alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Илтән-Бота

Илтән-Бота — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.

Халык саны — 358 тирәсендә. Почта индексы — 423403.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Елань

Яңа Елань — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.

Почта индексы — 423412.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Михайловка (Диңгез буе крае)

Яңа Михайловка () — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.

Климат 
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.

Халык 
Халык саны динамикасы:

2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).

Искәрмәләр 

Чугуевка районы торак пунктлары
Диңгез буе крае торак пунктлары
Бута

Бута — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.

Халык саны — 357 тирәсендә. Почта индексы — 423403.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бикәсаз

Бикәсаз — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.

Халык саны — 169 тирәсендә. Почта индексы — 423427.

Тарих 
1907 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Никольск

Яңа Никольск — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.

Почта индексы — 423426.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Болгар-2

Болгар-2 — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.

Халык саны — 58 тирәсендә. Почта индексы — 423449.

Тарих 
1923 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Добромыш

Добромыш — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл. Авыл Әлмәткә илтүче трасса янында урнашкан, якында Ямаши рус авылы урнашкан, Кичуй елгасы буенда урнашкан. 
Борынгы тегермән калдыклары бар. 
Авылның бер йортында Ходайлар урнаштырылган, Ачарья Шрила Прабхупада сыны урнаштырылган, тугърылар аларга табыналар, Бхагавата Пурана һәм башка Һинд дине изге язмалары укыйлар.

Халык саны — 9 тирәсендә. Почта индексы — 423404.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.

Гаудия-вайшнавизм
Кәске

Каськи — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.

Халык саны — 13 тирәсендә. Почта индексы — 423449.

Тарих 
1762 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кече Шуган

Кече Шуган — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы поселок.

Почта индексы — 423426.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Шашы

Югары Шашы — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 142 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422753.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Көек

Югары Көек — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 260 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422741.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Танылган шәхесләр 
 Нургали Бариев (1919-1998), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
 Фәрит Тәһәвиев (1930-1999), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Сәрдә

Югары Сәрдә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 182 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422757.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Япанчы

Япанчы — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).

Халык саны — 5 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422758.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Шәхесләр 
 Баhаветдин бине Сөбхан бине Габделкәрим әл-Мәрҗани (1787—1856), имам, мөдәррис. Шиһабетдин Мәрҗаниның әтисе.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Җилгелде

Җилгелде — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 8 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422740.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Каенсар (Әтнә районы)

Каенсар — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 118 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422740.

Тарих 
1646 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Утар

Кызыл Утар — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 87 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422751.

Тарих 
1646 елда нигезләнгән.

Күренекле кешеләр 
 Нәҗип Гәрәй улы Мәдияров (1928—2002) — шагыйрь.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кышлау (Әтнә районы)

Кышлау — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422751.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кече Әтнә (Әтнә районы)

Кече Әтнә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422750.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мөндеш (Әтнә районы)

Мөндеш — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422756.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Көек

Түбән Көек — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422741.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Күренекле шәхесләр 

Ногман Габделкәримов (1840-1918) хәзерге Әтнә районы Түбән Көек авылында туып, аннары Казанга китеп, беренче гилдия сәүдәгәр булган күренекле кеше. 1910 еллар тирәсендә Ногман Габделкәримов туган авылы Түбән Көектә ирләр һәм хатын-кызлар мәдрәсәләре салдыра. Ногман Габделкәримов Зәйнәп Хәсәниянең (1887 елның 25 нче сентябрендә Казан шәһәрендә туган) әтисе. Габдулла Тукайның Клячкин шифаханәсеннән, 1912-1918 елларда Казанда чыккан "Аң" исемле әдәби-иҗтимагый журналның секретаре Зәйнәп Хәсәниягә язган хаты (хат Тукай томнарына кертелгән):

"Мөхтәрәмә Зәйнәп ханым! 
8 нче санга бар кадәремне җибәрдем. Беренче корректорын үземә күрсәтсәгез икән. Аннан соң шушы язылган микъдар шигырьнең һәммәсе бер номерга кереп бетсә иде. Шулай булганда, ул шактый көч булырлык. Хәер, "Толстой сузләре"нең бер-икесен цензор бозар кеби сизәм. Ул вакыт һәммәсенең басылуы мәҗбүри үк булыр.
Г.Тукаев. 
1913 ел, 28 март".

Түбән Көек мәктәбендә төрле елларда белем алган күренекле шәхесләр:

Биктимерова Тәэминә Әхмәт кызы (1940) – тарих фәннәре кандидаты (1982). Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2002), ТР Фәннәр академиясенең Ш.Мәрҗәни исемендәге Тарих институтында тарих һәм милли мәгариф теориясе үзәге өлкән фәнни хезмәткәре.

Яхина Зөбәйдә Нургали кызы (1950) – адвокат. Татарстанның атказанган юристы, ТР адвокатлар коллегиясе әгъзасы.

Шакирҗанова Лена Галимҗан кызы (04.06.1945 - 16.01.2017) – шагыйрә. СССР Язучылар берлеге әгъзасы (1984). Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2000). Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (2011 нче ел).

Шакирҗанова Луара Галимҗан кызы (1950) – артистка, Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры музее директоры. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1996).

Самат Шакир (Шакиров Самат Фәтхрахман улы) (1924-1998) – шагыйрь, СССР Язучылар берлеге әгъзасы (1962), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1984.)

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Бәрәскә

Яңа Бәрәскә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422742.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Комыргуҗа

Комыргуҗа — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).

Халык саны — 290 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422758.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Мәдәният 
 Шиһабетдин Мәрҗани музее

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Җөлби

Яңа Җөлби — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422750.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Танылган шәхесләр 
 Габделхәй Галиәхмәтов (1934), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәрҗән (торак пункт)

Мәрҗән — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422758.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Өшкәтә

Олы Өшкәтә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 76 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422743.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бәхтияр

Бәхтияр — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 198 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422756.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Бәрәзә

Олы Бәрәзә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 535 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422744.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Шәхесләр 
 Яхъя бине Сәфәргали (1758-1838), мәгърифәтче, имам, шагыйрь, фәлсәфәче, табиб-гипнозчы.
 Илдар Низамов (1936―2022), язучы, публицист, филология фәннәре докторы (1996), профессор.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Бәрәскә

Түбән Бәрәскә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Тарих 
1539 елда нигез салынган.

Татар архитектурасы үрнәге — мәчет (1769).

Танылган шәхесләр
 Госман Әхмәтҗанов, актер, радио режиссеры.
 Мөхәммәтсадыйк Борнаев, сәүдәгәр, Борнай мәчетен төзетүче.
 Марсель Җаббаров (1947), драма актеры һәм режиссер, ТАССР халык (1991), РФ атказанган (2004) артисты.
 Баһаветдин әл-Мәрҗани, имам, мөдәррис, Шиһабетдин Мәрҗаниның әтисе.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Мәңгәр

Олы Мәңгәр — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 683 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422756.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Танылган шәхесләр 
 Барый Абдуллин (1899-1937), БК(б)Фнең Татарстан өлкә комитетының икенче сәркәтибе (1931-1935).              
 Сания Заһирова (1918-2018), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
 Гали Гайнетдинов (1908-1956), Татарстан АССРы, Башкорт АССРы, Төньяк Осетия АССРы архитекторы

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Атамыш

Атамыш — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 0 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422742.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Күренекле кешеләр 
 Владислав Ачалов - Россия хәрбие, генерал-полковник.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Шимбер

Яңа Шимбер — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422741.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Авылда туган күренекле шәхесләр 
 Әсгать Сәфәров, Татарстан президенты аппараты җитәкчесе, «Татмедиа» ААҖ директорлар шурасы рәисе. Генерал-лейтенант.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әйшияз

Әйшияз — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 207 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422740.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Күшәр

Күшәр — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 639 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422753.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Күренекле кешеләр 

 Илнур Закиров, драма актеры, Татарстанның атказанган артисты, М. Җәлил премиясе лауреаты.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Күәм

Күәм — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 776 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422740.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Күренекле кешеләр 
Фәнис Рәдиф улы Җиһаншин — Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының артисты.
Самат Шакир (Шакиров Самат Фәтхрахман улы) (1924-1998) (1924 елның 15 апрелендә Татарстанның Арча районы Күәм авылында туган) – шагыйрь, СССР Язучылар берлеге әгъзасы (1962), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1984.)

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Дусым

Дусым — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 205 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422740.

Тарих 
1619 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Шашы

Түбән Шашы — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422753.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Күренекле кешеләр 

 Гөлүсә Батталова, шагыйрә, прозаик, драматург, телләр белгече. Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2018).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ары

Ары — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 293 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422742.

Тарих 
1710 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Күңгәр

Күңгәр — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422753.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мокшы

Мокшы — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422753.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Казак Үртәме

Казак Үртәме — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422742.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бахтачы

Бахтачы — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 52 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422742.

Тарих 
XVI гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Шашы

Яңа Шашы — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422752.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Өҗем

Яңа Өҗем — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422751.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мамыш

Мамыш — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422752.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ключи-Сап

Ключи-Сап — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Халык саны — 302 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422752.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Күренекле кешеләр 

 Гөлназ Йосыпова, драма актрисасы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Әтнә

Яңа Әтнә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422750.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Алексеевка (Зәй районы)

Алексеевка — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Алкин (Зәй районы)

Алкин — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әхмәт (Зәй районы)

Әхмәт — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Почта индексы — 423513.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Шәхесләр 
 Наил Дунаев (Николай Дунаев, 1937―2022), Камал театры актеры. ТАССР (1982), РФ (1996) халык артисты, Җәлил (1978), Тукай (1998) бүләкләре иясе.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Байрак (Зәй районы)

Байрак () ― Татарстанның Зәй районы Бигеш авыл җирлегенә караучы, юкка чыгу стадиясендәге торак пункт (авыл).

Почта индексы — 423511.

География 
Авыл Зичә елгасының уңъяк кушылдыгы булган Лоҗы елгасына сул яктан коючы инеш ярында, урман аланында, Зәй тимер юл станциясеннән 31 км, Яр Чаллы пристаненнән 46 км ераклыкта урнашкан.

Координаталар: киңлек 55.484334, озынлык 51.950305 52.

Демография 

Төп халкы ― татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Тарих 
Авылга 1926 елда хәзерге Зәй районы Кәрәкәс авылыннан һәм тирә-як торак пунктларыннан күченеп утырган крестьяннар нигез салган (соңрак Иштирәк авылы (хәзерге Тукай районы) һәм Сармашбаш авылы кешеләре күчеп килә).

Авыл 1929 төзелгән Бигеш авыл советына караган (беренче рәисе Я. Х. Исмәгыйлев).

1930 елга кадәр Татарстан АССР Чаллы кантоны Шәңгәлче волостенә керә. 1930 елның 10 августыннан ― Чаллы, 1935 елның 10 февраленнән – Зәй, 1963 елның 1 февраленнән ― Чаллы, 1972 елның 1 ноябреннән ― Зәй районнарында.

Күмәк хуҗалыклар төзү башлангач, 1929―1930 елларда авылда «Байрак» авыл хуҗалыгы артеле (колхоз) оештырыла (беренче рәисе итеп Барый Лотфуллин сайлана). Хезмәт ияләренең Зәй район советы башкарма комитетының 1950 елның 14 июлендәге 26нчы санлы беркетмәсе буенча, колхозга игенчелекне үстерү өчен 135 гектар сөрүлек җире беркетелгән . 
 
Бөек Ватан сугышы елларында (1941―1945) фронтка киткән 73 кеше өйләнеп кайтмаган (һәлак булган яки хәбәрсез югалган, сан Кәрәкәс авылы белән бергә бирелә) .

1950 елда 27 хуҗалыкта 122 кеше яшәгән.

1951 елга кадәр авылда башлангыч мәктәп эшләп килгән.

Күмәк хуҗалыкларны эреләндерү башлангач, 1950 елның июлендә «Байрак» (Байрак), «Яңа Юл» (Бигеш) һәм «Урай» (Кәрәкәс) авыл хуҗалыгы артельләрен берләштерәләр, яңа хуҗалыкка «Урай» исеме бирелә (үзәге Бигеш) .

1958 елның язында Байрак халкы тагын 6 авыл кешеләре белән эреләндерелгән «Алга» күмәк хуҗалыгына керә (үзәге Бигеш). Колхоз рәисе ― А. Фазлыев, 1959 елдан ― Ш. Зиннәтуллин.

Мөстәкыйль хуҗалык итү мөмкинлеген югалткан авыл халкы тарала башлый, күпчелеге Бигеш авылына күченә .

2017 елның 1 гыйнварына авылда 9 кеше яшәгән. Хәзер авыл юкка чыгу стадиясендә.

Әдәбият 
 Байрак. // Заинская энциклопедия (гл. редактор-составитель В. С. Малахов). К.: Издательство «Реноме», 1994. – С. 18.

Сылтамалар 
 Байрак. Tatarica. Татарская энциклопедия

Искәрмәләр 

Зәй районының торак пунктлары
Татарстанның юкка чыккан торак пунктлары
Бүре-Сарай

Бүре-Сарай — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Лоҗы

Югары Лоҗы — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Халык саны — 139 тирәсендә. Почта индексы — 423511.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Авыл белән бәйле шәхесләр 

 Йолдыз Кормашев

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Пәнәче

Югары Пәнәче — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Халык саны — 280 тирәсендә. Почта индексы — 423512.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Шепкә

Югары Шепкә — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Халык саны — 861 тирәсендә. Почта индексы — 423518.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Шәхесләр 
 Рөстәм Габдриев (1946), психология фәннәре докторы (1990), КАИ-КНИТУ профессоры (1992), Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (1999).

Моны да карагыз 
 Зәй кирпеч заводы
 Кызыл Юл

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Баграж

Югары Баграж — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Халык саны — 230 тирәсендә. Почта индексы — 423516.

Тарих 
1676 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Танылган шәхесләр 
Югары Баграж авылында күренекле татар язучысы Аяз Гыйләҗевнең балачагы уза.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Мәлем

Югары Нәлем — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Халык саны — 336 тирәсендә. Почта индексы — 423533.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Моны да карагыз 
 Басар

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Икенче Бөгелде

Икенче Бөгелде — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
1906 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Моны да карагыз 
 Бөгелде
 Беренче Бөгелде
 Өченче Бөгелде

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Дмитровка

Дмитровка — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
1926 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар, руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Зичәбаш

Зичәбаш — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Имәнлебаш

Имәнлебаш — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл. Имәнле елгасы ярында урнашкан.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Моны да карагыз 
 Имәнле, елга.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ирнә (Зәй районы)

Ирнә ) ― Татарстанның Зәй районы Яңа Спас авыл җирлегенә караучы, юкка чыгу стадиясендәге торак пункт (авыл). 2012 елның 1 гыйнварына 3 хуҗалыкта 6 кеше яшәгән .

География 
Авыл Кече Ирнә елгасының Урман Зәе (Ирнә) елгасына кушылган урында, урман буенда, Зәй тимер юл станциясеннән  30 км көньяк-көнчыгышта, Яр Чаллы пристаненнән 90 км ераклыкта урнашкан .

Координаталар: киңлек 55.183755, озынлык 52.223077

Демография 

Төп халык: татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Тарих 
Авылга 1926 елда хәзерге Зәй районы Федоровка (Пидәр) авылыннан күченеп утырган крестьяннар нигез салган. Әүвәлге исеме ― Ирнә поселогы ()
. Беренче күченеп утыручылар: И. Буханов, А. Чернов, А. Егоров һ. б.. Авылга исем Ирнә елгасы буенча бирелгән.

Авыл 1918 елда төзелгән Яңа Спас авыл советына караган.

1930 елга кадәр Татарстан АССР Чаллы кантоны Яңа Спас волостенә керә. 1930 елның 10 августыннан ― Акташ, 1959 елның башыннан – Сарман, шул ук елның май аеннан (халык соравы буенча) ― Зәй, 1962 елның 1 ноябреннән ― Әлмәт, 1972 елдан ― Зәй районнарында.

Күмәк хуҗалыклар төзү башлангач, 1929―1930 елларда авылда «Алга» (Вперед) авыл хуҗалыгы артеле (колхоз) оештырыла (беренче рәисе итеп Андрей Чернов сайлана, 1935 елдан колхозны А. Пугачев җитәкли). Хезмәт ияләренең Зәй район советы башкарма комитетының 1950 елның 14 июлендәге 26нчы санлы беркетмәсе буенча, колхозга игенчелекне үстерү өчен 289 гектар сөрүлек һәм башка авыл хуҗалыгы җирләре беркетелгән. 
 
Бөек Ватан сугышы елларында (1941―1945) авылдан фронтка киткән 19 кеше өйләнеп кайтмаган (һәлак булган яки хәбәрсез югалган) .

Күмәк хуҗалыкларны эреләндерү башлангач, 1950 елның июлендә «Алга» (Ирнә), «Кызыл сукачы» (Федоровка) һәм «Кызыл Ирнә» (Апач) авыл хуҗалыгы артельләрен берләштерәләр, яңа хуҗалыкка «Алга» исеме бирелә.

1950 елда 52 хуҗалыкта 193 кеше яшәгән.

1958 елның апрелендә «Алга» күмәк хуҗалыгы эреләндерелгән Чапаев исемендәге күмәк хуҗалыгына керә (үзәге Сармашбаш).

1963 елда Ирнә авылы Әлмәт районының «Правда» колхозына бирелә.

Мөстәкыйль хуҗалык итү мөмкинлеген югалткан авыл халкы тарала башлый.

1979 елдан авылның элекке күмәк хуҗалык җирләрендә Зәй политехника көллиятенең ярдәмче хуҗалыгы оеша.

1993 ел ахырында «Правда» колхозы «Бүсерәк»  итеп үзгәртеп корыла (АҖ рәисе ― С. С. Артамонычев)
.

2002 елда авылда 2 кеше яшәве мәгълүм .

2012 елның 1 гыйнварына 3 хуҗалыкта 6 кеше яшәгән . Хәзер авыл юкка чыгу стадиясендә.

Әдәбият 
 Ирня. // Заинская энциклопедия (гл. редактор-составитель В. С. Малахов). К.: Издательство «Реноме», 1994. – С. 120.

Сылтамалар 
  История деревни Ирня (Ирнэ). Татары без границ
  Ирнә. Tatarica. Татарская энциклопедия

Искәрмәләр 

Зәй районының торак пунктлары
Татарстанның юкка чыккан торак пунктлары
Кәдек

Кәдек — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Халык саны — 39 тирәсендә. Почта индексы — 423532.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Камышинка (Татарстан)

Камышинка — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
1730-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Канаш (Зәй районы)

Канаш — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
1928 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кара-Елга (Зәй районы)

Кара-Елга — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
1724 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кәрәкәс

Кәрәкәс — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Халык саны — 200 тирәсендә. Почта индексы — 423511.

Тарих 
1680 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Байрак (Зәй районы)

Кызыл Байрак — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Почта индексы — 423511.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Киселевка (Зәй районы, Александр Бистәсе авыл җирлеге)

Киселевка — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Киселевка (Зәй районы, Кадер авыл җирлеге)

Киселевка — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Тарих 
1923 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кушъелга (Зәй районы)

Кушъелга — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Почта индексы — 423514.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Юл (Зәй районы)

Кызыл Юл () – Татарстанның Зәй районы Югары Шепкә авыл советына караучы, хәзер юкка чыгучы торак пункт (авыл) . 2017 елда авылда даими яшәүче юк, 2020 елда 1 хуҗалыкта 1 кеше исәптә тора.

География 
Авыл Лоҗы елгасына коючы инеш буенда, авыл советы үзәге Югары Шепкәдән төньяк-көнбатышка таба 16 км, Зәй тимер юл станциясеннән 27 км ераклыкта урнашкан булган.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Демография 

Төп халык — татарлар.

Тарих 
1926 елда Югары Лоҗы һәм Кызыл Чапчак авылларыннан аерылып чыккан крестьяннар тарафыннан нигезләнгән . 

Оешканнан бирле Татарстан АССР Чаллы кантоны Тәкмәк волостенда була. 1930 елның 10 августыннан — Ширәмәт, 1935 елның 10 февраленнән — Зәй, 1963 елның 1 февраленнән — Чаллы, 1972 елның 1 ноябреннән — Зәй районнарында.

Илдә күмәк хуҗалыклар оештырыла башлагач, 1929—1930 елларда авылда «Кызыл Юл» авыл хуҗалыгы артеле төзелгән. Административ яктан Түбән Лоҗы авыл советына караучы (1930 елда авыл советы рәисе Х. Афзалов) артельгә игенчелек өчен 194 га сөрүлек җире беркетелгән, терлекчелек өчен болыннар бүлеп бирелгән.

Бөек Ватан сугышы фронтларында (1941—1945 елларда) авылдан киткән 7 кеше һәлак булган яки хәбәрсез югалган.

1950 елның июлендә, колхозларны эреләндерү башлангач, «Кызыл Юл» (Кызыл Юл), «Объединение» (Иске Пальчиково), «Красный Зай» (Кече Пальчиково), «Буденный исемендәге» (Самарцево) артельләр «Объединение» хуҗалыгына берләшә. 

1959 елның апрелендә Түбән Лоҗы авыл советы бетерелә. Кызыл Юл авылы башта Пәлчикәү, 1960 елдан Югары Шепкә авыл советларына беркетелә. Бу вакытта аавылда 25 хуҗалыкта 92 кеше яши.

1958 елның апрелендә Кызыл Юл авылы 5 авыл (Югары Шепкә, Имәнлебаш, Иске һәм Кече Пальчиково, Самарцево) белән бергә «Коммунизмга юл» (, 1992 елдан «Татарстан») колхозына кертелә. Эреләндерелгән колхозның (үзәге Югары Шепкә) беренче рәисе – В. Сабанаев.

1994 елдан авыл юкка чыга башлый.

Әдәбият 
 Кзыл Юл (Кызыл Юл). // Заинская энциклопедия (гл. редактор-составитель В. С. Малахов). К.: Издательство «Реноме», 1994. – С. 134.

Сылтамалар 
  История поселка Кзыл Юл (Кызыл Юл). «Чикләрсез татарлар» порталы
    Населенные пункты ТатАССР до 1941года. Заинский район
   Кзыл Юл.  Tatarica. Татарская энциклопедия

Искәрмәләр 

Зәй районының торак пунктлары
Татарстанның юкка чыккан торак пунктлары
Кече Пальчиково

Кече Пальчиково — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Бүсерәк

Яңа (Кече) Бүсерәк — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Почта индексы — 423535.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Моны да карагыз 
 Озёровка

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Олыҗы

Түбән Олыҗы (Түбән Лоҗы) — Татарстан Республикасының Зәй районындагы татар авылы.

Почта индексы — 423511.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Танылган шәхесләр
 Рабит Батулла (1938) — күренекле татар язучысы, драматург, публицист, җәмәгать эшлеклесе.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Пәнәче

Түбән Пәнәче — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Почта индексы — 423512.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Авыл (Зәй районы)

Яңа Авыл, Яңавыл () ― Татарстанның Зәй районы Төги авыл җирлегенә караучы, юкка чыгу стадиясендәге торак пункт (авыл). 2012 елның 1 гыйнварына авылда 4 кеше яшәгән .

Почта индексы — 423507.

География 
Авыл Кичү елгасы кушылдыгы Батрас елгасының өске агымында, урман буенда, Зәй тимер юл станциясеннән 28 км ераклыкта, Зәй ― Төги автомобиль юлыннан 1,5 км эчтәрәк урнашкан.

Координаталар: киңлек 55.157220, озынлык 51.748556.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Демография 

Төп халык ― татарлар (керәшеннәр), руслар.

Тарих 
Авылга 1928 елда хәзерге Зәй районы Төги авылыннан элекке җирбиләүче алпавыт Я. Бочкарев җирләренә күченеп утырган крестьяннар нигез салган.

Авыл 1918 елда төзелгән Төги авыл советына караган (беренче рәисе билгеле түгел).

1930 елга кадәр Татарстан АССР Чаллы кантоны Кузай (Троицко-Юсупкино) волостенә керә. 1930 елдан ― Акташ, 1944 елдан ― Ямаш, 1957 елдан ― Акташ, 1962 елдан ― Әлмәт, 1972 елдан ― Зәй районнарында.

Күмәк хуҗалыклар төзү башлангач, 1929―1930 елларда авылда «Иптәш» (Товарищ) авыл хуҗалыгы артеле (колхоз) оештырыла (сайланган рәисләрнең берсе ― Петр Черяшов, ул сугышта һәлак булган). 1930 елда авылда 32 хуҗалыкта 135 кеше яшәгән.

Бөек Ватан сугышы елларында (1941―1945) фронтка киткән 11 кеше өйләнеп кайтмаган (һәлак булган яки хәбәрсез югалган) .

Күмәк хуҗалыкларны эреләндерү башлангач, 1950 елның июлендә «Иптәш» (Яңа Авыл), «Кызыл Таң» (Красная Зорька, Водоохранный), «Бишьеллык» (Пятилетка, Соколка) һәм Энегельс исемендәге (Алексеевка) авыл хуҗалыгы артельләрен берләштерәләр, яңа хуҗалыкка Энгельс исеме бирелә (беренче рәисе ― Мазанкин).

1959 елдан «Рассвет» колхозында (үзәге Төги авылында: беренче рәис ― Н. Я. Бабатов).

Мөстәкыйль хуҗалык итү мөмкинлеген югалткан авыл халкы тарала башлый.

1993 елда 6 хуҗалыкта 12 кеше, 2002 елда ― 8 кеше, 2012 елда ― 4 кеше яшәве мәгълүм . Авылга газ кермәгән, бернинди социаль-мәдәни объектлар юк. Хәзер авыл юкка чыгу стадиясендә.

Әдәбият 
 Новая Деревня (Яна Авыл). // Заинская энциклопедия (гл. редактор-составитель В. С. Малахов). К.: Издательство «Реном»е, 1994. – С. 171-172.

Чыганаклар 
 Новая Деревня (Яңа Авыл). // Татарский энциклопедический словарь. К.: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999. – С.401. ISBN 09530650-3-0

Сылтамалар 
  История деревни Новая Деревня (Янгаавыл). Татары без границ
 ЯҢА АВЫЛ (Новая деревня). Татары без границ

Искәрмәләр 

Зәй районының торак пунктлары
Яңа Пальчиково

Яңа Пальчиково — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.

Почта индексы — 423520.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.