Lingva familio

Oni grupigas lingvojn en arojn (ofte nomitajn "familioj") laŭ ilia historia parenceco:
lingvoj, kiuj ŝajnas deveni de komuna pralingvo, troviĝas en la sama lingvaro. Tiel oni ricevas arbecan strukturon.

La sekva tabelo montras unu tian strukturon. Pri kelkaj lingvaroj ekzistas diversaj opinioj, kaj iuj disdividoj estas esence arbitraj. Ĉi tiu tabelo estas iom konservativa, montrante nur lingvarojn, kies
parenceco estas ĝenerale agnoskita. Pli radikala klasigo estas priskribita en la artikolo pri lingva filono.

Pro konveno, por ke ne estu tro da lingvaroj en la supra nivelo, la tabelo uzas ankaŭ kelkajn geografiajn grupojn, sed tiuj estas klare distingitaj per la vorto "lingvaroj" en la titolo. Ekzemple, historia parenceco inter la nordkaŭkaza kaj sudkaŭkaza lingvaroj ne estas pruvita.

Evidente la tabelo ne mencias ĉiujn homajn lingvojn, da kiuj estas kelkaj miloj. La strukturo de iuj familioj estas iom simpligita; pli da detaloj troviĝas eventuale en la artikolo pri la koncerna familio. Kreolaj lingvoj kaj piĝinoj estas troveblaj artikolfine. Planlingvoj estas ellasitaj pro ilia alispeca deveno. Listo de senparencaj lingvoj (lingvoj, kiuj ne apartenas al konata familio) troviĝas en aparta artikolo.

Iuj familioj estas rigardeblaj ankaŭ kiel lingvoj kun dialektoj, kaj multaj lingvoj estas rigardeblaj ankaŭ kiel familioj de proksime parencaj lingvoj.

Mapoj

Lingvaroj el Afriko 

Inter la senparencaj lingvoj de Afriko estas la haza kaj sandava.

Afrikazia 
 berbera
 ĉada (haŭsa)
 egipta (kopta)
 kuŝida (somala)
 omota
 ŝemida (amhara, araba, hebrea)

Koja 
nama

Ĵua 
kunga

Niĝerkonga 
 senegala (fula, volofa)
 mandea (bambara)
 krua
 gura (morea)
 kvaa (aŝantia)
 volta-niĝera (evea, fonua, igba, joruba)
 benve-konga (bantua: svahila, lingala, kosa k zulua, ŝona)
 kordofanaj (nubaaj) lingvaroj

Nilo-sahara 
 nilota
 nubia

Tua

Lingvaroj el Eŭrazio 
Inter la senparencaj lingvoj de Eŭrazio estas la ajnua, buruŝaska, etruska, korea, nivĥa, sumera, kaj la eŭska aŭ baska.

Altaja 
 Mongola
 Tjurka (turka, azerbajĝana, uzbeka, ujgura)
 Tungus-manĉura

Andamana

Aŭstralazia 
Kmera (kamboĝa), vjetnama, nikobara

Aŭstronezia 
Formosaj lingvoj

Tetuna, balia, cebua, ĉamora, java, malagasa, malaja (enhavante la indonezian), sunda, tagaloga (enhavante la filipina), fiĝia

Polinezia lingvaro: havaja, maoria, samoa

Abĥaz-adigea 
Abĥaza

Ĉinotibeta 
Nepala (kontraŭ la nacia nepalia lingvo), birma, tibeta, ĉina

Ĉukĉa-kamĉatka

Dravida 
Kanara, malajala, tamila, telugua

Hindeŭropa 
 albana
 armena
 balta (latva, litova)
 ĝermana (i.a. norvega - sveda, dana, angla, germana k.a.)
 greka
 hinda (bengala, urduo (enhavante la hindian), nepalia, cigana)
 irana (persa, kurda, paŝtoa)
 italida (latina kaj ĝiaj idoj: itala, franca, hispana, portugala, rumana)
 kelta (kimra, irlanda)
 slava (ĉeĥa kaj slovaka, pola, rusa, ukraina, serba kaj kroata, slovena, bulgara)

Japaneca 
 Japana

Jeniseja 
 Keta

Vidu Dene-jeniseja lingvaro

Jukagira

Kartvela 
Kartvela

Kradaja 
 Tajeca: siama, laŭa, ĝuanga

Mjaŭ-jaŭa

Naĥ-dagestana 
Ĉeĉena, inguŝa

Urala 
 Finneca (estona - finna)
 Ugra (hungara)

Indianaj lingvaroj el Nordameriko 

Estas multaj senparencaj lingvoj en Nordameriko, kiel la hajda, la taraska kaj la zunia. Inter la lingvaroj estas:

Eskim-aleŭta 
Inuita, jupika

Dene-jeniseja 
Keta, tlingita, ĉipevajana, navaha

Vidu Na-denea lingvaro

Algonkeneca 
 Viota
 Juroka
 Algonkena (oĝibva, slavia, kria, ĉejena, mikmaka)

Saliŝa 
Laŝucida

Vakaŝana 
Hejlcuka, nutka

Siua 
Lakota, mandana, omaha

Irokeza 
Mohoka, Ĉeroka

Muskoga 
 Ĉakta

Penuta 
(per Delancey 2006)
 Cimŝiana
 Ĉinuka
 Oregona penuta (kusa, alsia, sajusla)
 Plataĵa penuta (sahaptiana, klamata, molala)
 Majdua
 Jokuca
 Utia (mivoka, mucuna)
 ? Vintua (patvena)
 ? Kalapuja
 ? Takelma

Ĥoka 
Hipoteza lingvaro. La sekvantaj estas eblaj lingvaretoj kaj senparenculoj.
 Karuka
 Ŝasta
 Ĉimarika
 Jana
 Aĉumavi-acugevia
 Vaŝa
 Eselena
 Salena
 Pomoa
 Juma (kokopa, havasupaja)

Jut-azteka 
Naŭatla, ŝoŝona, hopia

Otomi-mangea 
 Otomi-pamea (otomia, pamea, matlacinka)
 Ĉinanteka
 Tlapanekeca (tlapaneka)
 Mangeeca (mangea)
 Popolokeca (popoloka, mazateka)
 Zapoteka
 Miŝtekeca (miŝteka, kvikateka, trikia)

Miŝe-zokea 
 Miŝea
 Zokea

Majaeca 
Grandaj lingvoj: Majaa (jukateka), vasteka, cocila, celtala, ĉola, kakĉikela, kekĉia, kiĉea, mamea, ĉuĥa, hakalteka (poptia), kanhobala, iŝila, pokomama, pokomĉia, cutuhila

Indianaj lingvaroj el Sudameriko 
Estas multaj senparencaj lingvoj en Sudameriko, kiel la mapuĉa kaj pirahana. Inter la lingvaroj estas:

Ajmareca 
 Ajmara

Aravakeca 
 Majpura (taina, garifuna, gvahira, aravaka)
 Gvahiba
 Arava

Ĉibĉeca 
Ĉibĉa

Ĉokoa 
 Ĉokoa (embera)

Ĵea 
Ŝavantea, kajnganga

Karibeca 
 Kariba

Keĉua 
 Keĉua

Pano-takana 
Takana, ŝipiba

Tukaneca 
Tukana

Tupieca 
Gvarania, tupia

Papuaj lingvaroj 
Troviĝas multaj senparencaj lingvoj en Papulando. Inter la lingvaroj estas:

Tra-papulanda 
Enhavas la plejparton de la papuaj lingvoj

Okcidenta papua

Toriĉela

Sepika

Ramu-subsepika

Sud-centra papulanda

Norda bugenvila 
rotokasa

Aŭstraliaj lingvaroj 
Troviĝas pluraj senparencaj lingvoj en Aŭstralio. Inter la lingvaroj estas:

Pama-nungaa 
Enhavas la plejparton de la aŭstraliaj lingvoj

Gunvingua

Arnhemlanda

Dalia

Vorora

Njulnjula

Mikslingvoj, kreola lingvoj, kaj piĝinoj 
 Miĉifa
 Haita
 Tok-pisino

Vidu ankaŭ 
 Deveno de lingvo
 Lingvistiko
 Lingva klasifiko
 Listo de lingvoj
 Planlingvo, Konstruita lingvo, Lingva rekonstruo

Eksteraj ligiloj 

 Skemo de la hindeŭropaj lingvoj