1925

Godina 1925 (MCMXXV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak.


Događaji

Januar/Siječanj 
 1. 1. - Edvin Habl predao rad Američkom astronomskom društvu u kome obrazlaže da je maglina Andromeda u stvari zasebna galaksija (fundamentalno otkriće).
 1. 1. - Glavni grad Norveške Kristijanija se ponovo zove Oslo.
 1. 1. - Francuski mandat za Siriju i Liban: države Alep i Damask se ujedinile u Državu Siriju, Alavitska država i Liban nisu uključeni.
 2. 1. - Objavljena Obznana o rasturanju HRSS i hapšenju njenog vođstva, na osnovu Zakona o zaštiti države. Već uhapšeni Vladko Maček, Josip Predavec, Juraj Krnjević, August Košutić i Stjepan Košutić.
 2. 1. - Osnovana Gornjo-badahšanska autonomna oblast u okviru Tadžičke ASSR.
 3. 1. - Prkosan Mussolinijev govor u Parlamentu: preuzima odgovornost za nasilje crnokošuljaša, čika protivnike da ga zbace - odbacuje demokratsku fasadu i počinje diktatorsku vladavinu.
 5. 1. - U Zagrebu uhapšen Stjepan Radić, kao i još preko 2000 lica u narednih nekoliko dana.
 12. 1. - Zagrebački Sudbeni stol pustio optužene HRSS-ovce, osim Radića, procenjujući da Seljačka i Komunistička internacionala nisu isto - ali odmah ponovo uhapšeni.
 15. 1. - Pod pritiskom trojke Staljin-Zinovjev-Kamenjev, Lav Trocki smenjen s mesta narodnog komesara za vojna i pomorska dela SSSR (zamenjuje ga Mihail Frunze).
 20. 1. - Pekinški ugovor (Sovjetsko-japanska osnovna konvencija): Japan priznaje SSSR, povući će trupe sa severnog Sahalina.
 23. 1. - Još jedan vojni udar u Čileu, zbačena Septembarska hunta, četiri dana kasnije dolazi Januarska koja poziva bivšeg predsednika Alessandrija da se vrati u zemlju (stiže u martu).
 25. 1. - Prošao prvi voz između Užica i Vardišta, preko Šarganske osmice (veza prema Višegradu i Sarajevu), ova pruga uskog koloseka traje do 1974.
 27. 1. - 1. 2. - Trka sa serumom do Noma: antitoksin za difteriju prenet psećim sankama preko Aljaske.
 30. 1. - Turske vlasti proterale vaseljenskog patrijarha Konstantina VI u Grčku.

Februar/Veljača 

 1. 2. -  Ahmet Zogu je predsednik novoproglašene Albanske Republike (do 1928, zatim kralj de fakto do 1939).
 2. 2. - Danica Androlić osuđena na tri godine robije za špijunažu (?, † 1935).
 2. 2. - Prikazana avanturistička fantazija The Lost World sa animiranim dinosaurima.
 ca. 2. 2. - Varcar-Vakuf preimenovan u Mrkonjićev Grad.
 7. 2. - Objavljeno otkriće Deteta iz Taunga, fosila Australopithecus africanusa iz Južne Afrike.
 7. 2. - Barmatov skandal: bivši nemački kancelar, socijaldemokrata Gustav Bauer daje ostavku na mesto u Rajhstagu (skandal je podsticaj desnici i antisemitizmu).
 8. 2. - Parlamentarni izbori u KSHS, tri najjače stranke: Narodna radikalna stranka 143 poslanika (+35), HRSS 67 (-3) i Demokratska stranka 37 poslanika (-14). Izbori održani u atmosferi prinude .
 8. 2. - U jugoistočnoj Turskoj izbija Ustanak šeika Saida u ime obnove kalifata - ugušen u martu.
 11. 2. - Eksplozija u rudniku kod Dortmunda, 136 mrtvih.
 19. 2. - U Ženevi potpisana revidirana Međunarodna opijumska konvencija.
 25. 2. - Pobuna naroda Kuna u Panami, osnova autonomije provincije Guna Yala na severoistoku zemlje.
 27. 2. - U Osijeku pogubljeni odmetnici Jovo Stanisavljević Čaruga i Pavao Prpić Veliki.
 27. 2. - U prepunoj minhenskoj pivnici, Hitler drži prvi govor nakon puštanja iz zatvora prošlog decembra - u martu su mu ponovo zabranjeni javni nastupi.
 28. 2. - Umro predsednik Nemačke Friedrich Ebert.
 28. 12. - Zemljotres Charlevoix–Kamouraska: jak potres pogodio severoistok Severne Amerike.

Mart/Ožujak 
 1. 3. - Izdat austrijski šiling, jedan za 10.000 austrougarskih kruna.
 4. 3. - Tzv. Hrvatsko narodno zastupstvo donosi zaključak o ulasku HRSS u Blok narodnog sporazuma i seljačke demokracije (Demokratska stranka, Slovenska ljudska stranka i Jugoslovenska muslimanska organizacija).
 4. 3. - Predsednik SAD Calvin Coolidge inauguriran u sopstveni mandat (bio je potpredsednik Warrenu G. Hardingu koji je umro 1923); ovo je prva inauguracija prenošena preko radija.
 6. 3. - Posle šest godina privremene belgijske administracije, bivši nemački okruzi Eupen-Malmedy potpuno integrirani u Belgiju.
 9. 3. - 1. 5. - Pinkov rat: britansko vazduhoplovstvo bombarduje pleme Mahsud u Južnom Vaziristanu (Britanska Indija, danas Pakistan).
 10. 3. - Mladi nacista smrtno ranio austrijskog pisca Huga Bettauera jer je ovaj satirizovao antisemitizam.
 12. 3. - Umro Sun Yat-sen, kontrolu nad Kuomintangom će preuzeti Chiang Kai-shek, koji je pri tome istisnuo Wang Jingweija.
 12. 3. - Vanredni izbori u Egiptu: uprkos velikih gubitaka, partija Wafd je i dalje najveća u parlamentu, nakon što je za predsednika istog izabran Saad Zaghloul, kralj ga raspušta.
 14. 3. - Tzv. Turkish Petroleum Company dobila koncesiju za istraživanje i eksploataciju nafte u Iraku (pronalazi je 1927, menja ime u Iraq Petroleum Company '29, monopol do '61, nacionalizovana '72).
 mart - Marusijski masakr: čileanska vojska ugušila štrajk rudara šalitre na severu zemlje uz nekoliko stotina mrtvih.
 18. 3. - Tri-State tornado je najsmrtonosniji koji je ikad pogodio SAD, 695 mrtvih u Ilinoju, Misuriju i Indijani.
 20. 3. - Primo da Riverina diktatura raspušta i zabranjuje Katalonsku zajednicu (Mancomunitat de Catalunya).
 21. 3. - Guverner Tenesija potpisao Butlerov zakon kojim se zabranjuje predavanje evolucije i poricanje biblijskog opisa nastanka čoveka u državnim školama (ukinut 1967).
 22. 3. - Zasedanje parlamenta: Ljuba Davidović izlaže program Bloka narodnog sporazuma i seljačke (ljudske) demokratije - monarhija engleskog tipa i samouprava na svim nivoima. Kasnije u skupštini izbija tuča između radikala i opozicije (radićevci i demokrati), počela kada je hrvatski poslanik Albert Bazala udaren tašnom po glavi, nakon što je upotrebio reč "zastupnici" umesto "poslanici" i insinuirao da su neki od kolega "vladini poslanici"..
 25. 3. - John Logie Baird prikazuje TV sliku sa pokretnim siluetama u londonskoj robnoj kući Selfridges.
 27. 3. - Govor Pavla Radića u skupštini, HRSS priznaje Ustav i monarhiju Karađorđevića. Zauzvrat, vlada poništila samo mandate uhapšenog vođstva HRSS (Radić, St. Košutić, A. Košutić, Krnjević, Maček, Predavec).
 29. 3. - Prvi krug predsedničkih izbora u Nemačkoj, najviše glasova za Karla Jarresa iz Narodne partije, u drugom krugu će ustupiti mesto generalu Hindenburgu.
 29. 3. - Bajram Curi opkoljen na severu Albanije, radije se ubio nego da se preda.
 31. 3. - Nesreća prilikom prelaska reke Weser kod Veltheima u Nemačkoj, utopio se 81 vojnik.

April/Travanj 

 1. 4. - Zvanično otvorenje Hebrejskog univerziteta u Jeruzalemu.
 4. 4. - U okviru Sturmabteilung-a osnovan Schutzstaffel (SS), jedinica za ličnu zaštitu Adolfa Hitlera i drugih partijskih lidera (zvanični datum osnivanja 9. novembar).
 7. 4. - Lazar Kaganovič postaje Prvi sekretar ukrajinske komunističke partije sa zadatkom sprovođenja ukrajinizacije, tj. izgradnje lokalnih kadrova (→ korenizacija).
 10. 4. - Objavljen Fitzgeraldov roman The Great Gatsby.
 10. 4. - Sovjetskom gradu Caricin promenjeno ime u Staljingrad.
 12. 4. - Sahrana ruskog patrijarha Tihona je valjda poslednji javni verski događaj u Rusiji za sledećih šest decenija.
 13. 4. - Rifski rat stiže i do Francuskog Maroka: počinje Bitka na Uargi (do jula), Abd el-Krimove snage napale francuske položaje i nanele im velike gubitke.
 14. 4. - Anarhisti pucali na automobil bugarskog cara Borisa III u Botevgradskom prevoju (Arabakonak).
 april - Aprilska događanja u Bugarskoj: Cankovljeva vlada primenjuje silu protiv levičara i opozicije.
 april? - Umetnička škola Bauhaus prelazi iz Weimara u Dessau

 16. 4. - Napad u Crkvi Svete nedelje - od komunističke bombe gine 150 ljudi, uglavnom iz vojne i političke elite Bugarske; proglašeno ratno stanje, sledi represija.
 17. 4. - U tajnosti osnovana Komunistička partija Koreje (zemlja je pod japanskom vlašću).
 18. 4. - Neuspela vojna pobuna u Portugalu - pokušaće još nekoliko puta, do uspeha u maju 1926.
 20. 4. - Persijski premijer Reza Khan uhapsio šeika Khaz'al al-Ka'bija, lidera prošlogodišnje arapske pobune u Huzestanu.
 24. 4. - Poljsko-čehoslovački ugovor pomirenja i arbitraže - potvrđene granice, uzajamna pomoć u slučaju nemačke agresije.

 26. 4. - Drugi krug predsedničkih izbora u Nemačkoj: nezavisni Paul von Hindenburg 48,3%, Wilhelm Marx iz katoličkog Centruma 45,3%, komunista Ernst Thälmann 6,4%.
 27 - 29. 4. - XIV konferencija SKP(b): Staljinov koncept socijalizma u jednoj zemlji umesto svetske revolucije, s čim se ne slažu Zinovjev i Kamenjev ("Nova opozicija", kojoj se pridružuju Nadežda Krupskaja i Grigorij Sokoljnikov, dok je Staljin u savezu sa Buharinom i Rikovim).
 28. 4. - Kancelar eksčekera Winston Churchill predstavlja vladin budžet i objavljuje povratak Velike Britanije na zlatni standard prema predratnom paritetu (kontroverzna odluka).
 28. 4. - 28. 10. - Exposition internationale des Arts décoratifs et industriels modernes - međunarodna izložba u Parizu po kojoj će biti nazvan Art Deco.
 30. 4. - Rekonstrukcija Pašićeve vlade (privremeno).

 proleće - Na sajmu u Leipzigu predstavljena kamera Leica, koja će popularizovati film 35 mm.

Maj/Svibanj 
 1. 5. - Kipar proglašen za britansku krunsku koloniju (do 1960).
 1. 5. - U italijanskim novinama Il Mondo objavljen Manifest antifašističkih intelektualaca, odgovor na Manifest fašističkih intelektualaca od 21. aprila.
 2. 5. - Kraljeviću Đorđu "određeno mesto stanovanja" i lekar.
 5. 5. - Nastavnik biologije u Tenesiju John T. Scopes uhapšen zbog predavanja evolucionizma.
 5. 5. - Pravo glasa u Japanu prošireno na sve muškarce starije od 25.
 6. 5. - Pucnjava u vilnenskoj gimnaziji, tada u Poljskoj - dvojica učenika pucala i bacala bombe, pet mrtvih uključujuči napadače.
 8. 5. - U bečkom Burg-teatru ubijen bugarsko-makedonski vojvoda Todor Panica. Ubica je Menča Krničeva, supruga Vanča Mihajlova.
 10. 5. - Na Banjici poleteo prvi avion izrađen u Beogradu, u fabrici Rogožarski.
 12. 5. - Paul von Hindenburg položio zakletvu za predsednika Nemačke (do 1934).
 12. 5. - U Japanu donesen zakon o očuvanju javne sigurnosti kojim su zabranjene asocijacije za promenu sistema vlasti ili privatne imovine - usmereno protiv komunista i socijalista.
 18. 5. (ili 15. 5.) - U Španiji ukinuto vanredno stanje uvedeno 1923.
 20. 5. - Gerardo Machado postaje predsednik Kube (do 1934).
 24. 5. - Prvi broj "Komsomolskaje pravde".
 29. 5. - Presuda povodom ilegalne komunističke štamparije otkrivene februara u Beogradu: Moša Pijade na 20 godina zatvora, kao i još petoro na zatvorske kazne - Pijade izlazi 1939.
 29. 5. - Poslednja komunikacija od istraživača Percyja Fawcetta, koji je tražio izgubljeni grad u Amazoniji.
 30. 5. - Pokret 30. maja u Kini - počinje kada šangajska policija otvori vatru na demonstracije protiv imperijalizma.

Jun/Juni/Lipanj 

 6. 6. - Walter Chrysler osnovao korporaciju Chrysler.
 13. 6. - Charles Francis Jenkins prikazao u SAD prvi sinhronizovani prenos slike i zvuka, što on zove radiovizija (slika se prenosi mehaničkim sistemom sa 48 linija).
 14. 6. - 18. 9. - Izložba slikarstva pokreta Nova stvarnost u Mannheimu.
 15. 6. - Kirgiska ASSR promenila ime u Kazačka ASSR (od 1936. Kazaška Sovjetska Socijalistička Republika; ne mešati sa Kirgiskom SSR koja se trenutno zove Kara-Kirgiska autonomna oblast).
 15. 6. - Dve posade ekspedicije Roalda Amundsena na Severni pol se zbile u jedan avion i uspele da polete s leda i vrate se u civilizaciju.
 17. 6. - Potpisan Ženevski protokol kojim su zabranjena hemijska i biološka oružja.
 23. 6. - Pod uticajem Pokreta 30. maja dolazi do nereda u Kantonu i krvoprolića kad britanske trupe pucaju sa ostrva Shamian - počinje Kantonsko-hongkonški štrajk (do oktobra 1926).
 25. 6. - Teodoros Pangalos izveo vojni udar u Grčkoj, postavljen za premijera (zbačen u avgustu 1926).
 26. 6. - Prikazan Čaplinov film "Zlatna groznica".
 29. 6. - Zemljotres razara grad Santa Barbara, Kalifornija.
 29. 6. - U Beogradskom baletu prvi put izvedeno "Labudovo jezero".

Jul/Juli/Srpanj 
 9. 7. - Zbačen ekvadorski predsednik Gonzalo Córdova, vlast uzima Savez mladih oficira.
 10. 7. - Indijski duhovni učitelj Meher Baba zaćutao do kraja života.
 14. 7. - Sporazum Narodne radikalne i Hrvatske seljačke stranke. Hrvatska zajednica napušta klub HSS.
 17. 7. - Svalbardski zakon ustanovljuje norveški suverenitet na Svalbardu i sprovođenje norveškog krivičnog, građanskog i procesnog prava.

 18. 7. - Položila zakletvu koaliciona vlada radikala i Hrvatske seljačke stranke (raniji HRSS); Pavle Radić je ministar agrarne reforme. Kralj je istog dana abolirao Stjepana Radića, koji je odmah pušten i primljen u audijenciju dva dana kasnije na Bledu.
 18. 7. - Objavljen prvi deo Mein Kampf-a, Hitlerove autobiografije sa političkim mišljenjima.
 20. 7. - Posle višemesečnih pregovora, potpisane Netunske konvencije KSHS i Italije (saobraćaj sa Rijekom, optanti, ribolov i dr. - u KSHS ratifikovan tek 1928).
 20. 7. - U Italiji teško pretučen protivnik fašizma Giovanni Amendola.
 21. 7. - Scopesovo suđenje - u Tenesiju nađen krivim nastavnik biologije John T. Scopes , jer je prekršio zakon kojim se zabranjuje podučavanje evolucije (oglobljen $100, presuda kasnije poništena).
 21. 7. - Bitkom kod al-Kafra počinje Sirijski ustanak (revolucija) protiv francuske vlasti u Siriji i Libanu, ugušen 1927.
 25. 7. - Izgradnjom dionice Gračac-Knin završena Lička pruga (Knin-Ogulin tj. Oštarije).
 25. 7. - Osnovana Telegrafska agencija Sovjetskog Saveza (TASS).
 25. 7. - Španija i Francuska odlučile na Madridskoj konferenciji da će zajednički ugušiti Rifsku pobunu u Maroku.
 28. 7. - Albanske (Ahmed Zogu) i jugoslovenske vlasti se dogovorile da Manastir Sveti Naum pređe iz albanske pod vlast KSHS, u zamenu za selo Peškopi (pominje se prelazak Vrmoša pod Jugoslaviju, ali to se nije dogodilo).
 31. 7. - "Crveni petak": britanska vlada izbegla rudarski štrajk davanjem subvencije s trajanjem od devet meseci (štrajk će izbiti sledećeg maja).

Avgust/August/Kolovoz 
 2 - 3. 8. - Bitka kod al-Mazraa: Druzi i Beduini porazili Francuze na jugu Sirije.
 6. 8. - U Dallasu otvoren prvi hotel iz lanca Hilton.
 8. 8. - Blizu 40.000 pripadnika Ku Klux Klana paradira u Vašingtonu.
 9. 8. - Hindustanska republikanska asocijacija organizovala pljačku voza kod Kakorija, četvorica će zbog toga biti obešena 1927.
 14. 8. - Prema ugovoru iz 1920, arhipelag Svalbard postaje deo Norveške (ranije poznat kao Špicbergen, po najvećem ostrvu).
 14 - 16. 8. - III. hrvatski svesokolski slet, jedna od brojnih manifestacija održanih povodom obilježavanja tisućugodišnjice Hrvatskog kraljevstva - Sokolska mogila u Maksimiru formirana 15-og. U Zagrebu su i kralj i vlada.
 17. 8. - U Beču otvoren Četrnaesti Svetski cionistički kongres, fašisti priredili nasilne demonstracije.
 18. 8. - Francuski maršal Philippe Pétain u Maroku, preduzima kontraofanzivu protiv rifskih pobunjenika.
 19 - 30. 8. - Svetska konferencija crkava u Stokholmu okuplja protestantske i pravoslavne predstavnike. 
 23. 8. - Lider Druza Sultan al-Atrash objavljuje revoluciju protiv francuske vlasti u Siriji.
 25. 8. - Završava se francuska Okupacija Rura.
 30. 8. - Plebiscitom odobren novi Ustav Čilea, pojačana predsednička ovlašćenja (na snazi do 1973).

Septembar/Rujan 
 1. 9. - Američki oficir John Rodgers se spustio sa posadom na Tihi okean u pokušaju da preleti od Kalifornije do Havaja - od platnenih delova aviona su napravili jedro i nastavili put.
 6. 9. - Osnovan Planinarski savez Jugoslavije.
 8. 9. - Rifski rat: Iskrcavanje u Alhucemasu španskih i francuskih snaga, na čelu španskih snaga je Miguel Primo de Rivera, istakao se mladi pukovnik Francisco Franco.

 17. 9. - Frida Kahlo (18) teško povređena u saobraćajnoj nesreći, tokom tromesečnog ležanja u gipsanom koritu počinje da crta.
 18. 9. - Hajdelberški program nemačkih socijaldemokrata se zalaže za Sjedinjene Evropske Države.
 20. 9. - Kralj Aleksandar stigao na rodno Cetinje, gde je trijumfalno dočekan (nemoć crnogorskog nacionalizma).
 21. 9. - Njegoševe kosti vraćene na Lovćen, u obnovljenu kapelu (zamenjenu mauzolejem 1972-74).
 22. 9. - Neredi u Aligarhu između muslimana i hinduista, najgori od ukupno 16 ove godine u Britanskoj Indiji.
 23. 9. - Osnovan Tehnološko-metalurški fakultet u Beogradu.
 27. 9. - Osnovana hinduistička nacionalistička organizacija Rashtriya Swayamsevak Sangh ("Nacionalna dobrovoljačka/patriotska organizacija")

Oktobar/Listopad 

 2. 10. - Josephine Baker debituje u produkciji La Revue Nègre u Parizu i ubrzo postaje zvezda.
 2. 10. - John Logie Baird preneo u svojoj laboratoriji prvu sliku sa nijansama (30 linija, pet slika u sekundi).
 4. 10. - Sirijski ustanak: arapski nacionalista Fawzi al-Qawuqji diže pobunu u Hami, ali Francuzi je suzbijaju već sutradan, nakon jakog bombardovanja.
 4. 10. - Posle 11 godina ukinuta delimična prohibicija u SSSR (uvedena od carskih vlasti na početku Velikog rata).
 11. 10. - U Zagrebu osnovana kulturno-prosvetna organizacija "Seljačka sloga".
 12. 10. - Komunisti u Parizu protestuju i traže štrajk zbog Rifskog rata, 2 mrtvih.
 16. 10. - Ugovori iz Locarna: garantovane granice Nemačke sa zapadnim zemljama (potpisani u Londonu 1. decembra, stupaju na snagu u septembru 1926); Francuska će sklopiti separatne ugovore sa Poljskom i Čehoslovačkom.

 listopad - Stjepan Buć i još četvorica disidenata iz HSS osnovali Hrvatski seljački republikanski savez (napustili stranku nezadovoljni sporazumom sa radikalima).
 19 - 29. 10. - Petrički incident ("Rat zalutalog psa"), granični incident između Bugarske i Grčke.
 31. 10. - Iranski Medžlis zvanično zbacio Ahmed-šaha, poslednjeg kadžarskog vladara Persije.
 31. 10. - Narodni komesar Mihail Frunze umro na operacionom stolu, pristalice Trockog sumnjiče Staljina.
 31. 10. - Princ Albert, kasniji kralj George VI, jedva održao govor na Britanskoj imperijalnoj izložbi - izraženo mucanje ga primorava na terapiju.

Novembar/Studeni 
 3. 11. - Načelnik ohridskog okruga Blažić, prota Milošević i njihov šofer oslobođeni od kačaka posle deset dana.
 4. 11. - Socijalistički poslanik Tito Zaniboni planirao da snajperom ubije Mussolinija, ali ga je policija osujetila.
 5. 11. - Operacija Trest: blizu Moskve egzekutiran Sidney Reilly, "špijunski as".
   5. 11. - Prikazan antiratni film The Big Parade. 
 6. 11. - Posle neuspelog atentata na Musolinija, antimasonski neredi u Italiji, ali i demolirane prostorije slovenskog lista "Edinstvo" u Trstu.

 6. 11. - Kliment Vorošilov je novi narodni komesar za vojne poslove SSSR (do 1940).
 8. 11. - Antifašističke demonstracije u Kraljevini SHS, u Zagrebu polupani prozori na italijanskom konzulatu, u Splitu izlozi na nekim radnjama.
 11. 11. - Howard Carter sa timom započinje osmodnevno odmotavanje Tutankhamonove mumije.
 12. 11. - Britanska podmornica HMS M1 potonula sa 69 članova posade u La Manšu, nakon što ju je udario švedski brod SS Vidar.
 14 - 26. 11. - La peinture surréaliste, prva nadrealistička izložba u Parizu.
 novembar - U Kini počinje Anti-Fengtianski rat, frakcija Guominjun protiv Fengtianske i Zhili klike.
 18. 11. - Stjepan Radić, lider HSS, postao ministar prosvete (prethodni ministar V. Vukićević dao ostavku 12. 11.).
 25. 11. - Atatürkove reforme: zakonom određeno da se u Turskoj nosi šešir umesto fesa.
 25. 11. - Prajadhipok je novi kralj Sijama/Tajlanda (do abdikacije 1935).
 28. 11. - Iz Nešvila, pod imenom WSM Barn Dance, emitovan prvi radio-program kantri muzike Grand Ole Opry koji će postati institucija.
 30. 11. - U Turskoj zabranjene tekije i derviške lože.

Decembar/Prosinac 

 1. 12. - Počeo s emitovanjom Mađarski radio.
 3. 12. - Sporazum o granici Severne Irske: granica ostaje ista, a Republici Irskoj je oprošten njen deo imperijalnog duga.
 4. 12. - Španski diktator Miguel Primo de Rivera zamenjuje Vojni direktorijum Civilnim.
 5. 12. - U Portugalu otkrivena prevara Alves dos Reisa koji je dao odštampati veliku količinu novčanica od 500 eskudosa i time srušio poverenje u portugalsku ekonomiju i vladu, što je doprinelo vojnom prevratu sledećeg maja.
 6. 12. - Sporazumom Milner-Schialoja, Jaghbub postaje deo Libije (Italijanska Severna Afrika) umesto Egipta.
 11. 12. - Papska bula Quas primas ustanovljuje svetkovinu Krista Kralja kao odgovor na nacionalizam i sekularizam (prvi put 31. listopada 1926.).
 11. 12. - Portugalski predsednik Manuel Teixeira Gomes daje ostavku usled kampanje koju je protiv njega pokrenuo premijer António Maria da Silva, zamenjuje ga Bernardino Machado (do maja).
 12. 12. - Saudijsko osvajanje Hidžaza: Ibn Saudove snage zauzimaju Medinu, kasnije tokom meseca se predaju Jeddah (17.) i Yanbu (24.).
 12. 12. - U San Luis Obispo, California otvoren prvi motel.
 15. 12. - Reza-šah Pahlavi postao šah Persije (do 1941).
 15. 12. - Mosulsko pitanje: komisija Društva naroda dodeljuje područje Mosula Iraku, a ne Turskoj.
 18 - 31. 12. - XIV kongres SKP(b), nazvan "kongres industrijalizacije": poražena Nova opozicija Zinovjeva i Kamenjeva, pobeda "centrističke" pozicije Staljina i Buharina.
 19. 12. - Pošto su Saudove snage pregazile Hidžaz, kralj i šerif Meke Ali bin Hussein abdicira i beži preko Crvenog mora u Irak, kod brata Fejsala.
 21. 12. - U SSSR prikazan film "Oklopnjača Potemkin".
 25. 12. - Fuzijom šest kompanija u Nemačkoj nastaje IG Farben.
 28. 12. - Rumunski krunski princ Carol se odriče prava na nasledstvo zbog skandalozne veze sa Magdom Lupescu - njegovu poziciju će preuzeti njegov mali sin Mihai, ali Carol će se ipak vratiti i vladati 1930-40.

Kroz godinu 
 Izrađena pružna trijangla kod Inđije - olakšane veze Beograda sa Novim Sadom i Zagrebom.

Rođenja

Januar/Siječanj – Februar/Veljača 
 1. 1. - Kosara Bokšan-Omčikus, slikarka († 2009)
 6. 1. - John DeLorean, auto industrijalac († 2005)
 9. 1. - Lee Van Cleef, glumac († 1989)
 11. 1. - Vojislav Manojlović, narodni heroj († 1944)
 14. 1. - Yukio Mishima, književnik († 1970)
 26. 1. - Paul Newman, glumac, režiser († 2008)
 26. 1. - Joan Leslie, glumica, plesačica († 2015)
 30. 1. - Douglas Engelbart, pionir računarstva i interneta († 2013)

 5. 2. - Zuzana Halupova, slikarka-naivka († 2001)
 6. 2. - Žika Živulović Serafim, srpski novinar i književnik († 2001)
 8. 2. - Jack Lemmon, američki filmski glumac († 2001.)
 11. 2. - Virginia E. Johnson, seksolog († 2013)
 16. 2. - Stojan Ćelić, slikar († 1992)
 17. 2. - Hal Holbrook, glumac († 2021)
 18. 2. - George Kennedy, glumac († 2016)
 18. 2. - Vanja Sutlić, filozof († 1989)
 20. 2. - Robert Altman, američki redatelj, scenarist i producent († 2006.)
 21. 2. - Sam Peckinpah, filmski režiser († 1984)
 21. 2. - Ivo Kalina, hrvatski slikar († 1995.)
 21. 2. - Zvonimir Ferenčić, glumac († 1998)

Mart/Ožujak – April/Travanj 
 4. 3. - Paul Mauriat, lider orkestra († 2006)
 10. 3. - Mate Blažina, narodni heroj († 1945)
 15. 3. - Riza Sapunxhiu, društveno-politički radnik SAPK, SRSr i SFRJ († 2008)
 21. 3. - Peter Brook, kazališni redatelj († 2022)
 29. 3. - Sava Stojkov, slikar-naivac († 2014)

 3. 4. - Tony Benn, britanski političar († 2014)
 4. 4. - Branislav Surutka, spiker RTV Beograd († 1979)
 6. 4. - Stole Janković, filmski režiser († 1987)
 7. 4. - Vera Miščević, narodni heroj († 1944)
 8. 4. - Radivoj Vlah, ortoped, sportski lekar, jedan od osnivača FK Crvena Zvezda († 2010)
 14. 4. - Rod Steiger, glumac († 2002)
 18. 4. - Sven Lasta, hrvatski glumac († 1996.)
 19. 4. - Iwao Takamoto, animator, kreator lika Scooby-Doo († 2007.)

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj 
 1. 5. - Scott Carpenter, astronaut († 2013)
 3. 5. - Olivera Marković, srpska glumica († 2011)
 5. 5. - Željko Čajkovski, nogometaš († 2016)
 14. 5. - Branko V. Radičević, srpski književnik († 2001)
 14. 5. - Ljubomir Tadić, filozof, akademik SANU († 2013)
 17. 5. - Veselin Đuranović, predsjednik Predsjedništva SFRJ († 1997)
 19. 5. - Malcolm X, borac za prava američkih crnaca († 1965.)
 19. 5. - Pol Pot, lider Crvenih kmera († 1998)

 3. 6. - Tony Curtis, glumac († 2010)
 3. 6. - Derviš Sušić, književnik, novinar († 1990)
 8. 6. - Barbara Bush, prva dama SAD († 2018)
 20. 6. - Vladeta Urošević, srpski fizičar († 2005)
 21. 6. - Maureen Stapleton, glumica († 2006)
 25. 6. - June Lockhart, američka glumica
 29. 6. - Giorgio Napolitano, predsednik Italije

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz 
 2. 7. - Patrice Lumumba, prvi premijer Kongo-Leopoldvila († 1961)
 2. 7. - Medgar Evers, aktivista za ljudska prava u SAD († 1963)
 6. 7. - Bill Haley, rock muzičar († 1981)
 9. 7. - Borislav Stanković, košarkaš, trener, predsednik FIBA († 2020)
 10. 7. - Mahathir Mohamad, premijer Malezije
 19. 7. - Bora Roković, džez muzičar († 2006)
 20. 7. - Jacques Delors, predsednik Evropske komisije
 25. 7. - Zorko Čanadi, general-pukovnik JNA, načelnik Generalštaba († 2003)
 29. 7. - Mikis Theodorakis, grčki skladatelj († 2021)

 2. 8. - Dragoljub Dragan Nedeljković, književnik, slavista († 2015)
 8. 8. - Alija Izetbegović, predsjednik BiH († 2003)
 22. 8. - Milivoj Jugin, inženjer, novinar, publicista († 2013)
 22. 8. - Mihailo Đurić, filozof, sociolog († 2011)
 28. 8. - Donald O'Connor, glumac, plesač († 2003)

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad 
 8. 9. - Peter Sellers, glumac, komičar († 1980)
 9. 9. - Veljko Guberina, srpski advokat i političar († 2016)
 13. 9. - Mel Tormé, američki džez muzičar († 1999)
 16. 9. - Đokica Milaković, glumac († 2001)
 16. 9. - B.B. King, bluz kantautor, gitarista († 2015)
 17. 9. - Miljenko Prohaska, skladatelj, aranžer, dirigent († 2014)
 28. 9. - Mileta Andrejević, slikar († 1989)
 28. 9. - Seymour Cray, arhitekta superkompjutera († 1996)

 3. 10. - Gore Vidal, američki pisac († 2012)
 5. 10. - Ines Fančović, glumica († 2011)
 11. 10. - Elmore Leonard, američki književnik i filmski scenarist († 2013)
 13. 10. - Margaret Thatcher, premijerka UK († 2013)
 13. 10. - Lenny Bruce, komičar († 1966)
 16. 10. - Angela Lansbury, glumica († 2022)
 18. 10. - Ramiz Alia, posljednji komunistički vođa Albanije († 2011.)
 20. 10. - Art Buchwald, satiričar, komnentator († 2007)
 22. 10. - Robert Rauschenberg, američki slikar († 2008)
 23. 10. - Johnny Carson, TV voditelj, komičar († 2005)
 26. 10. - Vuka Dunđerović, glumica († 1999)
 27. 10. - Warren Christopher, državni sekretar SAD († 2011)

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac 
 4. 11. - Doris Roberts, glumica († 2016)
 6. 11. - Đorđe Jelisić, glumac († 2016)
 10. 11. - Richard Burton, britanski filmski glumac († 1984.)
 16. 11. - Stane Dolanc, društveno-politički radnik SRSl i SFRJ († 1999)
 17. 11. - Rock Hudson, američki glumac († 1985)
 20. 11. - Robert F. Kennedy, američki političar, brat JFK († 1968)
 20. 11. - Maja Pliseckaja, balerina († 2015)
 21. 11. - Veljko Kadijević, general armije JNA, savezni sekretar za narodnu odbranu († 2014)
 22. 11. - Irena Kolesar, hrvatska glumica († 2002.)
 27. 11. - Claude Lanzmann, francuski režiser († 2018.)
 29. 11. - Stjepan Babić, hrvatski jezikoslovac († 2021.)
 29. 11. - Mladen Srbinović, slikar († 2009)

 2. 12. - Julie Harris, glumica († 2013)
 3. 12. - Kim Dae-jung, predsednik Južne Koreje, nobelovac za mir († 2009)
 8. 12. - Sammy Davis Jr., plesač, pevač, glumac († 1990)
 9. 12. - Radomir Šaper, srpski košarkaš i sportski radnik († 1998)
 9. 12. - Irma Flis, novinar i filmski kritičar Radio Beograda († 2005)
 13. 12. - Dick Van Dyke, glumac, komičar
 19. 12. - Lepa Radić, narodni heroj († 1943)
 23. 12. - Janika Balaž, tamburaš († 1988)
 27. 12. - Michel Piccoli, francuski glumac († 2020)
 28. 12. - Hildegard Knef, njemačka glumica, pjevačica, pjesnikinja i književnica († 2002.)
 28. 12. - Milton Obote, predsednik Ugande († 2005)

Smrti

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak 
 8. 1. - George Bellows, američki slikar (* 1882)
 16. 1. - Aleksej Kuropatkin, ruski carski general (* 1848)
 25. 1. - Juan Vucetich, pionir daktiloskopije (* 1858)

 3. 2. - Oliver Heaviside, matematičar, fizičar, elektroinženjer (* 1850)
 4. 2. - Robert Koldewey, nemački arheolog (* 1855)
 7. 2. - Josip Kašman, operni pjevač, bariton (* 1850)
 24. 2. - Hjalmar Branting, prvi socijaldemokratski premijer Švedske, nobelovac za mir (* 1860)
 27. 2. - Jovo Stanisavljević Čaruga, razbojnik (* 1897)
 28. 2. - Friedrich Ebert, predsednik Nemačke (* 1871)

 2. 3. - Luigj Gurakuqi, albanski pisac i političar (* 1879)
 7. 3. - Georgij Lavov, bivši premijer Rusije (* 1861)
 12. 3. - Sun Jat-sen, "otac kineske nacije", lider Kuomintanga (* 1866)
 13. 3. - Lucille Ricksen, glumica (* 1910)
 20. 3. - George Nathaniel Curzon, bivši vicekralj Indije i britanski sekretar za inostrane poslove (* 1859)
 26. 3. - Hugo Bettauer, austrijski pisac (* 1872)
 28. 3. - Henry Rawlinson, britanski general (* 1864)
 29. 3. - Bajram Curi, vođa kačaka (* 1862, 66)
 30. 3. - Rudolf Steiner, filozof, ezoterik (* 1861)

April/Travanj – Jun/Lipanj 
 5. 4. - Muhamed Ali-šah Kadžar, bivši šah Persije (* 1872)
 7. 4. - Tihon (patrijarh moskovski), svetac (* 1865)
 13. 4. - Elwood Haynes, metalurg, pionir automobilske industrije (* 1857)
 14. 4. - John Singer Sargent, američki slikar (* 1856)
 25. 4. - Žiga Kopajtić-Bakarski, predsjednik Jadranske plovidbe d.d. (* 1853)

 2. 5. - Johann Palisa, austrijski astronom (* 1848.)
 2. 5. - Antun Branko Šimić, hrvatski pjesnik i esejist (* 1898.)
 6. 5. - Mujaga Komadina, bivši gradonačelnik Mostara (* 1839)
 12. 5. - Charles Mangin, francuski general (* 1866)
 15. 5. - Nelson A. Miles, američki general (* 1839)
 22. 5. - Stevan Todorović, slikar (* 1832)
 22. 5. - John French, britanski feldmaršal (* 1852)

 3. 6. - Camille Flammarion, astronom, pisac (* 1842)
 6. 6. - Pierre Louÿs, pisac (* 1870)
 16. 6. - Emmett Hardy, džez muzičar (* 1903)
 22. 6. - Felix Klein, matematičar (* 1849)

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan 
 1. 7. - Erik Satie, francuski kompozitor (* 1866)
 2. 7. - Nikolaj Golicin, poslednji carski premijer Rusije (* 1850)
 7. 7. - Clarence Hudson White, fotograf (* 1871)
 11. 7. - Pavle Marinković, srpski političar, diplomata, publicista (* 1866)
 15. 7. - Todor Stanković, srpski konzul i nacionalni radnik (* 1852)
 17. 7. - Lovis Corinth, nemački slikar (* 1858)
 26. 7. - Gottlob Frege, njemački matematičar i fizičar (* 1848.)
 26. 7. - Antonio Ascari, auto-trkač (* 1888)
 26. 7. - William Jennings Bryan, američki političar (* 1860)

 15. 8. - Mihailo Ristić, srpski diplomata (* 1864)
 25. 8. - Franz Conrad von Hötzendorf, bivši austrougarski načelnik Generalštaba (* 1852)
 29. 8. - Ida Verona, književnica iz Boke (* 1863)

 7. 9. - René Viviani, bivši premijer Francuske (* 1863)
 16. 9. - Aleksandar Fridman, sovjetski fizičar i matematičar (* 1888)
 29. 9. - Léon Bourgeois, bivši premijer Francuske i predsednik skupštine Društva naroda, nobelovac za mir (* 1851)

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac 
 8. 10. - Mihajlo Kosovljanin, vlasnik jagodinske pivare (* 1862)
   8. 10. - Vincenzo Peruggia, kradljivac "Mona Lize" (* 1881)
 14. 10. - Eugen Sandow, "otac modernog bodibildinga" (* 1867)
 31. 10. - Mihail Frunze, narodni komesar vojnih i pomorskih dela SSSR (* 1885)
 31. 10. - Max Linder, francuski glumac, komičar, režiser (* 1883)

 6. 11. - Khải Định, car Vijetnama (* 1885)
 17. 11. - Eleodoro Damianovich, argentinski general saniteta (* 1843)
 20. 11. - Aleksandra, kraljica-majka Velike Britanije (* 1844)
 25. 11. - Vajiravudh, kralj Sijama/Tajlanda (* 1880)

 5. 12. - Josip Pazman, svećenik, teolog, političar (* 1863)
 8. 12. - Marguerite Marsh, glumica (* 1888)
 9. 12. - Pablo Iglesias Posse, osnivač španske socijalističke stranke (* 1850)
 15. 12. - Battling Siki, bokser (* 1897)
 25. 12. - Karl Abraham, psihoanalitičar (* 1877)
 28. 12. - Sergej Jesenjin, ruski pjesnik (* 1895.)
 29. 12. - Félix Vallotton, slikar (* 1865)

Kroz godinu 
 Paško Vučetić, slikar (* 1871)

Nobelova nagrada za 1925. godinu 
 Fizika: James Franck i Gustav Ludwig Hertz (otkriće zakona koji upravljaju sudarom elektrona i atoma, → Franck–Hertzov eksperiment)
 Kemija: Richard Adolf Zsigmondy (demonstracija heterogene prirode koloidnih rastvora i za metode koje je upotrebio, → ultramikroskop)
 Fiziologija i medicina: nije dodijeljena
 Književnost: George Bernard Shaw (rad koji je označen idealizmom i humanošću, stimulativna satira često napojena jedinstvenom poetskom lepotom)
 Mir: Austen Chamberlain (doprinos Ugovorima iz Locarna) i Charles Gates Dawes (Dawesov plan za problem ratnih reparacija)

Reference 

1925