27-a de januaro

La 27-a de januaro estas la 27-a tago de la jaro laŭ la gregoria kalendaro. 338 tagoj restas (339 en superjaroj).

Je la 27-a de januaro okazis, interalie:

Eventoj 
 98: Trajano iĝis romia imperiestro
 447: Rezulte de tertremo en Konstantinopolo 57 turoj de defendomuroj falis
 945: Konstantino la 7-a iĝis imperiestro de Bizanca Imperio
 1073: Erupcio de Vezuvio
 1163: Stefano la 4-a kroniĝis kiel reĝo de Hungario
 1302: Itala poeto Dante Alighieri estis ekzilita de Florenco
 1306: En Francio fondiĝis Universitato de Orleano
 1512 Hispanaj leĝoj de Burgoso pri Orientaj Hindioj ekvalidis
 1527: Grandprinclando Litovio: litova armeo komandata de duko Konstanty Ostrogski venkis en la batalo de Olszanica (Kieva provinco) mortigante 40 mil tatarojn kaj liberigante 80 mil malliberulojn
 1556: Barato: Jalaluddin Muhammad Akbar iĝis la tria Mogola imperiestro
 1593: Inkvizicio: komenco de pli ol sesjara proceso kontraŭ itala monaĥo kaj filozofo Giordano Bruno akuzita pri herezo
 1763: Ĉefurbo de portugala Brazilo estis ŝanĝita de Salvador de Bahio al Rio-de-Ĵanejro
 1785: Usono: Universitato de Georgio fondiĝis (la unua)
 1793: Dua dispartigo de Pollando: en Kargowa pola kompanio de infanterio okupis urbodomon kaj pripafis enirantan prusan batalionon kontraŭstarinte al anekso de polaj teritorioj fare de Reĝlando Prusio
 1803: Unua parto de Polaj Legioj en Italio eknavigis de Ĝenovo al Haitio, kie eksplodis Haitia revolucio
 1820: Rusa ekspedicio gvidata de Fabian Gottlieb von Bellingshausen kaj Miĥail Lazarev malkovris Antarktan kontinenton
 1880: Thomas Alva Edison patentigis elektran ampolon
 1888: Usono: Nacia Geografia Societo fondiĝis kiel neprofitcela organizaĵo - eldonisto de "National Geographic"
 1907: Pollando: urbodomo en Karlino bruliĝis
 1908: Philibert Jacques Melotte malkovris lunon de Jupitero - Pazifao
 Unua mondmilito:
 1916: Brita registaro aprobis leĝaron, kiu enkondukis konskripcion en Britio
 1918: Finna Enlanda Milito eksplodis je la 23-a horo, kiam aliĝis Finna Ruĝa Gvardio; en Varsovio kreiĝis Pola Geografia Societo - al membro-fondintoj eniris i.a. Jerzy Loth, esperantisto
 1919: Dekrete de Józef Piłsudski oni kreis Ŝtatajn Oficejojn de Labor-Perado, kiuj ankaŭ registris senlaborulojn kaj donis monhelpon
 1921: Dua Pola Respubliko agnoskis sendependecon de Latvio
 1924: Traktato de Romo transdonis Liberan Urbon Rijeko al Itala Reĝlando
 1926: Londono: John Logie Baird prezentis sian novan inventaĵon televidilon
 1929: En Vieno komenciĝis Kongreso de Ukrainaj Naciistoj dum kiu fondiĝis Organizaĵo de Ukrainaj Naciistoj kune kun Ukraina Militista Organizaĵo
 1939: Unua flugo de longdistanca usona ĉasaviadilo P-38 Lightning
 Dua mondmilito:
 1940: Wehrmacht komencis planadon de atako kontraŭ Danio kaj Norvegio
 1941: britoj eniris Eritreon
 1942: Orienta Fronto: Korpuso de Gvardia Kavalerio batale trairis "varsovian ŝoseon" direkte al Vjazma; Malaja Fronto: britaj skoltaj kaj bombaviadiloj retiriĝis de Brita Malajzio al Sumatro
 1943: Taĉmentoj de germana polico kaj ĝendarmaro pafekzekutis en Dzierążnia 62 personojn; en trajno veturiganta judojn de geto en Grodno al koncentrejo Treblinka eksplodis ribelo, kiun eskorto rapide subpremis; Operaco Reinhardt: al koncentrejo Aŭŝvico alvenis transporto de 993 judoj el Ĉeĥio de la koncentrejo en Terezín; pola generalo Władysław Sikorski fondis Helpan Mar-Servon de Virinoj; unua usona aeratako kontraŭ Germanio sen ĉasaviadila protekto - 55 bombaviadiloj B 17 atakis havenurbon Wilhelmshaven
 1944: Ruĝa Armeo likvidis sieĝon de Leningrado; Liberio deklaris militon al Germanio kaj Japanio
 1945: Liberigo de 7,5 mil malliberuloj de la koncentrejo Auschwitz; Ruĝa Armeo konkeris Andrychów, Będzin, Brzeszcze, Bytom, Chełmno, Czeladź, Katowice, Kętrzyn, Mrągowo, Nowy Tomyśl, Oświęcim, Piekary Śląskie, Ryn, Sosnowiec, Świętochłowice, Trzcianka kaj Zbąszyń; Militkrimo: la Ruĝa Armeo mortigis en Przyszowice 69 fuĝintojn de mortiga marŝo de Aŭŝvico (i.a. italojn kaj hungarojn) kaj en Miechowice (nun kvartalo de Bytom) masakrinte 380 loĝantojn; batalo de Żory komencita; komenciĝis aligrupiĝo de la Dua Armeo de Pola Soldataro al maldekstra bordo de Vistulo; usonaj ekspediciaj fortoj kadre de operaco Iwo Jima forlasis Havajajn Insulojn kaj direktiĝis al Marianoj
 1947: Ĉefministroj Clement Attlee kaj Aung San subskribis en Londono pakton laŭ kiu Birmo devus sendependiĝi venontan jaron
 1951: Usono: unua nuklea testo sur atoma armea spaco de Nevado
 1953: Pollando: en Krakovo finiĝis montra proceso de polaj pastroj akuzitaj pri spionado favore al Usono - oni verdiktis 3 mortpunojn kaj plurjaran malliberon
 1955: Egipta juĝejo verdiktis mortpunon al du israelaj spionoj kun longdaŭra mallibero al la ceteraj, arestitaj post sensukcesa operaco "Susannah" - provo eksplodigi konstruaĵojn apartenantajn al Britio kaj Usono por poste kulpigi Islaman Frataron, komunistojn, malkontentulojn aŭ naciistojn
 1964: Francio kaj Ĉinio ligis diplomatiajn rilatojn
 1973: Vjetnama milito: Usono, Vjetnamio kaj Sud-Vjetnama Nacia Liberiga Fronto subskribis en Parizo interkonsenton pri armistico
 1980: Malfermo de landlimo inter Israelo kaj Egiptujo
 1983: Japanio: ligo de ambaŭdirektajn partojn de la fervoja Seikan-Tunelo liganta insulon Hokkajdo kun Honŝuo
 1984: Usonano Carl Lewis fiksis en Novjorko subtegmentan mondrekordon en longosalto (8,79 m)
 1990: En Varsovia Kultur- kaj Sciencpalaco komenciĝis la 11-a kaj malfonda kunsido de Pola Unuiĝinta Laborista Partio
 1990: Belorusa lingvo estis proklamita ŝtata lingvo de Belorusio
 1992: Bosnia milito: Kroata Komunumo de Centra Bosnio estis proklamita
 1996: Francio faris la lastan nuklean teston sur Pacifiko
 1997: Aslan Masĥadov gajnis prezidentajn balotojn en Ĉeĉenio
 2006: Manuel Zelaya estis nomumita prezidento de Honduro
 2009: Episkopo Cirilo la 1-a estis elektita la 16-a Patriarko de la Rusa Ortodoksa Eklezio
 2010: Usona filmo Avataro de James Cameron iĝis la plej enspeza filmo en la historio de kino
 2010: Porfirio Lobo Sosa iĝis prezidento de Honduro, kio finis politikan krizon, kaŭzitan de militista puĉo de Manuel Zelaya
 2010: Usono: en San Francisco oni prezentis IPad, tabulkomputilon de la firmao Apple
 2010: En Usono produktinto de programaro kaj aparataro Sun Microsystems estis transprenita de korporacio Oracle
 2011: En Jemeno eksplodis ribelo kontraŭ malbona materiala situacio, senlaboreco, korupto, limigo de civitanaj rajtoj kaj plurjara regado de prezidento Ali Abdula Saleh
 2014: Konstitua Asembleo voĉdonis novan konstitucion de Tunizio
 2015: Batalgrupoj de Islama Ŝtato detruis antikvajn defendajn murojn ĉirkaŭ Ninivo en norda Irako
 2016: Post 4,5 jaroj de landa disdivido ekfunkciis landlimo inter Sudano kaj Sud-Sudano
 2018: Pola teamo de skisaltistoj unuafoje gajnis Mondan Pokalon dum la Monda ĉampionado pri nordia skiado
 2018: Prezidanta baloto en Ĉeĥio  gajnita de Miloš Zeman, kiu defendis sian duan prezidentan mandaton
 2023: Invado de Rusio en Ukrainion:
 Japanio plivastigis sakciojn kontraŭ Rusio trafinte ankaŭ medicinon, energetikon kaj krudaĵojn; belga registaro transdonos al Ukrainio armean helpon valoran 92 mln da eŭroj; oficialaj paĝaroj de CIA kaj FBI blokitaj en Rusio; Rusio forigas ambasadoron de Latvio; filmo de ukraina militkorespondanto „20 tagoj en Mariupolo”, pri la unuaj semajnoj de rusa invado, gajnis premion de publiko ĉe festivalo de sendependaj filmoj Sundance en Usono

Naskiĝoj 

 1242: Margareta de Hungario, hungara reĝidino, sanktulino (m. 1271)
 1600: Klemento la 9-a, papo (m. 1669)
 1615: Nicolas Fouquet, ministro pri financoj de Francio (m. 1680)
 1621: Thomas Willis, angla kuracisto kaj anatomo, kunkreinto de neŭrologio (m. 1675)
 1687: Johann Balthasar Neumann, germana arkitekto (m. 1753)
 1701: Johann Nikolaus von Hontheim, germana teologo kaj juristo (m. 1790)
 1756: Wolfgang Amadeus Mozart, aŭstra mirinfano, komponisto kaj virtuozo (m. 1791)
 1773: Aŭgusto Frederiko, angla duko (m. 1843)
 1775: Friedrich Schelling, germana filozofo (m. 1854)
 1793: Johann Friedrich Schulze, germana orgenfaristo (m. 1858)
 1808: David Strauss, germana verkisto, filozofo kaj protestanta teologo, pioniro de la esploro pri la historia Jesuo (m. 1874)
 1814: Eugène Viollet-le-Duc, franca arkitekto, historiisto pri arto (m. 1879)
 1823: Édouard Lalo, franca komponisto (m. 1892)
 1826: Miĥail Saltikov-Ŝĉedrin, rusa verkisto, satiristo kaj publicisto (m. 1889)
 1832: Lewis Carroll, angla matematikisto kaj verkisto (m. 1898)
 1836: Leopold von Sacher-Masoch, aŭstra verkisto konata de la nocio masoĥismo (m. 1895)
 1842: Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi, rusa pejzaĝisto kaj pentristo (m. 1910)
 1848: Tōgō Heihachirō, japana admiralo (m. 1934)
 1850: Edward J. Smith, brita kapitano de la ŝipo Titanic (m. 1912)
 1851: Ákos Szentkirályi, hungara/rumania hungara agronomo (m. 1933)
 1859: Vilhelmo la 2-a, lasta germana imperiestro kaj lasta reĝo de Prusio (m. 1941)
 1861: Rudolf Modrzejewski, pola-usona inĝeniero, konstruisto de fervojoj kaj pioniro de pendopontoj, konata kiel Ralph Modjeski (m. 1940)
 1870: Béla Fráter, hungara advokato, kantkomponisto (m. 1935)
 1881: Sveinn Björnsson, unua prezidento de Islando (m. 1952)
 1881: Miklós Nagy, hungara bibliotekisto kaj akademiano (m. 1962)
 1884: Julie Šupichová, ĉeĥa instruistino, membrino de la ekzamena komisiono de Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista, fondintino i.a. de la Rondeto de esperantistinoj en Prago, sekretario de UK 1921, prezidantino de virina kunveno ĉe UK 1923, kunlaborantino de 60 gazetoj sur la kampo de edukado, klerigo kaj propagando de Esperanto, Honora membrino de UEA (m. 1970)
 1886: János Krizsán, rumania hungara pentristo (m. 1948)
 1891: Ilja Ehrenburg, sovetia verkisto, poeto, ĵurnalisto, tradukisto (m. 1967)
 1891: Pavlo Tiĉina, ukraina poeto, tradukisto, publicisto, politika aganto, estro de Verĥovna Rada, aŭtoro de la Himno de Ukraina Soveta Socialisma Respubliko (m. 1967)
 1900: Dalibor Chalupa, ĉeĥa instruisto kaj esperantisto, redaktoro de Verda Stacio (m. 1983)
 1904: Zoltán Alföldy, hungara kuracisto, mikrobiologo, profesoro (m. 1992)
 1910: Olga Eszenyi, hungara aktorino (m. 1992)
 1914: György Rózsa, rumania hungara ĵurnalisto (m. nekonata)
 1918: Antonín Mrkos, ĉeĥa astronomo (m. 1996)
 1928: Hans Modrow, germana politikisto kaj ekonomikisto, lasta ĉefministro de GDR (m. 2023)
 1929: Gábor Garai, hungara poeto, tradukisto, enestanta en Hungara Antologio (m. 1987)
 1931: Buster Edwards, brita trajnprirabisto (m. 1994)
 1934: Endre Dudich, hungara biologo, geologo kaj biokemiisto, aŭtoro de pluraj sciencaj artikoloj en Esperanto kaj de la libroj Ĉu vi konas la teron? kaj La lumo nutranta (m. 2016)
 1934: Édith Cresson, franca ĉefministrino, membro de komisiono Santer
 1935: D. M. Thomas, brita verkisto (m. 2023)
 1944: József Attila Kovács, rumania hungara biologo, herbaresploristo
 1944: Nick Mason, angla drumisto de la muzikgrupo Pink Floyd
 1944: Mairead Maguire, nordirlanda Nobelpremiita aktivulino pri paco
 1948: Valeri Brainin, rusa-germana poeto, muzikologo, komponisto
 1948: Miĥail Bariŝnikov, rusia, usona dancisto, koreografo kaj aktoro
 1962: Algis Čaplikas, litova politikisto kaj ministro
 1964: Bridget Fonda, usona aktorino
 1969: Marc Forster, germana-svisa filmreĝisoro
 1976: Ruby Lin, tajvana aktorino kaj kantistino
 1980: Zoltán Ferencz, rumania hungara grafikisto

Mortoj 
 98: Nerva, romia imperiestro (n. 30)
 661: Ali ibn Abi Talib, unua imamo de ŝijaismo (n. ĉ. 600)
 672: Vitaliano, papo (n. 600)
 847: Serĝo la 2-a, papo
 1556: Humajun, imperiestro de Mogola Imperio (n. 1508)
 1596: Francis Drake, angla maristo, kiu ĉirkaunavigis la mondon (n. ĉ. 1540)
 1629: Hieronymus Praetorius, germana orgenisto kaj komponisto (n. 1560)
 1731: Bartolomeo Cristofori, itala muzikil-konstruisto (n. 1635)
 1844: Charles Nodier, franca verkisto kaj bibliofilo (n. 1780)
 1850: János Kemény, hungara aktoro (n. 1778)
 1851: János Szabó, hungara portretpentristo (n. 1784)
 1851: John James Audubon, usona ornitologo kaj pentristo (n. 1785)
 1854: Sándor Aranyosrákosi Székely, hungara verkisto, unitariisma episkopo (n. 1797)
 1860: János Bolyai, hungara militinĝeniero kaj matematikisto, ellaboristo de neeŭklida geometrio (n. 1802)
 1864: Leo von Klenze, germana arkitekto, pentristo kaj verkisto (m. 1784)
 1893: James G. Blaine, usona respublikana politikisto (n. 1830)
 1901: Giuseppe Verdi, itala komponisto (n. 1830)
 1912: Jácome Martins Baggi de Araujo, brazila supera juĝisto, esperantisto enestanta en Adresaro de la Esperantistoj, fondinto de Esperanto-grupo (n. nekonata)
 1918: Rudolf Faltin, balti-germana misiisto kaj animzorganto (n. 1830)
 1919: Endre Ady, hungara poeto (n. 1877)
 1922: Giovanni Verga, itala verkisto (n. 1840)
 1927: Jurgis Matulaitis, pola-litova ĉefepiskopo, fondinto de la ordenoj Kongregacio de Fratinoj de la Senmakula koncipiĝo kaj de Servistinoj de Jesuo en eŭkaristio, beatigita (n. 1871)
 1935: Franz Joseph Zimmermann, saksa historiisto en Transsilvanio (n. 1850)
 1940: Isaak Babel, rusia, sovetia verkisto, ekzekutita (n. 1894)
 1948: Károly Gulyás, hungara pentristo, bibliotekisto (n. 1873)
 1951: Carl Gustaf Emil Mannerheim, finna nobelo, diplomato, marŝalo, prezidento (n. 1867)
 1956: Erich Kleiber, aŭstra komponisto kaj dirigento (n. 1890)
 1959: Imre Botár, hungara gimnazia instruisto kaj historiisto (n. 1880)
 1970: Erich Heckel, germana pentristo kaj grafikisto (n. 1883)
 1971: Jacobo Arbenz, prezidento de Gvatemalo (n. 1913)
 1974: Luigi Minnaja, itala ŝtatoficisto, plurjara sekretario de loka Esperanto-grupo en Romo (n. 1899)
 1983: Louis de Funès, franca aktoro (n. 1914)
 1986: Lilli Palmer, germana aktorino (n. 1914)
 1987: Menyhért Vizi, rumania hungara instruisto, verkisto, pedagogo (n. 1910)
 1990: Miklós Borsos, hungara skulptisto, profesoro (n. 1906)
 1993: Juan Régulo Pérez, hispana filologo kaj esperantisto, profesoro de la Universitato La Laguna, eldonisto de Esperanta literaturo, fondinto de Eldonejo Stafeto kaj kunfondinto de AIS (n. 1914)
 1995: Jean Tardieu, franca artisto, muzikisto, poeto, dramisto (n. 1903)
 2006: Johannes Rau, prezidento de Germanio (n. 1931)
 2008: Don Harlow, usona esperantisto, prezidanto de Esperanto-USA kaj redaktoro de "La Usona Esperantisto" (n. 1942)
 2008: Suharto, prezidento de Indonezio (n. 1921)
 2009: John Updike, usona verkisto kaj poeto (n. 1932)
 2010: Jerome David Salinger, usona verkisto (n. 1919)
 2010: Howard Zinn, usona historiisto kaj politikologo (n. 1922)
 2012: Kazimierz Smoleń, pola juristo, malliberulo de koncentrejo Aŭŝvico, ĉefkreinto kaj direktoro de Ŝtata Muzeo Aŭŝvico-Birkenau (n. 1920)
 2014: Pete Seeger, usona muzikisto, kantisto kaj komponisto (n. 1919)
 2015: Charles Hard Townes, usona fizikisto Nobelpremiita (n. 1915)
 2017: Zbigniew Galor, pola sociologo kaj esperantologo, profesoro de AIS kaj Universitato de Szczecin (n. 1952)
 2018: Ingvar Kamprad, sveda entreprenisto, fondinto de la mebla firmao IKEA (n. 1926)
 2018: Fabienne Berthelot-Ertl, franca esperantistino, prezidantino de Junulara Esperantista Franca Organizo (n. 1965)

Specialaj tagoj kaj festoj 

 Romkatolika Kalendaro:
 Sankta Angela Merici, virgulino
 Vitaliano, papo
 Jurgis Matulaitis, litova ĉefepiskopo
 Ortodoksismo
 Sankta Sava, sanktulo de Serba Ortodoksa Eklezio
 Memor-Tago pri Viktimoj de Holokaŭsto - fiksita de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj en 2005

Tagoj de semajno 

La 27-a de januaro estas (laŭ gregoria kalendaro):

 Dimanĉo en jaroj: 1585 1591 1602 1608 1613 1619 1630 1636 1641 1647 1658 1664 1669 1675 1686 1692 1697 1704 1709 1715 1726 1732 1737 1743 1754 1760 1765 1771 1782 1788 1793 1799 1805 1811 1822 1828 1833 1839 1850 1856 1861 1867 1878 1884 1889 1895 1901 1907 1918 1924 1929 1935 1946 1952 1957 1963 1974 1980 1985 1991 2002 2008 2013 2019 2030 2036 2041 2047 2058 2064 2069 2075 2086 2092 2097;
 Lundo en jaroj: 1586 1592 1597 1603 1614 1620 1625 1631 1642 1648 1653 1659 1670 1676 1681 1687 1698 1710 1716 1721 1727 1738 1744 1749 1755 1766 1772 1777 1783 1794 1800 1806 1812 1817 1823 1834 1840 1845 1851 1862 1868 1873 1879 1890 1896 1902 1908 1913 1919 1930 1936 1941 1947 1958 1964 1969 1975 1986 1992 1997 2003 2014 2020 2025 2031 2042 2048 2053 2059 2070 2076 2081 2087 2098;
 Mardo en jaroj: 1587 1598 1604 1609 1615 1626 1632 1637 1643 1654 1660 1665 1671 1682 1688 1693 1699 1705 1711 1722 1728 1733 1739 1750 1756 1761 1767 1778 1784 1789 1795 1801 1807 1818 1824 1829 1835 1846 1852 1857 1863 1874 1880 1885 1891 1903 1914 1920 1925 1931 1942 1948 1953 1959 1970 1976 1981 1987 1998 2004 2009 2015 2026 2032 2037 2043 2054 2060 2065 2071 2082 2088 2093 2099;
 Merkredo en jaroj: 1582 1588 1593 1599 1610 1616 1621 1627 1638 1644 1649 1655 1666 1672 1677 1683 1694 1700 1706 1712 1717 1723 1734 1740 1745 1751 1762 1768 1773 1779 1790 1796 1802 1808 1813 1819 1830 1836 1841 1847 1858 1864 1869 1875 1886 1892 1897 1904 1909 1915 1926 1932 1937 1943 1954 1960 1965 1971 1982 1988 1993 1999 2010 2016 2021 2027 2038 2044 2049 2055 2066 2072 2077 2083 2094;
 Ĵaŭdo en jaroj: 1583 1594 1600 1605 1611 1622 1628 1633 1639 1650 1656 1661 1667 1678 1684 1689 1695 1701 1707 1718 1724 1729 1735 1746 1752 1757 1763 1774 1780 1785 1791 1803 1814 1820 1825 1831 1842 1848 1853 1859 1870 1876 1881 1887 1898 1910 1916 1921 1927 1938 1944 1949 1955 1966 1972 1977 1983 1994 2000 2005 2011 2022 2028 2033 2039 2050 2056 2061 2067 2078 2084 2089 2095;
 Vendredo en jaroj: 1584 1589 1595 1606 1612 1617 1623 1634 1640 1645 1651 1662 1668 1673 1679 1690 1696 1702 1708 1713 1719 1730 1736 1741 1747 1758 1764 1769 1775 1786 1792 1797 1804 1809 1815 1826 1832 1837 1843 1854 1860 1865 1871 1882 1888 1893 1899 1905 1911 1922 1928 1933 1939 1950 1956 1961 1967 1978 1984 1989 1995 2006 2012 2017 2023 2034 2040 2045 2051 2062 2068 2073 2079 2090 2096;
 Sabato en jaroj: 1590 1596 1601 1607 1618 1624 1629 1635 1646 1652 1657 1663 1674 1680 1685 1691 1703 1714 1720 1725 1731 1742 1748 1753 1759 1770 1776 1781 1787 1798 1810 1816 1821 1827 1838 1844 1849 1855 1866 1872 1877 1883 1894 1900 1906 1912 1917 1923 1934 1940 1945 1951 1962 1968 1973 1979 1990 1996 2001 2007 2018 2024 2029 2035 2046 2052 2057 2063 2074 2080 2085 2091.

 
Almanako
27
01
0127