alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Insularo Glorioso

Insularo Glorioso () estas aro de malgrandaj insuloj en Hinda Oceano, nordokcidente de Madagaskaro, kun areo de ĉirkaŭ 5 km². La insuloj ne estas priloĝataj.

Ili estas francaj ekde 1892, kaj havas strategian pozicion ĉe la ekstremaĵo de Mozambika Kanalo. La insularon postulas kaj Madagaskaro kaj Sejŝeloj.

Insuloj 
La du ĉefaj insuloj de Insularo Glorioso estas:
 Insulo Granda Glorioso (île Grande Glorieuse)
 Lys-insulo (Île du Lys)

Vidu ankaŭ 
 Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
 Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj

Eksteraj ligiloj 

 Privata ttt-ejo tre detala pri la Insularo Glorioso 
 Scienca misio Auracea en 2003 
 Gazetartikolo, septembro 2005

Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj
Insuloj en Francio
Insuloj en la Hinda Oceano
Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
Transmara Francio
Insuloj alfabete ordigataj
Guglo

La vorto guglo  () estas  neologismo konstruita en jaro 1920 de naŭjara Milton Sirotta, nevo de la usona matematikisto Edward Kasner, por nomi nombron reprezentitan per la cifero 1 sekvita de 100 nuloj, tio estas 10100 aŭ 10.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 plenskribite.

Guglo estas grandega nombro. Ne disponeblas unu guglo da io ajn en la videbla universo, nek da steloj, nek da atomoj, nek da subatomaj partikloj.

Eĉ pli grandega nombo estas gugloplekso, kiu egalas al , do la cifero unu sekvita de guglo da nuloj.

Vidu ankaŭ 
 Numeralego
 Gugloplekso, ankaŭ nomata guglego

Referencoj 

Naturaj nombroj kun propraj nomoj
Grandaj nombroj
Gesta Eŭfonio

La Gesta Eŭfonio de la samadeva estas speco de Orienta medicino kiu signifas: harmonion de la sono kaj de la gesto, harmoniigon per la sono kaj la movo. Estas psiko-korpa metodo, noviganta metodo por ĉiam esti en bona sano vivante ekde la ina kvieteco. Ni suferas konstante vidajn kaj aŭdajn agresojn. Tiuj agresoj estas kiel poluo, kaj tiu poluo kaŭzas malordigon de nia ina ekvilibro. Nia ina strukturo estas pro tio malstabiligita. Malekvilibrita. Tiam alvenas la stresaj, angoraj statoj, kiuj difektas nian sanon, nian rilaton al la aliaj, al ni-mem. Tio nocas al niaj sinkoncentradaj kaj spertadaj kapablecoj, al nia efiko tiel en la ĉiutaga vivo kiel en la labora vivo. La Gesta Eŭfonio de la Samadeva estas metodo kiu helpas trovi harmonion kun si-mem kaj la ĉirkaŭaĵo. Estas la retroviĝoj kun la fonto de nia propra energio, por rekoni ĝin, atente rigardi kiel ni uzas ĝin, kaj lerni uzi ĝin de taŭga maniero ĉiumomente.

Ĝia specifeco estas ke ĝi asimilas praktikajn kaj teoriajn sciojn el oriento, mezoriento kaj okcidento (kiel Taj Ŝi Ŝuan, Zeno, Jogo, Eŭritmio, Sofrologio, malstreĉiĝo) en sintezo adaptita al nia epoko kaj nia realo de nunaj viroj kaj virinoj.

Ĝi havas korpfiziologikajn kaj psikologikajn efikojn, ĝia profunda ago okazas ĉiam  strukturigadon kaj inan harmoniigon. La praktiko permesas malkovri ke la korpo estas nur la lasta materia limo de la psiko, kies ĉiuj procezoj tuj eĥas en la muskoloj, la tendenoj, la artikoj, ĝis en la ĉeloj por ĉi-tie ripozi au "labori", kiel viva memoro kiu povas esti revivigi ĉiu momente. La Gesta Eŭfonio opinias ke la plej malgranda gesto estas ligita kun la tuta estaĵo kaj ne nur kun unu parto. Krome, la homa estaĵo interrilatas ĉiam kun la ĉirkaŭa materia, labora, familia, socia kaj kultura mondo.

Necesas unue koni sin mem, ne ekde teorio, sed per rekta observo : ĉeesto al la korpo dum la praktiko de la movoj, ĉeesto al la emociaj kirliĝoj, kaj al la pensoj.

Tiu stato de ina kvieteco permesas al ni ekkonscii pri la deveno de nia streso. La praktiko de la eŭfoniaj movoj reekvilibrigas kaj kondukas al libera cirkulado de la vita energio. La eŭfonia movo estas samtempe esprimada ebleco kaj estaĵa restrukturado.
La gesta eŭfonio entenas multe da teknikoj. Oni praktikas ĝin ofte sub formo de grupaj seancoj, nomitaj "tipo-seancoj". Tiuj seancoj estas por ĉiuj, krom kelkaj maloftaj kuracistaj kontraŭpreskriboj.

La tipo-seanco estas gvidita de monitoro au profesoro, spertulo atestita de la Samadeva Instituto. Poste, ĉiu povas daŭrigi la praktikon ĉe li , lau sia ritmo. Tiu seanco konsistas interalie el ekzercoj apogitaj sur teniĝoj kaj movoj. La teniĝoj agas sur la stabileco, la movoj agas sur la ekvilibro. La rapidaj movoj alternas kun la malrapidaj movoj. Ĉiam praktiki ĉion sen peni, sen trorapideco. Al tiuj movoj aldoniĝas sinkoncentradaj movoj, laboro sur la spiro kaj rilaksiĝaj ekzercoj.

La teniĝoj kaj la movoj estas stampitaj per beleco samtempe ili esprimas tion belecon. Estas transe metodo de sano kaj bonstato, arto de la gesto.
Ankaŭ ekzistas terapeŭtika uzo de la metodo, praktikita de praktikterapeŭtoj en Gesta Eŭfonio.

Sono
Alternativa medicino
Ĝenerala Guberniestro de Kanado

La Guberniestro ĝenerala (Governor General/Gouverneur général) estas la reprezentanto en Kanado de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, la ŝtatestro de Kanado. Ekde 1953 la reĝino de Kanado estas Elizabeto la 2-a. Guberniestroj estas deklarataj de la monarko laŭ la konsilo de la ĉefministro.

Kvankam ŝtata potenco kuŝas laŭleĝe en la guberniestreco - la Parlamento sidas je ties plezuro, Reĝa Konsento necesas por la leĝigo de leĝo pasita de parlamento, kaj la guberniestro estas la ĉefkomandanto de la Kanadaj Armfortoj - vera politika potenco sidas ĉe la ĉefministro, parlamento, kaj provincaj registaroj. La guberniestreco estas formala, ceremonia, kaj kultura ofico. Aktualaj kaj pasintaj guberniestroj ĝeneralaj rajtas la titolon "Tre honorinda" (Right Honourable/Très honorable), samkiel la ĉefministro.

Londono komisiis ĝis 1952 ĉiam britan nobelulon al tiu posteno, post tio oni elektas el inter la "simplaj civitanoj".

Ankaŭ estas reprezentantoj de la reĝino ĉe la provincaj registaroj: leŭtenant-guberniestroj (lieutenant governors/lieutenants gouverneurs).

Listo de la Guberniestroj Ĝeneralaj de Kanado depost la Konfederiĝo

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Guberniestro ĝenerala
 Leŭtenanta guberniestro (Kanado)
 Registaro de Kanado

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo

 
Kanado
Kanado
Gejo

Gejo (el la angla, nun internacia vorto gay) estas samseksemulo, aparte virsamseksemulo, kaj aparte tia kiu agnoskas sian samseksamon (t.e., ne estas en la ŝranko). Gejinoj ankaŭ nomiĝas lesbaninoj.

La plimulto de la amerikaj kaj eŭropaj gejoj malakceptas la terminon "homoseksualo". Ili argumentas ke tiu vorto havas klinikajn konotaciojn, spurojn kiam la homerotikajn rilatojn estis konsiderataj kiel psika malsano. Laŭ ili, "homoseksualo" senproprorcie emfazas la seksan rilaton, preterlasante ĉion rilate al la romantikaj rilatoj kaj pri la geja kulturo. Cetere, ili argumentas ke la termino "samseksemo" malhumanigas la gejojn, malpliigas iliajn pasiojn, iliajn afektivajn rilatojn kaj ilia vivstilo.

Aliflanke, de longaj jaroj la gejaj asocioj de aliaj lingvoj krom la angla, adoptis la vorton "gay" (gejo) kontraŭ la vorto "homoseksualo". Simile, retkomunumoj kaj fakaj amaskomunikiloj prefere uzas "gejon".

La vorto “homoseksualo” ĵusinventita en la 19-a jarcento kiu korespondas al la kunmetado de greka termino (homos: ‘la sama’) kaj alia latina (seksual), kies tradukado plej korekta estus "de la sama sekso", tiu ĉi kunmetita vorto povas funkcii kiel adjektivo, sed ne kiel substantivo. Tiel, homoseksuala samedziĝo, estus (korekte) la edziĝo inter du personoj de la sama genro, sed kiam ĝi estas uzata por individuo kiel "homoseksualo" etimologie signifas "persono de la sama sekso", kio ne havas logikan sencon. En la anglalingvaj landoj la termino "gejo" estis anstataŭata de la vorto "homoseksualo" , kiu estas konsiderata malkorekta el politika vidpunkto kaj estas uzata nur preskaŭ por la kristan-dekstruloj. Tamen, en Hispanio, ekzistas kelkan malakcepton uzi la vorton gejon ĉar ĝi estas anglismo. Tial, parto de la politika klaso kaj la amaskomunikiloj kelkfoje uzas la frazon "samseksamaj paroj", por eviti polemikaĵojn.
En esperanto la plej uzataj vortoj estas la kunmetaĵo "samseksemo" aŭ "samseksamo" por "homoseksualo" kiu estas internacia vorto sed en esperanto signifas nenion. Kaj la vorto "gejo" el la angla "gay".

Vidu ankaŭ 

 Samseksemo
 Elŝrankiĝo
 Kviro
 Pluramemo
 Ambaŭseksamo
 Transgenrulo
 Gejaj Ludoj
 Hetero
 Samseksema liberiga movado
 Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj
 Biŝoŭnen
 Bostock v. Clayton County, Georgia
 Ŝoŭnen-ai
 Jaoi

Eksteraj ligiloj 

 http://www.gay.com/index.html 
 http://www.planetout.com
 http://www.home-sites.us/hto/index.html 
 Ligo de samseksemulaj geesperantistoj 

GLAT
Samseksemo
Georgina Almanza

Georgina ALMANZA LANZ  estas aktorino kaj esperantistino el Kubo, kiu prezentis sin interalie en la Universalaj Kongresoj de Esperanto 1990 en Havano, 1993 en Valencio, 1996 en Prago, 1998 en Montpeliero kaj 2008 en Roterdamo, ĉiam kun granda akcepto de la publiko.
En 2010 ŝi ricevis de UEA la diplomon pri Elstara Arta Agado pro ŝia kontribuo al la esperantista kulturo. Ŝi estis elektita Honora Membro de Kuba Esperanto-Asocio en 2013 .

Artista laboro 
Ŝi profesie laboris kiel parolistino por radio kaj televido, aktorino en teatro, televido kaj filmoj. Inter alien en la radiostacioj RHC Cadena Azul, Radio Progreso, Radio Palacio, Radio García Serra, CMW Cadena Roja kaj aliaj.

Premioj 
 Kuba nacia premio de radio transdonita de la Kuba Instituto de Radio kaj Televido (ICRT).
 Premio ACTUAR transdonita de la Artista Agentejo pri Scenejaj Artoj en 2016.

Sonkasedoj 
 Poemoj, kanzonoj, monologoj <aŭdkasedo> / Georgina Almanza. -   Havana: Heliko ;  Kuba Esperanto-Asocio, 1996. - [60] min.
 Mi rompas mian rutinon <aŭdkasedo> / Georgina Almanza. - [S.l.: Almanza, proks. 1995]. - [60] min.

Eksteraj ligiloj 
http://www.esperanto.cult.cu/images/Boletines/esperanto.cu_2013_1.pdf  
http://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/2010/elstaraj-aktivuloj-premiitaj-en-havano/ 
http://www.esperanto.cult.cu/index.php/el-esperanto/el-esperanto-en-cuba  
Hispanlingva intervjuo por la nacia gazeto Juventud Revelde http://www.radiorebelde.cu/de-cuba-y-de-los-cubanos/georgina-almanza-hay-desgarrarse-con-cada-interpretacion-20180516/

Referencoj 

Esperanto-aktoroj
Honoraj Membroj de KEA‎
Kubaj esperantistoj
Genitivo

Genitivo estas gramatika kazo de substantivoj kaj adjektivoj en pluraj lingvoj (ekzemple latina kaj la germana), kiu indikas posedon (latine, canis puellae = hundo-NOM knabino-GEN = "la hundo de la knabino"). Esperanto ne havas genitivan kazon, ĝi uzas la prepozicion "de" kiel en la franca lingvo. (Esperante nur ĝermoj de genitiva kazo ekzistas, kiel en tabelvortoj finiĝitaj per -ES.)

Finaĵaj genitivoj 
Ĉe kelkaj lingvoj la genitivo antaŭas, dum ke ĝi ĉe aliaj sekvas.
Antaŭaj
Ekzemploj:
 angle: the girl's dog
 finne: tytön koira
 latve: meitenes suns
 litove: mergaitės šuo
 svede: flickans hund

Sekvaj
 germane: der Hund des Mädchens
 latine: canis puellae
 malsuprasorabe: pjas źowća, pjas gólice
 perse : سگ دختر (Sage Dokhtar)
 pole: pies dziewczyny
 ruse: собака девочки
 suprasorabe: pos holcy

Aldona poseda finaĵo 
Kelkaj lingvoj, precipe tjurkaj, aldone metas posedan finaĵon de la tria persono al la posedaĵo.
Ekzemploj:
En tjurkaj lingvoj
 baŝkire: ҡыҙҙың эте
 turke: kızın köpeği

En aliaj lingvoj
 keĉue: sipaspa allqon

Prepozicioj 
Multaj lingvoj ne havas genitivon kaj tial uzas prepozicion anstataŭ tio.

Ekzemploj:
 angle: dog of the girl
 esperante: la hundo de la knabino
 france: le chien de la fille
 hispane: el perro de la chica, el perro de la niña
 itale: il cane della ragazza
 nederlande: de hond van het meisje

En astroscienco 
En astroscienco, la genitivo de la latina nomo de stelfiguro uziĝas kun litero de la greka alfabeto por doni sisteman nomon de stelo; ekzemple, la genitivo de Orion (Oriono) estas Orionis, do Betelĝuzo, la plej brila stelo en Oriono, science nomiĝas α Orionis.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.russianlessons.net/grammar/nouns_genative.php
 http://www.forumschoixpc.com/viewtopic.php?topic=53198&forum=10&post_flagged=398246&start=15#398246 

Gramatikaj kazoj
Greta Garbo

Greta GARBO (naskiĝis , mortis ) estis sveda aktorino. Ŝia origina nomo estis Greta Lovisa GUSTAFSSON.

Garbo naskiĝis en Stokholmo. Ŝian aktoran talenton malkovris la sveda reĝisoro Mauritz Stiller. En la jaro 1925 ambaŭ eklaboris en Hollywood, sed dum Stiller tie restis sensukcesa, Greta Garbo – kiu kontraste al multaj gekolegoj eĉ bonege majstris la transiron de mutaj al sonfilmoj – komencis eksterordinaran karieron. Plej ofte ŝi estis vidata en la rolo de mistera, nealirebla belulino. En la filmo Ninotchka (1939) ŝi surprizis la publikon per sia komedia talento, sed ŝia dua komedio The Two-faced Woman (1941) fiaskis. Tiu fakte eĉ estis ŝia lasta filmo: Post ĝia malsukceso Garbo subite deklaris la finon de sia filmkariero. Ĝis sia morto ŝi vivis tute retiriĝinte en Nov-Jorko.

Greta Garbo estis plurfoje nomumita por Oskar-premio. En 1955 ŝi ricevis Honoran Oskaron por ŝia vivoverko.

Listo de filmoj 

 Gösta Berlings Saga (Svedio, 1924)
 Die freudlose Gasse (Germanio, 1925)
 Anna Christie (Usono, 1930)
 Mata Hari (Usono, 1931)
 Grand Hotel (Usono, 1932)
 Queen Christina (Usono, 1933)
 Anna Karenina (Usono, 1935)
 Camille (Usono, 1936)
 Conquest (Usono, 1937)
 Ninotchka (Usono, 1939)
 The Two-faced Woman (Usono, 1941)

Esperanto 
Ŝia patro - laŭ la libro Hetajro dancas de Eli Urbanová - estis esperantisto, kiun vizitis ĉeĥa esperantisto Jan Zemek. En tiu verko oni legas: Hazardo tion volis, ke li vizitis esperantiston Gustavson ĝuste en tiuj tagoj, kiam alveturis ties filino. Ŝi havis nigrajn okulvitrojn… Al Jan ŝi ŝajnis iel konata … Ankaŭ mirigis lin, ke ŝi posedas tiom da kofroj… Tion li tamen ne ekpensis, ke ŝi estas "dia Greta" kaj ke ŝi alvojaĝis rekte el Holivudo! Ĝis ŝi aperis ĉe la vespermanĝo. Sen la okulvitroj, ŝminkita, tia, kiel oni spektas ŝin sur la ekrano. Tio estis surprizo! Tio estis skandalo! Gustavson skuiĝis de ridego! Poste Greta montris al Jan sian ĉambron. Da tiuj afiŝoj, da tiuj pligrandigoj sur la muroj! Kaj ĉie: Greta Garbo, Greta Garbo … Greta invitita de la sveda reĝo por ludi kun li tenison permesis al Jan akompani ŝin. La atendado estis longa, sed por Jan ne gravis, almenaŭ li povis senĝene trarigardi la reĝan galerion ….

Vidu ankaŭ 
 Muta kino
 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.gretagarbo.de.vu  The Berlin-Garbo Archiv
 http://www.greta-garbo.de/galerie.html 
 http://www.greta-garbo.de 
 http://ent.sina.com.cn/s/u/2002-09-18/1020101288.html
 GarboForever: The Legend lives on - German website (Material about the Filmlegend Greta Garbo … Biography, Filmography, Stamps, Coins, Magazincover, Tabacco cards, Postcards ..........) 
 "Greta Garbo in den Ferien" by Martin Munkácsi 

Naskiĝintoj en Stokholmo
Svedaj aktoroj
Trotuaro de famo en Holivudo
Stokholmanoj
Oskar-premiitoj
Personoj sur svedaj monbiletoj
Gojaso

Gojaso ( [Goj´as]) estas unu el la 26 subŝtatoj de Brazilo.

Servoj
 Federacia Universitato de Gojaso

Vidu ankaŭ 
 Brazilo
 Municipoj de Goiás
 Goiânia
 Anápolis
 Alto Paraíso de Goiás, kie troviĝas Bieno Bona Espero

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 
 
 Retejo de Subŝtata Konsilantaro
 Oficiala Retejo de la Ĉefurbo

Subŝtatoj de Brazilo
Gandalf

Gandalfo (en la angla originalo: Gandalf) estas unu el la ĉefrolantoj de la Tolkienaj libroj La Hobito kaj La Mastro de l' Ringoj. Li tie estas unu el kvin Istario aŭ sorĉistoj, depratempaj spiritoj senditaj de la dioj al Mez-Tero, alprenintaj la formojn de maljunaj, saĝaj, barbhavaj viroj por helpi al la liberuloj batali kontraŭ Saŭrono, la ĉef-servanto de Morgoto (Morgoth). Antaŭ sia sendiĝo, Gandalfo nomiĝis Olorino (Olórin). En Mez-Tero Gandalfo prezentiĝis kiel grizharara, grizbarba, grizvestaĵa kaj bluĉapa oldulo kun pli granda koro ol cerbo, preferanta la kuneston de politike negravaj hobitoj. Li ŝatis fumi hobitan tabakon, fari fajro-spektaklojn, aŭ simple vagadi, klinita super sia ligna bastono. Tial li ankaŭ portis la nomon Mitrandiro (Mithrandir), kiu signifas "Grizvagulo".

En La Hobito Gandalfo iniciatis la ekspedicion de Bilbo Baginzo kaj la gnomoj. En la posta libro, la unua volumo de La Mastro de l' Ringoj, li malkovris la sekreton pri la Ringo kaj irigis Frodon, mem prenante parton en la kunularo ĝis la Ponto de Ĥazad-Dumo (Khazad-dûm), kie li fatale pereis abismen batalanta balrogon. Tamen, en la sekva volumo, Gandalfo revenas elinfere, venkinte la morton, kaj ŝanĝiĝinta de "Gandalf la Griza" al "Gandalf la Blanka" - kun tutblankaj vestaĵoj kaj hararo. Ekde tiam lia potenco kreskas, igante lin konkeranto de la ĉefsorĉisto Sarumano kaj la ĉefa kontraŭulo al Saŭrono.

Lia favorata ĉevalo dum la okazintaĵoj de La Mastro de la Ringoj estis Ombrofakso (Shadowfax).

La nomo estas moderna versio de Gandalfr, gnomo menciita en la antikva poemego islanda Voluspá, kaj trafe signifanta "baston-elfon".

Gandalfo, en la 20-a jarcento, post la populariĝo de Tolkien, fariĝis la nomo de plej diversaj aferoj, kiel katamaranoj, komputilfirmaoj, hundoj, muzik-grupoj, organizoj ktp.

Gandalf estas prononcata GAN-dalf.

Vidu ankaŭ 
 Odin

Eksteraj ligiloj 

 http://www.funfilm.net/upload/imgwsf/200401113782536.jpg  
 http://search.sothebys.com/jsps/live/lot/LotDetail.jsp?&lot_id=4GHDR
 http://www.tolkiensociety.org/news/gandalf-painting.html  
 http://www.telegrafodelsur.com.ar  

Roluloj de La Hobito
Fikciaj sorĉistoj
Roluloj de Silmariliono
Roluloj de La Mastro de l' Ringoj
Fikciaj glavobatalantoj

de:Figuren in Tolkiens Welt#Gandalf
simple:Middle-earth characters#Gandalf
Gastejo Ĉe Kaliko

Gastejo "Ĉe Kaliko" () estas historia konstruaĵo de la centra kvartalo Nova Urbo de Prago. Ĝi situas en la strato "Na bojiŝti". Prago famiĝis ne nur per siaj konstruaĵoj, preĝejoj kaj palacoj. Al la vidindaĵoj de Prago apartenas ankaŭ malgrandaj gastejoj. Multaj el ili memoras interesan pasin-taĵon. Iliaj gastoj ofte estis ne nur burĝoj, sed ankaŭ artistoj, verkistoj, pentristoj kaj komponistoj, kiuj multfoje trovis tie eĉ inspiron por sia verkado.

Unu el ili ekzemple estas la gastejo "U Kalicha" (Ĉe la kaliko) en la strato "Na bojišti" en la Nova Urbo. Estas malgranda gastejo, da kiaj troviĝas centoj en Prago. Sed tamen ĝi fariĝis fama; la angloj, germanoj, norvegoj kaj rusoj scias rakonti pri ĝi. Kial? La respondo estas mallonga: Ŝvejk!
Jes, ĉi tiun gastejon eternigis Jaroslav Hašek en sia mondfama romano "La aventuroj de brava soldato Ŝvejk". Ĉiutage sidadis ĉi tie la bravulo de Hašek, ĉi tie li prizorgadis siajn aferojn en ampleksaj interparoloj, disvolvante sian optimisman vivopinton. Kaj tie ĉi ankaŭ komenciĝis por Švejk la unua mondmilito; la gastejo "Ĉe la kaliko" fariĝis per li pordego, tra kiu li enpaŝis en la historion. Ĉi tien li venis post la atenco en Sarajevo, trankvile intencis trinki sian bier-on; sed li implikiĝis en disputon kun sekreta policano, kiu lin provokis kaj poste arestis. Kaj nun sekvis bato post bato: policejo, juĝejo, frenezejo, denove ekzamenato - kaj finfine formarŝo al la fronto. La gastejo "Ĉe la kaliko" perdis sian ĉiutagan gaston, la aŭstria armeo tamen gajnis la "plej fam-an" soldaton, kia iam ajn servis en ĝiaj vicoj.
Ĝi estus daŭronta ne tro longe - kaj tamen, la fino de la milito estis en imago de Ŝvejk ligita kun tiu malgranda ejo. Ĉu vi memoras la scenon, kiam Ŝvejk adiaŭas la sapeiston Vodička en malgranda urbo ie en Hungarujo? Oni forkoman-dis ilin ambaŭ, ili devas disiĝi. Sed ili fiksas al si reciproke la trafpunkton - kaj kie alie ol "Ĉe la kaliko" je la sesa vespere post la militfino! La milito finiĝis, sed Ŝvejk ne al-venis. Ne pro tio ke li ne plenumus la promeson, sed ĉar la morto de Jaroslav Hašek skribis "fino" sur la paĝon pli frue, ol la aŭtoro intencis. La ejo "U kalicha" perdis nun vere siajn plej fidelajn gastojn. Sed ambaŭ nomoj por ĉiam eniris tiun parton de la historio, kiun oni nomas la Granda Milito.

Gastejoj
Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)
Grandpriora Placo

Grandpriora Placo	() estas unu el la plej trankvilaj anguloj de la Malgranda Kvartalo en Prago, ĉirkaŭata de atentindaj palacaj arkitekturoj: la estinta baroka 'palaco de Granda Prioro de la Maltana ordeno' estas bela ekzemplo de verko de Bartolomeo Scotti (1726-1738) kun skulptaĵoj sur la portalo kaj interna ŝtuparo el la verkejo de M. Braun. En la placo estas hodiaŭ muzika sekcio de la Nacia muzeo, kiu posedas valoran kolekton de historiaj muzikinstrumentoj; en la ĝardeno estas dum somero aranĝataj koncertoj. Kontraŭflanke staras 'la Buquoy-palaco' (hodiaŭ la franca ambasadejo), konstruita en la jaro 1719 kaj alikonstruita 1738 kaj en la dua duono de la 19-a jarcento. Apud ĝi staras domo de la familio Mettych de Čečov en renesanca kaj baroka stilo; 1588 konstruita, 1617 alikonstruita; la alon rigardantan al "Čertovka" barokigis meze de la 18-a jarcento ĝia tiama posedanto Hrzán de Harasov. En tiu ĉi domo naskiĝis en la jaro 1859 komponisto J. B. Foerster.

Placoj en Prago
Malgranda Kvartalo (Prago)
Kazo (gramatiko)

Gramatika kazo (aŭ simple kazo) (laŭ latina casus [], Pl.: casūs kun longva u []) estas en gramatiko fleksia kategorio de substantivecaj vortospecoj (=deklinacio). Per tio la nomo montras sian funkcion ene de senca kombino de frazo. En morfologio kazo estas morfologia kategorio, kiu estas markita per sistemo je unu al alia vidalvide starantaj formaroj, dum ke ĉi tiuj formoj respegulas rilaton de unu objekto al aliaj objektoj en certa situacio. Tipe vorto portas nur unu kazan markilon, en kelkaj lingvoj tamen ekzistas ankaŭ vortoj kun du aŭ pli da kazaj markiloj.

Etimologio 
La esprimo kazo reiras etimologie de la greka gramatikisto Dionysios Thrax. Li priskribis substantivecajn vortospecojn (latine nomina) kiel defalantaj (germane 'abfallend' ('abhängig')) de verboj kaj nomis ĉi tiun proceson ptosis () 'falo'. La transpreno de nocio de latina estas ĝis hodiaŭ konservata.

Kazoj en Esperanto 
Laŭ la fundamenta gramatiko Esperanto havas nur du kazojn:
 nominativo (neniu finaĵo)
 akuzativo (finaĵo -n).
Ĉiuj aliaj estas esprimataj per prepozicioj.

Tamen oni trovas konservaĵojn de Pra-Esperanta kazo genitiva kun pronomoj ies, kies kaj ties, (kaj en iuj pli-malnovaj tekstoj mies, vies, lies, ŝies, ĝies, sies, nies kaj ilies).

Tradiciaj gramatikaj kazoj

Listo de kazoj 
 Abesivo (sen io)
 Ablativo (direkte de ie, el io)
 Absolutivo (subjekto de netransitiva frazo)
 Akuzativo (rekta objekto)
 Adesivo (ĉe io)
 Aequativus (kompare kun io, rilate al io)
 Alativo (al io)
 Dativo (al io)
 Delativo (de/desur io)
 Disjunktivo (ripeta substreko de subjekto)
 Distributivo (po iom)
 Distributivo-temporalo (kiom ofte)
 Egresivo (komence de, komence ĉe - tempe aŭ loke)
 Elativo (el interno de io)
 Ergativo (aganto-komplemento)
 Ergativo-genitivo (aganto, posedanto)
 Essivus (kiel io, estante je stato de io)
 Essivus-formalis (havante kvaliton de io)
 Essivus-modalis (agante kiel io)
 Excessivus (finante iun staton)
 Formalis (kiel io)
 Genitivo (ies, de io)
 Ilativo (en ion)
 Inesivo (ene de io)
 Instruktivo (iamaniere)
 Instrumentalo (per io)
 Instrumentalo-komitativo (per io aŭ kun io)
 Netransitivo (subjekto en netransitiva frazo)
 Kaŭzalo (pro io)
 Causalis-finalis (pro io, per io, je io)
 Komitativo (kun io)
 Komparativo (kiel io)
 Lativo (al io)
 Lokativo (en, ĉe, sur io)
 Nominativo (io)
 Objektivo (objekto)
 Obliquus (iu ajn funkcio krom nominativa)
 Partitivo (kvanto de io, parto de io)
 Pasivo (subjekto ĉe netransitiva verbo)
 Posesivo (ies, havata de io)
 Prepozicionalo (kaŭzo uzata kun diversaj prepozicioj)
 Privativo (sen io)
 Prolativo (tra io)
 Prosekutivo (laŭlonge de io)
 Sociativo (kune kun io)
 Sublativo (sur ion)
 Superesivo (sur io)
 Temporalo (je iu tempo, dum io)
 Terminativo (ĝis al io - tempe aŭ loke)
 Translativo (iĝante io, igante ion)
 Vialis (uzante ion)
 Vokativo (ho, io!)

Aliaj gramatikaj kazoj 
 Dedativo (inventita per J. R. R. Tolkien)

Gramatiko
Guberniestro de Kalifornio

La guberniestro de Kalifornio estas la plej alta administa aŭtoritatulo en la registaro de la ŝtato. Inter ties respondecoj estas farado de ĉiujara adreso pri la "stato de la ŝtato" al la ŝtata parlamento, donado de la buĝeto, fortigado de la leĝoj, kaj glata funkciigo de la ŝtata registaro.

La guberniestro rajtas vetoi novfaritajn leĝojn, kiun povas superi la parlamento per majoritato de du trionoj. La vetoo povas forpreni iujn erojn da elspeza leĝo sen tuŝi aliajn ("line-item veto"). Ĉe la leĝobeigado, la guberniestro rajtas limigi aŭ nuligi kondamnojn, kaj estas la ĉefordonanto de la militinstanco de la ŝtato (kf: Nacia Gardo).

Elektas guberniestrojn balotado popola por periodoj de kvar jaroj, elektita maksimume po du periodoj. Je ĉi tiu skribado, la guberniestro aktuala estas Gavin Newsom, membro de la Demokrata Partio, elektita en 2018.

Estintaj guberniestroj 
La jenaj homoj tenis la postenon de guberniestro de la tiame meksika teritorio de Alta Kalifornio.
 1822-1823: Pable Vincente de Sola
 1823-1825: Louis Argello
 1825-1831: Jose MARIA de Echeandia
 1831-1832: Manuel Victoria
 1832-1833: Pio PICO
 1833-1835: Jose Figueroa
 1835-1836: Jose Castro
 1836: Nicolas Guiterrez
 1836: Mariano Chico
 1836: Nicolas Guiterrez
 1836-1842: Juan B. Alvarado
 1842-1845: Manuel Micheltoreno
 1845-1846: Pio Pico

La jenaj homoj tenis la postenon de guberniestro de la usona ŝtato de Kalifornio
 1849-1851: Peter Burnett
 1851-1852: John McDOUGALL
 1852-1856: John Bigler
 1856-1858: J. Neeley Johnson
 1858-1860: John Weller
 1860-1860: Milton Latham
 1860-1862: John Downey
 1862-1863: Leland Stanford
 1863-1867: Frederick LOW
 1867-1871: Henry Haight
 1871-1875: Newton Booth
 1875-1880: William Irwin
 1880-1883: George Perkins
 1883-1887: George Stoneman
 1887-1887: Washington Bartlett
 1887-1891: Robert Waterman
 1891-1895: Henry Markham
 1895-1899: James Budd
 1899-1903: Henry Gage
 1903-1907: George Pardee
 1907-1911: James Gillett
 1911-1918: Hiram Johnson
 1917-1923: William Stephens
 1923-1927: Friend Richardson
 1927-1931: C. C. Young
 1931-1934: James Rolph
 1934-1939: Frank Merriam
 1939-1943: Culburt OLSON
 1943-1953: Earl Warren
 1953-1959: Goodwin Knight
 1959-1967: Pat Brown
 1967-1975: Ronald Reagan
 1975-1983: Jerry Brown
 1983-1991: George Deukmejian
 1991-1999: Pete Wilson
 1999-2003: Gray Davis
 2003-2011: Arnold Schwarzenegger
 2011-2019: Jerry Brown
 2019-nun: Gavin Newsom

External links 
 Listo de Guberniestroj de Kalifornio dum ĝia aparteno al Meksiko  
 Listo de Guberniestroj de Kalifornio 
 La ofico de la gubiernestro tenas TTT-ejon ĉe http://www.governor.ca.gov/state/govsite/gov_homepage.jsp

Eksteraj ligiloj 

 http://www.governor.ca.gov
Galega lingvo

La galega lingvo (ISO-kodo ISO 639-2: glg, ISO 639-1:gl) estas latinida lingvo tre simila al la portugala aŭ, kiel tradicie defendas lingvistiko, dialekto de la portugala.

Ĝi estas parolata precipe en nordokcidenta Hispanio en Galegio. Entute 3 milionoj da homoj parolas ĝin. Ĝi ankaŭ estas ofte parolata en la tre abunda elmigrinta galega diasporo.

Historio 

La galega lingvo estas pli-ol-miljara lingvo kiu pro politikaj cirkonstancoj eniris tunelon de altrudita silentado en la unuaj jardekoj de la 16a jarcento. Iom post iom ĝi iĝis diskriminaciilo kaj kaŭzo de morala kaj korpa sufero de multnombraj generacioj. La seninterrompa parola uzo fare de modestaj homoj kaj la laboro de la elita intelektularo, kiu de la 19a jarcento sukcesis revalorigi ĝin, ebligis la savon de la hodiaŭa ĉefa identiga trajto de galegoj kiu laŭ Prolingua, ĝi estas samtempe esenca bazo de la galega kulturo. La laboro de ĉiuj tiuj homoj ebligis ke hodiaŭ Galegio estas historia nacieco kaj disponas politikan aŭtonomecon. Siavice la diversaj aŭtonomaj registaroj metis la fundamenton por la socia restarigo de la galega lingvo, ĉefe en la kampoj de instruado, administracio kaj publikaj amaskomunikiloj.

Kritiko 
Ekzistas polemiko pri la memstara karaktero de la lingvo. Laŭ opinio de granda parto de lingvistoj, la galega kaj la portugala estas unusola lingvo, dum aliaj konsideras ke post jarcentoj de diverĝo, ĝi povas esti konsiderata memstara. La interkompreniĝo inter ambaŭ variantoj estas sufiĉe facila. La galega ankaŭ estas bone komprenata de hispanlingvanoj.

Reintegrismo 
La polemiko etendiĝas al la literatura normo kaj al la ortografio. La oficialan normon flegas la Reĝa Akademio de la galega lingvo, kies ortografiaj priskriboj estas proksimaj al tiuj de la hispana lingvo. Ekzistas diversaj grupoj kiuj favoras alternativan normon kaj ortografion, pli proksiman al la portugala lingvo, el kiuj ili ankaŭ emas preni la neologismojn. La movado por ortografia unuecigo kun aliaj variantoj de la portugala nomiĝas reintegrismo (reintegracionismo).

Literaturo en la galega 
Rosalía de Castro

Castelao

Manuel Rivas

Helena Villar Janeiro

Begoña Paz

Muziko 
Aŭdeblis kanto en la galega (Midas) dum la Eurovision minorities languages 2022.

Referencoj 
 
Lingvoj laŭ alfabeto
Lingvoj de Hispanio

Vidu ankaŭ 
 Lingvistiko
 Listo de lingvoj
 Lingva familio

Eksteraj ligiloj 
 http://gl.wikipedia.org Galega Vikipedio
 http://www.realacademiagalega.org  Reĝa Akademio de la Galega Lingvo
 http://www.agal-gz.org Asocio Galega de la Lingvo (asocio kiu favoras ortografion pli proksiman al la portugala)
 http://www.aglp.net/ Akademio Galega de la Lingvo Portugala (ankaŭ favora al portugaleca ortografio - Nova ortografio)
 http://www.mdl-galiza.org Movado por la defendo de la lingvo (ankaŭ favora al portugaleca ortografio)
 http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=glg La galega en Ethnologue 
 http://www.bvg.udc.es Virtuala Galega Biblioteko
 http://www.galego.org Organizo favora al la galega (en norma ortografio)
Graham Greene (verkisto)

Graham GREENE (naskiĝis la 2-an de oktobro, 1904, mortis la 3-an de aprilo, 1991) estis brita verkisto de romanoj, rakontoj, dramoj, poemoj, scenaroj, eseoj, vojaĝraportoj kaj infanlibroj. Li apartenis al la modavo de Renouveau catholique.

Biografio 
Li naskiĝis en Berkhamsted, Hertfordshire, kie lia patro estis estro de la loka mezlernejo (kiun frekventis Graham). Li studis en Balliol College, Oxford, kaj lia unua verko (poezia libro) estis eldonita en 1925, dum li ankoraŭ estas studento. En sia aŭtobiografio, li donas multajn detalojn pri malfacila juneco. Post diplomiĝo, li fariĝis katoliko, estis mallongtempe edzo, kaj komencis ĵurnalistan karieron. Li estis i.a. verkisto de filmaj recenzoj, ĝis li kaŭzis la fermon de revuo por kiu li laboris per envolvi ĝin en proceson pri kalumnio pro komento fare de li pri Shirley Temple.

Plej famaj estas liaj psikologie profundaj aventuraj kaj krimaj libroj, kiuj grandparte ankaŭ estis tre sukcese filmigitaj. Liaj romanoj estas verkitaj per moderna  realisma stilo, kaj ofte enhavas personojn ĝenitajn de sindubo kaj vivantajn en povraj aŭ senradikaj cirkonstancoj. La duboj estis ofte religiaj.

La granda komedia talento de Graham Greene montriĝas ĉefe en lia malfrua verkaro.

Verkoj

Romanoj 

 Stamboul Train (1932)
 Brighton Rock (1938)
 The Power and the Glory ("La potenco kaj la gloro", 1940)
 The Heart of the Matter ("La kerno de la afero", 1948)
 The End of the Affair ("La fino de la adulto", 1951)
 The Third Man ("La tria viro", 1950)
 The Quiet American ("La silentema usonano", 1955)
 Our man in Havana ("Nia agento en Havano", 1958)
 The Burnt-Out Case ("La elĉerpita kazo", 1961)
 The Comedians ("La komediistoj", 1966)
 Travels with My Aunt ("Vojaĝoj kun mia onklino", 1969)
 The Human Factor ("La homa faktoro", 1978)
 Dr. Fischer of Geneve ("Doktoro Fiŝer en Ĝenevo")

Vidu ankaŭ 
 Renouveau catholique

Eksteraj ligiloj 
 Graham Greene  en la Projekto por Malferma Katalogo (angle)

Britaj verkistoj
Konvertitoj al katolikismo
Greifswald

Greifswald  estas grava urba komunumo de Germanio. Ĝi apartenas al la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝis la 4-a de septembro 2011 la urbo estis administre sendependa eksterdistrikta urbo, de tiam ĝi estas la administra centro de novkreita distrikto Antaŭpomerio-Greifswald. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

Industrio 
La ekonomio de la iama havenurbo estas i.a. dominita per la produktado de komunikadelektronikaĵoj. Dum la lastaj jaroj la urbo iĝis grava kaj moderna loko teknologia kaj esplorada. Troviĝas tie ĉi (konstrukomenco en 1997) unu el la plej grandaj reaktoroj por prieslplori la nuklean fendadon. La komplekso Wendelstein 7-X ekis labori en 2007.

Historio 
Greifswald estiĝis de post 1199 en la kuro de la setlado de cistercianoj en Eldena. La merkatajn rajtojn ĝi ricevis en 1241, naŭ jarojn poste ankaŭ la urbajn. Sekve ĝi iĝis membro de la Hansa Ligo. En 1456 fonditis la Ernst-Moritz-Arndt-universitato.

En 1648 la urbo ekapartenis al Svedio kaj en 1815 al Prusio.

Vidindaĵoj 
Al la plej konataj vidindaĵoj nombiriĝas tri gotikstilaj brikstilaj kirkoj el la 13-a jarcento: la paroĥaj preĝejoj Sankta Mario kaj Sankta Nikolao kaj la iama paroĥa preĝejo Sankta Jakobo. La ĉefkonstruaĵo altlerneja konstruitis en 1750 barokstile.

La centra bazaro ĉirkaŭatas per domoj kun belaj gabloj en la stilo de floranta gotiko respektive renesanco; krome per la en la 1724-a jaro konstruita urbodomo. Invitas al promenado la parko ĉirkaŭ la ruina Abatejo Eldena, lulilo de la tuta urbo.

Iom da statistiko:

 Situo: 54° 5' 51" NO, 13° 23' 0" OR; proksime al la Balta maro
 Areo: 5.018 hektaroj
 horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

Publikaj institucioj:
 Pomeria Landa Muzeo
 Universitato de Greifswald

Famaj personoj, kiuj vivis en Greifswald:

 Hans Fallada
 Caspar David Friedrich

Eksteraj ligiloj 
  

Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Distrikto Antaŭpomerio-Greifswald
Iamaj eksterdistriktaj urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Hansourboj
GMT

GMT estas la angla mallongigo de Greenwich Mean Time, "Meza Tempo de Grenviĉo", t.e., la tempo ĉe la Reĝa Observatorio de Grenviĉo oriente de Londono, Britio. Tra la observatorio iras la nulmeridiano, la bazo de la horzonoj kaj, kune kun la ekvatoro, de la metodo por mapi lokojn sur la tero.

Horzono, laŭ kutimo, estas specifita kiel horoj post aŭ antaŭ GMT.

La moderna posteulo de GMT estas Universala Tempo Kunordigita (UTK, ankaŭ konata kiel UTC ekster Esperantujo).

Vidu ankaŭ 
 UTK
 Horzono
 Koordinato

Eksteraj ligiloj 
 http://wwp.greenwichmeantime.com 
 http://www.fiz.uni-lj.si/~prsa/astro/seminarji/astro_cas.html  
 http://physics.nist.gov/GenInt/Time/world.html  
 http://hpiers.obspm.fr 

Tempo
Ginger Rogers

Ginger ROGERS, realnome Virginia Katherine McMATH (naskiĝis la 16-an de julio 1911; mortis la 25-an de aprilo 1995) estis usona aktorino kaj dancistino.

Ŝi estas plej konata pro siaj dancfilmoj, en kiuj ŝi aperis kune kun Fred Astaire. Sed ankaŭ en dramecaj filmoj ŝi konvinkis la publikon: Pro la ĉefrolo en la filmo Kitty Foyle (1940) ŝi estis honorata per Oskaro.

Filmoj 
 Flying down to Rio (1933)
 42nd Street (1933)
 The Gay Divorcee (1934)
 Top Hat (1935)
 Roberta (1935)
 Swing Time (1936)
 Shall we Dance (1937)
 The Story of Vernon and Irene Castle (1939)
 Kitty Foyle (1940)

Vidu ankaŭ 
 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Eksteraj ligiloj 

 http://www.reelclassics.com/Actresses/Ginger/ginger.htm 
 http://www.gingerrogers.com  
 http://www.classicactresses.com/ginger.html  

Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Gofero

Gofero estas arbospecio, kiun laŭ Biblio kaj diversaj mitoj uzis Noa por konstrui sian arkeon. La vorto estas uzita nur unu fojojn en la Biblio; Genezo 6:14 diras ke Noa estis konstrui la Arkeon de גפר, gofero, vorto ne aliloke uzita en la Biblio aŭ la hebrea lingvo. Oni ne precize scias, pri kiu hodiaŭa arbo temas, sed ŝajne pri okcident-azia foliarbo.

Arboj
Diluvaj mitoj
Ligno
Gottfried Keller

Gottfried KELLER (* la 19an de julio 1819 en Zuriko, † la 15an de julio 1890 samloke) estis svisa verkisto.

Lia origina deziro, fariĝi pentristo en Munkeno, fiaskis. Li reiris al Svislando, serĉis kontaktojn al politike progreseme liberalaj intelektuloj kaj per stipendio li fine povis sen financaj problemoj studi historion, filozofion kaj literaturon en Germanio. Ekde 1850, li plene dediĉis sin al la verkado; en la jaro 1855 li revenis al Zuriko, kie li de 1861 ĝis 1876 okupis la postenon de urba skribisto.

La verkaro de Gottfried Keller konsistas ĉefe el poemoj, romanoj kaj noveloj. Je la komenco de sia kariero li akuzis en siaj verkoj politikajn kaj sociajn malbonaĵojn, poste li pli kaj pli priskribis la strebadon de siaj protagonistoj al feliĉa vivo kaj socia bonfarto.

Omaĝe al li, la "premio Gottfried Keller" estis kreita de la fondaĵo Martin Bodmer en 1922; tiu plej malnova premio pri literaturo de Svislando estas atribuita ĉiujn du aŭ tri jarojn.

Famaj verkoj 
 Gedichte (poemoj, 1846)
 Neuere Gedichte (poemoj, 1851)
 Der grüne Heinrich (romano, 1854/55; novtekstigo 1879/80)
 Die Leute von Seldwyla (noveloj, 1856; ampleksigita 1873/74)
 Zürcher Novellen (noveloj, 1878)
 Das Sinngedicht (noveloj, 1882)
 Martin Salander (romano, 1886)

En Esperanto aperis 
 La forĝisto de sia feliĉo; Virgino kaj monakino / Trad.: Jakob Schmid. En: Svisa antologio. - Budapest: Literatura Mondo, 1939, p. 86-116
 Arbara kanto ; Vespera kanto ; Vintra nokto ; Nokta silento ; Almozulo ; Adiaŭ / Trad.: Hilda Dresen. En: Svisa antologio. - Budapest: Literatura Mondo, 1939., p. 326-329
 Eugenia / trad.: Reinhard Haupenthal. – Saarbrücken : Iltis-Eld., 1990. – 27 p. – (Iltis-Serioj ; 2, Beletro Tradukita ; 2) ISBN 3-927613-10-X
 Vintra nokto <poemo> / trad.: H. Dresen. – En: Nova Esperanta krestomatio. - Rotterdam : UEA, 1991, p. 443

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.gottfriedkeller.ch 
 http://gutenberg.spiegel.de/autoren/keller.htm 
 http://www.kellerbriefe.ch  
 http://literaturnetz.org/autoren/gottfried_keller  

Svisaj verkistoj
Germanlingvaj verkistoj
Zurikanoj
Göttingen

Göttingen (; esperantigite Gotingeno) estas urbo en Germanio.

Historio 
En la jaro 953 ĝi estis unue menciita, sub la nomo Gutingi. Ĉirkaŭ la jaro 1200 ĝi fariĝis urbo. Ĝi estis membro de la Hansa Ligo de 1351 ĝis 1572. La Universitato de Göttingen malfermiĝis en la jaro 1737. Rilate al ĝi disvolviĝis la literatura grupo Hainbund

Datumoj 
La urbo estas la administra centro de samnoma distrikto.

Loĝantaro: 129.106 (2001)
Situo: 51° 32' NO, 09° 56' OR
Horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

Vidindaĵoj 
(inter aliaj)

Urbomuzeo 
La kolektoj de la urbomuzeo [Städtisches Museum] troveblas en la sola nobela palaco de la urbo. Ĝi nomiĝas "Hardenberger Hof" kaj estis konstruita en la jaro 1592 en renesanca stilo.

Homoj rilataj al la urbo 
 Georg Heinrich Lünemann, klasika filologo
 Richard Adolf Zsigmondy, nobelpremiita kemiisto (mortis en Göttingen)
 Gyula Farkas (instruisto)

Esperanto-movado 
Estas tie Esperanta grupo.

Trafiko 
Norden kaj suden la urbo trajne konektiĝas per la rapidtrajna fervoja linio Hanovro-Würzburg, al aliaj direktoj gvidas lokaj trajnoj. Aŭtomobile ĝi bone atingeblas per la germana aŭtovojo A7 (de nordo al sudo).

Bildaro

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

  
 universitata retejo
 informoj kaj fotoj pri trabfakaj domoj en Göttingen 

 
Distrikto Göttingen
Urboj de Malsupra Saksio
Hansourboj
Gottfried Benn

Gottfried BENN [gotfrid ben] (naskiĝis la 2-an de majo, 1886 en Mansfeld, mortis la 7-an de julio en Berlino, 1956) estis germana verkisto. Li estas grava reprezentanto de la ekspresionismo.

La filo de pastro unue studis teologion kaj filozofion en Marburg kaj poste medicinon en Berlino, kie li eklaboris kiel kuracisto. Sian komencan simpation al la nazia politiko li baldaŭ forlasis, kun la rezulto, ke li ne plu rajtis publikigi. Post la milito li sukcese revenis al la literatura kreado. En la jaro 1951 li estis honorata per la Georg-Büchner-Preis.

Listo de verkoj 
 Morgue (poemoj, 1912)
 Gehirne (noveloj, 1916)
 Fleisch (poemoj, 1917)
 Das moderne Ich (eseoj, 1919)
 Der neue Staat und die Intellektuellen (eseoj, 1933)
 Kunst und Macht (eseoj, 1934)
 Statische Gedichte (poemoj, 1948)
 Doppelleben (membiografio, 1950)
 Fragmente (poemoj, 1951)
 Aprèslude (poemoj, 1955)

En Esperanto aperis 
Parolo ; Vojaĝi ; Augusta jen solecoplen’ ; Asteroj ; Multaj aŭtunoj / trad. de Guido Holz 
En: Übertragungen = Transkondukoj. – Messkirch : Gmeiner, 1988. – p. 89 – 93
ISBN 3-926633-14-X

Eksteraj ligiloj 

 http://www.gottfriedbenn.de 
 http://supervert.com/elibrary/gottfried_benn 
 http://www.gottfriedbenn.com.mx  
 http://www.bautz.de/bbkl/b/benn.shtml 

Benn, Gottfried
Greka literaturo

Greka literaturo estas la literaturo verkita en greka lingvo kaj de grekoj mem. Ĝi plej ofte referencas al la literaturo verkita en antikveco (por tio artikolo Antikva greka literaturo), sed ankaŭ povas aludi al tiu verkita en moderna greka lingvo.

Antikva greka literaturo referencas al la literaturo verkita en la antikva greka lingvo el la plej fruaj tekstoj ĝis la epoko de la Bizanca Imperio. La plej fruaj survivantaj verkoj de antikva greka literaturo, date reen el la komenco de la arkaika periodo, estas la du epopeaj poemoj Iliado kaj Odiseado, kies agado okazas en la Mikena epoko. Tiuj du epopeoj, kun la Homeraj himnoj kaj la du poemoj de Heziodo, nome Teogonio kaj Laboroj kaj tagoj, estas la ĉefaj fondiloj de la greka literatura tradicio kiu pluis en la epokoj de la Klasika, Helenisma kaj Romia periodoj.

La Greka antologio aŭ latine Anthologia Graeca (en moderna greka lingvo Ελληνική Ανθολογία) estas kolekto de poemoj verkitaj en la klasika greka lingvo, plejparte epigramoj, enhavante la tutan periodon de greka literaturo de la antikvo ĝis la orientromia imperio.

Helenlingvaj aŭtoroj 
Alkajo - Arĥiloĥo - Aristofano - Demosteno - Diodoro Sicilia - Esĥilo - Eŭripido - Ezopo - Herodoto - Heziodo - Homero - Kalimako de Kireno - Ksenofono - Lukiano - Marko Aŭrelio - Menandro - Platono - Plutarĥo - Sapfoa - Sofoklo - Tucidido -

Ĝenroj kaj skoloj 
 Helena tragedio

Vidu ankaŭ 
 Ĉefverkoj de Literaturo
 Latina literaturo

Literaturo
World Trade Center

La Mondkomerca Centro ( ) estis sepopo da konstruaĵoj en Novjorko, Usono, kiuj staris sur la insulo Manhatano  inter la jaroj 1972 kaj 2001.

Centro estis la Ĝemelturoj - konstruaĵoj 442-metraj kaj 110-etaĝaj. Je sia konstruo, ili estis la plej altaj en la mondo. Tamen en 1974, en Ĉikago la Sears-Turo superis la ĝemelturojn. La turoj estis nur du konstruaĵoj de la 7-konstruaĵa Mondkomerca Centro, tamen oni ofte nomas la ĝemelturojn mem Mondkomerca Centro. Ili estis uzataj por komerco. Multaj grandaj financaj firmaoj havis oficejojn tie.

En 1993 la turojn atakis teroristoj, kiuj eksplodigis bombon en la subtera aŭtoparkejo. 

La 11-an de septembro 2001, la turoj estis denove atakitaj de teroristoj, kiuj akaparis du aviadilojn el Bostono kaj intence trafis la du plej altajn turojn. El tiuj la Suda Turo kolapsis je la horo 9.59 matene, la Norda Turo kolapsis je la horo 10.28 matene (loka tempo). Krome je la horo 5.20 posttagmeze kolapsis la 174 metrojn alta konstruaĵo n-ro 7 de la Mondkomerca Centro; tiun turon ne trafis aviadilo.

Pri la falokaŭzo de la tri turoj ekzistas pluraj teorioj. Laŭ la oficiala versio ekstreme varmegaj fajroj moligis la ŝtalajn apogilojn de la du plej grandaj turoj kaj ili, post unu ĝis du horoj da brulado, kolapsis; la falon de turo n-ro 7, sep horojn post la unuaj du turoj, oni klarigas per plia fajro. Almenaŭ 2602 homoj mortis tiutage, plejparte oficejaj laboristoj kaj fajro-brigadistoj.

Je 2002 la planado por la loko daŭris, tamen estas konfesite ĉie ke oni ne rekonstruos la ĝemelturojn.

En 2004 simbole ekkonstruiĝis nova turdomo nomita komence Turo de Libero (angle Freedom Tower), fine Unumonda Komerca Centro (angle One World Trade Center), kiu planiĝis denove esti la plej alta en la mondo. Ĝi altas 541,32 metrojn; tio estas 1776 futoj; la mezuro memorigu pri la jaro 1776 de la Usona Revolucio. La centra konstruaĵo altas 335 metrojn kaj havas helikecan formon; sur ĝi estas ŝtaltraba konstruaĵo kun ventocentralo, kiu produktas parton de la elektro bezonata. Sur tiu centralo leviĝas tureto, kiu atingas la menciitan alton.

Luprenanto de la malnova Mondkomerca Centro kaj posedanto de la nova Unumonda Komerca Centro estas Larry Silverstein.

Vidu ankaŭ 
 la apartigan paĝon Monda Komerca Centro.
 Tapiŝo de World Trade Center

Konstruaĵoj en Manhatano
Nubskrapuloj pli ol 350 m
Nubskrapuloj de Novjorko
1973 en Usono
Konstruaĵoj finitaj en 1973
Konstruaĵoj malaperintaj en 2000-2009
Malaperis en 2001
Gustave Eiffel

La franca inĝeniero Alexandre Gustave EIFFEL ([efɛl]) (esperante Aleksandro Gustavo EJFELO) naskiĝis je la 15-a de decembro 1832 en Dijon kaj mortis je la 27-a de decembro 1923 en Parizo. Li estas la konstruinto de la Eiffel-Turo kaj la Statuo de Libereco.

Li studis en la Pariza École des Arts et Manufactures kaj laboris poste en metalurgia entrepreno apud sia hejmurbo. Tie li ekinteresiĝis pri metalaj materialoj. En 1856 li fondis sian firmaon por grandaj ferkonstruaĵoj, kiel ekz. pontoj kaj kupoloj.

La plej granda merito de Gustave Eiffel estis la laŭ li nomata Eiffel-Turo, kiun li konstruigis okaze de la Internacia ekspozicio en 1889. Ĝi fariĝis grava simbolo de Parizo.

Ankaŭ la interna ŝtalskeleto de la Statuo de Libereco, grave simbolo de Novjorko, estis konstruita de li laŭ skulptaĵo de Bartholdi.

La du ĉefaj konstruaĵoj de Eiffel celebris la centjaran datrevenon de du revolucioj: la Statuo de Libereco la usonan Revolucion (1776), donaco de la Franca Respubliko al Usono, kaj la Eiffel-Turo la francan Revolucion (1789).

Laŭ PIV2002 Gustave Eiffel nomiĝas Ejfelo en Esperanto, same kiel la montaro Ejfelo.

Gustave Eiffel kaj Esperanto 
Eiffel estis konata kiel esperantisto. Li diris:

Eksteraj ligiloj 

 Associo Gustave Eiffel 
 Gustave Eiffel en la retejo de la Eiffel-Turo 
 

Francaj inĝenieroj
Framasonoj
Naskiĝintoj la 15-an de decembro
Mortintoj la 27-an de decembro
Grace Kelly

Grace KELLY (naskiĝis la 12-an de novembro 1929, mortis la 14-an de septembro 1982) estis usona aktorino kaj princino de Monako.

Ŝi naskiĝis en Filadelfio, Pensilvanio. Post mallonga teatra kariero ŝi en la jaro 1951 unuafoje aperis en filmo. Grandajn sukcesojn ŝi gajnis interalie en filmoj de Alfred Hitchcock. En 1955 ŝi gajnis Oskaron pro sia rolo en la filmo The country girl. Unu jaron poste ŝi edziniĝis al Rainier la 3-a, la princo de Monako – kaj finis sian kinokarieron. En 1982 ŝi mortis dum aŭtoakcidento en Monako.

Listo de filmoj 

 Fourteen Hours (1951)
 High Noon (1952)
 Mogambo (1953)
 The Country Girl (1954)
 Dial M for Murder (1954)
 Rear Window (1954)
 Green Fire (1954)
 To Catch a Thief (1955)
 The Bridges at Toko-Ri (1955)
 The Swan (1956)
 High Society (1956)

Listo de Premioj 
 Akademia Premio (Oskaro) por plej bona aktorino pro The country girl (1955)
 Premio Ora Globo por plej bona subtena aktorino pro Mogambo
 Premio Ora Globo por plej bona aktorino pro The country girl

Vidu ankaŭ
 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Eksteraj ligiloj 

 
  (recenzo pri la filmo, en kiu ŝi ludas)
  (recenzo pri la filmo, kie ŝi ludis)
  (recenzo pri la filmo, en kiu ŝi ludis)

Usonaj aktoroj
Akademia Premio por plej bona aktorino
Premio Ora Globo
Mortintoj en transportaj akcidentoj
⚭
Makzelulo

Makzeluloj aŭ gnatostomoj (latine Gnathostomata) estas vertebruloj kun makzelo. La grupo konsistas el la sekvantaj grupoj (laŭ kladistika klasifiko):

 kartilagaj fiŝoj (ŝarkoj, rajoj ktp);
 teleostomoj (ostaj fiŝoj kaj kvarpieduloj):
 aktinopterigoj (sturgoj, teleostaj fiŝoj, ktp);
 sarkopterigoj (pulmfiŝoj, celakantuloj kaj kvarpieduloj).

Tiu grupo estas distingenda de la gnatostomoluloj (latine Gnathostomulida), filumo de senvertebraj vermoj.

Eksteraj ligiloj 
 http://tolweb.org/tree?group=Gnathostomata&contgroup=Vertebrata  
 http://www.palaeos.com/Vertebrates/Bones/Gill_Arches/Meckelian.html  
 http://tolweb.org/tree?group=Gnathostomata  

Vertebruloj
Gattaca

Gattaca estas 1997-jara sciencfikcia filmo de la reĝisoro/scenaristo Andrew Niccol, kun Ethan Hawke, Uma Thurman, Jude Law, Gore Vidal kaj Alan Arkin.

Ĝi temas pri vido de la futuro en kiu eŭgenika geninĝenierado ŝanĝis la homan genton ĝis ke infanoj koncipitaj seksume estas anoj de subklaso. La filmo temas pri Vincent, ano de la subklaso, kiu provas defii sian ŝajnan genan sorton. Li uzas DNA-spurojn de kripligita ano de la superklaso por ruze eniĝi en la spacan programon.

La nomo de la filmo venas de GATTACA, arbitra DNA bazpara sinsekvo (G=Guanino, A=Adenino, T=Timino, C=Citozino). La lastatempa eldono de la homa genaro rivelas ke GATTACA, kune kun plejparto de aliaj mallongaj bazparaj sinsekvoj, okazas ofte tra la homa genaro.

Por krei strangan etoson de ĉiea fizika perfekteco, la reĝisoro dungis modmodelistojn kiel kromaktorojn. Plia futureca etoso aldoniĝis per uzado de esperantlingvaj laŭtparolilaj anoncoj; la tradukon faris Miko Sloper el la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 

Esperanto en filmoj
Filmoj aperintaj en 1997
Usonaj sciencfikciaj filmoj
Anglalingvaj filmoj
Malutopioj
Eŭgeniko en fikcio