Татарларның дөнья буенча таралышы

Татарларның иң зур өлеше яшәгән ил — Россия. 2010 елгы җанисәбе буенча, Россия Федерациясе татарлары не тәшкил итә, башка илләрдә исә төрле чыганаклар буенча татарлар саны нан башлап, га кадәр.

Татар халкының байтак өлеше элеккеге союздаш республикаларның барысында да, хәзергечә әйтсәк, якын чит илләрдә яши. Бигрәк тә Үзбәкстанда татарлар күп — , Казакъстанда — , Украинада —  милләттәшебез көн күрә. Бу белешмәләргә Кырым татарлары керми. Соңгы елларда алар Урта Азия республикаларыннан, ягъни 1944 елда сөрелгән урыннарыннан, үзләренең тарихи туган илләренә — Кырымга кайта башладылар. Ә Кырым бүген Россия составына керә.

Татарлар ерак чит илләрдән Төркиядә, Румыниядә, Польшада, Кытайда, АКШ-да, Финляндиядә, Австралиядә, Япониядә, кайбер гарәп илләрендә, хәтта Латин Америкасында да яшиләр. Аларның төгәл саны билгеле түгел, алай да нән алып гә кадәр булырга мөмкин дип исәплиләр (кайбер белешмәләргә караганда, Төркиядә бик күп Кырым татары тора. Алар анда 1783 елда Кырым ханлыгы басып алынганнан соң төрле чорларда күченеп киткәннәр һәм хәзер инде шактый өлеше төрекләшеп тә беткән). Чит илләрдәге татарлар, үз телләрен һәм мәдәниятләрен саклап, аерым җәмгыятьләр булып гомер итәләр. Алар төрле илләрдәге татар җәмгыятьләре, ә соңгы елларда элеккеге ССРБ-дагы, бигрәк тә хәзерге Татарстандагы милләттәшләре белән тыгыз элемтәдә торалар.

Шулай итеп, татарлар элекке Союз киңлекләренә генә түгел, ә җир шарының барлык континентларына да диярлек таралып утырганнар. Шул сәбәпле татар милләтен аерымланып, чәчелеп яшәүче халыклар төренә кертәләр. Мондый билгеләмә нигездә ерак чит илләрдәге һәм беркадәр дәрәҗәдә якын чит илләрдәге төркемнәргә карый. Бу илләрдәге татар халкы анда диаспора тәшкил итә (грек сүзе «диаспора» халыкның шактый зур өлешенең үзенең төп туган иленнән читтә, башка дәүләттә яшәвен аңлата).

Илләр буенча татар халкы саны 
 Россия — ; шул исәптән:
 Татарстан — ;
 Башкортстан — ;
 Чиләбе өлкәсе — ;
 Ырынбур өлкәсе — ;
 Сембер өлкәсе — ;
 Мәскәү — ;
 Свердловск өлкәсе — ;
 Самар өлкәсе — ;
 Пермь крае — ;
 Хант-Манси — Югра автономияле округы — ;
 Төмән өлкәсе (көньяк) — ;
 Удмурт Республикасы — ;
 Пенза өлкәсе — ;
 Әстерхан өлкәсе — ;
 Мәскәү өлкәсе — ;
 Сарытау өлкәсе — ;
 Түбән Новгород өлкәсе — ;
 Мордовия — ;
 Кырым Җөмһүрияте —  (бу санга кырым татарлары керми);
 Омск өлкәсе — ;
 Кемерово өлкәсе — ;
 Мари Ил — ;
 Киров өлкәсе — ;
 Красноярск крае — ;
 Чуашстан — ;
 Санкт-Петербург — ;
 Ямал-Ненец автономияле округы — ;
 Краснодар крае — ;
 Волгоград өлкәсе — ;
 Новосибирск өлкәсе — ;
 Иркутск өлкәсе — ;
 Тум өлкәсе — ;
 Курган өлкәсе — ;
 Ростов өлкәсе — ;
 Ставрополь крае — ;
 Коми Республикасы — ;
 Диңгез буе крае — ;
 Үзбәкстан — ;
 Казакъстан — ;
 Украина — ;
 Төрекмәнстан — ;
 Кыргызстан — ;
 Азәрбайҗан — ;
 Төркия — ;
 Румыния — ;
 АКШ — ;
 Кытай — ;
 Белорусия — ;
 Таҗикстан — ;
 Гөрҗистан — ;
 Молдавия — ;
 Литва — ;
 Латвия — ;
 Эстония — ;
 Финляндия — ;
 Әфганстан — ;
 Польша — ;

Илләр буенча мәкаләләр 
 Австралия татарлары
 Азәрбайҗан татарлары
 АКШ татарлары
 Болгария-Румыния татарлары
 Гөрҗистан татарлары
 Кытай татарлары
 Польша-Литва татарлары
 Россия Федерациясе татарлары
 Таҗикстан татарлары
 Украина татарлары
 Финляндия татарлары
 Чехия татарлары
 Швейцария татарлары
 Япония татарлары

Шулай ук карагыз 

 Татарлар саны буенча Россия торак пунктлары исемлеге
 Аделаида татар-башкорт ассоциациясе (Австралия) 
 «Чишмә» татар-башкорт мәдәни мирасы халыкара иҗтимагый берләшмәсе (Беларусь)
 «Юлдаш» татар-башкорт ассоциациясе (Швейцария) 
 Татар-башкорт мәдәни үзәге (Берлин) 
 Татарлар миграциясе

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Фәрит Иделле
 Эстония татарларының «Идел» мәдәни җәмгыятенә – 15 ел 

Татарлар
Молдавия халыклары
Румыния халыклары
Япония халыклары
АКШ халыклары
Алмания халыклары
Төркия халыклары
Украина халыклары
Финляндия халыклары