Kálmán Kalocsay

Kálmán KALOCSAY (; Esperantigite, kvankam tre malofte uzate, certe ne de la aŭtoro mem, Kolomano KALOĈAJO) (naskiĝis la  en Abaújszántó, mortis la  en Budapeŝto) estis hungara Esperanta poeto, tradukisto, kaj redaktoro kiu multe influis la evoluon de Esperanto-literaturo kaj de la lingvo mem. Lia nomo estas ofte esperantigita kiel Kolomano. Liaj pseŭdonimoj: C. E. R. Bumy, Kopar, -y, Alex Kay, K. Stelov, Malice Pik, Peter Peneter.

Kalocsay studis medicinon kaj poste fariĝis la ĉefa infektologo ĉe grava Budapeŝta hospitalo. Onidire li lernis kaj Esperanton kaj Idon adoleske sed ekkliniĝis al la unua kiam li vidis pli grandan potencialon literaturan. En 1921, oni eldonis lian unuan originalan volumon poezian, Mondo kaj Koro. Plia jardeko pasis antaŭ la apero de lia kolekto Streĉita Kordo, kiun oni konsideras unu el la plej elstaraj kolektoj de originala poezio en Esperanto. Ankaŭ aperis Rimportretoj – spritaj rondelformaj poemoj pri pluraj tiamaj movadaj gravuloj.

Plejmultaj pensas, ke li ankaŭ estis la verkinto de Sekretaj Sonetoj (erotika sonetaro) sub pseŭdonimo Peter Peneter.

Kalocsay gvidis la literaturan mondon de Esperanto pere de la revuo kaj eldonejo nomitaj Literatura Mondo. Kaj tiu grupo de verkistoj, kiuj formiĝis ĉirkaŭ la revuo dum la dudekaj kaj tridekaj jaroj, nomiĝis la Budapeŝta skolo.

La verkoj de Kalocsay pri literatura kaj lingvisma teorio inkludas la ampleksan verkon Plena Gramatiko de Esperanto, kaj Parnasa Gvidlibro, ellaboritajn kun Gastono Varingjeno, kaj la pristilan gvidlibron Lingvo Stilo Formo.

Kalocsay kunverkis la du-voluman Enciklopedio de Esperanto.

Pri Kalocsay multe verkis kaj prizorgis lian postlasaĵon Ada Csiszár, post kies morto la postlasaĵo transiris al la Esperantomuzeo de la Aŭstruja Nacia Biblioteko.

Ido 
Kalocsay skribis: "En 1912 mi funde trastudis la gramatikon kaj vortaron de Ido. Tiam mi sciis Idon same bone kiel Esperanton. Sed mi neniam partoprenis en la Ido-movado, nek verkis ion en Ido: mia interesiĝo estis pure lingva kaj ĉesis post la ellerno de mia Ido-libro."

Verkaro

Poemaro 
 Dek Elektitaj Poemoj (el Streĉita Kordo), 1976
 Dissemitaj Floroj, 2005
 Izolo, 1977
 La Dekdu Noktoj de Satano, 1990
 La Kremo de Kalocsay, 1971
 Libro de Amo (kun pseŭdonimo Peter Peneter), 1969
 Mondo kaj Koro, 1921, 1981
 Postrikolto, 2004
 Rimportretoj, 1934
 Sekretaj Sonetoj, 1932, 1989
 Streĉita Kordo, 1931, 1978
 Versojn Oni Ne Aĉetas, 1992

Redaktitaj libroj 
 Dekdu Poetoj (1934)
 Naŭ Poetoj (1938, reeldono 1989)

Novelo 
Mia penso , aperis en Norda Prismo 1957/4 p. 182-185. (samtitola kun la poemo Mia penso de Zamenhof)

Prilingvaj, prozaj kaj miksitaj verkoj 
 DOMFABRIKO: 6000 frazeologiaj esprimoj hungaraj-Esperantaj (komuna verko kun Ada Csiszár, 1975
 8000 frazeologiaj esprimoj (kune kun Ada Csiszár, unulingva frazaro), 2003
 Arĝenta Duopo (Jubilea volumo kun Julio Baghy), 1937
 Dek Prelegoj 1985
 Diino Hertha 1992
 Eszperantó nyelvtan – hungare, 1948
 Kiel verki kaj traduki poemojn, 1979
 La Gramatika Karaktero de la Esperantaj Radikoj, 1938, 1980
 Lingvo Stilo Formo, studoj 1931, 1963, 1970
 Ora Duopo (Jubilea volumo kun Julio Baghy), 1966
 Parnasa Gvidlibro, kun Waringhien, 1932, 1968, 1984
 Plena Analiza Gramatiko kun Waringhien, 1980
 Plena Gramatiko, partoj sintakso kaj vortfarado, 1935, 1938, 1958–1964
 Rendszeres eszperantó nyelvan – hungare 1966, 1968, 2004
 Sendemandaj Respondoj Sezonoj 1992
 Vojaĝo inter la Tempoj, Stafeto 1966;

Tradukoj 
 „Al la espero” (kanto de Mihály Csokonai Vitéz)
 Arthistorio (de Antal Hekler), prozo 1934
 Du Kokcineloj (de Géza Gárdonyi), prozo, 1923
 Eterna Bukedo – poezi-antologio tirita el 22 lingvoj en 1931
 Ezopa Saĝo (rekreo laŭ EZOPO) 1956, 1978
 Fabelarbo (el infanpoemoj de Zsigmond Móricz), 2003
 Hungara Antologio, 1933, 1983;
 Infero (de Dante), 1933, 1979
 Johano la Brava (de Petőfi), 1923, 1948, 1984, bildrakonto 2001
 Kantanta Kamparo (popolkantoj), 1922
 Kantoj kaj Romancoj (de Heine) kune kun Waringhien, 1969
 La Floroj de l' Malbono (de Baudelaire) (kolektive tradukita), 1957
 La Paĝio de l' Reĝino (teatraĵo de Jenő Heltai-Emil Makai), 1922
 La Tempesto (de Shakespeare), 1970
 La Taglibro (de Goethe), 1984

 La Tragedio de l'Homo (de Madách), 1924 (reeldonita en 1965), en KD: 1999
 Libero kaj Amo (de Sándor Petőfi), 1970
 Morgaŭ matene (de Frigyes Karinthy), prozo, 1923
 Ni Kantu! 1928, 2000
 Reĝo Lear (de Shakespeare), 1966
 Romaj Elegioj, La Taglibro (de Goethe), 1932;
 Rozinjo (de Török) – teatraĵo 1938, 1977
 Somermeznokta sonĝo (de Shakespeare), …
 Tutmonda Sonoro – poezi-antologio tradukita el 30 lingvoj en du volumoj, 1981
 Vivo de Arnaldo (de Benito Mussolini) – prozo 1934 - eldono Literatura Mondo

Tradukoj el Esperanto 
 Ezopa Saĝo – ĉine 1980
 En nacia vesto – en 19 lingvoj, Budapest 2004
 Johano la brava en la ĉina kaj E. dua eld: 1997

Aliaj 
 Kalendaro. Kálmán Kalocsay. Chapecó: Fonto, 2021. 37+25p. 20 cm. Kvarversaĵoj prenitaj el la nica literatura revuo.

Kopirajtoj 
Ŝajnas, ke Ada Csiszár administris la kopirajtojn de Kalocsay post lia morto, kvankam mankas publikaj informoj pri la jura bazo por tio. Oni ne scias, kio okazis pri la kopirajtoj post la morto de Csiszár en 2007, do reeldoni verkojn de Kalocsay nun estas malfacile.

Bildgalerio

Vidu ankaŭ 
 Degenkamp G.J. 1947 : Esperanto 60-Jara. Skizo pri la Evoluo de la Lingvo Literatura, p. 36-37
 Mayer, Herbert 1987 : La Eterna Neologisma Diskuto : Kalocsay kaj la Sekvo

Eksteraj ligiloj 

 Internacia Amika Societo Kalocsay Kálmán  – en Budapeŝto
  (aŭ 1 ) de Kálmán KALOCSAY, Tajpitaj de Hèctor Alòs i Font, TTTeksitaj de Don Harlow
 Kelkaj Poemoj de Kalocsay tradukitaj anglen sur Poems Found in Translation
 Al K. Kalocsay  de Reto Rossetti, originale aperis en la nica literatura revuo, 1/4 p. 121
 RENKONTO AL LA LUNO
 Sendemandaj respondoj de Kálmán Kalocsay
 In a bitter hour angle kaj loĵbane
  kaj 
 Kálmán Kalocsay, le traducteur littéraire, Ada Csiszár: In memoriam Dr. Kalocsay Kálmán (1891–1976). pp. 34–35. Tradukita francen de István Ertl.
 K. Kalocsay kaj G. Waringhien Korespondaĵoj Marc van Oostendorp (eo en)
  (eo fr hu)
 La poemoj de Eterna bukedo, Ezopa saĝo, Izolo, Libero kaj amo, Libro de amo, Rimportretoj, Romaj elegioj, Sekretaj sonetoj, Streĉita kordo, Tutmonda sonoro
 Verkoj de kaj pri Kálmán Kalocsay en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Jes ja, poeziaĵo el poemciklo “Tra la Ŝtormo”, en Ora Duopo: Jubilea Libro pri Julio Baghy kaj Kolomano Kalocsay, red. Lájós Kökény (Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1966)
 Kaloĉajaj literaturaj verkoj enretigitaj
 Rimportretoj, GALERIO DE ESPERANTAJ STELOJ,Literatura Mondo, Budapest, 1934
 

Hungaraj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
Esperantlingvaj poetoj
Hungaraj kuracistoj
 
Hungaraj infektologoj