alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Knut Hamsun

Knut HAMSUN, origine: Knut PEDERSEN (naskiĝis la 4-an de aŭgusto, 1859, mortis la 19-an de februaro, 1952) estis norvega verkisto.

Knut Hamsun naskiĝis en Vågå. Post dura junaĝo li vivtenis sin per diversaj okupoj. Li faris vojaĝojn al Usono, kaj al Parizo, kie li konatiĝis interalie kun Paul Gauguin kaj August Strindberg. Post vagado tra Finnlando, Rusio, Persio kaj Turkio, li ekde 1911 restis en Norvegio.

Dum la Dua mondmilito Hamsun simpatiis kun la nazioj. En la jaro 1946 li pro tio estis akuzita pri ŝtatperfido, sed pro lia alta aĝo oni nur kondamnis lin al monpuno. Pri ĉi tiu evento estis kreita filmo kun Max von Sydow.

Hamsun, kiu en la jaro 1920 gajnis la Premion Nobel de Literaturo,
estas rigardata unu el la plej gravaj romanaŭtoroj de la norvega literaturo. Li mortis en Nørholm apud Grimstad.

Listo de verkoj 
 Sult (Malsato, romano, 1890)
 Mysterier (romano, 1892)
 Redaktør Lynge (romano, 1893)
 Ny Jord (romano, 1893)
 Pan (rakonto, 1894)
 Victoria (rakonto, 1898)
 Børn av tiden (romano, 1913)
 Segelfoss by (romano, 1915)
 Markens grøde (romano, 1917)
 Romantrilogio:
 Landstrykere (1927)
 August (1930)
 Men livet lever (1933)
 Ringen sluttet (romano, 1936)
 På gjengrodde stier (membiografio, 1948)

En Esperanto aperis 

 Victoria / traduko el la norvega Olav Rygg 1938 (Trovanto dokumenta numero 704.366-B.Esp)

Nobel-premiitoj pri literaturo
Norvegaj verkistoj
Norveglingvaj verkistoj
Kuko

Kuko estas bakita manĝaĵo, kutime dolĉa. Kuko kutime kombinas iun specon de faruno, dolĉigilon (ofte sukeron), bindilon (ofte ovon, sed anstataŭe glutenon aŭ apreturon), grason (aŭ similan ilon, ekz. buteron, margarinon), fluaĵon (lakton, akvon, aŭ sukon), aromon kaj levigan ilon (ekz. bak-pulvoron).

Listo de diversaj kukoj 

 Babao
 Cepa kuko
 Fiŝkuko (kamaboko)
 Flamkuko (alzaca, badena flamkuko)
 Fritkuko (benjeto)
 Geedziĝa kuko
 Kiŝo (lorena kiŝo)
 Kronkuko (el Alzaco)
 Krumpedo
 Mielkuko
 Pankuko
 Patkuko (blino, flano, krespo)
 Platkuko (flano)
 Pletkuko
 Pomokuko
 Potkuko
 Pufkuko (pufbenjeto)
 Rizkuko (moĉio)
 Rulkukaĵo (strudelo)
 Rumkuko
 Spickuko (belga, Nurenberga spickuko)
 Spickuketo (Aĥena spickuketo)
 Spongokuko (biskvito)
 Tavolkuko
 Turkuko

Proverboj 
Ekzistas pluraj proverboj pri kuko en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

Vidu ankaŭ 
 Flano
 Flaŭno
 Torto

Referencoj
Kultura Palaco de Laboruloj en Pekino

La templo Tajmjaŭ konstruiĝis en 1420, kaj en 1544 oni faris rekonstruadon al ĝi. En la centro de la konstruaĵaro estas tri grandaj haloj kun tegmento el flave glazuritaj tegoloj. La frontaj fenestroj kaj pordoj de la haloj estas faritaj el ruĝe lakita nanmu-ligno (Phoebe nanmu). La bazamento de ĉiu halo estas borderita per blank-marmoraj balustradoj. Meze de la ŝtuparo estas ŝtonplato kun skulptita drako. La konstruaĵoj aspektas tre impone. El la tri haloj la antaŭa halo (Tajmjaŭ-halo) estas la plej granda. En ĝi troviĝas kelkdek kolonoj el nanmu-ligno altaj kaj tiel dikaj, ke du homoj ne povas ĝin brakumi mano en mano. Ili estis transportitaj el la malproksimaj provincoj Junnan kaj Gujĝoŭ.

La haloj estis projektitaj de genia arkitekto. Antaŭ la granda halo kuŝas vasta korto, ĉe kies ambaŭ flankoj estas po unu koridoro aspektanta majeste kaj grandioze. Kontraŭ la halo staras la kvinspana Halebarda Portalo, interne kaj ekstere de kiu estis antaŭe konservitaj 120 halebardoj. Sude de la portalo estas la Jada Rivero, super kiu kuŝas kvin elegantaj pontetoj. Norde de la pontetoj ĉe la orienta kaj okcidenta flankoj staras po unu sesangula kiosko antaŭ verdaj pinoj.

En Ming- kaj Ĉing-dinastioj en tiu granda templo loĝis nur dekoj da gardistoj-eŭnukoj kaj aro da gruoj. En ĉiu halo estis nur altaro, sur kiu staris olelampoj, kandelingoj, incensujoj kaj nomtabuletoj. La imperiestroj venis tien por kulti siajn prapatrojn nur dum okazo de siaj surtroniĝo kaj edziĝo, aŭ celebrado de triumfo kaj festoj.

En la Unua de Majo 1951, super la fronta pordego de la templo Tajmjaŭ oni pendigis la horizontalan tabulon kun la vortoj "Kultura Palaco de Laboruloj en Pekino" skribitaj de Maŭ Zedong. De tiam ĝi malfermiĝis al la publiko.

Poste oni konstruis en ĝi subĉielan teatron, sportejon, kinejon, ekspoziciejon kaj bibliotekon. Nun la antikva kvieta templo Tajmjaŭ jam fariĝis distrejo de la ĉefurba laboranta popolo.

Ĉinio
Ĉiela Altaro

Ĉiela Altaro estas majstroverko de la ĉina antikva arkitekturo. Ĝi per siaj unika aranĝo, nekutima formo, mirinda strukturo kaj brila koloro famiĝis en Ĉinio kaj la mondo.

En Ming- kaj Ĉing-dinastioj ĝi servis kiel loko por kulti la ĉielon kaj preĝi por riĉa rikolto. Ĝi okupas areon de 273 hektaroj kaj estas ĉ. trioble tiom granda kiom la Imperiestra Palaco. Ĝia konstruado komenciĝis en 1420. En 1530 oni konstruis tie la Templon de Firmamento (Hŭangĉjong'ju) kaj Rondan Altaron (Hŭanĉiutan).

La Ĉiela Altaro havas du ruĝajn ĉirkaŭmurojn, kiuj dividas ĝin en du partojn, la internan kaj la eksteran. La ekstera parto estis kovrita de cipresoj kaj aliaj arboj. Ĝiaj ĉefaj konstruaĵoj troviĝas sur nord-suda akso kaj estas interligitaj per Hajman-irvojo longa je 360 metroj. Tio signifas, ke oni devas trapasi longan vojon por ascendi la ĉielon.

La Preĝejo de Riĉa Rikolto (Ĉjinjandjan) estas la plej granda ligna halo en la Ĉiela Altaro. Ĝi kun alto de 38 metroj kaj diametro de 30 metroj staras sur ronda, 3-etaĝa ŝtona bazamento. Ĉiu etaĝo estas ĉirkaŭita de gravurita blank-marmora balustrado. Ĝiaj trioblaj tegmentrandoj estas tegitaj per blue glazuritaj tegoloj kaj sur ĝia pinto estas orita bronza globo kiel ornamaĵo. Interne de la halo estas 28 grandaj nanmu-lignaj kolonoj por subteni la tegmenton. Tiu ligna strukturo estas propra al Ĉinio. La preĝejo iam estis ruinita de fulmo. Oni rekonstruis ĝin en 1890.

La Templo de Firmamento estas ronda ligna halo kun unu tegmentrando. Ĝi antaŭe servis kiel loko por kulti la ĉielan dion. Ĉirkaŭ la templo staras ronda alta muro. Se iu flustras ĉe la orienta flanko kun la kapo premita al la muro, alia povas aŭdi lian voĉon ĉe la okcidenta flanko kvazaŭ en telefonado, kvankam ili distancas je pli ol 60 metroj. Jen estas la fame konata Eĥa Muro. Ĉe la pordo antaŭ la templo kuŝas tri longaj ŝtonplatoj nomataj tri Eĥo-ŝtonoj. La distancoj inter la tri ŝtonplatoj kaj ĉirkaŭmuro estas malsamaj. Se oni manklakas starante sur la ŝtonplatoj, ili povas aŭdimalsamajn eĥojn.

La konstruaĵoj de la Ĉiela Altaro havas densan koloron de iluzio. Ekzemple, la suda duono de la du muroj estas en kvadrata formo, kaj la norda duono en duonronda formo. Rondo simbolas la ĉielon, dum la kvadrato la teron. Krome, la tegmento estas kovrita ĉefe per blue glazuritaj tegoloj, ankaŭ tio simbolas la ĉielon. En la Ĉiela Altaro ankaŭ la Palaco de Fasto, Ronda Altaro, Longa koridoro kaj pavilonoj estas vidindaj por turistoj.

Eksteraj ligiloj 
  (raporto pri la vizito en 2018)

Pekino
Konstruaĵoj en Ĉinio
Lamaejo Jonghegong

La lamaejo diferencas de aliaj temploj per siaj historio kaj arkitekturo.

Ĝi, konstruita en la jaro 1694, komence estis loĝejo de la imperiestro Jongĝeng de Ĉing-dinastio antaŭ lia surtroniĝo. En 1723, kiam li fariĝis imperiestro, li trunis duonon de la konstruaĵoj en lamaisman templon de la flava sekto, kaj konservis la alian duonon kiel unu el liaj palacoj, kiu poste forbruliĝis. La templo de la flava sekto poste alinomiĝis Jonghegong.

Post la morto de la imperiestro Jongĝeng en 1735, oni lokis lian ĉerkon en la templo antaŭ la enterigo, tial oni anstataŭigis la verde glazuritajn tegolojn de la ĉefaj haloj en la templo per tiuj flave glazuritaj. Tiel la templo fariĝis samranga kiel la imperiestraj palacoj. Jonghegong fariĝis oficiala lamaejo en la 9-a jaro de la regado de la imperiestro Ĉjanlong (1744).

La ĉefaj konstruaĵoj de Jonghegong konsistas el kvin grandaj haloj. El ili la plej alta estas la halo Ŭanfuge (Turo de la Granda Budho). Ĝi estas 4-etaĝa halo, ĉe kies ambaŭ flankoj staras po unu 2-etaĝa halo. Ili interligiĝas per du pontetoj. La halo estas elito de ĉinaj konstruaĵoj kun ligna strukturo. En la centro de la halo staras kolosa statuo de la budho Majtreja skulptita el unusola santala trunko kun diametro de 3 metroj. Ĝis estas 26metrojn alta (18 metrojn super la tero kaj 8 metrojn sub ĝi). Laŭ la noto, ĝi estis donaco de Dalaj-lamao la 7-a al la imperiestro Ĉjanlong en 1750 por danki lin, kiu sendis soldatojn al Tibeto ekstermi ribelulojn.

Krom tiuj ĉefaj kvin haloj, troviĝas ankaŭ nombro da flankaj haloj, kie lamaoj kultas budhajn statuojn kaj lernas sutrojn. En la korto punktiĝas pavilonoj, kiuj kune kun la aliaj konstruaĵoj formis harmonian tuton.

Arkitekturo
Historio
Pekino
Antikva Observatorio de Pekino

La Antikva Observatorio de Pekino estas ruino de la observatoria teraso de Yuan-dinastio. Ĝi konstruiĝis ĉ. la jaro 1279. Sur la teraso de la observatorio antaŭe troviĝis 15 astronomiaj aparatoj (konstruitaj en 1442 dum la Ming-dinastio), 7 el kiuj transportiĝis al la Nankina Ziĝinŝan-observatorio kaj Nankina Muzeo en 1931. La restintaj ok aparatoj estis faritaj el bronzo en la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Oni uzis tiujn aparatojn por mezuri la pozicion de planedoj en la ĉielo. Sur la sokloj de la aparatoj estas skulptitaj drakoj kaj nuboj. Ili estas tre belaj. Tiuj aparatoj havas ne nur sciencan valoron, sed ankaŭ altan nivelon en arto.

La korto ĉe la teraso servis kiel loko por studi astronomion, kolekti kaj ordigi ĉi-rilatajn materialojn en ĉiuj dinastioj. Nun ĝi estas loko por eksponi la atingojn de astronomio en la antikva Ĉinio kaj kolekti historiajn materialojn pri astronomio.

Vidu ankaŭ 
 Observatorio
 Astronomio

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala ttt-ejo  (ĉine)
 Google Maps: satelitaj bildoj
 La antikva observatorio de Pekino 

Ĉinio
Arkeologio
Turismo
Pekino
Templo Fahajsi

La templo Fahajsi situas en Ŝiĝingŝan-kvartalo okcidente de la urbo. Norde de la templo kuŝas pitoreska Cujŭej-monto, kaj sudoriente ĉe montdeklivo troviĝas signo de glaĉero. Vere bela loko vizitinda por turistoj.

La templo havas historion de pli ol 500 jaroj. Laŭ la noto, la konstruado de la templo daŭris 5 jarojn. Ĝi ĉefe konsistas el kvin grandaj haloj kaj sonorila kaj tambura turoj. Nun nur la Mahavira Halo en la templo restas kompare kompleta.

En la halo estas konservitaj kelkaj freskoj. Kvankam ili estas parte difektitaj, tamen oni povas vidi en ili altan nivelon de la pentristoj. Ekzemple malantaŭ niĉo troviĝas fresko, en kiu la Avalokitesvaro miene kvieta kaj dignoplena kun nuda busto portas delikatan gazon sur la ŝultroj kaj jadan ornamaĵon sur la brusto kaj sidas krucante antaŭ si ambaŭ krurojn, lasante libere fali la dekstran manon sur la genuon. Kaj en aliaj du freskoj sur la ambaŭflankaj muroj de la norda pordo estas 36 pentritaj homfiguroj de imperiestro kaj lia edzino, ĉielaj generaloj, fortuloj kaj demonoj, el kiuj la plej granda homfiguro estas 1.6 metrojn alta. La imperiestro kaj lia edzino estas tre elegantaj kaj lukse vestitaj, la ĉielaj generaloj vestas sin per kiraso kaj la fortuloj kun nuda brusto montras sin tre fortikaj. Tiuj belaj freskoj estas verkoj de antikvaj nekonataj pentristoj kaj okupas gravan lokon en la historio de la ĉina fresko. 

Konstruaĵoj en Pekino
Templo Bajjungŭan

La Templo Bajjungŭan, situante ekster Sjibjanmen de Pekino, estis la unua monaĥejo de Ĉjŭanĝen-sekto de taoismo kaj ankaŭ la unua sidejo de la Longmen-sekto. Oni konstruis tiun templon en 739 p.K. Ĝi antaŭe nomiĝis Tjanĉangguan. En 1224 la taoisto Ĉiŭ Ĉangĉun venis al Janĝing (la nuna Pekino) kaj ekloĝis tie. Poste oni konstruis halojn, palacojn kaj loĝdomojn sur la ruino de Tjan ĉanggŭan. Ĉiŭ Ĉangĉun estis unu el la sep disĉiploj de Ŭang Ĉongjang, la fondinto de la Ĉjŭanĝen-sekto de taoismo, kaj ankaŭ la kreinto de la Longmen-sekto . En la jaro de 1394 oni donis al la templo la novan nomon Bajjunggŭan.

La nune ekzistantaj haloj de la templo rekonstruiĝis dum Ming- kaj Ĉing-dinastioj. La templo havas la tri partojn mezan, orientan kaj okcidentan, kaj malantaŭan korton. Diŝingmen, 7-etaĝa portalo kun 4 kolonoj, aspektas tre impone. Tie antaŭe estis loko por observi planedojn. Sur la muro de la pordo estis skulptitaj ŝtonaj simietoj. Ĝi estas unu el la vidindaĵoj de la templo.

En la meza parto staras kvin haloj unu post alia kaj sonorila kaj tambura turoj. En la orienta kaj okcidenta partoj troviĝas po kvin flankaj haloj simetrie aranĝitaj.

La malantaŭa korto nomiĝis Junĝji-ĝardeno kaj ankaŭ Malgranda Penglaj. Ĝi kun la Ordinada Altaro kaj Junĝjiŝan-domo kiel la centro ornamiĝas per artefaritaj montetoj, ĉirkaŭ koridoro kaj ombroriĉaj arboj.

Konstruaĵoj en Pekino
Zoologia ĝardeno de Pekino

Turismo > Gvidlibro pri Pekino > Zoologia ĝardeno de Pekino

La Zoologia ĝardeno de Pekino sin trovas en la okcidenta parto de la ĉina ĉefurbo Pekino, kun pli ol 5,000 bestoj de ĉirkaŭ 500 specoj.

Malgrandaj bestoj, kiaj zibeloj, lutroj k.a., loĝas en la malgranda bestoĝardeno oriente de la ĉefa enirejo. Se oni rondiras de oriente okcidenten, oni povas viziti laŭvice la enfermejojn de simioj, elefantoj, ursoj, tigroj, leonoj, resusoj, akvobirdoj (en pitoreska lageto), hipopotamoj, rinoceroj kaj cervoj. Ĉe la lasta vidiĝas milu (Elaphurus davidianus), rara indiĝena besto de Ĉinio, kun vosto iom simila al la azena, hufoj al la bovaj, kolo al la kamela kaj korno al la cerva, kaj tial ĝi estas konata en Ĉinio kiel Kvarobla Malsimilaĵo.

En la okcidenta parto de la ĝardeno estas enfermejoj de ĝirafoj, maraj bestoj, manatoj, ĉimpanzoj, goriloj kaj reptilioj. Tie oni povas vidi interalie orharajn simiojn kaj blankkapajn folisimiojn -- rarajn apartaĵojn de Ĉinio.

Proksime al la elirejo de la ĝardeno staras domo ĉirkaŭita de verda bambuaro. En ĝi loĝas monde famaj kaj raraj bestoj de Ĉinio -- grandaj pandoj.

En Ĉing-dinastio la loko estis privata ĝardeno de princo. En 1908 ĝi fariĝis menaĝerio nomata Ŭanŝengjŭan (Ĝardeno de Dek Miloj da Bestoj). Post la Liberiĝo ĝi multe disvolviĝis kaj nun prezentas sin kiel vere granda zoologia ĝardeno. 

Pekina Zoo
Zoo
Pekino, Zoo
Listo de landoj laŭ loĝantaro



Loĝantaro en 1998 
La plej 60 grandaj ŝtatoj (en milionoj da homoj), kiuj enhavis 90,6% de la homaro (en 1998):

 1.255,7 Ĉinio
 982,2 Barato
 274,0 Usono
 206,3 Indonezio
 165,9 Brazilo (182 en 2004)
 148,2 Pakistano
 147,4 Rusio
 126,3 Japanio
 124,8 Bangladeŝo
 106,4 Niĝerio
 95,8 Meksiko
 82,1 Germanio
 77,6 Vjetnamio
 72,9 Filipinoj
 66,0 Egiptio
 65,8 Irano
 64,5 Turkio
 60,3 Tajlando
 59,6 Etiopio
 58,7 Francio
 58,6 Britio
 57,4 Italio
 50,9 Ukrainio
 49,1 Kongo
 46,1 Sud-Koreio
 44,5 Birmo
 40,8 Kolombio
 39,6 Hispanio
 39,4 Sud-Afriko
 38,7 Pollando
 36,1 Argentino
 32,1 Tanzanio
 30,6 Kanado
 30,1 Alĝerio
 29,0 Kenjo
 28,3 Sudano
 27,4 Maroko
 24,8 Peruo
 23,6 Uzbekio
 23,3 Nord-Koreio
 23,2 Venezuelo
 22,8 Nepalo
 22,5 Rumanio
 21,9 Tajvano
 21,8 Irako
 21,4 Afganio
 21,4 Malajzio
 20,6 Ugando
 20,2 Sauda Arabio
 19,2 Ganao
 18,9 Mozambiko
 18,5 Aŭstralio
 18,5 Srilanko
 16,9 Jemeno
 16,3 Kazaĥio
 15,7 Nederlando
 15,3 Sirio
 15,1 Madagaskaro
 14,8 Ĉilio
 14,3 Kameruno

Fonto: The Economist

Prognozo laŭ taksado (2050) 
Laŭ la Germana fondaĵo Weltbevölkerung (pri tutmonda loĝantaro) la antaŭvideblaj loĝontaroj en 2050 (post Kristo) eble estos laŭ taksado - sur bazo de kvanto de gefiloj je virino - jenaj: 

Multaj landoj eĉ estantece havas pro tro ega loĝantaro multajn problemojn, ekzemple ekonomiajn aŭ sociajn. Do por la celo al daŭripova socia stabileco necesas jam estantece (personrilate) saĝaj sinteno kaj konduto koncerne familian planadon eble per konsultado - kaj (ŝtatflanke) taŭga konsilado aŭ avertado per la aŭtoritatoj.

Piednotoj

Vidu ankaŭ 
 Listo de sendependaj ŝtatoj
 Listo de lingvoj laŭ parolantaro
 Listo de kontinentoj laŭ loĝantaro

Eksteraj ligiloj 
 http://www.cia.gov/cia/publications/factbook 
 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html  stato de Julio 2007 
 http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbrank.pl 
 http://de.wikipedia.org/wiki/Liste_unabh%E4ngiger_Staaten_nach_Einwohnerzahl  stato de Julio 2007 

Landoj
Listoj
Luaro

Luaro (france Loire ) ankaŭ nomita Liĝero (el la latina) estas almara rivero kaj la plej longa rivero de Francio.

Ĝia fonto situas apud Monto Gerbier-de-Jonc en la Centra Montaro kaj ĝi finiĝas en la Atlantika oceano, nord-okcidente. La supra fluo de la rivero estas mallarĝa, dum ĝia fina parto havas larĝon je ĝis unu kilometro.

Luaro estas nun la lasta ankoraŭ sovaĝa (ne kanalizita) rivero de Francio, eĉ sabloinsuloj kaj insuloj estas oftaj meze de ties fluejo, kelkaj estas nun aĉetitaj de LPO (ligo por la protekto de la birdoj) kaj restas sovaĝa natura medio.

Dum la renesanco estis konstruitaj multaj kasteloj apud Luaro, pro kiuj famigis la rivero: Kasteloj de la Luaro.

Vidu ankaŭ 

 Luarkasteloj
 Luarlandoj
 Indre-et-Loire
 Loire
 Haute-Loire
 Loire-Atlantique
 Loiret
 Maine-et-Loire
 Saône-et-Loire
 Brière

 
Akvokolekta areo de Luaro
Riveroj en Luarlandoj
Riveroj en Francio
Luarlandoj

Luarlandoj aŭ Luarlandio ( [pe.i də la lwaʁ]) estas administra regiono en nord-okcidenta Francio ĉe la Atlantika Oceano.

La regiono konsistas el 5 departementoj: Loire-Atlantique, Maine-et-Loire, Mayenne, Sarthe kaj Vendée. La ĉefurbo estas Nantes. Aliaj gravaj urboj estas Angers, Le Mans, La Roche-sur-Yon, Laval, Cholet, Saumur, Saint-Nazaire kaj Les Sables-d'Olonne. Sur  kvadrataj kilometroj loĝas  homoj (2013). ISO-kodo de la regiono estas FR-R.

Tiu administra regiono entenas diversajn partojn tre heterogenajn, kaj historie kaj geologie. La departemento Loire-Atlantique estas historie pli ligita al la najbara regiono Bretonio. Sarthe pro sia proksimeco al Parizo estas forte sub ĝia altiro kaj influo. Vendée havas delonge fortan individuan identecon kaj same por la departemento Maine-et-Loire kiu plejparte konsistas el la historia Anĵuo, regiono ĉirkaŭ Angers.

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 

 retejo de la regiona konsilio de la Luarlandoj
 turisma retejo (en la franca, angla, germana, nederlanda, hispana, ĉina kaj japana)

 
Regionoj de Francio
Ludo L

Edward de Bono inventis la ludon L (L Game) en 1968.

Oni ludas ĝin pere de 4x4a ludtabulo, per unu ludpeco L-forma (la 4-kvadrato) de ĉiu ludanto. Krome oni uzas 2 neŭtralajn ludpecojn apartenantajn al neniu, sed moveblaj de ambaŭ.

MOVOJ

Ludantoj alternas siajn ludvicojn.
Dum ludvico eblas movi du ludpecojn:
 unue kaj devige sian ludpecon 'L' ĝis nova pozicio. L-ludpecon oni povas levi, turni, renversi, ktp. kaj fine meti ĝin denove sur la ludtabulon en iu ajn pozicio. Oni taksas pozicion nova se almenaŭ unu el la fakoj kovritaj estas malsama. L-ludpeco devas kovri ĝustan formacion el fakoj malplenaj.
 Movinte la L-ludpecon, ludanto povas (ne estas devige) movi unu el la du neŭtralaj ludpecoj ĝis iu ajn malplena fako.

KIEL VENKI?

Ludcelo konsistas blokadi la kontraŭlon, kondukante lin-ŝin al pozicio el kiu nenia movo estas ebla. Oni venkas se la malamiko ne povas ŝanĝi la situon de sia L-ludpeco.

Abstraktaj tabulludoj
Ludestro

La ludestro estas la persono kiu gvidas rolludantojn tra iu historio, kaj ŝanĝas ĝin laŭ la agoj de aliaj ludantoj.

La ludmajstro priskribas la medion kaj rakontas kion la aliaj personoj, krom la personoj de la rolludantoj, faras.

Li provas krei interesajn rakontojn, dum la rolludantoj agas, kiel la personoj, kiujn ili ludas, farus.

Vidu ankaŭ: Surtabla rolludo, Risus - la Ĉiuspeca rolludo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.duke.edu/web/DRAGO/humor/GMList.html  

Rolludoj
Lego (ludilo)

Lego estas konstru-ludilo kun briketoj kombineblaj, simplaj, facile uzeblaj, sed kun senfinaj ebloj. La briketoj estas plastaj (akrilonitril-butadiena stireno) kaj ekkuniĝas kun klako. La plej oftaj koloroj de la briketoj estas ruĝo, flavo, verdo, bluo, blanko, kaj nigro, sed multdekoj da koloroj ekzistas.

La LEGO-ludilo venas de la dana kompanio LEGO, kiu fabrikas plastikajn ludilojn. Inter 1949 kaj 1998 ĝi fabrikis pli ol du miliardojn da briketoj. La nomo devenas de "leg godt", la dana por "ludu bone".

Je 1998, la kompanio enkondukis je Lego Mindstorms, per kiu vi eĉ povas konstrui roboton el la briketoj. La roboton regas la operaciumon LegOS kaj estas programebla per la C Komputillingvo.

Fotoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.lego.com/ - TTT-paĝo de la kompanio
 http://www.brickshelf.com
 http://www.mocpages.com
La Jaro

La Jaro estas po-jara poŝ-kalendaro eldonata dum pluraj jaroj de Flandra Esperanto-Ligo (FEL). Ĝi estas la ununura poŝ-kalendaro tute skribita en Esperanto, kaj do celas al esti pli internacia ol la nacilingvaj tiaj. Ĝi tial enhavas multege da datoj menciendaj por ĉiuj religioj, landoj ktp. Kvankam enmetitas bahaa kalendareto kaj mencioj de la jarŝanĝoj ĉinaj, islamaj kaj judaj, ĝia datkalkula sistemo estas centelcente kristanisma.

Postkalendare ĝi kutime entenas utilajn informojn pri internaciaj vokokodoj, la landoj de la mondo (kun esperantigitaj nomoj de ŝtatoj, ĉefurboj, organizoj, monunuoj), kaj simile.

Kvarlingva Vortareto / Vortareto Multlingva 
Sub la redakto de André Albault kaj helpata de denaskaj parolantoj de la koncernaj lingvoj regule aperis "Kvarlingva Vortareto" (poste nomita "Vortareto Multlingva") inter 1982 kaj 1991. En ĝi oni trovas apud mallongan enkondukon en la cellingvo la tradukojn de 500 esperantaj vortoj kaj aldone de la dekdu monatoj, sep tagoj, numeraloj, pronomoj, posesivoj k.t.p. de Esperanto al jenaj lingvoj. Lingvoj uzantaj nelatinan alfabeton (ekz. la greka, korea, hinda k.t.p.) estas transskribitaj per latinaj literoj.

Mendebleco
Oni povas mendi La Jaro-n ĉe la esperanta librovendejo je la retpaĝaro de FEL:
http://www.retbutiko.be

Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "la jaro".

Esperanto-gazetoj
Eldonaĵoj de Flandra Esperanto-Ligo
Esperanto-vortaroj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (gazetoj) :
Larry Page

Larry PAGE [pejĝ] (naskiĝis la 26-an de marto 1973) estas usona komputikisto, unu el la du inventistoj de Google, kiun li kreis kun Sergej Brin dum 1996 - 1998, kiam ili estis studentoj ĉe Stanford. Page nun estas prezidento de teknologio ĉe la kompanio Google en Mountain View, Kalifornio kaj estas riĉa. Kvankam li fondis la kompanion kun Brin, ili prudente rekonis sin kiel komputikistoj, ne kiel kapitalistoj.

Ĉe Stanford, Page estis studento de Terry Winograd. Google originale estis studenta esploro, kiun Page kaj Brin nomis BackRub ("Masaĝo de Dorso"), ĉar ĝi lerte trovis la TTT-paĝojn, kiuj ligilas ree al TTT-ejo. (En la angla lingvo, back signifas "dorso" kaj "ree", do BackRub estas ludo de vortoj).

Je 1998, Google estis populara ĉe Stanford, sed Page kaj Brin ne povis vendi la serĉilon al Yahoo, AltaVista kaj Excite, kiuj ne komprenis. Sed Andreas Bechtolsheim, unu el la fondintoj de Sun Microsystems, ja komprenis la potencon de Google kaj aranĝis la monon por fondi kompanion. Do Google naskiĝis je la Interreto je septembro 1998.

Page estas filo de profesoro de komputiko ĉe la Miĉigana Ŝtata Universitato. Page ŝatis komputilojn ekde la aĝo de ses. Li eĉ konstruis presilon el la LEGO-ludilo. LEGO instruis lin multe pri la naturo de maŝinoj. Kiel knabo li ankaŭ ŝatis ŝraŭbilojn, per kiuj li malmuntis la maŝinojn de lia patro. Lia heroo estis la inventisto Tesla.

La nuna ambicio de Page: Google kiu ne nur komprenas unuopajn vortojn, sed la fluon kaj signifon de lingvo; kiu ne nur bekas al vortoj, sed povas respondi al demandoj.

Vidu ankaŭ 
 Guglo
 Interreta serĉilo
 Serĉilo-optimumigo

Eksteraj ligiloj 
 lia retpaĝo ĉe Stanford  ()

Usonaj komputikistoj
Usonaj miliarduloj
Homoj de Google
Limburgo (Belgio)

La belga provinco Limburgo estas la plej orienta provinco de la regiono Flandrio kaj situas okcidente de la rivero Mozo; ĝi disdividiĝas en la tri administrajn distriktojn Haselto, Maaseik kaj Tungro. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La ĉefurbo estas Haselto.

Same kiel en la nederlanda parto de Limburgo oni ankoraŭ parte parolas la limburgan, kaj ekzistas la partio Limburgs Belang (Interesoj de Limburgo) kiu pledas por unueca kaj sendependa Limburgo.

Informoj 
 Surfaco: 2422 km²
 Provinca ĉefurbo: Haselto
 Plej gravaj akvovojoj: Demer, Jeker, Dommel

La municipo Voeren [VUren] estas enklavo sen tera kontakto al la resto de Flandrio; disigas ĝin de tiu la suda pinto de Nederlando, ĉirkaŭ Maastricht.

Municipoj 
La tabelo ordigeblas per klako de la simbolo .

Konataj limburganoj 
 Willy Claes, politikisto, ĝenerala sekretario de NATO 1994-1995

Vidu ankaŭ 
 Limburga fromaĝo
 Limburgo (Nederlando)

 
Provincoj de Flandrio
Provincoj de Belgio
Lieĝo (provinco)

{{Informkesto administra unuo2

Lieĝo estas unu el la 5 provincoj de la regiono Valonio. Ĝi nomatas laŭ sia ĉefurbo, titolata , ,  kaj . Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Bazaj informoj 
 Provinca ĉefurbo: Lieĝo
 Riveroj: Mozo, Vesdre, Ourthe kaj Amblève

Provinco Lieĝo: 84 komunumoj 
(Sube estas distingo inter urbo (grase) kaj komunumo)

Arondismento Huy 
 Amay
 Anthisnes
 Burdinne
 Clavier
 Engis Ferrières
 Hamoir
 Héron
 Huy Marchin
 Modave
 Nandrin
 Ouffet Tinlot
 Verlaine
 Villers-le-Bouillet
 Wanze

Arondismento Lieĝo 
 Ans
 Awans
 Aywaille
 Bassenge
 Beyne-Heusay
 Blegny
 Chaudfontaine Comblain-au-Pont
 Dalhem
 Esneux
 Flémalle
 Fléron
 Grâce-Hollogne Herstal
 Juprelle
 Lieĝo
 Neupré
 Oupeye Saint-Nicolas (Belgio)
 Seraing
 Soumagne
 Sprimont
 Trooz
 Visé

Arondismento Verviers 
 Amel
 Aubel
 Baelen
 Büllingen
 Burg-Reuland
 Bütgenbach
 Dison
 Eupen Herve
 Jalhay
 Kelmis
 Lierneux
 Limbourg
 Lontzen
 Malmedy
 Olne Pepinster
 Plombières
 Raeren
 Sankt-Vith
 Spa
 Stavelot
 Stoumont Theux
 Thimister-Clermont
 Trois-Ponts
 Verviers
 Waimes
 Welkenraedt

Arondismento Waremme 
 Berloz
 Braives
 Crisnée
 Donceel Faimes
 Fexhe-le-Haut-Clocher
 Geer
 Hannut Lincent
 Oreye
 Remicourt Saint-Georges-sur-Meuse
 Waremme
 Wasseiges

Naturo 
 Naturparko Altaj Marĉoj-Ejfelo

Vidu ankaŭ 
 Princepiskopujo Lieĝo, historia princlando kies teritorio parte kongruas kun la hodiaŭa provinco

Eksteraj ligiloj 

 Turisma federacio de Lieĝo

Provinco Lieĝo
Luksemburgo (Belgio)

Luksemburgo estas la plej sud-orienta provinco de Belgio, unu el la kvin provincoj de Valonio. Ĝi havas surfacon je 4440 km², kaj komence de  ĝi havis  loĝantojn. Sekve ĝi estas laŭ surfaco la plej granda provinco de Belgio kaj de Valonio, sed laŭ loĝantaro la plej malgranda. Ĝia ĉefurbo estas Arlon.

Norde la provinco limas al la provinco Lieĝo, okcidente al Namuro, sude al Francio kaj oriente al la ŝtato Luksemburgo. Luksemburgo estas parto de la montetaro Ardenoj. Ĝia plej alta punkto estas la 651 metrojn alta Baraque de Fraiture en la municipo Vielsalm. 

Luksemburgo dum sia preskaŭ tuta historio estis parto de la ŝtato Luksemburgo. Nur sekve de la Traktato de Londono (1839) la ŝtato Luksemburgo estis dividita en du partojn. La franclingva okcidenta parto estis donacita al Belgio kaj tie iĝis la provinco Luksemburgo. La orienta luksemburglingva parto restis en "persona unio" kun Nederlando. 

Luksemburgo konsistas el 44 municipoj, el kiuj tri ricevis la honortitolon urbo: Arlon (la ĉefurbo), Bouillon kaj Durbuy.

Provinco Luksemburgo: 44 municipoj

Distrikto Arlon 
 Arlon
 Attert Aubange Martelange Messancy

Distrikto Bastogne 
 Bastogne
 Bertogne Fauvillers
 Gouvy Houffalize
 Sainte-Ode Vaux-sur-Sûre
 Vielsalm

Distrikto Marche-en-Famenne 
 Durbuy
 Erezée
 Hotton La Roche-en-Ardenne
 Manhay Marche-en-Famenne
 Nassogne Rendeux
 Tenneville

Distrikto Neufchâteau 
 Bertrix
 Bouillon
 Daverdisse Herbeumont
 Léglise
 Libin Libramont-Chevigny
 Neufchâteau
 Paliseul Saint-Hubert
 Tellin
 Wellin

Distrikto Virton 
 Chiny
 Etalle
 Florenville Habay
 Meix-devant-Virton
 Musson Rouvroy
 Saint-Léger-en-Gaume Tintigny
 Virton

Luksemburgo (Belgio)
Lewis

Lewis [LUis] (aŭ Leòdhas [LJOas] en skotgaela lingvo) estas la norda parto de la Foraj Hebridoj en Skotlando. La suda parto aparte de istmo estas nomata Harris.

La sola urbo de la insulo estas Stornoway.

Skotlando
Insuloj en Britio
Lääne-Virumaa

La distrikto Okcidenta Viru () estas administra teritorio en la nordo de Estonio.

La distrikta centro estas la urbo Rakvere ( loĝantoj), dua urbo nomiĝas Kunda ( loĝantoj). Krome 13 neurbaj komunumoj apartenas al la teritorio.

Distriktoj de Estonio
Geografio de Estonio
Lääne-Virumaa
Limerick

Limeriko ( [ˈlɪmɹɪk] kaj irlande  Luimneach, [ˈl̪ˠɪmʲ(ə)nʲəx]) estas la ĉefurbo de la graflando Limeriko en la provinco An Mhumhain la sudokcidento de la respubliko Irlando. La urbo havas  56.779 loĝantojn, kunantaŭurboj  90.778 (stato 2011). Ĝi estas la historia centro de la regiono. La katedralo de Sankta Johano estas la plej alta turpinto de Irlando.

La plej granda rivero de Irlando, la Ŝanono (angle Shannon) trafluas la urbon kaj enfluas la Atlantikon malantaŭ la urbo.

Fama kiel la etimo de la esperanta kaj alilingva vorto limeriko, kiu estas mallonga ŝerca poemo.

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Listo de urboj de Irlando

Eksteraj ligiloj 

 http://www.limerick.com 
 http://maps.msn.com/map.aspx?ID=27CiJ.&C=52.66101,-8.6327&L=EUR&A=50&S=405,320&P=%7c490f%7c&PN=1065196372&TI=Limerick%2c+Limerick%2c+Ireland  
 http://www.limerick-city.com  
 http://www.limerickcity.ie  

Urboj de Irlando
Limburgo (Nederlando)

Limburgo (nederlande Limburg) estas provinco de Nederlando. Ĝi limas interne de la lando al la provincoj Nord-Brabanto kaj Gelderlando, kaj eksteren al Germanio kaj Belgio.

Historio 
Maastricht, la ĉefurbo de la provinco, estas unu el la plej malnovaj urboj de Nederlando: jam ekde la Romia periodo.

En 1839 Limburgo estis dividita en nederlandan kaj belgan partojn. La nederlanda parto membris en la Germana Federacio.

Por la historio de Eŭropa Unio tre grava estas la traktato de Maastricht, kiun oni subskribis en la ĉefurbo de la provinco.

Karaktero 
En ĉi tiu provinco oni ofte parolas la Limburgan dialekton, kiu por multaj nederlandanoj el aliaj provincoj ofte estas tre malfacile komprenebla.

Limburgo estas fama interalie pro sia abunda festado de karnavalo.

Kulturo 
El Limburgo devenis kelkaj el la plej fruaj aŭtoroj, kiujn oni rekonas kiel nederlandajn verkistojn. Fama estas ekzemple Hendrik van Veldeke (mortis antaŭ 1210), kiu verkis parte en Limburge kolorita Mezepoka Nederlanda, parte en Mezepoka Germana lingvo.

Komunumoj 
 America
 Peel en Maas
 Echt-Susteren
 Sittard-Geleen

Iamaj komunumoj 
 Hunsel

Vidu ankaŭ 
 Limburgo (Belgio)
 Eliraĵo (geografio)

Eksteraj ligiloj 

 provinca retejo
 provinca mapo montranta la subdividon je komunumoj 
 anglalingva artikolo pri la Traktato de Mastriĥto 

 
Provincoj de Nederlando
Lanzarote

Lanzarote estas la plej orienta insulo de la Kanariaj Insuloj. Sian nomon ĝi ricevis de la maristo Lancelotto Malocello, kiu en 14-a jarcento atingis la insulon kaj konatigis ĝin inter francaj, britaj kaj hispanaj maristoj kaj komercistoj.

La ĉefurbo estas Arrecife. La insulo estas je 29°13' - 28°50' NO (N), 13°55' - 13°24' OK (U) ()</small>

Biogeografio 
Laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), la insulon kovras la mediteraneaj sekaj duonarbaroj de akacio kaj arganio. Tiu estas tersupraĵa ekoregiono el la mediteranea ekoprovinco de la palearkta ekozono. La ekoregiono ankaŭ apartenas al la biomo de la mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj.

Administracio 

La insulo Lanzarote estas dividita en sep municipoj:
 Arrecife
 Haría 
 San Bartolomé
 Teguise
 Tías
 Tinajo
 Yaiza

Kulturo 
La plej grava artisto/arkitekto en Lanzarote estis César Manrique. Li multe faris por konservi la originan karakteron de la insulo. Ekzemple, li certigis, ke nur la tradiciaj koloroj de verda, blua kaj bruna estas permesitaj por pordoj kaj kadroj. La domoj eble ne estas pli altaj ol kvar etaĝoj kaj ankaŭ devas esti farbitaj blankaj. Krome, grandaj reklamŝildoj estas malpermesitaj, ĉio ĉi por konservi la insulon en sia origina stato kiel eble plej multe (male al insuloj kiel Gran Canaria kaj Tenerifo kie multe da "betono kaj neono" troviĝas pro amasturismo). Tuj okulfrapaj estas sep artaĵoj de Manrique nomitaj "Juguetes del Viento" (Ludiloj de la Vento). Ili troveblas ĉe la flughaveno kaj sur la trafikcirklo proksime de lia iama hejmo. La Fundación César Manrique troviĝas en lia iama hejmo en Tahiche.

La portugala verkisto José Saramago instaliĝis en Tías en 1993 kaj tie verkis kelkajn verkojn kiel Eseo pri blindeco (1995) kaj ĉiujn sekvajn. Li mortis en Tías la 18an de junio 2010. José Saramago estas omaĝita surloke per skulptaĵo preskaŭ kvinmetra el ŝtalo sur placeto alireja al A Casa José Saramago, sidejo de la Fondaĵo José Saramago en Lanzarote.​

Unesko 
La insulo estas Biosfera rezervejo proklamita de Unesko.

Literaturo

En Esperanto 
Pri la insulo aperis en 2018 la DVD Lanzaroto - Insulo fortuna de Roman Dobrzyński.

Bildgalerio

Referencoj

Vidu ankaŭ
 Listo de la municipoj de provinco La Palmoj

Eksteraj ligiloj 

 Lanzarote 
 Oficiala retejo de Cabildo de Lanzarote.
 Aeraj fotoj de la insulo  
 Retejo pri turismo Informo pri Lanzarote 

 
Insuloj en Hispanio
Kanarioj
Biosferaj rezervejoj
Vulkaninsuloj
La Gomera

La Gomera estas la dua plej malgranda el la sep ĉefaj insuloj de la Kanarioj en la Atlantika Oceano - la plej malgranda estas El Hierro.

Geografio 
La insulo situas proksimume 1000 kilometrojn for de la kontinenta parto de Hispanio. Ĝi havas areon de 369,76 km² - tio estas 4,94 procentaĵoj de la suma areo de ĉiuj kanariaj insuloj. Komence de la jaro 2009 sur la insulo konstante vivis 22 769 loĝantoj. Tio korespondas al loĝdenso de 60,2 loĝantoj po kvadrata kilometro.

Biogeografie la insulo situas en la ekoregiono de la kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj.

Populacio 

La insulanoj vivas plejparte en marbordaj, havenaj loĝlokoj, malplimulte en malgrandaj setlejoj en la pli altaj kaj centraj insulaj valoj, en ses insulaj municipoj. Ekde proksimume la jaro 1100 antaŭ nia erao sur la insulo pace vivis la indiĝena etno de guanĉoj, proksimume 2500 jarojn, ĝis en 1440 hispanaj soldatoj gvide de Hernán Peraza okupis la marbordan golfeton kie poste ekestis la hispana urbeto San Sebastián de La Gomera, la nuna insula ĉefurbo, kaj de tie konkeris la insulon. En la dua duono de la 20-a jarcento la insulo kaj aparte ties plej okcidenta loĝloko Valle Gran Rey iĝis centro de eŭropaj ekologiemuloj, alternativemuloj kaj hipioj, aparte el Germanio, Aŭstrio kaj iom malpli el Anglio. Ankoraŭ nun la insula turismo estas pli ekologia ol en la aliaj insuloj de la Kanarioj, la hoteloj malpli grandaj, kaj multaj feriantoj preferas migri kaj grimpi sur la insulaj montaj padetoj ol sunbruniĝi plaĝe. La altan insulan centron kovras la Nacia Parko Garajonay, insula arbarego de azora laŭro.

Municipoj 

La insulo estas dividata en 6 municipoj kiuj estas la jenaj:

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Silbo

Eksteraj ligiloj 

 http://www.cabildogomera.org  
 http://www.gomera-island.com 
 http://www.vallehermoso.de/en/index.html 
 http://www.ine.es 
 http://www.gomera.com.es  
 http://www.canarische-eilanden.info/eilanden/lagomera/lagomera_info.html 
 http://www.la-gomera-online.com  
 http://www.inseltouring.de/pageid__KN_LG_HOME.html  
 http://www.gobiernodecanarias.org/istac 

 
Insuloj en Hispanio
Kanarioj
Vulkaninsuloj
La Palma

La Palma (oficiale San Miguel de La Palma, "Sankta Mikaelo de la Palmo" esperante) estas insulo de la hispana regiono de Kanarioj, en la Atlantika Oceano. Ĝia ĉefurbo estas Santa Cruz de La Palma.

Geografio
La insulo havas surfacon de 708,33 km² (10% de la kanaria teritorio) kaj loĝantaro je ĉirkaǔ  homoj.

La Palma estas tre kruta, kun alteco de 2.426 m en la Roque de los Muchachos, monto kie ekzistas tre grava astronomia scienca observejo. Ĝi ankaŭ enhavas la vulkanon Cumbre Vieja (Maljuna Pinto), unu el la plej aktivaj vulkanoj en la Kanarioj. Cumbre Vieja kovras la sudajn du-trionojn de la insulo kaj plej aktuale erupciis en septembro 2021.

En la centro troviĝas granda vulkanbuŝo kiu formas la Nacian Parkon de la Caldera de Taburiente, kreitan en 1954. Aliaj vulkanoj estas San Andrés kaj Teneguía, kiu la lastan fojon erupciis en oktobro 1971.

Ekde 2002, la tuta insulo estas Rezervejo de la Biosfero, estante la tria kanaria insulo al kiu Unesko agnoskas tiun protektadon. La kanaria pino estas la vegetala simbolo de la insulo La Palma.

Municipoj 

La Palma estas dividita en 14 municipoj: 7 en la okcidenta kaj 7 la orienta deklivaroj:

Faŭno kaj flaŭro
 

La insulo situas en la ekoregiono de la kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj.

Bildaro

Referencoj

Literaturo
 Hernández Luis, José Ángel (2006). Transportes y comunicaciones en La Palma: una imagen desde la prensa (1850-1936). Las Palmas de Gran Canaria: Anroart Ediciones. ISBN 84-96577-36-8.
 Martín Rodríguez, Ernesto: "La Palma y los Auaritas". Centro de la Cultura Popular Canaria. Santa Cruz de Tenerife. 1992.
 Paz Sánchez, Manuel de (2003). La ciudad: una historia ilustrada de Santa Cruz de La Palma. Vizcaya: Centro de la Cultura Popular Canaria. ISBN 84-7926-427-6.

Vidu ankaŭ 
 Vulkana erupcio de La Palma en 2021
 Kaldero
 Observatorio de Roque de los Muchachos

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo Cabildo Insular de La Palma
 La Palma - Oficial Retejo de Turismo de las Islas Canarias 
 Statistiko de Kanarioj, Instituto Canario de Estadísticas.

 
Insuloj de Kanarioj
Biosferaj rezervejoj
Loreno

Loreno ( Lorraine [loREN],  Lothringen [LOTringen]) estas historia kaj kultura regiono de orienta Francio. Enlande, ĝi apudas al Alzaco, Champagne-Ardennes kaj Franche-Comté. Eksterlande, ĝi apudas Belgion, Luksemburgon, kaj Germanion. Ĝi konsistas el departementoj Meurthe-et-Moselle (54), Meuse (57), Moselle (55) kaj Vosges (88).

Ĉefaj urboj de la regiono estas Metz, Nancio Nancy, Thionville kaj Toul. ISO-kodo de la regiono estas FR-M.

(En iuj tekstoj ankaŭ aperas nomvariaĵoj kiel Lotrino, Lotringo, Lotaringo, Lotaringio k.s. anstataŭ Loreno.)

Historie, oni nomas Lotaringo mezepoka reĝolando. El Alta Lotaringo evoluis la Loreno.

Lorenaj famuloj

Esperantistoj 
 Raymond Schwartz (priskribis tiean vivon en "Kiel Akvo de l' Rivero")

Historio 
 Jeanne d'Arc
 Gotfredo de Bouillon
 Francisko la 1-a Stefano
 Stanisław Leszczyński
 Johano de Gorzo

Pentristoj 
 Georges de La Tour
 Adolphe Yvon

Verkistoj 
 Maurice Barrès

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Francaj regionoj
 Lorena duklando
 Lorenokruco
 dinastio Habsburgo-Loreno
 1114 Loreno
 Flughaveno Metz-Nancy-Loreno

Eksteraj ligiloj 

 Lorraine - Wikivoyage 
 http://www.cr-lorraine.fr 
 http://www.pnr-lorraine.com 
 http://www.lexilogos.com/lorrain_langue_dictionnaires.htm 

Regionoj de Francio
Langvedoko-Rusiljono

Langvedoko-Rusiljono ( [langdok' rusijõ']; okcitane: Lengadòc-Rosselhon [lengodo-ruselju]) estis administra regiono en suda Francio ĉe la Mediteraneo kaj Pireneoj, natura limo kun Hispanio. Ĝia nomo estas kunigo de du malnovaj regionoj la okcitanlingva Langvedoko, kaj la katalunlingva Rusiljono. Ĝi konsistas el la kvin departementoj Aude, Gard, Hérault, Lozère, Pyrénées-Orientales.

Ĉefurbo de la regiono estas Montpellier. Inter pliaj aparte gravaj urboj menciindas Alès, Béziers, Perpignan, Narbonne, Carcassonne, Nîmes, Laurac kaj Seto. ISO-kodo de la regiono estas FR-K.

La , la regiono ĉesis ekzisti per kunigo kun apuda regiono Sudo-Pireneoj: nova regiono Okcitanio estis kreita.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.cr-languedocroussillon.fr  
 http://www.septimano.net  
 http://images.de.lozere.org  
 http://www.visitsouthfrance.com 

Regionoj de Francio
Latio

Latio ( ) estas regiono en centra parto de Italio kun 5 milionoj da loĝantoj. Ĝia ĉefurbo estas la itala ĉefurbo Romo, limas norde kun Toskanio kaj Umbrio, oriente kun Markio, Abruco kaj Moliso, sude kun Kampanio kaj okcidente kun Tirena Maro. Ĝia nomo devenas el antikva popolo de Romio, t.e. la latinoj.

Lazio ankaŭ estas nomo de grava futbala teamo de Romo.

Nomo 
La nomo "Latio" () verŝajne devenas de la latina vorto latus, kun la signifo de ebena, celante la malgrandan ebenaĵon ĉirkaŭ la Tibero (la vorto havis plurajn signifojn).

De "Latio" devenas la nomo de Latinoj, la popoloj al kiu apartenis la fondintoj de Romo.

Geografio

Montoj kaj ebenaĵoj 
Latio kuŝas en centra Italio, inter Apeninoj (oriente) kaj la Tirena Maro (okcidente).

La orienta parto enhavas kalkoŝtonajn montojn, kies ĉefaj pintoj plejparte estas ĉ.2000m altaj.

Pli okcidente estas pluraj aroj de montetoj, parte marnaj, parte kalkoŝtonaj, kaj parte vulkandevenaj. Estas ankaŭ pluraj krateraj lagoj, postrestaĵoj de antikvaj vulkanoj, ĉiuj nuntempe malaktivaj.

Apud la marbordo estas malgrandaj ebenaĵoj, kiuj iam estis plejparte marŝaj.

Riveroj kaj lagoj 
Nordan kaj centran Lation trairas la rivero Tibero, historie tre grava.

La rivero Liri fluas tra suda Latio kaj faras poste limon inter Latio kaj Kampanio.

En Latio estas 6 krateraj lagoj, el kiuj la plej granda estas la Lago de Bolsena (113 km²).

Apud la suda marbordo estas duonsalaj lagoj, inter 1 kaj 4 km².

En la montara parto estas kelkaj artaj lagoj, ekzemple la Lago del Salto (10 km²).

Ĉefaj urboj 
Sekvas listo de la urboj kun plej da loĝantoj.

Historio

Vidindaĵoj 
Gravas en tiu regiono granda nombro de monumentoj, precipe de romia epoko kaj naturaj vidindaĵoj kiel la Lago Bolsena.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.regione.lazio.it Oficiala retejo
 http://www.etymonline.com/index.php?search=latium&searchmode=none
Legendo

Legendo (el la latina, «legindaĵo») estas rakonto pri malnovaj okazaĵoj, en kiu la historiaj faktoj estas intermiksitaj kun imagitaj mirindaĵoj. La termino signifas “io, kio indas legi”. En mezepoko ĝi estis prezentita en formo de la “vivo de sanktuloj” aŭ religi-didaktikaj rakontoj. En folkloro tradicie eniris kiel popolaj rakontoj pri mirakloj kaj heroaĵoj, perceptita de rakontanto kaj aŭskultanto kiel kredinda. En moderna literaturo preskaŭ ĉiu verko baziĝas sur poeta elpensaĵo, tamen pretendas je vero.

Specoj de legendo 
 urba legendo

Vidu ankaŭ 
 Ahasvero
 Bermuda triangulo
 Mitologio (mitaro), Mitologio, Mitologio (scienco)
 Mito
 Martiro
 Ora Legendo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.fordham.edu/halsall/basis/delehaye-legends.html 
 http://stud.hsh.no/lu/norsk/vidsteen/segner/leserute.htm  
 http://izbornyk.narod.ru/hrushukr/hrush111.htm 
 http://www.textanalyse.dk/Definition%20myte,%20sagn,%20legende%20og%20saga.htm  

 
Literaturo
Folkloro
Linus Torvalds

Linus Benedict TORVALDS  (naskiĝis en 1969) estas svedlingva finnlandana komputilsciencisto loĝanta en Usono. Li estas fama unuarange pro tio, ke li iniciatis la kernon de la mastruma sistemo Linukso (Linux), kiun li kreis en 1991 kiel studanto ĉe la Universitato de Helsinko. Li magistriĝis en 1996 en la sama universitato, kiu jam en 2000 atribuis al li honoran doktorecon.

Li ankoraŭ gvidas kaj ordigas la laboron pri Linukso (kiel "bonvola diktatoro"), sed nun multaj aliaj personoj kontribuas al la kerno.

En 1997 Torvalds transloĝiĝis al Silicia Valo en Kalifornio, Usono, kie li eklaboris ĉe la kompanio Transmeta. En 2003 li forlasis Transmeta-n por dediĉi sian tempon plene al la Linuksa kerno.

Kvankam Torvalds estas de Finnlando, kaj rigardas sin kiel finnon, lia denaska lingvo estas la sveda.

La persona bonŝanco-pupo de Torvalds estas la pingveno Tux, kiu estas modelo por la vaste uzata simbolo de Linukso en ties uzanto-komunumo.

Verkaro 
En la angla lingvo:
 Linus Torvalds, David Diamond: "Just for Fun : The Story of an Accidental Revolutionary, New York, HarperBusiness", 2001, ISBN 0-06-662072-4
Franca traduko:
 Linus Torvalds kun David Diamond: "Il était une fois Linux: L'extraordinaire histoire d'une révolution accidentelle" , OEM, 2001, ISBN 2-7464-0321-8
Alilingvaj tradukoj (almenaŭ sveda, finna, germana kaj itala) ekzistas.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.cs.helsinki.fi/u/torvalds Malnova hejmpaĝo de Linus Torvalds 
 http://catb.org/~esr/faqs/linus "La senbrida respondaro pri Linus Torvalds" (angle kaj en kelkaj aliaj lingvo)
 http://www2.educ.umu.se/~bjorn/mhonarc-files/obsolete/msg00000.html  La fama mesaĝo "Linux estas arkaika" de Andy Tanenbaum, januaro 1992 (angle).

Usonaj programistoj
Finnaj programistoj
Linukso
Svedlingvaj finnlandanoj
Pioniraj komputikistoj
Finnaj ateistoj
Finnaj blogistoj
Usonaj ateistoj
Usonaj blogistoj
Finndevenaj usonanoj
Helsinkanoj
Eksterlandaj svedoj
La limo inter Eŭropo kaj Azio

Kvankam Eŭrazio estas unu kontinento, oni tradicie dividas ĝin en Eŭropon kaj Azion pro historiaj kaj kulturaj kialoj. Tamen, la preciza difino de la limo inter tiuj du mondpartoj estas jam delonge diskutata. Precipe restas malkonsento pri la pozicio de la limo inter la Nigra Maro kaj la Kaspia Maro. Ekzistas kvin ĉefaj vidpunktoj inter geografoj:

 Laŭ unua vidpunkto limo inter du mondpartoj koincidas al tiu de fizika-geografiaj unuoj (Kuma-Maniĉa linio) kaj sekve tuta Kaŭkazio situas en Azio.
 Limo inter Eŭropo kaj Azio trapasas laŭlonge de Granda Kaŭkaza montoĉeno. Ĉi-tiu versio baziĝas sur diverseco en klimataj kondiĉoj. Ĉi-okaze Norda Kaŭkazio okazas en Eŭropo kaj la suda - en Azio (krom malgrandaj teritorioj de Azerbajĝano kaj Kartvelio).
 Limo inter du mondpartoj trapasas laŭ riveroj Rioni, Kvirila kaj Mtkvari, kiuj dividas Kartvelion en du egalaj partoj. Ĉi-tiu vidpunkto apartenis al Herodoto, antikva greka historiisto.
 Objektive aspektas versio pri tio, ke la limo trapasas laŭlonge de Malgranda Kaŭkaza montaro. En ĉi-kazo norde de la limo restas Kartvelio kaj tuta Norda Kaŭkazio, t.e. teritorioj kun pejzaĝoj de eŭropa tipo.
 Limo inter Eŭropo kaj Azio trapasas laŭ ŝtata limo de iama Sovetunio. Laŭ ĉi tiu "pure politika" variaĵo tuta Kaŭkazio apartenas al Eŭropo.

Kiel oni vidas, (1) kaj la (5) estas ekstremaj vidpunktoj dum la aliaj estas kompromisaj solvoj. Estas fakto, ke kulture kaj politike Kaŭkazianoj estas eŭropanoj (interalie tiel klasifikas ilin ĉiuj internaciaj organizoj, nur UEA trovis originalan solvon: ĉe ĝia hejmpaĝo oni povas vidi Kartvelion en Azio, Armenion en Eŭropo, Azerbajĝanon nenie), tamen laŭ la opinio de multaj, geografie la tuta Kaŭkazio apartenas al Azio.

Por simpligi, en la Esperanta Vikipedio oni taksis la rusiajn partojn de Kaŭkazio parto de Eŭropo, la ekster-rusiajn kiel parto de Azio.

Vidu ankaŭ 

 Eŭrazio
 Azio
 Eŭropo

Eksteraj ligiloj 
 Граница между Европой и Азией в районе Екатеринбурга
 Граница Европы и Азии
 Граница Европа-Азия
 Где проходит граница между Европой и Азией? (журнал «Вокруг света» от 1959 года)
 Ландшафтно-историческая экспедиция «Урал — граница Европы и Азии» в 2010 году

Geografio
Linio

La titolo havas diversajn signifojn:

 Linio (geometrio).
 Per la vorto linio kelkfoje estas subkomprenata rekto, unu el la specoj de geometria linio.
 Linio teksta.
 Fervojlinio, Metrolinio.
 Ĉefa parto de armeo aŭ floto, de kiu dependis la sorto de batalo.

Pli ĝenerale, linio estas vico de sinsekvaj aĵoj.

Ne konfuzu la vorton kun lineo.
Lieno

Formita kiel malstreĉita pugno kaj situanta sub la maldekstra flanko de la diafragmo, la lieno estas la plej ignorata kaj miskomprenita el ĉiuj organoj. Ĉu ne, ni ofte legas pri iu en aŭtomobila akcidento aŭ lukto kiu rompis la lienon kaj do la lieno estas elprenita (per operacio nomita splenektomio) kaj la vivo daŭras. Kion ni ne legas estas ke splenektomiitaj homoj poste havas problemojn de neelteneblaj bakteriaj infektoj de la sango (nomitaj sepseco). Kion tio sugestas pri la funkcio de la lieno?

La lieno ricevas sangon de arterio branĉiĝanta de la aorto. Pasinte tra la labirinteca maŝaro da etaj angioj, la sango plu iras al la lieno. La angiojn de la lieno ĉirkaŭas nestoj de B-limfocitoj – ĉefe de la memora speco. Dum la sango malrapide moviĝas tra la lieno, ĝin monitoras T-ĉeloj por iuj ajn invadaĵoj. Se iu suspektita ĉelo aŭ molekulo rimarkiĝas, ĝi estas prezentata al la rezidantaj B-ĉeloj por trovi komplementan memora B-ĉelo. Kiam komplementa B-ĉelo aktiviĝas, la ĉelo dividiĝas rapide kaj ekproduktas antikorpojn direktatajn kontraŭ la invadanta antigeno.

La lienaj sangangioj estas ankaŭ ene tegitaj de makrofagoj kiuj glutas kaj digestas rubon en la sango, kiel ellaciĝintajn ruĝajn sangĉelojn kaj trombocitojn. En malsano kiel mononukleozo, la makrofagoj en la lieno iĝas troaktivemaj kaj kaptas grandan nombron de blankaj sangĉeloj. Dume, la lieno ŝvelas kaj povas eĉ rompiĝi.

Vidu ankaŭ 
 Imuna sistemo

Eksteraj ligiloj 
 http://it.wikipedia.org/wiki/Milza
 http://fme.biostr.washington.edu:8089/FME/body.jsp?sel=Spleen 

Glandoj