1906

Godina 1906 (MCMVI) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).


Događaji

Januar/Siječanj 
 1. 1. - Moltke mlađi je novi načelnik generalštaba Njemačke carske vojske (do 1914).
 2. 1. - Jak zemljotres u Zagrebu (M 6.1, Int. VIII).
 2. 1. - Ministar inostranih poslova Austrougarske grof Goluhovski traži od Srbije raskid srpsko-bugarskog carinskog ugovora, kao suprotnog pravu najvećeg povlašćenja AU.
 2. 1. - Bugarski parlament odobrio carinsku uniju sa Srbijom.
 12. 1. - Persijska ustavna revolucija: Mozafaradin-šah popustio pred protestima trgovaca, uleme i intelektualaca i obećao ustav i medžlis.
 januar - Reginald Fessenden uspostavio dvosmernu radio vezu između Masačusetsa i Škotske, ali zasada samo zimskim noćima, zbog interferencije - škotski toranj pao u decembru, pre komercijalizacije.
 16. 1. - Počinje Alhesiraska konferencija za razrešenje Prve marokanske krize između Nemačke i Francuske - traje do aprila.
 22. 1. - SS Valencia se nasukala kod otoka Vancouver, zvanično 136 žrtava, uglavnom žena i dece.
 22. 1. - Pošto se Srbija nije želela pismeno obavezati na sve tražene promene u ugovoru sa Bugarskom, Beč zatvara granicu, što pogađa 86% srpskog izvoza.
 24. 1. - Slavoljub Penkala patentirao mehaničku olovku.
 25. 1. (12. 1. po j.k.) - Prekid trgovačkih pregovora Srbije i Austrougarske (uvertira Carinskog rata).
 29. 1. - Frederik VIII je novi kralj Danske (do 1912).
 29. 1. - Srpska vlada otkazala Bečki zajam.
 januar, krajem - Austrougarska zabranila prelaz zagrebačkom pevačkom društvu "Mladost" u Beograd, srpska omladina ih pozdravlja u Zemunu.
 31. 1. - Ekvadorsko-kolumbijski zemljotres i cunami, najmanje 500 mrtvih.
 januar-februar - Pobuna Srba, koji odbijaju porez, u planinskim selima prijepoljske i pljevaljske kaze, zatim i od Ćehotine do Tare i od Pljevalja do bosanske granice.

Februar/Veljača 

 3. 2. - Turska vojska razbila četu Vasilija Trbića kod Čelopeka u Makedoniji.
 8. 2. - Završeni izbori u V. Britaniji, velika pobeda liberala, čiji je lider Henry Campbell-Bannerman odnedavno premijer; poslednji put da liberali dobiju najviše glasova, najteži poraz konzervativaca do 1997. Omogućene su liberalne socijalne reforme, početak moderne države socijalnog staranja u Britaniji.
 10. 2. - Porinut revolucionarni britanski bojni brod HMS Dreadnought (u službu ulazi u decembru) - dolazi do Nemačko-britanske trke u pomorskom naoružanju.
 11. 2. - Ustanovljena seizmološka služba u Beogradu. (?)
 11. 2. - Papa Pio X. bulom Vehementer Nos osuđuje separaciju države i crkve u Francuskoj.
 11. 2. - Ubistvom dvojice britanskih poreznika počinje Bambathina pobuna Zulua u Koloniji Natal - ubrzo slomljena a Zulu kralj Dinuzulu kaCetshwayo uhapšen.
 16 - 17. 2. - Skup udruženih srpskih i hrvatskih stranaka u Rijeci, na čelu starješinstva Pero Čingrija.
 19. 2. - Vrhunac Ugarske krize: car/kralj ukida ustav, sabor raspušten uz pomoć vojske.
 februar - Opstrukcija u srpskoj skupštini, jer vlada ne odgovara na interpelaciju iz novembra o odnosima sa Engleskom

Mart/Ožujak 
 3. 3. - August Kopff otkrio iz Heidelberga planetoid nazvan 589 Croatia.
 10. 3. - Katastrofa u Courrièresu je najgora rudarska nesreća u Evropi, na severu Francuske gine 1099 rudara.
 15. 3. - Osnovan Rolls-Royce Limited.
 18. 3. - Rumun Traian Vuia leteo 12 metara u svojoj letelici.
 18 - 19. 3. - Austrougarska i Srbija povukle ograničenja u međusobnom prometu.
 20. 3. - U Španiji usvojen Zakon o jurisdikcijama kojim se ograničava sloboda govora u vezi jedinstva zemlje, zastave i časti vojske - praktično opravdani oficiri koji su prošlog novembra zapalili barselonski satirični list ¡Cu-Cut!. Na ovo je sledećeg maja odgovoreno osnovanjem koalicije Solidaridad Catalana.
 mart - Engleska za obnovu diplomatskih odnosa sa Srbijom traži uklanjanje petorice oficira - sukob vlade Ljube Stojanovića sa dvorom i majskim zaverenicima i njen pad.
 mart - Načertanije prvi put objavljeno u celini, u radikalskom časopisu "Delo".

April/Travanj 
 5. 4. - Austrougarska promemorija Beogradu - traži se prvenstvo pri nabavci topova (Srbija se opredelila za francuske).
 6. 4. - Humorous Phases of Funny Faces, prvi crtani film na standardnoj filmskoj traci.
 7. 4. - Erupcija Vezuva pustoši Napulj, poginulo preko 100 ljudi (Italija odustala od organizacije Olimpijade 1908).
 7. 4. - Potpisan finalni akt Alhesiraske konferencije. Maroko je nezavisan ali pod francuskim i španskim uticajem. Velika Britanija, Rusija pa i Italija stali na francusku stranu.
 8. 4. - Kriza u Ugarskoj 1905-06: nametnuti premijer Géza Fejérváry sklopio Pactum sa parlamentom na osnovu kojeg novi premijer postaje Sándor Wekerle (do 1910).
 Madžari su odustali od otpora zajedničkoj vojsci i carinskoj uniji sa Austrijom a car Franjo Josip I. od općeg izbornog prava.
 9. 4. - Renesansa u ulici Azusa u Los Angelesu: crni propovednik William J. Seymour pokreće pentekostalni pokret.
 travanj - U pogonu prvi agregat HE Miljacka na Krki.
 april - Studenti u Beogradu sastavili "Riječ crnogorske univerzitetske omladine o prilikama u Crnoj Gori" - još oštrija kritika nego prošlog novembra.
 april - Pokušaj podoficirske pobune u kragujevačkom garnizonu.
 april - U Rusiji se sprovode izbori za Dumu, prvi parlamentarni izbori u istoriji te zemlje - najviše mandata dobijaju liberalni kadeti i umereno levi trudovici, krajnja levica je bojkotovala.

 18. 4. - Razorni Zemljotres u San Francisku - porušeno preko 80% grada, oko 3000 poginulih.
 19. 4. - Fizičar Pierre Curie poginuo na pariskoj ulici - Marie Curie će preuzeti njegovu profesuru na Sorbonni i tako postati prva žena profesor.
 22. 4. - Počele Olimpijske međuigre 1906. u Atini.
 27. 4. - Anglo-kineska konvencija u vezi Tibeta - Britanci ga neće anektirati niti se mešati u administraciju a dinastija Ćing to isto neće dozvoliti nekoj drugoj državi.
 29. 4. - 8. 5. - Vanredni izbori za Ugarski sabor: apsolutna većina za Partiju nezavisnosti iz '48., ali je ne može iskoristiti. Izabrana četvorica iz srpske opozicije, tri radikala i jedan liberal.
 30. 4. - U Srbiji zbog zavereničkog pitanja pala Grujićeva vlada, sledi Nikola Pašić do 1908.

Maj/Svibanj 
 1. 5. - Austrijski premijer Paul Gautsch von Frankenthurn dao ostavku - u parlamentu se protive opštem pravu glasa; sledi nakratko Konrad zu Hohenlohe-Schillingsfürst.
 3. 5. - Akapska ili Tabanska kriza između Britanaca i Osmanlija: Britanci šalju ultimatum da se granica Egipta povuče po liniji Rafah-Taba, ili će zauzeti neka egejska ostrva - sledećeg leta izvršena demarkacija (današnja granica Egipta prema Gazi i Izraelu).
 4. 5. - Majski štrajkovi u BiH: radnice Tvornice duhana Sarajevo traže povišicu; pridružilo im se i građanstvo, žandarmerija pucala na demonstrante, pet mrtvih - sutradan generalni štrajk koji se širi i na druge gradove.
 3 - 5. 5. - Izbori u Hrvatskoj, uspjeh Hrvatsko-srpske koalicije (Frano Supilo).
 6. 5. (23. 4. po j.k.) - Pred otvaranje Dume, ruski car donosi Ustav kojim je donekle podelio vlast s njom.

 10. 5. - Državna duma Ruske imperije otvorena u Zimskom dvorcu.
 14. 5. - Bogdan Medaković, šef Srpske samostalne stranke, izabran za predsednika Hrvatskog sabora.
 maj - Sukob Srba sa turskom vojskom i muslimanskim stanovništvom u Donjem Kolašinu, povodom najavljenog građenja karaula.
 maj - Srpska akcija u Makedoniji: Borbe na Malešu, Berovu i Štalkovice, uništena srpska četa.
 maj - U nastavcima objavljen roman "Beli Očnjak" Jacka Londona.
 19. 5. - Počeo saobraćaj u istočnoj cevi tunela Simplon ispod Alpa, dužine 19,8 km (zapadna cev 1921). 
 19. 5. - João Franco je novi portugalski premijer (do 1908, autoritarno od 1907).
 24. 5. - U Londonu otvoren luksuzni hotel Ritz.
 25. 5. - Pobuna u južno-centralnom sudanskom mestu Talodi zbog oslobađanja robova, na gozbi ubijeno 46 vojnika.
 30. 5. (17. 5. po j.k.) - Glavni učesnici Majskog prevrata (Aleksandar Mašin, Damnjan Popović, Petar Mišić, Luka Lazarević i Ljuba Kostić) penzionisani sa penzijama u visini plata po sporazumu sa Pašićem - odnosi sa Engleskom obnovljeni na trogodišnjicu prekida.
 31. 5. - Španski kralj Alfonso XIII se oženio u Madridu sestričinom britanskog kralja, Victoriom Eugeniom; anarhista bacio bombu na svadbenu povorku od koje je poginulo 15 ljudi.

Jun/Juni/Lipanj 

 1. 6. - Štrajk rudara bakra u meksičkom gradu Cananea, doći će do sukoba sa organima vlasti i američkim dobrovoljcima iz Arizone sa 23 mrtvih s obe strane.
 2. 6. - Max Wladimir von Beck novi austrijski premijer (do 1908).
 7. 6. - Porinuta RMS Lusitania, nakratko najveći brod na svetu.
 13. 6. - Denshawaiski incident između britanskih oficira i egipatskih seljana - poticaj egipatskom nacionalizmu.
 14 - 16. 6. - Pogrom nad Jevrejima u ruskom Białystoku, preko 80 mrtvih.
 22. 6. - Krunisan Haakon VII, prvi norveški kralj nakon sticanja nezavisnosti.
 25. 6. - Bogati naslednik Harry Kendall Thaw ubio poznatog arhitektu Stanforda Whitea na krovu Madison Square Gardena, navodeći kao razlog zlostavljanje svoje supruge Evelyn Nesbit.
 26. 6. - U Le Mansu održana prva auto trka za Veliku nagradu, pobednik Ferenc Szisz je vozio prosečno 101 km/h.
 26. 6. - U Londonu osnovana Međunarodna elektrotehnička komisija (sedište u Ženevi od 1948).
 27. 6. - Zatvoren slovački političar i svećenik Andrej Hlinka.
 28. 6. - Sokolski slet u Maloj Ravanici (Vrdniku).

Jul/Juli/Srpanj 

 4. 7. - Istočna pruga u BiH: od Sarajeva do Međeđe (kod Višegrada) gde se račva do Vardišta na srpskoj i Uvca na turskoj granici (uski kolosek, 99 tunela, 405.000 zlatnih kruna po kilometru).
 5. 7. (22. 6. po j.k.) - Austrougarska primenjuje prema Srbiji opštu carinsku tarifu, na šta Srbija odgovara na isti način - početak Carinskog rata. Trajanje sukoba će biti produženo upornošću Ugarske na očuvanju sopstvenih, poljoprivrednih, interesa.
 6. 7. - Sastaje se Druga ženevska konvencija, bavi se ratovanjem na moru.
 7. 7. - Opet zatvorena srpska granica sa Austrougarskom, pod izgovorom stočne zaraze.
 11. 7. - Ubistvo Grace Brown će izazvati senzaciju u SAD. 
 12. 7. - Alfred Dreyfus rehabilitovan i ubrzo zatim vraćen u francusku vojsku s višim činom i odlikovan Legijom časti.
 jul - Borba na Kurtovom kamenu: srpski četnici sačekali bugarske komite u zasedi, poginuo vojvoda Penčo Konstantinov i 17-23 komite.
 21. 7. - Pjotr Stolipin postaje predsednik ruske vlade (do ubistva 1911), istog dana raspuštena prva Državna duma.
 22. 7. - Neki poslanici raspuštene Dume, uglavnom kadeti i trudovici, upućuju Viborški poziv narodu da ne plaća porez i ne šalje regrute u vojsku - narod je ravnodušan a liberalno vođstvo kadeta je izbačeno iz politike.
 29. 7. (16. 7. po j.k.) - Borba u Bajlovcu nedaleko od Kumanova: srpske čete pobedile tursku vojsku.

Avgust/August/Kolovoz 
 4. 8. - Porinuta SM U 1, prva nemačka vojna podmornica (u službi od decembra).
 4. 8. - Pored Španije potonuo italijanski brod SS Sirio, nekoliko stotina mrtvih.
 5. 8. - Šahovom proklamacijom izdat prvi Ustav Persije.
 13. 8. - U Anhijalu, dan. Pomorije, dolazi do grčko-bugarskog sukoba oko manastira sv. Đorđa, grad je spaljen. U antigrčkom pokretu ovih dana u Bugarskoj, Makedonci zauzimaju njihove crkve i škole. Grci od septembra napuštaju zemlju. 
 16. 8. - Razoran zemljotres u Valparaísu, 3.886 mrtvih.
 17. 8. - Guerrita de Agosto: liberali dižu pobunu na Kubi.
 22. 8. - Javnosti predstavljena Victrola, fonografska muzička sprava firme Victor Talking Machine Company.
 23. 8. - Kubanski predsednik Tomás Estrada Palma, suočen s liberalnom opozicijom, zatražio američku intervenciju - privremena okupacija do 1909.
 25. 8. - Eksplozija na Apotekarskom ostrvu: pokušaj ubistva ruskog premijera Stolipina, on je lakše ranjen ali je 30 osoba poginulo i umrlo.
 31. 8. - Roald Amundsen prošao malim brodom kroz Sjeverozapadni prolaz.

Septembar/Rujan 
 1. 9. - U Rusiji uspostavljeni terenski vojni sudovi namenjeni civilima, u sledećih osam meseci donose 1.000 smrtnih presuda (kasnije će se o vešalima govoriti kao o "Stolipinovim kravatama"). S druge strane, ove godine je ubijeno 1.126 državnih zvaničnika i 1.506 ranjeno.
 2 - 3. 9. - Prvi hrvatski svesokolski slet u Zagrebu.
 3. 9. - U Nikšiću izašao opozicioni list "Narodna misao".
 10. 9. - Prvi broj humorističko-satiričnog lista "Šabačka Čivija".
 11. 9. - Mahatma Gandhi skovao termin Satyagraha za svoju filozofiju nenasilja u Južnoj Africi, povodom protesta zbog novog zakona Kolonije Natal koji je zahtevao registraciju Indijaca i Kineza.
 septembar - Erdeljski pravnik i političar Aurel Popovici predlaže Sjedinjene Države Velike Austrije, 15 etnički definisanih teritorija, među kojima su Kranjska, Trst sa zapadnom Istrom, Hrvatska i Vojvodina. Prestolonaslednik Franz-Ferdinand se slaže sa konceptom.
 septembar - Druga jugoslavenska umjetnička izložba saveza "Lade" održana u Sofiji.
 18. 9. - Tajfun u Hong Kongu ubio 15.000 ljudi, uglavnom ribara, i uništio 3.653 broda.
 20. 9. - Porinuta RMS Mauretania, najveći putnički brod do 1911.
 20. 9. - Tokom holandske intervencije na Baliju, dolazi do ritualnog masovnog samoubistva puputan u Denpasaru.
 27. 9. - Prv parlamentarni izbori u Crnoj Gori, bez definisanih političkih grupa. Ove godine je osnovana opoziciona Narodna stranka ("klubaši"); nasuprot njima je Prava narodna stranka ("pravaši"), knjaževe pristalice.
 27. 9. - Novi Zakon o naturalizaciji u SAD: proces prelazi na federalni nivo, imigranti moraju naučiti engleski.
 30. 9. - Održan prvi balonerski Kup Gordon Bennet, američki par je za 22 h i 15 min preleteo 641,1 km.
 septembar - Pobune Srba u novovaroškoj, sjeničkoj i novopazarskoj kazi, naročito oko Rogozne (u sjeničkoj se pobunili i muslimani).
 septembar - U Crnoj Gori u opticaj pušteni novčići od 1, 2, 10 i 20 para, ravnih austrougarskom heleru (crnogorski perper od 1909).

Oktobar/Listopad 
 1. 10. - Veliko Vojvodstvo Finska dobija izborni jednodomni parlament, postaje prvi entitet u kome žene mogu biti birane.
 6. 10. - Prvi put se sastao persijski (iranski) Medžlis.
 6. 10. - Prvi američki vojnici se iskrcali na Kubi - Druga okupacija ili Pacifikacija Kube traje do 1909.
 11. 10. - U San Francisku propisano da Japanci i Korejanci idu u segregirane škole, zajedno sa Kinezima - diplomatska kriza u odnosima SAD i Japana.
 13 - 18. 10. - U Barseloni održan prvi međunarodni kongres katalonskog jezika.
 oktobar - Suđenje na Cetinju studentima (Marko Daković i dr.) zbog "Riječi..." - oslobođeni.
 oktobar - Početak školskog štrajka etničkih Poljaka u nemačkim provincijama Poznanija (Velikopoljska) i Istočna Pruska.
 16. 10. - Wilhelm Voigt nakratko zavladao Köpenickom predstavljajući se kao pruski oficir.
 20. 10. - Britanci i Francuzi dogovorili kondominijum na pacifičkim ostrvima Novi Hebridi (nezavisni Vanuatu od 1980).
 23. 10. - Alberto Santos-Dumont leteo avionom 60 metara u Francuskoj - zvanično ovo je prvi let letelicom težom od vazduha u Evropi.
 24. 10. - Alois Lexa von Aehrenthal je novi ministar inostranih poslova Austrougarske (do 1912). Aehrentalov dolazak na poziciju se smatra početkom odlučnog prelaza na imperijalističku politiku prema Balkanu.
 24. 10. - U Aleksandriju stigao prvi transport srpskih volova - Srbija je prevazišla Carinski rat nalaženjem novih tržišta.
 27. 10. - Harden–Eulenburgova afera: novinar Maximilian Harden objavljuje članak u kome sugeriše da u kajzerovoj okolini ima više homoseksualaca.
 28. 10. - Prva javna nogometna utakmica u Zagrebu: HAŠK - PNIŠK 1:1.
 28. 10. - Osnovan Union Minière du Haut Katanga, belgijski rudarski trust u Kongu.
 31. 10. - Prvo zasedanje novoizabrane skupštine u Crnoj Gori (prestona beseda 6. 11.).

 jesen - Lee De Forest radi na triodi Audion, koja će revolucionizirati radio i biti početak elektronike.

Novembar/Studeni 
 3. 11. - Druga međunarodna radiotelegrafska konferencija u Berlinu ustanovila međunarodni signal za pomoć - SOS (stupa na snagu 1. jula 1908).
 novembar - Srbija potpisala u Parizu ugovore sa bankama - 95 miliona franaka zajma za topove i železnički materijal.
 6. 11. - U Kopenhagenu osnovan Nordisk Film, najstarija danas djelujuća filmska kompanija na svijetu.
 14. 11. - Nemački kancelar Bernhard von Bülow izjavljuje u Rajhstagu da Srdačna antanta Britanije i Francuske predstavlja opkoljavanje (Einkreisung) Nemačke.
 18. 11. - Conrad von Hötzendorf imenovan za načelnika generalštaba Austrougarske vojske, na predlog prestolonaslednika Franza Ferdinanda (do 1917, s jednom pauzom). Hötzendorf je do 1914. godine dvadeset pet puta tražio preventivni rat protiv Srbije
 19. 11. - Crnogorska vlada Lazara Mijuškovića podnijela ostavku (pobjeda nad knjaževom ličnom vladavinom) - nova vladu sastavlja Marko Radulović 24. 11..
 20. 11. - Praizvedba drame "Buđenje proleća" Franka Wedekinda (napisana 1890-91).
 22. 11. - Stolipinova agrarna reforma: cilj je stvaranje klase zemljoposedničkih seljaka u Rusiji.
 29. 11. - U Torinu osnovana Lancia.

Decembar/Prosinac 
 1. 12. - Austrijski predsednik vlade Beck progurao opšte muško pravo glasa, usprkos protivljenju prestolonaslednika Franca Ferdinanda.
 3. 12. - U BiH osnovana Muslimanska narodna organizacija, na čelu Egzekutivnog odbora je Ali-beg Firdus.
 3. 12. - Patentirana prva papirna kesa sa drškama.
 13. 12. - Nemački Rajhstag raspušten: usled prebjega Centruma, odbijen je vladin prijedlog za izvanredni kredit za Jugozapadnu Afriku (dan. Namibiju), gdje se odvijaju Herero ratovi, praćeni genocidom.
 21. 12. - Trade Disputes Act: sindikati u Ujedinjenom Kraljevstvu ne mogu biti tuženi za štetu nastalu tokom štrajka, što im praktično daje imunitet i predstavlja osnovu prava na štrajk i kolektivnog pregovaranja.
 23. 12. (10. 12. po j.k.) - Demonstracije u Beogradu protiv zajma, ranjen jedan student.
 24. 12. - Reginald Fessenden navodno emituje prvi radio-program u Masačusetsu, što je osporeno.
 26. 12. - U Melbourneu prikazan prvi dugometražni igrani film, The Story of the Kelly Gang (1200 m, oko 60 minuta).
 30. 12. - U Daki osnovana Sveindijska muslimanska liga.

Kroz godinu 
 U BiH uveden "desetinski paušal" umjesto feudalne desetine - korak ka modernom porezu.
 Izvještaj o upravi BiH - odbačena politika bošnjaštva.
 U Srbiji obnovljena Napredna stranka.
 Prvi bioskopi/kina: Zagreb (Pathé Bioskop, poslije Union, Gajeva 1), Pula, Rijeka; Ernest Bošnjak otvorio bioskop u Somboru.
 Hrvatsko-ugarska nagodba: kralj sankcionirao četvrtu financijsku nagodbu, elastičnija tangenta.
 Paška čipka: u Pagu je osnovana Čipkarska škola.
 Izgrađena Bohinjska pruga (Jesenice-Trst).
 U gnjilanskom kraju su postignute albansko-srpske bese, koje regulišu odnose dve zajednice - propale su na leto 1907. nakon incidenta sa četom vojvode Dušana kod Pasjana.
 Pokret protiv kineskih lihvara u dijelu Vanjske Mongolije. Dinastija Ćing ove godine proširuje politiku kolonizacije i izravnije vlasti i na tu oblast.
 Nauka:
 Richard Dixon Oldham zaključio da Zemlja ima jezgro.
 Otkrivena Lymanova serija u spektru vodonika.
 Sigmund Freud i Carl Gustav Jung započeli prepisku (sreli se sledeće godine, odnos traje do 1913).
 Književnost:
 Objavljen "Đavolov rečnik" Ambrosa Bierca.
 Počinje objavljivanje Galsworthyjeve "Sage o Forsytima".
 Objavljena Sinclairova "Džungla" koja će inspirisati Zakon o inspekciji mesa u SAD.
 Roman Maksima Gorkog "Mati" je objavljen na engleskom, dogodine na ruskom - nazvan je "prvim delom socijalističkog realizma".

Rođenja

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak 
 9. 1. - Janko Brašić, slikar-naivac, rodonačelnik srpske naive († 1994)
 11. 1. - Albert Hofmann, hemičar, pronalazač LSD († 2008)
 12. 1. - Savić Marković Štedimlija, književnik († 1971)
 15. 1. - Aristoteles Onassis, grčki brodovlasnik († 1975.)
 20. 1. - Jovan Veselinov Žarko, narodni heroj i političar († 1982)
 24. 1. - Vera Misita, glumica († 1986)

 4. 2. - Clyde Tombaugh, astronom († 1997)
 7. 2. - Puyi, poslednji kineski car († 1967)
 7. 2. - Oleg Antonov, konstruktor aviona († 1984)
 10. 2. - Lon Chaney Junior, glumac († 1973)
 18. 2. - Hans Asperger, pedijatar († 1980)
 25. 2. - Boris Papandopulo, hrvatski skladatelj i dirigent († 1991.)
 28. 2. - Bugsy Siegel, gangster († 1947)

 3. 3. - Milutin Ivković, fudbaler i lekar († 1943)
 6. 3. - Lou Costello, glumac, komičar († 1959)
 6. 3. - Alija Nametak, književnik († 1987)
 8. 3. - Victor Hasselblad, fotograf i pronalazač († 1978)
 12. 3. - Grga Jankes, narodni heroj († 1974)
 19. 3. - Adolf Eichmann, ratni zločinac († 1962)
 25. 3. - A. J. P. Taylor, historičar († 1990)

April/Travanj – Jun/Lipanj 
 1. 4. - Aleksandar Sergejevič Jakovljev, projektant aviona († 1989)
 13. 4. - Samuel Beckett, dramatičar i romanopisac irskog podrijetla († 1989.)
 14. 4. - Fejsal, kralj Saudijske Arabije († 1975)
 20. 4. - Veselin Masleša, narodni heroj († 1943)
 28. 4. - Kurt Gödel, matematičar, logičar († 1978)
 29. 4. - Vanja Radauš, umjetnik († 1975)

 6. 5. - André Weil, matematičar († 1998)
 8. 5. - Roberto Rossellini, režiser († 1977)
 17. 5. - Zinka Kunc, operska pevačica († 1989)
 29. 5. - T. H. White, engleski pisac († 1964)

 3. 6. - Josephine Baker, zabavljačica († 1975)
 6. 6. - Nemanja Vurdelja, neuropsihijatar († 2004)
 22. 6. - Billy Wilder, režiser († 2002)

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan 
 1. 7. - Estée Lauder, preduzimač u kozmetici († 2004)
 2. 7. - Hans Bethe, fizičar nobelovac († 2005)
 8. 7. - Philip Johnson, američki arhitekta
 23. 7. - Vladimir Prelog, hrvatski znanstvenik, kemičar, nobelovac († 1998.)

 5. 8. - John Huston, režiser († 1987)
 18. 8. - Marcel Carné, francuski reditelj
 26. 8. - Vjekoslav Afrić, glumac i reditelj († 1980)
 29. 8. - Ivan Krajačić-Stevo, narodni heroj († 1986)

 25. 9. - Dmitrij Šostakovič, kompozitor († 1975)
 30. 9. - Salih Alić, pjesnik († 1982)

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac 
 6. 10. - Janet Gaynor, glumica († 1984)
 9. 10. - Léopold Sédar Senghor, pesnik i prvi predsednik Senegala († 2001)
 9. 10. - Sayyid Qutb, islamski teoretičar († 1966)
 14. 10. - Hannah Arendt, njemačka filozofkinja († 1975.)
 14. 10. - Hassan al-Banna, osnivač Muslimanskog bratstva († 1949)
 26. 10. - Primo Carnera, bokser († 1967)

 2. 11. - Luchino Visconti, režiser († 1976)
 14. 11. - Louise Brooks, američka glumica († 1985)
 15. 11. - Curtis LeMay, general SAD († 1990)
 16. 11. - Edo Kovačević, hrvatski slikar († 1993.)
 17. 11. - Soichiro Honda, industrijalac († 1991)

 19. 12. - Leonid Brežnjev, sovjetski političar († 1982.)
 20. 12. - Nikola Kalabić, četnički komandant

Kroz godinu 
 Ivan Softa, književnik († 1945)

Smrti

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj 
 7. 1. - Radovan Dragović, srpski političar i publicista (* 1878)
 13. 1. - Aleksandar Popov, fizičar (* 1859)
 19. 1. - Bartolomé Mitre, bivši argentinski predsednik i general (* 1821)
 25. 1. - Joseph Wheeler, američki general i političar (* 1836)
 29. 1. - Kristijan IX, kralj Danske (* 1818)
 4. 3. - John Schofield, američki general i političar (* 1831)
 12. 3. - Manuel Quintana, argentinski predsednik (* 1835)
 13. 3. - Susan B. Anthony, aktivista za prava žena (* 1820)
 13. 3. - Marin Drinov, bugarski istoričar, prvi predsednik akademije (* 1838)
 13. 3. - Joseph Monier, vrtlar, pionir armiranog betona (* 1823)
 29. 3. - Slava Raškaj, hrvatska slikarica (* 1877.)
 10. 4. - Georgij Gapon, ruski pravoslavni svećenik i aktivist (* 1870)
 18. 4. - Gerasim Petranović, episkop bokokotorski (* 1820)
 19. 4. - Pierre Curie, fizičar nobelovac (* 1859)
 10. 5. - Hashim Jalilul Alam Aqamaddin, sultan Bruneja (* 1825)
 23. 5. - Henrik Ibsen, norveški književnik (* 1828.)
 10. 6. - Richard Seddon, premijer Novog Zelanda (* 1845)
 29. 6. - Albert Sorel, istoričar (* 1842)

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac 
 9. 7. - Penčo Konstantinov, bugarski vojvoda (* 1881)
 13. 7. - Josip Eugen Tomić, hrvatski književnik (* 1843.)
 15. 8. - Jovan Belimarković, srpski general (* 1827)
 25. 8. - Stevan Sremac, srpski književnik (* 1855)
 21. 8. - Josip Kozarac, hrvatski književnik (* 1858.)
 5. 9. - Ludwig Boltzmann, fizičar (* 1844)
 18. 9. - Natanail Ohridski i Plovdivski, mitropolit, bugarski revolucionar (* 1820)
 14. 10. - Antonije Orešković, srpski oficir i obaveštajac (* 1829)
 18. 10. - Friedrich Konrad Beilstein, hemičar (* 1838)
 19. 10. - Charles Pfizer, nemačko-američki apotekar, osnivač firme (* 1824)
 22. 10. - Paul Cézanne, francuski slikar (* 1839.)
 1. 11. - Otto Franz Joseph, nadvojvoda (* 1865)
 7. 11. - Todor Burmov, prvi premijer Bugarske (* 1834)
 7. 11. - Heinrich Seidel, inženjer, književnik (* 1842)
 9. 12. - Lukijan Zore, filolog i književnik (* 1846)

Nobelova nagrada za 1906. godinu 
 Fizika: Joseph John Thomson
 Kemija: Henri Moissan
 Fiziologija i medicina: Camillo Golgi i Santiago Ramón y Cajal
 Književnost: Giosuè Carducci
 Mir: Theodore Roosevelt

Reference 

Literatura
 Istorija srpskog naroda, knjiga 6, tom 1, SKZ 1983.
 Mitrović, Andrej. Prodor na Balkan i Srbija 1908-1918. Nolit 1981.

1906

nv:1901 – 1950