William Auld

William Auld , foje esperantigita per Vilhelmo Oldo (naskiĝis la  en Londono, mortis la  apud Dolaro) estis skota Esperantlingva poeto, verkisto kaj tradukisto.

Li plurfoje estis nomumita por la Nobel-premio pri literaturo, en 1999, 2004, kaj 2006.

Vivo 
Laŭ profesio Auld estis instruisto pri angla literaturo kaj vicestro de liceo. Li loĝis en la skota urbeto Dolaro en graflando Clackmannanshire.

En 1960, li komencis labori en lernejo en Alloa kaj restis tie ĝis sia emeritiĝo.

Malkovro de Esperanto 
William Auld malkovris Esperanton dum sia 13-a jaro : tiam li estis skolto, kaj estis la legado de skolta regularo en Esperanto, kiu konigis al li la ekziston de tiu lingvo. Poste li ekzercis sin pri ĝi kun siaj amikoj John Francis kaj Reto Rossetti, kiuj kun John Dinwoodie, fariĝis kvaropo konata kiel la skota skolo de esperantlingva literaturo.

Li eklernis Esperanton en 1937, sed aktiviĝis nur en 1947.

Dua Monda Milito 
De 1942 ĝis 1946, dungite en la brita flugarmeo, li partoprenis en la Dua Monda Milito, interalie kiel piloto.
Lia milita sperto ege influis lian mondbildon. Unue li ekzercis en brita Rodezio (nun Zimbabvo) kaj en 1944, li estas unu el 50 kandidatoj por dungo kiel piloto ene de spiona aviadilo Spitfire. Ĝis la fino de la milito li spionadis kaj fotadis super Norda Afriko, Okcidenta Azio kaj Mezoriento, Grekio kaj Italio. Dum la fino de la milito, li laboris kelkatempe kiel provo-piloto por la aviadila armeo.

Agadoj en esperanta mondo 

Lia multnombra biblioteko de esperantlingva literaturo nun lokiĝas en Nacia Biblioteko de Skotlando, al kiu li antaŭ sia morto donacis ĝin.

Li estis vicprezidanto de UEA (1977-1980), prezidanto de la Akademio de Esperanto (1979-1983) kaj prezidanto de Esperanta PEN-Centro (1999-2005); Honora Membro de UEA.

Propono por Nobel-premio pri literaturo 
Laŭ propono de Manuel de Seabra en la jarkunveno 1998 de Esperantlingva Verkista Asocio, William Auld estis proponita kiel kandidato por la Nobel-premio pri literaturo ekde 1999 ĝis la morto en 2006. Laŭ informo de The Telegraph li estis proponita por la premio en 1999, en 2004 kaj en 2006.

Distingoj 
En 2000 William Auld estis honorigata per FAME-premio.

Verkaro 

Li ekverkis dum li estis dungita de armeo. Post sia reiro en Skotio post la milito en 1947, li eldonis poemon tradukitan el la angla en la dua eldono de la nova revuo Esperanto en Skotlando. Li verkis plurjare por tiu ĉi periodaĵo simpla sed kun historia graveco, ĉar ĝi ekestis forumo por novaj aŭtoroj.

Auld redaktis plurajn revuojn, i.a. Esperanto en Skotlando (1949-1955), Esperanto de UEA (1955-1958, 1961-1962), Monda Kulturo (1962-1963), Norda Prismo (1968-1972), La Brita Esperantisto (1973-1999), Fonto (1980-1987). Kunlaboranto de Monato, kie li redaktis la rubrikon "noveloj" ĝis 1998.

Plurajn poemarojn verkis li, interalie estas lia precipa poemo, La Infana Raso (1956), Inspirite parte de la Cantos de usona poeto Ezra Pound, kaj ankaŭ tradukita en la nederlanda sub la titolo "Het kinderras'. Li tradukis poemojn, ekzemple poemojn el La Hobito ĉar la historion tradukis Christopher Gledhill. Li verkis ankaŭ kursojn, la plej fama estas "Paŝoj al plena posedo".

Li ekpublikigis siajn verkojn el la revuo Literatura Mondo tuj antaŭ ties ĉeso en 1949. Literatura Mondo, tiam la plej grava revuo pri esperanta literaturo, ekaperis en 1922, kaj post halto pro milito, ĝi reaperis dum du jaroj.

William Auld ekkonigis sin al internacia publiko en 1952, kiam publikiĝis la kolekto Kvaropo, pri kiu li kunlaboris kun John Dinwoodie, John Francis kaj Reto Rossetti. Tiu verko estis la komenco de la serio Stafeto, fondita de Juan Régulo Pérez en Kanarioj, kiu ekvilibrigis la mankon de la budapeŝta eldono Literatura Mondo.

Post la revuo Literatura Mondo, li kunlaboris en diversaj aliaj revuoj, interalie, de 1955 ĝis 1958 en Esperanto, la revuo de UEA, kaj poste inter 1962 kaj 1963 en Monda Kulturo, kaj ekde 1981 en la literatura magazino Fonto. Li partoprenis ankaŭ je la redaktado de la revuo Monato ekde ties kreo en 1979 ĝis 1998.

Li kompilis bazan legoliston de originala esperantlingva literaturo.

Listo de verkoj

Poemaroj 

 Spiro de l' Pasio (parto de la pluraŭtora poemaro "Kvaropo" 1952)
 La Infana Raso (1956)
 Unufingraj Melodioj (1960)
 Humoroj (1969)
 Rimleteroj (kun Marjorie Boulton, 1976)
 El Unu Verda Vivo (1978)
 En Barko Senpilota (1987)
 Unu El Ni (1992)

Antologioj 
 Angla Antologio 1000-1800 (poezia redaktoro, 1957)
 Esperanta Antologio (Poemoj 1887-1957) (1958/1984)
 25 jaroj (poezia redaktoro, 1977)
 Skota Antologio (kunredaktoro, 1978)
 Nova Esperanta Krestomatio (1991)
 Plena Poemaro: Eŭgeno Miĥalski (red. 1994)
 Tempo Fuĝas (1996)

Li editoris la poemaron Sub la signo de socia muzo (1987, eldonita en la Serio Stafeto de Flandra Esperanto-Ligo.)

Tradukaĵoj

El la angla 

 La Balenodento, de Jack London (1952)
 Epifanio, de Shakespeare (1977)
 La Urbo de Terura Nokto, de James Thomson (1977)
 Don Johano, Kanto 1, de George Byron (1979)
 La Robaioj de Omar Kajam, de Edward Fitzgerald (1980)
 La Sonetoj, de Shakespeare (1981)
 Fenikso tro ofta, de Christopher FRY (1984)
 Montara Vilaĝo, de Chun-chan Je (1984)
 La Graveco de la Fideliĝo, de Oscar Wilde (1987)
 La Komedio de Eraroj, de Shakespeare (kun Asen M. Simeonov, 1987)
 Omaĝoj. Poemtradukoj (1987)
 Gazaloj, de HAFEZ (1988)
 Spartako, de Leslie Mitchell (1993)
 La Stratoj de Aŝkelono, de Harry Harrison (1994)
 Teri-strato, de Douglas Dunn (1995)
 La Kunularo de l' Ringo, de J.R.R.Tolkien (1995)
 La du Turegoj, de J.R.R. Tolkien (1995)
 La Reveno de la Reĝo, de J.R.R. Tolkien (1997)
 La Ĉashundo de la Baskerviloj, de Arthur Conan Doyle (1998)
 La Hobito, de J.R.R. Tolkien (poemoj kaj kantoj; kun Christopher Gledhill, 2000)
 Jurgen, de James Branch Cabell (2001)

El la lalansa-skota 

 Kantoj, poemoj kaj satiroj, de Robert Burns (kun Reto Rossetti, 1977)

El la sveda 

 Aniaro, de Harry Martinson (kun Bertil Nilsson, 1979)

En la anglan el la ĉeĥa per Esperanto 
 Hearing the soul (Aŭdado de la animo), de Věra Ludíková

Kantaroj 
 Floroj sen Kompar''' (kun Margaret Hill, 1973)
 Kantanta mia Bird' (kun Margaret Hill, 1973)
 Dum la Noktoj'' (kun Margaret kaj David Hill, 1976)

Lernolibroj 

 la du lastaj eroj ambaŭ el la 94-a Universala Kongreso de Esperanto en Bjalistoko
 la kanto "En bona espero" de W. Auld, kantata de la duopo Ĵomart Amzajav kaj Nataŝa Gerlaĥ
 Artikolo pri William Auld en la skota ĵurnalo The National

 
Skotaj esperantistaj poetoj
Honoraj membroj de UEA
Estraranoj de UEA
Historio de UEA
Esperantisto de la Jaro
Esperantologoj
Interlingvistoj
FAME-premiitoj
 
Tradukistoj al Esperanto
Premio Deguĉi
Naskiĝintoj la 6-an de novembro
Mortintoj la 11-an de septembro