alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Werner Plate

Werner PLATE (naskiĝis la , mortis la ) estis honora membro de Germana Esperanto-Asocio.

Lia Esperantista vivo

1920-aj 1930-aj jaroj 
Jam en 1928 Werner lernis Esperanton ĉe Rudi Graetz. En 1932 li gvidis kurson en la urboj Rostock, Doberan kaj Schwaan.

Post 1965 
Aktiva jam kiel junulo en Germana Laborista Esperanto-Asocio, post 1965 li kunkonstruis la re-permesitan movadon en Germana Demokratia Respubliko kaj ekde 1977 ĝis la unuiĝo estis membro de la Centra Estraro de ties Esperanto-asocio (GDREA). De 1968 ĝis 1996 li estis redaktoro de BALTA MARO INFORMILO. De 1978 ĝis 1987 li estis estro de la distrikta estraro Rostock.

En 1983 Werner Plate partoprenis la 68-an UK en la bulgara urbo Varna kaj en 1984 li partoprenis la 22-an tutpolan esperanto-kongreson en Ŝtetino.

Post 1990 
En 1991 li ricevis la honoran estrecon de LAMA kaj en 1994 li fariĝis honora membro de GEA, dum la 72-a Germana Esperanto-kongreso, en Kiel.

Referenco

Fonto
 Esperanto oktobro 2001
 , paĝoj 111, 257-258

Plate, Werner
Johannes Punt

Johannes Philippus PUNT,  Johannes PUNT (naskiĝis 1906, mortis la 22-an de septembro 2001 en Oosterbeek, Nederlando) estis nederlanda socialdemokrato, esperantisto, iama delegito de Universala Esperanto-Asocio pri Amnestio Internacia kaj mecenato. Smit prezentis socialistan, esperantistan radio-programon dum 16-jaroj.

Biografio 
Punt estis kiel kolono de la postmilita Esperanto-movado en Nederlando. Li prizorgis esperantlingvan radio-programon Socialistaj Novaĵoj en Esperanto (1950-1966), estis redakciano (1952-58) de la prestiĝa revuo La Progresanto de la Federacio de Laboristaj Esperantistoj kaj membris en la landa ekzamena komitato.

Smit aparte aktivis, ankaŭ verke kaj redakte, ĉe fervojistoj, blinduloj kaj ĉe la esperantistoj de Utreĥto, kies revueton li redaktis inter 1977 kaj 1986.

Refencoj

Literaturo 
 Esperanto (decembro 2001).
 Het Parool (29 septembro 1966).

PUNT
P
Georges Cau

Georges CAU ( - ) estis franca esperantisto iama delegito en Aix-en-Provence, prezidinto de la loka klubo kaj de Provenca Esperanto-Federacio.

Li estis kunlaboranto de la vortaro Grand Dictionnaire Français-Espéranto (1992) kaj tradukis (1992) la dramon La troja milito ne okazos de J. Giraudoux.

Referencoj 

Francaj esperantistoj
Nina Simone

Eunice Kathleen WAYMAN, pli bone konata kiel Nina SIMONE (21-a de februaro, 1933 – 21-a de aprilo, 2003) estis usona kantistino, komponistino kaj pianistino.

Oni ĝenerale opinias ke ŝi estis ĵazmuzikisto sed ne plaĉis al ŝi tia klasifikado. Oni diras ke ŝia muziko inkluzivis la blusojn, ritmenbluson kaj soulon.

Simone naskiĝis en Tryon, Nord-Karolino, Usono, unu el familio de 8 infanoj.
Kiel aliaj afrik-usonaj kantistoj ŝi estis inspirita dum infanaĝo de Marian Anderson kaj ŝi komencis kanti ĉe sia loka preĝejo. Ŝi ankaŭ montris grandan talenton kiel pianisto.

Ŝi debutis kiel pianisto je la aĝo de 10 jaroj. Oni devigis ŝiajn gepatrojn, kiuj sidis en la antaŭa vico, cedi la lokojn al blankuloj. Oni opiniis ke tiu okazaĵo estis la semo, kiu poste disvolviĝis al envolvado en la afrikusona civilrajta movado de Martin Luther King.

Kiam ŝi havis 17 jarojn ŝi translokiĝis al Philadelphia, Pensilvanio por instrui la pianon kaj akompani kantistojn.

Ŝi studis la pianon ĉe la prestiĝa Julliard School of Music en Novjorko dank’ al la patronado de bonfarantoj, sed manko de mono rezultis ke ŝi ne povis realigi sian sonĝon fariĝi la unua afrik-usona koncert-pianisto.

Poste oni intervjuis ŝin ĉe la Curtis Institute sed ne akceptis ŝin (oni opiniis ke tio estis ĉar ŝi estis nigrulino).

Anstataŭe, Simone ŝanĝis al bluzoj kaj ĵazo kaj elektis la nomon Simone en 1954.

Dum la 1960-aj jaroj ŝi laboris en la movado por civilrajtoj kaj registris kelkajn politikajn kantojn.

Inter ŝiaj plej bonkonataj kantoj estas :– I Loves You Porgy; My Baby Just Cares for Me; To be Young, Gifted and Black; Mississippi Goddam; House of the Rising Sun; I Put a Spell on You.

En 1971 Simone forlasis Usonon post malkonsentoj kun agentoj kaj la impostinstanco, citante rasismon kiel la kialo.

Ŝi revenis en 1978 kaj oni arestis ŝin pro impostevitado - ŝi rifuzis pagi laŭenspezan imposton dum kelkaj jaroj kiel protesto kontraŭ la vjetnama milito.

Ŝi vivis en diversaj landoj en la Antiloj, Afriko kaj Eŭropo kaj kantis regule ĝis post la aĝo de 60.

En 1993 ŝi setlis apud Aix-en-Provence, Francio.

Eksteraj ligiloj 

 Nina Simone oficialaj paĝoj 

Usonaj muzikistoj
Ĵazmuzikistoj
Artistnomoj
Ŝamano

Centra rolulo en ŝamanismo, kun funkcioj similaj al tiuj de pastro aŭ religia magiisto. La plej grava eco de ŝamano estas lia supozata kapablo interkomunikadi kun spiritoj, kaj esti peranto inter la materia mondo kaj mondo spirita.

En la plej multaj ŝamanismaj kulturoj ŝamanoj estas viroj, en kelkaj ankaŭ virinoj, ofte ili estas en aparta genro, viraj transgenruloj vestantaj kiel virinoj. En la pranordiaj kulturo kaj religio, ŝamanismo (sejdo) estis virina monopolo, kaj esti ŝamano estis por viro hontindaĵo.
Artur Bormann

Doktoro Artur BORMANN (naskiĝis en 1903; mortis la 1-an de oktobro 1986) estis honora membro de UEA kaj konata aktivulo en la germana Esperanto-movado. 

D-ro Bormann havis frue la konvinkon, ke por la scienca pritraktado de la planlingvaj problemoj gravas la fenomenoj de la socia kunvivado de la esperantistoj kaj de la lingvopolitiko; ili samrangas apud la pure lingvaj. Per tio do li plivastigis la bazon de la interlingvistiko: ĝi konsistas el lingvistiko kaj el sociologio, ĝuste lia fako. Li laboris por sia konvinko kaj ĝia diskonigado kun la celo, per pli trafaj argumentoj antaŭenpuŝi Esperanton inter sciencistoj, politikistoj kaj altaj ŝtatfunkciuloj.

Lia ĉefa tasko estis redaktado kaj eldonado de Interlingvistika informa servo regule ekde 1957 dum pli ol 25 jaroj. Li ankaŭ oficis kiel honora prezidanto de la Societo por Internacia Lingvo, en kiu li provizis la Esperanto-movadon mondvaste per science bazita informmaterialo kaj batalis por interkompreniĝo inter la popoloj kaj por paco en la mondo.

Ankaŭ lia filo d-ro Werner Bormann estas konata esperantisto, kaj same la genepoj Thomas Bormann kaj Judith Jackson.

Verkoj
Grundzüge der Interlinguistik (Sonderdruck: "Sprachforum";  1958)
Grundzüge der Interlinguistik (En: Plansprachen: Beiträge zur Interlinguistik)
Memorandum über eine grundlegende Vereinfachung im internationalen Verkehr durch die Verwendung von zweisprachigen Dokumenten (1950)
Nieder mit den Sprachenschranken! Der Weg zur Universalsprache (Sonderdruck "La ponto", 1950)
Das Weltsprachenproblem (1948)

Eksteraj ligiloj 
Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Artur Bormann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Germanaj esperantistoj
Hamburganoj
Rassemblement Pour la République

La Rassemblement Pour la République ("Kunigado Por la Respubliko"; mallongigo: RPR) estis franca konservativa Gaŭlista (vidu Charles de Gaulle) politika partio fondita de Jacques Chirac en 1976.

Ĝi iĝis parto de la nove fondita konservativa partio UMP en aprilo 2002, okaze de la prezidenta baloto.

Malaperintaj politikaj partioj de Francio
Politikaj partioj fonditaj en 1976
Politikaj partioj malfonditaj en 2002
Konservativaj partioj
Union pour la Démocratie Française

La Union pour la Démocratie Française (jen ,  Unuiĝo por la Franca Demokratio aŭ UDF) estis franca dekstra partio fondita de Valéry Giscard d'Estaing en 1973. François Bayrou estris ĝin ĝis 2007, kiam ĝin anstataŭis la partio Demokrata Movado (MoDem).

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retejo (france) 

Politikaj partioj de Francio
Unuiĝo por la Franca Demokratio
Politikaj partioj fonditaj en 1978
Politikaj partioj malfonditaj en 2007
Harry Holmes

Harry William HOLMES (1896 – 8-an de novembro 1986 en Londono, Britio) la lasta honora prezidanto de UEA. S-ro Holmes elektiĝis kiel vicprezidanto de UEA en 1956, kaj plenumis tiun postenon ĝis 1964. Dufoje dum tiuj jaroj li fariĝis la aganta prezidanto de la Asocio: unue post la morto de prezidanto prof. Canuto en 1960, ĝis la elekto de nova estraro en 1962; poste, kiam prezidanto prof-ro Hideo Yagi mortis en majo 1964. Dum la tiujara 49-a Universala Kongreso, la Komitato de UEA unuanime elektis lin Honora Prezidanto pro liaj longaj laboroj kaj grandaj meritoj por la Asocio, kaj li restis en ĉi tiu posteno dum dek jaroj. Pro la ŝanĝiĝoj en la Estraro 1974 li rezignis pri la Honora Prezidanteco.

Profesie, Holmes deĵoris dum pluraj jardekoj kiel brita ŝtatoficisto, kaj agnoske al liaj servoj al la brita ŝtato li ricevis en 1955 la altan honoron de Ordeno de la Brita imperio. Saman sindediĉon kaj fidindecon li montris per siaj dudek jaroj kiel prezidanto de Londona Esperanto-Klubo (1933 – 1952). En ĉi tiu posteno, same kiel en la redaktado de Komuna kantlibro (1947), lin subtenis kunlaborante lia edzino Nora, tiel ke ili ofte parolis pri nia prezidanteco.

La lasta verko de Harry Holmes, Londono vokas (1981), kiel 75-jara historio de la Klubo – de kiu li estis la honora prezidanto –restos ankaŭ taŭga memorigaĵo pri la homo mem: dumviva dediĉita esperantisto.

Bildaro

Referencoj

Britaj esperantistoj
Prezidantoj de UEA
Estraranoj de UEA
Friedrich Rückert

Friedrich RÜCKERT [fridriĥ riket] (naskiĝis la 16-an de majo 1788, mortis la 31-an de januaro 1866) estis germana poeto, tradukisto kaj orientalisto.

Li naskiĝis en Schweinfurt, filo de advokato. Ekde 1805 li studis juron, sed tri jarojn poste li forlasis tiun ĉi fakon por dediĉi sin al la studado de lingvoj. En la jaro 1810 li doktoriĝis en Jena. En 1815 li fariĝis redaktoro en Stutgarto kaj en 1818 li konatiĝis kun la orientalisto Joseph von Hammer-Purgstall, kiu vekis lian intereson pri la orientala literaturo. Ekde 1826 Rückert agis kiel profesoro pri orientalismo en Erlangen kaj ekde 1841 li okupis similan postenon en Berlino. En la jaro 1848 li ekloĝis en la bieno de sia edzino apud Coburg. Ek de la jaro 1810 li estis membro de la framasona loĝio en Hildburghausen.

Rückert mortis en Neuses apud Coburg en 1866.

La verkaro de Friedrich konsistas ĉefe el liriko, sed ankaŭ el dramoj, unu verseposo kaj fabeloj. Uzante la pseŭdonimon Freimund Raimar li verkis sian kontraŭ-Napoleonan poemaron Geharnischte Sonette. Kortuŝaj estas liaj Kindertotenlieder: kantoj, kiuj respegulas la doloron de la poeto pri la frua morto de du el liaj idoj. Renomon li gajnis ankaŭ per tradukaĵoj el i.a. la araba, hebrea kaj ĉina lingvoj. Li majstris entute tridek lingvojn.

Listo de verkoj 
 Deutsche Gedichte von Freimund Raimar (enhavanta: Geharnischte Sonette, poemoj, 1814)
 Östliche Rosen (poemoj tradukitaj, 1822)
 Amaryllis (poemoj, 1825)
 Hebräische Poeten, übersetzt und erläutert (tradukoj, 1831)
 Die Weisheit des Brahmanen (6 volumoj, 1836-1839)
 Leben Jesu (verseposo, 1839)
 Saul und David (dramo, 1843)
 Herodes der Große (dramo, 1844)
 Heinrich IV. (dramo, 1844)
 Liebesfrühling (poemoj, 1844)
 Kindertotenlieder (kantoj verkitaj 1833/34, eld. 1872 kun muziko de Gustav Mahler)
 Friedrich Rückert: Firdosi's Königsbuch (Schahname) Sage I-XIII. Aus dem Nachlaß herausgegeben von E. A. Bayer. 1890. Nachdruck: epubli GmbH, Berlin, 2010 ISBN 978-3-86931-356-6
 Friedrich Rückert: Firdosi's Königsbuch (Schahname) Sage XX-XXVI. Aus dem Nachlaß herausgegeben von E. A. Bayer. Nachdruck der Erstausgabe. epubli Berlin, 2010, ISBN 978-3-86931-555-3. (Details)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.rueckert-gesellschaft.de/bib.html  
 http://susi.e-technik.uni-ulm.de:8080/Meyers2/seite/werk/meyers/band/14/seite/0006/meyers_b14_s0006.html#R%FCckert 
 http://www.rueckert-gesellschaft.de 
 http://members.aon.at/andreas.weigel/Kindertodten-Lieder.htm

Germanlingvaj poetoj
Germanaj poetoj
Erik Carlén

Erik CARLÉN (naskiĝis en 1906; mortis la 27-an de novembro en 1986). Li lernis esperanton en 1923 kaj tuj fariĝis aktivulo, kiu spirite, organize kaj materie forte kontribuis al la movado. Li kunorganizis la famajn preleg- kaj kursvizitojn, kiujn al Svedio faris Lakshmiswar Sinha, Andreo Cseh kaj Tiberio Morariu. Ankaŭ li mem estis aktiva kursgvidanto, kaj li aŭtoris gvidilon pri la gramatiko de esperanto por svedoj (1962). 

Carlén pioniris ankaŭ kiel radiopreleganto: jam en la unua jaro de sia esperantisteco la juna gimnaziano parolis, unua en Svedio, pri esperanto per provstacio en Örebro. Se la aŭdebleco de tiu stacio atingis nur dudekon da kilometroj, 50 jarojn poste jam temis pri la tuta mondo, kiam por kelkaj jaroj li sukcesis enkonduki esperanton en la internacian religian radion IBRA.

Aparte proksima al Carlén estis la kristana esperanto-movado. Li kunfondis la svedan sekcion de KELI en 1934. Prezidanto de KELI, same kiel redaktoro de Dia Regno, li estis 1948 – 1955. En multaj esperantistaj aranĝoj Carlén populariĝis kiel ŝatata predikanto en diservoj. Estas li ankaŭ, kiu esperantigis la verkon Kredo al Dio en la atomepoko de G. Lundberg (1965).

Profesie industriisto, Carlén estis unu el la iniciatintoj de la Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, (EKI), fondita en 1963. Por la plej grava atingo de EKI, Internacia komerca-ekonomika vortaro (1974), Carlén preparis la svedlingvan parton.

De 1929 ĝis 1970 Carlén funkciis kiel delegito de UEA kaj laste kiel fakdelegito pri komerco kaj industrio. Pro sia organiza talento, kiu bele kuniĝis kun la nobleco de lia karaktero, li estis elektita por respondecaj taskoj ankaŭ en UEA, kies dumviva membro li estis de 1950. La funkcion de vicprezidanto de UEA li plenumis de 1964 ĝis 1974.  La plej bela rezulto de lia laboro en UEA estas la Semajno de Internacia Amikeco, festata ĉiujare ekde 1969 dum la lasta plena semajno de februaro. En la devizo de la Semajno, „Amikeco trans limoj”, kristaliĝas la idealoj de Erik Carlén.

Verkoj

Laŭmodaj ideoj aŭ Sankta Spirito (1972)
Svensk Esperanto-grammatik (1962)
Hedegard, David: Vorto viva (Trad. Erik Carlén, 1937)
Lundberg, Gustav: Kredo al Dio en la atomepoko (Esperantigis Erik Carlén, 1965)

Svedaj esperantistoj
Estraranoj de UEA
Tetuna lingvo

La tetuna lingvo (tetun en la tetuna; tétum en la portugala) estas la plej parolata nacia lingvo de Orienta Timoro kaj kunoficialas kun la portugala. La granda influo de la malaja lingvo kaj la portugala similigas ĝin al kreolaj lingvoj.

La lingvo havas ĉirkaŭ  denaskajn parolantojn (2009).

Historio 
Ĝi aperis kiel kontakta lingvo en 16-a jarcento post koloniigo de Timoro fare de la portugala imperio. Estas pluraj dialektoj, sed tiu de ĉefurbo Dilo, forte influita de la portugala, havas pli da ŝancoj al diskonigo.

La portugaloj kaj ties regatoj uzis ĝin kiel komuna lingvo. Malmultaj timoranoj ŝancis akiri plenan klerecon en la oficiala portugala. Dum la indonezia okupado, la regantoj preferis ĝin al la kolonia, celante, ke timoranoj elektos la indonezian. Tamen la katolika eklezio de 1981 uzis la tetunan en mesoj.

Specimeno 
Patro nia en tetuna:

Ami Aman, iha lalehan,
Tulun ema atu hahí Ita Naran;
Halo Ita Nia reinu to’o mai ami;
Haraik tulun ba ema atu tuir Ita Nia hakarak
Iha rai nu’udar iha lalehan.
Ohin Ne’e,
Haraik ai-han lor-loron nian mai ami;
Haraik perdua mai ami salan
Nu’udar ami perdua ba ema halo aat ami;
Labele husik ami monu ba tentasão,
Maibé hasai ami hosi buat aat.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Tetum and Other Languages of East Timor, from Dr. Geoffrey Hull  angle
 Gramatiko  angle
 Ethnologue
 TETUN: a language of Indonesia (Nusa Tenggara)
 TETUM PRASA: a language of Timor Lorosae
 Imprensa Timor Leste. Novaĵoj tetune.

Centr-malajopolinezia lingvaro
Lingvoj laŭ alfabeto
Lingvoj de Orienta Timoro
Lingvoj de Indonezio
Georges Kersaudy

Georges KERSAUDY (naskiĝis en 1921; mortis la 18-an de junio 2015) estis franca esperantisto.

Tre juna li eklernis plurajn latinidajn kaj ĝermanajn lingvojn kaj ekkonis en 1936 ke la scio de Esperanto malfermas privilegian aliron al la centr- kaj orient-eŭropaj lingvoj. De 1941 ĝis 1946, li diplomitiĝis en la Sorbono pri germana lingvo, usona literaturo kaj civilizo, skandinavaj lingvoj kaj literaturoj kaj rumana filologio. Samepoke li diplomitiĝis ĉe École Nationale des Langues Orientales Vivantes (Langues Zo') pri rusa rumana hungara finna kaj akiris bonan konon de multaj aliaj lingvoj.

Eklaborinte ĉe la Franca Prieksterlanda Ministerio, li poste fariĝis tradukisto ĉe Unuiĝintaj Nacioj, kaj ĉe la Konsilio de la Eŭropa Unio li plenumis oficojn en diversaj ĉefurboj sur kvar kontinentoj, dume partoprenante misiojn en la tuta mondo kaj agante kiel oficiala faka tradukisto ĉe la Apelacia Tribunalo de Parizo. Li tiamaniere verkis oficialajn tradukojn el kvindeko da lingvoj.

En junio 2004, li partoprenis por la Eŭropaj elektoj, kiel unua de la listo de la Pariza regiono de Eŭropo - Demokratio - Esperanto, Francilio. La listo ricevis 5789 voĉojn (0,21% de la voĉdonoj).

Verkoj 
 Langues sans frontières. À la découverte des langues de l'Europe, (Lingvoj senlime. Malkovrante la lingvojn de Eŭropo), Éditions Autrement, Sept. 2001, Collection Frontières, ISBN 2-7467-0125-1, 383 paĝoj.

Eksteraj ligiloj 
 Intervjuo kun Georges Kersaudy el Le monde de l'espéranto
 Langues sans frontières  sur la TTT-ejo de SAT-Amikaro
 Pri Langues sans frontières sur la Forumo franc-germana
 Kersaudy ĉe Forumo de la lingvoj de la mondo (, Tuluzo)

Francaj esperantistoj
Mendado

Mendado (alia uzata termino postulado) estas kvanto da iu varo, kiun individuo (individua mendado) aŭ ĉiuj individuoj kiuj interesiĝas pri tiu varo (merkata mendado) deziras aĉeti ĉe difinita prezo. La mendado estas pagkapabla intenco ex ante.

La teorio pri mendado kaj ofertado montras kiel kvantoj kaj prezoj estas determinitaj de la merkato.

Ekonomiko
Ofertado

Ofertado (alia uzata termino proponado) en ekonomiko estas la maksimuma kvanto da iu varo, kiun individuo (individua ofertado) aŭ individuaro (merkata ofertado) deziras vendi, konsiderante ke la prezo estas fiksita. La ofertado estas intenco ex ante.

La teorio de mendado kaj ofertado montras, kiel kvantoj kaj prezoj estas determinataj de la merkato.

Ekonomio
Ekonomiko
Merkato

Merkato estas stato de aĉetkapablo kaj aĉetemo pri iu komercaĵo aŭ borsa valoro. Temas pri virtuala "ejo" (neniam reala ejo, vidu bazaron), kie mendado kaj ofertado renkontiĝas, determinante la prezon, plej ofte danke al la meĥanismo de mendado kaj ofertado. La merkato estas centra koncepto por la ekonomika teorio.

La mona merkato koncernas la kostojn (interezojn) por kreditoj. La borso estas la merkato pri akcioj, opcioj kaj similaj valorpaperoj.

Socialismo kaj komunismo proponas ekonomion sen la merkataj principoj, en kiu prezoj ne ekzistas aŭ determiniĝas nur de la produktadkostoj de varoj.

En multaj lingvoj la vorto por "merkato" egalas al aŭ deriviĝas de la vorto por "bazaro", ejo, kie historie evoluis la merkataj konceptoj.

Specoj de merkato

Aĉetant-merkato 
Aĉetant-merkato estas formo kie vendantoj konkure aspiras al la favoroj de aĉetantoj.

Vidu ankaŭ 
 Labormerkato
 Libera merkato
 Nigra merkato
 Komuna merkato
 Urboplaco
Varo

Varo, aŭ komercaĵo, estas aĉetebla havaĵo (produkto) aŭ servo. Ekzistas pluraj tipoj da varoj en la ekonomika teorio:
 Varoj konsumataj de la individuoj, plejofte aĉetitaj je la merkato.
 Varoj uzataj de la firmaoj dum produktado.

Laŭ PIV varo estas "Objekto, fabrikita por vendado; artiklo de komerco", kiel unua signifo, kaj "Iu ajn materia aŭ nemateria aĵo, kiun oni povas uzi por kontentigi bezonojn", kaj tiusence preskaŭ sinonima al havaĵo.

En ekonomiko, varo estas ekonomia havaĵo, kutime resurso, kiu havas plenan aŭ substancan konsumiĝeblon: tio estas, la merkato traktas instancojn de varo kiel ekvivalentaj aŭ preskaŭ sen rilato al tiuj kiu produktis ilin, ekzemple ekzempleroj de gazeto kiu kostas po unu dolaro, aŭ bazaj manĝaĵoj kiuj superbazaro vendas subkoste por altiri klientojn.

La prezo de varo estas tipe determinita kiel funkcio de sia merkato kiel tuto: bone establitaj fizikaj varoj havas aktivajn komercejojn kaj derivatajn merkatojn. La ampleksa disponeblo de varoj tipe kondukas al pli malgrandaj profitkvantoj kaj malpliigas la gravon de faktoroj (kiel varmarko) krom de la prezo. Plej varoj estas krudaj materialoj, bazaj resursoj, agrikulturaj, aŭ minproduktoj, kiel fererco, sukero, aŭ grenoj kiel rizo kaj tritiko. Varoj povas esti ankaŭ amasproduktitaj specializitaj produktoj kiel kemiaĵoj kaj memoriloj por komputiloj.

Notoj

Ekonomiko
Norwich

Norwich (pron. /ˈnɒɹɪʧ/) estas urbo en okcidenta Anglio, ĉefurbo de la angla provinco Norfolk; ĝi situas je proksimume 30 km for de la Norda Maro. Ĝia loĝantaro nombris je 177.636 en 2005. Ĝi enhavas la universitaton University of East Anglia (universitaton de orienta Anglio), kiu fondiĝis en 1963, kaj ankaŭ malnovajn kastelon kaj katedralon.

Nomo 
Ĝi estas foje nomata Norviĉo en Esperanto. En la angla, la urbonomo prononciĝas Noriĉ (w silentas), aŭ laŭ loka prononcmaniero foje Narĉ. Ĝian nomon kopiis ankaŭ diversaj urboj en Usono.

Famuloj 
 John Kaye

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 Futbalklubo
 Urba konsilo
 Flughaveno
 Universitato
 Katedralo

Urboj de Norfolk
University of East Anglia

La universitato  (UEA), troviĝas en Norwich, Norfolk, Anglio.

Ĝia nomo signifas proksimume universitato de orienta Anglio, sed pli precize East Anglia estas regiono kiu konsistas nur el kelkaj anglaj provincoj: Norfolk, Suffolk, Cambridgeshire, kaj parto de Essex.

Ĝi fondiĝis en 1963, ĉe la okcidenta flanko de la urbo.

La universitato havas internacian reputacion pri studado, kaj precipe la departamento de Naturmediaj Sciencoj famas pro
siaj fruaj kaj nuntempaj studoj pri klimataj ŝanĝoj.

La studentaro nombriĝas je 13000 studentoj, el kiuj proksimume 1000 devenas de ekster la Eŭropa Unio (j. 2003).

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo
 studentaraj paĝoj 

East Anglia
Néhou

Néhou estas urbeto de la departemento Manche, en la franca regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Néhouais.

Famuloj 
 Naskiĝo: Eŭgeno Lanti, 19-a de julio 1879.

Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Manche

Komunumoj de Manche
Manche

Manche [mɑ̃ːʃ], en Esperanto Maniko, situanta borde de la france samnoma Manika Markolo, estas franca departemento de la regiono Normandio. Ĝia prefekta urbo estas Saint-Lô. Tie troviĝas Monto Sankta Mikaelo.

La departemento enhavas 602 komunumojn.

Geografio 
Manche estas parto de la regiono Normandio. Ĝi estas lima de la departementoj Calvados nordoriente, Orne oriente, Mayenne sudoriente kaj Ille-et-Vilaine sudokcidente. La norda parto nomiĝas Cotentin. Ĉirkaŭ la departemento, okcidente, norde kaj nordoriente, estas la maro La Manche (pli konata per la nomo Manika Markolo) je bordolongo de 350 km.

Rilate al geologio la departemento apartenas al la Armorika Montaro.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
 arondismento Avranches
 arondismento Cherbourg
 arondismento Coutances
 arondismento Saint-Lô

Historio 
La departemento estis kreita dum la Franca Revolucio, je la 4-a de marto 1790, per apliko de la leĝo de la 22a de decembro 1789, el parto de la provinco de Normandio. Ĝia ĉefurbo estis komence Coutances, sed estas Saint-Lô ekde 1796. Post la dua mondmilito, Coutances fariĝis la centro de la departemento (prefektejo), ĉar Saint-Lô estis preskaŭ komplete detruita. Sed tio ŝanĝiĝis, kiam Saint-Lô estis rekonstruita.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Manche

Eksteraj ligiloj 

 Prefektejo
 Departementa Konsilio 
 Splaf
 WikiManche

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Saint-Lô

Saint-Lô estas prefektejo de la franca departemento Manche en la regiono Normandio. Ĝi estas ĉirkaŭita de remparoj.

Pro usonaj kaj anglaj bombardoj ĝi estis preskaŭ tute detruita la 6-an kaj 7-an de junio 1944, dum la dua mondmilito, tiel ke ĝi estas nomita "la ĉefurbo de la ruinoj".

Famuloj 

 Urbain Le Verrier
 Samuel Beckett

Vidu ankaŭ 
 Arondismento Saint-Lô
 Saint-Lô (stacidomo)

Eksteraj ligiloj 

 
 Saint-Lô ĉe Saint-Lô Agglo 

 
Urboj de Francio
Komunumoj de Manche
Maratono

Por la samnoma urbo, vidu Maratono (urbo).

Maratono estas longdistanca kur-konkurso 42,195 kilometrojn longa. La nomo devenas de la urbeto en Maratono en Grekio (greke Marathon), 

La origino de la nomo de la kurado estas en popola legendo pri Fejdippides, atena mesaĝisto, kiu kuris de la urbo Maratono al Ateno en 490 a.K., por alporti la novaĵojn pri la greka venko kontraŭ la persa invadanto en la batalo de Maratono, kaj mortis tuj post la sciigo.

Hodiaŭ la Internacia Olimpika Komitato taksas la plej mallongan itineron de la batalkampo de maratono al Ateno je nur 34,5 kilometroj. Pli longa vojo inter la du urboj, 40 kilometrojn longa, estis elektita ĉe la Atena Olimpiko (1896) kiel la itinero de la unua olimpika maratono.

En la historia atesto de Herodoto estas malsama rakonto, laŭ kiu Fejdippides estis senditaj de Ateno al Sparto por alvoki plifortikigojn antaŭ ol la batalo komenciĝis, sed revenis de tie kun malplenaj manoj. Kalkulo de la kurdistanco laŭ la historio de Herodoto montras, ke Fejdippides vojaĝis ĉirkaŭ 450 kilometrojn en kelkaj tagoj.

Ekde 1896, la maratono estas en la programo de la nuntempaj Olimpikoj. Franco, Michel Bréal, sugestis ke la Olimpikoj de 1896 inkluzivu kur-konkurson inter Maratono kaj Ateno (c. 40 km). Greko, Spiridon Louis, venkis en la unua olimpika maratono (2 horoj 58 minutoj 50 sekundoj). La distanco por la maratono variis ĝis 1921, kiam la Internacia Amatora Atletika Federacio postulis ke la distanco de la Olimpika maratono de 1908 en Londono (42,195 km, ekde la Kastelo Windsor ĝis la Olimpika Stadiono) estu la oficiala distanco de la maratono.

En la Olimpikoj, la maratono estas la plej longa olimpika atletika distanco por kurantoj. Tradicie, la maratono estas la fina atletika evento de la Olimpikoj, kaj finas nur horoj antaŭ la malfema ceremonio.

Lastatempe, pli ol 800 urboj tra la mondo havas ĉiujaran maratonon. Kelkaj el la plej grandaj maratonoj estas la maratonoj de Bostono, Novjorko, Londono, kaj Honolulu, inter aliaj.

Ankaŭ la sketado havas maratonon.

Rekordoj 
La , la kenja kuristino Brigid Kosgei gajnis la unuan premion de la Ĉikaga Maratono kaj metis la novan mondan rekordon por virinoj je miksa-seksaj maratonoj, fininte la kuradon je 2 horoj, 14 minutoj kaj 4 sekundoj. Tamen, ĝi ne estis oficiale konsiderata mondrekordo, ĉar la kurado ne estis aprobita de IAAF.

Kelkaj maratonoj
 Berlina maratono
 Bostona maratono
 Istanbula maratono
 Londona maratono
 Novjorka maratono

Vidu ankaŭ 
 kuro
Kurumo
Longdistanca kuro
 Atletiko
 Duonmaratono
 Ultradistanca kuro
 Triatlono
 Ĉefaj Mondaj Maratonoj

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 http://www.bostonmarathon.org 
 http://marathoninfo.free.fr 
 http://www.nycmarathon.org 
 http://www.london-marathon.co.uk
GNUstep

GNUstep estas liberprogramara implemento de la OpenStep-aj Objective-C regularo inciata de de la firmaoj NeXT (nuntempe Apple) kaj Sun Microsystems. Ĝi enhavas ankaŭ multajn aldonojn de Cocoa (Mac OS X).

Esence, ĝi estas grafika kodaro kaj programkonstruaj iloj por Uniksecaj operaciumoj, sed funkcias ankaŭ sub Mac OS X kaj Windows. GNUstep estas parto de la projekto GNU.

Kiel Apple, GNUstep ankaŭ havas Java-interfacon al OpenStep, kaj pontoj (bindings) al Ruby  kaj Scheme . La GNUstep-prilaborantoj planas sekvi estontajn ŝanĝojn al Cocoa, la OpenStep-implemento de Apple, por ke GNUstep restu kunfunkciema.

La plej freŝa eldono de GNUstep konsistas el la pakaĵoj gnustep-back 1.14.0 (negrafika parto, ankaŭ nomata "Foundation"), gnustep-gui kaj -back 0.12.0 (grafika parto/"AppKit"), eldonitaj la  kaj gnustep-make 2.0.1 (konstruilo), eldonita la .

Historio 
GNUstep ekestis kiam Paul KUNZ kaj aliaj homoj ĉe SLAC volis transporti HippoDraw de NeXTSTEP al alia operaciumo. Anstataŭ reverki Hippodraw dekomence reuzante nur la aspekton de la programo, ili decidis reverki la NeXTSTEP objekteman nivelon je kiu dependis la programo. Ĉi tio estis la unua versio de libobjcx. Ĝi ebligis transporti HippoDraw al Uniksaj sistemoj uzante la X-fenestrosistemon sen ŝanĝi eĉ unu linion de la fontkodo. Post la OpenStep regularo estis publike eldonita en 1994, ili decidis verki novan objcx kiu kongruos kun la novaj API-oj. La implemento ekhavis la nomon "GNUstep".

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Darwin

Eksteraj ligiloj 

 La ĉefretpaĝaro de GNUstep (angle)
 GNUstep Viki  (angle)
 Malofica novaĝoj (angle)
 GNUstep aplikaĵoj kaj programadaj lerniloj (angle)
 Étoilé grafika uzanto-medio , kaj sia blogo  (angle)
 Gorm, gnustepa ilo je krei grafikajn interfacojn (angle)
 GWorkspace  Labortablo kaj dosiermanaĝilo (angle)
 GNUMail Retpoŝtprogramaro (angle)

Kompendioj 
 Manlibro de GNUstep Base (negrafika parto de GNUstep) (angle)
 Manlibro de GNUstep GUI (grafika parto de GNUstep) (angle)

Libera programaro
Dictionnaire Français-Espéranto

Dictionnaire Français-Espéranto (Franca Esperanto vortaro) Léger-Albault, verkita de Roger Léger kaj André Albault aperis en 1961 (16x13 cm 672, LVI, [2] p.). Ĝi enhavas suplementon de sciencaj kaj teknikaj terminoj kaj geografiaj kaj propraj nomoj. Post la Franca-Esperanto vortaro de Grosjean-Maupin (ses eldonoj 1912-1947) ĝi estis la gvida konsultverko ĝiaspeca ĝis apero de la Grand Dictionnaire Français-Espéranto (1992).

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-franca vortaro

Eksteraj ligiloj

 Senkoste elŝutebla skanaĵo kiel pdf (farita en 2010). Ankaŭ tie ĉi.
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Esperanto-vortaroj
Libroj de André Albault
Antverpena Lingvo-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Calvados

Calvados (franca elparolo: []) estas departemento de la franca regiono Normandio. Ĝi etendiĝas sur  kaj havis  loĝantojn en 2013.

Ĝia plej granda urbo estas Caen. Aliaj urboj estas Bayeux, Lisieux, Vire Normandie, Falaise, Hérouville-Saint-Clair. La departemento havas 621 komunumojn.

Geografio 
Calvados estas parto de la regiono Normandio. Ĝi estas lima de la departementoj Eure oriente, Orne sude kaj Manche okcidente. Norde estas la Manika Markolo.

La Pointe du Hoc (franca prononco: [pwɛ̃t dy ɔk]) estas promontoro kun 30 m alta klifo superrigarde al la Manika Markolo sur la nordokcidenta marbordo de Normandio.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
 arondismento Bayeux
 arondismento Caen
 arondismento Lisieux
 arondismento Vire Normandie

Historio 
La departemento estis kreita dum la Franca Revolucio, je la 4-a de marto 1790, per uzado de la leĝo de la 22-a de decembro 1789, el parto de la provinco de Normandio. Oni pensis nomi ĝin Malsupra Orne (Orne-Inférieure), antaŭ ol elekti la nunan nomon.

Legendo rakontas ke la vorto Calvados referas al la nomo de rokoj norde de Arromanches, pro kiuj dronis la ŝipo Salvador (nomo kiu iĝus Calvados per kelkaj lingvaj modifoj). La ŝipo Salvador estis unu el la Hispana Ŝiparo. Sed ŝajnas, pli simple, ke tiu nomo elvenas el la du dorsoj (dorsa en latino signifas kreskejo) kiuj estis kiel limŝtonoj al la ŝipistoj, kaj kiuj ŝajnas senharaj (calva en la latina) rilate al iliaj maldensaj vegetaĵaroj.

Je la 6-a de junio 1944, dum la dua mondmilito, alvenis tra la plaĝoj de Calvados anglaj, usonaj, kanadaj, polaj kaj francaj militistoj. Dum la sekvaj monatoj, ili liberigis la nordan parton de Francio.

Turismo 

 Kanalo de Caen al Maro
 Flughaveno Caen - Carpiquet
 Flughaveno Deauville-Normandie

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Departementa konsilio de Calvados
 Komunumoj de Calvados
 Turismo en Calvados
 Bus Verts du Calvados

Eksteraj ligiloj 

 Prefektejo de Calvados
 Departementa konsilio de Calvados
 Turismo en Calvados

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Mendado kaj ofertado

En la ekonomika teorio, la teorio pri mendado kaj ofertado montras, kiel la prezo kaj la kvanto de varoj estas determinataj de la merkato.

En ĉiu merkato, kiam mendado superas ofertadon, la prezoj emas kreski. Male, kiam ofertado superas mendadon, la prezoj emas malkreski. Tiel la merkato ekvilibriĝas: mendado egalas ofertadon. Prezo estas vidata kiel funkcio de la kurboj de ofertado kaj mendado.

Historio 
Ĝin unuafoje priskribis Ksenofono (angle ĉe 4.6.), jene:

"... Kresko de nombro de kupraĵ-metiistoj kondukas al prezofalo de la kupraĵoj kaj la metiisto retiriĝas de tiu agado. Same okazas ĉe la forĝistoj. Same, se greno kaj vino estas abunda kaj tiel tiuj estas malkaraj, la profito malaperas kaj multaj ĉesas kultivi la agron kaj ekagadas kiel komercistoj, vendistoj aŭ uzuristoj..."

Kurboj de ofertado kaj mendado 

En la grafikaĵo oni konsideru la prezon (vertikale montratan) kiel nedependan variablon, el kiu rezultas certaj mendo kaj oferto, ambaŭ mezurataj per siaj kvantoj, montrataj horizontale. Tre malalta prezo rezultigus grandan mendon, sed nulan oferton, ĉar ne valoras produkti la varon aŭ doni la servon. Inverse, tre alta prezo rezultigus altan oferton, sed malgrandan mendon. Ambaŭ statoj ne estus stabilaj.

Oni vidas en la bildo, ke ekvilibriĝas la merkato, kiam mendado egalas ofertadon, je la prezo P* kaj kvanto K*. Kiam ofertado estas pli granda ol mendado, la aĉetantoj povas trudi malpli grandan prezon. Kiam mendado estas pli granda ol ofertado, la vendantoj povas postuli pli altan prezon.

Se la influo de prezo al mendado funkcias bone, la mendado estas elasta rilate al prezo. Se plialtigo aŭ malplialtigo de prezo ne ŝanĝas aĉetadon, mendado estas malelasta rilate al prezo.

Inverse ankaŭ la ofertado dependas de la prezo (krom ĉe neplimultigeblaj objektoj kiel antikvaĵoj aŭ grundo). Ju pli alta la prezo, des pli altajn kvantojn la vendantoj emas produkti.

Problemo ne estas nur en priskribado de fenomenoj koncerne de terminoj "ofertado" kaj "mendado".

Lingvo-uzo 
La formo "Mendado kaj ofertado" estas populara esprimo. En ekonomikaj faktekstoj oni plej ofte parolas pri "Proponado kaj postulado"

Vidu ankaŭ 
 Mikroekonomiko
 Ekstera efiko
 Nevidebla mano
 Protektismo
 Dumpingo
 Profito
 Spezo
 Spezokonto
 Negoco
 Laborista benefico
 La Riĉo de Nacioj
 Prezmekanismo
 Kapitalismo

Eksteraj ligiloj 

 https://www.esperanto.be/fel/mon/007184.html  (Nehaltigeblaj prezaltiĝoj)
 https://www.esperanto.be/fel/mon/006648.html  (Monda energikonsumo malkreskas)
 http://www.mikrooekonomie.de/gl/gl.htm  
 http://www.greekshares.com/supdem.asp  
 http://gutenberg.net/1/0/6/1/10612/10612-h/10612-h.htm  
 http://www.gutenberg.net/etext/3300 
 http://www.mysap-pp.com  SAP Demand Planning

Referencoj 

Ekonomiko
Kimra Nacia Eisteddfod

La Kimra Nacia Eisteddfod (kimre, Eisteddfod Genedlaethol Cymru) estas la plej grava kultura evento en Kimrio, festo de kimra poezio kaj kulturo kiu okazas ĉiuaŭguste (dujare en norda Kimrio kaj dujare en suda Kimrio).

Eisteddfod estas Kimra vorto por kulturfesto, devene de la kimra vorto eistedd = sidi, ĉar ĉiuj kune sidiĝas.

kimrolingva poeto Ben Bowen, kiu naskiĝis en 1878, eklaboris en la loka karbomino kiam li estis nur dekdujara. Jam nur dekokjara, li gajnis la bardan tronon ĉe la Nacia Ejstedvodo, kaj li atingis la universitaton, sed neniam finis la studadon, pro tuberkulozo, kiu mortigis lin en lia dudekvara vivojaro.

Sur ĝia ideo baziĝas la Internacia Eisteddfod.

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala paĝo (kimre, angle)

Kimrio
Sejdo

Sejdo (pranorvege/praislande seidhr) estas la nomo de la nordĝermana ŝamanismo, praktikita precipe dum antaŭkristana tempo. Malsame al multaj aliaj ŝamanismaj kulturoj, en la nordia sejdo estis rigardata kiel por viroj hontiga, do la plej multaj praktikantoj estis (almenaŭ oficiale) sejdistinoj (seidhkona); tamen ekzistis virsejdistoj (seidhmadhr).

Samtempe en la mitologio, la ĉefdio Odino estis rigardata kiel la plej sperta sejdisto, por kio li estis mallaŭdata de Lokio en la poemo Lokasenna en la poezia Eddo.

Laŭ la sama mitologio, Odinon (ĉefo de la azoj, unu el la klasoj de pranordiaj dioj) iniciatis en sejdon Freja, am(or)diino kaj membro de la vanioj, la alia klaso.

Eventuala influo inter ŝamanistoj ĝermanaj kaj laponaj (nojdoj) estas disputata.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.hrafnar.org/hrafnar.html 
 http://www.seidhfeuer.de/index.htm 
 http://www.northvegr.org/lore/heim/001_02.php  
 http://69.72.226.186/~alaric/phd.php  

Ŝamanismo
Jiří Voskovec

Jiří VOSKOVEC (la 19-a de junio 1905 - la 1-a de julio 1981) (propranome Jiří WACHSMAN) (en Usono konata kiel George Voskovec) estis ĉeĥa aktoro, kiu kun Jan Werich kreis klaŭnan duopon, similan al Stan Laurel kaj Oliver Hardy (Werich dikulo, Voskovec sveltulo). Inter la du mondmilitoj ili kreis en Prago la t.n. Liberigitan Teatron, en kiu ili ludis politike engaĝitajn komediojn, kiujn kutime ili mem ankaŭ verkis kaj kiuj nun estas konsiderataj klasikaĵo de la ĉeĥa literaturo. Kelkaj el la komedioj estis filmigitaj kaj ĝis nun prezentataj en la ĉeĥa televido kiel klasikaĵoj. En ilia ensemblo rolis ankaŭ aliaj eminentaj ĉeĥaj aktoroj, ekz. Vladimír Šmeral, Bohuš Záhorský, František Filipovský k.a. La muzikon por iliaj kantoj komponis duonblinda esperantisto Jaroslav Ježek.

Ĉar iliaj komedioj estis kontraŭfaŝismaj, ili devis post la okupacio en 1939 fuĝi al Usono, de kie revenis nur Jan Werich. Jiří Voskovec restis en Usono kaj rolis en pluraj usonaj filmoj sub la nomo Georgo Voskovec (ekz. La dek du koleraj viroj kun Henry Fonda).

Dramoj de Werich kaj Voskovec 
 Osel a stín (Azeno kaj ombro)
 Kat a blázen (Ekzekutisto kaj frenezulo)
 Balada z hadrů (Balado el ĉifonoj)
 Těžká Barbora (Peza Barbora)
 Pěst na oko aneb Caesarovo finále (Pugno kontraŭ okulon aŭ la finalo de Cezaro)
 Vest Pocket Revue (Vest Pocket Revue)
 Robin Zbojník (Robin la Rabisto)
 Caesar (Cezaro)
 Svět za mřížemi (La mondo post la kradoj)
 Rub a líc (Reverso kaj averso)
 Fata morgána (Fatamorgano)
 Ostrov Dynamit (Insulo Dinamito)
 Don Juan & comp. (Donjuano & komp.)
 Golem (Golemo)
 Nebe na zemi (Ĉielo sur la tero)

Filmoj de Werich kaj Voskovec 
 Pudr a benzín (Pudro kaj benzino, 1931)
 Peníze nebo život (Monon aŭ la vivon, 1932)
 Hej rup! (Ho ruk!, 1934)
 Svět patří nám (La mondo apartenas al ni, 1937)

Filmoj de Voskovec en Usono 
 Dekdu koleraj viroj (ĉefrolis Henry Fonda)
 La murdisto de Boston (ĉefrolis Tony Curtis)

Libro de Voskovec 
 Klobouk v křoví (Ĉapelo en vepro)

Post la morto li estis transportita al Prago kaj entombigita komune kun Werich.

Eksteraj ligiloj 

 

Unuarespublikaj aktoroj de Ĉeĥoslovakio
Ĉeĥlingvaj verkistoj
Viroj
Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Ĉeĥaj verkistoj
Ĉeĥaj dramistoj
Ĉeĥaj humuristoj
Ĉeĥaj komikistoj
Ĉeĥaj publicistoj
Ĉeĥaj reĝisoroj
Ĉeĥaj scenaristoj
Ĉeĥaj kantistoj
Ĉeĥaj tradukistoj
Tradukistoj el la angla lingvo
Tradukistoj al la ĉeĥa lingvo
Usonaj aktoroj
Mortintoj en Kalifornio
Naskiĝintoj la 19-an de junio
Mortintoj la 1-an de julio
Listo de israelaj esperantistoj

Robertt Alberg
 Jaakov Beĥar
 Jeĥiel Ben-Alter
 Oskar Berman
 Solomon Iljiĉ Cins
 Josef Kohen-Cedek
 Grigor G. Choutoff
 Ben Cion Danon
 Naĥum Drezner
 Itamar Even-Zohar
 Aviv Faklieru
 Jeraĥmiel Giladi
 Ota Ginz
 Marie Ginzová
 Ĥananja Haroun
 Julius Hecht
 Natan Ben-Cion Ĥavkin 
 Ĵak Isakov
 Israel Israeli
 Nisim Israeli
 Aleks Kerbel
 Henrik MAŜLER
 Ezra Melamed
 Isĥak Muĉnik
 Josef Murĵan
 Josifa Rabino
 Moŝe Savir
 Bernhard Swarsensky
 Andreo Ŝalamon
 Josef ŜEMER
 Dvora Ŝor
 David Tachauer
 Amri Wandel
 Josef WOHLBERG
 Dora Wunderbaum

 
Israelaj
Listo de turkaj esperantistoj

Jen listo de turkaj esperantistoj:

Hayrettin Dural 
Hayrettin DURAL (naskiĝis en 1921; mortis la  en Ankara) estis turka esperantisto kaj kolonelo, fakdelegito pri lingvoj en Istanbul (1996-2003).

Hasan Kocaman 
Hasan KOCAMAN (naskiĝis 1907; mortis la 23-an de aprilo 1975) estis turka esperantisto. Li lernis esperanton en 1930 kaj estis delegito de UEA en Istanbulo dum 25 jaroj.

 
Turkaj
Listo de jugoslavaj esperantistoj

Ivan Andrejeviĉ
 Otmar Avsec
 Ferenc Baĉa
 Don Bogomir Babic
 Julija Beltram
 Dragutin Buha
 Vilim BUK
 Stjepan Ĉaklec
 F. DOBRAVC
 Ivan FLANJAK
 Ante Gropuzzo
 Vasile Ĝorĝieski
 Priska Haas
 Ivan JARC
 Antun-Tonĉi Jorgovanić
 Ljudovit Koser
 Kolomano Kovaĉ
 Leo Kun
 Ivo Lapenna
 Petar LEVAR
 N. LISAC
 Viktorino Lichtenwallner
 Ante Marinović
 Juraj Mautner
 Simo Milojeviĉ
 Tomislav MITROVIĈ
 Franjo Modrijan
 Leopold Moker
 Jovan Neŝiĉ
 Bogiĉ Noveljiĉ
 Jovan OŜAP
 Ilija PUHALO
 Branko Rajšić
 Ljubica RAJŠIĆ
 Rudolf Rakuša
 Godicl Rudi
 Cila Bahorić-Rukavina
 Tibor Sekelj
 Paja Staniĉiĉ
 Slavko Šimunić
 Marijan Tavĉar
 Bozidar Vanĉik
 Mile Veličković
 József Vécsey
 Mladen Vrtunski
 Petar Vukomanović
 Zlata Zacho
 Stevan S. Živanović
 Mirko ZLATKOVIĆ
 
 
Jugoslavaj
Otmar Avsec

Otmar AVSEC (naskiĝis en 1907; mortis la 20-an de aŭgusto 1975 en Ljubljana) estis slovena esperantisto kaj vortaristo.

Avsec lernis Esperanton en 1925 kaj tuj fariĝis aktivulo. Li estis ĝenerala sekretario de Jugoslavia Esperanto-Federacio.

En 1955 aperis lia Esperanto-slovena vortaro ĉe la Slovenia Ŝtata Eldonejo en Ljubljano (200 p.). Ĝi fariĝis la bazo de lia ĉefa verko, dudirekta vortaro slovena-Esperanto kaj Esperanto-slovena, aperita de la sama eldonejo en 1958 (303 p.) kaj dua kompletigita eldono tie en 1972 (303 p.). Jen kelkaj linioj el litero K, kiu donas ideon pri la strukturo, detaleco kaj profundeco de la vortaro slovena-esperanta:

krucifer-oj (bo) križarka

krucifiks-o razpelo

kruĉ-o vrč

krud-a surov, neotesan, -aĵo surovina (material)

kruel-a oktruten

krup-o davica

krupier-o krupjé, pomočnik v igralnici

Eksteraj ligiloj 
Libroj de Otmar Avsec en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Avsec, Otmar
Avsec, Otmar
Avsec, Otmar
Priska Haas

Priska HAAS (naskiĝis la ? en 1888 jaro; mortis la 20-an de julio en 1975 jaro, en Maribor, tiam Jugoslavio). Ŝi lernis esperanton jam en 1911 kaj partoprenis la 9-an UK en 1913. Ŝia aktiveco plektiĝis kun tiu de d-ro Henriko Haas (ŝia edzo), fondinto de la loka E-grupo (1910) kaj unu el la pioniroj de la jugoslava movado. Ŝi kunorganizis landajn kongresojn, gvidis multajn kursojn kaj longtempe estis delegito kaj fakdelegito de UEA.

Eksteraj ligiloj 
 Nekrologo de Priska Haas, Esperanto : revuo internacia : oficiala organo de Universala Esperanto Asocio. Jaro 68, n. 838 (1975)

H
H
John Masefield

John MASEFIELD (naskiĝis la 1-an de junio 1878 en Ledbury, Herefordshire; mortis la 12-an de majo 1967 en Abingdon, Berkshire) estis angla verkisto.

La filo de advokato frue perdis siajn gepatrojn. En la aĝo de 13 jaroj li fariĝis maristo, kaj post trijara restado en Usono li en la jaro 1897 revenis al Britio, kie li vivtenis sin kiel ĵurnalisto kaj verkisto. Ekde 1930 li okupis la postenon de poet laureate (= kortega poeto).

La verkaro de John Masefield konsistas el poemoj, romanoj (kiuj ĉefe respegulas la aventuran vivon sur la maro), krome versdramoj kaj verseposoj, eseoj kaj traktatoj.

Listo de verkoj 
 Salt Water Ballads (poemoj, 1902)
 The Tragedy of Nan (versdramo, 1908)
 Martin Hyde (romano, 1910)
 The Everlasting Mercy (verseposo, 1911)
 The Widow in the Bye Street (verseposo, 1912)
 The Dauber (verseposo, 1913)
 Reynard the Fox (verseposo, 1919)
 Sard Harker (romano, 1924)
 The Bird of Dawning (romano, 1933)
 So long to Learn (membiografio, 1952)

En Esperanto aperis 
Antaŭkastela rakonto ; Apud kastela ruino ; Haveno de sennombraj ŝipoj ; Lanky Ijob / John Masefield. - En: Angla antologio ; p.361 - 369, vol. 2

Anglaj verkistoj
Otto F. Walter

Otto F. WALTER, plennome: Otto Friedrich Walter [oto fridriĥ valte] ( en Rickenbach SO –  en Soloturno) estis svisa verkisto.

La filo de eldonisto unue fariĝis librovendisto. Ekde 1956 li laboris en la eldonejo de sia patro kaj en la jaro 1967 li fariĝis estro de eldonejo en Darmstadt, Germanio. En 1973 li revenis al Svislando, vivtenis sin denove kiel eldonisto kaj - ekde 1982 - kiel libera verkisto.

La verkaro de Otto F. Walter, konsistanta el romanoj, rakontoj kaj dramoj, kritike prilumas la nuntempan socion.

Listo de verkoj 
 Der Stumme (romano, 1959)
 Herr Tourel (romano, 1962)
 Elio oder Eine fröhliche Gesellschaft (dramo, 1965)
 Die ersten Unruhen (romano, 1972)
 Die Verwilderung (romano, 1977)
 Das Staunen der Schlafwandler am Ende der Nacht (romano, 1983)
 Zeit des Fasans (romano, 1988)
 Die verlorene Geschichte (rakonto, 1993)

Svisaj verkistoj
Germanlingvaj verkistoj
Argovianoj
Brahmismo

Brahmismo estas religio, kiu disvolviĝis el la historia Veda religio en Prahindio . La termino estas malsama al „brahmanismo“, kiu estas uzita por paroli pri la rita sistemo de la brahmanaj pastroj en hindua socio .

La termino brahmismo devenas de la centra metafizika kaj plurdiisma koncepto Brahmo, kiu evoluis dum la Veda erao.

La termino estas kelkfoje uzita por distingi la Vedan sistemon, kiu evoluis en plurajn hinduajn tradiciojn, de budhismo kaj ĝajnismo.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Vajŝjo

Hinduismo
Ismoj
Ŝramanismo

Ne konfuzu kun ŝamanismo

Ŝramanismo estis religia kaj filozofia movado en Hindio antaŭ ĉirkaŭ 2500 jaroj. Ĝi konsistis el multegaj malsamaj frakcioj kun fakte tre malmulte komune krom sia oponado al la brahmanismo kaj sia malakcepto de la kastsistemo kaj de la Vedoj. Du el tiuj frakcioj ankoraŭ ekzistas: la ĝajnismo kaj la budhismo.

Vidu ankaŭ 
 Ŝramano
 Brahmanismo
 Kvin bikŝuoj

Ismoj
Romandio

Romandio aŭ Romandujo ( aŭ , , ) estas nomo per kiu estas konata la regionoj de Svislando kie plimulte estas parolata la franca lingvo. Ĝi troviĝas en la okcidenta parto de Svislando proksime al la landlimoj de Francio. Krom la franca tie ankaŭ estas parolataj kelkaj frankoprovencaj dialektoj. Ĝi entenas la tutajn kantonojn Ĝenevo, Vaŭdo, Ĵuraso kaj Neŭŝatelo, kaj partojn de Valezo, Friburgo kaj Berno. Ĉirkaŭ 1,5 milionoj da homoj (20% la svisoj) loĝas en Romandio.

La svisfranca lingvo kaj la franca de Francio estas la sama lingvo sed kun kelkaj diferencoj. Ekzemple, kiel en aliaj franclingvaj regionoj, la svisaj franclingvanoj (kaj ankaŭ en Belgio) estas uzata septante (sepdek) anstataŭ soixante-dix kaj nonante anstataŭ quatre-vingt-dix ("kvar-dudek-dek"). En kelkaj partoj de Romandio, la parolantoj uzas octante aŭ huitante (okdek) anstataŭ quatre-vingt ("kvar-dudek") en Francio.

La frankoprovenca regis la plejparton de la kamparaj regionoj ĝis komence de la 20-a jarcento. La svisgermana lingvo retroiris kelkajn kilometrojn orienten antaŭ la franca en la 19-a jarcento, tio videblas en la kantono Valais/Wallis  Valezo, sed ankoraŭ restas kelkaj etaj izolitaj enkalvoj ĉefe en la kantono Jura Ĵuraso.

La termino "Romandio" formale ne ekzistas en la politika sistemo, sed ĝi estas uzata en Alemanio por la distingado kaj arigado de la franclingva regiono de Svislando. La televidkanalo Télévision Suisse Romande uzas la francan kiel nuran lingvon kaj ĝi ne nomiĝas Télévision Romandie.

Vidu ankaŭ 
 Ĝermana Svislando
 Itallingva Svislando
 Romanĉa Svislando

Notoj kaj referencoj 
 

Lingvoj de Svislando
Regionoj de Svislando