alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Сибирия (газета)

«Сибирия» – 1912-1913 елларда Том каласында чыккан татар милли газетасы.

Тарих 
Ирле-хатынлы Фатыймаи-Фәридә Ваһапова-Нәүрүзова һәм Вәгыйз Нәүрузов тарафыннан нигезләнгән, Себердә татар газетасын ачуга рөхсәт алырга тырышканнар берничә уңышсыз омтылыштан соң. Газетаны ачу өчен акчаны Фатыйманың Әтисе тегермәнен Чистайда сатканнан алганнар. Беренче номер 1912 елның 18 февралендә чыга. Программасыннан аңлашылганча, ул Себердә чыккан беренче татар сәяси, иҗтимагый, икътисади, әдәби һәм милли газета була. Ул Себернең икътисади һәм гомуми хәлләреннән хәбәрләре белән таныштырырга, уку-укыту эшләренә әһәмият бирергә ниятли. Шулай ук, «Хатын-кыз дөньясы» дигән махсус рубрика ачылып, анда хатын-кыз проблемалары хәл ителергә тиеш була. Хатын-кызлар мәсьәләсен актуальләштерү баштан ук Нурузовларның ир белән хатынның максаты булган.

Газета урта кулда 4 битлек булып, атнасына 2-3 тапкыр нәшер ителә. 145 нче саны чыкканнан соң, 1913 елның августында мөхәрияте Уфага күчерелә. Беренче мөхәрире һәм нашире Вәгыйз Нәүрузов була. Уфага күчерелгәч, «Тормыш» дигән исем белән дәвам итәчәк, дип белдерелсә дә, ул газетаның мөхәрире инде башка кеше, Закир Кадыйри була.

Чыганак

Шулай ук кара 
 «Тормыш» газетасы

Татарча гәҗитләр
С
Туры калкулык

Туры калкулык (α, RA; ) — язгы көн-төн тигезлеге ноктасыннан яктырткыч авышлык түгәрәгенә күк экваторының дугасы. Туры калкулык — экватор системасының бер координат. Икенчесе — авышлык.

Туры калкулыкны көнчыгышка таба көн-төн тигезлеге ноктасыннан башлап саныйлар. Туры калкулыкны үлчәү өчен я градус берәмлегене (0° тан 360° кача), я сәгать берәмлегене (0сәг тән 24сәг кә кадәр) кулланалар. 24сәг = 360° тигезләмәсене күздә тоталар.

Туры калкулык — җирдәге озынлыгының астрономия эквиваленты. Туры калкулык та, озынлык та экватор буйлап «көнчыгыш — көнбатыш» почмагыны үлчиләр; икәве дә экваторда нуль ноктасыннан санавыны башлыйлар. Җирдә озынлык санау башлануы — нуль меридианы; күктә туры калкулык санау башлануы — язгы көн-төн тигезлеге ноктасы.

Моны да кара 
 Күк координатлары системалары
 Авышлык
 Экватор монтировкасы

Сылтамалар 
 Right ascension and declination visualized 

Астрометрия
Күк механикасы
Күк координатлары системалары
Авышлык (астрономия)

Авшлык (δ; ) — астрономиядә экватор координатлар системасындагы ике координатның берсе. Күк экваторы өслегеннән яктырткычка кадәр почмакча ераклыгына тигез була һәм дуганың градуслары, минутлары һәм секундлары белән белдерә. Күк экваторыннан төньяктарак авышлык уңай була, көньяктарак — тискәре. Авышлык уңай булса да, ул һәркайчан билге белән күрсәтелә.
 күк экваторындагы объектының авышлыгы 0° була
 күк йөзе төньяк котыбының авышлыгы +90° була
 күк йөзе көньяк котыбының авышлыгы −90° була

Зенит аша үтүче күк җисеменең авышлыгы күзәтүченең киңлегенә тигез була (әгәр төньяк киңлекне уңай санарга, ә көньяктәгене — тискәре). Җирнең төньяк ярымшарында билгеле киңлек φ өчен δ > 90° − φ авышлыгы белән күк җисемнәре офыкка төшмиләр. Әгәр дә җисемнең авышлыгы δ < −90° + φ булса, бу җисемне φ киңлегендә күзәтеп булмый.

Искәрмәләр

Моны да кара 
 Күк координатлары системалары
 Туры калкулык
 Экватор монтировкасы

Астрометрия
Күк механикасы
Күк координатлары системалары
1483 ел



Вакыйгалар

Туулар 

 10 ноябрь — Мартин Лютер, Реформация башлыгы.

Вафатлар 

1483 ел
Еллар
1474 ел



Вакыйгалар 
 Бургунд сугышлары башлана.

Туулар

Вафатлар 

1474 ел
Еллар
1472 ел



Вакыйгалар

Туулар

Вафатлар 

 Афанасий Никитин, рус сәяхәтчесе.

1472 ел
Еллар
1465 ел



Вакыйгалар 
 Казакъ ханлыгы барлыкка килә.
 Мароккода гражданнар сугышы башлана.

Туулар

Вафатлар 

1465 ел
Еллар
Минзәлә иле

«Минзәлә иле» – 1917 елда Минзәлә шәһәрендә чыга башлаган газета, совет хакимияте ягында була.

Тарих 
Беренче саны 1917 елның 10 октябрендә басыла. Аның иң баштагы лозунгы «Көрәшүдә генә табарсың үз хакыңны, тартыш!» булса, соңрак, ул комиссариат газетасына әйләнгәч, «Берләшегез, бөтендөнья эшчеләре» дигән шигаре белән чыга башлый.  Әйтергә кирәк, «Минзәлә иле» газетасы шул чорда чыккан өяз газеталарының иң алдынгысы була, хәтта күпчелек губерна газеталарын да уздыра.  Татар телендә кыска, аңлаешлы итеп язган беренче матбугат чарасы  шул була.

Нашире – Минзәлә өязе Мөселман эшләре комиссариаты, мөхәрирләре – Шакирҗан Хәмиди, Фатих Айдашев һәм Әхәт Хәмидиләр.

Чыганак

Татарча гәҗитләр
М
Алексей Зацепин

Алексей Зацепин — йөзү буенча Татарстанда беренче халыкара класслы спорт остасы.

Тормыш юлы 
1984 елның 5 маенда Яр Чаллы шәһәрендә туа. Беренче тренеры — Басин Игорь Анатолиевич.

Спорт карьерасы 
2004 елда Афиннарда (Греция) узган XXVIII Олимпия уеннарында катнаша һәм 4x200 ирекле стильле эстафетада 11 урын, ә 200 м комплекслы йөзүдә 29 урын ала.

2002 елда Юниорлар арасындагы Европа чемпионатында (Австрия) 4x200 м и/с эстафетада катнашып алтын, 4x100 и/с эстафетада — көмеш, 200 м комплекслы йөзүдә — көмеш медальләргә лаеклы була.

2002 ел Дөнья чемпионатында (Мәскәү) 100 м комплекслы йөзүдә 18 урын ала.
Шул ук елда кыска суда (25 м бассейн) узган Дөнья чемпионатында (Риза, Алмания)  100 м комплекслы йөзүдә 10 урын, 4x200 м и/с эстафетада 4 урын.

2003 елгы кыска суда узган Дөнья чемпионатында (Дублин, Ирландия) комплекслы йөзүдә 100 м бишенче, ә 200 м тугызынчы була.
2004 ел Дөнья чемпионатында (Индианаполис, АКШ) 4x100 м и/с эстафетада 6 урын, ә 4x200 м и/с эстафетада 4 урын ала.

Чыганаклар 
 sportsmen16.ru

Искәрмәләр 

Россиянең халыкара спорт осталары
Йөзүчеләр
Хуҗамәт

Хуҗамәт — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.

Почта индексы — 423710.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb.. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Абалач

Абалач — Татарстан Республикасының Менделеевск районындагы авыл.

Халык саны — 304 тирәсендә. Почта индексы — 423657.

Тарих 
1781 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb.. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әбде

Әбде — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.

Халык саны — 331 тирәсендә. Почта индексы — 422084.

Тарих 
XVI гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 67%, татарлар — 30%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Габдрахман (Әлмәт районы)

Габдрахман — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы татар авылы. Зәй елгасы буенда урнашкан.

Географиясе 
Әлмәт шәһәреннән 18 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан. Авыл аркылы Р239 автомобиль юлы уза.

Халык саны — 1715 кеше.

Тарих 
Кама аръягының көньяк-көнчыгышындагы күпчелек авыллар кебек үк, Габдрахман авылы да XVIII йөзнең беренче яртысында барлыкка килгән. Авылга нигез салучы булып Надыр Уразмәтовның туганы Габдрахман Бикмәтов (Бикмөхәммәтов) (1678-1748) санала. 
Икенче юрама буенча, авыл 1728 елда Самара ягындагы Гали авылы кешеләре тарафыннан нигезләнгән. 

Габдрахман авылындагы мәчет беренче тапкыр 1749 елда телгә алына.

Җанисәпнең икенче (1747) ревизиясе буенча, авылда 36 җан ясаклы татар, ә өченче (1762 ел) ревизия материаллары буенча, 22 җан ясаклы татар яшәгән. Алар старшина Йосыф Надыров командасына кергәннәр. Күпчелеге чыгышлары белән Казан өязеннән, Надыр Уразмәтов белән туган булып, Казан ханлыгы тарханнары токымыннан булганнар. Дүртенче (1782 ел) ревизия буенча, Габдрахман авылында 52 җан типтәр һәм 12 җан ясаклы татар теркәлгән. Сигезенче (1834) ревизия буенча, 183 җан типтәр һәм 94 җан башкорт сословиясенә кергән ир-ат исәпләнә. 1859 елда Габдрахман авылында 817 җан ир-ат булган.

Алдагы җанисәп язмаларында авыл халкы үзен татар дип терки. 

ХХ йөз башында авылда 2 мәчет, 2 мәктәп, 2 су тегермәне була; һәр чәршәмбе саен базар оештырыла. 

Бу авылда Үзәк диния нәзарәтенең икенче мөфтие Габдессәлам бине Габдеррәхим бине Габдеррахман бине Мөхәммәд әл-Бөгелмәви әл-Габдери туган

Мәдәният 

 Туган якны өйрәнү музее

Дин 

Ислам
 Җәмигъ мәчете

Танылган шәхесләр 
 Габдессәлам Габдерәхимов (1765-1840), Үзәк диния нәзарәтендә икенче мөфти. 
 Афзал Таһиров (1890-1937), татар язучысы. 
 Фазыл Туйкин — укытучылык иткән. 
 Шәфәгать Тәхәветдинов, Татнефть берләшмәсе ген. директоры. 
 Энҗе Мөэминова, шагыйрә. 1949—1974 елларда мәктәптә математика укыткан.
 Тукай Габдрахманов (1939), инженер.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Габдрахман (Сарман районы)

Габдрахман — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.

Халык саны — 10 тирәсендә. Почта индексы — 423354.

Тарих 
1924 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb.. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Абдул-Салманы

Абдул-Салманы — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.

Халык саны — 55 тирәсендә. Почта индексы — 422890.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Абҗабар

Абҗабар — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.

Халык саны — 0 тирәсендә. Почта индексы — 422035.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әблә

Әблә — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.

Халык саны — 69 тирәсендә. Почта индексы — 422712.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Александровка (Азнакай районы)

Александровка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 25 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423306.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар, руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әлкәй (Азнакай районы)

Әлки — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл. Ул Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгының төньяк өлешендә урнашкан, Ык елгасының сул як ярларын һәм Ык, Зәй елгалары субүләрен үз эченә алган Азнакай районында урнашкан.

Тарих 
1748 елда нигезләнгән. Аның  исеменең  тарихы  бик  борынгы  заманнардан ук  килә.   Әлкәй  авылы   урнашкан  җирләргә  иң беренче булып  Галкәй  атлы кеше  килеп урнашкан. Тора-бара авылның  исеме дә  Әлкәйгә  әйләнгән. 1920 нче  елга кадәр   ул Бөгелмә өязенә кергән. 

Авылтирәсендә нефть чыгару скважиналары күп. Кара алтын 1500-1900 метр тирәнлектә ята.

Авылга терәлеп Койгылдаш инеше ага. Авылда Сабантуй чишмәсе, Әҗми чишмәсе, Атлар чишмәсе, Габбас чишмәсе, Хәмзә чишмәсе, Ташлы сылау чишмәсе бар.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Балтач (Азнакай районы)

Балтач — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 506 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423302.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бирючевка

Бирючевка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 415 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423307.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 61%, татарлар — 33%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бүләк (Азнакай районы)

Бүләк — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 268 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423315.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Эстәрле

Югары Эстәрле — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 533 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423314.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Владимировка (Азнакай районы)

Владимировка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 4 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423306.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Дмитриевка (Азнакай районы)

Дмитриевка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423306.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Елгабаш (Азнакай районы)

Елгабаш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423306.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Загорье

Загорье — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы поселок.

Халык саны — 84 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423312.

Тарих 
1940-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Заречье (Татарстан)

Заречье — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы поселок.

Халык саны — 69 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423312.

Тарих 
1940-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 71%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Зирекле-Елга

Зирекле-Елга — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — торак пункт (федераль классификатор буенча).

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423312.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ирекле (Илбәк авыл советы)

Ирекле — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы торак пункт. Илбәк авыл советына карый. Мәллә елгасы буенда урнашкан.

Халык саны — 18 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423321.

Тарих 
1931 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ирекле (Чалпы авыл советы)

Ирекле — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы торак пункт. Чалпы авыл советына карый.

Халык саны — 168 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423321.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Каменка (Азнакай районы)

Каменка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 12 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423304.

Тарих 
1910-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Камышлы Күл

Камышлы Күл — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 22 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423302.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Камышлы (Азнакай районы)

Камышлы — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 141 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423324.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Карамалы Елга

Карамалы Елга — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 28 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423302.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Сукачы

Кызыл Сукачы — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 30 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423309.

Тарих 
1924 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Йолдыз

Кызыл Йолдыз:

Топоним 
Татарстан
Азнакай районы
 Кызыл Йолдыз — Азнакай районы авылы (Үчәлле авыл җирлеге).
 Кызыл Йолдыз — Азнакай районында юкка чыккан авыл (Чубар Абдул авыл җирлеге).
 Кызыл Йолдыз — Тәтеш районы авылы.
 Кызыл Йолдыз — Саба районы урман хуҗалыгы авылы.
Башкортстан
 Кызыл Йолдыз — БР Благовар районы авылы.
 Кызыл Йолдыз — Чакмагыш районы авылы.
 Кызыл Йолдыз — Илеш районы авылы.
 Кызыл Йолдыз — Ишембай районы авылы.
Ырынбур өлкәсе
 Кызыл Йолдыз — Ырынбур өлкәсе Әсәкәй районы авылы.

Гәҗит 
 «Кызыл йолдыз» — 1919, Кызыл гаскәр, Урта Иде буе.
 «Кызыл йолдыз» — 1919, Кызыл гаскәр, Ташкәнт

Орден 
 Кызыл Йолдыз ордены

Моны да карагыз 
 Йолдыз (мәгънәләр)

Топонимнар
Һидронимнар
Константиновка (Азнакай районы)

Константиновка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 19 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423313.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Күктәкә (Азнакай районы)

Күктәкә — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423316.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Курай-Елга

Курай-Елга — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мачаклыбаш

Мачаклыбаш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423326.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Авылда туган шәхесләр 
 Фәрит Галимов (08.01.1962) — галим-радиофизик.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Митрофановка

Митрофановка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423323.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Метрәй (Азнакай районы)

Метрәй — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423310.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәндәй

Мәндәй — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423303.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Шәхесләр 
 Миргазиян Крымов (Крыймов, 1891―1945), хәрби эшлекле, гвардия полковнигы, педагог. 1893-1905 елларда биредә, әтисе ― авылның указлы мулласы гаиләсендә яшәгән.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Стәрле

Түбән Стәрле — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423314.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Соколка

Түбән Соколка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423323.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Микулино

Микулино — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423306.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Алферовка

Алферовка — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 73 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423307.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар, татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Благодатный

Благодатный — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы поселок.

Халык саны — 217 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423304.

Тарих 
1920 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 55%, украиннар — 24%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Карамалы (Азнакай районы)

Карамалы — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 509 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423301.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Шәхесләр 
 Мөхәбәр Мөзәффәров (1927-1975), РСФСР атказанган төзүчесе.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Актүбә (Азнакай районы)

Актүбә — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы шәһәр тибындагы поселок.

Тарих 
1953 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 57,9%, руслар — 35,6%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Шәхесләр 
 Николай Петрушин (2001―2022), Россиянең Украинадагы махсус хәрби операциясе вакытында һәлак булган гаскәри. «Батырлык ордены» кавалеры (үлгәннән соң) .

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.

Татарстан шәһәр тибындагы бистәләре

Тарих 
1953 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 57,9%, руслар — 35,6%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Шәхесләр 
 Николай Петрушин (2001―2022), Россиянең Украинадагы махсус хәрби операциясе вакытында һәлак булган гаскәри. «Батырлык ордены» кавалеры (үлгәннән соң) .

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.

Татарстан шәһәр тибындагы бистәләре
Әсәй

Әсәй — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл. Әсәй авыл җирлеге муниципаль берлегенең административ үзәге.

Халык саны — 567 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423310.

География 
Азнакай шәһәреннән 14 км көнчыгыштарак, Эстәрле елгасы буенда урнашкан.

Тарих 
Авылга XVII гасырның икенче яртысында юрмый кабиләсе һәм типтәрләр нигез сала. XVIII-XIX гасырларга хәзерге татар халкының ата-бабалары типтәр һәм башкорт вотчинниклары катламына бүленә. Авылда 1762 елда Юрмый волосте старшинасы Казбулат Мютюков кул астында 48 җан ясаклы татар ире булган, ә 1782 елда Нагайбәк Асанов җитәкчелегендә 79 җан типтәр исәпләнгән.

1795 елда авылда 72 башкорт һәм 182 типтәр; 1816 елда - 98 башкорт һәм 282 типтәр яши. XIX башыннда Әсәй авылында яшәгән башкорт сословиясенә кергән бер төркем халык Карамалы авылына нигез сала.

Авыл халкының төп шөгыле - игенчелек, мөгезле эре терлек асрау. 1859 елгы мәгълүматларга караганда, Әсәй авылында мәчет була. 1910 елда 3 мәчет, 3 мәктәп һәм 3 су тегермәне эшли. 1880 елларда авыл җәмәгатенең имана җире 2944 дис.тәшкил итә.

1920 елга кадәр авыл Самара губернасының Бөгелмә өязе Азнакай волостенә керә. 1920 елдан ТАССРның Бөгелмә кантонында. 1930 елның 10 августыннан - Тымытык, 1931 елның 20 октябреннән - Азнакай, 1963 елның 1 февраленнән - Әлмәт, 1965 елның 12 гыйнварыннан Азнакай районына карый.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Танылган шәхесләре 

 Н. Г. Әхмәдиев (1946—2021) - язучы, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе. 
 Г. Г. Әхмәдиева (1937) - Социалистик Хезмәт Герое (1981), ТАССРның атказанган төзүчесе, Ленин, Хезмәт Кызыл Байрагы, Октябрь революциясе орденнары кавалеры. 
 Н. Х. Ахунов (1941—1996) - техник фәннәр докторы, профессор.
 Ф. С. Гыйззәтуллина (1931) - язучы, Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстан язучылар берлеге әгъзасы. 
 И. В. Закиров (1949) - Татарстан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре, ТРның Дәүләт премиясе лауреаты, 1981-1998 елларда совхоз җитәкчесе.
 Н. Ф. Шаһиев (1952) - архитектор, Яр Чаллы шәһәрендәге "Тәүбә" мәчете проектын ясаучыларның берсе.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әгерҗе (Азнакай районы)

Әгерҗе — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 515 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423303.

Тарих 
1758 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәлбагыш

Мәлбагыш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы татар авылы.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423308.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Танылган кешеләр
 Фәндәс Сафиуллин (1936―2021) — сәясәтче, татар милли хәрәкәте әһеле, ТР ДШ һәм Россия Дәүләт Думасы депутаты.
 Әсгать Гарипов (1925―2001), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәнәвез

Мәнәвез — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423303.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Якый

Түбән Якый — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423308.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кәкре Елга

Кәкре Елга — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 667 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423320.

Тарих 
Моны да карагыз: Кәкре Елга МТСы

1748 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Авыл белән бәйле шәхесләр 

 Рәүвәл Ишкәев
 Фазыйл Туйкин

 Ниһат Мозаффаров (1937), төбәк тарихчысы, КПССның Азнакай райкомы беренче секретаре (1991), ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1987).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кәтем

Кәтем — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 143 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423320.

Тарих 
1755 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Банки-Сукаеш

Банки-Сукаеш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 137 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Шәхесләр 
 Луиза Солтанова (1944), ТАССР халык артисты (Әлмәт театры).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әгер

Әгер — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 110 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423316.

Тарих 
1750 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Зур Сукаеш

Зур Сукаеш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 461 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.

Тарих 
1742 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Танылган шәхесләр 
 Мирсәй Гариф (01.05.1946), язучы, тарихчы.
 Алмас Булатов (02.05.1931-11.09.2012),  Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Сукаеш

Түбән Сукаеш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Танылган шәхесләр 
 Алмас Булатов (1931-2012), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Илбәк

Илбәк — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 253 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423321.

Тарих 
1779 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Буралы (Азнакай районы)

Буралы — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 326 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423322.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Күренекле кешеләр 
Буралы авыл советына кергән Яңа Ташлыяр авылында туганнар:
Әзһәр Шакиров — Камал театры артисты, Татарстанның (1974) һәм Россиянең халык артисты (1988), Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (1998).
Нәҗибә Ихсанова (Нәҗибә Гыймай кызы Ихсанова, 1938―2021) ― татар театры артисты, Тукай бүләге иясе.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Балан-Бүләк

Балан-Бүләк — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Халык саны — 107 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423324.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Баланлы (Азнакай районы)

Баланлы — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы поселок.

Халык саны — 0 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423307.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәсгут

Мәсгут — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423321.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Танылган шәхесләр 
 Гәрәй Баһманов (1923-1996), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Азат (Аксубай районы)

Азат — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 105 тирәсендә. Почта индексы — 423070.

Тарих 
1920 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Алга (Аксубай районы)

Алга — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 87 тирәсендә. Почта индексы — 423065.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Алексеевка (Аксубай районы)

Алексеевка — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 136 тирәсендә. Почта индексы — 423050.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әхмәт (Аксубай районы)

Әхмәт — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 83 тирәсендә. Почта индексы — 423063.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Батыр (Аксубай районы)

Батыр — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы поселок.

Халык саны — 21 тирәсендә. Почта индексы — 423071.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Беловка

Беловка — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 365 тирәсендә. Почта индексы — 423050.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Васильевка (Аксубай районы)

Васильевка — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы поселок.

Халык саны — 234 тирәсендә. Почта индексы — 423068.

Тарих 
1910-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Баланда

Югары Баланда — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 58 тирәсендә. Почта индексы — 423075.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Владимировка (Аксубай районы)

Владимировка — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 32 тирәсендә. Почта индексы — 423065.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Емелькино

Емелькино — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы чуаш авылы.

Халык саны — 267 тирәсендә. Почта индексы — 422056.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Танылган шәхесләр
 Любовь Моргунова — йөгерешче, Россия халыкара класслы спортчы.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ерепкино-2 (Аксубай районы)

Ерепкино-2 — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Почта индексы — 423071.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ерепкино (Аксубай районы)

Ерепкино — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 125 тирәсендә. Почта индексы — 423010.

Тарих 
1900-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Заря (Киров өлкәсе)

Заря () — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.

Климат 
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Сәгать поясы

Халык 
Халык саны динамикасы:

2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), арлар (1%).

Искәрмәләр 

Опарино районы торак пунктлары
Киров өлкәсе торак пунктлары
Золина

Золина — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — торак пункт (федераль классификатор буенча).

Почта индексы — 423060.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Иляшкино

Иляшкино — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Халык саны — 132 тирәсендә. Почта индексы — 423077.

Тарих 
1900-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Индустриальный

Индустриальный — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы поселок.

Халык саны — 54 тирәсендә. Почта индексы — 423066.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Өченче Интернационал исемдәге авыл

Өченче Интернационал исемдәге авыл — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Почта индексы — 423065.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.