alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ĉu li?

Ĉu Li?   estas romano originale esperantlingve verkita de Henri Vallienne. La 447-paĝa libro aperis en la jaro 1908 en Parizo ĉe eldonejo Hachette.  En 1938 reeldoniĝis ĉe Literatura Mondo (Budapeŝto) parto de la libro, reverkita fare de Kolomano Kalocsay. La restanta parto ĝis nun ne estas disponebla  

Kune kun Kastelo de Prelongo tiuj du romanoj estas la unuaj originalaj romanoj en Esperanto .

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/Ĉ en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Ĉu Li? (1908), reta libro de Inko 
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Esperantlingvaj romanoj
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1938
Eldonaĵoj de Literatura Mondo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Nordokcidenta Anglio

Nordokcidenta Anglio () estas unu el la regionoj de Anglio.

Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj instancoj.

Metropolaj kantonoj 
 Pligranda Manĉestero
 Merzejflanko

Kantonoj 
 Kumbrio
 Lankaŝiro
 Ĉeŝiro

Unuaraj instancoj 
 Blackburn with Darwen
 Blackpool
 Halton
 Warrington

Metropolaj distriktoj 
 Bolton
 Bury
 Knowsley
 Liverpool
 Manchester
 Oldham
 Rochdale
 St Helens
 Salford
 Sefton
 Stockport
 Tameside
 Trafford
 Wigan
 Wirral

Nordokcidenta Anglio kaj Esperanto 
 Nordokcidenta Esperanto-Federacio

Vidu ankaŭ 
 Loka regado kaj administrado en Britio
 Kanalo Bridgewater
 Peninoj

Eksteraj ligiloj 

 Mapoj de la regionoj
Nordorienta Anglio

Nordorienta Anglio () estas unu el la anglaj regionoj.

Ĝi estas dividitaj en pluraj administraj instancoj:

Metropolaj kantonoj 
 Tajno kaj Ŭiro

Kantonoj 
 Durhamo
 Nordumberlando

Unuaraj instancoj 
 Darlingtono
 Hartlepolo
 Midelsboro
 Redkaro kaj Klivlando
 Stoktono sur Tiso

Metropolaj distriktoj 
 Gateshead
 Newcastle Upon Tyne
 North Tyneside
 South Tyneside
 Sunderland

Superrigarde 
Numeroj laŭ la mapo dekstre:

 Nordumberlando
 Newcastle upon Tyne (Tyne and Wear)
 Gateskapo (Tyne and Wear)
 North Tyneside (Tyne and Wear)
 South Tyneside (Tyne and Wear)
 Urdo de Sunderlando (Tyne and Wear)
 Kantono Durhamo
 Darlingtono (Tees Valley)
 Stockton-on-Tees (Borough) (Tees Valley)
 Hartlepolo (Tees Valley)
 Redkaro kaj Klevlando (Tees Valley)
 Midelsboro (Tees Valley)

Eksteraj ligiloj 

 Mapoj de la regionoj

Vidu ankaŭ 
 Loka regado kaj administrado en Britio
 Peninoj

 
Regionoj de Anglio
Henri Farman

Henri FARMAN (26-a de majo, 1874 - 18-a de julio, 1958) estis aviadisto.

Naskita en Parizo, Francio. Li estis la filo de korespondanto de angla ĵurnalisto laboranta en Parizo. Farman lernis pentrarton ĉe École des Beaux Arts, sed rapide obsediĝis de novaj meĥanikaj inventoj kiuj rapide aperadis en la fino de la 19a jarcento. Ĉar lia familio havis sufiĉajn monajn rimedojn, li povis pluflegi siajn ŝatokupojn kiel amatora sportisto. En la jaroj 1890-aj li iĝis ĉampiona ciklisto, kaj je la jarcentŝanĝo li malkovris la motoran konkuradon.

Kiam Charles Voisin ekproduktis vendendan motoraviadilon en 1907, Henri Farman estis inter la unuaj aĉetintoj. Li atingis la rekordon de plej longa flugo en Eŭropo, kaj en 1908 daŭrigis partoprenante la unuan flugkonkuradon en Eŭropo. Elpensinte sian propran aviadilon je la 29-a de majo, 1908, li flugigis la unuan pasaĝeron en Eŭropo. Partnere kun siaj du fratoj li ekkonstruis ege sukcesan kaj novelpensitan aviadilfabrikon. Ilia 1914-a modelo estis abunde uzata por milita observado dum la Unua mondmilito. La aviadilkonstrua firmao de Farman Goliath estis la unua aertransporta kompanio sur longa distanco, ekante regulajn flugojn Parizo-Londono je la 8-a de februaro 1919.

Li estis nomita kavaliro de la Légion d'honneur (Franca honora legio, oficala ŝtata meritularo) en 1919 kaj emeritiĝis en 1937 kiam la franca registaro ŝtatigis la aviadan industrion.

Henri Farman mortis en Parizo je la 18-a de julio 1958 kaj estas entombigita en Cimetière de Passy, Parizo, Francio.

Eksteraj ligiloj 

 Pri la gefratoj Farman 

Naskiĝintoj en Parizo
Mortintoj en Parizo
Britaj aviadistoj
Francaj aviadistoj
Flugpioniroj
Pioniroj de la aŭtomobilindustrio
Francaj inĝenieroj pri aviado‎
Francaj aŭtomobilaj inĝenieroj
Kavaliroj de la Honora Legio
Francaj biciklistoj
Francaj entreprenistoj
Anglodevenaj francoj
Polko-mazurko

Polko-mazurko estas danco, muzike simila al la mazurko kaj dance al la polko. Multajn polko-mazurkojn komponis Johann Strauss.

Polaj dancoj
Mazurko

Mazurko estas pola popoldanco, en 3/4-takto kaj grava motivo de la pola muziko. Ĝi estas opiniata kiel plej poleca danco kune kun polonezo. Laŭ ekzemple Cyprian Norwid ĝi esprimas la tutan polan "fatalan" kaj "belegan" senton. Ĝi estas plej malnova pola danco kaj ĝia komenco estas eble en la malfrua antikva epoko. Mazurko estas la pola himno  (Mazurko de Dąbrowski) kaj aliaj polaj kantoj kiel .

Plej grandaj komponistoj de mazurko estis:
 Mikołaj Gomółka
 Karol Kurpiński
 Maria Szymanowska
 Fryderyk Chopin
 Stanisław Moniuszko
 Pjotr Iliĉ Ĉaikowski
 Henryk Wieniawski
 Aleksandr Borodin
 Władysław Żeleński
 Karol Szymanowski
 Witold Lutosławski
 Grażyna Bacewicz

Aliaj formoj de mazurko estas mazur, oberko kaj kujaviako.

Vidu ankaŭ polonezon.

Eksteraj ligiloj 

 http://home.att.ne.jp/banana/fpshoko/home/news_3.htm  
 http://www.volkstanz.at/Volkstaenze/Einteilung/Alphabetisch/N/Niederbayrische_Mazurka.html  
 http://attambur.com/Recolhas/cabo_verde.htm 

Polaj dancoj
Polaj vortoj kaj esprimoj
Polonezo

Polonezo estas pola popoldanco en 3/4-takto; ĝi originas el malrapida antaŭdanco al rapida postdanco, kiu poste iĝis la mazurko. Ĝi estis opiniata kiel plej poleca muzika motivo, esprimanta plej grandan celebron de la animo de la pola nacio (kiel priparolis ĝin ekzemple Cyprian Norwid).

La polonezo eniris ankaŭ la klasikan muzikon; ekde la malfrua mezepoko. Inter la plej grandaj komponistoj de polonezoj estis:
 Mikołaj Gomółka
 Johann Sebastian Bach
 Ludwig van Beethoven
 Michał Kleofas Ogiński
 Karol Kurpiński
 Franz Schubert
 Frédéric Chopin
 Stanisław Moniuszko
 Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij
 Miĥail Glinka
 Modest Musorgskij
 Karol Szymanowski

Dum la 19-a jarcento la polonezo estis tre populara danco en la salonoj eŭropaj. Ĝi estas trovebla en rusaj komponaĵoj (plejparte en operoj) kaj en opero de Jacques Offenbach ("Les contes d'Hoffman").

Polaj dancoj
William Hazlitt

William HAZLITT (naskiĝis la  en Maidstone, mortis la  en Londono) estis angla verkisto.

Lia verkaro konsistas el eseoj, raportoj kaj kritikoj pri literaturo, arto kaj politiko. Ĉion karakterizas klara kaj sprita lingvaĵo.

Listo de verkoj

Characters of Shakespeare's Plays (1817)
Lectures on the English Poets (1818)
Lectures on the English Comic Writers (1819)
Lectues on the Dramatic Literature of the Age of Queen Elizabeth (1820)
Table Talk, Essays of Men and Manners (1822)
Liber amoris, or New Pygmalion (1823)
The Spirit of the Age (1825)
The Plain Speaker (1826)

Anglaj verkistoj
Anglaj eseistoj
Anglaj literaturkritikistoj‎
Anglaj pentristoj
Anglaj filozofoj
Friedrich Gerstäcker

Friedrich GERSTÄCKER [fridriĥ GEsteke] (naskiĝis la 10-an de majo, 1816 en Hamburgo, mortis la 31-an de majo, 1872 en Braunschweig) estis germana verkisto.

Pro aventuremo li dum pluraj jaroj vojaĝadis tra Usono, Suda Ameriko kaj Aŭstralio. Siajn spertojn li fiksis en taglibroj kaj vojaĝraportoj, sed ankaŭ en aventuraj rakontoj kaj romanoj, kiuj ekz. influis la verkadon de Karl May.

Listo de verkoj 
 Streif- und Jagdzüge durch die Vereinigten Staaten Nord-Amerikas (taglibro, 1844)
 Die Regulatoren von Arcansas (romano, 1846)
 Mississippibilder (vojaĝraporto, 1847)
 Die Flusspiraten des Mississippi (romano, 1848)
 Gold (romano, 1858)
 Hell und Dunkel (rakontoj, 1859)
 Unter dem Äquator (vojaĝraporto, 1860)
 Wilde Welt (rakontoj, 1865-1867)
 Der Erbe (romano, 1867)
 Unter den Penchuenchen (romano, 1867)
 Das Wrack des Piraten (romano, 1870)
 In Mexico (vojaĝraporto, 1871)

En Esperanto aperis 
La Ŝipĉarpentisto : rakonto el la marista vivo / El germana lingvo trad. Egruho (Teodor Jung). Ilustr. de Georg Zimmer. - Horrem bei Köln: Heroldo de Esperanto, 1928. - 59 p. : ilustr. – (IIlustrita Biblioteko ; 6/7)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.gerstaecker-museum.de Muzeo de Gerstäcker (en la germana lingvo))
 http://gutenberg.spiegel.de/autoren/gerstaec.htm tekstoj de Friedrich GERSTÄCKER
 http://www.litlinks.it/g/gerstaecker.htm  
 http://www.friedrich-gerstaecker.de 

Gerstäcker, Friedrich
Spesmilo

Spesmilo (₷, Sm). monunuo en la internacia helpa monsistemo decimala, proponita en 1907 de René de Saussure kaj uzita antaŭ la Unua mondmilito de Esperantistoj, ĉefe de la Ĉekbanko Esperantista.

1 Spesmilo = 10 Spescentoj = 100 Spesdekoj = 1000 Spesoj. 1 Spesmilo estis egala al 0,733 gramoj aŭ 0,02356 francaj uncoj da pura oro, duondolaro, unu rublo, 2,50 svisaj frankoj ktp.

La radika unuo estis la speso. Ĝi estis tre malgranda por eviti onajn nombrojn (eĉ en septembro de 2011, la supre nomita unuspesa orkvanto valoris 0,043 usonajn dolarojn, 0,037 svisajn frankojn aŭ 1,3 rublon)..

Neveraj spesmilbiletoj povus esti uzataj en Esperanta versio de la ludo Monopolo.

Spesmilsigno 

La "Sm"-monogramo (emblemo) aspektas kiel majuskla «S», el kies malsupra «vosto» plufluas minuskla manskriba «m»; ambaŭ kutime kursivaj. (Pro kursivklino eblas misinterpreti ĝin kiel «mS».)

Ĝi estas uzata ĉefe bilde aŭ en diversaj mondokumentoj; en flua teksto kutime oni uzas kompostitan per apartaj literoj kombinaĵon «Sm»; uzo de la aparta signo estas malofta en flua teksto, verŝajne ĝi aperas nur kiam ĝi estas tipografie ebla.

Oni aldonis la monogramon en 2009 al Unikodo kaj al la samenhava internacia normo ISO 10646 kun la kodo .

Proverboj 
Ekzistas pluraj proverboj pri speso en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

Vidu ankaŭ 
 Esperantismo kaj mono
 Stelo (monunuo)
 Bitmono

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 "Streboj al internacia mono", el "Franca Esperantisto", januaro 1994
 Provo por esperanta versio de l' Monopolo

Esperanto-movado
Komerco per Esperanto
Mono
Paul Painlevé

Paul PAINLEVÉ (naskiĝis la  en Parizo; mortis la  en Parizo) estis franca politikisto kaj fama matematikisto, spertulo pri aviado, prezidanto de la Académie des sciences (Akademio de Sciencoj de Francio)
lerninto de la École Normale Supérieure (franca altlernejo por ontaj instruistoj), profesoro ĉe Sorbonne kaj ĉe Polytechnique,

Profesie li estis implikita en la evoluo de la kompleta solvo de duaordaj diferencialaj ekvacioj kies koeficientoj estas polinomaj, kaj kontribuis al la ĝenerala relativeco kaj la studo de la problemo de la tri korpoj.

Li elektiĝis al la Académie des sciences en 1900. Politikan karieron li ekis okaze de la "Dreyfus afero". Li elektiĝis unuafoje kiel deputito en 1910, fariĝis ministro pri instruado en 1915, pri milito en 1917 kaj ĉefministro (Konsilia prezidanto) samjare por du monatoj. En 1924 li fariĝis prezidanto de la Nacia asembleo, kaj en la sekvaj jaroj estis denove ĉefministro kaj ministro de la milito. Dum lia regado estis iniciatita la Maginot-linio, milita defendolinio kontraŭ Germanio kaj Italio, kiu montriĝis tute malefika en 1940. En 1930 li estis la unua ministro de aviado, samtempe li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio.

Por la Deka UK en Parizo en 1914, li estis planita doni la salutparolon.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 953 Painleva

Francaj politikistoj
Francaj matematikistoj
Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Lawrence Mee

Lawrence MEE (laŭ propra esperantigo Lorens' Mi; naskiĝis la 24-an de februaro 1922 en Broughton, mortis la 27-an de oktobro 2002 en Manchester, Britio) estis brita esperantisto, dumviva UEA-membro, vic- kaj fakdelegito.

Mee estis la edzo de esperantistino Audrey Childs-Mee. En 1985 li estis kunfondinto de Internacia Komerca kaj Ekonomia Fakgrupo (IKEF) kaj komence ĝia Ĝenerala Sekretario. De 1999 li estis ano de la Internacia Sciencista Kolegio de AIS San-Marino. De 1973 ĝis 1976 Mee estis oficisto en la Centra Oficejo (CO) de UEA en Roterdamo.

Verkoj 
 1989: Interetna vortaro de ordinara Esperanto (2a eld., 1a nekonata).
 1992: La komputoro en propra fono (1992)
 1992, 1994: Toponimia Terminaro (1992, 2a plil. eld. 1994).

Eksteraj ligiloj 
 Nekrologo en La Brita Esperantisto 
 La stelo, artikolo de Lawrence Mee en Monato.

Referencoj 

Britaj esperantistoj
AIS
Buckinghamshire

Buckinghamshire estas unu el la graflandoj de Anglio Ĝi situas en la regiono sudorienta Anglio. La ĉefurbo estas Aylesbury.

Laŭ la stato de la jaro  en la graflando vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Industrio - agrikulturo, meblaro, brikoj, presado.

Urboj kaj vilaĝoj 

 Amersham
 Aylesbury
 Beaconsfield
 Bourne End
 Buckingham
 Chesham
 Flackwell Heath
 Great Missenden
 Haddenham
 High Wycombe
 Marlow
 Princes Risborough
 Wendover
 West Wycombe
 Winslow
Cheshire

Cheshire estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono nordokcidenta Anglio. La ĉefurbo estas Chester (Ĉestro).

 Loĝantaro -  (en 2000).
 Areo - 

Industrio - agrikulturo, aŭtomobiloj, petrokemiaĵoj

Urboj kaj vilaĝoj 
 Acton, Alderley Edge, Alsager, Aldford, Astbury, Audlem
 Barton, Beeston, Bickerton, Bollington, Bucklow Hill, Bunbury, Burton (Willaston), Burton (Taporley)
 Chester, Congleton, Crewe
 Disley
 Elworth
 Farndon, Frodsham
 Gawsworth, Great Budworth
 Kelsall, Kerridge, Knutsford
 Langley, Ledsham, Lower Peover
 Maklesfildo (Macclesfield), Malpas, Marston, Middlewich, Mobberley
 Nantwich, Neston, Northwich
 Parkgate, Peckforton, Poynton, Prestbury
 Sandbach, Siddington, Stretton, Styal, Swettenham
 Tarporley, Tarvin, Tattenhall, Timbersbrook
 Warburton, Warmingham, Weaverham, Willaston, Wilmslow, Winsford, Wybunbury

Vizitindaĵoj 
 Adlington Hall
 Arley Hall
 Capesthorne Hall
 Dunham Hall
 Elton Hall
 Gawsworth Hall
 Holt Castle
 Lyme Hall, Lyme Park
 Little Moreton Hall
 Moss Hall
 Peover Hall
 Tabley House
 Tatton Hall, Tatton Park
 Beeston Castle
 Cholmondley Castle
 Peckforton Castle
 Sandbach Crosses
 Jodrell Bank
 Ellesmere Port Boat Museum
 Quarry Bank Mill, Styal
 Macclesfield Forest
 Ness Botanic Gardens
 Tegg's Nose Country Park
 Shropshire Union Canal
 Trent and Mersey Canal
 Anderton Boat Lift

Graflandoj de Anglio
Worcestershire

Worcestershire estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono West Midlands. Ĉefurbo estas Worcester.

Urboj kaj vilaĝoj 
Broadwas
Bromsgrove
Droitwich Spa
Great Malvern
Kington, Kidderminster
Little Malvern
Malvern Link, Malvern Wells
Naunton Beauchamp
Redditch
Upton Snodsbury
 Worcester
Wychbold

Vizitindaĵoj 
Avoncroft Muzeo de Historiaj Konstruaĵoj
Katedralo Worcester
Leigh Court Tithe Barn
Rivero Teme

Lokaj produktoj 
La graflando ankaŭ famas pro kelkaj ne-agrikulturaj produktoj. La urbo Worcester kaj la ĉirkaŭa graflando estas plej konata pro tipa loka saŭco kaj pro siaj porcelanfabrikoj. La saŭco, konata kiel Vorcestera saŭco, estas bongustiga miksaĵo el vinagro, soja saŭco, anĉovoj kaj spicoj, uzata por spici diversajn manĝaĵojn kaj la koktelon Bloody Mary ("Sanga Maria") kiu estas trinkata tutmonde. Vegetarana alternativo por la saŭco (sen anĉovoj) estas Hendersona reliŝo.
 

 

 
West Midlands
Graflandoj de Anglio
Hertfordshire

Hertfordshire (esperante Hertfordŝiro aŭ Hartfordŝiro) estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono sudorienta Anglio. La ĉefurbo estas Hertford.

 Loĝantaro -  (en 2000).
 Areo - 

Industrio - agrikulturo, hortikulturo, bierfarado, papero, presado, elektroniko, medikamentoj, aerokosmo.

Komunumoj 
 Letchworth
 Welwyn Garden City

Vidindaĵoj 
 Abatejo de Sankta Albano

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

 http://www.hertsdirect.org 
 http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10042082 
 http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10001699 
 http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10135590&c_id=10001043 

 

 

 
Graflandoj de Anglio
Hampŝiro

Hampŝiro - angle Hampshire - estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono sudorienta Anglio. La ĉefurbo estas Winchester.

Loĝantaro -  (laŭ la stato de )

Areo - 

Industrio - agrikulturo, ŝipkonstruado, rafinejoj, kemiaĵoj, medikamentoj, elektroniko.

Urboj kaj vilaĝoj 
 Alton, Andover, Ansty
 Barton on Sea, Basingstoke, Beaulieu (Hampshire), Bishop's Waltham
 Chawton
 Dibden Purlieu
 East End, Lymington (Hampshire), East End, Newbury (Hampshire), East End, Petersfield (Hampshire), Eastleigh, Easton, Exton
 Fareham, Farnborough, Fawley, Fyfield
 Gosport, Greatham
 Hambledon, Havant, Hayling Island, Highcliffe, Holt End, Hook, Hursley, Hythe
 Langley, Little London, Andover (Hampshire), Little London, Tadley (Hampshire), Long Common, Lymington
 Martin, Milford on Sea, Mount Pleasant
 Netherton, New Alresford, Newbridge, New Milton
 Odiham
 Portsmouth
 Romsey
 Shirrell Heath, Southampton, Steventon
 Tadley, Totton, Turgis Green, Twyford
 Waterlooville, Wickham, Winchester

Vizitindaĵoj 
 Abatejo Beaulieu
 HMS Victory
 Mottisfont Abbey
 New Forest Museum
 South Downs Way, longdistanca vojeto por piedirantoj

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
  ()
 http://www.hants.gov.uk/hcc  
 http://www.hants.gov.uk  
 http://www.hampshire.gov.uk  
 http://www.bbc.co.uk/hampshire

Referencoj 

Sud-orienta Anglio
Graflandoj de Anglio
Gloucestershire

Gloucestershire (Glosterŝiro) estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono sudokcidenta Anglio. La ĉefurbo estas Gloucester.

Loĝantaro -  (j. 2000).

Areo - 

Industrio - agrikulturo, frukto, inĝenier-arto.

Urboj kaj vilaĝoj
 Bibury

Bildaro

Urbo Gloucester
Tewkesbury
Cheltenham
Cotswold
Stroud
Forest of Dean
South Gloucestershire

 

 

 
Graflandoj de Anglio
Essex

Essex estas unu el la graflandoj de Anglio (provincoj de Anglio). Ĝi situas en la regiono oriento de Anglio. La ĉefurbo estas Chelmsford.

En ekonomio elstaras industrio, agrikulturo, elektroniko, aŭtomobiloj, turismo.

Vidindaĵoj

Servoj
 Universitato de Essex

Anglosaksa regno 
Dum la frua anglosaksa epoko Essex estis sendependa regno. Ĝiaj reĝoj estis:
 Aescwine (m. ĉ.587)
 Sledd (m. antaŭ 604)
 Saebert kaj Sexred (m. ĉirkaŭ 616) - mortigataj dum batalo kontraŭ Wessex
 Sigeberht la malgranda (617 - antaŭ 653)
 Sigeberht la bona (ĉ. 653 - 660)
 Swithelm (660 - 664)
 Sighere (664 - 683)
 Sebbi (664 - ĉirkaŭ 694)
 Sigeheard kaj Swaefred (ĉ. 694 - ĉirkaŭ 709)
 Offa (709)
 Saelred (ĉ. 709 - 746)
 Swæfberht (kunreĝo ĉirkaŭ 715 - 738)
 Swithred (746 - 758)
 Sigeric (758 - 798)
 Sigered (798 - 825) kiu dum siaj lastaj jaroj regis sub la reĝo de Mercia

Pri la plejparto de la reĝoj oni scias malmulte krom la nomoj.

Ĉ. 825 Egbert, reĝo de Wessex, venkis Mercia kaj Essex iĝis parto de lia regno.

La distriktoj de la graflando (provinco) Essex 
 Harlow - en tiu urbo post la referendumo pri la Briteliro estis murdita 43jara polo pro la uzado de pola lingvo surstrate fare de 20persona grupo de britaj dekkelkjaruloj ().

 Epping Forest
 Brentwood
 Basildon
 Castle Point
 Rochford
 Maldon
 Chelmsford
 Uttlesford
 Braintree (Essex)
 Colchester
 Tendring
 Thurrock (unitary authority)
 Southend-on-Sea (unitary authority)

Esperanto en Essex 
Tie Mary L. Blake gvidis Esperanto-kurson komence de la 20-a jarcento.

 

 

 
Anglio
Historio de Anglio
Graflandoj de Anglio
Warwickshire

Varikŝiro estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono Okcidentaj Mezlandoj. La ĉefurbo estas Warwick, sed la plej granda urbo estas Nuneaton. Krome el la graflandaj urboj internacie aparte konatas Stratford-upon-Avon, en kiu vivis la verkisto Vilhelmo Ŝekspiro.

 Loĝantaro -  (en 2000).
 Areo - 

Industrio - agrikulturo,turismo, inĝenier-arto.

Urboj kaj vilaĝoj
 Atherstone - Alcester
 Bedworth - Brandon
 Coleshill
 Henley-in-Arden
 Kenilworth
 Leamington Spa
 Marlcliff - Mancetter - Marston - Marston Doles - Marton
 Nuneaton - Napton-on-the-Hill
 Polesworth
 Rugby
 Shipston-on-Stour -Southam - Stratford-upon-Avon
 Warwick

Vizitindaĵoj
 Mary Arden's House
 Warwick Castle
 Kenilworth Castle
 Rugby School

 
West Midlands
Graflandoj de Anglio
Surrey

Surrey (esperante Surio) estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono sudokcidenta Anglio. La najbaraj provincoj estas Granda Londono, Kent, East Sussex, West Sussex, Hampshire kaj Berkshire. Laŭ la stato de , en la graflando vivis  loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La ĉefurbo estis historie Guildford, sed la administrejo estis ekde 1791 en Newington kaj ekde 1893 en Kingston-upon-Thames, kiu tamen jam el 1965 apartenas al la areo de Granda Londono. Ĝi moviĝis al Reigate komence de 2021.

Surrey estas dividita en 11 komunumoj kaj distriktoj: Elmbridge, Epsom kaj Ewell, Guildford, Mole Valley, Reigate kaj Banstead, Runnymede, Spelthorne, Surrey Heath, Tandridge, Waverley, Woking.

Industrio
Gravas agrikulturo, sed la graflando estas ĉefe loĝeja areo kaj oni ofte laboras en Granda Londono.

Urboj kaj vilaĝoj
Laŭ la censo de 2011, Surrey havas populacion de proksimume 1,1 milionoj da homoj. Ĝia plej granda urbo estas Woking, kun 105 367 loĝantoj (same laŭ la censo de 2011); Guildford estas dua kun 77 057. La tria estas Walton-on-Thames kun 66 566 homoj. Urboj de inter 30 000 kaj 50 000 loĝantoj estas Ewell, Esher, kaj Camberley.

Guildford ofte estas rigardita kiel la historia graflanda ĉefurbo, kvankam la administrejo estis movitaita al Newington en 1791 kaj al Kingston ĉe la Tamizo en 1893. La administrejo de la graflanda konsilantaro estis ekster la limoj de la graflando ekde aprilo 1965, kiam Kingston kaj aliaj areoj estis inkluditaj al Granda Londono. La administrejo moviĝis al Reigate komence de 2021.

 Abinger Common, Abinger Hammer, Addlestone, Albury, Alfold, Ash, Ashford, Ashtead
 Bagshot, Banstead, Betchworth, Bisley, Bletchingley, Blindley Heath, Bramley, Brockham, Buckland, Burgh Heath, Byfleet
 Camberley, Capel, Caterham, Chaldon, Charlwood, Chertsey, Chiddingfold, Chipstead, Chobham, Christmaspie, Churt, Claygate, Cobham, Cranleigh
 Dorking, Dormans Land, Dunsfold
 Earlswood, East Clandon, East Horsley, Effingham, Egham, Elstead, Englefield Green, Epsom, Esher, Ewell, Ewhurst
 Farncombe, Farnham, Fetcham, Forest Green, Frensham, Frimley
 Godalming, Godstone Green, Gomshall, Great Bookham, Guildford
 Hascombe, Haslemere, Headley, Hersham, Hindhead, Holmbury St Mary, Holmwood, Hooley, Horley, Horsell, Hurst Green
 Kingswood, Knaphill
 Leatherhead, Limpsfield, Lingfield, Little Bookham
 Merrow, Merstham, Mickleham, Milford
 Normandy, Nutfield
 Ockham, Ockley, Onslow Village, Ottershaw, Oxshott, Oxted
 Peaslake, Pirbright, Pyrford, Puttenham
 Redhill, Reigate, Ripley, Rowley,
 Salfords, Send, Shalford, Shepperton, Shere, Shottermill, South Godstone, Staines, Stoke D'Abernon
 Tadworth, Tandridge, Thames Ditton, Thorpe, Tilford, Tongham
 Virginia Water
 Walton-on-Thames, Walton-on-the-Hill, Wanborough, Warlingham, West Clandon, West Horsley, Westcott, Weybridge, Whyteleafe, Windlesham, Wisley, Witley, Woking, Woldingham, Wonersh, Worplesdon, Wotton

Vidu ankaŭ 
 Kopsado
 Universitato de Surrey

 

 

 
Graflandoj de Anglio
Somerset

Somerset estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono sudokcidenta Anglio. Ĉefurbo estas Taunton. 

La graflanda devizo Sumorsǣte ealle (ĉiuj homoj de Somerset) devenas el la anglosaksa lingvo - ĝi bildigas, iom simpligite al nur tradiciaj latinlingvaj literoj - ankaŭ sur rubando de la graflanda blazono.

 Industrio - agrikulturo, inĝenier-arto, trinkaĵoj – ĉefe cidro, piedvestoj, manĝaĵpreparado

Distriktoj

 South Somerset
 Somerset West and Taunton
 Sedgemoor
 Mendip
 Bath and North East Somerset (Unuara Instanco)
 North Somerset (Unuara Instanco)

Komunumoj
 Axbridge
 Burnham-on-Sea
 Crewkerne
 Cheddar
 North Petherton

 

 

 
Graflandoj de Anglio
Sud-okcidenta Anglio
Northamptonshire

Northamptonshire estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono East Midlands. La ĉefurbo estas Northampton.

Loĝantaro -  (en 2000).

Areo - 

Industrio - agrikulturo, presado, inĝenier-arto.

Urboj kaj vilaĝoj
 Brackley, Braunston, Burton Latimer
 Corby
 Daventry, Desborough
 Fotheringhay
 Kettering
 Lowick
 Marston St. Lawrence, Middleton, Moulton
 Naseby, Northampton
 Oundle
 Rothwell (Northamptonshire)
 Thrapston
 Towcester
 Wellingborough

Vizitindaĵoj
 Althorp
 Boughton House
 Burghley House
 Canons Ashby House - National Trust
 Castle Ashby
 Cottesbrooke Hall
 Deene Park
 Elton Hall
 Holdenby House
 Kelmarsh Hall
 Kirby Hall
 Lamport Hall
 Naseby Field
 Nene Valley Railway
 Northampton & Lamport Railway
 Rockingham Castle
 Rushton Triangular Lodge
 Stanford Hall
 Stoke Bruerne Canal Museum

 

 

 
East Midlands
Graflandoj de Anglio
Northumberland

Northumberland (Notumberlando) estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono nordorienta Anglio. La ĉefurbo estas Morpeth.

 Loĝantaro -  (j. 2008).
 Areo - 
 Industrio - agrikulturo, fiŝkaptado, karbminado, forsto-kulturo.

Urboj kaj vilaĝoj 
 Alnwick
 Bamburgh Bardon Mill Belford Bellingham Berwick-upon-Tweed Brampton, Brandon, Northumberland
 Chesters Chollerford Corbridge Craster
 Dalton, Hexham, Northumberland, Dalton, Ponteland, Northumberland
 Elsdon Embleton
 Falstone
 Greenhaugh Greenhead
 Haltwhistle, Hartley, Haydon Bridge Hexham Highfields, Horsley, Prudhoe, Northumberland, Horsley, Redesdale, Northumberland, Housesteads
 Ingram
 Langley, Linton, Longhorsley, Lowick, Lynemouth
 Mindrum, Morpeth, Murton
 Netherton
 Rothbury
 Seahouses Shipley, Northumberland, Stonehaugh
 Vindolanda
 Wooler

Vizitindaĵoj 
 Cheviot Hills
 Churnsike Lodge
 Cragside
 Dunstanburgh Castle, National Trust
 Farne Islands, National Trust
 Hadrian's Wall
 Hexham Abbey
 Kielder Water
 Lindisfarne
 North Pennines AONB - Regiono de elstara natura beleco
 Northumberland National Park

Famuloj 

 Grace Darling
 George Stephenson
 Gordon Sumner
 Turner

Vidu ankaŭ 
 Northumbria dialekto

 

 

 
Graflandoj de Anglio
Nottinghamshire

Nottinghamshire estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono East Midlands. La ĉefurbo estas Nottingham.

Loĝantaro -  (j. 2000).

Areo - 

Industrio - agrikulturo, teksaĵoj, karbminado, kemiaĵoj.

Urboj kaj vilaĝoj
 Beckingham, Beeston, Bilsthorpe, Bingham, Blyth
 Clipstone, Collingham, Colston Bassett
 East Markham, Edwinstowe, Epperstone
 Farndon
 Gringley on the Hill
 Harworth
 Kirkby in Ashfield
 Laxton
 Mansfield Woodhouse, Market Warsop
 Newark-on-Trent
 Oxton
 Radcliffe on Trent, Ravenshead, Retford
 Southwell, Stapleford, Staunton in the Vale, Sutton in Ashfield
 Tŭford
 Walkeringham, Wellow, West Bridgford, Winkburn, Worksop

Vizitindaĵoj
 Southwell Minster
 Sherwood Forest

Vidu ankaŭ: Robin Hood

 

 

Nottinghamshire
East Midlands
Graflandoj de Anglio
Ĝangalo

Ĝangalo (el la hindia ज۬गल ĝaṅgal = arbaro) kutime estas densa arbaro de varma, malseka klimato, precipe de musonaj landoj. Ĉirkaŭ 6% da la landmaso de la Tero klasifikiĝas tiel, kiel ĝangalo. Ĝangaloj estas vitalaj por apogi la ekologiajn sistemojn de la Tero kiel ili scias ĝin. Ĉirkaŭ 40% da tutaj specioj loĝis en ĝangala ĉirkaŭaĵo.

La vorto "ĝangalo" origine devenas el la sanskrita vorto "jangala", signifanta malŝparlando. En multaj lingvoj de la hindia subkontinento, inkluzive de hindia anglalingvo, la vorto ĝenerale signifas iu ajn sovaĝan, nevartindan, aŭ nekultivindan kamparon, inkluzive de arbaro, veprolando, aŭ dezerto-pejzaĝoj.

Vidu ankaŭ 

 La libroj de ĝangaloj

Referencoj 

Praarbaroj
Tibeta lingvo

La tibeta lingvo (, lha-sa'i skad) estas parolata ĉefe en Tibeto, Ĉinghajo, Siĉŭano, Gansuo kaj Junano de Ĉinio, kaj parte en Butano, Sikimo kaj Nepalo .

La tibeta lingvo apartenas al tibetobirma grupo de la familio de la ĉinotibeta lingvaro.

La tibeta skribo estis kreita en 7-a jarcento. Kaj konsistas el entute 30 silabsimboloj kaj 4 kromsignoj por indiki la vokalmodifojn.

Troviĝas multaj dialektoj, inter kiuj la Lasaa dialekto estas la plej multe uzata.

Esperanto 
Ekzistas neniam eldonita "Kompleta Gramatiko de la Tibeta Lingvo" klarigita en Esperanto.

Vidu ankaŭ 
 Tibeta alfabeto
 Dzonga lingvo

Referencoj

Literaturo 
 (Original from Oxford University)
 
 
 Naga, Sangye Tandar. (2010). "Some Reflections on the Mysterious Nature of Tibetan Language" In: The Tibet Journal, Special issue. Autumn 2009 vol XXXIV n. 3-Summer 2010 vol XXXV n. 2. "The Earth Ox Papers", edited by Roberto Vitali, pp. 561–566.
  (Original from Harvard University)

 
Lingvoj laŭ alfabeto
Lingvoj de Tibeto
Lingvoj de Ĉinio
Tibeta skribo

Ĉi tiu artikolo uzas specialajn signojn; se via komputilo ne kapablas montri ilin, vi povas rigardi bildan version de la tabelo.

La tibeta skribo estas abugido, kiu apartenas al la nordhindaj skriboj. Ĝi estas utiligata en Tibeto, Butano kaj partoj de Nepalo kaj Barato (Ladhako). Temas pri la skribo, en kiu estas verkitaj la sanktaj skriboj de la tibetaj budhanoj. La tibeta skribo estas uzata por la tibeta, la dzonka kaj la ladhaka lingvo.

Kiel ĉe ĉiuj hindaj skriboj, ĉiu silabo enhavas entenatan vokalon a (ka, kha, ga, …), kiu per kromsignoj estas modifita en aliajn vokalojn (ki, khi, ghi, …).

Literoj

Bazaj silaboj kun entenata vokalo a 

Jen la skribo (Unikodaj signoj 0F40 ĝis 0F6A):

Aliaj vokaloj 
La tibetaj vokaloj estas same kiel tiuj de Esperanto. Ili aperas kiel signoj aldonitaj al la literoj a (nenio), i (   ི), u (ུ), e (   ེ) kaj o (   ོ). Krom por a, la aliaj estas skribitaj sur aŭ sub la litero kies prononco ŝanĝiĝas. Ekzemple:
 ཀི estas ki,
 ཇུ estas ĝu,
 ཏེ estas te, kaj
 མོ estas mo.

Sanskrito 
Kelkaj literoj estas uzataj por vortoj el sanskrito :

Unikodo por tibeta skribo 
Unikodo uzas la signojn kun kodoj 0F00 ĝis 0FFF por la tibeta skribo. (ISO/CEI 10646 Unicode 3.2). Tiuj signoj reprezentas literojn, ciferojn, astrologiajn signojn, interpunkciojn, ktp. Jen skema priskribo:

 Silabo OM 0F00 ༀ

 Komencosignoj 0F01 - 0F07
 Aliaj frazsignoj 0F08 - 0F14
 Astrologiaj signoj 0F15 - 0F1F; 0F3E - 0F3F; 0FCF
 Ciferoj 0F20 - 0F29; (ciferoj -1/2 0F2A 0F33)
 Signoj 0F34 - 0F39; 0FBE - 0FBF
 Interpunkcioj 0F3A - 0F3D
 Literoj 0F40 - 0F6A
 Literaj kromsignoj 0F71 - 0FB9
 Kantsignoj 0FC0 0FC3
 Simboloj 0FC4 0FCC

Vidu ankaŭ 
 Tibeta lingvo

Eksteraj ligiloj 
 Unikodo 0F00 - 0FFF (angle) kaj (france)

Bramaj skribsistemoj
Walter Hube

Walter HUBE (naskiĝis 1923, mortis la 2-an de marto 2000 en Vieno) estis aŭstra esperantisto, inter 1965 kaj 1985 direktoro de Internacia Esperanto-Muzeo, Vieno, kie li laboris de 1958.

Verkoj
40 Jahre Internationales Esperanto-Museum (1967)
40-jara jubileo de Internacia Esperanto-Muzeo, 90-a naskiĝtago de Hofrat Hugo Steiner (1967)
Al la naskiĝtago de Hofrat Hugo Steiner (1967)
Jan Amos Komenský: pioniro de internacia lingvo (1970)

HUBE, Walter
HUBE, Walter
Fleming Fulcher

Fleming FULCHER (mortis en januaro 1947) estis brita esperantisto kaj Esperanto-vortaristo.

Fulcher "kun laŭdo" akiris la "Diplomon de Brita Esperanto-Asocio" (D.B.E.A.) kaj la diplomon de Esperanto-instruisto de la Londona komerca ĉambro.

En 1910 li komencis kompili kun Bernard Long tre popularan vortaron anglan-esperantan (English-Esperanto Dictionary), kies unua eldono tamen aperis nur en 1921. Ĝi estis plurfoje reeldonita kaj represita: 2a rev. eld.: 1925 [1926], repr. 1949 (aperis kun mallonga enkonduko de Bernard Long post la morto de Fulcher), 3-a rev. plil. eld. 1962 (surbaze de la aldonoj kaj ĝustigoj de Long), repr. de la 3-a eld. en 1985, 4-a eld. poste.

Literaturo 
 1985: Note to the third editon: The Authors. In: English-Esperanto Dictionary. Repr. de la 3-a eld. 1985, p. iv.

Eksteraj ligiloj 
 Libroj de kaj pri Fleming Fulcher en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Notoj 

Britaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
1157

En la jaro 1157 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
 8-a de junio: Buochs kiel Buochses en protektoletero de papo Hadriano la 4-a al la Monaĥejo Engelberg (hodiaŭ komunumo en Kantono Nidvaldo en Svislando).
 Bernau kiel Bernowa (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Leibstadt en Kantono Argovio en Svislando).
 Entlebuch kiel Entilibuoch kaj Entelinbuoch (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno en Svislando).

Naskiĝoj 
8-a de septembro: Rikardo la 1-a, la "Leonkora", reĝo de Anglio (m. 1199)

Mortoj 
 15-a de majo: Jurij Dolgorukij, fondinto de Moskvo (n. en la 1090-aj jaroj)
 16-a de aŭgusto: Ramiro la 2-a, reĝo de Aragono (n. 1086)
Bernard Long

Bernard LONG, (naskiĝis la 14-an de majo 1879 en Oakhill, mortis en junio 1959) estis angla ŝtatoficisto kaj Esperanto-vortaristo.

Vivo 
Long studis en la universitato de Kembriĝo kaj akiris la akademian titolon Bachelor of Arts (B.A.). Li poste laboris en oficiala teknikejo en Londono.

Esperanta agado 
Long lernis Esperanton pro ĵurnalaj raportoj pri la 1-a Universala Kongreso (UK) en Boulogne-sur-Mer en 1905. En la sama jaro li fariĝis membro de la londona klubo. De 1911 ĝis sia morto en 1957 li estis konsilantarano de Brita Esperanto-Asocio (BEA). En 1930 li estis prezidanto de la 22-a UK en Oksfordo. De 1934-1953 li estis honora sekretario de BEA, de 1954 ĝis sia morto en 1957 honora prezidanto.

Long verkis multajn artikolojn kaj broŝurojn pri Esperanto; inter ili estas menciindaj The Passing of Babel (1912) kaj Esperanto its Aims and Claims (1930); ankaŭ artikolojn por diversaj Esperanto-gazetoj. Li estis ĉefredaktoro de la kvaronjara Esperanto-gazeto Literaturo (1919-1924), kie li prizorgis rubrikon "Lingva Fako".

Esperanto-vortaristo 
En 1910 li komencis kompili kun Fleming Fulcher tre popularan vortaron anglan-esperantan (English-Esperanto Dictionary), kies unua eldono tamen aperis nur en 1921. Ĝi estis plurfoje reeldonita kaj represita: 2a rev. eld.: 1925 [1926], repr. 1949, 3-a rev. plil. eld. 1962, repr. de la 3-a eld. en 1985, 4-a eld. poste.

Verkoj 
 Edmonds, Charles H.: Faka vortareto
 English-Esperanto Dictionary (by Fleming Fulcher and Bernard Long, 1921)
 Esperanto and why we need it (1917)
 Esperanto: its aims and claims - a discussion of the language problem and its solution (1930)
 Esperantos verd i oppdragelsen (1941)
 The passing of Babel or Esperanto and its place in modern life (1913)
 The school vocabulary of words in common use - with spelling rules (compiled by Bernard Long and John Woods) (s.j. [1930])

Literaturo 
 1985: Note to the third editon: The Authors. In: English-Esperanto Dictionary. Repr. de la 3-a eld. 1985, p. iv.

Eksteraj ligiloj 
 Libroj de kaj pri Bernard Long en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikoloj de kaj pri Bernard Long en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Notoj 

Britaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
1199

En la jaro 1199 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Johano (Anglio) Sentera surtroniĝis.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Cojocna (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
 Oberdorf NW kiel Obirndorf (hodiaŭ komunumo en Kantono Nidvaldo en Svislando).

Naskiĝoj 
Ferdinando la 3-a, reĝo de Kastilio kaj Leono, mortis la 30-an de majo 1252 .

Mortoj 
 6-a de aprilo: Rikardo la 1-a, la "Leonkora", reĝo de Anglio (n. 1157)
 4-a de septembro: Johana de Anglio (Reĝino de Sicilio), filino de Henriko la 2-a (Anglio) (n. 1165)
Listo de aŭstraj esperantistoj

Listo de aŭstraj esperantistoj

'''vidu ankaŭ Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj

 Anton Balague
 Karl Bartel
 Karl Beckmann
 Erwin Gerhard Bernfeld
 Wolfgang Biehler
 Leo Blaas
 Franz BRAUN
 Grete Breunlich
 Johann BÜRGER
 Ottilie BÜRGER
 Leopold Buxbaum
 CASARI
 CHIBA
 Franz Christanell
 Wilhelm Ernst Dietl
 Josef Eder
 Hellwig Flasch
 Karl FRANZ
 Rudolf Michael Frey
 Alfred Hermann Fried
 Max HOLLINGER
 Theodor Fuchs
 Karl Gasperini
 Peter K. Geier
 Anton Goldmann
 Ernst Görlich
 Leopold Grimme
 HAAS
 Karl Hackl
 Adolf Hainschegg
 Adolf Halbedl
 Ferdinand Hartwich
 Arnold Hasenöhrl
 Franz Haiderer
 Oswald HASELBAUER
 Rudolf Horneck
 Rudolf Hoschek
 Nikolao Hovorka
 Johann HUBALEK
 Walter Hube
 Anton Huemer
 Franz Jeitler
 Adele Jonas
 Franz Jonas
 Hans JUNGCHAFFER
 Rudolf Kaftan
 Klaus Karner
 Hugo Kraus
 Roland KÜHBACHER
 Jolanthe Leser
 Rudolf von Lidl
 Maria LOIBEL
 Adolf Macho
 Albert Mair
 Eduard MACHEINER
 Otto Maschl
 Ekhard Mahovsky
 Ernst Majtaniĉ
 Josef Manninger
 Herbert Mayer
 Herbert März
 Ruth McGrath
 Franz de Paula Mestan
 Arnold Mimbeck
 Josef MRAZ
 Walter Karl Mudrak
 Karl Myslik
 Heinrich Peter
 PETTERA
 Wolfgang Pezlederer
 W. F. Rentmeister
 Willibald Rogler
 Ferdinand Seidl
 Bernhard Selzer
 Franz Josef Schade
 Hermann SCHALK
 Josef Schamanek
 Alfred Schauhuber
 Franz Scheibenreiter
 Franz Schick
 Hans SCHIEBL
 Johann Schröder
 Franz Schöpfer
 Ludwig Siedl
 Suitbert H. Siedl
 Otto Simon
 Walter Smital
 Hugo Steiner
 Hugo Steinhauer
 Hans Steiner
 Friedrich Karl Stengel
 Hans STRUSKA
 Ilmar Tammelo
 Alexander Taussig
 Franz Vasta
 Karl Vavra
 Karl WANEK
 Franz Watzinger
 Johan Weinhengst
 Ernst Werner
 J. Werber
 Josef Wesian
 Franz Wollmann
 Hans Zeller
 Franz Zwach

 
Aŭstraj
Mason Stuttard

Mason STUTTARD - naskiĝis en 1903 en Burnley, mortis en 1983 en Blackpool - estis brita esperantisto, verkinto de la lernolibro  The Esperanto Teacher, eldonita de The Esperanto Publishing Company, 1954.

Kun Edward G. Lock li verkis la lernolibron Nelsons Esperanto Course (1946, 1952).

"La Virineto en bluo, kaj aliaj rakontoj" estas kolektoj de 13 rankontoj "originale verkitaj de Mason Stuttard" eldonita de The Esperanto Publishing Co. Ltd, 1946 (serio "La Epoko Libroj", vol VIII)

Laŭ familihistoria retejo pri la graflando Lankaŝiro, Mason Stuttard estis en Jugoslavio fine de la Dua Mondmilito, kaj nur revenis al Britio kiam li pensiiĝis en la 1960-aj jaroj. Ĝis tiam, li estis la persona anglalingva tradukisto de marŝalo Tito.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 informo pri li en la retejo de la biblioteko Butler ()

Britaj esperantistoj
Spree

La rivero nomata  ,   situas en la federaciaj landoj Saksio, Brandenburgio kaj Berlino de Germanio. Ĝia fonto troviĝas en Lausitzer Bergland (Luzacia montaro) en Saksio kaj en Berlino ĝi fluas en la riveron Havel.

Jenaj urboj situas apud Spree: Bautzen, Spremberg, Cottbus, Lübbenau, Lübben, Fürstenwalde kaj Berlin.

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Spree-arbaro

Eksteraj ligiloj 

 panorama bildo pri la rivero en Berlino

Riveroj en Germanio
Riveroj en Saksio
Geografio de Berlino
Riveroj en Brandenburgio
Marcello Mastroianni

Marcello Vincenzo Domenico MASTROIANNI ([marĉello mastrojanni] ; naskiĝis la 28-an de septembro 1924 en Fontana Liri, mortis la 19-an de decembro 1996 en Parizo) estis itala kinoaktoro, kiu estas konsiderita unu el la plej grandaj aktoroj de Italio kaj gajnis tri nomumojn por la Oskaro por Plej bona Aktoro.

Li studis arkitekturon kaj ekonomion, sed ŝanĝis sian fakon al aktorado, kiam la reĝisoro Luchino Visconti malkovris lian talenton en studenta teatroprezentado. Post la studado li ricevis interesajn rolojn en teatraĵoj kaj en la jaro 1947 li havis sian filmdebuton en I miserabili (laŭ Les misérables de Victor Hugo).

Famon li akiris en la jaro 1952: per ĉefrolo en la filmo Le ragazze di Piazza di Spagna. Dum sia kariero li laboris kun renomaj reĝisoroj (ekz. Federico Fellini, Vittorio de Sica kaj Michelangelo Antonioni) kaj fariĝis unu el la plej famaj italaj aktoroj siatempaj.

Listo de filmoj 
 I miserabili (Italio, 1947)
 Una domenico d'agosto (Italio, 1950)
 Le ragazze di Piazza di Spagna (Italio, 1952)
 Le notti bianche (Italio, 1957)
 La dolce vita (Italio/Francio, 1959)
 Il bell'Antonio (Italio/Francio, 1960)
 La notte (Italio/Francio, 1961)
 Vie privée (Francio/Italio, 1961)
 L'assassino (Italio/Francio, 1961)
 Divorzio all'italiana (Italio, 1962)
 Otto e mezzo (Italio/Francio, 1963)
 Matrimonio all'italiana (Italio, 1965)
 Roma (Italio, 1971)
 La grande bouffe (Francio/Italio, 1973)
 Allonsanfan (Italio, 1974)
 Una giornata particolare (Italio/Kanado, 1977)
 La città delle donne (Italio, 1979)
 Maccheroni (Italio, 1985)
 Oci ciornie (Italio, 1987)
 Splendor (Italio/Francio, 1989)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.thegoldenyears.org/marcello.html  
 http://www.italica.rai.it/esp/cinema/autores/mastroianni.htm
 http://www.imdb.com/name/nm0000052 
 http://www.hollywoodusa.co.uk/mapofhandprints.htm 

Naskiĝintoj la 28-an de septembro
Mortintoj la 19-an de decembro
Robert Neumann

Robert NEUMANN [robet nojman] (naskiĝis la 22-an de majo 1897 en Vieno, mortis la 3-an de januaro 1975 en Munkeno) estis aŭstra verkisto.

Li studis kemion, medicinon kaj germanistikon en Vieno kaj elprovis sin en diversaj profesioj. Sian literaturan karieron li komencis per poemoj, poste li transiris al prozo. Plej grandan famon li tamen gajnis per siaj parodioj al verkoj de ĉefe siatempaj aŭtoroj. En la jaro 1934 – la nazioj malpermesis liajn verkojn - li elmigris al Britio, fariĝis brita civitano kaj komencis verki ankaŭ en la angla lingvo. Post la Dua mondmilito li vivis ĉefe en Svislando.

Robert Neumann mortis en Munkeno, Germanio.

Listo de verkoj 
 Gedichte (poemoj, 1919)
 Die Pest von Lianora (noveloj, 1927)
 Mit fremden Federn (parodioj, 1927)
 Sintflut (romano, 1929)
 Hochstaplernovelle (novelo, 1930)
 Die Macht (romano, 1932)
 Unter falscher Flagge (parodioj, 1932, pli amplese 1955)
 The Inquest (romano, 1944)
 Children of Vienna (romano, 1946)
 Mein altes Haus in Kent (membiografio, 1957)
 Die dunkle Seite des Mondes (romano, 1959)
 Olympia (romano, 1961)
 Festival (romano, 1962)
 Der Tatbestand oder Der gute Glaube der Deutschen (romano, 1965)
 Vorsicht Bücher (parodio, 1969)
 Ein unmöglicher Sohn (romano, 1972)

Neumann, Robert
Neumann, Robert
Neumann, Robert
Frank Maitland

Frank MAITLAND (naskiĝis en 1909; mortis en 2001)  estis brita esperantisto.

Frank Maitland estas ano de SAT kaj SATEB. Li verkis la unuan paĝon de Worker Esperantist dum 10 jaroj kaj dum jaroj respondecis pri la libro-servo de SATEB. 

Li eldonis kelkajn librojn en Esperanto, ekz. Unua vojaĝo de Gulivero - Liliputo (Londono 1961).

Li ankaŭ helpis pri la presado de brita eldono de la gazeto Paco por la Mondpaca Esperantista Movado. En la 1950-aj jaroj la firmao, Leicester Co-operative Printers, nekredeble rifuzis presi ĝin ĉar ne plaĉis al ili la politika enhavo. Frank Maitland sukcesis trovi alian presiston.

La vivo de Frank Maitland estis plen-plene de politikaj kaj Esperantaj agadoj.  Dum multaj jaroj li loĝis en Edinburgo kaj en 1930 li aliĝis al la Komunista partio.  Li iĝis la gazetoficulo por la Komunista kandidato en Centra Edinburgo dum la nacia elekto en 1931.

Lia unua vera kontakto kun libroj kaj eldonado okazis kiam li estris la Socialista Libro-vendejo en Edinburgo de 1933 ĝis 1934.  Dum tiu periodo li renkontis homojn kiujn havis aliajn maldekstrajn politikajn ideojn.  Konsekvence li aliĝis al la Guild of Youth (junula sekcio) de la Independent Labour Party aŭ ILP (Nedependa Laboristara Partio).

Li aliĝis al la Revolutionary Socialist Party(Revolucia Socialista Partio) en 1936 kaj iĝis regula oratoro ĉe La Mound dimanĉe, kaj ankaŭ li iĝis la redaktoro de la ĵurnalo  The Socialist.  Dum tiu periodo li korespondis kun Trockij.

Malgraŭ tio ke li soldatiĝis  dum la Dua mondmilito, li daŭrigis la politikan laboron kiam li produktis kelkajn broŝurojn.  En unu el ili The Red Army  li rememorigis legantojn pri la rolo de Trockij en la kreado de la Ruĝa Armeo.  Tiam li estis elpelita de la armeo tiel rapide ke li ne povis reveni al la kazerna ĉambro por havigi siajn proprajn posedaĵojn.

Post la milito li denove laboris por la I.L.P. verkante regulan artikolon en la Socialist Leader uzante la nomon ‘Siffler’.  Li ankaŭ verkis por Edinburgh Free Press, Border News, Russia Today, New Leader, Adelphi kaj Plebs.

Finfine li translokiĝis suden kaj iĝis raportisto por Hansard (la oficiala kroniko de la parlamentaj diskutoj).  Li faris tiun laboron dum 26 jaroj.  Dum tiu periodo li kelkfoje oratoris ĉe Speakers Corner en la parko Hyde, kie policanoj, kiuj ankaŭ laboris en la parlamentejo, pretendis ŝajne ne vidi lin.

Eksteraj ligiloj 
 Anglalingva omaĝo 

Membroj de SAT
skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Esperanto-movado en Edinburgo
Difono

Difono aŭ dufono estas ero de parolo, kiu konsistas el la lasta duono de unu parolsono kaj la unua duono de la sekva. Silento ankaŭ kalkuliĝas kvazaŭ parolsono. Difonoj estas uzataj en certa metodo de parolsintezo. Por tiu celo necesas registri ĉiujn difonojn, kiuj uziĝas en la koncerna lingvo.

Fonetiko
Komputiko
Komputila lingvistiko
Formanto

Formanto estas akustika resonanco de la parolorgano, precipe de la buŝa kaj faringa kavoj kaj ĉe certaj parolsonoj ankaŭ de la nazaj kavoj. Laringo kaj traĥeo ankaŭ havas influon. En spektrogramo de tiu tipo, kiun oni ofte uzas en akustika fonetiko (vidu ĉi-sube), la formantoj montriĝas kiel malhelaj bendoj.

Oni kutimas numerigi la formantojn laŭ ilia frekvenco. La unuaj du aŭ tri formantoj estas la plej gravaj. La unua, F1, varias kun la malfermo de la buŝo kaj inverse kun la alteco de la pozicio de la lango. Ĝi do estas pli alta en vokalo [a] ol en [i] kaj [u]. F2 varias kun la pozicio de la lango en antaŭa/malantaŭa direkto. Ĝi estas pli alta en [i] ol en [u]. Ĉiuj formantoj estas frekvence pli altaj ĉe infanoj ol ĉe plenkreskuloj kaj plej ofte iom pli altaj ĉe virinoj ol ĉe viroj, proksimume en inversa proporcio kun la longeco de iliaj "paroltuboj".

Eksteraj ligiloj 

 http://www.ling.lu.se/persons/Sidney/praate/whatform.html 
 http://ccms.ntu.edu.tw/~karchung/Phonetics%20II%20page%20nineteen.htm  
 http://www.geofex.com/Article_Folders/wahpedl/voicewah.htm 
 http://www.phonetik.uni-muenchen.de/SGL/SGLKap2.html#Vokale

Vidu ankaŭ 
 Parolsintezo
 Fonemo

Spektrogramo de la eldiro [jɑ:sk”ɵləv”ɪlja] (svede 'mi dezirus'), en kiu la formantoj videblas kiel pli-malpli horizontalaj bendoj. La vertikalaj strioj kiujn oni povas vidi pligrandiginte la spektrogramon reprezentas la unuopajn aerpuŝojn kiuj pasas la gloton.

Akustiko
Fonetiko
1666

1666 estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1666 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Septembro: la Granda incendio de Londono.
Jean-Baptiste Colbert malpermesis astrologion en Francio.
Newton finiĝis sian universitatan kurson.

Naskiĝoj 
 14-a de majo: Viktoro Amadeo la 2-a, duko de Savojo (m. 1732)
 6-a de septembro: Ivano la 5-a, caro de Rusio (m. 1696)
 22-a de decembro: Gobind Singh, guruo de Sikhismo (m. 1708)

Mortoj 
Thomas Vaughan, kimra alkemiisto (n. 1622)
20-a de januaro: Anna de Aŭstrio, reĝino de Francio (n. 1601)
6-a de majo: Paul Siefert, germana komponisto (n. 1586)
26-a de aŭgusto: Frans Hals, flandra-nederlanda pentristo (n. 1580-aj jaroj)

Vidu ankaŭ
 Annus mirabilis
Grethe Weiser

Grethe WEISER [grete vajse], origine: Mathilde Ella Dorothea Margarethe Nowka (naskita la 27-an de februaro 1903 en Hanovro, mortinta la 2-an de oktobro 1970 apud Bad Tölz) estis germana aktorino kaj kantistino kun granda komika talento.

Ŝi komencis sian karieron en la Berlina teatro Volksbühne, brilis en kabaredo kaj aperis en pli ol cent filmoj. Kvankam ŝiaj roloj kutime estis malgrandaj, ŝia granda komika talento kaj ŝia spriteco restis neforgeseblaj.

En 1970 ŝi kune kun sia dua edzo, la filmproduktoro Hermann Schwerin, mortis dum aŭtoakcidento.

Listo de filmoj 
 Die göttliche Jette (Germanio, 1937)
 Mädchen für alles (Germanio, 1937)
 Meine Freundin Barbara (Germanio, 1937)
 Irrtum des Herzens (Germanio, 1939)
 Wir machen Musik (Germanio, 1942)
 Familie Buchholz (Germanio, 1944)
 Die Frau meiner Träume (Germanio, 1944)
 Fanfaren der Liebe (Germanio, 1951)
 Ferien vom Ich (Germanio, 1952)
 Hollandmädel (Germanio, 1953)
 Die 7 Kleider der Katrin (Germanio, 1954)
 Der schräge Otto (Germanio, 1956)
 Die junge Sünderin (Germanio, 1960)
 Ach Egon (Germanio, 1961)
 Freddy und der Millionär (Germanio/Italio, 1961)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.fembio.org/frauen-aus/hannover/grethe-weiser.shtml  
 http://www.film-zeit.de/home.php?action=result⊂=person&person_id=10303 
 http://www.steffi-line.de/archiv_text/nost_film20b40/60_weiser.htm 

Germanaj aktoroj
Germanaj kantistoj