Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj

Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj (KSŜ) estas interŝtata organizo, kreita laŭ iniciato de Belorusio, Ukrainio kaj Rusio. En la interkonsento, subskribita la 8-an de decembro 1991 en urbo Minsko (Belorusio), ĉi tiuj ŝtatoj konstatis, ke pro la profunda krizo kaj disfalo Sovetunio ĉesas sian ekzistadon. Samtempe, ili deklaris pri sia strebo al establiĝo de diversaspekta kunlaborado en la sferoj politika, ekonomia, kultura, humana ka.

Historio 
La 21-an de decembro 1991 al la interkonsento aliĝis Azerbajĝano, Armenio, Kazaĥio, Kirgizio, Moldavio, Taĝikio, Turkmenio, Uzbekio. Ekster la organizo restis 4 pliaj respublikoj de iama Sovetunio: Estonio, Latvio, Litovio kaj Kartvelio. Pro la politika kaj ekonomia premo (laŭ kelkaj komentoj, ankaŭ pro la konflikto en Abĥazio), la lasta membro, Kartvelio ankaŭ devis aliĝi al KSŜ en septembro de 1992. Mongolio partoprenas kiel observa ŝtato en kelkaj organoj de la KSŜ.

En 1993 jaro estis akceptita Statuto de la organizo, kiu deklaras sferojn de la komuna agado: defendo de la rajtoj kaj liberecoj de la homoj, kunordigo de ekteraj politikaj rilatoj, kunlaboro por la kreado de komuna ekonomia spaco, batalo kontraŭ organizita krimo, kunlaboro en defenda politiko kaj defendo de ŝtatlimoj. Tiele kelkaj membroj de KSŜ starigis la novan organizon de la Eŭrazia Ekonomia Komunumo kun la celo krei tute organizitan sistemon de komuna merkato.

Estis kreitaj organoj de KSŜ: Konsilio de Ŝtatestroj, Konsilio de Registarestroj, Interŝtata Ekonomika Konsilio, Interparlamenta Asembleo ka. Pro la malsamaj celoj de la membro-ŝtatoj kaj internaj kontraŭstaroj, plimulto de la decidoj de supremenciitaj organoj, ne plenumiĝas.

La rezidejo de la Ekzekuta Sekretario de KSŜ troviĝas en Minsko, de la Interparlamenta Asembleo – en Sankt-Peterburgo, de la ceteraj organoj – en Moskvo.

Membreco kaj ŝanĝoj en la anaro 
Kiel menciite Kartvelio, kiu komence preferis resti ekster KSŜ, membriĝis en 1992 (laŭ iuj la ). Ĝia aneco finiĝis la . Fakte ĝi jam en aŭgusto 2008 proklamis sian malmembrecon, sed formale devis resti membro dum plia jaro.

Turkmenio de la  estas nur asociita membro.

Partoprenintaj ŝtatoj 

Kvankam Ukrainio estis unu el la tri fondintaj ŝtatoj kaj ratifis la Kreotraktaton en Decembro 1991, Ukrainio ne elektis ratifi la Ĉarton de KSŜ. En 1993 Ukrainio iĝis "Asocia Membro" de KSŜ.

Iamaj membroj ŝtatoj 

Ukrainio, sen subskribo de la Ĉarto de la KSŜ de la 22-a de januaro 1993, estis laŭjure ne membroŝtato de la ŝtatkomunumo, sed havis la statuson de fondŝtato kaj membroŝtato de la KSŜ. Ekde aprilo 2014, la kunlaboro de Ukrainio ene de la KSŜ estis minimumigita. Ukrainio retiriĝis de kelkaj plurflankaj interkonsentoj ene de la KSŜ kaj suspendis membrecon en multaj sektoraj kunlaboraj korpoj. La 19-an de majo 2018, la Prezidanto subskribis Dekreton pri la fina ĉesigo de la partopreno de Ukrainio en la laŭleĝaj organoj de la KSŜ. La Ministerio de Eksterlandaj Aferoj de Ukrainio anoncis la efektivan finon de la procezo de retiriĝo de Ukrainio el la KSŜ.

Estroj

Homaj rajtoj 
Ekde ties eko, unu el ĉefaj celoj de KSŜ estis havigi forumon por diskuti temojn rilatajn al la sociala kaj ekonomia disvolviĝo de la nove sendependaj ŝtatoj. Por plenumi tiun celon la ŝtatoj membroj interkonsentis por helpi kaj protekti la homajn rajtojn. Dekomence la klopodoj por plenumi tiun celon konsistis nur je deklaroj de bonaj intencoj, sed la 26an de majo 1995, la KSŜ adoptis Konvencion pri Homaj Rajtoj kaj Fundamentaj Liberoj de la KSŜ.

Eĉ antaŭ la homrajta traktato (1995) la Ĉarto de la KSŜ kiu estis adoptita en 1991 kreis, en artikolo 33, Homrajtan Konvencion sidanta en Minsko, Belorusio. Tio estis konfirmita per decido de la Konsilio de Ŝtatestroj de la KSŜ en 1993. En 1995, la KSŜ enkondukis homrajtan traktaton kiu inkludas burĝajn kaj politikajn same kiel sociajn kaj ekonomiajn homajn rajtojn. Tiu traktato eniĝis en valido en 1998. La KSŜ-traktato estas formita laŭ la Eŭropa Homrajta Ĉarto, sed malhavas la fortajn efektivigajn mekanismojn de ĉi-lasta. En la KSŜ-traktato, la Homrajta Konvencio tre vage difinis aŭtoritaton. La Statuto de la Homrajta Konvencio, aliflanke, ankaŭ adoptita fare de la KSŜ al membroŝtatoj kiel decido, donas al la Komisiono la rajton ricevi interŝtatajn same kiel individuajn komunikadojn.

La KSŜ-traktato havigas kelkajn valorajn novaĵojn kiuj ne estas trovitaj en aliaj organizoj. Aparte regionajn homrajtajn traktatojn kiel ekzemple la Eŭropa Homrajta Ĉarto laŭ la homaj rajtoj ĝi protektas ankaŭ la rimedojn de protekto. Tio inkludas la kombinaĵon de sociaj kaj ekonomiaj rajtoj kaj rajtojn al profesia eduko kaj civitaneco. Ĝi ankaŭ ofertas al ŝtatoj de iama Sovetunio la ŝancon trakti homrajtajn aferojn ene de pli konata kultura scenaro.

Tamen, KSŜ-membroj, precipe en Centrazio, daŭre estas inter la plej malbonaj homrajtaj historioj de la mondo. Multaj aktivuloj montras la andijanan masakron de 2005 en Uzbekio, aŭ la kulto al personeco ĉirkaŭ prezidanto Gurbanguli Berdimuĥamedov de Turkmenio, por montri ke okazis preskaŭ neniu plibonigo en homaj rajtoj ekde la kolapso de Sovet-Unio en Mezazio. La firmiĝo de potenco de prezidanto Vladimir Putin rezultigis stabilan malkreskon en la modesta progreso de antaŭaj jaroj en Rusio. La Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj daŭre renkontas gravajn defiojn en renkontaj eĉ bazaj internaciaj normoj.

Militaj strukturoj

Asociaj organizoj

Aliaj agadoj 
Oni disvolvigis organismojn, komitatojn kaj agadojn rilate al jeno:
 Observado en balotado kaj kontrolo de demokratiaj rajtoj.
 Interparlamenta Asembleo.
 Statuso de la rusa lingvo.
 Sportaj eventoj.

Ekonomia situacio

Bildaro de moneroj

Vidu ankaŭ 
 GUUAM
 Ŝanhaja Organizo por Kunlaboro
 Komunumo de Neagnoskitaj Ŝtatoj (СНГ-2)
 Komunumo de Nacioj
 Disfalo de Sovetunio
 Eŭropa Unio
 Historio de Rusio
 Sovetunio

Notoj

Eksteraj ligiloj 

 KSŜ Plenuma Komitato
 Interŝtata Statistica Komitato de KSŜ
 Ĉarto de KSŜ
 PINR - C.I.S. Struggles for Cohesion 
 RZB Rigarod al KSŜ 
 Nutrosekureco en Kaŭkazo kaj Moldavio (FAO) 
 Kembayev, Zhenis. Legal Aspects of the Regional Integration Processes in the Post-Soviet Area. Berlin-Heidelberg: Springer Verlag, 2009 (resumo kaj hazardaj paĝoj).
 Belorusio estras KSŜ en 2013 
 Belorusa retejo (официальный сайт)
 Председатель Исполнительного комитета СНГ — Исполнительный секретарь СНГ Сергей Лебедев
 retejo de KSŜ
 Совет Генеральных прокуроров de KSŜ (официальный сайт)
 Межпарламентская ассамблея de KSŜ  (официальный сайт)
 Экономический Суд de KSŜ (официальный сайт)
 Совет по железнодорожному транспорту de KSŜ  (официальный сайт)
 Представительство РФ при de KSŜ  (официальный сайт)
 Единый реестр правовых актов и других документов Содружества Независимых Государств.

 
Organizaĵoj fonditaj en 1991