alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Arthur Scargill

Arthur SCARGILL (naskiĝis la 11-a de januaro 1938 apud Barnsley) estis la prezidento de la Nacia Sindikato de Ministoj (NUM) inter 1981 ĝis 2000 kaj nuntempe estas la ĉefo de la Socialisma Laborista Partio, kiun li fondis en Britio en 1996.

Lia patro estis karbministo kaj komunisto. Ankaŭ Arthur Scargill fariĝis ministo ĉe la minejo Woolley ekde 1953. Baldaŭ li fariĝis aktiva en la Ligo de Junkomunistoj inter 1955 kaj 1962. Li fariĝis ano de la Brita Laborista Partio inter 1962 kaj 1996.

Inter 1973 kaj 1981 li estis la gvidanto de la karbministoj en Yorkshire kaj fariĝis la ĉefo de la NUM en 1981. Li fariĝis tre bonkonata kiel arda oratoro. Li forte kontraŭstaris la industrian politikon de la registaro de Margaret Thatcher kaj fariĝis tre bonkonata nacie dum gravega nacia striko de karbministoj en 1984 kaj 1985. La longa striko fine malsukcesis, disigis la ministojn kaj la karbindustrio preskaŭ malaperis.

Li akre kritikis la Britan Laboristan Partion ĉar li opiniis ke ĝi dekstremiĝis do li fondis la Socialisman Laboristan Partion. Ĝis nun tiu nova partio vere ne sukcesis en balotado.

Britaj politikistoj
RAE

La vorto havas plurajn signifojn:

rae estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Real Academia Española
Libertarianismaj vidpunktoj pri intelektaj posedrajtoj

Unu demando kiu dividas libertarianojn estas pri la
legitimeco (aŭ manko de ĝi) de privilegioj kiel kopirajto, patento, kaj
fabrikmarko — tiuj kiuj estas kutime nomataj
intelektaj posedrajtoj.

Multaj libertarianoj, precipe tiu nesciantaj pri la politiko ĉe la
interreto, ne havas fortajn opiniojn pri la temo. Sufiĉe multaj opinias
ke ĝi estas malgrava afero kompare kun pli grandaj registaraj malobservoj de
kutimaj ĉiutagaj rajtoj, inkluzive de ordinaraj posedaĵoj.

Iuj natura-juraj libertarianoj opinias ke ekzistas rajto de verkistoj kaj
inventistoj regi la kopiadon de iliaj kreaĵoj fare de aliaj. Ili kutime
kredas ke ĉi tiu rajto devus havi ĉiujn el la atribuaĵoj de posedaĵoj,
inkluzive de daŭra heredo. Ili distingas inter la intelekta posedaĵo
(ekzemple, blukopio, aŭ muziko) kaj ĝia fizika manifestaĵo (ekzemple,
maŝino aŭ kopio de la muziko), la unua estas uzata por krei la lastan.
Ili opinias, tial, ke la regado fare de la posedanto de la uzado de ties
posedaĵoj etendiĝas al regado de la uzado de intelektaj posedaĵoj. Tamen,
tia rajto (laŭ ili) ekzistus ĉu registaro elektus efektivigi ĝin, ĉu ne.

Aliaj natura-juraj libertarianoj opinias ke intelektaj posedrajtoj estas nur
monopola privilegio kiu ne ekzistus sen registara intervenado, kaj ĝi devus
esti forigita. Laŭ ili, kia ajn sekreteco kaj ekskluziveco kiu ekzistus devus
esti atingitaj per volontaj kontraktoj. La personoj kiuj provas atingi ilin
devus pagi la kostojn de sekreteco kaj ekskluziveco.

Kelkaj minarkiistoj, inkluzive de multaj Objektivistoj,
akceptas la kutimajn pravigojn de kopirajto kaj aliaj kiel monopoloj utilaj
por la merkato. Ili rigardas ilin kiel necesajn agojn de registaro por
antaŭenigi novajn ideojn de industrio kaj verkistoj. Aliaj libertarianoj
opinias ke la donado de monopolo devus esti nepensebla por minarkiismo.

Multaj libertarianoj opinias ke kopirajtoj kaj patentoj estas formoj de
enfermaĵo — mallicaj ekskluzivaj privilegioj kreitaj de registaro; la
registaro malpermesas al la plejmulto da individuoj atingi la komunejon.
Kopirajtoj kaj patentoj estas registaraj donoj de monopoloj pri
produktado, kaj ne estas pli bona ol registaraj donoj de monopolo pri
la produktado de nutraĵo aŭ interreta servo.

Fabrikmarkoj, malsimile ol kopiorajtoj kaj patentoj, povas esti komprenataj
kiel protektado kontraŭ trompo kaj falsa prezento: ĝi certigas ke aliaj ne
povas misuzi la bonan nomon de sukcesa produkto por antuaxenigi malpli valoran
fuŝkopion. Ĉar multe de libertarianoj kredas ke trompo devus esti
kriminala, ili konsentas ĉi tiel kun fabrikmarka juro. Tamen, malmultaj
libertarianoj defendus lastatempajn uzadojn de fabrikmarka juro por limigi
liberparoladon pri produkto.

Anarki-kapitalistoj eble malkonsentetas pri la finfina
solvo, sed konsentas ke la plej bona solvo eliĝus el libera merkato de juro
kaj protektado.

Eksteraj ligiloj 
 http://libertariannation.org/a/f31l1.html 

Intelektaj posedrajtoj
Juro pri intelekta proprieto
Libertarianismaj vidpunktoj pri enmigrado

Alia diskutata demando inter libertarianoj estas enmigrado.

La plimulto de libertarianoj opinias ke registaroj ne devus havi ian ajn aŭtoritaton por decidi la demandon pri kiu rajtas iri kien. Tamen, ili ankaŭ opinias ke individuoj rajtas malpermesi ke homoj transpaŝas trans iliaj privataj posedaĵoj, kaj finfine, ĉiu lando devus esti privataj posedaĵoj.

La disputo estas tial plejparte inter libertarianoj interesataj en registara politiko, supozante ke registaro ekzistas (sendepende de ĉu ĝi devus aŭ ne): kio devus registaroj fari mankante de libera merkato de enmigrado? Iuj libertarianoj argumentas ke ĉar registaro estas tiuprofunde en rabadon per bonfartŝtato, homoj kiuj pligrandigus la rabaĵojn ne devus esti permesata enmigri, aŭ ke ĉar ekzistas iaj specoj de enmigrantoj kiuj estus malakceptataj eĉ sen troa registara intervenado (eĉ se nur okaze de invadanta fremda armeo), sekve registaro devus almenaŭ malakcepti ĉi tiuj enmigrantoj, ĉar ĝi prenis la respondecon por regi enmigradon.  Multaj libertarianoj pensas ke la demando estas senrilata al ili, kaj ili celas limigi registaron: se bonfartŝtato estus neakordigebla kun libera enmigrado, sekvus ke bonfartŝtato devus esti forigata, anstataŭ ol enmigrado regata.

Anarki-kapitalistoj eĉ argumentos ke se iuj enmigrantoj devus esti malakceptataj, do la rimedoj por fari tion devus esti redonataj al ĉiuj civitanoj, anstataŭ ol esti monopoligata de la registaro. Ĉiuokaze, anarki-kapitalistoj eble malkonsentas pri la finrezulto de enmigrado, sed ili konsentas ke la optimuma solvo eliĝus de libera merkato je juro kaj protektado.

Ideologioj
Politikaj movadoj
Vendredo la 13-a

Vendredo okazanta je la 13-a tago de ajna monato estas laŭ multaj superstiĉoj en la tuta mondo konsiderata tago de malbonŝanco. Ekzemple en Grekio kaj Hispanio, mardo la 13-a ludas la saman rolon. La timo de vendredo la 13-a nomiĝas vendreddektrifobio kaj ĝi estas specifa formo de dektrifobio, fobio (timo) de la numero 13.

Kvankam esti konsiderata nur superstiĉo, la elstare alta malbonŝanco de homoj je vendredo la 13-a tamen pruviĝis en sciencaj esploroj kiel vera – verŝajne pro tio, ke dum tiu tago la homoj tro atentas pri ne esti malbonŝancaj kaj poste rimarkas multajn kutimajn aferojn kiel montriĝoj de la superstiĉo kaj opinias sin en tiu tago ekstreme malbonŝanca.

Historia origino 
La malbona famo de tiu dato venas el la sekrete planita aresto, enkarcerigo kaj posta mortigo de Ordeno de templanoj vendrede la 13-an de oktobro 1307 laŭ ordono de papo Klemento Kvina. La tielan nuligon de tiu ordeno farigis franca reĝo Filipo Kvara, kiu timis ĝian potencon.

Vendredoj je la 13-a en proksimaj jaroj 

En la sekvaj monatoj de la sekvaj jaroj, la 13-a tago de la monato estas vendredo:

 2000 oktobro
 2001, 2007, 2018 aprilo, julio
 2002, 2013, 2019, 2024 septembro, decembro
 2003, 2008, 2014, 2025 junio
 2004 februaro, aŭgusto
 2005, 2011, 2016, 2022 majo
 2006, 2017, 2023 januaro, oktobro
 2009, 2015, 2026 februaro, marto
 2010, 2021, 2027 aŭgusto
 2012 januaro, aprilo, julio
 2020 marto, novembro

Tiu ĉi ordo, de 2000 ĝis 2027, ripetiĝas ĉiujardudek-oke, de 1901 ĝis 2099.

Ĉar la gregoria kalendaro ne enhavas plene paratan nombron de semajnoj, ne eblas al precize unu el sep monatoj enhavi vendredon la 13-an. Estas ankaŭ rimarkinde, ke laŭ la gregoria kalendaro la 13-a tago de monato plej ofte estas vendredo ol iu ajn alia semajntago.

Dum ajna 400-jara ciklo en la gregoria kalendaro, 13-a tago de monato okazas 4800-foje. La distribucio de la 13-aj tagoj de monatoj laŭ la tagoj de semajno jenas:

 lundo (685 aŭ 14,27%),
 mardo (685 aŭ 14,27%),
 merkredo (687 aŭ 14,31%),
 ĵaŭdo (684 aŭ 14,25%),
 vendredo (688 aŭ 14,34%),
 sabato (684 aŭ 14,25%),
 dimanĉo (687 aŭ 14,31%).

Tio signifas, ke la 13-a tago de monato kun iomete pli alta probableco okazas je vendredo ol ajna alia tago de la semajno.

Inspiroj 

La superstiĉo pri vendredo la 13-a fariĝis parto de la fonto por terura anglalingva filmserio titolita Friday the 13th (Vendredo la 13-a).

En 1998, je vendredo la 13-a de majo kelkaj kompanioj kaj pluraj universitatoj en la mondo estis atakitaj per Jerusalem – komputila viruso, kiu aktiviĝas je ĉiu vendredo la 13-a kaj detruas ĉiujn programojn, kiujn oni celas starti. Tial la viruso famiĝis sub la kromnomo Vendredo la 13-a.

Kalendaro
Fobioj
Superstiĉoj
Libertarianismaj vidpunktoj pri abortigo

Unike diskutebla afero, precipe en Usona politiko, estas abortigo.

Libertarianismaj opinioj spegulas tiuj de aliaj politikaj
vidpunktoj: Multaj libertarianoj kredas ke la posedado de virino de ŝia
propra korpo kaj tial ŝia rajto por regi ĝin inkluzivas ŝian rajton por
ĉesigi sian gravedecon sen intervenado. Aliaj kredas ke la naskota infano
rajtas vivi, kaj kredas ke la abortigo estas iniciato de mortiga perforto
kontraŭ tute senhelpa viktimo.

Dum la afero de abortigo feroce dividas la plejmulto de usonano, vivo-favoraj
kaj elekto-favoraj libertarianoj ne estas tiom arde disdividataj. Kiel
anarkiistoj kaj minarkiistoj, ili havas komunan
pli multe ol tio kio dividas ilin.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.lp.org/issues/platform_all.shtml#womerigh  
 http://www.abortionisprolife.com  
 http://www.abortionisprolife.com/faq.htm 
 http://www.l4l.org/library/abor-rts.html

Aborto
ISBN

ISBN estas internacia normigita numero de libro (angle International Standard Book Number, signife Internacia Standarda Libronumero). En Esperanto oni uzas, konservante la literojn ISBN: Internacia Sistema Bibliografia Numero.

Ĝin difinas la normo ISO 2108. ISBN unusignife identigas neperiodan publikaĵon: libron aŭ alian similan komunikilon. Por gazetoj kaj aliaj periodaĵoj validas ISSN.

Konsisto 
ISBN konsistas el la vorto ISBN sekvata de kvar-parta numero kun disigaj streketoj. La numero longas 10 signojn antaŭ 1997 (ISBN-10), kaj 13 signojn ekde 2007 (ISBN-13), sen enkalkulante la streketojn. Se la kvar partoj sume malpli longas ol 10 aŭ respektive 13 signoj, oni ŝtopas la trian parton per nuloj.

 la unua parto signas lingvan-landan areon, ekzemple 1 por anglalingvaj landoj, 7 por Ĉinio, 9954 por Maroko
 la dua parto signas la eldonejon kun mallongaj kodoj por grandaj eldonejoj, kaj pli longaj kodoj por malgrandaj
 la tria parto estas orda numero de la libro mem ĉe la eldonisto
 la kvara parto estas kontrol-kodo kalkulita laŭ la antaŭaj partoj.

En la nova ISBN-13, la GS1-prefikso estas 978 kaj fariĝos 979, kiam la nunaj ISBN-oj elĉerpighos.

Kontrolcifero en la malnova sistemo ISBN-10 
La lasta cifero dekstre estas kontrolcifero, kiu estas kalkulita per modulo 11 kun pezoj maldekstre-dekstren de 10 ĝis 2, uzante X anstataŭ 10 (kaj 0 anstataŭ 11). Tio signifas ke oni multiplikas la 9 unuajn ciferojn de la ISBN, per sekvenco de 10 ĝis 2 kaj ke oni dividas la sumon per 11. La reston de la divido oni subtrahas de 11 kaj jen la kontrolcifero.

Ni prenu kiel ekzemplon la ISBN 0-415-28807-? de la libro de Robert Phillipson "Ĉu nur-angla Eŭropo?" redaktita en la angla.

sumo = 0×10 + 4×9 + 1×8 + 5×7 + 2×6 + 8×5 + 8×4 + 0×3 + 7×2
  =    0 +  36 +   8 +  35 +  12 +   40 +  32 +   0 +  14
  = 177
177 / 11 = 16 restas 1

11 - 1 = 10

Tiel la kontrolcifero estas "X" kaj la tuta ISBN 0-415-28807-X

Kontrolcifero en la nova sistemo ISBN-13 
La lasta cifero dekstre estas kontrolcifero, kiu estas kalkulita per multipliko de la 12 ciferoj de la ISBN, maldekstre-dekstren per alternative 1 kaj 3. Poste oni dividas la rezulton per 10 (modulo 10) kaj subtrahas la reston el 10 por obteni la kontrolciferon. Se la resto de la divido estas 10, oni anstataŭas ĝin per 0.
Ekzemple, la kontrocifero (ISBN-13) de la sama libro, 978-9209-17084-? kalkuliĝas ĉi-tiele:

s = 9×1 + 7×3 + 8×1 + 9×3 + 2×1 + 0×3 + 9×1 + 1×3 + 7×1 + 0×3 + 8×1 + 4×3
  =   9 +  21 +   8 +   27 +   2 +   0 +   9 +  3 +   7 +  0 +   8 +  12
  = 106
106 / 10 = 10 restas 6

10 – 6 = 4

Tiel la kontrolcifero estas 4 kaj la tuta ISBN-13 estas ISBN 978-92-0-917084-4

Administro 
Centre kunordigas la disdonon de ISBN la Internacia ISBN-agentejo. La eldonejoj petas la donon de ISBN ĉe ilia respektiva ŝtata ISBN-agentejo.

Vidu ankaŭ 
 ISNI

Eksteraj ligiloj 

 http://www.isbn-international.org/en/identifiers/allidentifiers.html  

 Internacia ISBN-Agentejo 
 Manlibro per Uzantoj  (angle, france kaj hispane)
 Inspektado de ISBN  (esperante) - TTT-ejo por kontroli ISBN kaj trovi la korektan ISBN baze de malĝusta enigita ISBN.

Libroj
Identigiloj
Mallongigoj
Imperiumo

Historio > Romio > Imperiumo < Romia juro < Juro

Imperiumo (latine, imperium "ordonpovo") estis la potenco koncedita de romia ŝtato al armeestroj.

Romia Respubliko 
Leĝo de Romia Senato koncedis imperiumon al diktatoro, konsulo aŭ pretoro. Per imperiumo, armeestro rajtis:
 voki popolon en armeon.
 organizi kaj regi tiun armeon
 aresti civitanojn. Dum milito, imperiumanto decidis je vivo kaj morto, kion simbolis la fasces.
 fari traktatojn.

La imperiumo ne efikis interne de la kerno de Romo.

Romia imperio 
Julio Cezaro akiradis potencojn kaj titolojn. Li estis nomumita en -47 dumviva imperiumisto kaj, en -44, dumviva diktatoro. Tiel li finis la distribuecon de potenco en la romia ŝtato.

Laŭ romia tradicio, reĝoj estis la fremdaj regnestroj aŭ la fiaj tiranoj de romia monarĥio. Oni rumoris, ke, en la tago de lia morto, Cezaro estis nomumota reĝo (rex) de la Senato. Tamen, la komploto, kiu murdis lin, baris tiun eblon.

La posteuloj de Cezaro ne uzis la titolon "reĝo" sed ankaŭ prenis al si la ĉefajn titolojn kaj postenojn. La romia imperiestro estis samtempe la ĉefa imperiumisto (imperator), la ĉefa religiestro (Pontifex Maximus), la ĉefa senatano (princeps senatus), ĉefa juĝisto kaj ĉefa cenzoro. Tiel la titolo imperator ŝanĝis signifon de "generalo" al "imperiestro", kaj imperium eksignifis imperio

Vidu ankaŭ: diktaturo, Rubikono

Eksteraj ligiloj 
 http://www.reichtum-und-religion.de/konkurs 

Filozofia terminologio
Filozofiaj konceptoj
Libertarianismaj vidpunktoj pri mortpuno

La plejmulto da libertarianoj opinias ke mortpuno
estas ekstrema streĉado de ŝtato povo kaj estas malmulte utila en libera
socio, dum ĝi estas tre utila por tiranoj.  Iuj libertarianoj opinias ke
punado estas pravigebla kiel malinklinigilo por aparte abomenaj krimoj kaj
danĝeraj individuoj devus esti daŭre malkapabligitaj.

Multaj libertarianoj, inkluzive de la plejmulto da
anarki-kapitalistoj, opinias ke puna justico ĝenerale
ne devus ekzisti, sed nur venĝa justico.  Laŭ ili, la
mortpuno ne devus ekzisti, same kiel neniuj punoj devus ekzisti, sed nur
venĝoj.

Kontraŭe, libertarianoj kredas je la rajto kaj kelkfoja neceso por sin turni
al perforto por policaj celoj; laŭ ili, se oni ne povas alimaniero haltigi la
kriminalan konduton de senrezerva krimulo, tiam li pravigeble estus
mortigata.

Ĉiuokaze, laŭ anarki-kapitalistoj, juĝistoj, policanoj kaj aliaj
leĝodevigistoj devus esti tiel respondecaj kiel iuj ajn civitanoj, kun neniu
provolegio aŭ aparta rajto aŭ excepto.  Ĉi tiu evitigos misuzadon de
perforto ĝenerale, kaj de mortiga perforto specife.

Socio
Punoj
Paska Ribelo

En la historio de Irlando, la Paska Ribelo estis respublikismeca revolucio-provo, kiu komenciĝis je Paska Lundo, ekde la 24-an ĝis la 29-an de aprilo 1916. La ribelon inspiris la Irlanda Respublikisma Frataro (angle la Irish Republican Brotherhood, aŭ IRB), kaj ĝi estis nesukcesa kloplodo faligi britan regadon en Irlando. Ĝin estris Pádraig Pearse kaj James Connolly de la partio Sinn Féin.

La Germana Imperio, batalanta kontraŭ Britio en la Unua mondmilito, sendis armilojn al IRB sed ilin kaptis britaj aŭtoritatuloj antaŭ la ribelo.

Spite al tio la ribelo progresis. Je la lunda mateno post la Paskotago de la jaro 1916, ĉirkaŭ 1,500 volontaj soldatoj (membroj de la organizoj Irish Volunteers (Irlandaj Volontuloj) kaj Irish Citizens' Army (Armeo de Irlandaj Civitanoj) kaptis la grandegan dublinan General Post Office (la ĝeneralan postejon), kaj aliajn konstruaĵojn dublinajn. La ribeluloj daŭris milojn da britaj soldatoj, kiuj sendiĝis por venki ilin, sed ene de kvin tagoj la ribelo pistiĝis. Multaj mortis: 220 civiluloj, 64 ribeluloj kaj 134 britaj soldatoj.

Pearse, Connolly kaj ĉirkaŭ dek aliaj ribelestroj poste ekzekutiĝis en la Prizono Kilmainham. Tre malmulte da la aliaj (inkluzive de Éamon De Valera, estonta irlanda prezidento) saviĝis danke al usona publikopinio. La ceterularo enprizoniĝis.

Ĝis la ekzekutoj, la ĝenerala publiko kontraŭis la ribelulojn, sed la readaj mortoj de la ribelestroj kaŭzis kontraŭecon irlandnacian al brita regado. Pro tio, la Paska Ribelo kelkfoje nomiĝas "la sukcesa malsukceso". Efektive ĝi estis la unua epizodo de la Irlanda Milito de Sendependo.

Vidu ankaŭ 
 Irlanda politiko
 Michael Collins (politikisto)
 Sinn Féin
 Éamon De Valera
 James Connolly
 Joseph Mary Plunkett

1916 en Irlando
Ribeloj en la 20-a jarcento
Konfliktoj en 1916
Montara sistemo

Montara sistemo estas grupo de montoĉenoj kun simileco en formo, strukturo kaj vicigo kiu ekestiĝis de la sama afero, kutime orogenezo. Montara sistemoj estas formita de vario de geologiaj procezoj, sed plej multaj el la signifaj sur la Tero estas la rezulto de platotektoniko. Montara sistemoj estas ankaŭ trovita sur multaj planedaj amasaj objektoj en Sunsistemo kaj estas probable ĉefaĵo de plej tereca planedo.

Listo de Montaraj sistemoj

Vidu ankaŭ 
 Montgrimpo
 Montaro
 Monto
 Kresto (monto)

Referencoj 

Montaroj
Eugene Victor Debs

Eugene Victor DEBS (naskiĝis la , mortis la ) estis usona laborista kaj politika gvidanto kaj socialisma politikisto. 5-foje li kandidatiĝis por la Socialista Partio de Ameriko en balotado por la posteno de prezidento de Usono: en 1904, 1908, 1912 kaj 1920 li kunkonkuris pri la prezidanta elekto, kaj kvankam li neniam venkis, liaj prezidantaj kampanjoj estis forta varbado por la partio: la prezidanto de Usono fine en 1904 iĝis Theodore Roosevelt, en 1908 William Howard Taft, en 1912 Woodrow Wilson kaj en 1920 Warren G. Harding.

Debs naskiĝis en Terre Haute, Indianao. Li fariĝis eminenta gvidanto en la laborista movado. Tio komenciĝis en 1875 en la Frataro de Lokomotivaj Hejtistoj (angle: Brotherhood of Locomotive Firemen).

En 1893 li organizis la unuan industrian sindikaton en Usono, la Usona Fervoja Sindikato (angle: American Railway Union).

Oni malliberiigis lin en 1894 pro bojkoto de la entrepreno Pullman. 

En 1900, 1904, 1912 kaj 1920 (la lasta dum li estis enkarcerigita) li kandidatiĝis por la posteno de usona prezidento. En la balotado en 1920 li gajnis 913 664 voĉdonojn – la plej granda kvanto iam ajn por kandidato de la Socialista Partio.

Kadre de tio elstarigendas, ke la partio fervore opoziciis kontraŭ usona partopreno en la unua mondmilito - tio, kvankam bonvenigita de multaj, ankaŭ kaŭzis oficialan subpremon kaj fortan persekutadon. En 1918 Eugene Victor Debs faris publikan paroladon en Canton, Ohio kontraŭ la unua mondmilito kaj li estis arestita. Oni kondamnis lin al 10 jaroj da karcero aj li perdis voĉdonrajtojn por la tuta vivo. La  Prezidento Warren G. Harding liberigis lin.

Li ankaŭ estis gvidanto de la Industriaj Laboristoj de la Mondo (angle: Industrial Workers of the World - IWW) dum tiu periodo.

En 1926, li mortis en Ilinojso.  

 

Usonaj politikistoj
Usonaj sindikatistoj
usonaj socialistoj
Kronadjuveloj

Kronadjuveloj estas juveloj, kiuj apartenas al la suvereno kaj pasas al la venonta suvereno kaj simbolas la rajton regi.
Ili kutime inkludas unu aŭ pli kronojn, sceptrojn, globojn, glavojn kaj ringojn.

 La kronjuveloj de Anglio estas tenataj en la Turo de Londono, tiuj de Skotlando estas tenataj en la kastelo de Edinburgo. Ili estas popularaj turist-allogaĵoj.
 La Imperia Insignaro, la kronjuveloj de la Sankta Romia Imperio, estas en la Imperia Trezorejo en Vieno, Aŭstrio.
 La kronjuveloj de Danio vidiĝas ĉe la kastelo Rosenborg en Kopenhago.
 La restaĵoj de la kronjuveloj de Francio elmontriĝas en la Louvre en Parizo.
 La kronjuveloj de Hungario troviĝas en la parlamentejo en Budapeŝto.
 La ĉeĥaj kronadjuveloj restas en la Praga burgo.
 La kronjuveloj de Etiopio estas en Aksumo.
 La japanaj kronjuveloj estas, laŭ tradicio, simbolaj donacoj de Amaterasu.

 
Juveloj
Simboloj
Oraĵistaj memorindaĵoj
Os (Hordaland)

Os [us] estas komunumo kaj urbeto en Midthordland, Hordaland en Norvegio. Fine de  en la komunumo vivis .

 Areo: 133 kv.km
 Administra centro: Os
 Himno: Os-songen
 Loka gazeto: Os & Fusa-posten

Geografio 
Krom la ĉefa loĝloko Os, la komunumo konsistas el multaj - parte tre malgrandaj - loĝlokoj, kiuj nomiĝas Askvik, Balland, Berge, Bjoarvik, Bjørnen, Bjånes, Borgen, Bø, Bøsæter, Drange, Døsen, Eide, Ferstad, Forstrønen, Gåssand, Gjemdal, Grindevoll, Halhjem, Hatvik, Hauge, Haugland, Haukeland, Heggland, Heggeland, Hetleflåten, Hjelle, Holen, Hovland (kun Hagavik), Kalvetræ, Klyva, Kuven (kun Flåten), Kvalesund, Lekven, Lepsøy, Lien, Lunde, Lunden, Lysekloster, Lyssand, Lysøen, Lønningdal, Midthus, Midtsæter, Moberg, Mobergslien, Molda, Nordstraumen, Nordstrønen (kun Skorpo), Osøyro, Rød, Røttingen, Røykenes, Salbuvik, Sanden, Sjøbøen, Skjeie, Skogen, Sperrevik (kun Leirvåg), Storum, Sundøy, Sælen, Særvoll, Særvollsvik, Søfteland, Sørstraumen, Sørstrønen, Søvik, Tuen, Tveit, Tømmernes, Tøsdal, Ulven, Valle, Økland, Øvredal, Øvreeide kaj Åsen.

Rilatoj al Esperanto 
En Os loĝas interalie la esperantista parto Jelena (alinome Suneto, el Ĉuvaŝio) kaj Ulf Lunde kun filo; Ulf, aktiva membro kaj foje estrarano de la Norvega Esperantista Ligo, aktivas en Vikipedio je la nomo verdlanco.

Eksteraj ligiloj 
 retejo de la komunumo Os  
 retejo Midtsiden

Komunumoj de Hordaland
Urboj de Norvegio
Sociala Demokrata kaj Laborista Partio

La Socialdemokrata kaj Laborista Partio (SDLP,  Social Democratic and Labour Party) estas nord-irlanda socialdemokratia naciisma politika partio, kiu fondiĝis en 1970. Ĝi baze celas je irlanda unuiĝo, sed ankaŭ malproksimiĝemas al perforta aŭ terura taktiko, kaj elektas uzi laŭkonstitucian, pacigeman rolon.

SDLP, fondita de John Hume, estis respondeca pri la ekigo de la Novirlanda Forumo en 1983. Ĝi ankaŭ respondecis pri la komenco de intertraktoj kun la estro de Sinn Féin, Gerry Adams, kiu sufloris kolektivan britan kaj irlandan pac-procedon, kaj nord-irlandan pafĉeson. Tri SDLP-anoj gajnis enirpermesojn al la brita parlamento en la ĝenerala elekto de 1997.

SDLP estas la oficiala socialdemokratia partio en Nord-Irlando, nek la Brita Laborista Partio nek la Irlanda Laborista Partio parteprenas en voĉdonadoj tie.

Politikaj partioj de Nord-Irlando
Politikaj partioj de Britio
Politikaj partioj de Irlando
Politikaj partioj fonditaj en 1970
Listo de biografioj - Q

Maggie Q
 Will Quadflieg
 Dennis Quaid
 Helmut Qualtinger
 Salvatore Quasimodo
 Raymond Queneau
 Anthony Quinn
 Jocelyn Quivrin

Biografiaj listoj
Listo de biografioj - Y

Jack Butler Yeats
 William Butler Yeats
 Marguerite Yourcenar

Biografiaj listoj
Wilson Carlile

Wilson CARLILE (naskiĝis 1847– mortis 1942) estis brito kiu  fondis  la Eklezian Armeon (angle: Church Army)  - organizaĵo pri sociaj kaj religiaj aferoj kaj parto de la anglikana eklezio.

Carlile naskiĝis en Brixton en suda Londono kaj pasigis siajn fruajn jarojn en komercaj aferoj.  En 1880 li iĝis pastro de la anglikana eklezio. Du jaroj poste en 1882 li fondis la Eklezian Armeon.

Lia ĉefa intereso estis helpi malriĉulojn kaj krimulojn.  Tial li laboris en la kvartalaĉoj de la urbegoj.

Li tuj ricevis helpon de multaj volontuloj kiujn li instruis pri sia laboro. Ĉi tiuj helpantoj estas konataj hodiaŭ kiel kapitanoj kaj fratinoj.  Anoj portas grizan uniformon.

La movado disvastiĝis al ĉiuj urbegoj de Anglio.   En 1926 Carlile vojaĝis al Usono por fondi la Eklezian Armeon tie. Nuntempe la organizaĵo troviĝas en diversaj landoj ekz, Kanado, Aŭstralio, Novzelando, Danio, Kenjo, Jamajko.

Carlile, Wilson
Carlile, Wilson
Brixton

Geografio > Eŭropo > Britio > Londono > Brixton
Brixton estas kvartalo en suda Londono. Ĝi estas konata kiel kvartalo kun multe da enmigrintoj – la unuaj enmigrintoj venis de Jamajko kaj aliaj landoj en la Kariba Maro kaj forta kariba influo restas, sed nuntempe la kvartalo estas hejmo por enmigrintoj el diversaj landoj.

La 18-an de aprilo 1981 okazis serioza tumulto (angle: Brixton Riots) kaj grandaj bataloj inter la polico kaj enloĝantoj.

Poste la registaro starigis oficialan esploron pri la afero sub la gvidadado de la juĝisto Lordo Scarman.

La raporto forte influis la labormetodojn de la polico en Londono kaj aliaj urbegoj.

Esperanto en Brixton 
Tie naskiĝis kaj movadis Herbert Moy Thomas.

Kvartaloj de Londono
Saša Pilipović

Saša PILIPOVIĆ (naskita en 1963) estas profesia aktoro el Kragujevac, Serbio, fondinto de scenejo Shelter ĉe la teatro "Joakim Vujić" en Kragujevac.

Kariero
Li estis membro de SEK en Zagrebo kaj kun la sama teatra trupo ludis en 1987. Ĉe IJK-Krakovo la teatraĵon de Karel Čapek Insektoj. Ekde la jaro 1987 ĝis 1991 li laboris kiel anoncisto de Esperanto-elsendoj de Radio Zagrebo, Kroatio, kie li tiam vivis. Li partoprenis multajn TEJO-kongresojn kaj la UKon en Kubo, ludante kun Vida Jerman. Poste li ludis kun jagodina gimnazia teatra trupo la teatraĵon Rekviemo por la perdintoj de Vladimir Krstić dum la UK en Montpeliero, kaj li sukcesplene partoprenis la UK-on en Zagrebo, ludante kun sia kolego Milić Jovanović la komedion Malfermilo. Li ludis ankaŭ la komedion Amo per proverboj kun Vida Jerman en la Fortaleza UK en Brazilo, kaj Kabaredo kun Sanja Matejić en Gotenburga UK. Li prezentis kun Shelter Sceno Kiel mortigi sian edzinon de Antonio Amurri en esperanto-traduko de Tereza Kapista en la 90-a Universala Kongreso de Esperanto en Vilno, Litovio.

Verda Banano

Verda Banano estas teatra duopo kiu prezentas kabaredajn skeĉojn pri esperantistoj. Saša Pilipović kun Georgo Handzlik prezentas originalajn kaj tradukitajn komediojn sur esperantaj scenejoj vekinte ridon en dekoj da landoj.  Ili ekzemple prezentis sian kabaredon dum la 80a Hispana Esperanto-Kongreso en 2022, la 74-a IFEF-kongreso en Antverpeno kaj la 100-a Germana Kongreso en Braunschweig en 2023

Referencoj

Literaturo
 Kion diri post 33 jaroj, ludante sur Esperanta scenejo? Nur ke mi estas tre feliĉa, Intervjuo kun Saša Pilipović, Esperanto, 1344(3) Marto 2020, pp. 60–61.

Eksteraj ligiloj 
 Paĝo pri  (teatraĵo laŭ l'Ouvre-boîte de Victor Lanoux)
 Prezento de ''Amo per proverboj  en la paĝo pri la 87-a UK 2002 en Fortalezo, Brazilo

Esperanto-aktoroj
Serbaj esperantistoj
Os-songen

Song til Os ("Kanto al Os"), ankaŭ konata kiel Os-songen ("Os-kanto")
estas la himno de Os.

Teksto: Nils TVEIT
Melodio: Henrik LYSSAND

Norvega muziko
Otto Lilienthal

Otto LILIENTHAL  (naskiĝis la 23-an de majo 1848, mortis la 10-an de aŭgusto 1896) estis germana inĝeniero kaj entreprenisto.

Lilienthal naskiĝis en Anklam. Jam kiel gimnaziano li forte interesiĝis pri la fizikaj bazoj de la flugado de la birdoj. Ĉefe la cikonioj en lia nordgermana hejmregiono inspiris lin al observoj.

En Berlino li studis mekanikon kaj maŝinkonstruadon, poste li laboris en la industrio. En la jaro 1883 li fondis propran entreprenon. En sia libertempo li daŭrigis siajn flugteknikajn studojn, kaj en la jaro 1889 aperis lia verko Der Vogelflug als Grundlage der Fliegekunst (= La flugo de la birdoj kiel bazo de la flugarto). En ĝi li fiksis la teorion de la flugado per aparatoj pli pezaj ol la aero. Mallonge poste li komencis konstrui tiajn aparatojn. Kune kun sia frato Gustav Lilienthal li regule eksperimentis per siaj flugiloj, komence starante surgrunde, por elprovi la konduton de la flugiloj en la vento. En 1891 li el 5-metra alteco glisflugis 25 metrojn, du jarojn poste li atingis eĉ 250 metrojn. La 9-an de aŭgusto 1896 li spertis aviadilakcidenton, kaj unu tagon poste li mortis de siaj gravaj vundoj.

Otto Lilienthal disvastigis siajn sciojn per prelegoj kaj publikaĵoj, influis multajn aviadistojn, inter ili la fratojn Wright. Li estis konvinkita pacemulo, revanta pri la paca eluzo de sia tekniko.

Flugpioniroj
Germanaj inĝenieroj
Laborista Esperanto-Asocio

Laboristaj Esperanto-Asocioj estas asocioj, kiuj propagandas Esperanton en laborista medio.

Post la fondiĝo de SAT kelkaj el tiuj asocioj akceptis kunlaboron kun ĝi, fiksita en la kadro de la Gotenburga Konvencio, akceptita ĉe la 8-a SAT Kongreso en 1928.

Nunaj LEAoj ligitaj al SAT 
Ili funkcias laŭ la Gotenburga konvencio kaj celas:
 informi pri Esperanto kaj instrui la lingvon en progresemaj medioj
 varbi tiujn progresemulojn al SAT
Sennacieca Asocio Tutmonda en Britio (SATEB)  
 Libera Esperanto-Asocio por germanlingvaj regionoj (LEA/G) libera esperanto-asocio
 SAT en Hispanio (SATeH)
 SAT-Amikaro
 Sveda Laborista Esperanto-Asocio (SLEA)
 Popola Rusia Esperanto-Movado
 Itala Laborista Esperanto-Asocio (iLEA)

Amikaj asocioj de SAT 
 Progresema Esperanto-Forumo (nederlandlingva regiono)

Historiaj LEAoj 
 Bulgara Laborista Esperanto Asocio
 Fédération Espérantiste Ouvrière
 Federacio de Laboristaj Esperantistoj (aktiva inter 1911 kaj 1994 en Nederlandlingvio)
 Sovetrespublikara Esperantista Unio (aktiva de 1921 ĝis la stalinisma "Granda purigo" fine de la 1930-aj jaroj)
 Aŭstria Socialista Ligo Esperantista (ASLE)

Eksteraj ligiloj 
 Gotenburga konvencio

Sennacieca Asocio Tutmonda
Laborista Esperanto-movado
Teatro Joakim Vujić

La Teatro "Joakim Vujić"(serbe: Театар Јоаким Вујић) de Kragujevac estas la plej malnova teatro en Serbio. La fondo de la Princa Serba Teatro de Joakim Vujić malfermis la vojon al konstanta teatra vivo, pliriĉigita per pluraj postaj amatoraj kaj profesiaj trupoj, kiuj, dum tuta jarcento kaj duono, daŭre varmigis la korojn de la loĝantoj de Kragujevac. La teatro "Joakim Vujić" estas fondita en 1835, kaj en ĝi komencis sian artistan karieron multaj konataj aktoroj.

En sia nova historio la Teatro surscenigis proksimume cent verkojn de jugoslaviaj kaj de alilandaj aŭtoroj, tiel akirante rimarkindajn artajn sukcesojn.

Kadre de tiu konata teatro, meze de aprilo 1999, ekvivis la scenejo Schelter, sur kiu aktivas kaj esploras precipe junaj kreantoj. Unu el la unuaj projektoj de tiu scenejo estas la prezentaĵo Malfermilo kun Saša Pilipović laŭ la teksto de la franca verkisto Victor Lanoux.

Eksteraj ligiloj 
Paĝo pri prezentita en la Knjaževsko-srpski teatar 
Paĝo pri Malfermilo (teatraĵo de Victor Lanoux prezentita en la Teatro "Joakim Vujić )

Teatro
Minarkiismo

Minarkiismo aŭ minarĥiismo, iam mallerte nomita minimuma ŝtatismo, estas vidpunkto kiu asertas ke la registaro devus esti tiom malgranda kiom eblas. Subtenantoj asertas ke ĝi kontinuas la tradicion de klasika liberalismo en ĝia originala formo.

Radikaj minarkiistoj kutime konsentas ke la registaro devus esti limigita al ĝiaj "minimumaj" aŭ "noktgardistaj" ŝtataj funkcioj (kortumoj, polico, karceroj, armeoj).  Iuj aliaj minarkiistoj inkluzivigas en la rolon de la registaro administradon de esenca komuna infrastrukturo (vojoj, mono); iuj (kaj tiuj estas iam riproĉataj pri glitiga deklivo, inkluzivas ja multe da esenca infrastrukturo (lernejoj, hospitaloj, sociala sekureco). Fakte, ĉi tiuj minarkiistoj ofte akceptas (laŭ konservativa anstataŭ principa maniero) kiel validajn iujn el la nunaj povoj de la registaro kaj opinias, ke estas pli urĝe haltigi la ekspansion ol malpliigi ĝiajn povojn al iu difinita amolekso. Minarkiistoj ĝenerale kontraŭstaras registarajn programojn, kiuj redistribuas riĉon aŭ subvencias certajn partojn de la ekonomio.

Minarkiistoj kutime pravigas ilian vidpunkton de la ŝtato pere de fundamentaj principoj anstataŭ ol argumentoj rilate al pragmataj rezultoj.  Ekzemple, en lia libro Anarchy, State and Utopia (Anarkio, Ŝtato kaj Utopio), Robert Nozick difinas la rolon de minimuma ŝtato jene:

"Niaj ĉefaj konkludoj pri la ŝtato estas ke minimuma ŝtato, limiĝita al la malvastaj funkcioj de protektado kontraŭ perforto, ŝtelado, fraŭdo, devigo de kontraktoj, ktp, estas prava; ke ia ajn pli ampleksa ŝtato malobservos la rajtojn de personoj por ne esti devigata fari certajn agojn, kaj estas malprava; kaj ke la minimuma ŝtato estas inspira krom prava.  Du notindaj implicoj estas ke la ŝtato ne rajtas uzi ĝian devigan aparaton por la celo de devigi iom da civitanoj helpi aliajn, aŭ por malpermesi agojn al personoj por iliaj propraj bono aŭ protektado."

Elstaraj minarkiistoj inkluzivas Benjamin Constant, Herbert Spencer, Leonard Read, Ludwig von Mises, Friedrich August von Hayek, James M. Buchanan, Milton Friedman, Ayn Rand, John Hospers kaj Robert Nozick.

Vidu ankaŭ 
 Liberalismo
 Libertarianismo
 Klasika liberalismo
 Kapitalismo.
 La version de radikala minarkiista kapitalismo
 Anarki-Kapitalismo
 Free State Project
 Liberland

Libertarianismo
Politikaj teorioj
Henry Hazlitt

Henry HAZLITT estis libertariano filozofo, ekonomikisto kaj and ĵurnalisto.

Li estas bone konata por lia libro Economics in one lesson (Ekonomiko en unu leciono), sed li verkis ankaŭ aliajn librojn, inter kiuj estas grava verko pri etiko, The Foundations of Morality (La Fundamentoj de Moralo).

Eksteraj ligiloj 

 http://jim.com/econ/contents.html 
 http://www.mises.org/hazlitt/hazlittbib.asp  

 La Fonduso Henry Hazlitt eldonas iujn el liaj tekstoj (angle).
Vilfredo Pareto

Vilfredo PARETO (naskiĝis la  en Parizo, mortis la  en Céligny) estis itala ekonomikisto, inĝeniero kaj sociologo.

Li kontribuis kelkajn gravajn ideojn al la ekonomiko, precipe en la studado pri distribuo de enspezo kaj la analizo de la elektoj de individuoj. Li enkondukis la koncepton de Pareto efikeco kaj helpis evoluigi la kampon de mikroekonomiko per ideoj kiel kurboj de indiferenteco.

Li estas bone konata por la observo, ke 20 procentoj el la popolo posedis 80 procentojn de la posedaĵoj en Italio, malfrue ĝeneraligita (de Joseph Juran kaj aliaj) kiel la principo de Pareto, kaj plue ĝeneraligita al la koncepto de distribuo de Pareto.

La indekso de Pareto estas mezuro de la malegaleco de distribuo de enspezoj.

Vidu ankaŭ
 Alfred Marshall

Italaj ekonomikistoj
Italaj inĝenieroj
Italaj sociologoj
Naskiĝintoj la 15-an de julio
Mortintoj la 19-an de aŭgusto
Murray Rothbard

Murray Newton ROTHBARD (1926-1995) estis usona ekonomikisto kiu apartena al la Aŭstria skolo de ekonomiko. Inter aliaj aferoj, li renovigis anarki-kapitalismon.

Rothbard estis ne nur ekonomika teoriisto, sed historiisto pri ekonomiko de konsiderinda graveco. Li estas unu el la malmultaj verkistoj de ekonomiko kiu studis kaj prezentis la ekonomikajn skolojn antaŭ ol Adam Smith, ekzemple la skolastikuloj kaj la fiziokratoj.

Lia verkoj inkluzivas Man, Economy and the State (La Homo, Ekonomio kaj la Ŝtato), Power and Market (Povo kaj Merkato), America's Great Depression (La Granda Deprimo de Usono).

Usonaj ekonomikistoj
Anarki-kapitalismo
Torina Nova Trupo

Torina Nova Trupo estas junulara amatora ensemblo de Esperanto-teatro, kiu sub nova nomo daŭrigas la aktivecon de Fia koincido ekde 1999.

En 2003 Torina Nova Trupo konsistas el Alberto Capella, trupestro, Simone Barbero Simona Benincasa, Daniela Capoccia, Fabio Cialini, Sonia Tavarone. Sub la reĝisorado de Jordan Todorov ĝi prezentis la originale verkitan dramon La familio de Anto Speri, de Giorgio Silfer.

Esperanto-teatro
Libertarianismaj vidpunktoj pri naturaj rimedoj

Diskuto inter libertarianoj pri naturaj rimedoj, precipe bienaĵo.

Iuj libertarianoj opinias ke la uzado de naturaj rimedoj de unu persono estas limigo kontraŭ la egalaj rajtoj de laia por uzi naturajn rimedojn.  Je ekstrema okazo, kiam nepretendata bienaĵo estas ne havebla, la ekzisto de absoluta posedrajto pri bienaĵo estas neado de la rajto al vivo ĉar ĉiuj personoj bezonas bienaĵo por vivi.  Ĉi tiuj libertarianoj opinias ke bienuloj estas preskaŭ sama ol la ŝtato.

Aliaj kredas ke ĉiuj rajtoj devenas de absolutaj posedrajtoj kaj ke posedrajtoj devas aplikiĝi al ĉiuj materialaĵoj.  Limigo kontraŭ la rajto por absolute posedi ion tiel fundamenta kiel bienaĵoj estas neakordigebla kun libertarianismo laŭ ili.

Multaj klasikaj liberaluloj (John Locke, Thomas Paine, Thomas Jefferson) rekonis ke absoluta posedo de naturaj rimedoj povas senigi iujn de la libereco, sed evitis la aferon praktike ĉar la abundo de ne jam uzita lando havebla al iliaj socioj.  La ideo ke posedado de bieno estas neakordigebla kun libereco kaj estas simple ago de ŝtata povo estas ankaŭ ofta inter anarkiistoj.

Iuj libertarianoj opinias ke posedrajtoj estas de la rezultoj de ies laboro kun rimedo, kaj neniam de la rimedo sin mem, do vere ekzistas neniu problemo
de maljusta amasigo de rimedoj: se iu alia povas reuzi la "sama" rimedo sen malutili la laboron de la antaŭa "posedanto", tiam ekzistas neniu konflikto, kaj la antaŭa "posedanto" havas neniu rajto (ekzemple, se mi transsendus elektromagnetajn ondojn trans vian bienon de radiodissendo, mi ne konfliktus kun viaj rikoltaĵoj, do vi havus neniun rajton kontraŭ mi.  Kvankam se mi paŝus trans via bieno kaj surtretas viajn rikoltaĵojn, vi havus validan rajton kontraŭ mi.)  Malgraŭ ke naturaj rimedoj ekzistas, tio kio donas valoron al ili estas la laboro de homoj, kaj tiuj kiuj kreas tiun valoron legitime posedas ĝin, kvamkam de la preciza karaktero de libera socio, ili ne posedas la utilecon de tiuj rimedoj kiuj alie helpas ĉiujn.

Eksteraj ligiloj 
 Economic Harmonies ("Ekonomikaj akordoj") de Frederic Bastiat

Ideologioj
Politikaj movadoj
Robert Nozick

Robert NOZICK (16-a de novembro, 1938 - 23-a de januaro, 2002) estis Profesoro Universitato Pellegrino ĉe Universitato Harvard. La klasika verko de Nozick, Anarchy, State and Utopia (Anarkio, Ŝtato kaj Utopio) je 1974 provizas rigoran libertarianisman respondon al A Theory of Justice (Teorio de Justeco) de John Rawls, eldonita antaŭ ol kelkaj jaroj.

Nozick skribis nur malabunde pri politiko post tiu libro, kaj liaj malmultaj aludoj al ĝi montris etan moliĝon de lia vidpunkto. Li koncentrigis pri aliaj kampoj de filozofio ĝis lia morto de stomakkancero je 2002.

Vidu ankuax 
 Libertarianismo
 Minarkiismo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.juliansanchez.com/nozick.html  
 http://news.harvard.edu/gazette/2002/01.17/99-nozick.html 
 http://www.missouri.edu/~philrnj/nozick.html  
 http://www.warwick.ac.uk/staff/S.L.Hurley/papers/antnpdd.pdf  

Usonaj filozofoj
Spiralo de perforto

Spiralo de perforto aŭ ciklo de ago-reago okazas kiam al perforta ago, la atakito respondas per pli granda perforto. La ekatakanto tiam defendas sin per eĉ pli da perforto.

Laŭ teorio de gerilo kaj revolucio, malgranda grupo povas okazigi revolucion per atakoj al potenculoj. Tiuj respondos sendistinge maljuste. Tio igos neŭtralintojn ekani la revolucion. Kontraŭ pli da revolucianoj, potenculoj agos pli kruele. Tiel ĝis tutsocia milito. Laŭ slogano, "ju pli malbone, des pli bone".

Tiu teorio ne pravas se la potenculoj kapablas limi sian respondon laŭ justo aŭ nur kontraŭ ekatakantojn. Tiam, la revolucianoj povas ne agnoski la realon kaj stagni en senelira perforto. Perforto estas la nura celo de la grupo.

Pacismaj revolucianoj uzas alian strategion. Al perforto, ili respondas neperforte, ahimse. Tiel akra kontraŭbatalo pravigas la revolucion kaj eĉ malfortigas kaj dubigas la potenculojn.

Vidu ankaŭ Mao Zedong, avangardismo, Lenino, Malvarma milito, atenco.

Perforto
Spiraloj
Lesjöfors

Lesjöfors [leŝeFOŜ/leĥeFOŜ], en esperanto Leŝefoŝo, estas urbeto en okcidenta Svedio, en la regiono Värmland. La plej proksima urbeto estas Filipstad. 

La loko estas konata en Svedio dank´al Glitpilkado.

Esperanto-domo en Lesjöfors 
La junulara Esperanto-gastigejo (svedlingve Esperanto-Gården) en Lesjöfors estas foje la okazejo de Esperantaj renkontiĝoj, inter aliaj la E@I-seminario de 2002 kaj la Internacia Junulara Kongreso de 2003. En la jaro 2011 tie okazis REF, la familia renkontiĝo.

En la kelo de Esperanto-domo troviĝas sufiĉe granda kolekto de libroj kaj periodaĵoj ĉefe en Esperanto, sed ankaŭ en aliaj planlingvoj.

Eksteraj ligiloj 
 Muzeo de Lesjöfors
 Esperanto-Gastejo en Lesjöfors

Referencoj 

Urboj de Svedio
Vermlando
IJK 2003

La 59-a Internacia Junulara Kongreso okazis ekde la 19-a ĝis la 26-a de julio 2003 en Lesjöfors (Svedio) en la junulara gastejo Esperanto-domo (svedlingve Esperanto-Gården). Ĝi lastminute translokiĝis al Svedio, ĉar la litovaj junuloj decidis ke ili ne povis organizi la IJK-n. La LKK sub la gvidado de David-Emil Wickström (Norvegio/Usono) estis internacia kun aktivuloj el Svedio, Rusio, Germanio kaj Norvegio. Per decido de la TEJO-komitato je la 25-a de julio E@I fariĝis faka sekcio de TEJO.

Dum Internacia Vespero de la 59-a IJK spontanee fondiĝis muzikgrupo La Perdita Generacio.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 IJK 2003 en la TEJO-vikio

59-a IJK
Esperanto-renkontiĝoj en Svedio
2003 en Svedio
Llewelyn Rockwell

Llewelyn ROCKWELL estas ekonomikisto de la Aŭstria skolo, kiu nun estas la estro de Instituto Ludwig von Mises (honore je Ludwig von Mises).

Li estas intimulo de Murray Rothbard.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.lewrockwell.com/rockwell/speech-antiwar.html  
 http://www.frontpagemag.com/Articles/ReadArticle.asp?ID=19727 
 Instituto Ludwig von Mises 
 LewRockwell.com 

Ekonomio
EBLOGO

EBLOGO (Esperantista Blindula Ligo en Germanio) estas ligo de vide difektitaj kaj blindaj Esperantistoj en la Esperanto-Blindulligo de Germanio, 

La celo estas disvastigi kaj daŭrigi la internacian lingvon Esperanto inter blindaj kaj vide difektitaj homoj de ĉiuj aĝoj kaj sociaj tavoloj pere de la planado kaj promocio de Esperanto, eventoj, informoj, konsilo kaj la provizo de Esperanto-instruado kaj vortaroj, revuoj kaj legado de materialo.

Estas la nacia branĉo de tiutempa internacia Esperanto-movado inter blinduloj kaj unu el pluraj antaŭaĵoj de la 1950 fondita asocio Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE) Ĝi eldonis la gazeton La Blinda Esperantisto.

Historio 
La unua prezidanto komence de la 20-a jarcento estis Adolf Selten en Breslau. 

Detaloj en la "Historio de la Esperanto-Movado Inter la Blinduloj" de Joseph Kreitz en tri brajlaj volumo (Barcelona, 1972) rete atingebla.

Pioniroj estis  Hans Breitenbach (1924-1980) kaj  Fritz Karow (1913-1987)

La 65-a Kongreso okazis 1999 en Berlin kun la UK.

Kontakto 
https://www.esperanto.de/eo/eblogo-eo

Revuo “Esperanta Ligilo” rete

Vidu ankaŭ 
 Esperantistaj blinduloj
 Historio de Esperanto en Germanio
 Historio de Esperanto en Breslau

Blindulaj Esperanto-asocioj
Adolf Ebner

Adolf EBNER (nask. la  en Kenigsbergo (Königsberg) ) estis germana kuracisto pri kirurgio kaj ginekologio kaj esperantisto.

Ebner fariĝis esperantisto en 1897 per okaza legado de verketo de Trompeter pri Esperanto. Li fondis grupon en Kenigsbergo. En 1905 li estis nomumita de Zamenhof membro de la unua (ĝis 1906 ankoraŭ provizora) Lingva Komitato (LK).

Referencoj 

Germanaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Edelmann-Banendregt

EdE-E

Edelmann-Banendregt (A. H. de Ruyter) estas en Amsterdam librejo, instalinta E-fakon, ĉiam plivastiĝantan.

Esperanto-movado
Christian Ringstrup Ege

Christian Ringstrup EGE estis dana esperantisto, policestro en Hobro. Naskiĝis en la 16-a de aprilo 1886. Membro de la ĉefestraro de la dana pacfederacio. Vigle laboris por internacia infaninterŝango, partoprenis en packongresoj en Londono, Genčve kaj Budapeŝto, en kiuj li konvinkiĝis pri internacia helplingvo. Fondis en 1932 klubojn en Hobro kaj Andrup, gvidante multajn kursojn. Vigle kaj tre efike laboras por Esperanto en ĉiuj pacifistaj grupoj.

Ege
Ege, Christian Ringstrup
Leopold Einstein

Leopold EINSTEIN  (origine nomita Löb Einstein, naskiĝis la 28-an de novembro 1833 en Roth; mortis la  en Nürnberg) estis juda religia instruisto, komercisto kaj verkisto. Li estis unu el la unuaj pioniroj de Esperanto.

Li estis la unua prezidanto de la "Nürnberger Weltspracheverein" fondita la  kiel centro de la volapukisma movado kaj restis prezidanto ĝis sia rezigno pro malbona sano la . Li mem fariĝis fervora volapukisto, kaj propagandis tiun lingvon per ĉirkaŭ 200 germanlingvaj artikoloj. Li publikigis en 1885 traktaĵon germanlingvan: Al la historio de la mondlingvaj provoj de Leibniz ĝis la nuntempo.

Ricevinte okaze en 1888 la Unuan Libron de Zamenhof, li tuj konvertiĝis al Esperanto kaj koresponde enketis al Zamenhof pri ties identeco kaj profesio. Li komencis energian laboron por Esperanto malgraŭ la atakoj de siaj iamaj volapukistaj amikoj. Liaj broŝuroj germanlingvaj kreis la fundamenton por la movado en Germana Regno ĝuste en la momento, kiam en la Rusia Imperio pro politikaj kaŭzoj ĝi estis preskaŭ sufokiĝanta. Sub lia influo la "Nürnberger Weltspracheverein" transiris en decembro de 1888 al Esperanto. Einstein verkis la unuan veran lernolibron pri Esperanto. En ĝi li prezentis la interrilatajn pronomojn kaj adverbojn en tabelo, supozeble la unua tia prezento (vidu: tabelvortoj), sed li ankaŭ enkondukis ŝanĝojn al plurdek radikoj.

Post lia morto L. L. Zamenhof skribis pri li, ke lia nomo devas esti enskribata per oraj literoj en la historio de Esperanto. Tamen poste, dum la reformperiodo de 1894, Zamenhof plendis, ke la movado por reformoj komenciĝis kiam la membroj de la klubo en Nürnberg kun sia prezidanto Einstein "forlasinte Volapükon fariĝis esperantistoj, kondiĉe ke en Esperanto estos faritaj necesaj (laŭ ilia opinio) reformoj".

Verkoj 
 La lingvo internacia als beste Lösung des internationalen Weltspracheproblems: Vorwort, Grammatik und Styl nebst Stammwörter-Verzeichniß nach dem Entwurf des Pseudonymen Dr. Esperanto / zum ersten Male methodisch geordnet und ausgearbeitet von Leopold Einstein. - Nürnberg: Verl. von J. A. Stein's Buch- & Kunsthandlung, 1888. - 78 p.

Publikigaĵoj 
 Ludwig Zamenhof: Leopoldo Einstein. En: La Esperantisto Nr. 10, 1890.
 Lajos Kökény kaj Vilmos Bleier: Enciklopedio de Esperanto. Represo de la 1a eldono. Hungara Esperanto-Asocio, Budapeŝto 1979, p. 116–117.
 Reinhard Haupenthal: Volapük-Bibliographie. Hildesheim, Zürich, New York, 1982, p. 18–19.
 Halina Gorecka kaj Alexander Korĵenkov: Leopold Einstein (1833-1890). En: Nia diligenta kolegaro – Biografioj de 200 eminentaj esperantistoj. Sezonoj, Kaliningrad; Litova Esperanto-Asocio, Kaunas 2018, p. 81–82.

Eksteraj ligiloj 

 AL LA HISTORIO DE LA PROVOJ DE LINGVOJ TUTMONDAJ DE LEIBNITZ ĜIS LA NUNA TEMPO: Publika parolado, havita en la Nurnberga klubo de instruistoj, la 11 de Novembro 1884 do L. EINSTEIN. (El la « Bayerische LehrerZeitung » No. 11 kaj 12 1885.)

Rete legeblaj verkoj 
 Verkoj de kaj pri Leopold Einstein en la skan-projekto  de la Kolekto por Planlingvoj

Notoj 

Germanaj esperantistoj
Einstein
Boris Lvoviĉ Ejdelman

EdE-E - rusaj

Boris Lvoviĉ EJDELMAN estis malnova rusa revotuciulo-bolŝeviko, kuracisto. Naskiĝis en 1867. En 1898 li estis prez. de la I-a kongreso de Rusa social-demokrata laborista partio. E-isto de 1927. En 1930 li publikigis, helpite de N. Nekrasov, broŝuron Sennaciismo kaj internaciismo, kiu estis akra kritiko kontraŭ sennaciismo de Lanti el vidpunkto de ortodoksa marksismo.

Membroj de SAT
Eklumo en la Abismo

Eklumo en la Abismo   estas verko de Henri Barbusse, tradukita el la franca en Esperanton de Ludovic-Alexandre le Cornec (Else), kaj eldonita de la Eldona Fako Kooperativa de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en Duseldorfo en la jaro 1923. Ĝi ampleksas 96 paĝojn.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio