Northumberland

Northumberland (čita se Nortamberland) je historijska i ceremonijalna grofovija i unitarna jedinica na sjeveroistoku Engleske.

Geografija 
Northumberland leži u regiji Sjeveroistočna Engleska. Ima površinu od 5,013 km², na kojoj živi 316,028 stanovnika. Graniči sa sjevera sa Škotskom, sa zapada sa Grofovijem Cumbria, sa juga sa Grofovijem Durham i Grofovijem Tyne and Wear. Na istoku mu je granica Sjeverno more. Grad Morpeth je administrativni centar Northumberlanda.

Northumberland je administrativno čitav jedna unitarna jedinica. Do 2009. bio je podjeljen na šest distrikta; Alnwick, Tynedale, Wansbeck, Berwick-upon-Tweed, Blyth Valley, i Castle Morpeth. Historijska grofovija Northumberland bila je nešto veća u njoj se nalazio grad Newcastle upon Tyne, koji je danas samostalna metropolitanska grofovija Tyne and Wear.

Northumberland je kraj velikih kontrasta, obalna ravnica na istoku je slabo naseljen ruralan kraj. Nešto zapadnije prostire se brdoviti teren vriština, a na jugu se nalaze gusto naseljene doline rijeka Tyne i Blyth gdje je smještena industrija.

Polovica Northumberlanda je planinski kraj i tresetište, u kom Britanska šumarska komisija ima velike površine pod šumom, kao što su Kielder, Wark i Redesdale. Duž škotske granice prostire se Masiv Cheviot, visok od 300 do 760 metara, dok se masiv Pennines prostire prema jugu gdje formira zapadnu granicu sa Cumbriom. Brda i vrištine na zapadu, formirana su od pješčenjaka i nečistog vapnenca, to je kraj duboko ispresjecan kotlinama rijeka Rede i Tyne. Na krajnjem istoku i jugu od Masiva Cheviot do obale i doline Tyne nižu se Karbonske stijene. Duž obale impresivni su Whin Sill, i izljevi lave koji su formirali arhipelag Farne i bamburšku stijenu na kojoj su dijelovi rimskog bedema. 

Obalna ravnica na podlozi od vapnenca na sjeveru i ugljikovih stijena na jugu, pokrivena je glacijalnim naslagama različitog karaktera od lakog pijeska i šljunka do teških glina i ilovače. 
Tlo u višim predjelima je tanko, kiselo i tresetište.

Klima je hladna, zbog geografske širine, nadmorske visine i izloženosti istočnim vjetrovima. Zime su relativno hladne, proljeća kasna i kratka, a ljeta prohladna tako da temperature rijetko prelaze 20 °C, a duž obale se vuku hladne morske magle. Padavina ima malo, od 635 mm na obali do 1.270 mm u Masivu Cheviot.

Historija 
Postoje značajni dokazi o prahistorijskim naseljima, prije nego što su Rimljani uspostavili kontrolu nad tim krajem 122.izgradnjom Hadrijanova zida od rijeke Tyne do Solway Firtha. Nakon što su Rimljani povukli u 5. vijeku, germanski Angli vremenom su preuzeli kontrolu nad regijom. Kralj Angla Ida sagradio je utvrdu u Bamburghu (kasnija prijestolnica anglosaksonskih kraljeva) i 547. osnovao Kraljevstvo Bernicija. 
Njegov unuk, Aethelfrith, uspostavio je dominaciju Angla nakon što je 603 pobijedio udružene snage Brita iz Kraljevine Strathclyde i Škota, ubrzo nakon tog je 605. anektirao susjedno Kraljevstvo Deira. 
Nakon tog je kraj između Firth of Fortha i estuarija Humber postao poznat kao Nortumbrija (što je značilo zemlja sjeverno od Humbera). Ono je u 7. vijeku bilo najmoćnije anglosaksonsko kraljevstvo, a njegov Sveti otok (Lindisfarne) bio centar širenja kršćanstva po cijelom kraljevstvu.

Danski Vikinzi zauzeli su Northumberland u 9. vijeku, a zemlje sjeverno od rijeke Tweed pripale su Škotima. 
Tokom 11. vijeka Normani su nemilosrdno prodirali na sjever i gradili utvrde za obranu od invazije iz Škotske i Skandinavije.

Kasnija historija Northumberlanda je sve do ujedinjenja škotske i engleske krune - 1603. kontinuirani niz pograničnih ratova. Oni su se razbuktali 1569. kad je katolički sjever stao uz škotsku kraljicu Mary. Škoti su za engleskog građanskog rata 1644. zauzeli Newcastl.

Srednjovjekovni Northumberland prosperirao je zahvaljući proizvodnji i izvozu vune i kože. Olovo, srebro i željezna ruda iskapaju se u Allendalu od 12. do 19. vijeka. Ugljen se iskapa od rimskih vremena, a trgovina ugljenom između Londona i doline Tyne, preko Newcastla, razbuktala se od 13. vijeka. Zbog nje se razvila i brodogradnja, koja se početkom 19. vijeka prilagodila novinama (parne turbine) i postala moćna industrija za gradnju i popravak brodova. Zbog nje su 1830-ih proradile  željezare. Zahvaljujući ugljenu procvjetale su i ostale industrije, a po ušćima rijeka 
trgovina solju. Razbuktala se i proizvodnja stakla, koja je uvedena početkom 17. vijeka iz francuske Lorraine. Za svega jedan vijek - Tyneside (današnji Tyne and Wear) postao je lider kemijske industrije u zemlji. 

Krajem 20. vijeka propala je sva teška industrija po dolini Tyne kao i svo rudarstvo, osim jednog rudnika kod Ellingtona, ali je i on zatvoren 2005.

Privreda 
Oko polovice Northumberlanda je planinski kraj i pašnjak. Gotovo svo ostalo zemljište je osrednje kvalitete, a samo mali dio je dobar za ratarstvo. Zato se sve do kraja 18. vijeka sadilo vrlo malo žitarica, čak je i tad barem pola zemlje Northumberlanda još uvijek bilo pusto. Tresetišta su i dalje među rijetko naseljenim krajevima Engleske. Po obalnoj ravnici razvijeno je stočarstvo (ovce, goveda) a sadi se i ječam u velikim količinama na visoko mehaniziranim farmama. Tradicionalni ribolov na losose egzistira i danas duž rijeka Tyne i Tweed. 

Po sjeveru ima velikih šuma u javnom vlasništvu pa je razvijena i drvna industrija.

Veliki gradovi i industrijska naselja kao što su Blyth, Cramlington, Bedlington i Ashington, leže na jugu i istoku grofovije. Gradovi Alnwick i Berwick-upon-Tweed su najveći na sjeveroistoku, a po rijetko naseljenim planinama iima malih trgovišta Wooler, Rothbury i Bellingham. Industrijski kompleks rijeci Blyth na jugoistoku proizvodi električne mašine, elektroničku opremu i artikle lake industrije.

Uslužni sektor uključujući turizam, igra sve značajniju privrednu ulogu, jer Northumberland ima brojne zamkove, dvorce, šume i jezera, a na sjeverozapadu i Nacionalni park Northumberland (u kom je dio Hadrijanova zida). 

Ekonomija Northumberlanda je usko povezana sa susjednom u Grofoviji Tyne and Wear.

Izvori

Vanjske veze 

 Northumberland County Council 

 
Grofovije u Engleskoj
Sjeveroistočna Engleska