alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Espero Katolika

Espero Katolika estas katolika Esperanto-revuo, eldonata de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista.

Unuafoje eldonita en 1903 , krom la interrompoj dum la du mondmilitoj daŭre eldonata, ĝi estas la plej malnova Esperanto-gazeto daŭre aperanta ĝis hodiaŭ.

Ĝia fondinto estas la pastro Emile Peltier , el Tours (Francujo), kiu la unuan numeron eldonis en oktobro 1903 kaj estis la animo de la gazeto ĝis 1908. Poste redaktoro estis ĝis 1911 Claudius Colas, el Parizo. De 1911 al 1923 redaktoris J. Smulders, el Nederlando (en 1921 F. Meŝtan el Vieno), de 1924 al 1932 G. Ramboux el Parizo, de 1932 Joan Font i Giralt el Hispanujo.

Ĝia formato en 1933 estis 27x18, kun varianta paĝonombro.

Jam en la unua numero aperis alvoko akcentita: "For la neŭtralismon!"; Espero Katolika restis ĉiam konscia, eĉ ofte "militanta" defendanto de la katolika dogmaro kaj eklezio. La revuo aperis ĉiam kun la aprobo de la ekleziaj aŭtoritatoj kaj akiris trifoje apostolan benon de la papo.

Nuntempa redaktoro estas Carlo Sarandrea.

Aliaj projektoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Paĝoj konstruataj kun la tekstoj de ĉiuj jarkolektoj
 Historio de la revuo ĝis 1983
 La laste eldonita numero de Espero Katolika
 EK de 1961 ĝis 2005
 EK de 2009 ĝis 2016 
 EK ekde 2018
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Esperanto-gazetoj
Religiaj gazetoj
Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Esprimo de sentoj en Esperanto

Esprimo de sentoj en Esperanto  estas libreto verkita de Edmond Privat pri la stilistiko de Esperanto. Ĝi resumas kurson faritan ĉe la Universitato de Ĝenevo dum la jaroj 1929 kaj 1930. Ĝi aperis libroforme en 1931, eldonita de Universala Esperanto-Asocio en Ĝenevo. Sekvis eldonoj en 1935, 1957 kaj 1980. La kvina eldono aperis en la jaro 2000 ĉe Internacia Esperanto-Instituto en Hago.

Privat mem estis majstro de flua, facile komprenebla stilo, do Esprimo de sentoj fariĝis klasika kaj populara verko pri la temo.

Recenzoj

Referencoj

Bildaro

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de CDELI
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1935
Esperanto-libroj aperintaj en 1957
Esperanto-libroj aperintaj en 1980
Esperanto-libroj aperintaj en 2000
Gramatiko de Esperanto
Sociolingvistiko
Eldonaĵoj de Internacia Esperanto-Instituto
Antverpena Lingvo-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de CDELI
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Albert Esselin

Albert ESSELIN (eslen) (Nask. 26-an de okt. 1860 en Ecajeul (apud Caen) estis emerita prefekteja konsilisto, franca esperantisto kaj Esperanto-vortaristo.

Esselin fondis grupojn kaj propagandis en diversaj urboj. De 1929 li estis membro de la Lingva Komitato (LK). Krome li estis unu el la kvar aŭtoroj de la 1a eldono de Plena Vortaro de Esperanto (1930).

Li verkis:
 Traduko et D' Estournelles de Constant: Limigo de l'armadoj, 1907.
 Grammaire et Syntaxe d'Esperanto, 1908.

ESSELIN, Albert
ESSELIN, Albert
ESSELIN, Albert
ESSELIN, Albert
Estona Antologio

Estona Antologio. 1-a parto. 1932. 136 p. Al ĝi kontribuis Elisabeth Lübek.
Reeldonita de AIEC, Pärnu, 1995. La reeldono de 1995 estis fotokopio kun unu aldona paĝo.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Esperanto-antologioj
Verkoj el la esperantigita estonlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1995
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Estonta Eduko

Estonta Eduko estas Esperanta traduko de la franclingva libro Transformons l'école de Adolphe Ferrière. Tradukis H. Danniel. La tradukon en 1929 aperigis Universala Esperanto-Asocio; ĝi ampleksas 72 paĝojn.

Ferenc Szilágyi jene recenzis ĝin en Literatura Mondo 1931, paĝo 126:

 Estas detale pritraktata la nova, puraera lernejo, kie mem la infano serĉas la vojon de sia evoluo laŭ la preskaŭ nesentebla, prudenta direktado de la instruisto.

 Pedagogio
Estu homo

Estu Homo!  estas 97-paĝa libro de Charles Wagner, tradukita fare de Samuel Meyer. Ĝi aperis en Parizo ĉe Presa Esperantista Societo (PES) en la jaro 1912. 
Ĝi estis Kronita verko de la Akademio.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Eterna bukedo

Eterna Bukedo   estas kolekto da poemoj el 22 diferencaj lingvoj kaj de 115 aŭtoroj, esperantigitaj fare de Kálmán Kalocsay. La 352-paĝa libro estas eldonita de Literatura Mondo el Budapeŝto kaj aperis en la jaro 1931.

La libro enhavas finan noton pri metriko en Esperanto.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Esperanto-poeziolibroj
Esperanto-antologioj
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de la FEL-biblioteko
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Etiko, I

EdE-E - Ruslingva literaturo

Etiko, I. De Petro Kropotkin, trad. el la rusa. 1926, 236 p, SAT. "Filozofia studado pri la deveno de l' moralaj konceptoj. La valoro de la traduko estas nediskutebla, kvankam la frazoj estas ofte longaj." (G. S., ,E' 1926, p: 209.)

Eksteraj ligiloj 
 Etiko (pdf) ĉe la Cifereca Biblioteko de Lublina Katolika Universitato

Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Eldonaĵoj de SAT
Etimologia Leksikono de Esperanto

EdE-E

Etimologia Leksikono de Esperanto. Kompilis L. Bastien 1907, 249 p. La verko enhavas 2.445 radikojn de E kaj la parencajn formojn en la lingvoj latina, franca, itala, hispana, portugala, germana, angla, rusa. La ideo de la verko: montri, kiun lokon okupas E inter la lingvoj de l' "civilizita" mondo.

Esperanto-movado
Eŭgenino Grandet

Eŭgenino Grandet  () estas romano de Honoré de Balzac. Ĝi enhavas scenojn de la vivo de provinco.

En Esperanto aperis 
La romanon tradukis el la franca Emile Gasse, en 1909. La tradukaĵo ampleksis 226 paĝojn.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Romanoj
Romanoj de la Homa Komedio
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Eŭgeno Onegin

Eŭgeno Onegin ( ) estas romano en versoj de Puŝkin. Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij verkis operon inspirite de tiu romano.

Roluloj 
 Eŭgeno Onegin (): dando, 26 jarojn aĝa, loĝanta en Sankt-Peterburgo.
 Vladimiro Lenski (): Juna poeto, 18 jarojn aĝa, romantika kaj naiva.
 Tatjana Dmitrijevna Larina (): Juna filino de bienulo.
 Olga Larina (): Pli juna fratino de Tatjana.

Esperanta traduko 
La romanon el la rusa tradukis kaj komentis Nikolao Nekrasov, kaj eldonis Sennacieca Asocio Tutmonda en 1931. La publikigaĵo ampleksis 236 paĝojn. En la Reto ĝia bitlibra versio (A. Puŝkin, trad. N.V. Nekrasov: Eŭgeno Onegin) estas disponebla.

La plej plenan kaj fidelan tradukon de la versromano (ja Nekrasov preterlasis kelkajn partojn, kaj malĝuste komprenis kelkajn specifajn realaĵojn) faris Valentin Melnikov; lia traduko estas eldonita en 2005 de Sezonoj, en Kaliningrado (serio Oriento-Okcidento, n-ro 40).

Recenzoj

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Filmo Jevgenij Onegin (1911)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 
 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Esperantlingvaj romanoj
Onegin
Rusio en fikcio
Moskvo en beletro
Sankt-Peterburgo en beletro
Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Eŭropo ĉe la Abismo

Eŭropo ĉe la Abismo. Verkis: Francesco Saverio Nitti, iama ĉefministro de la Itala Respubliko, al Esperanto tradukis Robert Kreuz. 1924, 179 p. "Homo, kiu mem gvidis la sorton de unu el la ŝtatoj de venkintoj, pro sento de respondeco havis la kuraĝon senindulge malkaŝi antaŭ la konscienco de la mondo la frenezecon kaj konfuzecon de la kontrakto de Versailles". (El la Enkonduko.)

EdE-E

Libroj pri Eŭropo
Intermilita periodo
Italaj libroj
Libroj aperintaj en la 20-a jarcento
Joseph Evrot

Joseph Evrot [evro] estis (ps. Verto) franca esperantisto, licea prof. Nask. 13 apr 1859 en Chambéry, mortis 3 marto 1920 en Bonneville. Gvidis unu el la unuaj kursoj en liceo pri Esperanto (Grenoble 1902). Prez. de grupoj (Grenoble, Chambéry). Faris kursojn, paroladojn, artikolojn en francaj kaj E-aj gazetoj, prop. broŝurojn. Tradukis: Brueys kaj Palaprat: Advokato Patelin, 1904. Postlasis kelkajn nepresitajn manuskriptojn (Georges Dandin, de Molière). L. K 1909.

Eksteraj ligiloj 

 Espéranto Limousin vidu histoire (historio) 
 Skanaĵo de Advokato Patelin, 2-a eldono (1906) en Vikimedia Komunejo
 Enciklopedio de Esperanto/E en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

E
E
Nikolaj Evstifejev

Nikolaj EVSTIFEJEV () estis malnova rusa esperantisto, jam aktiva ĉ. la jaro 1890, kiu laboris amplekse kaj diversmaniere por Esperanto.

Interalie li kunlaboris je la periodaĵoj L' Esperantiste, Juna Esperantisto, Český Esperantista, Literatura Almanako de Lingvo Internacia, Scienca Revuo ktp. Li vizitis Theodoron Čejka-n en printempo 1902 kaj estis la unua fremdulo, kun kiu Čejka parolis Esperante. En 1905 li elektiĝis membro de la Lingva Komitato, kaj en 1907 li eldonis kun slovaka kuracisto, tolstojano Albert Škarvan la unuan lernolibron de Esperanto por slovakoj, nome tradukon de la Fundamento. Kiam el la pli ol 100-membra Lingva Komitato en 1908 elektiĝis nur 12-persona Akademio, li estis inter la 12 akademianoj. Inter la jaroj 1908 ĝis 1910 li loĝis en Sofio kaj tre multe laboris por la Bulgara movado. En 1909 li vizitis Beogradon kaj faris propagandon por la Internacia Lingvo tie.

Li tre monhelpis la movadon per abono de revuoj al grupoj, helpoj al vojaĝoj de propagandistoj, ktp. Dum la okazaĵo de Delegacio por alpreno de la lingvo internacia, li multajn subskribojn havigis kaj monsubtenis Louis Couturat (kiu devus labori por Esperanto) per pluraj mil frankoj.

Verkoj 
 1907: Škarvan, Albert; Nikolai P. Evstifejev. Universala Vortaro de la Lingvo Internacia “Esperanto”. En: Fundamento de Esperanto, slovaka eldono, Základy Medzinárodnej reči Esperanto. Turčiansky Svätý Martin: N.P. Evstifejev, 1907. [2], 10, 110, [1], 16 p.
2-a eldono: Ĉikago, Rovnosti Ľudu, 1918. 128 p.

Rusiaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Export Esperantist

Export Esperantist ("Eksporta esperantisto", angle) estis esperantista revuo, kiu aperis en Ĉikago inter januaro kaj julio 1909 kaj de januaro 1922 ĝis septembro-oktobro 1924. Ĝin redaktis E. M. POPE. 4-8 paĝoj. 31x23. Ĝi pritraktis komercajn, industriajn, eksportajn, ekonomiajn, patentajn kaj similajn aferojn. (laŭ P. Tarnow).

Komerco per Esperanto
Daniel Eyquem

EdE-E - francaj

Daniel EYQUEM [ekem] (nask. 13 marto 1852 en Bordeaux, mortis 24 jan. 1926 en Paris) estis franca esperantisto, supera juĝisto, prokuroro en Limoges.

Esperanto 
Li aliĝis al E en 1906 kaj tuj entuziasmiĝis. Dum sia cetera vivo li laboris por la ideo.

Postenoj :
 Vicprez. de la grupo (1907).
 En 1923 elektita prez. de la SFPE.

La tasko estis malfacila. En tiu momento la Societo aliformiĝas; ĝi estis Asocio de individuoj; ĝi fariĝas unuiĝo de grupoj kaj federacioj. Malgraŭ sia aĝo, li akceptis tiun rolon.

Plie li pli speciale klopodis letere kaj persone ĉe la registaro kaj la grandaj publikaj institucioj. Al sia arda idealismo li kunigis flaman esperon kaj laboro-povon admirindajn.
UK 1926

La 18-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en Edinburgo (Skotlando, Britio) inter la 1-a kaj la 7-a de aŭgusto de 1926.

Partoprenis 960 kongresanoj el 36 landoj. Pri la programo aparte menciindas solena dediĉado de la Esperanta Biblio en la urba katedralo kaj la prezento de aparte altnivelaj koncertoj.

Vidu ankaŭ
 IJK 1971 en Edinburgo

Referenco 

Esperanto-movado en Edinburgo
1926 en Britio
Esperanto-renkontiĝoj en Britio
Frédéric Bastiat

Frédéric BASTIAT (naskiĝis la 30-an de junio 1801 en Bayonne, Akvitanio, Francio, mortis la 24-an de decembro 1850 en Romo, Italio) estis franca klasika liberala verkisto kaj ekonomikisto.

Li estis ŝatata de multaj libertarianoj por kaj lia tre vigla, komprenebla stilo kaj lia profunda teoria kompreno.

Lia publika kariero kiel ekonomikisto komenciĝis nur je 1844, kaj finiĝis pro lia mistempa morto je 1850. Bastiat malsaniĝis de tuberkulozo, verŝajne dum siaj vojaĝoj tra Francio por antaŭenigi libertarianismajn ideojn, kaj tiu malsano finfine malebligis lin plue prelegi (precipe ĉe la leĝdona asembleo al kiu li estis elektita je 1848 kaj 1849) kaj mortigis lin.

Bastiat definitive enkorpigis la "Harmonian" skolon de libertarianoj, kiuj opinias ke utilismaj kaj naturaj juraj argumentoj estas du komplementaj flankoj de la sama mondo.

Bastiat ne partoprenis en la debato inter anarkiistoj kaj minarkiistoj (li mortis tro frue por tio); ŝajnas ke li rigardis la Ŝtaton kiel io neevitebla kiel tuja praktika afero, io kio devus esti konsiderata kiam ĝi ekzistis. Li ankaŭ eksplicite bedaŭris perfortan revolucion kiel rimedon por forigi registarojn. Finfine, lia amiko
Gustave de Molinari eldonis lian fundamentan verkon pri libermerkata anarkiismo je 1849, kaj Bastiat, konscia de tio, deklaris ĉe sia mortlito ke Molinari estas lia spirita heredonto.

Bastiat estis la verkisto de la satira dokumento plej bone konata kiel la Pétition des fabricants de chandelles ("Peto de kandelistoj") kiu mem prezentas ĝin kiel peto de kandelistoj al la franca registaro por forbloki la Sunon pro malebligi ĝian maljustan konkurencon kun iliaj produktaĵoj.

Vidu ankaŭ 
 Liberalismo
 Lia debato kun Proudhon
 Lia parabolo pri la rompiĝinta fenestro

Eksteraj ligiloj 

 La Biblioteko de Ekonomiko kaj Libereco eldonas multajn anglajn tradukojn de liaj verkoj. (angle)
 Bastiat.org  eldonas aŭ indeksas ĉion pri Bastiat. (angle kaj france)
 Cercle Frédéric Bastiat ankaŭ eldonas verkojn pri Bastiat, kaj antaŭenigas la saman tradicion de libertarianismo. (france, angle, germane kaj hispane)
 Pétition des fabricants de chandelles The Candlemakers' Petition - angla traduko

Naskiĝintoj en Bajono
Francaj verkistoj
Francaj ekonomikistoj
Provinco Lugo

Lugo estas kaj la plej granda kaj la malplej dense enloĝata el la galegaj provincoj. Ĝi limas norde kun la Kantabra Maro, okcidente kun Provinco Korunjo kaj Provinco Pontevedro, sude kun Provinco Oŭrenso, oriente kun Asturio kaj León. La ĉefurbo nomiĝas ankaŭ Lugo, kaj inter la ceteraj gravaj urboj troviĝas Monforte, Viveiro, Ribadeo, Vilalba, Sarria, Chantada kaj Mondoñedo.

Ĉefrivero estas Miño, kiu trafluas ankaŭ Oŭrenson kaj igas naturan limon inter Pontevedra kaj Portugalio. Ĝi almariĝas en Atlantikon.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.turgalicia.es 
 http://www.ine.es 
 http://www.lugonet.com 

Galegio
Lugo

Lugo havas plurajn signifojn:
 Lugo (Hispanio) estas urbo en la aŭtonoma regiono Galegio, Hispanio. 
 Lugo estas provinco en Galegio.
 Lugo (Italio) estas komunumo en la itala provinco Raveno.
 Lugo di Vicenza estas komunumo en la itala provinco Viĉenco.
 Lugo-di-Nazza estas komunumo en Francio.

 Fernando Lugo estas paragvaja politikisto.

Vidu ankaŭ 
 Luga
 Lugoj
Philipp Vandenberg

Philipp VANDENBERG (nask. 1941 en Breslaŭo, kiel Hans Dietrich Hartel) estas germana ĵurnalisto kaj verkisto, kiu famiĝis precipe pro siaj popularsciencaj kaj romanaj verkoj pri la antikvaj tempoj. Li studis historion, arton kaj germanistikon en Munkeno, apud kiu li vivas en antikva vilaĝo kaj en kastelo Burghausen. Liaj verkoj estis tradukitaj al trideko da lingvoj.

Famaj verkoj 

Komploto de faraono
Malbeno de Koperniko
Nefertiti
La kvina evangelio
Purpuraj ombroj
La siksta komploto
Mistero de aŭgurejoj
Forgesita faraono
Verda skarabo
Malbeno de faraonoj
Reĝo el Luksoro
Ramseso la Granda
Sekretaj regantoj

Germanaj ĵurnalistoj
Germanaj verkistoj
Naskiĝintoj en Breslaŭo
Libertariano

La termino libertariano kutime rilatas al la anoj de
Libertarianismo (ankaŭ konata kiel
klasika liberalismo).

Etimologio de la vorto "libertariano" 

La termino libertarian en angla lingvo komence signifis "proponanto de libereco", kaj
oni ankoraŭ povas uzi ĝin por ĉi tiu signifo, en la ĝusta kunteksto. Ĝi
povas esti uzata kontraŭe ol aŭtokratisto (politike), aŭ
al proponantoj de determinismo (filozofie),
ktp.

"Libertariano" kiel "anarkiisto" 

Vortoj parencaj al "libertariano" ankaŭ estis uzataj en pluraj eŭropaj lingvoj de
anarkiistoj sinonime por la nomo de ilia movado, por klare
eviti la konfuzadon kun la mallaŭdaj uzoj de anarkio kiel
sinonimo por malorganizo. En Esperanto, oni uzas "liberecano".

Same kiel la vorto "anarkiisto", la vorto "libertariano",
almenaŭ en Eŭropo, longe estis sinonima kun la socialisma
speco de anarkiistoj, kiuj ankaŭ estas nomitaj
libertarianismaj socialistoj.
Aliflanke, en Usono, ĝi kutime estis komprenata kiel sinonimo por
individuisma anarkiisto.

"Libertariano" kiel "klasika liberalo" 

Tamen, en Usono ĝis la 1950-a jardeko, la vorto libertariano estis
multege uzata de klasikaj liberaluloj, nur malmultaj
el ili estis anarki-kapitalistoj. Ĉi tiuj klasikaj
liberaluloj penis eviti konfuzon kun la uzoj de la vorto
liberalo, kiu estis tiam vaste uzata por variaj
socialdemokrataj ka eĉ socialismaj partioj
kaj ideologioj. Ja, la maldekstra-anarkiisma
tradicio ne estis forta en Usono, do la vorto ne estis profunde ligita al
maldekstra-anarkiismo, dum ekzistis tradicion de
individuisma anarkiistoj kaj aliaj ne-socialistoj
kaj ne-anarkiistoj kiuj nomis sin mem "libertarianoj" en Usono. La vorto
disvastiĝis al la Usono kaj tiam alia landoj, per la fondado de
cerbumkomitatoj, partioj, ktp.

Tipografia konvencio 

Iuj anglalingvaj verkistoj ankaŭ sekvas la konvencion por uzi libertarian (minuskle)
por signifi ĝeneralan subtenanton de libertarianismo, dum
Libertarian (majuskle) rilatas specife al ano de libertarianisma politika
partio.

Vidu ankaŭ 
 Aŭstria skolo de ekonomiko
 Kapitalismo
 Libertarianismo | Klasika liberalismo
 Liberalismo
 Anarkiismo | Individuisma anarkiismo | Libertarianisma socialismo | Anarki-kapitalismo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.europeanfreestate.org  
 http://www.self-gov.org 
 http://www.collegeliberty.com 
 http://gadfly.igc.org/papers  

Politika filozofio
Christian Jacq

Christian JACQ (nask. 1947) estas franca egiptologo kaj verkisto, kiu popularigas sian fakon per historiaj romanoj pri la antikva Egiptujo. Li estas direktoro de Ramses-instituto.

Kelkaj verkoj 
 Egiptano Champollion (1987)
 Ramseso (5 volumoj)
 Egipta juĝisto
 Majstro Hiram kaj la reĝo Salomono
 Reĝino de la suno
 Egiptio de la grandaj faraonoj
 Kazo Tutanĥamon (pri Howard Carter)

Egiptologoj
Tutanĥamono

Tutanĥamono (naskiĝis ĉirkaŭ 1347 a.K., mortis ĉirkaŭ 1339 a.K.) - faraono de la dekoka egipta dinastio, filo de la hereza faraono Aĥnatono. Lia regado koncentriĝis pri reĵeto de monoteisma kulto de dio Atono, kiun enkondukis Aĥnatono, favore al tradicia egipta politeismo.

Gepatroj kaj la familio 
Danke al genetikaj esploroj faritaj en Nacia Muzeo en Kairo en la jaroj 2007–2009, oni sukcesis fiksi parencecon inter membroj de la reĝa familio. La esploroj konfirmis, ke lia patro estis Aĥnatono – iliaj mumioj havas ankaŭ la saman sangogrupon. Esploroj de DNA pruvis, ke lia patrino estis filino de Aĥnatono, do iliaj gepatroj estis gefratoj. Pli frue oni indikis interalie blokon de Ĥnum, transportitan de Amarna, kiu titolas Tutanĥamonon filo de la reĝo, el lia korpo.

Lia edzino estis pli aĝa fratino, la tria filino de Aĥnatono kaj Nefertiti. Du filinoj el tiu ĉi nupto naskiĝis mortaj kaj estis entombigitaj kune kun sia patro en lia tombo.

Vivo 
Tutanĥamono transprenis regopovon ĉirkaŭ 1333 a. K., post morto de la reĝino Nefertito. Komence nomiĝis Tutanĥaton kiel adoranto de Atono (la Suno), sed poste li refariĝis adoranto de Amono, ŝanĝis sian nomon kaj revenigis la pastrojn de Amono al iliaj temploj kaj oficoj, transprenante la tradician religion. En la tria regojaro transprenis ĉefurbon al Memfiso, laŭ propra elekto. Li fariĝis reĝo kiel 9-jarulo kaj mortis kiel 18- aŭ 19-jarulo. Entobigita en la nekropolo de Tebo. La vera reganto estis kortegano Aje, kiu post morto de la juna faraono fariĝis reĝo, tial ekzistas suspekto, ke li perforte forigis Tutanĥamanon, kiam proksimiĝis ties plenkreskeco kaj li povus transpreni la potencon. Alia suspektito, krom la veziro, estas posta faraono Horemheb.

Tutanĥamono famiĝis je la jaro 1922, kiam angla arkeologo Howard Carter trovis lian tombon je la 4a de novembro, nedifektitan kaj plenan de fabelaj riĉaĵoj, kiuj nur povas doni imagon, kiaj trezoroj estis en elrabitaj kriptoj de multe pli gravaj faraonoj.

Literaturo 
 Wera Blanke: La belulino venis – 100 jarojn Nefertito en Berlino. Okaze de ekspozicio pri Nefertito, historia rakonto pri la vivo de la gravuloj de ties epoko, nome Nefertito mem, sed ankaŭ Tutanĥatono, poste nomita Tutanĥamono, Eĥnatono kaj Horemhebo, inter aliaj.
 Franz-Joseph Geidel per kvarpaĝa artikolo priskribas diversajn malbonajn okazaĵojn kiuj okazis rilate al la malkovro de la tombo de faraono Tutanĥamono; krome li aldonas komentojn pri surprizaj scipovoj de antikvaj popoloj, rilate al pluraj el la konstruaĵoj de Antikva Egipto, ĉefe pri piramidoj.

Vidu ankaŭ 
 Ambaŭ sinjorinoj
 Meteorfera ponardo de Tutanĥamono

Eksteraj ligiloj 

 Rekonstruo -  laŭ tridimensia modelo de la kapo

 
Faraonoj
Naskiĝintoj antaŭ Kristo
Mortintoj antaŭ Kristo
18-a egipta dinastio
Mortintoj en la 14-a jarcento a.K.
Atencitoj
Philip Brewer

Philip BREWER (naskiĝis en 1959) estas usona esperantisto kaj verkisto kiu eklernis Esperanton en 1986. Li nune loĝas en Champaign, Ilinojo.

Kun sia frato, Steven Brewer, li verkas hajkojn sub la pseŭdonomo Istvan Bierfaristo.

Dum 1996–1997 li estis redaktoro de Esperanto_USA, la novaĵletero de ELNA, la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko.

Eksteraj ligiloj 
 personaj paĝoj
 Zne-Hajkoj de Istvan Bierfaristo

Brewer, Philip
Brewer, Philip
Brewer, Philip
Brewer, Philip
DON

Don povas esti:
 respektotitolo por viroj en la hispana lingvo kaj en Sicilio kaj Mafio
 en la rom-katolika eklezio, titolo de tiuj pastroj kiuj ne apartenas al aparta ordeno
 en la angla lingvo, mallonga formo de Donald kiel en Don Harlow aŭ Don Johnson
 rivero en Rusio kaj Ukrainio, vidu Don (rivero)
 rivero en Skotlando, vidu Don (skotlanda rivero)
 rivero en Anglio, vidu Don (anglia rivero)
 komunumo en Italio. vidu Don (Italio)
 kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3, vidu ISO 639-3 d#don
Don/Doña

Vidu Don por aliaj signifoj. 

Don (por viroj), doña [donja] (por virinoj), estas respektotitoloj uzataj en hispanlingvaj personaj nomoj. Mallonge, oni ankaŭ skribas D. kaj Dª, respektive. Ili estas tradukeblaj pli-malpli kiel "sinjoro"/"sinjorino".

La titoloj devenas de la latinaj vortoj dominus/domina, kiuj signifas "sinjor(in)o", "mastr(in)o". Ili estas uzataj nepre antaŭ la persona nomo (don Lázaro). Uzi don antaŭ la familinomo ne estas la hispanlingva uzo, sed de Suda Italio (pro hispana influo). Tie tiu titolo (por virinoj: donna) estis uzata por nobeloj aŭ aliaj gravuloj (ankaŭ gravaj mafiuloj), kaj en la tuta Italio nur por presbiteroj, ankaŭ nun.

Antaŭe ili estis rezervitaj al nobeloj, sed nuntempe kiu ajn povas esti alparolata tiel. Tamen, ĝia uzo implicas formalecon. Homoj, por kiuj oni uzas ilin, speciale estas ekzemple pastroj, instruistoj.

Ĝi estas origino de la Esperantaj vortoj hispanoriginaj donĵuano kaj donkiĥoto.

Vidu ankaŭ 
 esperantigo de vortoj el hispana fonto
 Dom (por monaĥoj kiel Dom Perignon).
 Don Kiĥoto
 Don Carlos
 Don Pasquale

Hispana lingvo
Titoloj
Israel Kirzner

Israel KIRZNER (naskiĝinta en 1930) estas grava ekonomikisto en la Aŭstria skolo de ekonomiko.

Li ricevis sian doktoriĝon pri ekonomiko je 1957 de Kolegio Brooklyn en Novjorko, kiam li studis sub Ludwig von Mises. Lia ĉefa laboro estas pri la ekonomiko de entreprenismo, ankaŭ etiko kaj ekonomiko. Li estas profesoro ĉe la Universitato de Novjorko.

Iuj el liaj ĉefaj verkoj inkluzivas:

 Entrepreneurial Discovery and The Competitive Market Process: An Austrian Approach, Journal of Economic Literature (March 1997) ("Entreprenisma Eltrovo kaj la Konkurenca Merkata Procezo: Aŭstria Aliro," Gazeto de Ekonomika Literaturo)
 The Meaning of Market Process (Londono: eldonejo Routledge 1992, La Signifo de Merkata Procezo)
 Discovery, Capitalism and Distributive Justice (Basil Blackwell 1989) (Eltrovo, Kapitalismo kaj Distribua Justeco)
 Competition and Entrepreneurship (Chicago 1973). (Konkurenco kaj Entreprenismo)

Eksteraj ligiloj 

 La Fakultata TTT-ejo de Israel Kirzner (angle) 

Usonaj ekonomikistoj
Listo de agnostikuloj

Multe da notindaj individuoj estas aŭ estis agnostikuloj.

Parta listo de personoj kredataj esti agnostikuloj:

 Anaxagoras, (mortis 462 a.K.), filozofo
 Susan B. Anthony, (1820-1906), Usona feministo
 Isaac Asimov, (1920-1992), Li diris "La demando pri Dio kaj aliaj aĵoj de fido estas ekster racio"
 Emil Berliner, (1851-1929), inventisto
 Simón Bolívar, (1783-1830), Venezuela militestro
 Charles Darwin, (1809-1882), Fondanto de la Teorio de Evoluismo
 Robert A. Heinlein, (1907-1988), (malakceptis je variaj okazoj fordoni sin al firma kredo en iuj ajn teologia la metafizika propozicio)
 Thomas Hobbes, (1588-1679), Angla filozofo
 Thomas Henry HUXLEY, (1825-1895), Li fabrikis la terminon agnostikismo
 Protagoras - Greka Sofisto kaj unua grava Humanisto
 Bertrand Russell, (1872-1970), Kimra filozofo
 Carl Sagan, (1934-1996), astronomo kaj skeptiko
 Mark Twain, Usona verkisto

Vidu ankaŭ: Listo de ateistoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.celebatheists.com/index.php?title=Category:Agnostic   -- angla
 http://www.celebatheists.com/index.php?title=Main_Page   -- angla
 http://www.infidelguy.com/modules.php?name=Black_Freethinkers   -- angla
 http://www.visi.com/~markg/atheists.html  

Listoj
Homo faber

Ĉi tiu latina esprimo, kiu signifas homo far(ant)a [kontraste kun homo sapiens, homo sci(ant)a, aŭ homo ludens, homo lud(ant)a], estas ankaŭ la titolo de fama germanlingva romano de la verkisto Max Frisch, kies ĉefrolulo havas kiel germanlingvan familian nomon ĝuste la nomon Faber.

Eksteraj ligiloj 
 http://birdy1976.com/homo-faber 
 http://www.zeit.de/2004/04/C-Buch-K_8a_a7mann 
 http://xaverelsoto.thinkeria.org/HomoFaber.html 
 http://www2.pfeiffer.edu/~lridener/DSS/Marx/MARXW3.HTML 

Verkoj el la germanlingva literaturo
Sociologio
Antropologio
Internacia Kongresa Universitato

La Internacia Kongresa Universitato (IKU) estas serio de fakaj prelegoj, kiuj estas ĉiujare prezentataj dum la Universalaj Kongresoj de Esperanto.
Ĝi okazas seninterrompe de 1951, tiam sub la nomo Internacia Somera Universitato (ISU).
La nomo estis ŝanĝita en 1981, okaze de la 66-a UK 1981 en Braziljo, kiu okazis en vintro (sud-hemisfera). Ekde 1997 la IKU prelegoj aperas broŝurforme dum la UK. Pri la jaroj 1998, 2002 kaj 2005 ekzistas libro, havebla en datenaranĝo PDF.

Jam plurfoje, unuafoje en la 80-a UK 1995, IKU estis aranĝita komune de UEA kaj AIS (Akademio Internacia de la Sciencoj) sub la nomo AIS-IKU.
Specialaĵo de AIS-IKU estas, ke docentoj de AIS, kiuj kontribuas la IKU, plilongigas sian IKU-prelegon al AIS-kurso tri- ĝis ok-leciona.
Tiaj kursoj ne nur permesas pli profundan traktadon de temo, sed ankaŭ donas al partoprenantoj la okazon fari ekzamenon kaj ricevi ateston de AIS.
AIS-IKU havas la statuson de studadsesio de AIS.

Rektoroj 
Kutime la rektoro de IKU estas sciencisto kaj esperantisto de la kongresa lando.

La jena listo ne estas kompleta.

Bibliografio 
 Anonimulo 1975 : Internacia Somera Universitato : Tradicio en freŝa vesto, Esperanto, 833(5), p.89

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 regularo de UEA pri IKU 
 materialoj de IKU (UEA)
 IKU-libro de 2011
 IKU-libro de 2005

AIS
Esperanto-movado
Jaroslav Heyrovský

Jaroslav HEYROVSKÝ [hejrovski] (naskiĝis la 20-an de decembro 1890 - mortis la 27-an de marto 1967) estis ĉeĥa fizika kemiisto, ricevinta en 1959 Nobel-premion.

Li naskiĝis en Prago kaj unue studis kemion, fizikon kaj matematikon ĉe la Universitato de Karolo kaj poste foriris studi al la University College en Londono. En tiu ĉi tempo li renkontis tiom gravajn homojn kiel Sir William Ramsay. Li abituriis en 1913; laborante kun profesoro Frederick George Donnan li ege ekinteresiĝis pri elektrokemio.

Li ricevis siajn sekvajn titolojn en 1918 kaj 1923. Heyrovský komencis sian sciencan karieron ĉe la Universitato de Karolo en Prago, kie li baldaŭ fariĝis profesoro de fizika kemio.

La ĉefa laborkampo de Heyrovský estis polarografio. Li inventis ĝin en 1922 kaj kunkreis polarografon kontinue laborantan (1925). Li estis fondinto kaj unua direktoro de Polarografia Instituto de Ĉeĥoslovaka Akademio de Sciencoj (1950-1963).

Sekve de lia morto en 1967 li estis entombigita ĉe la tombejo de Vyšehrad en Prago.

Vidu ankaŭ 
 Meza industria lernejo kemia de akademiano Heyrovský kaj Gimnazio
 3069 Heyrovský

Eksteraj ligiloj 

 Paĝo de la komisio de Nobel premioj pri Jaroslav Heyrovsky  
 Esperantlingva prelego  pri J. Heyrovský de Prof. Jaroslav Novobilský dum la 81-a UK 1996 en Prago

Ĉeĥaj kemiistoj
Nobel-premiitoj pri kemio
Ĉeĥaj inventistoj
Ĉeĥaj sciencistoj
Honordoktoroj
Naskiĝintoj la 20-an de decembro
Mortintoj la 27-an de marto
Jan Novák

Jan NOVÁK (naskiĝis la 8-an de aprilo 1921 - mortis la 17-an de novembro 1984) estis ĉeĥa komponisto de stilo neoklasikisma kaj novhumanisme.

Li uzis ĉe sia komponado tekstojn interalie de Katulo, Vergilio, Horacio, Tibulo, Seneko la Juna. Ankaŭ la komedio Dulcitius de Hrosvitha de Gandersheim estis de li prilaborita por oper-prezentado.

Li ankaŭ verkis muzikon ĉe etaj tekstoj latinaj por entuziasmigi infanojn pri la latina lingvo.

Pri lia vivo kaj verko prelegis en Prago dum la 81-a UK 1996 ĉe Internacia Kongresa Universitato Věra Barandovská-Frank.

Verkoj 
 Dido - kantato en la latina, surbaze de la 4a libro de la Eneado de Vergilio
 Mimus magicus - en la latina, surbaze de la 8a Eklogo (versoj 64-109) de Vergilio

Notoj 

Ĉeĥaj komponistoj
Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Ĉeĥaj operkomponistoj
Ĉeĥaj pianistoj
Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Luteranismo

La movado de Luteranismo estas grupo de konfesioj de protestantisma kristanismo. Ĝi devenas de Marteno Lutero en la frua 16-a jarcento.

Luteranismo kaj Kalvinismo 
Oni povus resumi la malsamecon inter Luterismo kaj Kalvinismo dirante, ke la Luteristoj pensis jene: «Ni prenu katolikismon tia, kia ĝi estas, kaj ni forigos ĉion, kio kontraŭas la Biblion»; dum la Kalvinistoj opiniis: «Katolikismo tiel pervertis kristanismon, ke estas prefere forigi ĉion kaj rekonstrui tute la organizaĵon, forigante ĉion, kio ne estas en la Biblio.» Tiel la vakskandeloj sur la altaroj estis konservitaj de la unuaj, ĉar ili ekzistis antaŭ la Reformacio kaj oni trovas nenion en la Biblio, kio ilin kondamnas; sed la duaj ne konservis ilin, ĉar nenio en la Biblio konsilas ilian uzadon.

La rezulto estas, ke Kalvinisto, kiu eniras por la unua fojo en luteristan preĝejon, havas la impreson eniri en katolikan. Verdire la limo inter la du religiaj formoj ne estas foje tre neta kaj reciprokaj influoj okazis. En Alzaco, ekzemple, la superanta luterismo estis tamen influata de kalvinismo: en ĝi, ekzemple, ne ekzistas episkopoj kaj la germana imperiestro Vilhelmo la 2-a trovis oponon, kiun li ne atendis, kiam li volis starigi luteristan episkopon en Strasburgo.

Luteranaj eklezioj 
Vidu: :Kategorio:Luteranaj eklezioj

 Dana Evangelia Luterana Eklezio
 Eklezio de Svedio
 Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando
 Lestadianismo
 Luterana Eklezio - Sinodo de Misurio

Vidu ankaŭ 
 Biblio de Lutero

Eksteraj ligiloj 

 Tutmonda asocio luterana
Martin Lutero
 Famaj luteranoj
 http://www.ilc-online.org
 http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35465.htm

 
Kristanaj organizaĵoj laŭ konfesioj
Protestantismo
Salomone Rossi

Salomone ROSSI (naskiĝis ĉirkaŭ 1570- mortis en 1630) estis itala renesanca komponisto. 

Salomone Rossi estas unu el kelk-opa nombro da malnov-epokaj komponistoj (i.a. Guglielmo, Effrem, Rittangel kaj aliaj) kiuj estis judaj kaj gardis sian religion ĝis sia morto. 

Rossi verkis sufiĉe grandan repertuaron da muziko. Elstara estas lia antologio Aŝirim Asher Li'Ŝlom kiu kombinas pra-arkaikajn hebreajn preĝojn kun muziko en renesanca stilo. Li ĝin publikigis en Venecio 1623. 

Oni povas konsideri tiun "eksperimenton" senefika. Fine oni hodiaŭ ne plu aŭdas tian muzikon en sinagogo kaj eĉ ĝin rigardas kiel blasfemon. 

Do ne plu aŭdiĝas tia muziko en sakra ĉirkaŭo, sed koncerta salono.

Rossi
Rossi, Salomone
Rossi
Alfred Tennyson

Alfred, Lord TENNYSON (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1809, mortis la 6-an de oktobro 1892) estis unu el la plej gravaj anglaj poetoj. Li kronitis laŭropoeto.

Tennyson naskiĝis en la vilaĝo Somersby en la angla provinco Lincolnshire kaj estis la filo de pastro. Li estis edukita en privata mezlernejo de la loĝloko Louth kaj en la kolegio Trinity de la universitato de Kembriĝo.

Tennyson eldonis sian unuan poemkolekton en 1830. Kvankam kritikantoj mallaŭdis ĝin kiel tro sentimentala, la poemoj baldaŭ populariĝis.

Unu el liaj plej bonkonataj poemoj, The Lady of Shallott, aperis en dua kolekto en 1833.

En 1850 Tennyson atingis la plej altan pinton de sia kariero, kiel laŭdata poeto post William Wordsworth kaj en la sama jaro li verkis sian majstroverkon, In Memoriam, dediĉitan al amiko de siaj studentaj jaroj, Arthur Henry Hallam. En la sama jaro, Tennyson edziĝis kun Emily Sellwood.

Malfrue en sia kariero Tennyson verkis dramojn, sed liaj teatraĵoj estis malmulte sukcesaj eĉ dum li vivis. Li mortis en 1892.

Reĝino Viktorino estis fervora admiranto de la verkoj de Tennyson, kaj li fariĝis la Barono Tennyson.

Multe da liaj poemoj baziĝis sur klasikaj aŭ mitologiaj temoj.

Listo de verkoj 
The Charge of the Light Brigade
The Lady of Shallot ("La damo de Shallot")
In Memoriam  A.H.H.
Ulysses ("Uliso")
Locksley Hall
Crossing the Bar
Tithonus
The Lotus-Eaters
Idylls of the King
Maud
The Epic ("La epopeo")

Aperis en Esperanto

La silentaj voĉoj. (The silent voices.) Tradukis Antoni Grabowski. En: El Parnaso de Popoloj, Varsovio 1913, paĝo 26.
Maud. Literatura Mondo Nr-1. 1922.

Anglaj poetoj
Anglaj baronoj
Lukas Foss

Lukas FOSS (naskiĝis 1922 - mortis en 2009) estis usona komponisto.

Foss naskiĝis en Berlino kaj translokiĝis al Usono kiam li havis 15 jarojn.

Foss estis dirigento de pluraj orkestroj, i.a. Buffalo Philharmonic, Milwaukee Symphonic. Li studis komponadon i.a. ĉe Paul Hindemith kaj kreis plurajn verkojn el kiuj estas konataj:

 Renaissance Concerto (por fluto traversa kaj orkestro)
 Salomone Rossi Suite
 Orpheus and Euridice

Eksteraj ligiloj 

 http://www.allmusic.com/artist/q2115 
 http://humanitiesweb.org/human.php?s=c&p=c&a=i&ID=106  
 http://www.cdemusic.org/artists/foss.html  
 http://www.newalbion.com/artists/fossl  

Usonaj komponistoj
Katalunlingva literaturo

Literaturo > Katalunlingva literaturo < Kataluna lingvo

Verkistoj 
 Pere Calders
 Víctor Català
 Salvador Espriu
 J.V. Foix
 Àngel Guimerà
 Hèctor López Bofill
 Ramon Lullo
 Ausias March
 Joanot Martorell
 Joan Maragall
 Quim Monzó
 Joan Oliver
 Miquel de Palol
 Manuel de Pedrolo
 Josep Pla
 Frederic Pujulà i Vallès
 Santiago Rusinyol
 Carles Riba
 Josep Maria de Sagarra
 Manuel de Seabra
 Jacint Verdaguer

Vidu ankaŭ 
 Kataluna Antologio
Fondaĵo Ivo Lapenna

La Fondaĵo Ivo Lapenna celas subvenciadi el la interezoj de la kapitalo publikaĵojn konformajn al Humaneca Internaciismo kaj Aktiva Neŭtraleco, du konceptoj de Ivo Lapenna.

Stipendioj 
La stipendio konsistas el subvenciado al disertacioj je universitata nivelo (doktoriĝoj, magistriĝoj, licencioj), kiuj temas pri esperantologio kaj/aŭ pri Esperanto en rilato kun interlingvistiko kaj estas ellaboritaj en la spirito de L.L. Zamenhof kaj Ivo Lapenna.

Disertacioj subvenciitaj
Ĝis nun Stipendio Ivo Lapenna estis aljuĝita al jenaj faklaboraĵoj:

1992
 Sprachwandel bei einer Plansprache am Beispiel des Esperanto (Lingvoshanghigho ĉe planlingvo je ekzemplo de Esperanto), disertacio akceptita de la Universitato de Konstanz (Germanio); aŭtoro: D-ro Benoît Philippe
 Le lingue nelle Comunita Europea con particolare riguardo all' inglese (La lingvoj en Eŭropa Komunaĵo, kun aparta atento pri la angla), disertacio akceptita de la Universitato de Torino (Italio); aŭtoro: D-rino Marina Mazzero
 Interlinguistik und Esperanto im Zarenreich und in der Sowjet-union (Interlingvistiko kaj Esperanto en cara regno kaj en Sovet-Unio), licencia verkaĵo akceptita de la Universitato de Zuriko de Zuriko (Svislando); aŭtoro: S-ro Andy E. Künzli

1993
 Lingue naturali e lingue artificali: La sintassi dell' inglese e dell' Esperanto (Naturaj kaj artefaritaj lingvoj: Sintakso de la angla lingvo kaj de Esperanto), disertacio akceptita de la Universitato de Pavia (Italio); aŭtoro: D-rino Paola Pruzzi

1996
 Skautowej Ligi Esperanto 1918-1995 (Monografio de Skolta Esperanto-Ligo), magistra disertacio akceptita de la Jagiellona Universitato de Krakovo (Pollando); aŭtoro: S-ro Jaroslaw A. Fotyga

1997
 La propedeŭtika valoro de Esperanto en formado de hungaraj infanoj, lernontaj la italan lingvon, akceptita de la Universitato Eötvös Loránd (Budapeŝto); aŭtoro: D-rino Katalin Smideliusz

Eksteraj ligiloj 
 Hejmpaĝo

Esperanto-kulturo
Ivo Lapenna
Serio Oriento-Okcidento

La Serio Oriento-Okcidento estas eldonserio kiu celas kontribui al la Programo de Unesko por Reciproka Studo kaj Aprezado de Kulturoj. En la serio aperas verkoj aparte gravaj kaj reprezentaj de la nacilingvaj literaturoj de diversaj landoj en la Okcidento kaj Oriento. Diversaj eldonejoj kontribuas iom post iom al la Serio; ĉiu eldonas nur unu aŭ plurajn librojn laŭ siaj bontrovo, eblecoj kaj financa respondeco. La verkojn aprobas por la Serio la Estraro de Universala Esperanto-Asocio laŭ la propono de la koncerna eldonejo, sed UEA ne havas financan respondecon.

Teĥnikaj kondiĉoj 

 Amplekso: Normale ĉiuj verkoj en la Serio ampleksas minimume 100 presitajn paĝojn.
 Lingvo: La lingva kvalito de la traduko devas esti garantiita.
 Enkonduko: Ĉiu volumo devas enhavi mallongan klarigon pri la celoj de la Serio. Tiu klarigo povas ankaŭ aperi en pli longa enkonduko de la Prezidanto de UEA aŭ de plia persono tiucele elektita de la Estraro.
 Teĥnikaj detaloj: La formatado, kompost-areo kaj litertipoj estu kiel eble plej similaj al tiuj de la ĝisnunaj volumoj en la Serio: formato 21 x 15 cm, kompost-area 162 x 100 mm, literoj 9- aŭ 10-punktaj.
 Sur la titolpaĝoj aperu la teksto: "Serio Oriento-Okcidento, n-ro... Sub Aŭspicio de UEA en Operaciaj Rilatoj kun Unesko". Pri la laŭvica numero indikenda informos la Ĝenerala Direktoro de UEA.
 Eldonkvanto: La eldonkvanto devas esti fiksita interkonsente kun la Ĝenerala Direktoro de UEA.
 Parto de la eldonkvanto estu fortike (aŭ malmole) bindita.
 La CO de UEA ricevas de la eldoninto tuj post la apero 5 binditajn ekzemplerojn por la Biblioteko Hodler kaj por reprezentaj celoj (i.a. Biblioteko de Unesko).

Numeroj de la serio

Eksteraj ligiloj 
 Eldonserio "Oriento-Okcidento" sub aŭspicio de Universala Esperanto-Asocio (UEA)
 Sieĝata fortikaĵo, libro n-ro 54

 
Esperanto-libroserioj
Unesko
Kaŭabata Jasunari

KAŬABATA Jasunari, ankaŭ kiel Yasunari Kawabata (　[kaŭa-bata jasu-nari]; naskiĝis la 14-an de junio 1899 en Kita-ku, Osaka; mortis la 16-an de aprilo 1972) estis japana verkisto kaj gajninto de la Premio Nobel de Literaturo en 1968.

Kawabata estas la unua japano kaj tria aziano, persono de azio, (post Rabindranath Tagore kaj S.J. Agnon) kiu gajnis la Nobelpremion por Literaturo.

Vivo 
Kawabata estis filo de kuracisto. Kiam li havis tri jarojn, ambaŭ gepatroj jam mortis kaj li ekloĝis ĉe la avino. En 1917 Kawabata ekstudis en la 1-a altlernejo (nun Universitato de Tokio). Dum siaj studentaj jaroj li vojaĝis al Izu (duoninsulo). Surbaze de la vojaĝo li ekaperis en la literatura mondo per Izu no odoriko (Dancistino de Izu) en 1927. En 1920, li ekstudis en Tokia Universitato, en sekcio de anglalingva literaturo. En sekvinta jaro li transiĝis en sekcion de japanlingva literaturo. En 1924 li diplomiĝis.

En 1937 aperis lia romano Yukiguni (Neĝa lando), frosta rakonto de amrilato inter tokia riĉulo kaj provinca gejŝo en fora varmfonta urbeto. Per Yukiguni Kawabata fariĝis unu el la ĉefaj verkistoj de Japanio kaj la romano tuj fariĝis klasika. Senbazuru (Mil gruoj) daŭrigis iujn temojn de Yukiguni.

Aldone al lia literatura verkado, Kawbata ankaŭ estis raportisto por la ĉiutaga gazeto Mainichi Shinbun ((毎日新聞) en Osako kaj Tokio. Lia sperto de la eventoj de la dua mondmilito, kaj la perdo de amatoj en infanaĝo, multe influis lin kaj lian verkadon.

En 1968, li akiris premion Nobel de Literaturo.

Li sinmortigis en 1972 sen testamento. Pri tiu ĉi temo estis elmetitaj kelkaj teorioj, kiuj interalie estis grava malsano aŭ la efiko de la sinmortigo de Mishima Yukio, kiu kaŭzis grandan polemikon en Japanio, sed la manko de skriba klarigo pri liaj motivoj postlasis la misteron ĉirkaŭ lia foriro.

En la jaro 1995 la libana verkisto Raŝid ad-Daif skribis romanon Azizi as-sayyid Kawabata (Kara sinjoro Kawabata). En tiu romano la heroo skribas sian viv-konfeson al Kawabata.

Verkoj 
 Izu no odoriko (, "Dancistino de Izu")
 Yukiguni (, "Neĝa lando", 1937)
 Senbazuru (, "Mil gruoj", 1949-52)
 Yama no oto (, "La sono de la monto", 1949-54)
 Nemureru bizyo (, "Dormanta belulino", 1960)
 Koto (, "La malnova metropolo", 1961)
 Utsukushisa to kanashimi to (, "Beleco kaj tristeco", 1965)
 Mizuumi (, "La Lago", 1954)
 Meizin (, "La mastro de goo", (1972)

En Esperanto aperis 

 Neĝa lando (雪国) Tradukis Konisi Gaku. 118 paĝoj. (Serio Oriento-Okcidento 11.)
 1-a eldono. Tokio: Japana Esperanto-Instituto, 1971.
 2-a, reviziita eldono. Tokio: Libroteko Tokio, 1992.
 Dancistino de Izu (伊豆の踊子) Tradukis Konisi Gaku, aperinta en "El Japana Literaturo": Japana Esperanto-Instituto, 1965.

Japanaj verkistoj
Nobel-premiitoj pri literaturo
Daniel Dennett

Daniel Clement DENNETT  (naskiĝis la 28-a de marto 1942) estas usona filozofo, sciencisto pri kogneco kaj verkisto.

Lia verkado fokusiĝas pro la filozofio de menso kaj filozofio de scienco. Tiele li verkis plurajn librojn traktantajn evolucion kaj konscion. Li apartenas al la Bright-movado, kaj estas unu el la "novaj ateistoj", kiu ankaŭ inkludas Richard Dawkins, Christopher Hitchens kaj Sam Harris.

Li strebas klarigi la homan psikon surbaze de la teorio de evoluo kaj la principo de scienca reduktismo. Komenciĝante kun sia unua libro (lia doktora disertaĵo) li dividas la problemon de klarigado de la menso en la bezonon de teorio de konscio kaj teorio de enhavo. Lia ĉefa verko estas Consciousness Explained ("Konscio klarigita", 1991).

Li interalie ellaboris tute materiisman klarigon pri konscio. En tio li sekvas je Hobbes kaj staras kontraŭ
Kartezio, kaj penas fari por la menso tion, kion Darvino, Crick
kaj aliaj faris por oni kompreno de vivo. Li estis studento de Ryle kaj Quine.

Kritikistoj de religio
Usonaj filozofoj
Usonaj ateistoj
Ateismaj aktivuloj
Filozofoj de scienco
Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Studentoj de universitato Harvard
Kognosciencistoj
Analizaj filozofoj
Filozofoj de menso
Skeptikuloj
Filozofoj de la 20-a jarcento
Filozofoj de la 21-a jarcento
Ateismaj verkistoj
Plus Ultra

Plus Ultra estas latina frazo ("Pli transen"), ligita al Hispana Imperio.

Laŭ la mito de Heraklaj Kolonoj, la gedioj malpermesis al mediteraneaj maristoj eliri tiun maron (latine Non Plus Ultra aŭ Nec Plus Ultra, "ne pli transen"). Tamen, per sia fortego, Heraklo apartigis la kolonojn-montojn, kaj malfermis Atlantikon al la maristoj

En heraldiko, du kolonoj kun teksto Plus Ultra (aŭ PLVS VLTRA) estas uzadataj de Hispanio simbolante kaj la bar-venkemon kaj la koloniigo de Ameriko el Eŭropo. La uzo de du kolonoj kaj du duonmondoj en monero columnario hipoteze estas la fonto de simbolo $ por usona dolaro

Plus Ultra estis samsimbole la nomo de la maraviadilo, kiu unue flugis de Hispanio al Argentino. En ĝi veturis aviadpioniro Ramón Franco.

Plus Ultra estis ankaŭ la nomo de armea taĉmento en el Hispanio kaj kvar mezamerikaj landoj. Inter julio 2003 kaj aprilo 2004 ĝi respondecis pri la regiono apud Diwaniya en Irako.

Heraldiko
Giovanni Agnelli

Giovanni AGNELLI (naskiĝis la 13-an de aŭgusto, 1866, mortis la 16-an de decembro, 1945) estis la unu el ok fondintoj de la itala entrepreno FIAT.

Vivo 
Giovanni estis la sola filo de Edoardo Agnelli (la maljuna), renoma agrikulturisto en la ĉirkaŭaĵo de Villar Perosa kaj ties edzino Aniceta Frisetti. Post la mezlernejaj jaroj li de 1884 ĝis 1886 estis ano de armea altlernejo en Modena kaj finis la lernejon kiel kavaleria leŭtenanto. Sekve li edziĝis kun Clara Boselli. En januaro 1892 naskiĝis la filo Edoardo Agnelli (la juna).

De 1895 ĝis lia morto en 1945 li estis urbestro de Villar Perosa.

La 11-an de julio 1899 li kun sep aliaj personoj fondis la Fabbrica Italiana Automobili Torino (FIAT), la "italan aŭtomobilan fabrikon en Torino". En 1900 li iĝis gvida direktoro (Administratore Delegato) de la firmao. De 1920 ĝis 1943 li estis ties prezidanto.

En 1923 li komunumiĝis dumviva membro en la senato de la itala regno (Senato del Regno) .

Literaturo 
 Vito Avantario: Die Agnellis – Die heimlichen Herrscher Italiens, (germane: "la familio Agnelli - la sektretaj regantoj de Italio"), eldonejo Campus , Frankfurto ĉe Majno 2002, ISBN 978-3-593-36906-8.

Italoj
Bob Hope

Leslie Townes HOPE  (naskiĝis la 29-an de majo 1903, mortis la 27-an de julio 2003), plejfoje konata kiel Bob HOPE), estis fama brit-usona humuristo kaj aktoro.

Kiel knabo, Hope transiris de Britio al Usono en 1907. Dum la 1920-aj jaroj li ludis en vodevilecaj amuzaĵoj kaj poste steluliĝis radie kaj Broadway-e en la 1930-aj. Li aktoris en multe da filmoj dum la jardekoj sekvaj - la plej notindaj inkluzivas la Road-serion (de 1940 ĝis 1962) kun Bing Crosby kaj Dorothy Lamour, kaj la du Paleface filmojn (en 1948 kaj 1952), kun Jane Russell.

Hope uzis sprithavan kaj iomete timeman karakteron dum liaj amuzprestoj, kaj li estis populara kaj agnoskata tramonde. En 1997 li ricevis la Freedom Award (Liberecan Premion) de la Ronald Reagan Prezidanta Fondaĵo, je lia 94-a naskotag-festo. La premion ricevis Hope pro lia amuzado de usonaj soldatoj, dum ili turneis milite. La 17-an de majo 1998 li fariĝis honora brita kavaliro ĉe la brita ambasadorejo en Vaŝingtono. Li ricevis kvin honorajn Akademiajn Premiojn dum sia kariero.

Filmoj 
 Road to Singapore (Usono, 1940)

Naskiĝintoj en 1903
Mortintoj en 2003
Britaj aktoroj
Usonaj aktoroj
Britaj humuristoj
Usonaj humuristoj
Britaj centjaruloj
Usonaj centjaruloj
Naskiĝintoj la 29-an de majo
Mortintoj la 27-an de julio