Stanisław Lem

Stanisław Herman LEM (naskita la 12-an de septembro 1921 en Lvivo; mortinta la 27-an de marto 2006 en Krakovo) estis pola verkisto de satira kaj filozofiema sciencfikcio. Liajn librojn oni tradukis en 41 lingvojn. Vendiĝis pli ol 27 milionoj da ekzempleroj.

Vivo 
Lem naskiĝis en Lvovo (tiam en Pollando, nun en Ukrainio) kiel filo de la kuracisto Samuel Lem kaj Sabina Woller. Li studis medicinon en la Universitato de Lvovo kaj la Jagelona Universitato en Krakovo, sed interrompis la studadon pro la invado de la nazioj dum la dua mondmilito. Poste Lem laboris kiel aŭtoriparisto kaj veldisto, kaj aniĝis al la kontraŭgermana rezistantaro. En 1946 Lem transloĝiĝis al Krakovo kaj finis sian studadon. Li laboris kiel helpanto en scienca esplorejo kaj komencis verki novelojn dum la libertempo.

Stilo 
La verkado de Lem estas karakterizita per amaso da originalaj ideoj. Krome, lia verkado karakteriziĝas per granda diverseco kaj inkluzivas multajn humurajn verkojn (inkluzive en la rakontkolektoj, La Cyberiada, kaj Opowiesci o pilocie Pirxie (la spaca piloto Pireksi) ĝis  plej seriozaj verkoj, kiel Solaris. malgraŭ la granda diverseco, oni povas konstati el tio, kio estas ofta en liaj verkoj, ke ili havas apartan filozofian elementon.

Agnoskoj 
Li estis premiita per honora membriĝo al la asocio Science Fiction and Fantasy Writers of America (SFWA) en 1973, sed la premio estis forprenita en 1976 pro liaj komentoj pri lastatempa sciencfikcia literaturo; li priskribis ĝin kiel malplene elpensitan, aĉe verkitan, kaj zorgantan pli multe pri vendokvanto ol pri ideoj aŭ literatura novigo. SWFA poste proponis al li normalan membriĝon, sed tion li rifuzis.

Stanisław Lem estis kavaliro de la Ordeno de Blanka Aglo, la plej alta ŝtata honorigo de la Pola Respubliko.

Multaj liaj verkoj estis adaptitaj al filmoj.

Verkaro 
En Esperanto aperis 2021 traduko de la romano Solaris, tradukita de Przemysław Wierzbowski kaj la Bjalistoka Esperanto-Societo, ISBN 978-83-962222-0-6. Aperis ankaŭ filma versio de Solaris, sed sen subtekstoj en Esperanto.

En Esperanto aperis 
 Rakontoj el Ciberiado (Cyberiada):
 La maŝino de Trurl (Elektrybałt Trurla) – tradukis Zbigniew Sienkiewicz en Pola Esperantisto 1-2, 1982.
 La maŝino de Trurl – tradukis el la pola Jerzy Wałaszek.
 Kiel la mondo saviĝis (Jak ocalał świat) – traduko de Matthew McLauchlin de la angla traduko el la pola fare de Michael Kandel. 2002.
 Kiel saviĝis la mondo (Jak ocalał świat) – tradukis el la pola Vladimir Ivanov. 2010.
 Kiel la mondo saviĝis (Jak ocalał świat) – tradukis el la pola Jerzy Wałaszek.
 La granda batado. – tradukis el la pola Jerzy Wałaszek.
 El la rememoroj de Ijon Tichy. Novelo el la ciklo Stelaj taglibroj (Dzienniki gwiazdowe). Tradukis Zbigniew Sienkiewicz. En: Sferoj 1. – Santander: Grupo Nifo, 1983.
 Luna nokto – sciencfikcia teatraĵo. Tradukis el la pola Valentin Melnikov. 1998.
 Surloka esploro (Wizja lokalna) – traduko de Jurij Finkel de la rusa traduko el la pola fare de K. Duŝenko. 2001.
 Elektitaj rakontoj – tradukis el la pola Jerzy Wałaszek.
Solaris –  tradukis el la pola Przemysław Wierzbowski. La  Bjalistoka Esperanto-Societo lanĉis Esperanto-tradukon de la romano.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo de Stanisław Lem (pole, angle, germane kaj hispane)
 Prelego de Ralph Dumain Centjariĝo de Stanislaw Lem kaj centjariĝo de R.U.R. de Karel Ĉapek, kun socipolitikaj aldonoj kaj temo de robotoj, en Jutubo

Polaj sciencfikciaj verkistoj
Polaj verkistoj
Pollingvaj verkistoj
Polaj filozofoj
Futurologio
Kavaliroj de Ordeno de Blanka Aglo
Polaj ateistoj