Sofiä

Sofiä şähäre (Bolğarça: София) – ul Bolgariäneñ başqalası. Vitoşa tawı yanında urnaşqan, xalqı sanı – 1,870,321 keşe (2003).

Tarix 

Sofiağa cide meñ yıl elek nigez salğan, şähär Awrupanıñ iñ borınğı başqalalarnıñ ikençese. Sofianıñ taríxında bik küp isemnär astında barğan ide. Şähärdä törle däwerlärdän qaldıqlar saqladı.

Iñ elektä Sofia Thraclarnıñ Sardika isemle awılı bula, iseme Thrac'larnıñ Serdi qäbilädän çıqqan. 29. yılda Sardika'nı Romalılar basıp alalar, şähär Dakia Mediterranea ölkäseneñ başqalası bulıp başladı. 447. yılda anı Hunnar 447.dä cimerälär. Soñraq şähärne Vizantiä İmperatorı Yustinian I torğıza, häm Triaditsa'''ğa şähärneñ isemen almaştıra. Bolğarlarda Sredets isemle bulğaç, anı 1376.da Sofiağa (aqıllıq; Ortodoks äwliä xatını Sofia'nıñ iseme dä ul) isemen almaştıralar. 1382üdä Sofianı Ğosman imperiäse basıp ala, şähär Törkiäneñ Rumelia ölkäseneñ başqalası bulıp başlana. 1878.dä Sofianı Urıslar basıp alalar, häm ul 1879üda Bolğarstrannıñ başqalası bulıp başlana. İkençe Bötendönya suğışı waqıtında Sovet Berlege Sofianı basıp ala häm Bolğarstandan pro-Almaniä xakimiätne sörä.

Sofiada 16 üniversität bar, alar arasında 1889.da nigez salınğan Sofia Universiäte. Ul Ortodoks çirkäweneñ metropolitlegeneñ üzäge. Taríxí bínalar: İzge Georgi çirkäwe, İzge Sofia çirkäwe, Banya Başi, Aleksander Nevski cämiğ çirkäwe.

Şähärneñ devize: Zuraya, lâkin qartaymí.

 İqtisad 

Sofia Bolğarstannıñ iqtisadi üzäge. İqtisadnıñ citeşterü sektorında 800 zavod, alarda metall produktları (böten Bolğarstannan 75%), tekstil, rezin häm kün tuarlar, basma produksísı (ildän 50%), elektronik (ildän 15%). Sofiada banklar da bik küp: Bolğarstannıñ Milli Bank, Bulgarian Stock Exchange (däwlät), Bulbank, DSK Bank häm United Bulgarian Bank. Säwdä häm keşetaşu da şähär iqtisadında bik möhim.

 Transport 
Sofiada zur üseş alğan transport üzäge, xalıqara timer yulnıñ, automobil yullarınıñ möhim üzäge. Sofiada 8 timer yul stantsiälär, Sofia hawa alanı (Bulgaria Air şirkäteneñ üzäge) urnaşqan. 4., 8. häm 10. Awrupа Xalıqara korridorlar Sofia aşa baralar.

Şähär transportı da zur üseş alğan. Sofiada metro, autobuslar, tramwaylar häm trolleybuslar bar. 15,000nan artı taksi şähärdä eşli.

 Xalıq 

 Mäydanı – 1,310 sq km 
 Bieklege – 550 m 
 Xalqı – 1,208,930 
 Xalqınıñ tığızlığı – 907 people per sq km 
 Xalqınıñ urta yäşlär'' 38.3 years

Üniversitätlär häm İnstitutlar 
 Bolğarstannıñ Fännär Akademise
 Kliment Ohridski isemendäge Sofia Universitäte
 University for National and World Economics 
 University of Architecture, Construction and Geodesy 
 Sofia Technical University
 University of Chemical Technology and Metallurgy 
 St. John of Rila (Ivan Rilski) University of Mining and Technology
 University of Forestry
 Sofia Medical University 
 Vassil Levski National Sports Academy
 Krastio Sarafov National Academy for the Theatre and Film Arts 
 National Academy for the Fine Arts 
 Prof. Pancho Vladigerov State Academy of Music 
 New Bulgarian University
 Luben Karavelov Higher School for Civil Engineering
 Todor Kableshkov Higher School for Transportation
 Police Academy 
 G.S. Rakovsky Military Academy

Sıltamalar 
 Official webpage
 Sofia City Council
 Sofia.com 
 Pictures from Sofia
 More pictures from Sofia
 Cultural Guide
 Sofia complete accommodation guide 

Миллионлы шәһәрләр