Universitato

Universitato estas institucio de instruado kaj esploro, kiu koncedas akademian diplomon en ĉiuj niveloj (bakalaŭrulo, licenciulo, kaj doktoro) en pluraj temoj. Universitato provizas ambaŭ terciaran instruon kaj kvaternaran instruon.

Laŭ Francisko Azorín universitato estas Plej alta lerneja institucio por instrui diversajn branĉojn de la scio (fakultatoj). Li indikas etimologion el la latina universitas, el unu + versas (unu diversa). Laŭ Thomas Pusch, fine de la 20-a jarcento inter esperantlingvaj studentoj interalie en TEJO tre disvastiĝis la kutimo mallongigi la vorton al slanga kaj neformala mallongigo "univ-o", tiel prononcate sen konsidero de la skribe necesa ligostreko (simile al la establita kaj inter esperantlingvaj studentoj ankaŭ en paroladoj tiel uzata mallongigo "prof-o" por profesoro).

Historio 

La unuaj Eŭropaj universitatoj estis fonditaj en Italio en 1088 kaj Francio en la mezepoko por la studo de juro, sanscienco, teologio. La Universitato de Bolonjo en Italio estas konsiderata la unua eŭropa universitato. Antaŭe, iom similaj institucioj jam ekzistis en Romia tempo kun la nomo "Muzeoj", kiel la "Muzeo de Aleksandrio" kaj la "Muzeo de Bejruto". Muzeo de Aleksandrio estis fama per geografiaj, matematikaj kaj astronomiaj studoj, la Muzeo de Bejruto per juraj kaj literaturaj studoj. Tiuj institucioj daŭris en islamaj landoj, precipe en Kairo, Egiptio. La plej unua estis en Bagdad, dum kalifo Harun ar-Raŝid, jam en la tempo de Karolo la Granda en Frankio. La plej grava Azia universitato estis Nalanda, en Biharo, Barato, kie la 2-a jarcenta budha filozofo Nagarjuna baziĝis.

En Mezepoko, en Eŭropo, junaj viroj iris al la universitato, kiam ili kompletigis la studon de la trivium: la artoj de gramatiko, retoriko, kaj logiko kaj la quadrivium: aritmetiko, geometrio, muziko kaj astronomio.

Esplora universitato 
Vidu Esplora universitato

Esplora universitato estas universitato en kiu originala esploro estas havenda kaj grava parto de sia universitata misio. La instruistaro en esplora universitato ne estus nuraj instruistoj de la laboro de aliuloj, sed tamen estus aktivaj kontribuantoj al tiu kampo, pri kiu ili estas instruantoj, pensantoj, kaj praktikantoj ĉiutage.

Listo de universitatoj

Afrikaj 
 Universitato de Malavio en Zomba
 Universitato de Scienco kaj Teknologio de Benino en Benino
 Universitato de Scienco kaj Teknologio de Togolando‎ en Togolando
 Universitato de Scienco kaj Teknologio de Ebur-Bordo‎ en Ebur-Bordo
 Supera Instituto de Teknologio de Ebur-Bordo‎ en Ebur-Bordo

Aziaj 
 Universitato de Aligarh
 Universitato Bar-Ilan en Israelo
 Universitato Ben-Gurion de Negevo en Be'er Ŝeba, Israelo
 Universitato Reichman en Herzlija, Israelo
 Universitato Nanjing (Nankino)
 Universitato Tokio
 en Ĥajfo: Universitato de Ĥajfo kaj Teĥnion, la Teknologia Instituto de Israelo
 Hebrea Universitato de Jerusalemo, Israelo
 Universitato de Kioto
 Malferma Universitato de Israelo en Ra'anana, Israelo
 Universitato Visva Barati en Shantiniketan
 Universitato de Tel-Avivo, Israelo
 Listo de universitatoj en Sud-Koreio

Eŭropaj 

 Listo de universitatoj en Hungario
 Listo de universitatoj en Nederlando
 Listo de universitatoj en Finnlando
 en Alkalao: Universitato de Alcalá de Henares, vidu ankaŭ la historian universitaton de Alkalao
 en Barcelono: Universitato de Barcelono, Aŭtonoma Universitato de Barcelono, Universitat Oberta de Catalunya kaj Universitato Pompeu Fabra
 Universitatoj en Berlino: Humboldt-, Libera kaj Teknologia Univ-o, krome Univ-o de Artoj kaj iuj pliaj altlernejoj
 Universitato de Deusto en Bilbao kaj Donostio, Eŭskio, Hispanio
 Universitato de Bolonjo
 Bonna universitato
 Libera Universitato de Bozen-Bolzano
 Universitato Masaryk en Brno
 Universitato Libera de Bruselo
 ELTE en Budapeŝto: Esperanto-fako https://web.archive.org/web/20070629130555/http://www.geocities.com/elte_alkalmazott_nyelveszet
 Universitato de Burgoso  en Hispanio
 Universitato de Cagliari en Kaljaro (Italio)
 Ĉuvaŝa Ŝtata Universitato en Ĉeboksari
 Universitata Lernejo pri Entrepreno-Studado en Donostio en Donostio, Eŭskio, Hispanio
 Universitata Kolegio Dublino
 Universitato de Ekstremaduro en Hispanio
 Universitato de Erfurto
 Universitato de Ferrara
 Universitato de Florenco
 Teknika Universitato Minakademio Freiberg en Frajbergo
 Universitato de Frajburgo
 Universitato de Frankfurto en Frankfurto ĉe Majno
 Universitato Viadrina en Frankfurto ĉe Odro
 Nacia Universitato de Irlando en Galivo
 Genta universitato
 Universitato de Gießen
 Universitato de Göttingen
 Universitato Ernst Moritz Arndt en Greifswald
 Universitato de Hajdelbergo
 Universitato de Jena
 Universitato de Kalabrio
 Universitato de Kantabrio
 Universitato de Kastilio-Manĉo
 Universitato de Katanio
 Universitato Kore de Enna
 en Kaŭno: Kaŭna Medicina Universitato, Kaŭna Teknologia Universitato kaj Vytautas-Magnus-Universitato
 Universitato de Kembriĝo
 Klaipėda Universitato
 Universitato de Kluĵo
 Jagelona Universitato en Krakovo
 Universitato La Laguna en Tenerifo, Kanarioj, Hispanio
 Universitato de Leono
 Universitato de Lepsiko
 Universitato de Loveno
 Universitato de Macerata
 en Madrido: Komplutensa Universitato de Madrido, Aŭtonoma Universitato de Madrido, Kantoblanko, Universitato Karlo la 3-a de Madrido, Politeknika Universitato de Madrido, Internacia Universitato Menéndez Pelayo, Supera Studa Centro Filipo la 2-a, Supera Teknika Lernejo de Arkitekturo de Madrido, UNED, Pontifika Universitato Comillas kaj Universitato Reĝo Johano Karlo
 Universitato de Malago en Hispanio
 Universitato de Malto
 Universitato de Marburgo
 Universitato de Mesino
 en Milano: Università Cattolica del Sacro Cuore kaj Universitato de Milano
 Moskva Ŝtata Universitato kaj Sendependa Moskva Universitato
 Munkena universitato, krome Teknologia Universitato Munkeno
 Universitato de Napolo
 Universitato de Navaro precipe en Pamplono
 Universitato de Oksfordo
 Universitato de Oviedo en Hispanio
 Universitato Palacký en Olomouc
 Universitato de Padovo
 Universitato de Palencio, Hispanio
 Universitato de Palermo
 La Sorbonne en Parizo
 Universitato de Pavio
 en Pizo: Universitato de Pizo kaj Scuola Normale Superiore di Pisa
 Universitato de Karolo en Prago
 Universitato Juraj Dobrila de Pula
 Universitato de Regensburg
 en Rejkjaviko: Universitato de Islando kaj Universitato de Rejkjaviko
 en Rigo: Universitato de Latvio
 en Romo: Universitato de Romo, Pontifika Gregoria Universitato kaj en la "urboparto" Vatikano ankoraŭ Papa Akademio de la Sciencoj, Papa Akademio de Sociaj Sciencoj kaj Pontifika Eklezia Akademio
 Universitato de Laponio en Rovanjemio
 Universitato de Salamanko en Salamanko (Hispanio)
 Universitato de Santiago de Compostela
 Universitato de Sevilo
 Universitato de Salerno
 Eŭropa Universitato de Atlantiko en Santandero
 en Sevilo: Universitato de Sevilo kaj Universitato Pablo de Olavide
 Universitato de Stokholmo
 Universitato de Tampere en Tampere, Finnlando
 Universitato de Tartu
 Ŝtata Universitato de Tbiliso en Kartvelio
 Universitato de Torino
 Politeknika Universitato de Torino
 Universitato de Trento
 Universitato de Tubingeno
 Universitato de Upsalo
 Universitato J. E. Purkyně en Ústí nad Labem
 Universitato de Valadolido en Hispanio
 Universitato de Varsovio
 Universitato de Vieno
 en Vilno: Universitato Vilno, Litovia Muzika kaj Teatra Akademio kaj Teknologia Gediminas-Universitato Vilno
 Universitato de Vroclavo (ĝis 1945 de Breslaŭo)
 Zagreba universitato
 Universitato de Zaragozo en Hispanio

Nordamerikaj

Kanadaj 
 Universitato de Alberto
 Universitato de Brita Kolumbio
 Universitato Brock
 Universitato Carleton
 Universitato Concordia
 Universitato Dalhousie
 Universitato de Gelfo
 Universitato de Kalgario
 Universitato de Kebekio
 Universitato de Kebekio ĉe Montrealo
 Universitato Laval
 Universitato Louis Pasteur
 Universitato de Manitobo
 Universitato McGill
 Universitato McMaster
 Kanada Menonana Universitato
 Universitato de Montrealo
 Universitato de Norda Brita Kolumbio
 Universitato de Okcidenta Ontario
 Okcidenta Universitato de la Triunuo
 Universitato de Otavo
 Reĝina Universitato
 Universitato de Royal Roads
 Universitata Kolegio de Saint-Boniface
 Universitato de Saskaĉevano
 Universitato Simon Fraser
 Universitato de Sherbrooke
 Universitato de Toronto
 Universitato de Toronto Scarborough
 Universitato de Toronto Mississauga
 Universitato Trent
 Universitato de Viktorio
 Universitato de Vinipego
 Universitato de Waterloo
 Universitato Wilfrid Laurier
 Universitato de Windsor
 Universitato Sainte-Anne
 Universitato York

Usonaj 
 Berkeley ĉe San-Francisko
 Universitato Duke
 Ŝtatuniversitato de l' Delto
 Universitato de Indianio
 Kalifornia Instituto de Teknologio
 Universitato de Kalifornio, fakte dek universitatoj
 Universitato de Suda Kalifornio en Los-Anĝeleso
 Masaĉuseca Instituto de Teknologio en Kembriĝo ĉe Bostono
 Universitato Princeton
 Universitato Rice
 Universitato Rutgers de Nov-Ĵerzejo
 Universitato Stanford
 La Kolegio de Vilhelmo kaj Maria en Williamsburg

Sudamerikaj

Argentinaj 
 Universitato de Bonaero

Brazilaj 
 Ŝtata Universitato de Campinas
 Universitato Federacia de Cearao
 Universitato Federacia de Norda Rio-Grando

Ĉiliaj 
 en Santiago de Ĉilio: Universitato de Ĉilio, Pontifika katolika universitato de Ĉilio kaj Universitato de la Andoj
 en Koncepciono: Universidad de Concepción, Universidad Católica de la Santísima Concepción kaj Universidad del Bío-Bío
 Universitato Tekniko Federico Santamaria
 en Valparaiso: Universitato de Valparaiso, Katolika Universitato de Valparaiso

Kolombiaj 
 Altlernejo de Inĝenierarto de Antjokio
 Altlernejo Kolombia de Inĝenierarto
 Fondaĵo Universitata Eksterulejo de Kolombio
 Fondaĵo Universitata La Liberigintoj
 Fondaĵo Universitata María Cano
 Fondaĵo Universitata Sankta Marteno
 Instituto Teknologia Metropola
 Kolegio Kolombia
 Korporacio Universitata de Ibageo
 Korporacio Universitata Piloto de Kolombio
 Latinamerika Aŭtonoma Universitato
 Lernejo Supera de Publika Administracio
 Nacia Universitato de Kolombio
 Politeknika Kolombia Instituto Jaime Isaza Cadavid
 Teknologia Universitato de Perejro
 Universitato Antonio Nariño
 Universitato Aŭtonoma de la Karibo
 Universitato Centra
 Universitato CES
 Universitato de Antjokio
 Universitato de Atlantiko
 Universitato de Kartageno
 Universitato de Kindio
 Universitato de la Andoj (Kolombio)
 Universitato de la Nordo
 Universitato de la Valo
 Universitato de Sankta Tomaso
 Universitato EAFIT
 Universitato ICESI
 Universitato INCCA de Kolombio
 Universitato Jorge Tadeo Lozano
 Universitato Kooperativa de Kolombio
 Universitato Libera
 Universitato Pontifika Bolivarana
 Universitato Pontifika Javierana
 Universitato Santiago de Cali
 Universitato Simón Bolívar
 Universitato Sudkolombia
 Teknologia universitato de Antjokio
 Universitato Teknologia de Chocó
 Universitato Teknologia de la Orientaj Ebenaĵoj
 Universitato Teknologia de Magdaleno
 Universitato Teknologia de Perejro

Meksiko 
 Nacia Aŭtonoma Universitato de Meksiko

Peruo 
 en Limo: Universidad Nacional Mayor de San Marcos kaj Pontifika Katolika Universitato de Peruo

Internaciaj 
 AIS San-Marino

Esperanto kaj universitatoj 
 Esperanto en universitatoj : Listo de universitatoj kiuj instruas Esperanton
 Universitato de Esperanto : Reta projekto

Vidu ankaŭ 

 Politekniko
 Studento
 Georgenburse Erfurt
 Instituto
 Internacia Asocio de Universitatoj
Alma mater
Siriaj esploristoj

Notoj 

 
Universitatoj
Instruado