Srednjobosanski kanton, odnosno Županija Središnja Bosna je jedan od deset kantona Federacije BiH. Nalazi se u središnjem dijelu Bosne i Hercegovine, na površini od 3.189 km², što čini 12% površine Federacije BiH, sa preko 253.000 stanovnika. Po svom geografskom položaju predstavlja važno raskrižje bosanskohercegovačkih pa i evropskih puteva, te značajno tranzitno područje.

Administrativna podjela 
Sjedište kantona nalazi se u Travniku. 
Sastoji se od 12 općina i to:
 Bugojno
 Busovača
 Dobretići
 Donji Vakuf
 Fojnica
 Gornji Vakuf
 Jajce
 Kiseljak
 Kreševo
 Novi Travnik
 Travnik
 Vitez

Kantoni Federacije Bosne i Hercegovine
Brokpa

Brokpa je naziv za pripadnike dardskih naroda u Indiji i Pakistanu, koji govore brokskat jezikom.

Dardski narodi
Etničke grupe Indije
Etničke grupe Pakistana
Etničke grupe Butana
Pašaji

Pašaji (Pashai) su dardska etnička grupa koja živi u Afganistanu i Pakistanu.

Najviše ih ima u Nuristanu, Kabulu, Badahšanu, Konaru i Lagmanu.

Dardski narodi
Etničke grupe Afganistana
Etničke grupe Pakistana
Kohistanci

Kohistanci ili Kohistani je naziv za dardsku etničku grupu koja živi u oblasti Kohistan u Pakistanu.

Dardski narodi
Etničke grupe Pakistana
Čitralci

Čitralci je naziv koji se u širem smislu koristi za stanovnike pakistanske oblasti Chitral, a u užem smislu za dardske etničke grupe koje su porijeklom iz te oblasti.

Dardski narodi
Etničke grupe Pakistana
Pendžapci

Pendžapci (Punjabi) su indoarijska etnička grupa koja živi u Južnoj Aziji. Njihova provincija Pendžab je bila dom nekih od najstarijih civilizacija na svijetu. Temelj pendžapskog identiteta je prvenstveneo lingvističke prirode, pa se Pendažpcima smatraju oni ljudi kojima je pendžapski jezik, koji pripada indoarijskoj jezičnoj porodici, maternji. Međutim, u posljednje vrijeme se pendžapski nacionalni osjećaj proširio i među emigrantima pendžapskog porijela koji održavaju pendžapske kulturne običaje, iako više ne govore pendžapskim jezikom.

Pendžapci uglavnom žive u pendžapskim oblastima Pakistana i Sjeverne Indije. U Pakistanu Pendžapci (Zapadni Pendžapci) line najveću etničku grupu (oko 44% ukupnog stanovništva) i uglavnom žive u provinciji Pendžab. U Indiji Pendžapci žive u široj oblasti Pendžaba koju čine države Pendžab, Haryana, Himachal Pradesh, Delhi te Unijska teritorija Chandigarh. Osim ovih oblasti, brojne pendžapske zajednice se mogu naći u oblasti Jammu u Jammu i Kashmiru te državama Rajasthan, Uttaranchal i Uttar Pradesh. 

Također postoji i velikih broj pendžapskih emigrantskih zajednica raširenih po svijetu, posebno u Britaniji, Kanadi, SAD, Keniji, Tanzaniji, Ugandi, zemljama Perzijskog zaljeva, Hongkongu, Maleziji, Singapuru, Australiji i Novom Zelandu.

Pendžapci su etničkom, lingvističkom i kulturnom smislu srodni drugim indoarijskim narodima Južne Azije. Procjenjuje se da danas ima oko 120 miliona Pendžabaca širom svijeta.

Indoarijski narodi
Etničke grupe Pakistana
Etničke grupe Indije
Sindhi

Sindhi su socio-etnička grupa koja govori indoarijskim jezikom zvanim sindhi, i živi u oblasti zvanoj Sindh u današnjem Pakistanu. Sindhi koji žive u današnjem Pakistanu su uglavnom islamske vjere, dok je većina hinduističkih Sindha emigrirala na teritoriju današnje Indije nakon što je Britanska Indija podijeljena godine 1947. Sindhima se ponekad smatraju i bivši pripadnici nekoć nedodriljivih kasta poput Harijana koji prakticiraju "narodni hinduizam" te se još uvijek mogu naći u ruralnim oblastima Pakistana.

Indoarijski narodi
Etničke grupe Pakistana
Etničke grupe Indije
Dogra

Dogra je naziv za etničku grupu južne Azije, koja broji oko 4.500.000 pripadnika. Dogre pretežno žive u oblasti Jammu u Jammu i Kashmiru ali isto tako i susjednim oblastima Pendžaba, Himachal Pradseha te ostalim dijelovima Kashmira. Govore vlastitim jezikom pod nazivom, Dogri, koji sličan Hindko jeziku Mirpura te srodan pendžapskom jeziku. Godine 2003. Dogri je zajedno s Bodom, Maithilijem i Santhalijem priznat kao jedan od 22 nacionalna jezika Indije. Većina Dogri ispovijeda hinduizam. 

Narodi
Etničke grupe Indije
Kašmirci

Kašmirci je izraz koji se koristi za sve domorodačke etničke grupe u spornoj oblasti Kašmir na granici Indije i Pakistana.

Dardski narodi
Etničke grupe Indije
Etničke grupe Pakistana
Gustoća stanovništva

Gustoća stanovništva je srednji broj stanovnika na površini određenog područja ( država , regija ili slično) ,i u pravilu se navodi kao "broj stanovnika na km²" . Izračunava se na način da se broj stanovnika područja koje nas zanima podijeli s površinom istog područja. 

Zemlja sa:
 najvišom gustoćom stanovništva: Monako 16.410 stanovnika/km²
 najnižom gustoćom stanovništva: Grenland 0,025 stanovnika/km²

Ponekad se upotrebljava obrnuta vrijednost. Kolika je površina koja u prosjeku stoji na raspolaganju jednom stanovniku određenog područja. Izračunava se tako, da se površina područja izražena u m² podijeli s brojem stanovnika na tom području. Navodi se kao "broj m² na jenog stanovnika".

Zemlja sa:
 najmanjom površinom po stanovniku: Monako 63 m²/stanovniku
 najvećom površinom po stanovniku: Grenland 30 milijuna m²/stanovniku

Demografija
Makedonski jezik

Makedonski jezik je jedan od slavenskih jezika. Makedonsko je pismo ćirilica. 

Primajući kršćanstvo u Makedoniji teško su se odricali od paganske vjere, a da se umanji otpor i odbijanje kršćanske vjere, kršćanski velikodostojnici su preveli Bibliju na jezik kojim se služili Slaveni, a da i pismo bude blize Slavenima oni su angažirali sv. Kirila i Metoda koji su vec primili kršćanstvo i bili vrlo učeni jer su izučili najviše crkovne škole, no i škole svjetovne sfere. Kiril i Metod su sastavili azbuku, pismo, preveli su Bibliju i crkvene knjige. Glagoljično pismo je prvo slavensko pismo. Kiril i Metod su poslani u Moravsku da propovjedaju kršćanstvo i da time umanje napade svećenika iz zapadne crkve. Oni su sa sobom poveli i jedan dio svojih učenika, a u Moravskoj su podučili velik broj mladih. Po propasti misije Kirila i Metoda njihovi učenici su se raširili po mnogim prostorima na istoku, jugu i produžili učenje i prosvjećivanje. Kliment i Naum su dosli u Ohridu su prosvjećivali tamošnji puk, no i učenike koji su dolazili iz drugih djelova srednjovekovne Bugarske i drugih prostora.

Kliment je napisao novu azbuku Kirilku, odnosno ćirilicu koja se i dan danas primjenjuje u mnogim državama gde je osnovna religija pravoslavna ili ortodoksna. Oni su u Ohridu osnovali prvi Sveslavenski univerzitet, studiralo je oko 3000 studenata, crkvene knjige koje su u Ohridu pisane mogu se naći u svim pravoslavnim bibliotekama, te knjige su bile pisane ćirilicom i bile su baza pravoslavnom kršćanstvu. Kliment i Naum su osnovali i podigli mnogo crkava i manastira, u Ohridu Kliment je podigao katedralu na Plaošniku, a Naum je podigao manastir na najljepšem dijelu Ohridskog jezera, na prostoru gdje su izvori Ohridskog jezera. Po smrti Klimenta i Nauma oni su od naroda proglašeni za svece, Sveti Kiril Ohridski - patron Ohrida i patron danasnjih Makedonaca i Bugara, Sveti Naum Ohridski Čudotvorac, svetac koji je imao iscjeliteljsku moć.

Velik broj riječi makedonskog jezika je istovjetan s riječima drugih slavenskih naroda. Makedonski jezik se oformio kao književni jezik tek 1944 godine.. U Bugarskoj se smatra da je makedonski jezik druga varijanta bugarskog jezika.

Izvori

Eksterni linkovi 

 Ethnologue report for Macedonian
 Nature of Standard Macedonian language by Mladen Srbinovski
 The Macedonian nationality 
 1920 US Census, Instructions to Enumerators, where Macedonian is listed as a principal foreign language
 Digital Dictionary of the Macedonian Language
 Macedonian - English, Greek, Albanian, German, French, Italian translator
 A grammar of Macedonian by Victor Friedman
 Macedonian — English, Greek, Albanian, German, French, Italian translator
 BBC Education — Languages: Macedonian, Makedonski
 The Macedonian Language
 Macedonian — English Dictionary
 Reading and Pronouncing Macedonian: An Interactive Tutorial 
 UCLA Language materials project 
 Krste Misirkov — On Macedonian Matters, 1903 year (Complete text of the book)
 Learn Macedonian 
 Funky Macedonian - Get the gists of macedonian 

 
Južnoslavenski jezici
Jezik
Zaječarski okrug

Zaječarski okrug se nalazi u istočnom delu Republike Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Boljevac mesto Boljevac 
 Opština Knjaževac mesto Knjaževac 
 Grad Zaječar mesto Zaječar 
 Opština Sokobanja mesto Sokobanja 

Ukupno ima 158.131 stanovnika. Sedište okruga je grad Zaječar.

Felix Romuliana (Galerijeva palata) u Gamzigradu, bila je prestonica rimskog imperatora Gaja Galeria Valerija Maksimilijana, s kraja III i početkom IV veka. Gamzigrad se na osnovu otkrivenog materijala svrstava u red najreprezentativnijih rimskih gradova na Balkanu. Tu je pronađena brojna istorijska građa (nakit, novac, alatke, oružje) kao svedočanstvo o velikoj civilizaciji na ovim prostorima.

Privredni razvoj zaječarske opštine kretao se od zanatske i poluindustrijske prerade poljoprivrednih proizvoda i eksploatacije ugljenog bogatstva.
Kosovski okrug

Kosovski okrug je jedan od pet okruga koje po administrativnoj organizaciji Srbije pokriva Kosovo. To područje se sada nalazi pod upravom UNMIK-a. 

Kosovki okrug obuhvata opštine: 
 Opština Podujevo mesto Podujevo 
 Opština Obilić mesto Obilić 
 Opština Priština mesto Priština 
 Opština Kosovo Polje mesto Kosovo Polje 
 Opština Glogovac mesto Glogovac 
 Opština Štimlje mesto Štimlje 
 Opština Štrpce mesto Štrpce 
 Opština Uroševac mesto Uroševac 
 Opština Kačanik mesto Kačanik 
 Opština Lipljan mesto Lipljan 

Ima ukupno 672.292 stanovnika. 

Formalno sedište okruga je Priština.

Priština je grad kontrasta - starog i modernog vremena. U neposrednoj okolini Prištine otkriveno je naselje iz neolitskog doba, kao i rimsko naselje Vicianum.

U centru Prištine nalazi se Čarši ili Taš - džamija, podignuta posle Kosovske bitke,1389. godine.

U blizini Prištine je manastir Gračanica, poslednja zadužbina srpkog kralja Milutina, podignuta 1315. godine. Arhitektonski i po fresknom slikarstvu, Gračanica je jedan od najznačajnijih spomenika Srednjeg veka u čitavoj Evropi i pominje se u svim antologijama evropskog graditeljstva. Danas je to za posetioce otvoren ženski pravoslavni manastir.

Rudno blago i rudarstvo imaju važnu ulogu u privredi ovog regiona Po veličini i kvalitetu olovno - cinkane rude, Kosovski okrug je najbogatiji ne samo u Srbiji, već i u čitavoj Evropi.

V. također 
 Popis kosovskih okruga

Kosovo
Kosovskomitrovački okrug

Kosovačkomitrovački okrug je jedan od pet okruga koji po administrativnoj podjeli Srbije pokrivaju Kosovo. Trenutno se nalazi pod upravom UNMIK-a koji je Kosovo administrativno podijelio po drukčijoj osnovi. Obuhvata opštine: 
 Opština Zubin Potok mesto Zubin Potok 
 Opština Leposavić mesto Leposavić 
 Opština Zvečan mesto Zvečan 
 Opština Kosovska Mitrovica mesto Kosovska Mitrovica 
 Opština Srbica mesto Srbica 
 Opština Vučitrn mesto Vučitrn 

Ima ukupno 275.904 stanovnika. 

Formalno sedište okruga je grad Kosovska Mitrovica.

Kosovska Mitrovica, kao srednjovekovna naseobina, ima dosta znamenitih građevina i spomenika: Crkva Sv. Dimitrija datira iz XIV veka, a Crkva Sv. Save iz XIX veka. Nedaleko od Kosovske Mitrovice nalazi se manastir Devič, koji se prvi put pominje 1578. godine, a smatra se da ga je podigao Đurađ Branković, poznati srpski vladar.

Vučitrn je staro mesto - muzej. To je bilo trgovačko mesto za vreme vladavine srpskog velmože Vuka Brankovića, sina Đurađa Brankovića.

U Kosovskomitrovačkom regionu postoji nekoliko značajnih privrednih organizacija: građevinskih, hemijskih, konfekcijskih i poljoprivrednih.

V. također 
 Popis kosovskih okruga

Kosovo

en:Kosovska Mitrovica District
Kosovskopomoravski okrug

Kosovskopomoravski okrug je jedan od pet okruga koji po administrativnoj podjeli Srbije pokrivaju Kosovo. Trenutno se nalazi pod upravom UNMIK-a. Obuhvata opštine: 
 Opština Kosovska Kamenica mesto Kosovska Kamenica 
 Opština Novo Brdo mesto Novo Brdo 
 Opština Gnjilane mesto Gnjilane 
 Opština Vitina mesto Vitina 

Ima ukupno 217.726 stanovnika. 

Formalno sedište je u gradu Gnjilanu.

Gnjilane se prvi put pominje u XIV veku. U neposrednoj okolini se nalazi Banja Klokot sa nekoliko termalnih izvora koji se smatraju vrlo lekovitim.

Gnjilane ima tekstilnu industriju, fabriku duvana, radijatora i klima uređaja. Ovaj region je bogat rudama magnezita i bentonita.

V. također 
 Popis kosovskih okruga

Kosovo
Pećki okrug (Srbija)

Pećki okrug je jedan od pet okruga koji po administrativnoj podjeli Srbije pokrivaju Kosovo. Trenutno se nalazi pod upravom UNMIK-a. Obuhvata opštine: 
 Opština Istok mesto Istok 
 Opština Peć mesto Peć 
 Opština Klina mesto Klina 
 Opština Dečani mesto Dečani 
 Opština Đakovica mesto Đakovica 

Ima ukupno 414.187 stanovnika. 

Formalno sedište okruga je grad Peć. 

Naselje Peć pominje se još 1302. godine, kao sedište Srpske patrijaršije, Pećku patrijaršiju čini skupina manastira i od osnivanja je sedište srpskih arhiepiskopa i patrijarha.

Freske u crkvi Svetih Apostola iz XIII veka, ubrajaju se u najznačajnija ostvarenja srpskog slikarstva. Crkve i drugi objekti Pećke patrijaršije, tokom istorije, više puta su uništavani i obnavljani, a konačan izgled su dobili 1931. godine i 1932. godine.

Manastir Visoki Dečani predstavljaju najmonumentalniji spomenik srpske srednjovekovne kulture, zadužbina je Stefana Dečanskog, građen od 1327. godine do 1335. godine.

Povezano 
 Popis kosovskih okruga

 
Okruzi Kosova i Metohije
Prizrenski okrug (Srbija)

Prizrenski okrug je jedan od pet okruga koji po administrativnoj podjeli Republike Srbije pokrivaju Kosovo. Trenutno se nalazi pod upravom UNMIK-a. Obuhvata opštine: 
 Opština Suva Reka mesto Suva Reka 
 Opština Orahovac mesto Orahovac 
 Opština Prizren mesto Prizren 
 Opština Gora mesto Dragaš 

Ima ukupno 376.085 stanovnika. 

Formalno sedište okruga je u gradu Prizrenu.

Crkvu Bogorodicu Ljevišku, u Prizrenu, podigao je 1307. godine, kao svoju prvu zadudžbinu, kralj Milutin, zajedno sa arhiepiskopom Savom III. Ostale crkve u okolini Prizrena su: Crkva Svetog Spasa iz 1348. godine, Crkva Svetog Nikole iz 1332. godine, Crkva Kraljevića Marka iz 1371. godine., Saborna crkva Svetog Đorđa iz druge polovine XIX veka.

U XVI i XVII veku, za vreme turske okupacije, u Prizrenu i okolini niču džamije, hamami i medrese.

Bajrakli Gazi Mehmed - pašina džamija predstavlja najstariji spomenik islamske umetnosti u Prizrenu. Sagrađena je 1561. godine, a u njoj se i danas čuvaju knjige na arapskom i turskom jeziku, kao na primer Koran iz 1312. godine.

Stanovništvo ovog regiona uglavnom se bavi poljoprivredom, a razvijena je i prehrambena, tekstilna, farmaceutska i metalna grana industrije.

V. također 

 Popis kosovskih okruga

Kosovo
Mačvanski okrug

Mačvanski okrug se nalazi u zapadnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Šabac mesto Šabac 
 Opština Bogatić mesto Bogatić 
 Opština Loznica mesto Loznica 
 Opština Vladimirci mesto Vladimirci 
 Opština Koceljevo mesto Koceljevo 
 Opština Mali Zvornik mesto Mali Zvornik 
 Opština Krupanj mesto Krupanj 
 Opština Ljubovija mesto Ljubovija 

Ima ukupno 339.644 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Šapcu.

U blizini Šapca su znameniti spomenici, posvećeni poznatim događajima iz istorije srpskog naroda: 
 Spomenik Karađorđu i srpskim junacima iz Prvog srpskog ustanka i Muzej Mišarske bitke (na Mišaru)
 ostaci starog grada na obali Save, Novo Selo (mesto gde je bio dvorac kralja Milutina) 
 Kosanin grad, srednjovekovno utvrđenje na Ceru.

Nedaleko od Loznice je selo Tršić, rodno mesto, reformatora srpskog jezika i pravopisa, Vuka Karadžića. Iz Tršića se pešačkom stazom stiže u manastir Tronošu, jedno od najstarijih srednjovekovnih nemanjićkih zadužbina. Ovaj Manastir iz XIV veka, odigrao je u prošlosti istaknutu ulogu u očuvanju narodne kulture i tradicije Srba. Dugo se u njemu, a naročito u 14. veku, negovala prepisivačka škola za sopstvene portrebe i potrebe drugih manastira. Time je sačuvana istorijska i kulturna građa srpskog naroda. 

 
Okruzi Srbije
Kolubarski okrug

Kolubarski okrug se prostire u srednjem delu zapadne Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Valjevo mesto Valjevo
 Opština Osečina mesto Osečina
 Opština Ub mesto Ub
 Opština Lajkovac mesto Lajkovac
 Opština Mionica mesto Mionica
 Opština Ljig mesto Ljig

Ima ukupno 200.560 stanovnika. 

Sedište okruga je grad Valjevo koji se nalazi na reci Kolubari.

Kulturno - istorijske znamenitosti ovog kraja su: 
 Muselimov konak tipičan primer turske arhiktekture, sazidan u XVIII veku, 
 Kula Nenadovića, koju je 1813. godine podigao vojvoda Jankov, 
 Valjevska crkva, iz 1838. godine i predstavlja redak primer monumentalne klasicističke građevine u Srbiji.

Poznata turistička mesta u okrugu su planina Divčibare i Banja Vrujci.
Podunavski okrug

Podunavski okrug se nalazi u centralnom delu Republike. Obuhvata opštine: 
 Opština Smederevo mesto Smederevo
 Opština Smederevska Palanka mesto Smederevska Palanka
 Opština Velika Plana mesto Velika Plana

Ima ukupno 226.589 stanovnika.

Sedište okruga je grad Smederevo. Smederevo je bilo prestonica srpske države u XV veku - tu je bio smešten dvor u vreme tadašnjeg srpskog vladara Đurađa Brankovića. Danas se u ostacima smederevske tvrđave, završene 1430. godine, naziru nekadašnji dvor, kapele i zgrade za vladarsku porodicu. Na starom smederevskom groblju nalazi se crkva iz XV veka za koju se pretpostavlja da je bila porodična grobnica Đurađa Brankovića i o njoj se pričaju mnoge legende.

U privrednom pogledu Smederevo je danas jedan od vodećih gradova u Srbiji.                        Načelnik Podunavskog upravnog okruga od avgusta 2020. godine je dr Jasna Avramović.
Dr Jasna Avramović rođena je 2. decembra 1959. godine u Smederevu. Završila je Osnovnu školu „Jovan Jovanović Zmaj”, a potom Gimnaziju „Jovan Janićijević“ u Smederevu 1978. godine. Na Medicinskom fakultetu diplomirala je 1985. godine, a odmah po diplomiranju počinje da radi kao lekar u Zdravstvenom centru „Sveti Luka“ u Smederevu u školskom dispanzeru. Od 1990. godine radila je na infektivnom odeljenju. 
U Beogradu 1995. godine završava s uspehom specijalizaciju iz oblasti infektivnih bolesti, a 2000. godine postaje načelnik Infektivnog odeljenja u smederevskom zdravstvenom centru.
Za predsednika Opštine Smederevo prvi put je izabrana 2004. godine. U periodu od 2008. do 2012. godine obavljala je funkciju zamenika gradonačelnika. U periodu od 2012. do avgusta 2020. godine obavljala je funkciju gradonačelnika Grada Smedereva, nakon čega je Rešenjem Vlade Republike Srbije postavljena za načelnika Podunavskog upravnog okruga.
Braničevski okrug

Braničevski okrug se nalazi u severoistočnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Veliko Gradište mesto Veliko Gradište 
 Opština Požarevac mesto Požarevac 
 Opština Golubac mesto Golubac 
 Opština Malo Crniće mesto Malo Crniće 
 Opština Žabari mesto Žabari 
 Opština Petrovac mesto Petrovac 
 Opština Kučevo mesto Kučevo 
 Opština Žagubica mesto Žagubica 

Ima ukupno 253.492 stanovnika.

Sedište okruga je grad Požarevac, poznata raskrsnica puteva, kroz koji i danas vode brojne saobraćajnice.

Sredinom XIX veka, u vreme osamostaljivanja srpske države, Požarevac postaje, pored Kragujevca, druga prestonica kneza Miloša Obrenovića. Knez Miloš Obrenović je još za života podigao sebi, u Požarevcu, spomenike: 
 crkvu (1819.godine), konak - dvorac (1825. Godine)
 novu čaršiju (1827. Godine) i 
 ergelu - Ljubičevo (1860. Godine). 
Kulturne znamenitosti Požarevca su: 
 Narodni muzej (prvi sagrađen nakon beogradskog)
 Etno park Tulba (jedinstveni muzej u prirodi) 
 Galerija slika Milene Pavlović - Barili (poznate slikarke i pesnikinje nadrealizma).

Privredni kapaciteti ovog okruga koncentrisani su u blizini gradova Požarevac i Kostolac. 

Načelnik okruga je Goran S. Petrović (odlukom Vlade Republike Srbije od 28. juna 2007. godine).
Pomoravski okrug

Pomoravski okrug se nalazi u centralnom delu Republike Srbije. Obuhvata opštine: 
 Grad Jagodina mesto Jagodina 
 Opština Ćuprija mesto Ćuprija 
 Opština Paraćin mesto Paraćin 
 Opština Svilajnac mesto Svilajnac 
 Opština Despotovac mesto Despotovac 
 Opština Rekovac mesto Rekovac 

Ima ukupno 312.160 stanovnika. Sedište okruga je grad Jagodina.

U gradu je delimično sačuvana arhitektura 19. veka. Ostaci ranijih perioda vide se u građevinama kao što je Hajduk - Veljkov konak iz 18. veka. Posebna zanimljivost je Stara crkva Arhanđela Mihajla, zadužbina Miloša Obrenovića iz 1818. godine.

Manastir Jošanica je podignut krajem 17. veka u vreme vladavine despota Đurađa Brankovića i smatra se najlepšom građevinom Srednjeg veka u tom kraju.

Nedaleko od Ćuprije je manastir sa crkvom Vaznesenja - Ravanica, zadužbina kneza Lazara, sagrađena između 1375. godine i 1377. godine. Posle pogibije cara Lazara u Boju na Kosovu, Ravanica je čuvala njegove mošti do 1690. godine, da bi danas posle tri veka seljenja sa srpskim narodom bile opet vraćene u ovu njegovu zadužbinu. Manastir Resava - Manasija nalazi se u neposrednoj okolini Despotovca. Resava - zadužbina despota Stefana Lazarevića, podignuta je između 1407. godine i 1418. godine. Tokom 15. veka u manastiru je delovala čuvena Resavska škola sa više radionica u kojima su prepisivani važni tekstovi iz svetske baštine i pisani novi.Pomoravski okrug poznat je i po manastirima koji su u njemu:Miljkov manastir,Zlatenac,Manasija i mnogi drugi...

Konstantin Filozof, autor "Žitija despota Stefana" i "O pismenima" (slovima), kojim je izvršena redakcija i sređivanje tadašnjeg pravopisa srpskog jeziku, radio je i stvarao u manastiru Resava.
Borski okrug

Borski okrug se nalazi u istočnoj Srbiji. Obuhvata opštine: 
 Opština Bor mesto Bor 
 Opština Kladovo mesto Kladovo 
 Opština Majdanpek mesto Majdanpek 
 Opština Negotin mesto Negotin 

Ima ukupno 178.718 stanovnika. Sedište okruga je grad Bor, poznat po svom istorijskom i kulturnom nasleđu.

U okolini Bora nalaze se: Dvorac kneza Aleksandra iz 1856. godine, građen u duhu romantizma i Konak kneza Miloša (smešten u Brestovičkoj banji, nastao u 19. veku). Ovaj grad je poznat kao središte najvećeg rudnika bakra u Evropi, čija eksploatacija je počela 1904. godine, ali su ga, prema pronađenim dokumentima, koristili još u davnim antičkim vremenima.
Zlatiborski okrug

Zlatiborski okrug se nalazi u zapadnom delu Republike. Obuhvata opštine: 
 Opština Bajina Bašta mesto Bajina Bašta 
 Opština Kosjerić mesto Kosjerić 
 Opština Užice mesto Užice 
 Opština Požega mesto Požega 
 Opština Čajetina mesto Čajetina 
 Opština Arilje mesto Arilje 
 Opština Priboj mesto Priboj 
 Opština Nova Varoš mesto Nova Varoš 
 Opština Prijepolje mesto Prijepolje 
 Opština Sjenica mesto Sjenica 

Ukupno ima 335.826 stanovnika. Sedište okruga je Užice.

Među najstarije kulturne spomenike u ovom regionu spada Bela crkva, u Karanu. Građena je između 1340. i 1342. godine i tada je oslikana. U gradu Užicu postoje dve crkve, obe stare i zanimljive: Crkva Sv. Marka na Varoši sagrađena je pre 1828. godine, a Crkva Sv. Đorđa, današnja Saborna crkva u Užicu, građena je od 1842. do 1844. godine.

Nedaleko od Bajine Bašte nalazi se manastir Rača, iz XIII veka. Sagradio ga je kralj Milutin. Ovaj manastir je kroz svoju istoriju više puta bivao uništavan i nanovo obnavljan. Poslednji put (nakon Turaka i Austrougarske vojske), Raču su 1943. godine zapalili Bugari. Obnovljen je posle II svetskog rata i danas se smatra, zbog lepote svojih ikonostasa, izuzetnim spomenikom srpske kulture.

Manastir Mileševa - podignut je 1218 - 1219. godine i nalazi se u blizini Prijepolja. Predstavlja zadužbinu kralja Vladislava, sina Stefana Prvovenčanog. Iako je i ovaj manastir više puta bio spaljivan, sačuvano je oko 100 kompozicija, fresaka pojedinačnih likova i fragmenata. Najpoznatija freska je "Beli anđeo" zaglavlje velikog broja srpskih knjiga i monografija pa i ove Internet prezentacije.

Danas od privrednih preduzeća u opštini Užice postoje: Valjaonica bakra i aluminijuma u Sevojnu, Metalski kombinat "Prvi Partizan", Tekstilna industrija "Froteks", Konfekcija "Kadinjača", itd.

U Priboju je podignuta Fabrika automobila FAP, koja izvozi kamione i autobuse širom sveta, a združeno preduzeće FAP - FAMOS proizvodi privredna vozila.

Spoljašnje veze 
Nevanična prezentacija okruga

Srodne teme 
 Zlatibor

Zlatiborski upravni okrug
Moravički okrug

Moravički okrug se nalazi u centralnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Gornji Milanovac mesto Gornji Milanovac 
 Opština Čačak mesto Čačak 
 Opština Lučani mesto Lučani 
 Opština Ivanjica mesto Ivanjica 

Ima ukupno 230.748 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Čačku.

Posebno mesto u spomeničkoj baštini Čačka i okoline imaju bogomolje: manastiri i crkve. Deset manastira u Ovčarsko - kablarskoj klisuri, nazvani su Srpskom Svetom gorom. Neki od njih su podignuti u doba srpske vlastele Nemanjića, Lazarevića i Brankovića. U ovih deset manastira vekovima su čuvane stare rukopisne knjige, a neke od njih su ovde i nastale.

Čačak je veliki privredni centar Srbije. U privredi dominantno mesto ima industrija.
Raški okrug

Raški okrug se nalazi u jugozapadnom delu Republike. Obuhvata opštine: 
 Opština Kraljevo mesto Kraljevo 
 Opština Vrnjačka Banja mesto Vrnjačka Banja 
 Opština Raška mesto Raška 
 Opština Novi Pazar mesto Novi Pazar 
 Opština Tutin mesto Tutin 

Ima ukupno 300.234 stanovnika. Sedište je u gradu Kraljevu.

U okolini Kraljeva nalazi se "mati svih crkava" - manastir Žiča. Ovaj duhovni centar srpske srednjovekovne države izgrađen je oko 1220. godine kada je manastir Žiča postao središte novoosnovane srpske arhiepiskopije.

Manastir Studenica sagrađen je krajem XII veka, kao zadužbina Stefana Nemanje, koji ga je bogato opremio ikonama i knjigama. Nakon što se on zamonašio i otišao u Hilandar, brigu oko manastira preuzeo je njegov stariji sin Stefan, kasnije nazvan Prvovenčani.

Nedaleko od Novog Pazara, nalazi se manastir Sopoćani, nastao kao zadužbina kralja Stefana Uroša I, sina kralja Stefana Prvovenčanog. Sopoćani su građeni oko 1260. godine. Osnovna i najveća vrednost Sopoćana su freske, po kojima se ovaj manastir ubraja u najbolje primerke evropskog srednjovekovnog slikarstva.
Rasinski okrug

Rasinski okrug se nalazi u centralnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Varvarin mesto Varvarin 
 Opština Trstenik mesto Trstenik 
 Opština Ćićevac mesto Ćićevac 
 Opština Kruševac mesto Kruševac 
 Opština Aleksandrovac mesto Aleksandrovac 
 Opština Brus mesto Brus 

Ima ukupno 296.690 stanovnika Sedište okruga je u gradu Kruševcu.

U Kruševcu i okolini postoji više kulturno - istorijskih spomenika: Lazarev grad, sa ostacima srednjovekovnog utvrđenja i crkvom Lazaricom, epski je objekat u srpskom predanju. Crkva Lazarica posvećena Sv. Stefanu prototip je moravske škole, a sagrađena je 1376. godine povodom rođenja Lazarevog sina Stefana.

Donžon kula, vojno utvrđenje srednjovekovnog grada, svedočenje je o velikoj kulturnoj i istorijskoj baštini srpskog naroda.

Manastir Ljubostinju je osnovala knjeginja Milica, Lazareva žena, krajem XIV i početkom XV veka, posle Kosovskog boja kada je odlučila da se povuče kao vladarka i okupi udovice srpske vlastele poginule na Kosovu. Ljubostinja je od prvog dana imala kulturnu ulogu. Ovde su dovođeni istaknuti letopisci, prepisivači, majstori ukrasnih knjiga i slikari.

 
Okruzi Srbije
Nišavski okrug

Nišavski okrug se nalazi u jugoistočnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Aleksinac mesto Aleksinac 
 Opština Svrljig mesto Svrljig 
 Opština Merošina mesto Merošina 
 Opština Ražanj mesto Ražanj 
 Opština Medijana mesto Niš
 Opština Palilula mesto Niš
 Opština Pantelej mesto Niš
 Opština Crveni Krst mesto Niš
 Opština Niška Banja mesto Niška Banja 
 Opština Doljevac mesto Doljevac 
 Opština Gadžin Han mesto Gadžin Han 

Ima oko 700,000 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Nišu.

U samom gradu nalazi se Niška tvrđava, koja se ubraja među najlepše i najbolje očuvane tvrđave na Balkanu, a zidana je krajem XVII veka. 
Na periferiji Niša je spomen obeležje Ćele - kula, koga su Turci sazidali od lobanja i glava srpskih ustanika poginulih na Čegru, gde se, pod vođstvom Karađorđa, vožda i heroja Prvog srpskog ustanka, protiv Turaka, odigrala, Čegarska bitka (1809.godine). Turci su pobedili, pa je ova bitka bila od presudnog značaja za propast Prvog srpskog ustanka.