alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Uskršnja hronika

Uskršnja hronika (Chronicon Paschale), takođe poznata i kao Aleksandrijska hronika (Chronicum Alexandrinum) ili Carigradska hronika (Chronicum Constantinopolitanum), jeste konvencionalno ime za vizantijsku svetsku hroniku iz 7. veka. Njeno ime potiče iz sistema hrišćanske hronologije zasnovanoga na uskršnjem ciklusu. Napisana je na grčkom jeziku, a njen autor ju je naslovio: "Pregled događaja (ἐπιτομή) od prvoga čoveka Adama do 20. godine vladavine presvetoga Iraklija".

Ovo monumentalno hronografsko delo, koje je dakle obrađivalo vreme od Adama do 629, sastvljeno je između 630. i 640. godine. Tih godina vodila se živa polemika oko crkvenog kalendara, što se dešavalo i ranije, naročito u 4. veku. Jedno od glavnih pitanja bilo je izračunavanje tačnog datuma uskrsa. Izraz tih polemika jeste i ova hronika. Ona se, međutim, od sličnih spisa odvaja po tome što su u njoj spojene kalendarske rasprave sa hroničarskim zabeleškama. Sastavljač, čije ime nije poznato, pripadao je crkvenom kleru. Njegovo delo je kompilacija, koja prepisuje, mada sa manje zbrke nego Jovan Malala, razne izvore: za najstarije vreme Bibliju i Julija Afrikanca, a za vreme rimske republike Evsevijeve Kanone, Fasti consulares, Acta martyrum, aleksandrijske i antiohijske Tabulae paschales itd. 

U sadržaj ove hronike ulaze, pre svega, suva nabrajanja biblijskih otaca, proroka, sveštenika i kraljeva, asirskih i vavilonskih, persijskih, aleksandrijskih, rimskih i vizantijskih vladara, rimskih konzula, svih poznatih naroda kao Nojevih potomaka, velikih reka, planina, gradova itd. Osim toga, iako manje nego kod Malale, beleže se zemljotresi, pomračenja Sunca, poplave, epidemije kuge, glad, požari. Zatim, dvorske spletke i ubistva, ženidbe, darovi narodu od raznih careva, progoni hrišćana, podvizi i čuda mučenika, borbe sa jereticima, pobune gradskih dema, javne proslave, zasedanja sinoda, carske izgradnje crkava, javnih kupatila itd. I najzad, relativno mali broj mirakula i naivnih etimologija. Stil hronike je dosta primitivan i neizgrađen. Primenjen je vizantijski način računanja vremena, iako sa neznatnom razlikom od prave vizantijske ere. 

Uskršnja hronika, kao i Malalina, bila je mnogo čitana u vizantijskom svetu. Bila je korišćena i kod južnih Slovena. Međutim, kao izvor za vizantijsku istoriju ovo delo nema veliku vrednost.

Vanjske veze 
 Chronicon Paschale (Catholic Encyclopedia)
 Paschal Chronicle (1911 Encyclopedia Britannica)

Knjige 7. vijeka
Istočnorimska književnost
Hronika
Authority control 2
Jugoslavenska socijaldemokratska stranka

Jugoslavenska socijaldemokratska stranka (slovenski: Jugoslovanska socialdemokratska stranka) je socijaldemokratska politička stranka osnovana godine 1896. u Sloveniji, tada u sastavu Austro-Ugarske. Naziv jugoslavenska je uzet zbog toga što je nastala izdvajanjem iz tadašnje Socijaldemokratske stranke Austrije, odnosno što je trebala djelovati ne samo u Sloveniji, nego i u drugim dijelovima Austro-Ugarske sa južnoslavenskom većinom, a kojima se upravljalo direktno iz Beča - kao što su Istra i Dalmacija. 

Stranka, među čijim vodstvom se nalazio i znameniti slovenski pisac Ivan Cankar, nije imala velikog izbornog uspjeha, a niti utjecaja među slovenskim masama, kojima je dominirala konzervativna Slovenska ljudska stranka. Djelomični razlog za to je bilo službeno prihvaćanje austromarksističke politike, odnosno odbacivanja nacionalizma. 

JSDS politiku mijenja tek pred kraj prvog svjetskog rata, kada su vijesti o oktobarskoj revoluciji radikalizirale mase, a raspad Austro-Ugarske postao izgledan. JSDS podržava Narodno vijeće i stvaranje Države SHS, a kasnije i Kraljevine SHS.

Međutim, JSDS se ubrzo nakon toga raspala na nekoliko frakcija, od kojih su se neke priključile jugoslavenskim komunistima, a dio podržavao beogradsku vladu, dok se dio zalagao za reformu Jugoslavije na federativnim načelima. Zbog podjele na frakcije stranka je do početka drugog svjetskog rata bila marginalizirana.

Suvremena Slovenska demokratska stranka premijera Janeza Janše sebe smatra ideološkom nasljednicom JSDS.

Bivše političke stranke u Sloveniji
Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Teofilakt Simokata

Teofilakt Simokata (grč. Θεοφύλακτος ὁ Σιμοκάττης, prva polovina 7. veka) bio je vizantijski istoričar, ali se ponekada smatra i poslednjim antičkim istoričarem.

Simokata je rođen u Egiptu, i bio je carski sekretar i prefekt za vreme Iraklijeve vladavine (610–641. Izvesnu svetlost na Teofilaktovu biografiju baca njegov mali dijaloški spis Prirodoslovna pitanja, čiji puni naslov glasi O objašnjenju i rešenju fizičkih problema (Περὶ διαφόρων φυσικῶν ἀπορήματων καὶ ἐπιλύσεων αὐτῶν), a koje je 1953. izdato na latinskom pod nazivom Quaestiones physicae. Iz tog spisa može se zaključiti da je Iraklije, koji je i sam došao na presto iz Afrike, dozvao sebi na dvor iz Egipta učenog sofistu Simokatu, isto onako kao što je sebi dozvao čuvenog prirodoslovca i alhemičara Stefana Aleksandrijskog, da ga postavi za profesora novoosnovanog carigradskog univerziteta. Pored Prirodoslovnih pitanja Simokata je napisao i jednu zbirku pesama u prozi, pod naslovom Etičke, bukolske i ljubavne pesme (Ἐπιστολαὶ ἠθικαὶ, ἀγροιχικαὶ, ἑταιρικαί). Oba ova spisa u Vizantiji su čitana više nego njegovo najvažnije, istoriografsko delo, o čemu svodoči veliki broj rukopisa.

Najzrelije Simokatino delo jeste njegova Istorija, u osam knjiga, gde opisuje doba Mavrikijeve vladavine (582–602), nastavljajući zapravo tamo gde je stao Menandar Protektor, koga veoma ceni, i završavajući svoje delo 602, kada je na presto stupio Foka, najljući "tiranin". Celo gradivo podelio je u osam knjiga, kao i Prokopije, a možda i Menandar. Svima njima uzor je Tukididovo delo podeljeno u osam knjiga. I u svom istorijskom delu Simokata je alegoričan, stavljajući na početak dijalog između personifikacija Filozofije i Istorije. Od Prokopija i Menandra razlikuje se i po tome što je delo ispunio fantasktikom i sentencama.

Osnovna tema Istorije jeste rat koji je Vizantija na istoku vodila protiv Persije, ali su u nju umetnuti i opisi dela persijskog kralja Hozroja II (vladao 590-628), kao i rat Vizantije na Balkanu protiv Slovena i Avara, uključujući i važne podatke o različitim turskim vođama. Simokatini izvori su trojaki: prvo, starija istorijska dela (naročito izgubljeno delo Jovana Epifanijskog); drugo, arhivska dokumenta, koja su Simokati stajala na raspolaganju na dvoru (npr. persijski spisi); i najzad, usmena tradicija starijih živih savremenika Mavrikijeve vladavine. Najveću nezgodu njegovoj verodostojnosti predstavlja njegova uporna težnja za originalnim načinom pisanja. Zato on često ređa događaje ne hronološkim redom, već kako je njemu zgodno da dobije izvesnu umetničku i stilsku celinu. 

Simokatin jezik je vrlo težak za razumevanje, njegov stil je veoma izveštačen i retorski kićen, a rečnik pun neologizama. Koren Simokatinoj retorskoj izveštačenosti mogao bi se tražiti i u njegovom afričkom poreklu. Inače, za svoje vreme Simokata je bio vrlo učen čovek, koji je poznavao mnoge antičke pisce, iako prilično površno.

Istočnorimski pisci
Authority control
Narodna stranka (Crna Gora 1907)

Narodna stranka je prva, odnosno jedina politička stranka modernog tipa koja je djelovala u Crnoj Gori prije prvog svjetskog rata. Osnovana je godine 1907. 

Nastala je od neformalne grupe poslanika u državnoj skupštini koji su sebe nazvali Klub Narodnih poslanika, a u narodu bili poznati pod nazivom klubaši. Sačinjavali su je uglavnom mlađi ljudi, školovani u inozemstvu te skloniji liberalnim stavovima od pretežno konzervativne elite vezane uz kralja Nikolu, čiji su poslanici formirali Pravi narodni klub, poznat pod nazivom pravaši. 

Klubaši su se brzo organizirali u Narodnu stranku koja je, kao jedna od prvih na prostoru bivše Jugoslavije, donijela službeni stranački program. U njemu se zalagala za niz liberalnih reformi u unutrašnjem životu Crne Gore, a na vanjskopolitičkom polju dobrosusjedsku suradnju s drugim balkanskim narodima, ali i što bliže veze Crne Gore sa Srbijom te ostvarenje jugoslavenske zajednice.

Godine 1907. Narodna stranka nije dobila nijednog poslanika na izborima, a poslije je bila izložena nizu progona, kao i unutrašnjim sukobima.

Narodna stranka osnovana u Crnoj Gori 1990. godine se smatra njenom ideološkom nasljednicom.

Vanjske veze 

 Informacije o nastanku stranke na web-stranici suvremene Narodne stranke  (ćirilica)
 Program na stranici suvremene Narodne stranke  (ćirilica)

Bivše političke stranke u Crnoj Gori
Akcija za pravoslavnu crkveno-školsku autonomiju

Akcija za pravoslavnu crkveno-školsku autonomiju je naziv za političku stranku koja je 1896. godine osnovana u Bosni i Hercegovini, tada formalno u sastavu Otomanskog imperija, a stvarno pod okupacijom Austro-Ugarske. Okupljala je pretežno građanski sloj pravoslavne vjere, odnosno srpske nacionalnosti, a glavni joj cilj postići školsku autonomiju za pravoslavno stanovništvo.

Muslimansko stanovništvo je svoj ekvivalent te stranke imalo u Pokretu muslimana za vjersko-prosvjetnu autonomiju.

Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Pokret muslimana za vjersko-prosvjetnu autonomiju

Pokret muslimana za vjersko-prosvjetnu autonomiju je naziv za političku stranku koja je 1899. godine formirana u Bosni i Hercegovini, formalno u sastavu Otomanskog imperija, a stvarno pod okupacijom Austro-Ugarske.

Pokret je okupljao muslimansko stanovništvo BiH, pod vodstvom begova i svećenstva. Glavni mu je cilj priznanje otomanskog sultana kao vrhovnog vjerskog poglavara, a u skladu s time i prestanak miješanja okupatorske vlasti u školske i vjerske poslove. Nakon što je godine 1908. godine Austro-Ugarska anektirala BiH, austro-ugarske vlasti su bosansko-hercegovačkim muslimanima 1909. priznale vjersku autonomiju.

Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Sokrat Sholastik

Sokrat Sholastik ili Sokrat iz Carigrada (grč. Σωκράτης, 380–440 bio je pravnik iz Carigrada koji je nastavio Evsevijevu Crkvenu istoriju sve do 439. godine.

Sokrat je izuzetno pouzdan u iznošenju podataka te istovremeno obrađuje i crkvenu i svetovnu istoriju. Mnogi dokumenti koje je umetnuo u tekst, kao što su odluke sabora, poslanice careva i episkopa, dodatno povećavaju vrednost njegovog dela.

I pored toga što njegovo poznato delo Crkvena istorija predstavlja jednu od najranije napisanih istorija hrišćanske crkve, još uvek postoji mnoštvo nepoznanica kada je reč o njegovom životu. Pretpostavlja se da je rođen u Carigradu, i da je u rodnom gradu proveo najveći deo života baveći se advokaturom. Jedna od nepoznanica je i to da li je on pripadao kleru. Po svemu sudeći, Sokrat Sholastik nije imao neko naročito teološko obrazovanje, a takođe nije previše dobro poznavao ni teološku književnost svog vremena. Sokratovo delo obuhvata period od 305. do 439. godine, tj. do okončanja sedamnaestog konzulstva cara Teodosija II. 

Crkvena istorija Sokrata Sholastika ostaje i do danas jedno od najvažnijih dela za izučavanje istorije crkve, pogotovo zbog činjenice da je samo u Sokratovom delu sačuvano mnoštvo dokumenata čiji su originali danas izgubljeni.
  Sokratova Istorija Crkve objavljena je 2002. godine u okviru izdava;ke delatnosti Eparhije dalmatinske. Prevodilac: Slobodan Prodic

Istočnorimski pisci
Authority control
Srpska narodna organizacija

Srpska narodna organizacija je naziv za političku stranku formiranu u 1907. godine u Bosni i Hercegovini, tada u okviru Austro-Ugarske. Okupljala je bosanskohercegovačke Srbe.

Ubrzo nakon uvođenja Ustava za BiH 1910. i izbora za Bosanski sabor godine se raspala na tri frakcije okupljene oko tri časopisa: "Srpska riječ", koja se zalagala za kompromis s austro-ugarskim vlastima; "Narod" koju su činili nacionalisti i pristaše što bližih veza s tadašnjom Kraljevinom Srbijom, te grupa oko časopisa "Otadžbina" i popularnog Petra Kočića koja se zalagala ne samo za nacionalno oslobođenje, nego i za socijalne reforme.

Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina u Austro-Ugarskoj
Muslimanska narodna organizacija

Muslimanska narodna organizacija (MNO) je politička stranka osnovana 1906. godine u Bosni i Hercegovini, tada formalno dijelom Otomanskog imperija, a stvarno pod okupacijom Austro-Ugarske. Njen osnivač i prvi predsjednik je bio Ali-beg Firdus.

Uglavnom su je činili muslimanski begovi i imućniji zemljoposjednici, ali je uživala veliku popularnost među muslimanskim stanovništvom. Evoluirala je od Pokreta muslimana za vjersko-prosvjetnu autonomiju, ali se nakon dobijanja te autonomije 1909. posvetila i pitanju agrarne reforme. Povremeno je surađivala sa Srpskom narodnom organizacijom. Na izborima za Bosanski sabor je 1910. godine osvojila sve mandate predviđene za muslimane.

Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina u Austro-Ugarskoj
Georgije Sinkel

Georgije Sinkel (grč. Γεώργιος ὁ Σύγκελλος, umro oko 810) bio je vizantijski hroničar. Dugo je kao monah živeo u Palestini, a zatim je došao u Carigrad, gde je postao sinkel carigradskog patrijarha Tarasija. Sinkel je obavljao dužnost patrijarhovog privatnog sekretara, uglavnom je bio episkop, i važio je za najznačajniju crkvenu osobu u Carigradu nakon samoga patrijarha, pa je često i nasleđivao prethodnika na položaju patrijarha. Međutim, Georgije nije postao patrijarh nakon Tarasija, već se povukao u manastir, gde je napisao svoju Hroniku (Ἐκλογὴ χρονογραφίας), koja je obrađivala događaje od Adama i Eve do početka Dioklecijanove vladavine 284. godine.

Ova hronika, kako sugeriše i njen naslov, više je tabelarni hronološki pregled sa beleškama nego prava istorija. Georgije je nastavio hronološku strukturu Julija Afrikanca, striktno raspoređujući događaje prema vremenu u kojem su se odigrali te ih nazivajući prema godini u kojoj su se dogodili. Georgije ređa događaje suvoparno, hronološkim redom, a naročito je oskudno opisao događaje posle Hristove smrti. Cilj mu je bio da usaglasi hronologiju s podacima u Bibliji, na osnovu godine 5500. kao godine Hristovog rođenja. Delo sadrži mnoge protivrečnosti i nije dovršeno, pa je stoga kasnije malo korišćeno.

Tekst stalno prekidaju dugačke vremenske tablice, tako da je Krumbacher za ovo delo rekao da "predstavlja pre veliki istorijski popis [Geschichtstabelle] sa dodatim objašnjenima nego svetsku istoriju". Georgije se pokazuje kao nepokolebljivi branitelj hrišćanske ortodoksije te citira velike crkvene oce kao što su Grigorije Nazijanski i Jovan Hrizostom. Međutim, uprkos religijskoj pristrasnosti te suvoparnom i nezanimljivom karakteru ovoga dela, ono je veoma značajno jer donosi fragmente starogrčkih pisaca i apokrifnih knjiga. Na primer, uz pomoć ovog Georgijevog dela rekonstruisani su značajni delovi Evsevijeve hronike. Glavni izvori kojima se služio jesu Anijan iz Aleksandrije i Panodor iz Aleksandrije (monasi koji su pisali početkom 5. veka), od kojih je Georgije stekao najveći deo svoga znanja o Manethonovoj istoriji. Takođe se veoma mnogo oslanjao na Evsevije, Deksipa i Julija Afrikanca.

Sinkelovu hroniku je nakon njegove smrti nastavio njegov prijatelj Teofan Ispovednik. Papski bibliotekar Anastazije je na latinskom sastavio Trodelnu istoriju (Historia tripartita) od dela Sinkela, Teofana i patrijarha Nikifora. Ovo delo, napisano između 873. i 875. godine, proširilo je po Zapadu Sinkelovo datiranje raznih događaja. Na istoku je u međuvremenu Georgijevu slavu potamnila Teofanova.

Eksterni linkovi 
 Selected Translations from George Syncellus
 Review of Adler and Tuffin's edition
 Article from the Catholic Encyclopedia

Istočnorimski pisci
Authority control
Hrvatska katolička udruga

Hrvatska katolička udruga, odnosno Hrvatska katolička zajednica je naziv za klerikalnu političku stranku koja je početkom 20. vijeka djelovala u Bosni i Hercegovini, tada u sastavu Austro-Ugarske. Vođa joj je bio rimokatolički nadbiskup vrhbosanski dr. Josip Stadler, a okupljala je pretežno katoličko, odnosno hrvatsko stanovništva. Bila je bliska frankovačkoj Čistoj stranci prava u Hrvatskoj, te se zalagala za očuvanje BiH u sastavu Austro-Ugarske, odnosno čvrste veze sa vladom u Beču.

Zbog toga je Hrvatska katolička udruga došla u oštar sukob kako sa muslimanskom strankom MNO, tako i sa srpskom strankom SNO, koja je, svaka iz svojih razloga, tražila više autonomije za BiH. Međutim, najveći problem stranke je bio taj što nije imala bazu unutar među samim bosanskohercegovačkim Hrvatima, odnosno što su joj najveći broj članova činili katolici doseljeni iz drugih dijelova Monarhije. To se odrazilo na izborima za Bosanski sabor 1910. godine, na kojima je Hrvatska katolička udruga osvojila manje hrvatskih mandata od Hrvatske narodne zajednice koju je osnovao dotadašnji Stadlerov suradnik Ivo Pilar.

Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Zoran Maksimović

Prof. dr. Zoran Maksimović (Beograd, 1923), srpski geolog i akademik.

Životopis 
Realnu gimnaziju s velikom maturom završio je u Čačku 1941. godine. Diplomirao je mineraloško-petrografsku grupu PMF-a u Beogradu 1950, a u septembru iste godine izabran je za asistenta Geološkog instituta SAN. Kao stipendist Britanskog savjeta bio je na specijalizaciji u Kembridžu (1954-1956). Doktorirao je 1957. na PMF u Beogradu s tezom "Geohemija raspadanja ultrabazičnih stena u Srbiji". Iste godine izabran je za docenta za geohemiju na istom fakultetu, a zatim za vanrednog (1963) i redovnog profesora na Rudarsko-geološkom fakultetu u Beogradu (1971). Bio je šef Katedre za geohemiju, osnovao je Laboratoriju za geohemiju i bio je osnivač Geohemijske škole na beogradskom Univerzitetu. Učestvovao je po pozivu i kao predavač na mnogim domaćim i međunarodnim skupovima, kao i na univerzitetima u Grčkoj, Kanadi, Mađarskoj, Poljskoj, Rumuniji, Rusiji, SAD i Velikoj Britaniji. Član je Srpskog geološkog društva (1950), Mineraloškog društva Velike Britanije (1954) i počasni član Mineraloškog društva Rumunije (1997).

Naučni rad 
Najvažnije naučne aktivnosti akademika Maksimovića mogu se podijeliti na tri grupe: 
 geokemija i mineralogija ultramafičnih stijena, njihovih produkata hidrotermalne alteracije i površinskog raspadanja, uključujući lateritska ležišta nikla
 geokemija i mineralogija karstnih boksita i karstnih ležišta nikla 
 geokemija životne sredine, uključujući izvjesne geomedicinske aspekte; s tim u vezi organizirao je u SANU dva međunarodna (1991. i 1996) i jedan domaći simpozij (1993) o deficitarnosti selena; također, organizirao je prvi simpozij o magneziju (1998).

Djela i priznanja 
 Objavio je oko 300 naučnih radova i 2 monografije. Otkrio je 8 novih minerala nikla i rijetkih zemalja u Jugoslaviji i Grčkoj. Treba istaći veliku citiranost u međunarodnim časopisima.
 Zbog doprinosa nauci izabran je za dopisnog člana SANU 1974. godine, a za redovnog 1985. godine. Predsjednik je Odbora za geohemiju SANU, sekretar Odeljenja za matematiku, fiziku i geo-nauke (od 26. II..1999) i član Predsedništva SANU.

Maksimović, Zoran
Maksimović, Zoran
Maksimovic, Zoran
Slavko Puljek

Slavko Puljek (Krapina, 16. III. 1924. - Valpovo, 4. IV. 1995), samouki kipar i slikar. Likovnim radom započeo 1970, a izlagati od 1975. godine. Izlagao na dvadesetak skupnih i petnaestak samostalnih izložbi u Valpovu, Belišću, Banjaluci, Belom Manastiru, Brođancima, Ernestinovu, Našicama, Osijeku, Roterdamu, Tuzli i drugdje. Sudjelovao u radu likovnih kolonija u Belišću, Ernestinovu, Lukavcu i Petrovcima. Bio član likovnog društva "Likar" u Osijeku i grupe "Malta" u Valpovu. Za svoja ostvarenja primio više priznanja i diploma. Prof. Juraj Baldani uvrstio ga u knjigu "100 slikara i kipara" (Zagreb, 1985).

Iako se oprobao radeći u gipsu, kamenu i slikajući, kroz dvadesetogodišnju prisutnost u likovnom životu Valpovštine, ostat će zapamćen prvenstveno po svojim skulpturama i reljefima.

Izvor 
 S. M. N. (Stjepan Najman): "U spomen: Slavko Puljek", "Valpovački godišnjak", broj 1 (1996), str. 125.

Puljek, Slavko
Biografije, Krapina
Biografije, Valpovo
Hrvatska narodna zajednica

Hrvatska narodna zajednica je politička stranka koju je u Bosni i Hercegovini, tada u sastavu Austro-Ugarske, godine 1910. osnovao Ivo Pilar kako bi zastupala hrvatsko stanovništvo pred izbore za Bosanski sabor. Pilar i njegovi pristaše su ranije blisko surađivali s nadbiskupom Stadlerom i njegovom Hrvatskom katoličkom udrugom, ali su se od nje odvojili jer je inzistiranje na ujedinjenju BiH s Hrvatskom izazvalo zajednički otpor muslimanskih i srpskih političara okupljenih u MNO i SNO. Pilar je Stadleru zamjerao pretjerani klerikalizam, sektašku zatvorenost prema svima osim osobama katoličke vjere kao i neosjetljivost prema socijalnim pitanjima. 

HNZ je na izborima 1910. godine pobijedila među katoličkih glasačima, osvojivši 12 od 16 predviđenih mandata. HNZ su se kasnije, a pogotovo za vrijeme prvog svjetskog rata, približile, ali je stranka prestala s radom nakon raspada Austro-Ugarske i formiranja Kraljevine SHS.

Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina u Austro-Ugarskoj
Nikifor I Carigradski

Nikifor I (grč. Νικηφόρος Α΄, oko 758–828) bio je vizantijski pisac i carigradski patrijarh.

Život 
Nikifor je rođen kao plemić, a njegov otac Teodor je bio visoki činovnik na carskom dvoru, i bio je veoma bogat. Nikifor je službovao nekoliko godina na dvoru u istom zvanju kao i njegov otac, ali je ostavio dvor i udaljio se do obale Bosfora i tamo sagradio manastir. Manastir mu se ubrzo napunio monasima, a on je upravljao manastirom ne primajući monaštva pod izgovorom da je nedostojan, iako je hrišćanskim životom služio kao uzor monasima. Učestvovao je pre toga na Sedmom vaseljenskom saboru kao mirjanin (svetovnjak), po volji cara i patrijarha, i istakao se na saboru svojim izvrsnim poznavanjem Svetoga Pisma. Kada je umro patrijarh Tarasije, Nikifor je izabran za patrijarha i protiv svoje volje. Odmah po izboru primio je monaški čin i sve ostale činove redom. Ustoličen je u Svetoj Sofiji kao patrijarh 806. godine. To je bilo za vreme vladavine cara Nikifora, koji je ubrzo potom otišao u rat protiv Bugara i poginuo. Njegov sin Stavrakije vladao je samo dva meseca pre no što je iznenada umro. Posle ovoga carem je postao Mihailo I Rangabe, ali vladao je samo dve godine, dok ga Lav Jermenin nije zbacio sa prestola i prognao. Kada je Lav došao na presto, poslao mu je patrijarh knjigu o Pravoslavnom Veroispovedanju da potpiše (po običaju svih vizantijskih careva, što se smatralo zakletvom da će braniti pravoslavlje). Car nije potpisao knjigu, nego je taj čin odložio do krunisanja. Kada ga je patrijarh Nikifor krunisao, on je odbio da potpiše ovu knjigu, i ubrzo se saznalo da je ikonoborac. Patrijarh je pokušao da ga posavetuje i povrati ortodoksiji, ali u tome nije uspeo. Car je nasilno prognao Nikifora na Prokonidu gde je u bedi proveo trinaest godina. Umro je u izgnanstvu 827. godine. Kao patrijarh upravljao je Crkvom devet godina.

Srpska pravoslavna crkva slavi ga 13. marta i 2. juna po crkvenom, a 26. marta i 15. juna po gregorijanskom kalendaru.

Istorijska dela 
U svojim hronografskim delima patrijarh Nikifor svakako se pokazuje bolji kao teolog nego kao istoričar. Njegovo delo Hronografski pregled (Χρονογραφικὸν σύντομον) je zapravo siromašna hronološka tabela od Adama i Eve do 829. godine, koja je kasnije bila mnogo korišćena, takođe različito nastavljana i interpolirana. Značajniji je tzv. Brevijarij (lat. Breviarium) odnosno Kratka istorija (Ἱστορία σύντομος), gde se prikazuje vreme od 602. do 769. godine, pisan na popularan način, koje pokazuje veliko interesovanje za kuriozitete, kao i za biografske i crkvene pojedinosti. Ovo delo, u kome su obrađeni za nas izgubljeni izvori 7. i 8. veka, predstavlja veliku vrednost kao izvor.

Izvori

Eksterni linkovi 
 Development of the Canon of the New Testament: the Stichometry of Nicephorus 
 St. Nicephorus (Catholic Encyclopedia) 

Umrli 828.
Nikifor Ispovednik
Istočnorimski pisci
Authority control
Miroslav Varžić

Miroslav Varžić, kulturni animator i pjesnik slavonskog izričaja iz Valpovštine. Idejni je tvorac i oživotvoritelj dviju manifestacija: Vatre na konjari (od 2002. godine) i Šokački korijeni (u Zelčinu od 2004).

Djela 
Godine 1996. izdao je u Zelčinu, u vlastitoj nakladi, zbirku pjesama:
 "Kruh naš slavonski" (71 str.) -- .

Zastupljen je i u sljedećim zbirkama poezije:
 "Plodovi marljivih ruku : antologija Poezijskog albuma III" (Vrbanja, 2003) -- ;
 "Zbornik 'Žetvenih svečanosti Cerna 2007.'" (Cerna, 2007) -- .
 "III Zbornik 'Žetvenih svečanosti Cerna 2009.' - 'U krilu Slavonije 2009.'" (Cerna, 2009)
 "Obala slobode : antologija Poezijskog albuma X" (Vrbanja, 2010)

Napomene

Vanjske veze i izvori 
 Manifestacija Vatre na konjari 
 Stjepan Najman: "Velika priredba u malom selu", Dom Valpovo-Belišće, I, 1, 6 - Valpovo - Belišće, 8-9. XI. 2005.

Hrvatski pisci
Biografije, Valpovo
Socijaldemokratska stranka Bosne i Hercegovine

Socijaldemokratska stranka Bosne i Hercegovine je bila socijaldemokratska politička stranka koja je u junu 1909. godine osnovana u Bosni i Hercegovini, tada u sastavu Austro-Ugarske. Nastala je od predstavnika sindikata i radničkih grupa, a većinu članstva su joj na početku činili strani radnici dovedeni iz drugih dijelova Austro-Ugarske. Zbog toga je uglavnom bila marginalizirana, a za službenu ideoologiju uzela austromarksizam.

Nakon raspada Austro-Ugarske i formiranja Kraljevine SHS dio njenih članova se priključio novostvorenoj Komunističkoj partiji Jugoslavije.

Bivše političke stranke u Bosni i Hercegovini
Narodna stranka (Hrvatska)

Narodna stranka je naziv za liberalnu političku stranku koja je djelovala u Hrvatskoj u 19. i početkom 20. vijeka.

Nastala je 1841. godine pod nazivom Ilirska narodna stranka kao neformalna grupa pristaša Ilirskog pokreta u Hrvatskom saboru. Godine 1843. mijenja ime u Narodna stranka kada su joj se pridružili i predstavnici Konzervativne stranke u Saboru. Od 1861. godine je djelovala pod nazivom Narodna liberalna stranka.

Narodnjaci su se zalagali za veću samostalnost Hrvatske u okviru Habsburške monarhije, kao i bliske veze Hrvatske s drugim južnoslavenskim narodima i državama. Također su se zalagali i za niz liberalnih društvenih reformi, prvenstveno u smislu jačanja nacionalne svijesti u širokim narodnim slojevima. S druge strane, narodnjaci su držali kako otvoreno suprotstavljanje vladi u Beču nema smisla, odnosno da je Beč manje zlo od nastojanja mađarske vlade i njihovih pristaša iz Unionističke stranke u Hrvatskoj da se u potpunosti zatre svaki trag hrvatske državnosti. Dio njenih članova je 1860-ih je stvorilo kratkotrajnu Samostalnu narodnu stranku.

Tim nastojanjima je težak udarac nanijela Austro-ugarska nagodba iz 1867. godine, nakon koje je slijedila Hrvatsko-ugarska nagodba iz 1868. godine. Narodnjaci postaju njeni žestoki protivnici, a 1871. i 1872. godine dobijaju izbore za Sabor. Nakon toga je narodnjački vođa Ivan Mažuranić imenovan za bana i pod njegovom upravom su sprovedene važne društvene reforme te udareni temelji moderne državne uprave u Hrvatskoj. Mažuranić i narodnjaci su 1873. godine uspio isposlovati reviziju Nagodbe kojom je Hrvatska dobila nešto širu autonomiju u odnosu na Mađarsku. 

Osim u mađarskom dijelu Monarhije, narodnjaci su bili aktivni i u austrijskom dijelu, tj. Dalmaciji gdje su do početka 1880-ih u mnogim gradovima preuzeli vlast od pro-italijanskih autonomaša.

Međutim, u isto vrijeme je Hrvatskoj nametnut autoritarni režim bana Khuena Hedervaryja pod kojim je Narodna stranka marginalizirana, a mlađe generacije počele prilaziti radikalnom hrvatskom nacionalizmu oličenom u Stranci prava. Dio njenih članova na čelu s M. Mrazovićem je formirao Neodvisnu narodnu stranku.

Godine 1905. je postala dijelom Hrvatsko-srpske koalicije.

Suvremena Hrvatska narodna stranka sebe smatra ideološkom nasljednicom Narodne stranke.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Samostalna narodna stranka

Samostalna narodna stranka je kratkovječna politička stranka koju su osnovali 1862. godine u Hrvatskoj tadašnji vodeći članovi Narodne stranke u svrhu što većeg približavanja Hrvatske carskoj vladi u Beču, nasuprot unionistima koji su tražili jače kontakte s Mađarskom, odnosno većine narodnjaka koji su tražili uravnoteženiji pristup. Na čelu stranke je bio narodnjački vođa Ivan Mažuranić, a priključili su mu se mnogi pripadnici političke i vjerske elite, uključujući zagrebačkog nadbiskupa Haulika. Godine 1865. unionisti i narodnjaci su zajedničkim snagama na izborima porazili Samostalnu narodnu stranku koja nakon toga prestaje djelovati.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Neodvisna narodna stranka

Neodvisna narodna stranka je naziv za političku stranku koja je 1880. godine u Hrvatskoj osnovana od strane bivših članova Narodne stranke na čelu s M. Mrazovićem. Razlog za odlazak iz stranke bilo je nezadovoljstvo prevelikom popustljivošću narodnjaka prema nastojanjima za mađarizaciju Hrvatske, tada u sastavu mađarskog dijela Austro-Ugarske. Iako ne formalno član, jedan od glavnih pokrovitelja i vođa stranke bio je i Josip Juraj Strossmayer. Stranka je usprkos svom otporu mađarizaciji pod Khuenovim banovanjem bila marginalizirana, tako da je 1894. godine stupila u stalnu koaliciju sa Strankom prava, a godine 1903. se s njome ujedinila u Hrvatsku stranku prava.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Unionistička stranka (Hrvatska)

Unionistička stranka je naziv za političku stranku koja je djelovala u Hrvatskoj u 19. vijeku, a čiji su se predstavnici zalagali za što bliže veze, odnosno političku integraciju Hrvatske i Mađarske, koje su tada bile dio Habsburške Monarhije.

Većina pristaša te stranke su bili pripadnici hrvatskog i mađarskog plemstva koje je imalo posjede u obje zemlje, kao i dio inteligencije i birokracije, najčešće rodom iz Mađarske i drugih dijelova Monarhije. Temelj za njihov program je bilo shvaćanje da je Hrvatska u državnopravnu zajednicu s Austrijom u 16. vijeku ušla kao dio Hrvatsko-ugarskog kraljevstva, odnosno da sama nema nikakav državnopravni subjektivitet. Unionisti su svoj program nastojali sporvesti politikom mađarizacije, odnosno uvođenja mađarskog jezika i znamenja u hrvatske institucije.

Ilirski pokret, a kasnije i Narodna stranka, djelomično nastaju kao reakcija na ove pokušaje, i kao protutežu mađarizaciji promiču oslanjanje na carsku vladu u Beču i jugoslavensku ideologiju. Unionisti - ili mađaroni - kako ih je zvao narod, su imali vrlo ograničenu podršku, a nakon revolucija 1848. godine su kompromitirani.

1850-ih je, pak, bečki apsolutizma dio narodnjaka, pogotovo onih liberalno nastrojenih, natjerao da iz taktičkih razloga surađuju s unionistima. Ta su nastojanja vrhunac dosegla 1865. godine kada su narodnjaci i unionisti porazili Mažuranićevu proaustrijsku Samostalnu narodnu stranku.

Međutim, nakon Austro-ugarske nagodbe 1867. unionisti uz podršku Beču sami preuzimaju vlast u Hrvatskoj i godinu dana kasnije sklapaju Hrvatsko-ugarsku nagodbu kojom je bitno smanjena autonomija Hrvatske. Reakcija na sve to je poraz unionista na izborima 1871. i 1872. godine nakon kojih na vlast dolazi Mažuranićeva Narodna stranka i revidira Nagodbu.

Unionisti prestaju postojati kao samostalna stranka te se utapaju u Narodnu stranku, čije će mađaronsko krilo neko vrijeme uživati podršku autoritarnog režima bana Khuena Hedervaryja.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Stranka prava

Stranka prava je nacionalistička politička stranka koju je 1861. godine u Hrvatskoj osnovao Ante Starčević.

U Hrvatskoj su tada dominirale dvije političke stranke - Unionistička, koja se zalagala za što bliže veze s Mađarskom; i Narodna, koja je spas od mađarizacije vidjela kako u bliskim vezama s bečkim dvorom, tako i stvaranjem šire južnoslavenske zajednice.

Starčevićeva Stranka prava je odbacila oba stava i umjesto toga kao alternativu istakla koncept samostalne i suverene Hrvatske, koja, po njegovom mišljenju ne bi trebala imati ni bilo kakve veze s drugim južnoslavenskim narodima, pogotovo Srbima. Zbog toga se Starčević smatra ocem modernog hrvatskog nacionalizma, koji se često izjednačava ideologijom nazvana po njegovoj stranci - pravaštvo.

Uz nacionalizam, Stranka prava se u svojim ranim godinama isticala i po antiklerikalizmu, s obzirom da je Starčević i katoličko svećenstvo vidio kao oruđe odnarođivanja, odnosno da su mnogi svećenici bili dio establishmenta.

Uz Starčevića, jedan od vođa Stranke bio je i Eugen Kvaternik koji se zalagao za revolucionarno rušenje Austro-Ugarske po uzoru na mnoge slične pokrete u Evropi 19. vijeka. Njegova nastojanja su rezultirala neuspješnom Rakovičkom bunom 1871. godine koji mnogi hrvatski historičari danas smatraju prvim pokušajem stvaranja samostalne hrvatske države.

Stranka prava je 1870-ih i 1880-ih nastavila rasti, a poseban poticaj joj dao autoritarni režim Khuena Hedervaryja, koji je u mnogo čemu kompromitirao dotadašnju Narodnu stranku kao kompromisersku. Pravaštvo je posebno raslo u redovima inteligencije i radikalne omladine. 

Međutim, početkom 1890-ih dolazi do raskola u Stranci prava, na koju sve veći utjecaj ima Josip Frank kao predstavnik nove, pragmatične struje koja drži da će Hrvatska svoju državnost ostvariti s punim oslanjanjem na habsburški dvor. Frankovoj struji, koja će se odvojiti u Čistu stranku prava prišao je 1895. godine i Starčević. Ostaci Stranke prava su se, pak, 1903. s Neodvisnom narodnom strankom ujedinili u Hrvatsku stranku prava.

Na Stranci pravi i njenoj ideologiji svoj program u današnjoj Hrvatskoj temelje brojne stranke od kojih je najpoznatija Hrvatska stranka prava.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Frankovci

Čista stranka prava je naziv za nacionalističku političku stranku koja je u Hrvatskoj 1895. godine osnovana nakon raskola u Stranci prava. Raskol je izazvala struja na čelu s Josipom Frankom koja se zalagala za ublažavanje dotadašnjeg beskompromisnog zalaganja za nezavisnu hrvatsku državu, odnosno sve jače oslanjanje na Beč i carsku vladu. Toj struji, koja će se kasnije nazivati frankovcima, je pristupio i osnivač Stranke prava Ante Starčević.

Za razliku od ostalih pravaša, koji su zadržali oštar kurs prema Beču, a od 1905. ušli u Hrvatsko-srpsku koaliciju, frankovci postaju režimska stranka. 1908. sudjeluju u napadima na političare Koalicije za vrijeme Veleizdajničkog procesa, što je dio njenih članova natjerao da je napuste i stvore novu Starčevićevu stranku prava a 1910. napuštaju tradicionalni Starčevićev antiklerikalizam i 1910. se uz pomoć katoličkih intelektualaca transformiraju u Kršćansko-socijalnu stranku prava. Frankovci godinu dana kasnije mijenjaju ime u Stranka prava.

Čvrsto stajanje u habsburšku dinastiju je teško pogodilo frankovce nakon prvog svjetskog rata i stvaranja južnoslavenske države kojoj su se žestoko bili protivili. Frankovci postaju ne samo progonjeni od strane novog režima, nego i marginalizirani u običnom narodu koji se uglavnom opredijelio za Hrvatsku pučku seljačku stranku. Od 1929. veliki dio frankovaca prelazi u redove ustaškog pokreta.

Današnja Hrvatska čista stranka prava, osnovana 1992. godine, se naslanja na tradicije Čiste stranke prave.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Starčevićeva stranka prava

Starčevićeva stranka prava je naziv za nacionalističku političku stranku koja je 1908. godine nastala raskolom unutar tadašnje Čiste stranke prava, odnosno otcjepljenjem frakcije na čelu s Milom Starčevićevim i dr. Antom Pavelićem. Razlog je bilo nezadovoljstvo politikom Josipa Franka koji je nastojao Hrvatsku što je moguće više vezati uz Beč i austrougarsku vladu, čak i po cijenu ukidanja Hrvatskog sabora i drugih institucija kojima je dominirala jugoslavenski orijentirana Hrvatsko-srpska koalicija. Starčevićanci su to držali izdajom načela Ante Starčevića o nužnosti stvaranja samostalne i suverene Hrvatske. 

Za vrijeme prvog svjetskog rata se stranka zalagala za Hrvatsku "bez skrbnika", što je bio eufemizam za nezavisnost. Međutim, nakon raspada Austro-Ugarske njeni čelnici prilaze Narodnom vijeću, sudjeluju u stvaranju Države SHS, a potom i Kraljevine SHS.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Areta iz Cezareje

Areta iz Cezareje (grč. Ἀρέθας, oko 860–posle 932), rođen u gradu Patri u Grčkoj, bio je učenik Fotijev, koji je početkom 10. veka postao arhiepiskop u Cezareji i koji se danas smatra jednim od najučenijih teologa grčke crkve.

Od Arete su sačuvane sholije uz različite crkvene oce, dogmatički i polemički teološki spisi, spis o jurističkom sporu oko četiri braka cara Lava VI i dr. Autor je jednog od retkih vizantijskih komentara uz Apokalipsu, pri čemu je najvećim delom ponovo izneo komentar Andrije iz Cezareje, ali ga je ispravio i dopunio. Uostalom, u Vizantiji se problem originalnosti uopšte nije postavljao kao danas, jer se smatralo da pisac pokazuje svoju zrelost ako dobro pozneje stare pisce. U svojim teološkim delima vraća se na davno zaboravljenog cara Julijana i kritikuje njegovu kritiku Evanđelja. Pisao je i veliki broj pohvalnih govora, npr. jedno posvećeno prenosu mošti sv. Lazara u Carigrad i opisu crkve. 

Areta je istovremeno i jedan od pionira ponovnog oživljavanja klasičnih studija u Vizantiji. Posedovao je bogatu biblioteku i dao o sopstvenom trošku da se prepisuju rukopisi (Homer, Platon, Euklid, Aristid, Lukijan i dr.), i te je rukopise opremio dragocenim sholijama. Tematika njegovih mnogobrojnih pisama je vrlo različita: prijateljstvo, sudska terminologija, politika. Jedno pismo je posebno interesantno, jer predstavlja vid književne kritike. Aretin je stil komplikovan i često nerazumljiv. Areta je vodio književnu polemiku sa Lavom Hirosfaktom, koji je sastavljao književna pisma, epigrame, crkvene himne i teološka dela.

Vanjske veze 
 

Arhiepiskopi cezarejski
Istočnorimski pisci
Authority control
Kekavmen

Kekavmen (grč. Κεκαυμένος) bio je vizantijski aristokrata iz Tesalije, pod čijim su imenom sačuvana dva spisa koja datiraju iz druge polovine 11. veka.

U spisu Strategikon (Στρατηγικόν) autor daje svom sinu savete za vojničku i civilnu karijeru, kao i za život uopšte. U spisu Opomena caru (Λόγος νουθετητικός) Kekavmen ne iznosi nikakav sistematski opis dužnosti vladara, nego ukazuje na otvorene probleme vremena. Ti su spisi stilski često rogobatni, ali su istiniti i živi. Posebno su dragoceni po tome što se iz njih saznaje kako je živela i mislila vizantijska provincija. Približavaju nam svet onih malih ljudi koji su daleko od brušene istančanosti prestonog Carigrada davali carstvu njegovu životnu snagu i obavljali njegove poslove. Kekavmenovi saveti su od velike važnosti za istoriju, jer on svaki savet propraća i ilustruje konkretnim istorijskim događajima.

U Strategikonu je reč o mnoštvu saveta napisanih jednostavnim jezikom i upućenih piščevom sinu – gotovo jedini izvor prvoga reda za naše poznavanje onoga o čemu na zalasku života razmišlja jedan plemić na selu, bivši guverner ili bivši vojni zapovednik i pored toga što nije čovek od pera i što, kako sam kaže, nije okusio ništa od klasičnog grčkog obrazovanja. Kekavmen ne nastupa sa žestinom kritičara već prosto beleži. Suma njegove mudrosti je, gotovo bi se mogli reći, nepoverenje i samo nepoverenje: niko ne treba da ima poverenja ni u sudbinu niti u žene, a još manje u lekare, niti u cara, pa ni u najboljeg prijatelja. On je pesimista kao i pisci Mudrosti Solomonove i Mudrosti Sirahove, knjiga Starog zaveta, iz kojih rado uzima citate. Njegov bog nije nikakav vizantijski pantokrator već pre bog moralista, pravičnog poravnjanja u svim okolnostima kada svako radi ono za šta je zadužen; istovremeno i bog s kojim se noću može zapodenuti razgovor; ni u kom slučaju bog moćnih bataljona, nego pre bog opreznih i mudrih zapovednika. Na Kekavmena ne ostavljaju nikakav utisak hiperbole carske ideologije: i car je samo čovek. On može znati mnogi, ali postoji još više toga što ne zna i bilo bi nerazmno da se neko pokorava bilo kojoj njegovoj naredbi. Kekavmen ne skriva svoje ogorčenje zbog ponašanja careva prema toparsima koji služe na granicama carstva, a još manje kada je u pitanju odnos careva prema dvoranima kojima je dopušteno da utiču na njih. Zna da prestonica živi od provincije, te smatra da je zanemarivanje provincije jedna od najvećih nesreća vizantijske politike. Impresivna je oštrica zapažanja; jer upravo su iz tog razloga, odmah zatim, za tren oka, izgubljene istočne provincije na koje se uglavnom usredsređivao pogled Kekavmenov. "Velika je letargija ovladala ljudima" – to su njegove reči. "Idi u provincije", opominje cara, "i pogledaj nepravde koje moraju da trpe tvoji podanici". Konstantin IX Monomah je za njega tipičan primer "carske usedelice". I "od tada romejsko carstvo nije videlo ničeg dobrog".

Eksterni linkovi 
 "Byzantine Siege Warfare in Theory and Practice"  by Eric McGeer from The Medieval City under Siege
 Logos Nouthetetikos, or Oration of Admonition to an Emperor by William North

Istočnorimski pisci
Authority control
Naprednjaci

Naprednjaci je naziv za neformalnu grupu pripadnika radikalne hrvatske nacionalističke omladine koji su 1895. godine sudjelovali u demonstracijama protiv autoritarnog režima bana Khuena Hedervaryja, odnosno paljenju mađarske zastave u Zagrebu. Nakon tog događaja je veći njih otišao studirati u Prag, gdje su došli pod snažan utjecaj češkog nacionalnog pokreta na čelu s Tomašom Masarykom. Nakon povratka u domovinu drže da se umjesto radikalnih akcija više treba usmjeriti na kulturno uzdizanje narodnih masa. U decembru 1904. su se formirali kao politička stranka, a sljedeće godine postali dio Hrvatsko-srpske koalicije.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Srpska radikalna stranka (Austro-Ugarska)

Srpska radikalna stranka je naziv za klerikalnu političku stranku koja je početkom 20. vijeka okupljala srpsko stanovništvo na području tadašnje Austro-Ugarske. Uglavnom je djelovala na području današnje Vojvodine, ali i dijelovima Hrvatske.

Dobar dio svog postojanja je vodila oštru borbu za prevlast sa Srpskom samostalnom strankom. Godine 1905. se priključila Hrvatsko-srpskoj koaliciji. Odatle je vrlo brzo izašla i počela surađivati s bečkim režimom i banom Pavlom Rauchom.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Srpska samostalna stranka

Srpska samostalna stranka je nacionalistička politička stranka koja je osnovana 1881. na području Hrvatske, tada u okviru Austro-Ugarske, a koja je okupljala srpsko stanovništvo.

Povod za osnivanje stranke bilo je ukidanje Vojne krajine, odnosno njeno inkorporiranje u Hrvatsku, tada u sastavu u mađarskog dijela Habsburške Monarhije. Mnogi od hrvatskih Srba su živjeli na tim područjima i bili nezadovoljni gubitkom privilegija, što je dobro iskoristila mađarska vlada, pronašavši u Srpskoj samostalnoj stranci saveznika u borbi protiv hrvatskih nastojanja da se razvrgne Hrvatsko-ugarska nagodba iz 1868. godine. Srpska samostalna stranka stoga inzistira ne samo na stvaranju zasebnog srpskog identiteta, nego i širi šovinističku propagandu, koja će s vremenom dobiti i hrvatski ekvivalent u pro-austrijskoj Čistoj stranci prava.

Godine 1903. na čelo stranke dolazi mlađa generacija na čelu sa Svetozarom Pribičevićem koja se počinje zalagati za približavanje hrvatskim političkim strankama, što će rezultirati stvaranjem Hrvatsko-srpske koalicije 1905. godine.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Hrvatsko-srpska koalicija

Hrvatsko-srpska koalicija je naziv za koaliciju hrvatskih i srpskih nacionalističkih stranaka koje su djelovale na području tadašnje Austro-Ugarske, a današnje Hrvatske početkom 20. vijeka. Njeni lideri su bili Hrvat frano Supilo, a u kasnije vrijeme Srbin Svetozar Pribićević. 

Sklapanju koalicije, kojoj su prethodile Riječka i Zadarska deklaracija u oktobru 1905. godine, povod je bio narodni pokret protiv omraženog bana Khuena Hedervaryja 1903. godine, kome su se uz hrvatske priključile i srpske seljačke mase. Shvativši da od hrvatsko-srpskih podjela najviše profitiraju mađarska vlada, odnosno Beč, kao i italijanski iredentistički pokret u Dalmaciji, hrvatski pravaški političari na čelu s Franom Supilom su sklopili sporazum s Pribićevićevom Srpskom samostalnom strankom i formirali koaliciju kojoj je, između ostalog, program bio i stvaranje šire južnoslavenske zajednice - bilo u obliku jugoslavenske države, bilo u obliku trijalistički uređene Habsburške Monarhije.

Koalicija je formalno stvorena u decembru 1905. a pristupili su joj: 
 Hrvatska stranka prava
 Hrvatska napredna stranka
 Srpska narodna samostalna stranka, 
 Srpska narodna radikalna stranka 
 Socijaldemokratska stranka Hrvatske. 

Socijaldemokrati i radikali nisu ostali dio koalicije.

Stvaranje te koalicije je 1908. godine od strane bečke vlade shvaćeno kao velika opasnost, pa je njeno čelništvo suđeno na Veleizdajničkom procesu. Supilo je nakon tog procesa marginaliziran, a Pribićević preuzima čelništvo i ublažava stav prema mađarskoj vladi, s kojom je 1913. godine sklopljen i formalni sporazum.

Za vrijeme prvog svjetskog rata Hrvatsko-srpska koalicija je bila lojalna prema vladi u Beču i sve do posljednjeg trenutka se zalagala za očuvanje Austro-Ugarske. Nakon stvaranja Države SHS, a potom Kraljevine SHS, većina njenih predstavnika se priključila vladi u Beogradu i zalagala za centralističko uređenje države i Vidovdanski ustav.

1919. godine Hrvatsko-srpska koalicija pod vođstvom Svetozara Pribićevića se sjedinjuje sa tri srbijanske partije: Samostalnom radikalnom strankom i dvije manje, Srpskom naprednom strankom i Liberalnom strankom, kao i sa slovenskim liberali, a novostvorenoj zajednici pristupaju raznorazne liberal-demokratski političari i grupacije iz Bosne i Hercegovine, Makedonije i Crne Gore. Simbolički je osnivačka skupština održana u Sarajevu, radije nego u Beogradu. Osnovana je Demokratska stranka pod vođstvom Ljubomira Davidovića, koja postaje shodno svojem širokom članstvu, najjača politička snaga u novostvorenoj Kraljevini Srba Hrvata i Slovenaca.

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Hrvatsko-srpski odnosi
Liberalna stranka (Srbija)

Liberalna stranka je naziv za političku stranku koja je osnovana 1883. godine u Srbiji, a koja je potjecala od neformalnih grupa liberalnih intelektualaca aktivnih od polovice 19. vijeka. Sudjelovala je u mnogim vladama, a u vanjskoj politici se oslanjala na Rusiju. Postojale su dve grupe liberala:
 Liberali od 1858 (Svetoandrejska skupština):
 Stevča Mihailović
 Jevrem Grujić
 Milovan Janković i dr.
 Liberali od 1868:
 Jovan Ristić
 Radivoje Milojković i dr.

Liberalna stranka je obnovila rad 14.12.1989 godine u Valjevu u podrumu zgrade bivseg Socijalistickog saveza radnog naroda. Osnivači stranke su Predrag M. Vuletic. Aleksandar Stefanovic, Milan Ulm i Slaven Batocanin.

Izvori 

Bivše političke partije u Srbiji
Mavrikije

Mavrikije (rođen oko 539. - umro 602) bio je vizantijski car od 582. do 602. godine.

Mavrikije je poreklom bio Jermenin iz maloazijske oblasti Kapadokije. Istakao se kao vojskovođa tokom vladavine Tiberija II Konstantina koji ga je postavio za zapovednika dvorske garde eskubitora, a zatim ga učinio svojim zetom i naslednikom 582. godine.

Mavrikije je nasledio ogromno Carstvo ugroženo od spoljnih neprijatelja na svim frontovima. Car je pokrenuo velike reforme na Zapadu gde je vrhovnu vojnu i civilnu komandu stavio u ruke egzarha u Raveni i Kartagini. U Španiji je 584. Carstvo izgubilo svoje najznačajnije uporište, grad Kordovu, a u Italiji, izdeljenoj langobardskim posedima, se počela osećati i politička nezavisnost pape Grigorija I Velikog. 

Ipak, na Istoku Mavrikije je postigao privremenu konsolidaciju. Mir sa Persijom je postignut nakon što je Mavrikije 591. pomogao zbačenom Hozroju II da se vrati na presto. Hozroje je oženjen carevom ćerkom i prepustio je Carstvu delove Jermenije i Mesopotamije. Na Balkanu je Mavrikije delimično povratio ravnotežu nakon što je od 592. vojska redovno upadala na teritorije severno od Dunava i uznemiravala avarske i slovenske naseobine. Mavrikijeva štedljiva politika, kao i naređenje da vojska prezimi na varvarskoj teritoriji izazvala je 602. pobunu i uzdizanje centuriona Foke na carski presto. Pobunjenici su potom krenuli na prestoni Konstantinopolj i pogubili Mavrikija i članove njegove porodice, čime je okončana vladavina Justinijanove dinastije.

Mavrikije je ostao upamćen kao zaštitnik pravoslavnih i sposoban vladar koji je započeo reforme koje su anticipirale uspostavljanje tematskog sistema u 7. veku. Pored toga, smatrao se i za autora jednog od prvih vizantijskih dela o vojnoj veštini Strategikona.

Eksterni linkovi 

Istočnorimski carevi