alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Zajn'

[[Dosiero:Zajn'.pdf|eta|La unua numero de Zajn]]Zajn' estas revueto pri anarkiismo kaj alternativaj vivstiloj. La redaktoro de la unua numero estis Stian Haklev kaj Espen Stranger-Johannessen. Ĝi estis unue disdonita dum la Internacia Junulara Kongreso en Svedio en 2003.

La aŭtoroj de Zajn liberigis la unuan numeron laŭ la permesilo CC0 en 2018.

Anarkiismaj periodaĵoj
Esperanto-gazetoj
942

En la jaro 942 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
La Mandylion de Edeso estas portita al Konstantinoplo.
Mareno la 2-a iĝis papo.
Katedralo de Sankta Bavo inaugurita.

Naskiĝoj

Mortoj 
18-a de novembro: Odo de Cluny, abato kaj kristana sanktulo (naskiĝis ĉirkaŭ 878)
17-a de decembro: Vilhelmo la 1-a, grafo de Normandio (n. 893)
Papo Stefano la 8-a (n. nekonata)
943

En la jaro 943 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
Liezu de Suda Tang, imperiestro de Suda Tang
944

En la jaro 944 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Romano la 1-a, orient-romia kunimperiestro renversita, Konstantino la 7-a re-eĝis nura imperiestro de Bizanco.

Naskiĝoj

Mortoj
945

En la jaro 945 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
Tróndur í Gøtu, ĉefo de vikingoj sur la Ferooj (m. 1035)
Grandduko Géza (proksimuma dato), grandduko de Hungario, mortis en la jaro 997.

Mortoj 
 Igor, granda princo de Kievo.
946

En la jaro 946 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Fino de Majaa klasika periodo;
Suzaku detronigita, Murakami iĝis imperiestro de Japanio;
Agapeto la 2-a iĝis papo;

Unuaj dokumentaj mencioj 
Dübendorf kiel Tuo­bilindorf (hodiaŭ urbo en Kantono Zuriko en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
 Majo, Papo Mareno la 2-a
 26-a de majo: Edmundo la 1-a, reĝo de Anglio
947

En la jaro 947 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
La reĝo de Germanio kaj posta imperiestro de la Sankta Romia Imperio, Oto la 1-a, konfirmis la fondiĝon de la Monaĥejo Einsiedeln okazinta en 934 en Kantono Ŝvico, Svislando.

Naskiĝoj

Mortoj
948

En la jaro 948 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
16-a de decembro: Romano la 1-a, eksa orient-romia kunimperiestro (naskiĝis ĉirkaŭ 870)
949

En la jaro 949 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
Utzenstorf kiel Uranestorfus (hodiaŭ komunumo en la Kantono Berno en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
Yozei Imperiestro de Japanio
950

En la jaro 950 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
Reizei Imperiestro de Japanio

Mortoj
Rikardo Cash

Rikardo CASH, usondevena esperantisto, loĝinta en diversaj eŭropaj landoj. Nun aktiva en Esperanto-Kultur-Centro en Tuluzo. Li edziĝis al Jeanne-Marie LIOUVILLE. La hejmo de gesinjoroj Cash estis iam menciita kiel rekorda gastiganto de Pasporta Servo.

Li publikis en La Kancerkliniko klopodon rekonstrui la gramatikon de Pra-Esperanto.

Eksteraj Ligiloj 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Cash, Rikardo
Sekseco

Sekseco estas laŭ PIV tuto de la anatomiaj kaj fiziologiaj ecoj, kiuj karakterizas ĉiun sekson. 
Jen estas homaj seksecoj:
 Viro
 Virino
 Intersekseco

Konceptoj de seksemo 

Estas diversaj seksemoj en homa socio.
Aliseksemo
Ambaŭseksemo
Pluramoremo
Samseksemo
Sekso
Transgenrulo

Vidu ankaŭ 
 Aidoso
 Orgasmo
 Michel Foucault
 Seksa konstitucio
 Seksa edukado
 Seksologio
 Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj

Eksteraj ligiloj 
 http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/rezensionen/2003-1-045 
 http://www2.hu-berlin.de/sexology  
 http://www2.hu-berlin.de/sexology/IES/xmain.html  
 http://www2.rz.hu-berlin.de/sexology/GESUND/ARCHIV/GUS/PREFACE.HTM 

Sekso
Muzoj

En la helena mitologio la Muzoj (greke Μουσαι, Mousai) estas la grekaj diinoj de lernado, belartoj, kulturo, kaj inspiro. Ili estas la filinoj de Zeŭso kaj Mnemozino, kaj naskiĝis en Pieria, baze de la Monto Olimpo.

Laŭ Francisko Azorín Muzo estas Mita estaĵo naskita el Jupitro k. Mnemosina, simbolanata arton; ikonografie reprezentita per ĉarma junulino kun la atributo de iu arto. Oni kalkulis 3, poste 9 muzojn, loĝantajn en la Parnaso k. la Melikono. Li indikas etimologion el la greka mousa (muzo) kaj de tie la latina musa. Kaj li aldonas liston pli malpli koincida kun la sube detaligita.

Dum jarcentoj la Muzoj estis adorataj kaj kultataj pro sia patroneco de la muziko, la belartoj, la dramarto, kaj la poezio. Tradicie, tiuj lokoj dediĉitaj al la gloro de la Muzoj estas konataj kiel mouseion, de kie venas la vorto muzeo.

La Naŭ Muzoj 
 Erato (Ἐρατώ) (= amantino) muzo de ampoezio (kun liuto aŭ liro enmane)
 Eŭterpo (Εὐτέρπη) (= delektantino) de muziko kaj liriko (kun fluto)
 Kaliopo (Καλλιόπη) (= belvoĉulino) de epika poezio (kun skribtabulo aŭ trumpeto)
 Klio (Κλειώ) (= glorigantino) de historio (kun skribrulaĵo)
 Melpomeno (Μελπομένη) (= kantantino) de tragedio (kun tragika masko)
 Polimnio (Πολυμνία) (= multhimnulino) religia poezio, mimiko, odo (kun vualo aŭ citaro)
 Talio (Θάλεια) (= vivĝojulino) de komedio (kun komedia masko)
 Terpsiĥoro (Τερψιχόρα) (= dancemulino) de danco (kun liuto)
 Uranio (Οὐρανία) (= ĉielulino) de astronomio (kun globuso aŭ cirkulilo)

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Antiopa de Makedonio
 600 Muzo

Notoj 

 
Helena mitologio
Listo de bataloj

Listo de la apartaj artikoloj pri gravaj bataloj: (sed rigardu plu en la kategorio)

 Batalo de Azincourt
 Batalo de Aktio
 Batalo de Arbela
 Batalo de Augsburg
 Batalo de Dien Bien Phu
 Batalo de Eylau
 Batalo de Farsalio
 Batalo de Filipi
 Batalo de Fleurus
 Batalo de Gettysburg
 Batalo de Grunwald
 Batalo de Isandhlwana
 Batalo de Jarmuk
 Batalo de Kerbala
 Batalo de Lepanto
 Batalo de Midway
 Batalo de Mohács
 Batalo de Morgarten
 Batalo de Sempach
 Batalo de Somme
 Batalo ĉe Stalingrado
 Batalo ĉe Suomussalmi
 Batalo de Tet
 Batalo de Trafalgar
 Batalo de Verdun
 Batalo de Waterloo

En sia libro eldonita dum la jaro 1851, The Fifteen Decisive Battles of the World (La dek kvin decidigaj bataloj de la mondo), la Profesoro Kavaliro Edward Shepherd CREASY (1812-78) donis sian analizon de la konfliktoj, kiuj laŭ li por ĉiam ŝanĝis la kurson de la monda historio.

Dato / Batalloko / Decidiga Ago Laŭ Creasy
 490 a.K. / Maratono / la grekoj sub Miltiado venkis la persojn
 413 a.K. / Sirakuso / la Peloponeza milito limigis grekan pligrandigon
 331 a.K. / Arbelo / Aleksandro renversis Darion
 207 a.K. / Metaŭro / Romianoj venkis Hasdrubalon
 9 / Teŭtoburga Arbaro / Ĝermanaj armeoj venkis la Romianojn
 451 / Châlons / Aetio venkis Atilon
 732 / Tours / Karolo Martelo renversis la Saracenojn
 1066 / Hastings / Normana konkero de Anglio
 1429 / Orleano / Johana de Arko sekurigis francan sendependon
 1588 / Hispana Mararmeo / Anglio venkis la Hispanojn
 1704 / Blenheim / Marlborough venkis Tallardon
 1709 / Poltava / Rusio venkis Svedion
 1777 / Saratogo / Gates venkis Burgoyne
 1792 / Valmy / Revoluciuloj venkis aliancanojn sub Brunswick
 1815 / Waterloo / Wellington venkis Napoleonon

Vidu ankaŭ 
 Listo de militoj
 Historio

Eksteraj ligiloj 

 http://www.roman-emperors.org/battles.htm 
 http://www.badley.info/history/event.battles.index.html  
 https://web.archive.org/web/20031014155043/http://www.angelfire.com/tv2/robertradford0/grandes_batailles.htm#bataille 
 https://web.archive.org/web/20040423230344/http://www.geocities.com/matshemsida/uppror/nordenindex.html 

Bataloj
Nicolas Louis de Lacaille

Nicolas Louis de la Caille (naskiĝis la  en Rumigny, apud Reims; mortis la  en Mazarin, apud Parizo) estis franca astronomo kaj geodeziisto.

Unue li studis teologion, sed post ioma tempo li forlasis tiun ĉi karieron kaj plene okupiĝis pri matematiko kaj astronomio.

Li studis la sudan ĉielon kaj observis pli ol dek mil stelojn en 14 konstelacioj. Malkiel klasikaj konstelacioj, kiuj estas nomitaj laŭ mitologiaj figuroj, liaj konstelacioj plejparte portis la nomojn de teknikaj atingoj kiel ekzemple la konstelacio Pumpilo.

Francaj astronomoj
Francaj geodeziistoj
951

En la jaro 951 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Berengar la 2-a (Italio) puĉis kaj iĝis la lasta reĝo de Italio antaŭ moderna erao.
Ordono la 3-a iĝis reĝo de Asturio, por rezisti al ribelo, li devis peti hepon al Kordovo.
Sanĉo la 1-a iĝis reĝo de Leono.
Hungaroj disrabis nordon de Italio.

Naskiĝoj 
Sankta Gregoro de Nareg
Sankta Romualdo

Mortoj 
Ramiro la 2-a (Leono)
952

En la jaro 952 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
Suzaku, japana imperiestro
953

En la jaro 953 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Malkonstruo de la romia Rejnponto el la jaro 310 apud Kolonjo.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Göttingen (hodiaŭ urbo en Germanio).

Naskiĝoj

Mortoj
954

En la jaro 954 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Lotaro (Francio) iĝis reĝo de Francio.

Naskiĝoj 
Aelfheah, ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio (m. 19-a de aprilo 1012)

Mortoj
955

En la jaro 955 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
10-a de aŭgusto: Batalo de Augsburg.
Johano la 12-a iĝis papo.

Naskiĝoj

Mortoj 
Papo Agapeto la 2-a
23-a de novembro: Edred, reĝo de Anglio 946-955

Bildoj
956

En la jaro 956 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Unua mencio pri salminejo de Lüneburg;

Naskiĝoj

Mortoj 
 26-a de decembro: Wulfstan la 1-a, ĉefepiskopo de Jorko, Anglio
957

En la jaro 957 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Du sunoj aperus en la ĉielo en Nisa.

Naskiĝoj 
Adalberto el Prago, episkopo de Prago, mortis la 23-an de aprilo 997.

Mortoj 
 Abul Hassan Áli Al Massudi
958

En la jaro 958 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fondita la regnon Danion
 Otto la 1-a donacis la preĝejon de Eschenz al la Monaĥejo Einsiedeln.

Naskiĝoj 
 Basilo la 2-a, orient-romia imperiestro (proksima dato) (m. 1025)

Mortoj 
 2-a de junio: Oda, sanktulo kaj ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio
959

En la jaro 959 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Romano la 2-a iĝis orient-romia imperiestro
 Bruno la frato de Oto la 1-a  dispartigis la Loreno.

Naskiĝoj 
 En'yu Imperiestro de Japanio

Mortoj 
 Konstantino la 7-a orient-romia imperiestro
 1-a de oktobro: Edwy, reĝo de Anglio
960

En la jaro 960 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Eko de Song dinastio en Ĉinio;
 Unua dokumento en Itala lingvo;

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Bonaduz kiel Beneduces (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

Naskiĝoj 
 Konstantino la 8-a orient-romia imperiestro

Mortoj
961

En la jaro 961 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Oto la 1-a fondis la Sanktan Romian Imperion, kiu daŭris ĝis 1806.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Büchslen kiel Buoch (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj
962

En la jaro 962 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Oto la 1-a kroniĝis kiel unua imperiestro de la Sankta Romia Imperio

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Gempenach kiel Chempinacho (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
 Neunforn kiel Niuvora (hodiaŭ politika komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj
963

En la jaro 963 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Nikeforo la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

Naskiĝoj

Mortoj 
 Romano la 2-a orient-romia imperiestro
964

En la jaro 964 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Benedikto la 5-a iĝis papo;

Naskiĝoj

Mortoj 
 Papo Johano la 12-a;
965

En la jaro 965 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Leono la 8-a denove iĝis Kontraŭpapo;
 Johano la 13-a iĝis Papo;
 Ramiro la 3-a (Leono) surtroniĝis;
 Moravio estis unuafoje aligita al Bohemio de Boleslav la 1-a (Ĉehio);

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Pfäffikon kiel Phaffinchova (hodiaŭ ĉefvilaĝo de la komunumo Freienbach en Kantono Ŝvico en Svislando).

Naskiĝoj 
 Olafo la 3-a (Svedio)
 Sven la 1-a (Danio)

Mortoj 
 Papo Benedikto la 5-a
 23-a de septembro: Al-Mutanabi, arablingva poeto (n. 915)
967

En la jaro 967 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Vikingoj alvenis al Groenlando
 Reizei iĝis Imperiestro de Japanio

Naskiĝoj 
 Boleslao la 1-a, reĝo de Pollando (m. 1025)
 Ludoviko la 5-a, reĝo de Francio (proksima dato) (m. 987)

Mortoj 
 Imperiestro Murakami de Japanio
968

En la jaro 968 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Balsthal kiel Palcivallis (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
 Bas-Vully kiel Williacense (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
 Courtelary kiel Curtis Alerici (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
 Haut-Vully kiel Vuisliacense (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
 Laupersdorf kiel Luiperestorf (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
 Matzendorf kiel Mazendorf (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
 Oensingen kiel Oingesingin (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).

Naskiĝoj 
 Romano la 3-a orient-romia imperiestro
 Kazan Imperiestro de Japanio
 Leofric, grafo de Mercia, Anglio (m. 1057)

Mortoj
969

En la jaro 969 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Gero iĝis ĉefepiskopo de Köln
 Nieforo la 2-a kaptis Antioĥon de la araboj
 Johano la 1-a (Bizanco) surtroniĝis
 Reizei detronigita, En'yu iĝis Imperiestro de Japanio

Naskiĝoj 
Stefano la 1-a (Hungario), reĝo de Hungario, mortis la 15-an de aŭgusto 1038.

Mortoj 
 11-an de julio: Olga de Kievo, regentino de Kieva Regno (naskiĝis ĉirkaŭ 890)
 18-a de julio: Folcmar, ĉefepiskopo de Köln
 Nikeforo la 2-a, orient-romia imperiestro
970

En la jaro 970 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Sanĉo la 2-a (Navaro) surtroniĝis;

Naskiĝoj 
 Roberto la 2-a (Francio)

Mortoj 
 Garcio la 1-a (Navaro)
971

En la jaro 971 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Mathilde la 2-a, nepino de Oto la 1-a fariĝis abatino de la Monaĥinejo Essen.

Naskiĝoj

Mortoj 
Taksony, princo de Hungario, naskiĝis 931.
972

En la jaro 972 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Hungaroj konkeris Trakion

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Altendorf kiel Rahprehteswilare (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).
 Freienbach kiel Friginbach (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).
 Siebnen kiel Sibineihha (hodiaŭ vilaĝo, apartenanta al la komunumoj Wangen, Galgenen kaj Schübelbach en Kantono Ŝvico en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
 Papo Johano la 13-a
973

En la jaro 973 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Oto la 2-a iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio;
 Benedikto la 6-a iĝis papo;
 Prago iĝis episkopejo;

Naskiĝoj 
 Leifr Eiríksson, norvega vikingo

Mortoj 
 Oto la 1-a, imperiestro de Sankta Romia Imperio
974

En la jaro 974 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Benedikto la 7-a iĝis papo;
 Bonifaco la 7-a iĝis kontraŭpapo;

Naskiĝoj

Mortoj 
 Papo Benedikto la 6-a
 Abato de Gorzo Johano de Gorzo
975

En la jaro 975 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Trubĉevsk fondita.

Naskiĝoj 
 25-a de julio: Thietmar von Merseburg, germana kronikisto (m. 1018)
 Stefano la 1-a, reĝo de Hungario (m. 1038)

Mortoj 
 4-a de julio: Gwangjong de Goryeo, imperiesto de Koreo (n. 925)
 8-a de julio: Edgaro, reĝo de Anglio (naskiĝis ĉirkaŭ 943)
976

En la jaro 976 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Basilo la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

Naskiĝoj 
Sanjo Imperiestro de Japanio

Mortoj 
Johano la 1-a (Bizanco)
977

En la jaro 977 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
Dobrava, edzino de Mjeŝko la 1-a, princo de Pollando, kaj patrino de Boleslao la 1-a, unua pola reĝo, naskiĝo inter 933 kaj 936.
978

En la jaro 978 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
Zoe, bizanca imperiestrino

Mortoj 
18-a de marto: Eduardo la martiro, reĝo de Anglio
Li Ju, lasta imperiestro de la Suda Tang dinastio, naskiĝis 937.
979

En la jaro 979 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fondiĝis Tynwald, la parlamento de Manksinsulo

Naskiĝoj

Mortoj
980

En la jaro 980 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
La komunumo Sankt-Margreto estis de la imperiestro Otto la 2-a transdonita al la Monaĥejo Sankt-Galo.

Naskiĝoj 
Aviceno, persa filozofo (proksima dato) (m. 1037)
Teodora, Orient-romia imperiestrino]
Ichijo, Imperiestro de Japanio

Mortoj
981

En la jaro 981 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Ramiro la 2-a (Leono) estas venkita de kalifo de Kordovo.

Naskiĝoj

Mortoj
982

En la jaro 982 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Leifr Eiríksson estis forpelita el Islando.
Eriko la ruĝa la unuan fojon atingas Groenlandon.
Adalberto el Prago estis enoficigita kiel 2-a episkopo de Prago.

Naskiĝoj

Mortoj
983

En la jaro 983 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Oto la 3-a iĝis imperiestro de la Sankta Romia Imperio sub regentino Teofanuo;
Johano la 14-a iĝis papo;

Unuaj dokumentaj mencioj 
Golaten kiel Gulada (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
Oto la 2-a, imperiestro de Sankta Romia Imperio;
Benedikto la 7-a, papo;
984

En la jaro 984 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Henriko la 2-a iĝis kontraŭimperiestro de la Sankta Romia Imperio
En'yu detronigita, Kazan iĝis Imperiestro de Japanio

Naskiĝoj

Mortoj 
Papo Johano la 14-a (20-a de aŭgusto)
985

En la jaro 985 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Johano la 15-a iĝis papo.
Brjansk fondita.

Naskiĝoj

Mortoj
986

En la jaro 986 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Ludoviko la 5-a (Francio) surtroniĝis;
Gankamdeva, fondanto de Katmanduo iĝis reĝo de Nepalo;
Sven la 1-a (Danio) surtroniĝis;
Bulgario konkeris Albanion;
Kazan detronita, Ichijo iĝis Imperiestro de Japanio;
Islandanoj alvenis Gronlandon;

Naskiĝoj

Mortoj 
2-a de marto: Lotaro, reĝo de Okcidenta Frankio (n. 941)
Harald la 1-a de Danio, reĝo de Danio (naskiĝis ĉirkaŭ 939)
987

En la jaro 987 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
La toltekoj alvenis al Ĉiĉen-Itzao
Hugo Kapeto iĝis reĝo de Francio, eko de Kapeta dinastio
Fino de klasika periodo de majaa kulturo.

Naskiĝoj

Mortoj 
22-a de majo: Ludoviko la 5-a, reĝo de Francio (mortis ĉirkaŭ 967)
Sankta Petro Urseolo
988

En la jaro 988 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 19-a de majo: Sankta Dunstan, ĉefepiskopo de Canterbury
989

En la jaro 989 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Eksplodis la konflikto inter la Bizanca Imperio kaj Bulgario, ĉar Bulgario ekspandiĝas en la regiono de la Nigra Maro.
Vladimiro la 1-a, grandprinco de Kievo, sieĝas Ĥersonon.

Naskiĝoj

Mortoj
1000

En la jaro 1000 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fino de la mondo, laŭ frua mezepoka kredo de kristanoj.
 En Avigliana oni vidis fajrojn flugantajn en la ĉielo.
 Leifr Eiríksson trovis la kontinentan parton de Nord-Ameriko kaj nomis ĝin Vinlando.
 La dieto de Islando decidis, per voĉdono, ŝanĝi la publikan kulton (ne la kredon) de la lando al la kristana.
 Sanĉo la 3-a (Navaro) konkeris la graflandon Aragono, akiris la graflandon Kastilio kaj komunikis al Bermudo la 3-a (Leono) sian intenton iĝi imperiestro de Hispanio. Sed, post sia morto, li lasis Navaron al sia filo, Garcia la 3-a, kaj Kastilio al Fernando kaj Aragono al Ramiro.
 Laŭ la tradicio, en Aosta okazis la unua foiro de Sankta Orso.
 Estis fondita Hungara reĝlando fare de Stefano la 1-a (Hungario)

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Cournillens kiel Corlingino (hodiaŭ vilaĝo en la komunumo Misery-Courtion en Kantono Friburgo en Svislando).

Naskiĝoj 
 Konstantino la 9-a orient-romia imperiestro

Mortoj
999

En la jaro 999 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Silvestro la 2-a iĝis papo

Naskiĝoj

Mortoj 
Papo Gregorio la 5-a
Berengaro de Tours, franca teologo (m. 1088)
998

En la jaro 998 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 la 2-a de novembro estigis katolika festotago de mortuloj;
Mahmud Ghaznevi estas la unua sultano;

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Bevaix kiel villa Bevacensi (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
 Brot-Plamboz kiel Broch (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
 Saint-Martin kiel Sancto Martino (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Chézard-Saint-Martin en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
 Stetten (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj
997

En la jaro 997 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Proksimume en tiu jaro aperis la teksto Versus de scachis (versoj pri ŝako), tio estis la unua eŭropa teksto kiu mencias la ŝakludon.
Stefano la 1-a fariĝis grandprinco de Hungario.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Belgorodo (hodiaŭ provinca ĉefurbo en Rusio).

Naskiĝoj

Mortoj 
23-a de aprilo: Adalberto el Prago, episkopo de Prago, naskiĝis en la jaro 957.
Grandduko Géza, grandduko de Hungario, naskiĝis ĉirkaŭ en la jaro 945.

Bildoj
996

En la jaro 996 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Oto la 3-a iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio;
Gregorio la 5-a iĝis papo;
Johano la 16-a iĝis kontraŭpapo;
Roberto la 2-a (Francio) surtroniĝis;

Naskiĝoj

Mortoj 
24-a de oktobro: Hugo Kapeto, reĝo de Francio, naskiĝis en 938. 
Papo Johano la 15-a.
995

En la jaro 995 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Formurdita dinastio de slavnikovcoj.
Unua dokumenta mencio de la komunumo Thayngen en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando.

Naskiĝoj

Mortoj
994

En la jaro 994 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Kirchberg kiel Chilcberc (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).
 Uetendorf kiel Oudendorf (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
 Maïeul, kvara abato de Cluny mortis la dekunuan de majo.
993

En la jaro 993 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
La grafo de Barcelono rifuzis ĵuri fidelecon al la franka reĝo;

Unuaj dokumentaj mencioj 
Potsdamo (hodiaŭ urbo en Germanio).
Pfungen kiel Fungigina (hodiaŭ komunumo en Kantono Zuriko en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj
992

En la jaro 992 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 29-a de februaro: Oswald de Worcester, ĉefepiskopo de Jorko kaj episkopo de Worcester, Anglio
991

En la jaro 991 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Adehejdo el Burgundo kaj Viligiso el Majenso iĝis geregentoj de la Sankta Romia Imperio

Naskiĝoj

Mortoj 
 Teofanuo

En'yu Imperiestro de Japanio
990

En la jaro 990 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Konstruado de la Moskeo al-Hakim komencas en Kairo, Egiptio.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Tägerwilen kiel Tegirwilare (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

Naskiĝoj 
Mieszko la 2-a (Pollando), reĝo de Pollando ekde 1025 ĝis 1031, duko ekde 1032 ĝis 1034.

Mortoj 
Al-Uqlidisi, araba matematikisto.
812

En la jaro 812 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Mikaelo la 1-a, romia imperistro de orianto, agnoskas Karolo la Granda, kiel Imperiestro de okcidento.

Naskiĝoj

Mortoj
813

En la jaro 813 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 "Mathematike Syntaxis" de Ptolomeo tradukita al l' araba kiel Al-majisti, t.e., "granda verko", pro tio estis latinita al "Almagesto".
 Abdullah Al Mamún iĝis kalifo de Bagdado.
 La solulo Pelayo malkovrus la relikvojn de Sankta Iakobo en Santiago.
 Sinodo de Manz permesis Kristnaskan feston en Germanio.
 Ludoviko la 1-a iĝis una foje imperiestro de Sankta Romia Imperio.
 Leo la 5-a iĝis orient-romia imperiestro.
 Funya no Watamaro iĝis ŝoguno.

Naskiĝoj 
 Teofilo la 2-a orient-romia imperiestro

Mortoj 

 Mikaelo la 1-a orient-romia imperiestro.
 Abu Nuvas, poeto.
815

En la jaro 815 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
Seligenstadt kiel Obermühlheim (hodiaŭ urbo en Germanio).

Naskiĝoj 
 Abu Hanifa al-Dinaŭari, persa sciencisto kaj historiisto (m. 896)

Mortoj
816

En la jaro 816 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Ludoviko la 1-a reiĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio;
Stefano la 4-a iĝis papo;

Naskiĝoj 
 Formoso la 1-a, papo (proksima dato) (m. 896)

Mortoj 
Leono la 3-a, papo (naskiĝis ĉirkaŭ 750)
817

En la jaro 817 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Paskalo la 1-a iĝis papo

Unuaj dokumentaj mencioj 
 4-a de junio: Uttwil (hodiaŭ politika komunumo en Kantono Turgovio en Svislando) kiel Uttinvillare
 Hefenhofen kiel Hebinhova (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
 Ifwil kiel Ifinwilare (hodiaŭ municipo de la komunumo Bichelsee-Balterswil en Kantono Turgovio en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 

 Papo Stefano la 4-a
818

En la jaro 818 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
Wängi kiel Wengi (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj
819

En la jaro 819 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
Oberuzwil kiel Uzzinwilare (hodiaŭ komunumo en Kantono Sankt-Galo en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj
820

En la jaro 820 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Mikaelo la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

Unuaj dokumentaj mencioj 
Fällanden kiel Fenichlanda (hodiaŭ komunumo en Kantono Zuriko en Svislando).
Wuppenau kiel Wabinowa [tempindiko proksimuma] ((hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

Naskiĝoj 
 Aŝoto la 1-a de Armenio, princo de la princoj de Armenio, mortis 890.
 Nikolao la 1-a, papo de 858 ĝis sia morto en 867.

Mortoj 
Leo la 5-a orient-romia imperiestro
821

En la jaro 821 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Coenwulf, reĝo de Mercia, Anglio
822

En la jaro 822 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unua dokumenta mencio 
(supozeble) Bussnang kiel Pussinwanc (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
Moravio (historia lando kaj regiono de Ĉeĥio).

Naskiĝoj

Mortoj
823

En la jaro 823 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Saga estis detronigita, Junna iĝis Imperiestro de Japanio

Naskiĝoj 
13-a de junio: Karlo la 2-a, reĝo de Okcidenta Frankio (m. 877)

Mortoj
824

En la jaro 824 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Eŭgeno la 2-a iĝis papo.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Dotnacht kiel Tottinheiche (hodiaŭ municipo en la komunumo Kemmental, Kantono Turgovio, Svislando).
Lommis kiel Loubmeissa (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio, Svislando).
Zizers kiel Zizuris (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono, Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
Imperiestro de Japanio Heizei;
Papo Paskalo la 1-a;
825

En la jaro 825 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Vivo de Karlo la Granda, libro de Eginhart, kiu estis lia sekretario.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Cumbel kiel Cumble (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
Füllinsdorf kiel Firinisvilla (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
Beornwulf, reĝo de Mercia, Anglio
826

En la jaro 826 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Bulgaroj okupis parton de Slavonio.

Naskiĝoj

Mortoj
827

En la jaro 827 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Valenteno iĝis papo.
Gregorio la 4-a iĝis papo.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Rüdlingen (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo en Svislando).
Stettfurt kiel Stetivurt (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
Märwil kiel Marinwilare (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

Naskiĝoj 
Montoku Imperiestro de Japanio

Mortoj 

Papo Eŭgeno la 2-a;
Papo Valenteno;
828

En la jaro 828 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj
Eŝvilero (hodiaŭ urbo en la federacia lando Nord-Rejno-Vestfalio en Germanio).
Wittnau kiel Witundhove (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
Würenlingen kiel Wirnaningum (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj
829

En la jaro 829 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Teofilo la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

Unuaj dokumentaj mencioj 
Götighofen kiel Cotinchova (hodiaŭ municipo de la komunumo Sulgen en Kantono Turgovio en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 

Mikaelo la 2-a, orient-romia imperiestro
830

En la jaro 830 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Altdorf (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo en Svislando.
 Bottighofen (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando) kiel Pottinchovum.
 Küssnacht kiel Cossiniacum (hodiaŭ komunumo kaj distrikto en Kantono Ŝvico en Svislando).

Naskiĝoj 
 Koko, imperiestro de Japanio

Mortoj
Njórðr

Njörðr, esperantigite Njordo, estas en nord-ĝermana mitologio unu el la vanioj, dio de la maro kaj de la vetero, patro de Frejo kaj Freja kun sia unua edzino, kiu estis ankaŭ lia fratino (vanioj, malsame al azoj, praktikis gefratan inceston). Lia dua edzino estas la gigantino Skadhi. Lia loĝejo estas Noatún.

Njörðr, Frejo kaj Freja estas la solaj vanioj konataj laŭ nomo. Laŭ la mitoj, ili estis senditaj kiel pac-ostaĝo al la azoj post la milito inter la du di-familioj - vidu ankaŭ Gullveig.

Etimologie, la nomo Njörðr estas identa kun Nerthus, kiu laŭ Tacitus estis diino de la kontinentaj ĝermanoj dum la tempo de la romia imperio. Ne estas sciate ĉu la dio ŝanĝis sekson en postaj jarcentoj, ĉu temis pri ĉiama diferenco inter kontinentaj kaj nordiaj ĝermanoj, aŭ ĉu temis origine pri du ĝemelnomaj gedioj el kiuj unu postvivis la alian en la sudo kaj male en la nordo.

Ĝermana mitologio
Vanioj
Frederick Forsyth

Frederick FORSYTH (naskiĝis la 25-an de aŭgusto, 1938) estas angla verkisto.

Frederick Forsyth naskiĝis en Ashford, Kent. De 1956 ĝis 1958 li estis piloto ĉe la brita aerarmeo. Poste li laboris kiel ĵurnalisto ekz. en Francio, Belgio, Hispanio kaj Ĉeĥoslovakio. Ekde 1971 li plene dediĉas sin al la verkado.

La verkaro de Forsyth konsistas ĉefe el agadoriĉaj romanoj kun politika fono. Tre sukcese li miksas realon kaj fikcion.

Listo de verkoj 
 The Day of the Jackal (romano, 1971)
 The Odessa File (romano, 1972)
 The Dogs of War (romano, 1974)
 The Devil's Alternative (romano, 1979)
 No Comebacks (rakontoj, 1982)
 The Fourth Protocol (romano, 1984)
 The Negotiator (romano, 1989)
 The Fist of God (romano, 1994)
 Icon (romano, 1996)
 The Phantom of Manhattan (romano, 2000)

Anglaj verkistoj
Hans Albers

Hans Philipp August ALBERS [hans albes] (naskiĝis la 22-an de septembro, 1891, mortis la 24-an de julio, 1960) estis germana aktoro kaj kantisto.

Hans Albers naskiĝis en Hamburgo. Instigite de siaj gepatroj, li komencis komercistan lernadon, sed ne finis ĝin. Li lernis aktori kaj aperis en kelkaj malgrandaj teatraj roloj.

Post la Unua mondmilito li laboris en diversaj Berlinaj teatroj: ĉefe en komediaj roloj. Lia unua granda sukceso tamen estis serioza rolo: En la teatraĵo Die Verbrecher de Ferdinand Bruckner li aperis kiel kelnero.

Post multaj mutfilmoj, li en la jaro 1930 transprenis malgrandan rolon en la filmo Der blaue Engel, kiu famigis Marlene Dietrich. En 1932 li gajnis grandan sukceson per sia ĉefrolo en F. P. 1 antwortet nicht.

Kiam la nazioj akiris la potencon, li decidis resti neŭtrala. Kvankam li ekde 1925 vivis kune kun la juda aktorino Hansi Burg, li restis populara persono - pro siaj blondaj haroj kaj bluaj okuloj li estis por multaj la ekzemplo de la ideala germano. Hansi Burg fuĝis al Londono en 1938. Hans Albers suferis pro la disiĝo, sed daŭrigis sian sukcesan filmkarieron. Ankaŭ post la Dua mondmilito li aperis en multaj filmoj.

Li mortis en 1960 en Kempfenhausen apud Starnberg.

Listo de filmoj 
 Der blaue Engel (Germanio, 1930)
 F. P. 1 antwortet nicht (Germanio, 1932)
 Gold (Germanio, 1934)
 Der Mann, der Sherlock Holmes war (Germanio, 1937)
 Fahrendes Volk (Germanio/Francio, 1938)
 Wasser für Canitoga (Germanio, 1939)
 Carl Peters (Germanio, 1941)
 Münchhausen (Germanio, 1943)
 Große Freiheit Nr. 7 (Germanio, 1944)
 Nachts auf den Straßen (Germanio, 1952)
 Auf der Reeperbahn nachts um halb eins (Germanio 1954)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.hansalbers.org  
 http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/AlbersHans  
 http://www.der-blonde-hans.de 
 http://www.albers-hans.de

Germanaj aktoroj
Naskiĝintoj en 1891
Mortintoj en 1960
702

En la jaro 702 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Apero de Taiho, unua japana leĝa kodo.

Naskiĝoj

Mortoj
703

En la jaro 703 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Jito iĝis Imperiestro de Japanio
704

En la jaro 704 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 11-a de decembro: Eanflaed, edzino de reĝo Oswiu de Northumbria, Anglio, kaj anglosaksa sanktulino
 14-a de decembro: Aldfrith, reĝo de Northumbria, Anglio (n. nekonata)
705

En la jaro 705 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Justiniano la 2-a restarigita kiel orient-romia imperiestro;
 Johano la 7-a iĝis papo;

Naskiĝoj

Mortoj 
 Abd al-Malik ibn Marwan
 Papo Johano la 6-a
 Wu Zetian
706

En la jaro 706 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj

Naskiĝoj

Mortoj
707

En la jaro 707 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Gemmei iĝis Imperiestrino de Japanio.
 Unua mencio pri Étain.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Mommu, imperiestro de Japanio;
 10-a de oktobro: Papo Johano la 7-a
708

En la jaro 708 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 15-a de januaro: Sisinio iĝis Papo.
 Konstanteno (papo) surtroniĝis.
 Abd al-Aziz disrabis Andaluzion.

Naskiĝoj

Mortoj 
 4-a de februaro: PapoSisinio.
709

En la jaro 709 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Konin Imperiestro de Japanio

Mortoj 
 25-a de majo: Aldhelm, anglosaksa sanktulo kaj latinlingva verkisto
710

En la jaro 710 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Desiderio reĝo de Lombardoj;

Mortoj
Leevi Antti Madetoja

Leevi Antti MADETOJA (naskiĝis la 17-an de februaro, 1887 mortis la 6-an de oktobro, 1947) estis finna komponisto de klasika muziko. Li estas konsiderata unu el la plej gravaj finnaj komponistoj post Jean Sibelius.

Lia vivo 
Li naskiĝis en Oulu kaj estis la tria infano de Anders Antinpoika Madetoja kaj ties edzino Anna Elisabeth. Lia patro aŭdis pri la naskiĝo de sia filo en Usono, kien li iris por "gajni la vivon". Leevi fakte neniam vidis sian patron, mortintan en printempo 1888 ĉe la rivero Mississippi, dum li planis la translokiĝon de sia familio al Usono.

Lin instruis Jean Sibelius kaj Armas Järnefeldt en Helsinki inter 1908 - 1910, poste li studis kun Vincent d'Indy en Parizo kaj Robert Fuchs en Vieno.

En 1913 li edziĝis al Hilja Onerva Lehtinen, la konata finna poetino, sed la rilato ne estis sukcesa; li eĉ proponis geedziĝon kun studento sia, Taru Pellinen, en 1927.

Inter 1912 kaj 1914 li estis vicdirigento ĉe la Filharmonia Societo en Helsinko, kaj inter 1914 kaj 1916 li dirigentis en Viipuri. Post la jaro 1916 li instruis, unue ĉe la Muzika Instituto, Helsinki, kaj post 1926 ĝis sia morto, ĉe la Universitato de Helsinki.

Ĉefaj verkoj

Simfonioj 
 Simfonio No.1 Op.29 (1916)
 Simfonio No.2 Op.35 (1918)
 Simfonio No.3 Op.55 (1926)

Baledo 
 Okon Fuoko Op.58 (1930)

Operoj 
 Pohjolaisia Op.52 - Opero (1924)
 Juha (1935)

Orkestraj verkoj 
 Huvinäytelmäalkusoitto (Komedia Uverturo) Op.53 (1923)
 Kullervo - Simfonia Poemo Op.15 (1913)

Finnaj komponistoj
2

Dum la jaro 2 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Publius Vinicus kaj Publius Alfenus Varus iĝis romiaj konsuloj.
 La forbanita Tiberio rajtas reveni kiel civitano al Romo.
 Aŭgusto Cezaro konstruigas urbopordegon en Fano, kiu ekzistas ankoraŭ nun.
 Ariobarzano la 2-a iĝis reĝo de Armenio, pro subteno de Romio.
 Musa, reĝino de la partoj, edziniĝas al sia filo, la reĝo Fraateso la 5-a.
 Popolnombrado en Ĉinio montriĝas popolnombron de 57 milionoj da loĝantoj.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Lucius Iulius Caesar (d:Q313735), politikisto
3

En la jaro 3 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 24-a de decembro, Servius Sulpicius Galba

Mortoj 
als:0er#Johr 3
4

En la jaro 4 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Orodo la 3-a iĝis imperiestro de la partoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Gaius Caesar
 Bak Hyeokgeose
 Fraataco, estro de Partio

als:0er#Johr 4
5

En la jaro 5 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Sankta Paŭlo laŭtradicie

Mortoj 
als:0er#Johr 5
6

En la jaro 6 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:0er#Johr 6
7

En la jaro 7 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Vonono la 1-a surtroniĝis en Partio

Naskiĝoj

Mortoj 
 Orodo la 2-a imperiestro de partoj

als:0er#Johr 7
8

En la jaro 8 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:0er#Johr 8
9

En la jaro 9 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Laŭ Diono Kasio la Templo de Marso, estis atingita de fulmo kaj multnombraj akridoj invadis Romon kaj estis dismanĝitaj de birdoj, kaj la pintoj de Alpoj ŝajni falis kaj ĵeti alten tri fajrajn kolomnoj. La ĉielo ŝajnis fajriĝi en multaj lokoj kaj multaj kometoj aparis samtempe, kaj el nordo ŝajnis esti ĵetataj sagojn kiuj falis apud romia tendaro.
 Batalo de Varus (Batalo de Teutoburger Wald) Ĝermanaj armeoj venkis la Romianojn;

Naskiĝoj 
 Vespasiano romia imperiestro

Mortoj 
 Varus vidu supre

als:0er#Johr 9
10

En la jaro 10 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:10er#10
-2

En la jaro 2 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fraataco iĝis imperiestro de Partio.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Fraato la 4-a estro de partoj;
 Herodo;

1-a jardeko a.K.
-3

En la jaro 3 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Seneca
 Sankta Johano la Evangeliisto

Mortoj 

1-a jardeko a.K.
-6

En la jaro 6 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Romia Imperio 
Herodo la Granda en la romia provinco Judio forte kontraŭbatalas la judan grupiĝon de farizeoj, kiuj asertis, ke la Mesio tuj alvenos.

Naskiĝoj 
 Inter la jaroj -7 kaj -4 naskiĝas Jesuo Kristo.

Mortoj 

1-a jardeko a.K.
-7

En la jaro 7 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Johano la Baptisto
 Inter la jaroj -7 kaj -4 naskiĝas Jesuo Kristo.

Mortoj 

1-a jardeko a.K.
-8

En la jaro 8 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Horacio romia poeto.

1-a jardeko a.K.
-9

En la jaro 9 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 En urbo Kiuŝu en Japanio, laŭdire, oni vidis naŭ sunojn sur la ĉielo.

Naskiĝoj

Mortoj 

1-a jardeko a.K.
-10

En la jaro 10 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

1-a jardeko a.K.
-11

En la jaro 11 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

2-a jardeko a.K.
Aksel Sandemose

Aksel SANDEMOSE [aksl SANdemuse] ( – ) apartenas al la ĉefaj aŭtoroj skandinaviaj de la 20-a jarcento.

Li naskiĝis en 1899 en Jutlanda urbeto Nykøbing, kaj eldonis sian unuan libron en Danio en 1923. Post kelkaj danlingvaj libroj li migris al Norvegio, kie li restis ĝis sia morto en 1965, verkante norveglingve (bokmål). Dum la 2-a mondmilito li loĝis eksile en Svedio, kaj post la liberiĝo de Norvegio li igis sia hejmo tiulandan vilaĝeton Kjørkelvik.

Inter liaj plej konataj libroj troviĝas la dana Klabautermanden de 1927 (plivastigita kaj norvegigita en 1932), kaj la membiografiecaj libroj pri fikcia viro Espen Arnakke: En sjømann går i land ("Maristo surteriĝas") de 1931 kaj En flyktning krysser sitt spor ("Fuĝint' krucpasas sian spuron") de 1933.
De tiu lasta devenas la Skandinavie fama Regularo de Jante.

Aliaj verkoj 
 Vi pynter oss med horn ("Ni beligas nin per kornoj"), 1936
 Det svundne er en drøm ("Malaperinteco estas sonĝ'"), 1946
 Libroj pri Erling Vik:
 Varulven ("La lupfamtomo"), 1958
 Felicias bryllup ("La nuptofesto de Felicia"), 1961
 Mytteriet på barken Zuidersee ("La marrevolto sur barko Zuidersee"), 1963. Lasta verko lia.

Danaj verkistoj
Danlingvaj verkistoj
Norveglingvaj verkistoj
Regularo de Jante

Regularo de Jante (Dane kaj Norvege Jante-loven, Svede Jante-lagen) estas Dekalogece skemigita mok-priskribo de nepriparolataj, interhomaj normoj en multaj Skandinaviaj (kaj alilandaj) socioj malgrandaj. Kvankam troigante, ĝi donas sufiĉe klaran bildon de la laŭgrupemo kaj aliecula timo kiuj povas regi en tiaj socioj, kaj de la obstakloj por individuo, kiu ne volas cedi al la grupaj normoj.
Ĝi origine devenas de romano En flyktning krysser sitt spor de Aksel Sandemose, sed ĉar multaj skandinavoj vidas en ĝi paralelojn al propraj spertoj, ĝi populariĝis ankaŭ ekster la fikcia urbo Jante, kiu donis al ĉi "regularo" sian nomon.

La Regularo de Jante sonas, en Esperanta traduko, tiele:

1. Vi ne kredu, ke vi estas io grava.
2. Vi ne kredu, ke vi egalas nin.
3. Vi ne kredu, ke vi estas pli saĝa ol ni.
4. Vi ne fiimagu, ke vi estas pli bona ol ni.
5. Vi ne kredu, ke vi scias pli ol ni.
6. Vi ne kredu, ke vi valoras pli ol ni.
7. Vi ne kredu, ke vi taŭgas.
8. Vi ne ridu je ni.
9. Vi ne kredu, ke oni zorgas pri vi.
10. Vi ne kredu, ke vi povas instrui al ni ion ajn.

Socio
Fikciaj lokoj

Fikciaj lokoj estas lokoj kiuj ekzistas nur en fikcio kaj ne en realo. Verkistoj povas krei kaj priskribi tiujn lokoj por meti herooj de iliaj verkoj ene. Fikciaj lokoj estas ankaŭ uzata en rolludoj kiel Drakoj kaj Galerioj.

Plej konataj fikciaj lokoj 
 Kuklando
 Utopio

 Fikcie nomitaj lokoj en nefikcieca mondo:
 Aksel Sandemose: Jante
 Fikciaj lokoj en mondo en reala mondo
 J. K. Rowling: Hogwarts (en la libroj pri Harry Potter)
 Metropolis (urbo en la komiksoj kaj filmoj pri Superman)
 Fikciaj lokoj en fikcia mondo
 Dante Alighieri: Infero
 Jorge Camacho: Ĉapelujo
 Ursula K. Le Guin: Earthsea
 Jonathan Swift: Liliputo
 Sándor Szathmári: Kazohinio
 J.R.R. Tolkien: Meztero, Númenorë, Valinor
 Ŝanaduo
 Ŝangrilao

Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ 
 Atlantido
 Star Wars
 Paradizo
 Infero

Literaturo
Jante

Jante estas fikcie nomita loko en verkaro de Aksel Sandemose. Ĝi verŝajne identas kun la kresk-urbo de tiu aŭtoro, nome Nykøbing en Danio. Ĉar Sandemose profunde malamis sian devenejon, li migris al Norvegio kie li Norveglingve verkis interalie la tielnomatan "Regularon de Jante" - listo de malindividuigaj normoj de la burĝa socio.

Fikciaj lokoj
712

En la jaro 712 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Du Fu, ĉina poeto

Mortoj
713

En la jaro 713 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Anastazio la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

Naskiĝoj

Mortoj 
 Filipiko orient-romia imperiestro
 Aelflaed, abatino de Whitby, Jorkŝiro, Anglio kaj anglosaksa sanktulino
 Ealdwulf, reĝo de East Anglia, Anglio
714

En la jaro 714 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Laktekniko eniris en Okinawa

Naskiĝoj

Mortoj 
 11-a de aprilo: Guthlac, anglosaksa sanktulo (n. ĉirkaŭ 673)
715

En la jaro 715 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Komeco de Nara Epoko en Japanio: imperiestrino Gemmei detronigita, Gensho farigixis imperiestrino de Japanio;
 Gregorio la 2-a iĝis Papo;
 Ĉilperiko la 2-a iĝis reĝo de Frankoj kaj Neŭstrio;
 Anastazio la 2-a detronigita, Teodozio la 3-a iĝis orient-romia imperiestro;

Naskiĝoj

Mortoj 
 9-a de aprilo: Konstanteno (papo)
 25-a de junio: Milburga, anglosaksa sanktulo
716

En la jaro 716 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Braga konkerita de maŭroj.

Mortoj 
 Ceolred, reĝo de Mercia, Anglio (n. nekonata)
 Osred la 1-a, reĝo de Northumbria, Anglio (naskiĝis ĉirkaŭ 697)
717

En la jaro 717 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Leo la 3-a iĝis orient-romia imperiestro;
 Klotaro la 4-a iĝis reĝo de Aŭstrazio, sub regenteco de Charles Martel;

Naskiĝoj 
 Rabia: (proksima dato) sufisma poetino (m. 801)

Mortoj 
 Teodozio la 3-a orient-romia imperiestro
 Eadwulf, reĝo de Northumbria, Anglio de decembro 704 al februaro aŭ marto 705 (n. nekonata)
718

En la jaro 718 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Pelagio la 1-a (Asturio) iĝis reĝo kaj atakas la maŭrojn en Iberio.

Naskiĝoj 
 Konstantino la 5-a orient-romia imperiestro
 Koken/Shotoku japana imperiestrino

Mortoj 
 Coenred, reĝo de Northumbria, Anglio (n. nekonata)
719

En la jaro 719 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La kristana eklezio de Nubio transadeptas el Orienta Ortodoksa Eklezio al Kopta Eklezio.
 Klotaro la 4-a ĉesas reĝi Aŭstrazion, Ĉilperiko la 2-a unuigis la Frankoj.
 Fondo de la Monaĥejo Sankt-Galo.

Naskiĝoj

Mortoj
720

En la jaro 720 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La Nihongi aŭ ''Nihon Ŝoki", dua Sankta Libro de Ŝintoismo verkita.
 Laŭ Japana legendo, la "Katana", japana glavego, estas inventita en tiu jaro de militisto Amakuni.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Sankta Silvino
721

En la jaro 721 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Tiero la 4-a iĝis reĝo de Aŭstrazio sub la regenteco de Charles Martel;

Naskiĝoj

Mortoj 
 Atanazio la 2-a detronigita orient-romia imperiestro
 7-a de majo: Johano de Beverley, antaŭa ĉefepiskopo de Jorko, Anglio
Ilustrado

Arto > Belarto > Ilustrado

Ilustrado esence temas pri ĉiuspeca arto, kiu celas ilumini aŭ klarigi alian artaĵon. La tipa ekzemplo estas desegnaĵo aŭ pentraĵo kiu akompanas antaŭverkitan tekston, sed ankaŭ alidirekte eblas: vortoj povas esti ilustrantaj antaŭfaritan belartaĵon.

Afiŝilustristoj:

Libroilustristoj:
William Blake
Gustave Doré
John Howe
Cornelis Jetses
Alan Lee
Ted Nasmith

Artoj
John Howe

John HOWE [ĝan haŭ] naskiĝis en 1957 en la kanada urbo Vankuvero. Post la bazlernejo, li en 1976 translokiĝis al Francio por studi ilustradon ĉe la altlernejo École des Arts Décoratifs en Strasburgo. Li kutime loĝadas en Svislando kune kun siaj ilustristino-edzino kaj filo. John Howe mem verkis kaj ilustris kelkajn infanlibrojn franclingvajn, sed plej konatas kiel ilustristo de kovriloj de fantastaj libroj; super ĉio la libroj de Tolkien. Tiel fama John Howe iĝis inter Tolkien-amantoj, ke filmisto Peter Jackson dungis lin por esti "arta konsilanto" dum la filmado de La Mastro de l' Ringoj, kune kun alia fama fantast-ilustristo, Alan Lee.

Howe kutime pentras olee.

Kanadaj ilustristoj
Alan Lee

Alan LEE [elen li] naskiĝis en 1947 en Middlesex, Anglio. Li studis grafikan fasonadon ĉe Artlernejo Ealing. Studante, li ĉefokupiĝis pri ilustrado de mitoj Keltaj kaj Nord-ĝermanaj. Dum lia tuta vivo artista restis ĉe Lee tiu intereso primitologia. Hodiaŭ li loĝadas en Devon kaj famas pro siaj kontribuoj al fantast-ilustrado, precipe de la libroj de Tolkien, sed ankaŭ de - ekzemple - Iliado. Tiel fama li fariĝis inter Tolkien-amantoj, ke filmisto Peter Jackson dungis lin por esti "arta konsilanto" dum la filmado de La Mastro de l' Ringoj, kune kun alia fama fantastilustristo, John Howe.
Jenajn librojn li interalie ilustris:
 Faeries (kunlabore kun Brian Froud)
 Mabinogion
 Castles
 Merlin Dreams
 La Mastro de l' Ringoj
 La Hobito
 Iliado (pro kio li akiris la medalon Carnegie.)

La stilon de Lee dominas nebulnuancaj akvareloj kaj vagaj krajonaĵoj.

Britaj artistoj
Ted Nasmith

Arto > Ilustrado > Ted NASMITH

Ted NASMITH [ted nesmis] naskiĝis en Goderich en Usona ŝtato Ontario. Li laboradas kaj loĝas en Markham en Kanado, ĉefe kiel ilustristo de Tolkienaĵoj. La intereson pri Tolkien li havis ekde adoleskeco. El liaj projektoj plej elstaras la ilustrado de The Silmarillion.
Ted Nasmith kutime pentras tre fotece per tre fortaj olefarboj, io kio igis iujn kritikistojn akuzi lin pro "glateco".

Artoj
Kanadanoj
Metafiziko

Metafiziko estas fako de la filozofio kiu studas la plej fundamentajn konceptojn kaj kredojn pri la realeco, ekzemple ekzisto, eco, relacio, kaŭzo, spaco, tempo, evento kaj multaj aliaj.

La vorto metafiziko devenas de verko de Aristotelo, kiu aperis post lia verko fiziko. En la greka, μετα [meta] signifas post kaj φυσική [fizike] signifas naturo. Estas koincido ke la prepozicio μετα ankaŭ signifas trans, tiel ke metafiziko ankaŭ signifas "trans la naturo", kio fakte estas bona priskribo de la metafiziko: Oni studas tiujn konceptojn, kiuj ne estas rekte percepteblaj en la naturo, sed kiujn oni uzas por paroli pri la konceptoj de la naturo.

Etimologio 
La vorto "Metafiziko" derivas de la vortoj grekaj μετά (metá) ("post") kaj φυσικά (physiká)("fiziko"). Ĝi ekuzis kiel la titolo de pluraj verkoj de Aristotle.

Vidu ankaŭ 

 Ontologio
 Estetiko
 Dualismo
 Sciteorio
 Etiko
 Mistikismo
 Racio
 Spiritismo
 Taoismo
 Teologio
 Fiziko
 Gottfried Wilhelm Leibniz

Eksteraj ligiloj 
 http://www.galilean-library.org/int3.html  
 http://www.galilean-library.org/int19.html  
 http://www.ontology.co 
 http://etext.library.adelaide.edu.au/a/a8m
722

En la jaro 722 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Gemmei Imperiestrino de Japanio
723

En la jaro 723 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
724

En la jaro 724 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Imperiestrino Gensho detronigita, Shomu iĝis Imperiestro de Japanio
 Unua dokumenta mencio de Ermatingen (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando) kiel Erfmotingas.

Naskiĝoj

Mortoj
725

En la jaro 725 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 23-a de aprilo: Wihtred, reĝo de Kent, Anglio
726

En la jaro 726 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
727

En la jaro 727 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
728

En la jaro 728 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
729

En la jaro 729 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La Japana imperiestro Ŝomu servis teon al cent budhismaj monaĥoj en sia palaco.
 En Japanio ekis la periodo Hakuho.
 Eko de reĝlando Nanchao.

Naskiĝoj

Mortoj 
 9-a de majo: Osric, reĝo de Northumbria, Anglio (n. nekonata)
730

En la jaro 730 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Militiro de la franka majordomo Karolo Martelo kontraŭ la alemana duko Lantfrid.

Naskiĝoj

Mortoj
731

En la jaro 731 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Gregorio la 3-a iĝis papo
 Fondiĝo de la Monaĥejo Pfäfers en Pfäfers, Sarganslando, hodiaŭa Svislando.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Montignez kiel Montaniaco (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Basse-Allaine en Kantono Ĵuraso en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
 12-a de januaro: Berhtwald, ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio
 11-a de februaro: Papo Gregorio la 2-a (naskiĝis ĉirkaŭ 669)