alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Бәйрәкәтамак

Бәйрәкәтамак — Татарстан Республикасының Ютазы районындагы авыл.

Халык саны — 357 тирәсендә. Почта индексы — 423964.

Тарих 
1919 елда нигезләнгән.

Авылда туган танылган шәхесләр 
 Фатыйх Шәрипов (1921—1996, Санкт-Петербург), Советлар Берлеге Каһарманы (1944).

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Байлар (Ютазы районы)

Байлар — Татарстан Республикасының Ютазы районындагы авыл.

Халык саны — 480 тирәсендә. Почта индексы — 423951.

Тарих 
1862 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Андреевка (Яңа Чишмә районы)

Андреевка — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Халык саны — 148 тирәсендә. Почта индексы — 423198.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бакташ

Бакташ — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Халык саны — 67 тирәсендә. Почта индексы — 423193.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Благодаровка (Татарстан)

Благодаровка — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы поселок.

Халык саны — 99 тирәсендә. Почта индексы — 423192.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Гәр (Яңа Чишмә районы)

Гәр — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы поселок.

Халык саны — 16 тирәсендә. Почта индексы — 423193.

Тарих 
1929 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Шәхесләр 
 Виталий Караганов (1951), РФ атказанган геологы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Екатериновка (Яңа Чишмә районы)

Екатериновка — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Почта индексы — 423193.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Зирекле (Яңа Чишмә районы)

Зирекле — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Почта индексы — 423185.

Кыска мәгълүмат 
«Татарстан Республикасы Яңа Чишмә муниципаль районының Зирекле авыл җирлеге» муниципаль берәмлеге составына Кичү авылыннан 16 км төньяк-көнчыгышка таба, Яңа Чишмә авылыннан төньяк-көнчыгышка таба һәм Зирекле авылыннан 7 км төньякта урнашкан Татар Зирекле авылы керә.

Авылның башлангыч исеме Кичү-Адамча, Зирекле-тож булган. Чистай өяз шәһәренә кадәр ераклык 51 чакрым тәшкил итте, Казанга кадәр – 141 чакрым.

Зирекле авылына 1730 елда нигез салынган, авылда ХХ гасыр башында архитектура һәйкәлләре бар: 1905 елдан эшләп килүче таш мәчет һәм 1909 елда Инеш елгасы аша төзелгән таш күпер.

Зирекле авылы территориясендә урта мәктәп-лицей, халык иҗаты һәм көнкүреше музее, участок хастаханәсе, балалар бакчасы, авыл клубы, китапханә, «Аҗаган» яшүсмерләр клубы, элемтә бүлеге, янгын часте эшли. 2011 елның язына кадәр Россия Саклык банкының филиалы эшләде. Урганча авылында авыл клубы, ФАП һәм китапханә эшли.

"Кичү» коллектив хуҗалыгы 2002 елда бөлгенлеккә төште. Садыйков Марат Хаматзакировичның крестьян фермер хуҗалыгы эшли. Халыкның пай җирләрен «Татарстан "агрофирмасы" ҖЧҖ арендалый.

Хуҗалыклар эре мөгезле терлек, сөт терлекчелеге, умартачылык, сарык үрчетү, кошчылык белән шөгыльләнәләр.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Мәдәният 
 Халык иҗаты һәм көнкүреше музее

Дин 
 Мәчет

Халык 
Авылда хәзер 673 кеше исәпләнә.

Шәхесләр 
 Исмәгыйль Гайфетдинов (1905―?), Алабуга (1937-1940), Азнакай (1949-1954) районнары партия оешмаларын җитәкләгән.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ленино (Киров өлкәсе)

Ленино () — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.

Климат 
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Сәгать поясы

Халык 
Халык саны динамикасы:

2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.

Искәрмәләр 

Киров өлкәсенең юкка чыккан торак пунктлары
Подосиновец районы торак пунктлары
Киров өлкәсе торак пунктлары
Новопоселенная Лебедка

Новопоселенная Лебедка — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Почта индексы — 423193.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Иванай

Яңа Иванай — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Почта индексы — 423196.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Акъяр (Яңа Чишмә районы)

Акъяр — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Халык саны — 450 тирәсендә. Почта индексы — 423190.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Шәхесләр 
 Рифнур Сөләйманов (1963), ТР һәм РФ атказанган икътисадчысы, VI чакырылыш ТР ДШ депутаты.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Горшково

Горшково — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.

Халык саны — 225 тирәсендә. Почта индексы — 423181.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Шыгай (Яшел Үзән районы)

Шыгай, Берновый Кавал — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Күлбаш

Олы Күлбаш — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422525.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Булат (Яшел Үзән районы)

Булат — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 196 тирәсендә. Почта индексы — 422510.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 78%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әҗмәк

Әҗмәк — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы торак пункт, авыл.

Күбесенчә керәшен халкы яши. Башлангыч мәктәп бар. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422530.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 50%, татарлар — 47%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бәчек

Бәчек — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 159 тирәсендә. Почта индексы — 422505.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Урысбага

Югары Урысбага — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 82 тирәсендә. Почта индексы — 422505.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Воронино (Татарстан)

Воронино — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районында урнашкан авыл.

Тарих 
XX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (2010 елгы җанисәп буенча): чуашлар (28%), руслар (38%), татарлар (34%).

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Гремячий Ключ

Гремячий Ключ — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 3 тирәсендә. Почта индексы — 422528.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Грузинка

Грузинка — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Халык саны — 41 тирәсендә. Почта индексы — 423892.

Тарих 
1925 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар, чуашлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ивановски (Яшел Үзән районы)

Ивановское — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 136 тирәсендә. Почта индексы — 422534.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар, татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Ильинское (Яшел Үзән районы)

Ильинское,  Уразлы — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Исәк (Яшел Үзән районы)

Исәк — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 46 тирәсендә. Почта индексы — 422503.

Тарих 
1565 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Таң (Зеленодол районы)

Кызыл Таң — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 6 тирәсендә. Почта индексы — 422505.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кири

Кири — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 35 тирәсендә. Почта индексы — 422515.

Тарих 
1651 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Красницки

Красницкий — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Халык саны — 34 тирәсендә. Почта индексы — 423892.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Кармыш

Кызыл Кармыш — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 28 тирәсендә. Почта индексы — 422528.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызылъяр (Яшел Үзән районы)

Кызылъяр (шулай ук Атлашкино буларак билгеле) — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Идел елгасының сул ярында, Сумка елгасының уң ярында урнашкан.

2002 елгы исәп буенча халык саны — 617 кеше. Почта индексы — 423892.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Риваять 
Атлашкино авылының килеп чыгышы турындагы риваять: XVIII гасырның беренче яртыларында Атлашкин фамиялияле кеше гади көтүче булган һәм мари авылларының берсендә көтү көткән. Берьюлы Себергә тоткыннарны куып барганнар. Саклап озатып баручылар тоткыннарны азга гына ял итәргә Атлашкин көтүеннән ерак түгел генә бер урында туктатканнар. Көтүче янына тоткыннарның берсе якынлаша да аннан бераз гына икмәк сорый. Көтүче аның белән икмәге һәм үзендә булган ашамлыгы белән бүлешә. Рәхмәт буларак тоткын аңа үз серен ача.

Аның сере шундый була: чынлыкта ул бай кеше була һәм аның качырып куйган хәзинәсе була. Тоткын хәзинәне ничек табып булу турында сөйли. Аннары алар тоткын кире кайткан очракта көтүче хәзинәнең яртысын аңа бирәчәк дип килешәләр.

көз җитә, көтүче күмелгән хәзинәне эзләргә чыга. Берзаман ул хәзинәне табуга ирешә. Язга ул үз авылына кире әйләнеп кайта.

Җир һәм крестьяннар сатып алып, көтүче үзенә утар төзетә һәм авылны үз исеме белән “Атлашкино” дип атый.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 53%, татарлар — 45%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Шәхесләр 
 Әбрәк Әюпов (1936—2020), авиация генерал-полковнигы, техник фәннәр докторы.
 Венера Якупова (1959), журналист, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (1995).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Луговой (Яшел Үзән районы)

Луговой — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Почта индексы — 422502.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Маевка (Яшел Үзән районы)

Маевка — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 423877.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кече Хуҗаш

Кече Ходяш — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422502.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кече Ачасыр

Кече Ачасыр () — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Этимология 

Топоним татарча кече һәм Ачасыр ойконимы (чуашчадан атасыз) сүзләреннән барлыкка килгән.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Тарихы 
Авыл Казан ханлыгы чорыннан билгеле.

ХVІІІ — XIX гасырның беренче яртысында халык дәүләт крестьяннары категориясенә караган, анганчы йомышлы татарлар авылы булып исәпләнгәннәр. якынча Бу чорда халыкның төп шөгыльләре игенчелек һәм терлекчелек була, 3 җил тегермәне, 2 вак кибет эшли.

1920 елга кадәр авыл Казан губернасының Зөя өязе Косякау волосте составына керә. 1920 елдан ТАССРның Зөя кантоны составында. 1927 елның 14 февраленнән Норлат-Ачасыр, 1927 елның 1 августында Норлат, 1963 елның 1 февраленнән Яшел Үзән районнарында.

Хәзерге вакытта Түбән Урысбага авыл җирлеге составында.

Халык саны 
2010 елда авылда 70 кеше, 2018 ел 58 кеше яшәгән (татарлар), нигездә пенсионерлар.

Дин 
Авылда мөселман мәхәлләсе ХVIII гасырда ук инде булган. XIX гасыр ахырында 50 % чукындырылган дип саналган, әмма мөселман динен тота биргәннәр һәм инде 1897 елда рәсми рәвештә мөселманнар булып исәпләнгәннәр.

1859 елда мәчет булуы билгеле.

1887 елда авылда яңа мәчет төзелә, 1912 елда яңартыла.

ХХ гасыр башында шулай ук мәдрәсә (1909 елда 25 малай һәм 15 кыз белем аган) эшләп килгән.

2017 елның 21 августында яңа Мөршидә мәчете ачыла.

Хуҗалык итү 
1930 елда авылда «Татарстан» колхозы оештырыла. 1958 елдан Түбән Урысбага, Югары Урысбага авыллары колхозлары белән берләштерелә. 2003 елдан «Кызыл Шәрык Агро» акционерлык җәмгыяте эченә кертелә.

Искәрмәләр

Әдәбият 

 Әхмәтьянов Р. Г. Татар теленең этимологик сүзлеге: Ике томда. II том (М — Я). — Казан: Мәгариф — Вакыт, 2015. — 567 б.
 Саттаров Г. Ф. Татар топонимиясе. — Казан: Казан ун-ты нәшр., 1998. — 438 б.
 Татарская энциклопедия: В 6 т. / Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2008. — Т. 4: М-П. — 768 с.
 Татар теленең зур диалектологик сүзлеге / төз. Ф. С. Баязитова, Д. Б. Рамазанова, З. Р. Садыйкова, Т. Х. Хәйретдинова. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2009. — 839 б.
Кече Йорты

Кече Йорты — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы торак пункт. Карамалы Тау бистәсенә буйсына.

Почта индексы — 422500.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Нарат (Яшел Үзән районы)

Нарат — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Почта индексы — 423892.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Никольски (Яшел Үзән районы)

Никольское — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422525.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Новочувашски

Новочувашский — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Почта индексы — 423892.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Набережный (Татарстан)

Набережный — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Почта индексы — 422534.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мамадыш-Әкил

Мамадыш-Әкил — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422511.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Тарих 
Мамадыш авылы — моннан башка янә шул тирәдә өч-дүрт авыл бар; бер кешенең балаларыннан таркалгандыр. Ягъни биш авыл бер исем белән аталадыр. Берсе — хәзердә Мамадыш дигәннәре — Мамадыш-Әкил дип йөртәләр. Янә Танай авылын Тәүгилде-Мамадыш диләр. Янә Салтыйган авылы бардыр; аны Мамадыш-Салтыган дип атаганнар; хәзердә Ышналы башы дигәннәре шул авылдыр. Янә анда Багай дигән рус авылы бардыр; Багаево-Мамадыш диләр икән. Янә Арсланово дигән рус авылы бар; хәзердә аны Мамадыш-Арсланово дип әйтәләр. Янә Гордеево дигән рус авылын Мамадыш-Гордеево дип йөртәләр. Бу биш авыл барысы да бер кешенең балаларыннан чыккандыр. Берәү — Җәмәд дигән кеше, үзенең биш углы, бер сеңелесе белән Болгардан килеп бер җиргә утырганнар.

Шәхесләр 
 Лалә Ишемова (1922), медицина фәннәре докторы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бузай

Бузай — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 71 тирәсендә. Почта индексы — 423304.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Күгәй

Күгәй () — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 411 тирәсендә. Почта индексы — 422516.

Тарих 
1647 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Танылган шәхесләр
 Гали Хөсәенов, режиссер (Әлмәт театры) 
 Хәлил Хәйруллин (1920-1984), Советлар берлеге каһарманы.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Албаба

Албаба — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 18 тирәсендә. Почта индексы — 422510.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Дубровка (Татарстан)

Дубровка — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Халык саны — 96 тирәсендә. Почта индексы — 423892.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Күгеш (Татарстан)

Күгеш — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 317 тирәсендә. Почта индексы — 422534.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Шәхесләр 
 Фирдәвес Зарифуллин (1962), журналист.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Косякау (Башкортстан)

Косякау — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 744 кешенең яшәве мәгълүм.

Почта индексы — 453153,  — 80249844003.

Демография 
Халык саны динамикасы:

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Башкортстан авыллары
Бритвин

Бритвин () — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 26 тирәсендә. Почта индексы — 422502.

Тарих 
XVI гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бишбатман

Бишбатман () — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 51 тирәсендә. Почта индексы — 422515.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Урысбага

Түбән Урысбага — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422505.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Хуҗаш

Олы Ходяш — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 307 тирәсендә. Почта индексы — 422502.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Шәхесләр 
 Дина Сафина (29.09.1990) — драматург, «Алтын битлек» премиясе лауреаты (2021).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кече Шырдан

Кече Шырдан — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422515.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Шәхесләр 
 Мөхәммәтҗан Казаков (1809-1890), сәүдәгәр.
 Резеда Ганиева (1932—2020), әдәбият галиме, фән докторы, профессор, ТР атказанган фән эшлеклесе.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Шырдан

Олы Шырдан — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 344 тирәсендә. Почта индексы — 422501.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Танылган шәхесләр 
 Зәйнәп Садыйкова (1921-1977), Социалистик Хезмәт Каһарманы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәҗен

Мәҗен — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422503.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Карамалы Тау

Карамалы Тау, яки Түбән Карамалы[чыганагы?] — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы торак пункт, муниципаль статусы  — штп.

География 
Карамалы Тау Идел елгасының уң ярында, Яшел Үзән шәһәреннән каршы ярында, Яшел Үзән тимер юл күпере янында урнашкан. Горький тимер юлының Свияжск станциясе.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Тарих 
1957 елда шәһәр тибындагы бистә статусы бирелә.

Халык 

Милли состав: татарлар — 74,9%, руслар — 18,5%, чуашлар — 1,8%.

Рәсемнәр

Икътисад 
Авыл хуҗалыгы предприятиеләре. Бистәдә Россия җәзаларны башкару федераль хезмәтенең объектлары урнашалар.

Искәрмәләр

Тышкы сылтамалар 
  Яндекс.Панорамаларда

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.

Татарстан шәһәр тибындагы бистәләре
Әйшә

Әйшә — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 2936 тирәсендә. Почта индексы — 423892.

Тарих 
1780 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 56%, татарлар — 37%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Тура

Яңа Тура — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 420131.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Польский

Яңа Польский — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районында урнашкан авыл.

Халкы 

2010 елда авылда 186 кеше яшәгән, күпчелек халыкны чуашлар алып тора (38%), руслар - 62%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Николаевски

Яңа Николаевский — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.

Почта индексы — 420131.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бело-Безводный

Бело-Безводный — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 1144 тирәсендә. Почта индексы — 422537.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 57%, татарлар — 33%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Малые Ключи

Кече Клүчә — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 423877.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Клүчә

Олы Клүчә — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 1726 тирәсендә. Почта индексы — 423877.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 59%, татарлар — 37%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бикет

Бикәт — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы ташландык татар авылы.

Тарихы 

Авыл 1992 елны исәптән төшерелгән.

Халкы

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.

Татарстанның юкка чыккан торак пунктлары
Бишнә

Бишнә — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 643 тирәсендә. Почта индексы — 422528.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Карагуҗа

Олы Карагуҗа — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 648 тирәсендә. Почта индексы — 422525.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кече Кыргуҗа

Кече Кыргуҗа — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Почта индексы — 422525.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Каратмән

Каратмән — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 249 тирәсендә. Почта индексы — 422525.

Тарих 
1646 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Җәке

Олы Җәке () — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.

Халык саны — 590 тирәсендә. Почта индексы — 422525.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.

Авыл белән бәйле шәхесләр 

 Ринат Сафин
 Сөбхан әл-Мәрҗани
 Сөнгатулла Бикбулат

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әбдрашит авыл җирлеге (Әлшәй районы)

Әбдрашит авыл җирлеге — Башкортстанның Әлшәй районына керүче муниципаль берәмлек.
«Башкортстан Республикасының муниципаль берәмлекләренең чикләре, статуслары һәм административ үзәкләре турындагы канун» нигезендә ул авыл җирлеге статусына ия.

Демография 
Халык динамикасы:

Искәрмәләр 

Башкортстан авыллары
Абдулкәрим авыл җирлеге (Баймак районы)

Абдулкәрим авыл җирлеге — Башкортстанның Баймак районына керүче муниципаль берәмлек.
«Башкортстан Республикасының муниципаль берәмлекләренең чикләре, статуслары һәм административ үзәкләре турындагы канун» нигезендә ул авыл җирлеге статусына ия.

Демография 
Халык динамикасы:

Искәрмәләр 

Башкортстан авыллары
Абдулла авыл җирлеге (Мәчетле районы)

Абдулла авыл җирлеге — Башкортстанның Мәчетле районына керүче муниципаль берәмлек.
«Башкортстан Республикасының муниципаль берәмлекләренең чикләре, статуслары һәм административ үзәкләре турындагы канун» нигезендә ул авыл җирлеге статусына ия.

Демография 
Халык динамикасы:

Искәрмәләр 

Башкортстан авыллары
Катлаулы йолдыз

Катлаулы йолдыз өчтән һәм моннан күбрәк йолдыздан гыйбарәт. Алар күк йөзендә Җирдән якын булып күренәләр. Бу якынлык я тик тышкы яктан була — биредә йолдыз күренмә катлаулы дип атала, я чыннан да йолдызлар бер-беренә якын булалар һәм тартү көче белән бәйләнгәннәр — шунда йолдыз чын катлаулы дип атала. Чын катлаулы йолдыз тагын да йолдыз системасы дип атала.

Әгәр йолдыз системасының компонентларыны ачыкларга була (ягъги аларны телескоп аша аерым күреп алырга мөмкин), бу система күренүчән катлаулы дип атала. Әгәр дә йолдызның катлаулыгыны тик спектраль (доплер) яки фотометрик (ялтырау үзгәреше буенча) күзәтүләр аша билгеләләргә була, ул спектр катлаулы яки тотышлы катлаулы системасы дип атала.

Күп катлаулык белән системалары очрыйлар (мәсәлән, Кастор системасы 6 компоненттан гыйбарәт).

Моны да кара 
 Куш йолдыз
 Йолдыз системасы
 Спектр куш йолдызлары

Искәрмәләр 

 
Йолдызлар
Карл Яльмар Брантинг

Карл Яльмар Брантинг (; 23 ноябрь 1860 ел Стокһольм – 24 февраль 1925, шунда ук) — швецияле сәясәтче, социаль-демократик фиркадан Швециянең  беренче премьер-министры.

Биография һәм сәяси эшчәнлек 
Карл Яльмар Брантинг Швециянең социаль-демократик фиркасына (ШСДФ), Икенче Интернационалга нигез салучыларның һәм аларның лидерларының берсе.  1887-1917 елларда «Сосиаль-демократен» («Social-Demokraten») газетасының мөхәрире. 1896 елдан риксдаг депутаты. 1907 елдан ШСДФ башкарма комитеты рәисе.

1880-еллардан рус инкыйлабчыларына ярдәм итә. Февраль инкыйлабыннан соң Петроградта кунак була, ләкин Октябрь инкыйлабын зур нәфрәт белән каршылый.

1920, 1921-1923 һәм 1924-1925 елларда ул премьер-министр була. Ул ШСДФны реформачыл юлда алып бара һәм фирканың инкыйлабчылар канаты белән көрәшә. Ул Берн интернационалын оештыруда катнаша.

1921 елда Тынычлык өчен Нобель премиясе белән бүләкләнә.

Карл Яльмар Брантинг 1925 елның 24 февралендә Стокһольмда вафат була.

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр 

Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреатлары
Швеция сәясәтчеләре
Швеция тышкы эшләр министрлары
Швеция финанс министрлары
Швеция премьер-министрлары
Швеция социал-демократлары
«Булгария» теплоходының батуы

«Булгария» теплоходының батуы — 2011 елның 10 июлендә булган фаҗига.

«Булгария» корабы 1955 елны Чехословакиядә ясалган. Сәгатенә 22 чакрым уза, 140 кешегә каралган. Казан — Болгар — Казан маршруты буенча барганда, Казан вакыты белән 13:58дә Сөйке авылы янында баткан.

Теплоходта 208 кеше булган. Барлыгы 79 кеше коткарылган, йөздән артык кеше вафат. 122 кешенең үлеме расланды.

Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов җәйге ялын өзеп, ашыгыч рәвештә Казанга кайтты һәм кораб баткан урында булды. Сишәмбе, 12 июль көнен, ул Татарстанда матәм көне дип игълан итте. Россия президенты Дмитрий Медведев та «Булгария» теплоходындагы фаҗига уңаеннан кайгысын уртаклашты. 12 июль Россиядә дә милли матәм көне булып игълан ителде.

Көймәнең капитаны мәете табылган.

23 июль көнне “Булгария” корабы 20 метр тирәнлектән су өстенә чыгарылды һәм берничә чакрымга, Иделнең "Кирельски" култыгындагы сай урынга күчерелде.

Теплоход фаҗигасе белән бәйле рәвештә, Казан пассажирлар порты директоры Рәшит Сафин эшеннән азат ителде.

Фаҗига уңаеннан Киев һәм Таҗикстан татарлары кайгы утраклашты.

Тикшерүдән соң корабны турарга карар ителде.

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 "Булгария" казасының барлык корбаннары да табылды
 Гамьсезлек өчен Татарстан балалар белән түли
 Казанны кайгы басты
 “Булгария” теплоходы һәлакәтендә зыян күрүчеләр: “Без суда булганда, ике корабль йөзеп китте” 
 Булгария теплоходы фаҗигасе нәтиҗәсендә һәлак булганнарны җаннары оҗмахта булсын

Идел
Кораб батулары
Болгар
Татарстан тарихы
2011 ел
10 июль
Кама Тамагы районы
Көньяк Судан

Көньяк Судан (,  җәнүб әл-сүдан) — Африкада урнашкан дәүләт. Башкаласы — Җүба. 2011 елның 9 июленнән бирле бәйсез дәүләт статусына ия.

Көнчыгышта Эфиопия, көньякта Кения, Уганда һәм КДҖ, көнбатышта Үзәк Африка Җөмһүрияте, төньякта Судан белән чиктәш. Мәйданы — 619 745 км².

Тарих 
Әлеге җирлектә колонизация фәкать 19 гасырда гына башлана. Европа монда элек-электән христианлашу сәясәтен алып барган.

2011 ел гыйнварында Көньяк Суданда бәйсезлек турында референдум узган. Тавыш бирүдә катнашканнарның 99% төбәкнең бәйсезлеген яклап чыккан. 2011 елның 9 июлендә илнең рәсми бәйсезлеге игълан ителгән.

Көньяк Судан бәйсезлеген Судан, Алмания, Мисыр, Кения, Кытай, Бөекбритания, Төркия, Италия, АКШ, Канада, Австралия, Япония, Италия, Ирландия, КАҖ, Швеция, Россия һәм башка, барлыгы 50 дән артык дәүләт таныды.

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Көньяк Судан хәкимиятенең рәсми сайты 

Диңгезгә чыгышы булмаган илләр
Инглиз телле илләр һәм территорияләр
Иван Утробин

Иван Утробин — чаңгы узышлары буенча СССР атказанган спорт остасы. Чаңгы спортында югары дәрәҗәләргә ирешкәч, велоспорт һәм җиңел атлетика буенча да спорт остасы нормативларын үти.

Тормыш юлы 
Иван Утробин 1934 елның 10 мартында Чаллы районындагы Орловка поселогында туа. Хәзер әлеге поселок Чаллы шәһәренә керә һәм аның бер урамы спортчы исемен йөртә. Чаллыда Утробин бүләкләренә ярышлар да үткәрелә.

Спорт карьерасы 
Чаңгы узышларында 15-тән алып 70 км кадәр дистанцияләрдә катнашып 12 тапкыр СССР чемпионы исемен ала.

1959 – 1970 елларда СССР җыелмасы әгъзәсе булып тора.

1962 ел Дөнья чемпионатында (Закопань, Польша) көмеш медаль белән бүләкләнә.

1964 елда Инсбрукта (Австрия) узган IX Олимпия уеннарында 4x10 км эстафетасында катнашып өченче урын ала.

Чыганаклар 
 sportsmen16.ru

Искәрмәләр 

Чаңгычылар
ССРБ чемпионнары
ССРБ атказанган спорт осталары
Любовь Моргунова

Любовь Моргунова (Романова) — җиңел атлетика буенча халыкара класслы спорт остасы.

Тормыш юлы 
Любовь Романова 1971 елның 14 гыйнварында Аксубай районы Емелькино авылында туа. Геннадий Шеблов җитәкчелеге астында 10 ел чаңгы спорты белән шөгыльләнә. Тренерлар Александр Моргунов һәм Юрий Куканов белән 1993 елдан җиңел атлетика белән шөгыльләнә башлый.

Спорт карьерасы 
1998 елда Европа кубогында җиңә.

2000 елда Сиднейда (Австралия) узган XXVII Олимпия уеннарында, марафон йөгерүе буенча катнашып, 23 урын ала.

2001 елда Дөнья чемпионатында (Эдмонтон, Канада) 8 урын ала, ә Дөнья кубогында көмеш медальгә лаек була.

Осакода узган Дөнья чемпионатында (2007 ел) марафонда 10 урын ала.

Чыганаклар 
 sportsmen16.ru

Искәрмәләр 

Җиңел атлетика осталары
Чуаш спортчылары
Россия спортчылары
Россиянең халыкара спорт осталары
Кристиан Ланге

Кристиан Лоус Ланге (; 17 сентябрь 1869 ел – 11 декабрь 1938 ел) — норвегияле сәясәтче, Парламентара берлекнең генераль сәркатибе. 1921 елда Карл Брантинг белән бергә Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.

Биография 
Ланге 1869 елда Ставангерда туа. Осло университеты 1893 елда гуманитар фәннәр магистры дәрәҗәсе белән тәмамлый. 1909 елда Парламентара берлекнең генераль сәркатибе вазифасына керешә, шуңа күрә берлекнең штаб-фатиры урнашкан Брюссельга күченә. Беренче бөтендөнья сугышы башлангач, оешма Норвегиягә күченә, ә Ланге аның эшчәнлеген үзе генә диярлек алып бара. Сугыштан соңгы чорда ул Берлекнең эшен яңадан башлар өчен бик тырыша, ә 1921 елда Женевада сугыштан соң беренче конференцияне оештыра. Шул ук елны ул Карл Яльмар Брантинг белән Тынычлык өчен Нобель премиясе белән бүләкләнә. Аның Нобель лекциясе интермилләтчелеккә багышланган була. Соңрак ул Милләтләр Лигасының эшчәнлегендә катнаша һәм анда Норвегия вәкиле булып тора.

Кристиан Ланге 1938 елның 11 декабрендә вафат була.

Сылтамалар 
 Кристиан Ланге  
 Кристиан Лоус Ланге — биографиясе 
 Биография на Nobelprize.org 

Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреатлары
Норвегиядән Нобель премиясе лауреатлары
Осло университетын тәмамлаучылар
Норвегия сәясәтчеләре
Образцовый

Образцовый — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы поселок.

Почта индексы — 423075.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Обухово (Киров өлкәсе)

Обухово () — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.

Климат 
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.

Сәгать поясы

Халык 
Халык саны динамикасы:

2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).

Искәрмәләр 

Пижанка районы торак пунктлары
Киров өлкәсе торак пунктлары
Ожбуй

Ожбуй — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.

Почта индексы — 422226.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.

Авыл белән бәйле шәхесләр

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Озерный

Озерный — Татарстан Республикасының Биектау районындагы поселок.

Почта индексы — 420099.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Октябрина

Октябрина — Татарстан Республикасының Норлат районындагы поселок.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+8 Почта индексы — 530000

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Октябрино

Октябрино — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы поселок.

Почта индексы — 422134.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Октябрь (Аксубай районы)

Октябрь — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.

Почта индексы — 423065.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Октябрь (Мөслим районы)

Октябрь — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.

Почта индексы — 423984.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.

Танылган шәхесләр 
 Бадыйк Салихов (1910—1956) — Дан орденының тулы кавалеры (1910-1922 елларда яшәгән).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Октябрь Бүләге (Азнакай районы)

Октябрь Бүләге — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423301.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.