alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ernest Waldo Bechtel

Ernest Waldo BECHTEL (1923 – 1988) estis usona verkisto de pensilvanigermana literaturo.

Naskiĝo 
Ernest Waldo BECHTEL naskiĝis en la kantono Kantono Lancaster je 1923. Li studis ĉe la Philadelphia Institute of Barbering en Filadelfio, Pensilvanio. Li verkis poemojn, teatraĵojn kaj mallongajn rakontojn en la lingvo ek de kiam li frekventis la liceon.

Aliaj verkoj

Televida Programo 
"Die Minnie Schnaus"

Radioprogramo 
"Gscheitheide un Dummheide"

Rakontoj 
 Em Buschgnibbel sei Zeit
 Uffem Barrick

Poemoj 
 Die grooss Ladann
 Der Mensch

Bechtel, Ernest Waldo
Bechtel, Ernest Waldo
UK 1959

La 44-a Universala Kongreso de Esperanto en 1959 estis jubilea kongreso jarcenton post la naskiĝo de la kreinto de Esperanto, Ludwik Lejzer Zamenhof. Ĝi okazis en Varsovio, Pollando. Estis 3256 aliĝintoj.

Prezidanto de LKK estis Andrzej Rajski, prezidanto de Pola Esperanto-Asocio. Honora prezidanto de la kongreso estis ministro-prezidanto de Pola Popola Respubliko, Józef Cyrankiewicz

Kongresa prezidantaro
 Giorgio Canuto, Prezidanto de UEA 
 Ivo Lapenna, Ĝenerala Sekretario de UEA
 Harry W. Holmes, vicprezidanto de UEA
 N. Kawasaki, prezidanto de la Unua Sekcio
 Isaj Dratwer, prezidanto de la Dua Sekcio
 Tadeusz Kotarbiński, rektoro de Internacia Somera Universitato
 Andrzej Rajski, prezidanto de PEA, prezidanto de la Loka Kongresa Komitato

Prelegaro de Internacia Somera Universitato
 Giorgio Canuto, Praktikaj aplikadoj de l' seksa diagnozo en ĉeloj
 Marjorie Boulton, Joseph Conrad - polo kiu estis granda angla verkisto
  Andreo Grębecki, Centjareco de evoluismo
 Paul Neergard, La lukto kontraŭ malsato - ĝia internacia organizado
 Boĵ Popović, Eblecoj kaj malfacilaĵoj por interplaneda vojaĝo
 Andrzej Rzymkowski, Mezepoka kaj renesanca pola arkitekturo
 Hugo Sirk, La centjara jubileo de la spektranalizo en 1959
 Halina Szabłowska, Jarmileco de la pola ŝtato
 Josip Vraĉić, Estetika analizo de urbanism-arkitekturaj karakterizoj de la urbo Dubrovnik

Teatraĵoj prezentitaj 
Bulgara Esperanto-Teatro
 Ĉasantoj de Ofico de Ivan Vazov. Reĝisoris Stefka Proĥaskova. Fondinto kaj gvidanto: Kiril Draĵev. Estis la unua elpaŝo de Bulgara Esperanto-Teatro.
Internacia Arta Teatro
 La friponaĵoj de Skapeno de Molière, esperantigita de Srdjan Flego kaj Jana Ravŝelj-Flego
 La Verda Ĉaro de Julio Baghy, artisma kolektivo de Esperanto-klubo de Prago
 Pigmaliono de George Bernard Shaw. Reĝisoris Antonin Slanina. Gvidis Eva Seemannova. Rolis i.a. Anton Seemann.
 Verda Simio, studenta kabaredo el Varsovio
 Tra Verda Vitro, kabaredo. Gvidanto Roman Dobrzyński. Rolis J. Cieślik, E. Lagun, J. Nachorecka, J. Dobrzyński, L. Żmigrodzka, H. Tarkowski, H. Kowalska.
Jan Fethke verkis la filmon Verda stelo super Varsovio dum kaj pri la kongreso.

Bildaro

Referencoj

Fonto
 Kongresa Libro, Varsovio 1959, p. 335

Eksteraj ligiloj 
 Verda stelo super Varsovio - filmo de Jan Fethke pri la kongreso

59
Varsovio
1959 en Pollando
Esperanto-renkontiĝoj en Pollando
John Birmelin

John BIRMELIN [ĝan BIRMelin] (1873-1950) naskiĝis en la kantono Berks, Pensilvanio. Li konsideras sin pensilvanigermano kaj verkas en la pensilvanigermana dialekto (vidu la liston pensilvanigermana literaturo).

Edukado 
Li lernis ludi la orgenon kaj instruis muzikon ĉe la liceo Central Catholic en la urbo Allentown, Pensilvanio.

Poemoj 
 Buchschtaaweschpielerei
 En Schatz
 Gezwitscher
 Gwendeltee
 Karyose Wadde
 Regina Hartmann
 'S Alder un der Dot

Birmelin
Birmelin
Richard Druckenbrod

Richard DRUCKENBROD (naskiĝis en 1929 en la graflando Berks, Pensilvanio; mortis la  en Allentown, Pensilvanio) estis verkisto en la pensilvanigermana lingvo.

Li studis teologion en Lancaster Theological Seminary (Pensilvanio) kaj en la Universitato de Graz (Aŭstrio) kaj laboris kiel pastro de United Church of Christ (Unuiĝinta Eklezio de Kristo), reformita eklezio. Li instruis teologion en Cedar Crest College en Allentown. 

Li estis prezidanto de Pennsylvanio German Society (Pensilvania Germana Societo).

Verkoj

Rakontoj 
 Der Belsnickel kummt
 Fer was heesst mer en "Schneider" en "Schneider"?
 Was der Schinner iss dehinner

Lernolibro 
 Mir Lanne Deitsch

Druckenbrod, Richard
Druckenbrod, Richard
Druckenbrod, Richard
Druckenbrod, Richard
Henry Lee Fisher

Henry Lee FISHER [henri li fiŝer] (1822-1909) naskiĝis en la Kantono Franklin, Pensilvanio. Li konsideras sin pensilvanigermano kaj verkas en la pensilvanigermana dialekto.

Edukado 
 Oakridge Academy, Gettysburg, Pensilvanio

Poemoj 
 Awwer ich geh doch ball heem
 Der dief Schnee
 Die alt Satt Tschentelleit
 Die Zeide verennere sich
 En verwickelde Verwandschaft
 Elbedritsche Fange
 Im Aerntfeld
 Mer kann nimmi heem
 'S Kann Dresche
 Un die nei Satt

Anglaj vortoj troveblaj en la poemo "Un die nei Satt" 
 Mortgage-bonds
 ten percent
 Gold
 Coupons
 Laa
 Corporations
 Kalls
 Schpeckulations
 Schteil
 Daaler
 Cigars
 Cars
 Palace
 Mintdrops
 anschtatt
 Bresent

Usonaj poetoj
Pensilvanigermanaj poetoj
Henry Harbaugh

Naskiĝo
 Henry HARBAUGH (1817-1867) naskiĝis en la graflando Franklin, Pensilvanio.

Edukado
 Li studis teologion en Mercersburg, Pensilvanio.

Poemoj
 Schulhaus
 Heemweh
 Der Piewie
Abraham Reeser Horne

Abraham Reeser HORNE  (naskiĝis en 1834, mortis en 1902) estis usona verkisto de la pensilvanigermana dialekto. Li naskiĝis en la graflando Bucks, Pensilvanio.

Edukado 
 Pennsylvania College of Gettysburg

Verkoj 
 Pedagogia verko: Pennsylvania German Manual

Usonaj verkistoj
Pensilvanigermanaj verkistoj
Paul Brendle Horning

Paul Brendle HORNING (1894-1986) estis usona verkisto de la pensilvanigermana dialekto. Li naskiĝis al gepatroj menonanaj en la Kantono Berks, Pensilvanio.

Verkoj

Rakontoj 
 Grischtdaag ans Groossdaadis

Poemoj 
 Ich waar in der Schtadt
 Muundaag uff der Bauerei

Horning, Paul Brendle
Horning, Paul Brendle
Eli Keller

Eli Keller (1825 en Kantono Northampton, Pensilvanio – 1919) estis usona poeto kiu verkis per la Pensilvanigermana lingvo. Li estis edukita ĉe Marshall College, Mercersburg, Pensilvanio.

Poemoj 
 Der Holshacker
 Die Weschfraa
 Es schaudert mich
 'S Meehe mit der deitsche Sens

Keller
Keller
Charles Christopher More

Charles Christopher MORE [ĉarlz KRISTafa mo(r)] (1848-1940) estis usona pensilvanigermana verkisto. Li naskiĝis en la urbo
Allentown, Pensilvanio. Li estis instruita ĉe Lutheran Academy (hodiaŭ la kolegio Muhlenberg), kaj ankaŭ studis en Ĝenevo kaj en Berlino

Verkoj

Rakontoj 
 Der wiescht Mann vun der Flett
 'S Wasch Hellers ihre Grischtdaagszug

Poemoj 
 Die Schadde uff der Grick
 Leere Bumbe

More, Charles Christopher
More, Charles Christopher
Martiroj de Tolpuddle

La Martiroj de Tolpuddle (angle Tolpuddle Martyrs) – grupo da laboristoj el la provinco Dorset, Anglio, kiuj antaŭenigis la kreadon de la sindikata movado en Britio.

En 1834 grupo de farmlaboristoj el la vilaĝo Tolpuddle penis starigi sindikaton. Tia agado ne estis kontraŭleĝa sed la registaro kaj la terposedantoj timis la laboristojn. Do ili arestis 6 laboristojn kaj juĝis ilin ĉe Dorchester, ĉefurbo de la provinco.

La puno estis tre severa – ekzilado al Aŭstralio por 7 jaroj.

Post diversaj protestoj finfine la registaro pardonis ilin en 1836.

En la vilaĝo Tolpuddle troviĝas muzeo kaj monumento.

Ĉiujare sindikatanoj kunvenas kaj marŝas tra la vilaĝo (en la jaro 2002 – ĉirkaŭ 7000 partoprenantoj).

Britaj sindikatoj
Muzeoj en Anglio
Historio de Dorset
UK 1905

1-a Universala Kongreso de Esperanto oni nomas la renkontiĝon en 1905, kiu komencis la serion de Universalaj Kongresoj ĝis la nuntempo. Iniciatinto de la kongreso estis la loka advokato kaj estro de la Esperanto-grupo en Bulonjo-ĉe-Maro, Alfred Michaux. Li anoncis ĝin unuafoje okaze de internacia renkontiĝo en la antaŭa jaro 1904.

La signifo de la kongreso konsistas en tio, ke Zamenhof instalis la unuan Lingvan Komitaton, la kongreso akceptis la Deklaracion pri Esperanto kaj la Fundamenton kaj oni decidis pri estonta kongreso. Ne estiĝis konsento pri internacia Esperanto-asocio.

Fono kaj kronologio de la kongreso 
Enciklopedio de Esperanto en 1933 priskribas la kongreson jene (mallongigoj malŝlositaj):

Teatraĵoj prezentitaj 
 Mensogo pro amo de Eugène Labiche. Prezentis amatora trupo: f-inoj SAMUEL kaj PANNEVIN, s-roj C. LEPHAY, Paul Boulet, C. Michaux, MARTIN , SAMUEL, francoj.
 Edziĝo kontraŭvola de Molière. Prezentis amatora 10-persona trupo el 8 landoj: s-ino Rosa Junck (ĉeĥ-devena italino), f-ino H. Cederblat (svedino, membro de la Lingva Komitato), s-ino Avilov (rusino el Tbiliso), s-ro Paul Boulet (franco), s-ro Harold Bolingbroke Mudie (anglo), s-ro J. Ansel (franco), s-ro L. Cogen (belgo), s-ro C. F. Küchler (germano), s-ro Albert Saint-Martin (kanadano), s-ro J. Allum (norvego)
 Hamleto de William Shakespeare. Deklamis monologon angla komponistino kaj kantistino F. L. Schäfer.
 Edziĝo per telefono de Jacques Ferneuze. Prezentis amatora franca trupo: Georges Warnier kaj Georges Grosset. La prezento okazis en Salono Conway en antaŭkongreso en Parizo.

Kongresa Libro
La Kongresa Libro, verkita de Paul Boulet, aperis kiel memoraĵo kaj estis dediĉita al elpensinto de la lingvo Esperanto kaj ĉiuj gekongresanoj. Ĝi enhavis poezion de Zamenhof (L'Espero, La vojo, Al la fratoj), gvidlibron tra la urbo kaj ĉirkaŭaĵoj kun ilustraĵoj, projekton de Deklaracio kun la teksto, frazlibron (francan-esperantan). Krome eksterpaĝajn diversajn anoncojn, p. 123.

Centjara datreveno 
La centjariĝon de la unua UK oni memorfestis okaze de la internacia renkontiĝo Bulonjo 2005, kiu okazis en Bulonjo-ĉe-Maro dum pasko 2005, kaj la 26-an de marto 2005 en la sama teatro la fama unua parolado de L. L. Zamenhof denove estis aldirita.

Centa kongreso 
La 100-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en 2015 en Lille (Francio), proksime al Bulonjo-ĉe-Maro, kiu estis loko de kelkaj kongresaj programeroj – solenaĵoj, rememora marŝado kaj koncerto.

Bildaro

Vidu ankaŭ
 Virtuala Kongreso de Esperanto 2020

Eksteraj ligiloj 

 Raporto de W.T.Stead en 1911/11 numero de The Review of Reviews kun detaloj kaj personaj impresoj pri la kongreso
 Poŝtkartoj pri la kongreso
 Boulogne 2005 – renkontiĝo okaze de centjara jubileo
 Memori 1905–2015 – historia paĝaro en la retejo de la 100-a UK (retejo arkivigita)
 Unua Kongreso Esperantista Boulogne sur Mer (1905). Oficiala parolado ĉe la festeno. Per la voĉo de Zhao Jianping.

05 1905
Esperanto-renkontiĝoj en 1905‎
1905 en Francio
Esperanto-renkontiĝoj en Francio
Palaco Buckingham

Palaco Buckingham estas la oficiala Londona sidejo de la brita monarko.

Origine konstruita por la Duko de Buckingham en 1703.
La Reĝo Georgo la 3-a aĉetis la palacon en 1772 por la reĝa familio.

Ekster la ĉefpordejo staras statuo de la Reĝino Viktorino (1819 – 1901), reĝino inter 1837 kaj 1901 .

La nomo de la strato kiu kondukas al la palaco estas The Mall [de mol].
Aŭtoj estas tie malpermesataj dimanĉe.

La palaco estas grava loko por ŝtatceremonioj kaj tie oni povas vidi la mondfaman ceremonion “ŝanĝado de la gvardioj”.

Membroj de la publiko nun rajtas viziti certajn ĉambrojn en la palaco.

Vidu ankaŭ 

 Charing Cross
 Kastelo Windsor
 Loĝejo de graco kaj favoro
 Brita Reĝa Kolekto

Buckingham
Brita monarkio
Konstruaĵoj finitaj en 1700-1709
Aperis en 1703
Westminster
Meksikaj menoanoj

Meksikaj menoanoj estas tiuj familioj, kiuj alvenintaj el Rusujo al al Manitobo, Kanado, en la 20-aj jaroj de la dudeka jarcento, ekelmigris denove, ĉifoje de Kanado al Cuauhtemoc, Meksiko.
 
La kaŭzo de tiel rapida reelmigrado estis, ke la registaro en Manitobo, celinte anstataŭigi la francan lingvon per la angla, deklaris kontraŭleĝa ĉiun instruadon lernejan per lingvo neangla. Kolerigis tiu nova leĝo ne nur franc-parolantojn, sed ankaŭ la rusajn menoanojn, kiuj instruis siajn infanojn en germanaj lernejoj.

Rezulte de tiu leĝo multaj familioj elmigris al Paragvajo kaj Meksiko.

En Meksiko, la menonanoj sukcesis gardi sian germanan dialekton, la platdiĉan.

Vidu ankaŭ
Paragvajaj ĉakaj menoanoj
Menonanismo
Anabaptismo
Kristanismo
Abrahamismo
Religio

Kristanismo
Elmigro
Heinrich August Luyken

Heinrich August LUYKEN (naskiĝis la  en Altenkirchen, Germanio, mortis la  en Amersham, Britio) estis aŭtoro de grandaj originalaj aventuraj romanoj:
 Paŭlo Debenham (1912),
 Mirinda Amo (1913),
 Stranga Heredaĵo (1922) kaj
 Pro Iŝtar (1924), romano el la antikva Babilono.

Li estis germano, kiu angliĝis.

Li edukiĝis en duseldorfa gimnazio. En 1885 li venis en Anglion; li edziĝis al anglino. En 1904 li konatiĝis kun Esperanto kaj tuj entuziasme propagandis ĝin.

Liaj originalaj Esperanto-romanoj estas ĉiuj konstruitaj sur unuforma skeleto: inter la ĉefaj figuroj ĉiam estas unu, kies kristanan kredon subfosis iaj herezaj delogoj aŭ personaj malfeliĉoj. Tio kondukas lin - aŭ eble ŝin - en periodon de anima turmentiĝo kaj materialaj danĝeroj, el kiuj lin savas aliaj herooj, kies „simpla kredo“ restis ĉiam neŝancelebla. Tiun moralan armaturon la aŭtoro uzis, dezirante servigi Esperanton al la disvastigo de liaj religiaj idealoj. Konforme al sia simpla, klare fiksita vivokoncepto li kreis figurojn, kiuj nekonfuzeble reprezentas la potencojn de bono aŭ de malbono. Efektive liaj ĉefaj rolantoj estas karaktere tiel perfektaj, ke ili perdas sian naturan homecon.

Sekvas, ke en tempo de psikologiema kaj realisma literaturo liaj romanoj impresas iom arkaike, kaj estas facile taksi maljuste ilian valoron. Formetinte sian kritikan analizemon, oni devas konfesi, ke en la limoj de eksmoda skolo Luyken sciis verki bonstilajn romanojn, kiuj ĝisfine tenas la intereson danke al la intrigaj aventuroj kaj amhistorioj, kiujn li plektis ĉirkaŭ la moralan kernon. Cetere la kredokonflikto en la animo de la „herezema“ heroo estas tiel simpatie pentrita, ke la leganto kunsente sekvas ĝin.

Post la unua mondmilito, en Stranga Heredaĵo, Luyken eĉ pli forte emfazis sian evangelismon, opiniante, ke renaskiĝinta Kristanismo devas doni moralan forton al la nebuleca Esperantismo, kiu, kun ĉiuj aliaj pacmovadoj, ne povis eĉ iomete malhelpi la sangan interbuĉadon. Pro Iŝtar, la plej sukcesa el la kvaropo, havas kiel historian fonon la antikvan Babilonon, en la tempo de la biblia Ijob, kiu aperas kiel figuro en la romano: Ĉiuj liaj verkoj transskribiĝis Brajlen.

Luyken verkis aŭ tradukis multajn aliajn verkojn, ekzemple Palestino kaj la Biblio en la Kristana Revuo.

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Esperanto-verkistoj
Germanaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Saxton Payson

Saxton PAYSON, ankaŭ konata kiel Edward S. Payson, (naskiĝis la 26-an de septembro 1842 en Groton de Massachusetts - mortis la 22-an de septembro 1932) estis usona esperantista verkisto kaj tradukisto.

En sia juneco operkantisto, ekde 1882 fabrikisto de pianoj, ekde 1906 prezidanto de pianofabrika kompanio.

Esperanton li eklernis en la jaro 1910, ekde 1919 aperas liaj tradukoj. Inter la jaroj 1918-1921 li laboris kiel prezidanto de EANA, poste estis proklamita ĝia honora prezidanto.

En la originalan literaturon de Esperanto li enskribiĝis kiel 87-jarulo per novelo Juneco kaj Amo, legendo pri amaventuroj de pentristo, priskribanta urbokvartalojn, markanalojn kaj sunsubiĝon en Venecio. Lia alia originala rakonto La Fantoma Edzino estas sentimentala rakonto parolanta pri homo, kiu tiom sopiris pri sia mortinta edzino, ke ŝi kvazaŭ revenis, kaj li mem sub ŝia gvido mortas kaj foriras en la regnon de feliĉo.

Pli multaj estas liaj tradukoj el la angla literaturo, precipe de Mabel Wagnalls, sed ankaŭ de Kirchner, Giesy, Moffet, Haggard kaj Roe. La rakonton Thais de Anatole France li esperantigis el angla traduko.

Originaloj 
 Juneco kaj Amo (legendo el Venecio 1930)
 La Fantoma Edzino (publikigita 1988)

Tradukoj 

 La Akrobato de Nia Sinjorino (miljara legendo, 1919)
 Kirchner, Lula: Blanche, la Virgulino de Lille (1919
 Giesy, J. U.: Mimi (povídka o latinské čtvrti za války, 1920)
 Anatole France: Thais (1921)
 Wagnalls, Mabel: Miserere (muzika rakonto, 1921)
 Wagnalls, Mabel: Palaco de Danĝero (rakonto pri Madame la Pompadour, 1926)
 Moffett, Cleveland: La Karto Mistera (1927)
 Haggard, Henry Rider: Luno de Izrael (rakonto pri la eliro 1928 - tradukis kune kun Montagu C. Butler)
 Roe, Vingie E.: Lando de Ârĝenta Akvo (1931)
 Wagnalls, Mabel: La Rozujo Ĉiumiljara

Recenzo pri La Karto Mistera

Esperanto-verkistoj
Usonaj esperantistoj
Operkantistoj
Usonaj verkistoj
Eŭgeno Miĥalski

Jevgenij Iosifoviĉ "Eŭgeno" MIĤALSKI(J), pseŭdonime konata kiel Torentano, Revulo kaj Profetivski (naskiĝis en 1897, mortis en 1937) estis esperantista poeto, aktiva en la laborista Esperanto-movado.

Vivo 
Miĥalski naskiĝis la 21an de januaro 1897 en Letiĉiv, Ukrainio, Rusia Imperio. Li esperantistiĝis en 1911. En 1917 li fondis la literaturan Esperanto-revuon Libera Torento en Saratov, kie aperis liaj unuaj poemoj originalaj kaj tradukaĵoj. Li frue aliĝis al SAT kaj kunlaboris al Sennacieca Revuo, La Nova Epoko, "Bulteno de SEU", kaj pli poste al Internaciisto kaj al La Nova Etapo. Profesie li laboris kiel instruisto-bibliotekisto.

Miĥalski estas unu el la kunfondintoj de IAREV en 1931 kaj ludis centran rolon en la reaktivigo de la asocio en 1934. Tiam li redaktis la gazetojn Proleta Literaturo kaj Internacia Literaturo kun la helpo de la franco Honoré Bourguignon.
Li estis arestita la 16-an de marto 1937 de NKVD pro senbaza akuzo pri partopreno en kontraŭsovetia trockiista organizo, kaj kondamnita al morto la 14an de oktobro 1937. Li estis mortpafita la sekvantan tagon, kaj rehonorigita postmorte la 8an de majo 1958.

Verkoj

Poemaroj 
 La Unua Ondo, 1918
 Du Poemoj, 1922
 Prologo, SAT, 1929
 Fajro Kuracas, EKRELO, 1932
 Kantoj de Amo kaj Sopiro, 1934
 Plena Poemaro, FEL, 1994, Serio Stafeto n-ro 18, redaktis William Auld, kun antaŭparolo de Krys Ungar

"Flirtvoĉa poeto. Majstro de la liberaj formoj. Liajn poemojn karakterizas la rapsodieca ritmokonstruo. La ĉeftemo en liaj unuaj tri libretoj estas la nudigita amo. En "Prologo" jam troviĝas socialistaj pensoj, sed en "Fajro kuracas" li tute forĵetis sian ĝistiaman ĉeftemon kaj grandspire kantas pri mondpolitikaj aktualaĵoj laŭ ekstreme maldekstra revolucia koncepto piedpremante la demokration. Cetere liaj poemoj estas belaj, variaj kaj surportas la aromon de ia stranga poezia ĉarmo." - EMBA, EdE

Liajn poemojn ukraine tradukis V. Misik (Avangard, 3, 1929) kaj Petro Timoĉko (Ternopilo).

Esploristoj de vivo de Eŭgeno Miĥalski 
En Soveta Unio vivon de Eŭgeno Miĥalski esploris inĝeniero M.Bjelogolovskij loĝinta en la ukrainuja urbo Doneck.

Bibliografio 
 Conterno, Clelia 1973 : Miĥalski, Eŭgeno (1897-1937), Esperanto, 814 (10), p. 170

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/M en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Rete legeblaj poemoj
 Pri vivo kaj morto de E. Miĥalski, eseo de NikSt, Sennacieca Revuo, 1993
 
 Eŭgeno Miĥalski: novaj informoj  artikolo de Kornilov kaj Lukaŝeviĉ en Sennacieca Revuo, 1993
 Verkoj de Miĥalski en Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Recenzo de "Mi estas"  de Ĵak Lepŭil', kies titolo kaj unua kanzono estas poemo de Miĥalskio

Viktimoj de Stalinismo
Ukrainaj esperantistoj
Sovetiaj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
 
Esperantlingvaj poetoj
Ivan Krestanov

Ivan Ĥristov KRESTANOV (naskiĝis la  en Pirdop, mortis la ) estis bulgara esperantisto, lektoro de fremdlingvoj kaj diplomato. Li loĝis en Sofio. Dum sia 15-jara vivado en eksterlando vizitis preskaŭ tutan Eŭropon. Interalie li oficis kiel sekretario de la Bulgara Ĝenerala Konsulejo en Dresdeno.

Li esperantistiĝis en 1905. Li eldonis dudekon da libroj kaj libretoj en kaj pri Esperanto, gvidis kursojn kaj faris paroladojn. Li estis senlaca kaj entreprenema aganto. Li estis membro de la Lingva Komitato kaj kunlaboranto de Enciklopedio de Esperanto.

El liaj verkoj estu citataj:
 Bulgara Antologio,
 La Bulgara Lando kaj Popolo,
 Nuntempaj Rakontoj,
 Vilao apud Maro
 Vortaro de Esperanto por Bulgaroj (aperis 3 eldonoj 1921, 1928, 1930, entute 10 000 ekzempleroj).
 La Miraklo de la Deka Jarcento
 El la Proksima Oriento, 1919, Berno

El la Proksima Oriento (De Ukrajnio ĝis Georgio)

Antaŭparolo 
Nia karmemora Majstro kredis, ke komunikigado kaj konatiĝado sur neŭtrala fundamento forigos almenaŭ la pli grandan parton de tiuj bestaĵoj kaj krimoj, kiuj estas kaŭzataj ne de malbona volo, sed simple de reciproka sinnekonado kaj devigata sinaltrudado.

Deirante el tiu penso kaj opiniante, ke ĉiuj nacioj estas egale interesaj, ni skribas pri ankoraŭ nesufiĉe konataj popoloj de la antaŭa rusa imperio, tiamaniere farante malgrandan escepton el la programo de nia Biblioteko.

Kompreneble, krom la priparolitaj popoloj: ukrainoj, litovoj, blankrutenoj, letonoj, estonoj, finnoj, tataroj, georgoj, en la limoj de l'malnova rusa regno loĝas ankaŭ aliaj, kiel ekz. poloj, kies historio estas sufiĉe konata okcidente, kaj granda nombro da gentoj, kiuj tamen ne ludas gravan rolon en la historio kaj kulturo.

Ni esperas, ke aliaj sekvos nin sur la vojo al ekkoniĝo kaj kunfratiĝo de l'popoloj, rakontante pri la ceteraj partoj de l'homaro.

Ivan Ĥristov Krestanov

Bern, Julio 1919.

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Foto de Krestanov en revuo Esperanto (UEA) Apr. 1938, p. 28.

Bulgaraj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Esperanto-vortaristoj
Hendrik Adamson

Hendrik ADAMSON (naskiĝis en 24-a de septembro 1891, mortis en 7-a de marto 1946) estis estona popollerneja instruisto, poeto, kaj Esperanto-verkisto. Rimarko: Laŭ Ordeno de Verda Plumo de Josip Pleadin li naskiĝis la 7-an de oktobro 1891 - eble la unua estas laŭ ortodoksa kalendaro, la alia laŭ gregoria.

Li multe verkis en la estona lingvo. Ĉirkaŭ la jaro 1930 Adamson fariĝis esperantisto.

Verkaro 

Lia precipa verko estas la originala romano Aŭli, pri la vivo de malgranda knabo. Multaj el liaj poemoj publikiĝis en la revuo Literatura Mondo, Informoj de Esperanto-Asocio de Estonio, Malgranda Revuo, Norda Prismo kaj en la poem-antologio Dekdu Poetoj aperinta en 1934 ĉe la eldonejo Literatura Mondo sub redakto de Kálmán Kalocsay, kiu komentas la poezion de Adamson tiel:

En 1961 (1962) aperis samizdata poemaro Hejmlando.
En 1967 aperis lia poemaro Vesperkanto ĉe la eldonejo de J. Régulo.

Libroj kun versoj 

 1934, Dekdu Poetoj
 1934, Auli, rakonto pri knabeto (Auli : rakonto pri knabeto), romano pri kampara knabo, sukcese verkita en tre persona stilo el la vidpunkto de tiu knabo.
 1961 (1962), aperis samizdata poemaro Hejmlando
 1967, aperis lia poemaro Vesperkanto ĉe la eldonejo de J. Régulo La Laguna, Stafeto : Beletraj kajeroj, 30
 1979 (kaj reeldonoj 1982, 1986), Baza Literatura Krestomatio, Infera Regalo kaj Vesperkanto
 1983 Auli, eldonejo Iltis, Sarbrukeno.
 1991 Nia Plimulto en Nova Esperanta Krestomatio, Roterdamo

Referencoj

Bibliografio 
 Ojalo, Jaan; Dresen, Hilda & Seppik, Henrik 1979 : Defende al Hendrik Adamson, Esperanto, 877(1), paĝo 8-9
 Ojalo, Jaan 1991 : Adamson: Bardo de la hejmloko, Esperanto, 1032(12), paĝo 2
 Ojalo, Jaan 1992 : Hendrik Adamson - 100, Norda Prismo, 1, paĝo 6-8

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/A en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Poemoj de Hendrik Adamson en Dekdu Poetoj 
 Verkoj de kaj pri Hendrik Adamson en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Artikoloj de kaj pri Henrik Adamson en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
 Legu "Auli" (1934) en pdf, mobi aŭ epub en Fadedpage, skanita (ekster kopirajto en Kanado.

Esperanto-verkistoj
Estonaj esperantistoj
 
Sovetiaj esperantistoj
Helmi Dresen

Helmi Marie DRESEN [drezen] (naskita la  en Kolga; ekzekutita de la germanoj la ) estis estona esperantistino. Esperantisto de 1912. Fratino de Hilda Dresen. Membro de la Lingva Komitato minimume en 1929.

En la 1920-aj ŝi gvidis Vortaran Komisionon ("Vo-Ko") de la loka klubo de Talino, kiu verkis vortaron Esperanto-Estonan
(Esperanto-eesti sõnastik) kun ĉ. 12.000 kapvortoj (Tallinn (Reval): Esperanto-Asocio de Estonio, 1927, 240 p. presis M. Tamverk, Haapsalu, 18x12cm).

Per tradukoj ŝi kontribuis al la Estona Antologio aperinta en 1932.

Post sovietigo de Estonio Helmi Dresen iĝis urbestraranino de Tallinn. La  Tria Regno atakis Sovetion kaj baldaŭ ekokupis la regurbon de Estonio. Helmi Dresen, Neeme Ruus kaj aliaj esperantistoj estis arestitaj kaj mortigitaj.

Referencoj 

Estonaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Akademio de Esperanto
Filadelfio (Paragvajo)

Filadelfio estas sudamerika urbo en Paragvajo. Ĝi estas la ĉefurbo de la departemento Boquerón, en la okcidenta parto de la lando, konata kiel Ĉako.

La urbo estis fondita en 1930; en 2002 ĝi havis iom pli ol 7.000 loĝantojn. Ĝia nomo signifas "amo al frato" (greke). Ĝiaj koordinatoj estas 22,35 S / 60,03 U.

La enloĝantaro estas plejmulte menonana kaj la lingvo plej ofte aŭdata en la vilaĝo estas nek la gvarania nek la hispana, sed la platdiĉa lingvo, kiun la menonanoj portis el Eŭropo.

Vidu ankaŭ 
 Paragvajaj ĉakaj menoanoj

Urboj de Paragvajo
Edwin de Kock

Edwin de KOCK [edŭin de kok] (naskiĝis la  en Sud-Afriko, mortis la  en Edinburgo, Teksaso) estis sudafrika kaj usona instruisto kaj profesoro kaj unu el la plej gravaj Esperanto-poetoj.

De Kock en Sud-Afriko lernis Esperanton kaj verkis la unuan poemon en 1955. Krom kiel originala poeto li elpaŝis kiel biografo, esperantologo, poligloto, redaktoro kaj movadano. Li estis laika predikanto Adventista, misiisto, teologo, vegetarano kaj kontraŭrasisma aktivulo. De Kock krom en Esperanto ankaŭ verkis, tradukis kaj redaktis angle kaj afrikanse. Membro de la Akademio de Esperanto (1973-2007), Honora Membro de UEA ekde 2000.

Poezio kaj esperantologio 
Sur la kampo de la poezio li ellaboris teoriojn pri metriko, klarigitajn en la antaŭparolo de Testamente (2007). Per originalaj poemoj li kontribuis al multaj revuoj, antologioj kaj librokolektoj.

Kiel esperantologo li i.a. kontribuis al la landnoma problemo kaj pledis gardi la diakritajn literojn. Eble plej grava estas lia eseo "Principoj por la takso de neologismoj" (1987), en kiu li proponas sep kriteriojn, per kiuj oni povus juĝi, ĉu "neologismo" estus bona kaj necesa. Samjare li mem eldonis ankaŭ "Leksikoneto de mal-anstataŭaĵoj dudirekta".

Sud-Afriko 
En sia hejmlando De Kock estis prezidanto de la Esperanto-Asocio de Suda Afriko de 1977 ĝis 1989 kaj redaktoro de la landaj Esperanto-periodaĵoj Afrika Esperantisto, 1955–1957 kaj de Bona Espero, 1977–1979, 1986–1987.

Teksaso 
Ekde la  de Kock estis Usona civitano. Li loĝis apud Edinburgo, Teksaso, Usono. En 2005 li estis honora gasto ĉe la Landa Kongreso de ELNA.

Verkoj (elekto)

Poezio 

 Kvin elementoj (1957-1958, eld. 1970)
 Ombroj de la kvara dimensio (1961)
 Fajro sur mia lango (1967)
 Poemaro kaj prozeroj (1970)
 Plukonstrue (1975)
 Japaneskoj (1982)
 Saluton al la suno (1983)
 Vojaĝoj kaj aliaj poemoj, eldono de Flandra Esperanto-Ligo, 1992, Serio Stafeto n-ro: 16.
 Testamente, lumdiska kolekto da poezio kaj prozo, konsiderata kiel lia ĉefverko, enhavas ankaŭ interalie Lastaj poemoj (2005)

 Kontribuis al Beletra Almanako n-ro 1 de septembro 2007.
 Sub fremdaj ĉieloj. 2008. 288 p. — ISBN 978-90-77066-33-1 (antologio de poezio (eĉ post la t.n. „Lastaj poemoj”), sed ankaŭ eseoj pri la historio de Esperanto en Sud-Afriko, pri memorindaj personoj, kiujn Edwin renkontis en kaj ekster la verda mondo (2007). Serio Stafeto n-ro: 32)
 La konflikto de la epokoj, la majstroverko de Edwin de Kock, kreita en sep jaroj, kun longaj interrompoj, dum preskaŭ 60 jaroj, inter 1959 kaj 2018, eldono de Flandra Esperanto-Ligo, 2019, Serio Stafeto n-ro: 41.

Esperantologio 
 Principoj por la takso de neologismoj. En: Mattos, Geraldo (ed.). Centjara Esperanto. Chapecò (Brazilo): Fonto 1987, p. 76-92
 Leksikoneto de mal-anstataŭaĵoj dudirekta (sinonimoj kaj antonimoj). Pretoria: Eld. la aŭtoro 1987, 21 p. ISBN 0-620-10746-4

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Libroj  de kaj pri Edwin de Kock en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
 Artikoloj de kaj pri Edwin de Kock en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Esperanto-verkistoj
Akademio de Esperanto
Sudafrikaj esperantistoj
Paul Neergaard

Paul NEERGAARD, plennome Pierre Paul Ferdinand Mourier de Neergaard, naskiĝis la  en Nyborg, mortis la  en Kopenhago) estis dana doktoro de agronomio, profesoro, esperantologo kaj vicprezidanto de la Akademio de Esperanto.

Profesia vivo 
Neergaard laboris kiel plantsempatologiisto ekde 1935 ĝis sia morto en Kopenhago, kie li fariĝis en 1966 fondinto kaj direktoro de Dana Registra Sempatologio Instituto por Evolulandoj. Li instruis sian fakon (de kiu li estas konsiderata la ĉefa fondinto ) kiel universitata profesoro en Bejruto (Libano) kaj Mysore (Barato) kaj fariĝis membro de pluraj naciaj akademioj kaj internaciaj societoj sciencaj.

Esperanta agado 
Li esperantistiĝis en 1924, do kiam li estis nur 17-jara; li tiel entuziasmiĝis, ke kun unu kamarado li biciklis de Kopenhago al la 17-a Universala Kongreso en Ĝenevo, 1925. Okdekjara, li daŭre laboris por Esperanto ĝis preskaŭ siaj lastaj horoj. Jam
kiel junulo li plene konvinkiĝis pri la graveco de Esperanto por scienca progreso, klerigado kaj kunlaborado. En 1939 li estis unu el la organizantoj de la 19a Kongreso de SAT, kiu okazis en Kopenhago monaton antaŭ la eksplodo de la dua mondmilito.

Tuj post la dua mondmilito Neergaard helpis organizi je Dana-Nederlanda Esperanto-interhelpo. Tiu projekto kolektis monon, nutraĵojn kaj ilojn por nederlandaj esperantistoj, kiuj suferis malsategon en kaj post la milito. Bas Wels estis la peranto flanke de Nederlando.

Dekomence ĝis sia morto Neergaard estis senatano de AIS (San-Marino) kaj dekano de la naturscienca sekcio. Neergaard fariĝis en 1987 ankaŭ ADoc. de AIS por esperantologio. Ekde 1963 ĝis sia morto Neergaard estis vicprezidanto de la Akademio de Esperanto. Li rolis plurajn jarojn kiel vicprezidanto de Eŭropa Klubo. Li estis iniciatoro kaj fondo-prezidanto de la Internacia Scienca Akademio "Comenius".

Kadre de SAT Neergardo ankaŭ estis grava kontribuanto al PIV, por kiu li prizorgis la botanikan kaj terkulturan partojn.

Ĉefredaktoro de la lingvistika revuo Esperantologio, (1949-1961) kaj de Sciencaj Studoj, originalaj sciencaj traktaĵoj.

Verkoj (elektaĵo) 

 Atakoj kontraŭ ĝardenplantoj
 La Vivo de la Plantoj
 Terminaro Hortikultura (seslingva)
 Eta Krestomatio
 Tra Densa Mallumo
 Fremdvortoj en Esperanto
 Scienco kaj Pseŭdoscienco pri Heredo kaj Raso 
 La Esperantologio kaj ties Disciplinoj. Taskoj kaj Rezultoj
 1.-15. Årsberetning fra J. E. Ohlsens Enkes plantepatologiske laboratorium (dane). 1935-1950. Kun resumoj en Esperanto.

Vidu ankaŭ 
 Sciencaj Studoj bazitaj sur originalaj esploroj kaj observoj

Referencoj

Bibliografio (elektaĵo) 
 Internacia Sciencista Dokumentaro de AIS
 Darbellay, Christian. Kiu estas kiu en scienco kaj tekniko. Neuss: Darbellay 1981, p. 162-163 (kun foto)
 Sutton, Geoffrey 2008 : Original Literature of Esperanto, Mondial, New York, p. 219-220, ISBN 978 1 59569 090 6

Eksteraj ligiloj 

 
 Biografio de Marjorie Boulton en Esperantologio / Esperanto Studies (EES), 1999, n-ro 1  (tie pliaj kontribuoj pri Neergaard)
 Scienco kontraŭ rasismo. Militrakonto, 18/12/2018

Danaj esperantistoj
AIS
Akademio de Esperanto
Esperantologoj
Interlingvistoj
Reto Mario Rossetti

Reto Mario ROSSETTI, konata kiel  Reto ROSETTI (naskiĝis la  en Biasca, kantono Tiĉino de Svislando, mortis la  en la brita Gosport) estis svisa, poste brita Esperantisto kaj profesoro. Unu jaron antaŭ li mortis lia dua edzino, Olive Rossetti. Frato de Reto estis Cezaro Rossetti, aŭtoro de Kredu min, sinjorino!.

Verka vivo 
Lia poemaro aperis en la grava ampleksa verko Kvaropo. Poemoj de Rossetti aperadis en la Esperanta gazetaro. Liaj pluaj verkoj: Mestizo de l' Mondo, poemaro, El la Maniko, novelaro kaj Pinta Krajono, poemaro. Lia plej grava traduko estas Otelo de Shakespeare. Rossetti multe tradukis el la angla poezio. Redaktoro kaj la precipa kunlaborinto super la Angla Antologio.

Tri el liaj verkoj troviĝas sur la Baza legolisto de William Auld: El la Maniko, 33 Rakontoj, Pinta Krajono.

Verkoj

Originalaĵoj 
 Oazo (poemkolekto en Kvaropo (1952))
 Mestizo de l' Mondo
 El la Maniko (novelaro, 1955)
 Pinta Krajono (poemaro, 1959)
 Arto kaj Naturo (eseoj, eld. Hungara Esperanto-Asocio, Budapest, 1989)

Tradukoj 
 Otelo de William Shakespeare
 'Kantoj, poemoj kaj satiroj, de Robert Burns (kun William Auld, 1977)

 Redaktitaj publikigaĵoj 

 33 Rakontoj, La Esperanta novelaro kun Ferenc Szilágyi
 Angla Antologio kun William Auld
 Trezoro'' kun Henri Paul Vatré

Esperanto-verkistoj
Britaj esperantistoj
skotaj esperantistoj
Svisaj esperantistoj
Britaj verkistoj
Svisaj verkistoj
skotaj verkistoj
Tradukistoj al Esperanto
Rossetti, Reto Mario
Esperanto-movado en Glasgovo
John Islay Francis

John Islay FRANCIS (naskiĝis en 1924, mortis la 20-an de marto 2012) estis skota esperantisto, verkisto kaj profesoro. Li verkis originale en Esperanto poemojn, novelojn, romanojn kaj artikolojn por Esperanto-gazetoj. Li esperantiĝis definitive en 1942.

Li famiĝis en Esperantujo per kunverkado de la poemaro Kvaropo, en kiu enestas lia granda poemciklo La Kosmo. En lia novelaro Vitralo estas noveloj kontraŭ tiranismo, pseŭdomoralo kaj tiaj vanaĵoj, kiel potencavido. Aparte famiĝis lia granda originala romano La granda kaldrono.

Verkoj 

 Vitralo, novelaro, 1960
 La granda kaldrono, romano, 1978, reeldonita de Esperanto-Asocio de Skotlando en 2017 kiel bitlibro
 Misio sen Alveno, sciencfikcia romano, 1982
 Tri Rakontoj pri la Miljara Paco, novelaro, 1998, eldonita en la Serio Stafeto
 La Kastelo de Vitro, fantasta romano, 2004
 Kronprincedzino, romano, 2011, eldonita de Flandra Esperanto-Ligo
 Danco de Vivo kaj aliaj poemoj, 2012

 Tradukoj 
 La Elbabila Koro, (Heroldo de Esperanto, 1 marto 1962)
 '''Rikardo Tria de Ŝekspiro, Glasgow, Eldonejo Kardo, 1980, 146 paĝoj.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Artikolo pri Kronprincedzino en Monato
 Artikolo pri John Islay Francis ĉe Libera Folio
 La Granda Kaldrono bolas spite malpermeson en Libera Folio

Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Esperanto-verkistoj
 
Skotaj esperantistaj poetoj
Esperanto-movado en Glasgovo
John Dinwoodie

John Sharp DINWOODIE (naskiĝinta en 1904 — mortinta la 9-an de junio 1980) estis eminenta skota esperantista poeto, profesie pastro.

En lia poezio estas delikata melankolia liriko. Li estis la plej aĝa el la kunfondintoj de la skota skolo de la Esperanta poezio, kiuj debutis en Kvaropo (1952, 2a eldono 1977). Lia parto en Kvaropo - titolita "Kastelo el revoj" - restis lia sola originala poemaro. Li iam kontribuis al Literatura Mondo, kaj iuj liaj poemoj aperis kaj aperos en Esperanto en Skotlando. 

Dinwoodie brile tradukis el la brita poezio; liaj tradukoj aperis i. a. en Angla Antologio (1957) kaj Skota Antologio (1978), pri kiu li faris ankaŭ la unuajn redaktolaborojn. En Esperanta Antologio Dinwoodie estas reprezentita per ses poemoj.

Referencoj 

Skotaj poetoj
Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Esperantlingvaj poetoj
Nikola Aleksiev

Nikola ALEKSIEV, <Nikolĉjo Bogdanov> (naskiĝis la 29-an de junio 1909; mortis la 19-an de julio 2002) estis bulgara esperantisto kaj honora membro de UEA kaj MEM. Li estis la unua eksterlandano, kiu ricevis honoran membrecon de ĈEA.

Li estis filo de malriĉa ŝuista familio, li estis kunfondinto kaj sekretario Bulgara Laborista Esperanto-Asocio (fondita en 1930).

Kiel ĵurnalisto kunorganizanta strikojn li pasigis 7 jarojn en karceroj de la faŝisma Bulgario. Post la dua mondmilito li ĉefredaktoris la centran organon de bulgaraj sindikatoj Trud (1946-1952) kaj estis membro de Tutmonda Packonsilantaro.

Li apartenis al plej aktivaj esperantistoj en Bulgario. Li estis la prezidanto de la Loka Kongresa Komitato de la 48-a Universala Kongreso de Esperanto en 1963. De 1964 ĝis 1976 Nikola Aleksiev estis prezidanto de Bulgara Esperanto-Asocio. Li dediĉis multajn fortojn al la komunisma Mondpaca Esperantista Movado (MEM), kies prezidanto li estis. Lingvan majstrecon li pruvis en siaj tradukoj (ekz. Apostolo de Libereco pri bulgara nacia heroo Vasil Levski, Mia vivo de Trifon Ĥristovski k.a.)

La revuo Internacia Ĵurnalisto en sia numero 1980 1-2, p. 10, aperigis artikolon okaze de lia 70-jariĝo.

Bulgaraj esperantistoj
Pacmovado
Honoraj membroj de ĈEA
Kurisu Kei

KURISU Kei, japane 栗栖 継 (naskiĝis la , mortis la ) estis japana esperantisto kaj bohemisto, membro de Sennacieca Asocio Tutmonda, honora membro de Asocio de Ĉeĥa-Japana Amikeco (en Ĉeĥio), funkciulo de Asocio de Japana-Ĉina Amikeco (en Japanio), honora membro de UEA (1991) kaj de ĈEA. 

Esperantisto ekde 1930, pensante, ke per Esperanto eblos progresigi komunismon. Li aktivis en Japana Proleta Esperantista Unio kaj kunredaktis la kulturajn revuojn «Marŝu» kaj «Majo». Li estis eĉ sub malfacilegaj kondiĉoj aktiva esperantista proleto (vidu JPEU kaj Proleta Esperanto-movado en Japanio (ĝis 1934)), kio kostis al li sesfojan areston. Pro sia politika agado, li pasigis kvar jarojn en malliberejo. Jam ne plu komunisto, li dum la 1950-aj jaroj iĝis respektata specialisto pri Ĉeĥoslovakio en sia lando.

Li japanigis el Esperanto librojn La danĝera lingvo de Ulrich Lins kaj Tempesto super Akonkagvo de Tibor Sekelj. Gravas ĉefe liaj japanigoj el Karel Čapek (Poŝrakontoj, Milito kontraŭ Salamandroj, R.U.R, Blanka malsano), Jan Drda (Muta barikado), Julius Fučík (Riporto skribita en pendumila maŝo), Karel Havlíček Borovský (Bapto de caro Vladimir), Jaroslav Hašek (Ŝvejk), A. Lustig (Preĝo por Katarina Horovitz), Božena Němcová (Avinjo), plue el Jan Neruda, Josef Nesvadba, S.K. Neumann, Jaroslav Seifert, Olga Scheinpflugová, J. Weil, Jiří Wolker. Per sia laboro por disvastigo de la ĉeĥa kulturo en Japanio Kurisu bonege reprezentis ankaŭ la esperantistan movadon en ekstermovadaj medioj.

Li iniciatis en 1979 fondon de la Societo por la Japana-Ĉina Amikeco per Korespondado, kiun li mem prezidis.

Eksteraj ligiloj
Ĉambro de KURISU Kei
Foto de KURISU Kei salutante la UKon en Jokohamo, 2007 
Gazetara komuniko de UEA: Kuriso Kei forpasis
Renkontiĝo kun Kurisu Kei
Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Kurisu Kei en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Referencoj
 Information por interlingvistoj #76 , Personoj kaj iliaj verkoj: KURISU Kei

Esperanto-verkistoj
Japanaj esperantistoj
Honoraj membroj de ĈEA
Membroj de SAT
Inuita lingvaro

La inuita lingvaro estas lingva grupo, parto de la eskima branĉo de la eskim-aleuta lingvofamilio. La inuitaj lingvoj estas parolataj en Gronlando, Kanado (Nunavuto, Nordokcidentaj Teritorioj, Nunaviko, Nunatsiavuto kaj Jukonio) kaj Alasko. Ekzistas kvin inuitaj lingvoj konsistigataj per kontinuo de dialektoj, sed tri inuitaj lingvoj havas apartajn kodojn laŭ ISO 639:
 la gronlanda lingvo (kal, kl) de Gronlando
 la inuktituta lingvo (iku, iu) de norda Kanado
 la inupiaka lingvo (ipk, ik) de Alasko

La Esperantaj vortoj anorako, iglo, kajako kaj nunatako devenas de la inuita lingvo.

Plej ofte oni skribas inuitajn lingvojn per latinaj literoj, sed de la mezo de la 19-a jarcento la inuktituta lingvo havas ankaŭ propran silaban skribon. Tiu silaba skribsistemo nun apartenas al la kulturo de tiuj popoloj, kiuj vidas en ĝi spuron de sia identeco.

Klasifiko 
De okcidento al oriento:
 alaska-inuita (inupiaka) lingvaro ():
 sevarda-inuita lingvo ();
 nord-alaska inuita lingvo:
  estas dialekto de alaskaj inuitoj, transloĝiĝintaj dum 1910-aj—1920-aj jaroj al la delto de la rivero Makenzio, parto de la dialektaro ;
 okcident-kanada inuita lingvo (okcidenta inuktituta lingvo):
  estas malaperanta dialekto al la oriento de Makenzio;
 inuinaktuna lingvo (), parolata sur Victoria-insulo kaj sur la alia bordo de la golfo de Amundsen, enhavas ankaŭ la dialekton , inkludatan en la dialektaron ;
 ;
 ;
 orient-kanada inuita lingvo (orienta inuktituta lingvo):
 iglulika (ajvilika-bafina) dialektaro:
 ajvilika dialekto ();
 iglulika dialekto, parolata sur la duonlinsulo Melville (Nunavuto);
 nord-bafina dialekto, parolata en la nord-okcidento de Bafina insulo kaj sur pli nordaj insuloj;
 sud-bafina dialekto;
 kebekia dialekto (), parolata de ĉirkaŭ 11 mil homoj en Nunaviko;
 labradora dialekto (), parolata de ĉirkaŭ 550 homoj en Nunatsiavuto (Novlando kaj Labradoro);
 gronlanda lingvo (pli ol 50 mil parolantoj):
 okcident-gronlanda dialekto ();
 orient-gronlanda dialekto ();
 nord-gronlanda dialekto (, aŭ ).

Kanada silaba skribsistemo 

La inuktituta silabaro uzata en Kanado estas bazita sur silabaro inventita de misiisto James Evans. La nuna formo de la silabaro estis aprobita de Inuita Kultur-Instituto (Inuit Cultural Institute) en 1970-aj jaroj. En la ceteraj lokoj de la mondo oni uzas latinan skribsistemon por skribi inuite.

Ĉiuj signoj de la inuktituta silabaro estas en la unikoda normo.

Ekzemploj 
 uvanga: mi
 ivvit: vi
 ilissi: vi
 uvagut: ni
 anaana: patrino
 ataata: patro
 irngutaq : knabo/knabino
 ui(k): edzo
 nuliaq: edzino
 qallunaaq: eŭropa homo
 kina: kiu
 qanuq: kiel
 qanga: kiam
 nani: kie
 li: jes
 aakka: ne
 nakurmik: dankon
 pisugtooq: blanka urso

Vidu ankaŭ 

 Lingvistiko
 Listo de lingvoj

 
Lingvoj de Kanado
Lingvoj de Usono
Lingvoj laŭ alfabeto
Bufintona-Barba-Bima ortografio

La Bufintona-Barba-Bima ortografia sistemo por la pensilvanigermana lingvo estas developita fare de tri pensilvanigeramanoj: Albert F. Buffington, Preston A. Barba, kaj C. Richard Beam. Ĝi estas la ortografia sistemo antaŭenigita de la Pennsylvania German Society (Societo pensilvanigermana).

Vidu ankaŭ 
 Ohia ortografio

Pensilvanigermana dialekto
Fonologio

Fonologio (el la greka: φωνή, phōnē, "voĉo, sono" kaj λόγος, lógos, "vorto, parolo") aŭ fonemiko aŭ fonemscienco estas fako el lingvoscienco kiu studas la parolsonojn aŭ fonemojn, kiuj konsistigas la sonan sistemon de lingvo. Kontraste al fonetiko, ĝi ne studas la fizikan aŭ fiziologian realon de la parolsonoj, sed la demandon kiel ili funkcias kaj rilatas unu kun la alia ene en lingvo.

Distingi fonemojn 
Esperanto havas tute fonologian alfabeton. Tio signifas ke unu litero kongruas kun unu fonemo.

Fonemo estas la plej malgranda sonunuo kiu okazigas distingon inter du vortoj. Du vortoj kies diferenco nur estas unu fonemo estas minimuma paro. En esperanto, kanto kaj ganto estas minimuma paro, en kiu fonemoj [k] kaj [ɡ] kreas malsamecon.

Plue, elparolado de fonemo /r/ en esperanto ofte malsamas inter la parolantoj:

La unua elparolo ŝajnigas francan akcenton, kaj la dua anglan.

Sed ambaŭ frazoj estas tute kompreneblaj por esperantistoj ĉar fonemo /r/ havas plurajn formojn, kies elparoligo ne ĝenas interkomprenon

Specifa en ĉiu lingvo 
Ĉiu lingvo havas specifan sonsistemon. Eĉ se lingvoj kunuzas multajn samajn sonojn, ĉiuj lingvo ordigas ilin laŭ sia propra sistemo.

La sonoj [n] kaj [ŋ] ekzistas en la angla kaj en esperanto. Sed la 2 lingvoj ordigas ilin laŭ malsama maniero:

 En esperanto:
 [n] kaj [ŋ] estas du formoj el fonemo /n/ kiu varias laŭ la kunteksto: /n/ iĝas [ŋ] antaŭ velara konsonanto ([k] kaj [ɡ]).
 La du sonoj neniam distingas vortojn en esperanto, kaj se oni ne elparolas la fonemon /n/ precize same en ambaŭ kazoj, tio estas akcenta diferenco, ne malĝustaĵo.
 En la angla:
 Tiuj du sonoj estas malsamaj fonemoj
 Ili distingas vortojn kiel thin /θɪn/ kaj thing /θɪŋ/.

Vidu ankaŭ 
 Fonotakso

Eksteraj ligiloj 

 Kio estas fonologio? 
 What is autosegmental phonology? 
 What is generative phonology?
Morfologio

Morfologio en lingvistiko, parto de gramatiko, studanta vortspecojn kaj iliajn formojn.
 Morfologio en biologio, studo pri la eksteraj formoj kaj strukturoj de la vivuloj, pli speciale de la animaloj kaj vegetaĵoj, de iliaj organoj aŭ organpartoj.
 Geomorfologio : scienco pri la ĝenerala ekstera formo de la tersurfaco ( PIV2, p. 391 )
Sintakso

Sintakso estas parto de lingvoscienco kiu studas la manieron, laŭ kiu la vortoj estas grupigataj en la frazo. La frazo povas esti aŭ simpla (Paĉjo venis), kiu konsistas el unu propozicio, aŭ kompleksa (Paĉjo venis, kiam ni manĝis), kiu konsistas el du aŭ pluraj propozicioj. Ĉiu propozicio havas partojn nomatajn frazelementoj, kiuj povas esti strukturaj (subjekto, predikato, objekto, adjekto) aŭ karakterizaj (epiteto, suplemento). La grupiĝon de la karakterizaj frazelementoj (tre bela, bela knabino, knabino el Parizo) studas la vortsintakso, la rilatojn inter la strukturaj frazelementoj (Knabino skribas leteron) esploras la propozicio-sintakso, kaj pri la principoj de kunmetado de propozicioj en kompleksajn frazojn (Paĉjo venis hejmen kaj alportis libron, kiun la infanoj tiom deziris, ĉar ankaŭ aliaj iliaj geamikoj havis ĝin) instruas la frazosintakso.

Fraza sintakso en Esperanto 
Kiel en la rusa aŭ la latina, vortordo en Esperanto estas tre libera. La temo, verbo kaj kompletiga rekta objekto (kiun markas la akuzativa kazo) povas aperi en iu ajn ordo; la plej ofta ordo estas temo kun cirkonstanca kompletigo, sed la uzo de aliaj kondiĉoj estas ofta, precipe ĉe emfazo. Tamen, estas certaj reguloj kaj solidaj tendencoj:
 La difina artikolo estas lokata al la komenco de la nominala grupo.
 La adjektivo kutime antaŭiras la substantivon.
 La prepozicioj estas lokataj al la komenco de prepozicia grupo.
 La adverboj normale antaŭiras la frazon kiun ili modifas.

Vidu ankaŭ 
 Sintaksaj elementoj
 Genera sintakso
 Generativa lingvistiko
 Gramatiko
 Kazo post "kiel"
 Pasivaj participoj
Ohia ortografio

La ohia ortografia sistemo estas tiu, kiu estis uzita por traduki la Nova testamento en la pensilvanigermanan. Ĝi estas fondita pli sur la angla ortografia sistemo ol estas la Bufintona-Barba-Bima ortografio, kiu estas pli fondita sur la germana skribsistemo.

Skribo
Pensilvanigermana dialekto
Semantiko

Semantiko estas parto de lingvistiko. Ĝi studas la signifojn de morfemoj, vortoj kaj frazoj, kaj tekstoj. Komparu kun semiotiko, semiologio.

Vidu ankaŭ 
 Semantikaj roloj
 Luda semantiko
 Semantika Reto
 Skizoj pri Teorio de Esperanto de Ernest Drezen

Eksteraj ligiloj 
 http://www.anlamak.com/dusunmek/felsefe-sozlugu/Felsefe-Sozlugu---A.htm
 http://www.w3.org/TR/owl-features
 http://www.alphaworks.ibm.com/topics/semantics?open&S_TACT=105AĜ59&S_CMP=GR&ca=dgr-awwikipseman
 http://www.tutor.com.my/tutor/stpm/semantik/semantik.htm

 
Gramatiko de Esperanto
Medicina semiologio

Medicina semiologio estas parto de medicino, kiu studas la signojn aŭ simptomojn de la malsanoj. De tie oni povas iri al diagnozo.

Komparu kun muzika, lingvistika semiologioj, semiotiko kaj semantiko.

Medicina terminologio
Semiotiko

Semiotiko estas scienco studanta signojn, de la plej simplaj signaloj, tra kodoj, lingvoj ĝis artefaritaj logikaj sistemoj (ekz. matematika, kemia, muzika ktp.)

Vidu ankaŭ 
 Biosemiotiko
 Signo
 Semiologio 
 Semantiko
 Scio
Ijob

En la Malnova testamento de la Biblio, Ijob estis viro, kies fido estis severe provata de Satano, kun la permeso de Dio. Ijob estis honesta, justa, diotima, kaj li evitadis malbonon. Por fari, ke Ijob blasfemu Dion, Satano detruis liajn posedaĵojn, mortigis liajn filojn, kaj frapis Ijobon per turmentaj abscesoj de la plando de lia piedo ĝis lia verto. Falsaj amikoj sugestis, ke Ijob forlasu sian kredon. Sed Ijob ne blasfemis Dion. Anstataŭe diris Ijob, "La Eternulo donis, kaj la Eternulo prenis; la nomo de la Eternulo estu benata." Rekompence pro lia fido, Dio resanigis Ijobon kaj "benis la lastajn jarojn de Ijob pli ol la komencajn."

Figure, al toleremaj personoj estas atribuata "la pacienco de Ijob."

Islamanoj rekonas Ijobon kiel profeton (v. ĉapitro (surah) 38 de la Korano).

Vidu ankaŭ 
 Libro de Ijob
 Psalmo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.o-bible.com/cgibin/ob.cgi?version=hb5&book=job&chapter=1  (Ĉine)
 http://www.o-bible.com/cgibin/ob.cgi?version=hgb&book=job&chapter=1  (Ĉine)
 http://www.chabad.org/library/archive/LibraryArchive2.asp?AID=15772  

Bibliaj personoj
Jakob Ammann

Jakob AMMANN (naskiĝis inter 1644 kaj 1656 en Svislando; mortis inter 1708 kaj 1730), estis anabaptista gvidanto en Alzaco. Kiel juna plenaĝulo li translokiĝis al Alzaco pro la persekutado de anabaptistoj en Svislando. Jakob Ammann okazigis la apartiĝon de la svisaj anabaptistoj en du partiojn je 1693. Liaj sekvantoj prenis la nomon germanan Amisch, vorto formita el la svisgermana radiko Ami, kiu estas diminutiva formo de Ammann.

Vidu ankaŭ 
 Amananismo
 Menoanismo

Ammann, Jakob
Ammann, Jakob
Ammann, Jakob