alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Listo de bulgaraj esperantistoj

(en 1967 la bulgara esperantistaro estis unu el la plej forta en la mondo kun 5000 esperantistoj en malgranda lando.) Historio de Esperanto en Bulgario

Listo de bulgaraj geesperantistoj

 Neli ABAĜIEVA
 Georgi Aktarĝiev
 Nikola Aleksiev 
 Anani ANEV
 Maria Angelova
 Ljudmila Arnaudova
 Miĥail ARNAUDOV
 Petko Petrov Arnaudov
 Atanas D. Atanasov 
 Atanas D. Atanasov 
 Atanas D. Atanasov
 Boris Atanasov
 Georgi Atanasov
 Marin Bacev
 Jaakov Beĥar
 Belka Beleva
 Miloslav Bogdanov
 Atanas Bojaĝiev
 Petko BONEV
 Benjo Conev
 Enjo DASKALOV
 Metodi Ivanov Dimitrov
 Georgi Dimov
 Josif Fadenhecht
 Josif Fadenhecht
 Dimitr Gavrijski
 Varban Genĉev
 Ivan A. Georgov
 Ĥristo Gorov
 Asen Grigorov
 Stojan Ĝuĝev
 Panayot Hitrow
 Ĥristo Ĥaralambev
 Simeon St. Ĥesapĉiev
 Donĉo Simeonov Ĥitrov
 ĤRIMA
 Nikifor Ĥristoskof
 Georgi Cvetkov Ivanov
 Jordan Jordanov
 Dimitar Ivanov Kalĉev
 Teodor Kanev
 Rajna Kasabova
 Ivan Kirĉev
 Nano Kjuĉukov
 Panajot Kolev
 Ivan Krestanov 
 Tinka LAKOVA
 Lalju C. LALEV
 Marin Ljubin
 Dimitr Malĉev
 Ĥristo MANOLOV
 Hristo Marinov
 Dimitr Nikolov Mincev
 Stefan Minkov
 Stefan MLADENOV
 Canko Murgin
 Aleksander Nakov
 Georgi Nikolov
 Flori Nikolov
 Nikola NIKOLOV
 Violin Oljanov
 Georgi Oreŝkov
 Metodi D. PANĈEV
 Vasil Peevski
 Simeon Petkov
 Ilia Silvestriev Petkov
 Penko Petrov
 Todor Pjeev
 Aristo Popov
 Ĥristo Rjaĥovski
 Ivan Sarafov
 N. Georgi Sapunĝiev
 Ilia Silvestriev
 Dimitr Simeonov
 Ivan D. Ŝiŝmanov
 Ivan Ŝivarov
 Mara Taseva
 Ivan Tanev Peev
 Dimitar Terziev 
 Angel Todorov
 Radoslav Kuzmanoff Triĉkoff
 Boris Vasilev
 Kiril Velkov 
 Zdravko Velikov
 Kunĉo Valev

Bulgara Esperantisto estis revuo. Vidu ankaŭ Nuntempa Bulgario

Vidu ankaŭ 
 Ĝermolisto de bulgaraj esperantistoj

Bulgaraj
Sintioj

Sintioj (plurale Sinti aŭ Sinta, sing. masc. Sinto, fem. Sintesa, en Francio ankaŭ foje Manouch aŭ Manouches) estas unu el orientaj branĉoj de ciganoj. Etnografie ili estas parencaj al romaoj kaj kelkaj sciencistoj kredas, ke sintioj estas parto de romaa grupo. La sintioj mem, tamen, opinias sin apartaj de romaoj.

Plimulto de sintioj loĝas en Germanio kaj aliaj ĝermanlingvaj landoj (Aŭstrio, Svisio, Nederlando, Svedio), kaj ankaŭ en Francio, Belgio kaj norda Italio. Tradicie nomadaj, iliaj grupoj nun preskaŭ ĉiam formas getojn ĉe randoj de urboj kaj vilaĝoj. Plej kutime, la vivnivelo en tiuj getoj estas sufiĉe malalta, kaj aliro al edukado, kuracado kaj aliaj socialaj servoj estas malfacila por sintioj.

El romaoj, plej parencaj al sintioj estas la Balta branĉo: rusaj romaoj, polaj romaoj, litovaj romaoj ktp. La lingvo de sintioj estas t.n. Romanes aŭ Sintenghero Tschib(en) - dialekto de la romaa lingvo kun granda influo de la germana kaj foje de aliaj lingvoj de Eŭropo.

Plejparte, sintioj kredas je diferaj variantoj de kristanismo, plej ofte protestantismo (aparte kutimas evangeliismo) kaj katolikismo.

Deveno de la nomo 
Oni ne scias precize, kial aperas la nomo "sintioj". Estas versio, ke ĝi aludas al la rivero Sindh (Induso) en Hindio. Nunaj lingvistikaj kaj etnografiaj esploroj montras, ke ĝuste el Indusa regiono devenas ĉiuj romaaj etnoj. Alia versio estas, ke la nomo devenas de nomo de legenda estro de fruaj ciganoj, Sindela.

Ambaŭ teorioj tute kongruas kun ciganaj tradicioj (ili kreis etnonomoj kaj laŭ loko de deveno, kaj laŭ nomo de fondinto) kaj do neniu el ili estas nepre preferenda.

Historio 

La sintioj alvenis en Eŭropon, plejparte en Germanion kaj Aŭstrion dum Mezepoko. Eventuale, ili disiĝis en du grupojn: la Eftavagarja ("Sep Karavanoj") kaj Estraxarja ("el Aŭstrio"). Tiuj du grupoj ekspandiĝis, la Eftavagarja en Francion, kie ili nun estas nomitaj "Manouches", kaj la Estraxarja en Italion kaj Orientan Eŭropon, plejparte en nunajn Kroation, Hungarion, Rumanion, Ĉeĥion kaj Slovakion. En Italio sintioj plejparte loĝas en regiono Piemonto.

Estas teorio, ke sintioj disiĝis de romaoj kiam la lastaj konvertiĝis al islamo dum la regno de Selĵuka dinastio kaj tiel atingis liberecon kaj civitanecon. La sintioj, tamen, preferis resti en sklaveco, sed ne forlasi kristanan kredon. Pro tio ĝis nun iuj sintioj havas malamikemon kontraŭ romaoj.

Notindaj sintioj 
 Django Reinhardt - ĵaza gitaristo, fondinto de tuta klano de brilaj muzikistoj.
 Titi Winterstein - unu el plej gravaj sekvantoj de Django Reinhardt
 Biréli Lagrène - alia fama ĵaz-gitaristo el "Djanga" skolo
 Joe Zawinul - ĵaz-klavaristo
 Johann Wilhelm Trollmann - boksisto, ĉampiono de Germanio en 1933-a jaro
 Andrea Pirlo - piedpilkisto el A.C. Milan
 Katarzina Polok - Germana artistino

Vidu ankaŭ 
 Ciganoj
 Romaoj
 Kaleoj

Notoj kaj referencoj 
 

Etnoj
Listo de polaj esperantistoj

Jen listo de polaj esperantistoj. Inter ili estas kelkaj esperantistoj famaj por la historio de Esperanto, inter kiuj familio Zamenhof kaj aliaj pioniroj. Tamen la poleco de tiu familio kaj aliaj, konsiderante la histori-politikajn ŝanĝojn de la lando Polujo, estas sub diskuto. Jen ili:

 Andrzej Sochacki

 Romuald Ajchler
 Jozefo Alfus
 Natalia Antolak
 Jakob David Applebaum
 Kazimierz Badowski
 Jan Niecisław Baudouin de Courtenay
 Walerian Baumgart
 Leo Belmont
 Oskar Berman
 Zofia Banet-Fornalowa
 Robert Biedroń
 Józef Paweł Bieliński
 Maksimiliano Blassberg
 Stanisław Zygmunt Braun
 Ireneusz Bobrzak 
 Aleksandro Brzostowski
 Odo Bujwid
 Halina Chajęcka
 Beata Chrzanowska
 Antoni Czubrinsky
 Zuzanna Ćwiklińska
 Szymon Datner
 Barbara Despiney-Żochowska
 Roman Dobrzyński
 Zbigniew Dobrzyński
 Franciszek Ender
 Stanislaw Essigman
 Jean Forge
 Roman Forycki
 Adam Gabriel Furmanik
 Jakub Garbar
 Jozefo Golec
 Antoni Golonka
 Antoni Grabowski
 Zygmunt Greffkowicz
 Jerzy Grum
 Andrzej Grzębowski
 Jan Güntber
 Helena Hempel
 Tadeo Kazimiro Hodakowski
 Tadeusz Iwiński
 Mila van der Horst-Kolińska
 Adam Jodko
 Wilhelmina JUSZKIEWICZ
 Kabe (Kazimierz Bein)
 Stanislaw Karolczyk
 Ludwik Kiedrowski
 Leon Kłodecki
 Zofia KŁOPOCKA
 Leszek Kordylewski
 Henryk Kosicki
 Johano Mario Miĥaelo Kowalski
 Eduardo Kozyra
 Iz. Krenicki
 Juljusz Kriss
 Leopold Kronenberg
 Kazimierz Krzyżak
 Tomasz Jan Kudrewicz
 Czesław Jastrzębiec-Kozłowski
 Krystyna Kulej
 Bronislaw Kuhl
 Pawel Kulozik
 Stanislavo Lazica
 Józef Litauer
 Mieczysław Mackiewicz
 Witold Majewski
 Kazimierz Malycha
 Tadeusz Markowski
 Eugeniusz Matkowski
 Jan Medrkiewicz
 Tadeusz J. Michalski
 Stefan Miĥolalski
 Adolf Mildwurf
 Władysław Miziołek
 Janusz MOTYKIEWICZ
 Agnieszka Mozer
 Adolf Oberrotman
 Jarosław Parzyszek
 Maria Peretz
 Andrzej Pettyn
 Emil Pfeffer
 Wlodzimierz Pfeiffer
 Kalina Pieńkiewicz
 Barbara Pietrzak
 Julia Pióro
 Tadeusz PLESKACZYŃSKI
 Adam Pleśnar
 Jan Poplawski
 Francis August Prengel
 Czeslaw Pruski
 Irena Radziewicz-Winnicka
 Wilhelm Róbin
 Leon Rosenstock
 Stanislaw Rudnicki
 Witold Stępniewski
 Jarosław Strzelecki
 Kazimierz Szczurek
 Eugenia Szczyglińska, aŭtorino de "Lernu esperanton"
 Jan Silhan
 Roman Stopa
 Stanisław Świstak
 Mieczyslaw Sygnarski
 Jakobo Ŝapiro
 Józef Śliwinski
 Krzysztof Śliwiński
 Ignaco Teichfeld
 Józef Toczyski
 Tyburcjusz Tyblewski
 Jerzy Uśpieński
 Jerzy Antoni Walaszek
 Aleksandro Waldenberg
 Jozefo Wasniewski
 Halina Weinstein
 Włodzimierz Wesołowski
 Edvardo Wiesenfeld
 Hieronimo Wierzchowski-Korczak
 Henryk Witkowski
 Walerian Włodarczyk
 Edward Wojtakowski
 Adam Zakrzewski
 Adamo Zamenhof
 Aleksander Zamenhof
 Felikso Zamenhof
 Klara Zamenhof
 Leono Zamenhof
 Lidja Zamenhof
 Ludoviko Zamenhof
 Marko Zamenhof
 Zofia Zamenhof
 Stanislaw Zausmer
 Johano Zawada
 Maciej Stanisław Zięba

Referencoj 

 
Polaj
Listo de rusiaj esperantistoj

En la listo familinomo antaŭas nomon kaj (ne ĉie menciitan) patronomon.

 Abesgus M.
 Aisberg Eŭgeno
 Andrejev Andrej Petroviĉ
 Armand David Lvoviĉ
 Aleksandr Asnes
 Belogorcev Viktor
 Belonenko Evgenij
 Belov Stanislavo
 BOJEV Sergej Nikolajeviĉ
 Bokarev Eŭgeno A.
 Borovko Nikolaj Afrikanoviĉ
 Borisov Nikolaj
 Borovko-Ĉajkovskaja Antonina Justinovna
 Bogatov Dmitrij
 Brandt Roman
 Bril Ivan Jakovleviĉ
 Cvetkova Barbara
 Ĉertilov Mikaelo
 Demidjuk Gregoro
 Deŝkin Georgo
 Devjatnin Vasilij Nikolajeviĉ
 Diakonov Pjotr
 Dmitriev Vladimir
 Drezen Ernest
 Ejdelman Boris Lvoviĉ
 Erjuĥin Aleksandro
 Eroŝenko Vasilij
 Evseeva Ljudmila
 Evstifejev Nikolai
 Fedotov Nikolaj M.
 Fedotova Aleksandra
 Filipov Aleksandr Gavriloviĉ
 Filipov Georgij
 Fiŝer Andreo
 Frenkel Roman
 Futerfas Natano
 Gabrielo Mikaelo
 Gernet Vladimir
 Gonĉarov Anatolo
 Gonĉarova Irina
 Gonĉarova Svetlana
 Gudskov Nikolao
 Guminski J.
 Gusev Konstantin Miĥajloviĉ
 Hohlov Nikolao
 ĤarkovskijAleksandr
 Incertov Nikolaj Jakovleviĉ
 Ivanov Vjaĉeslav (Slavik)
 Ivanov Vsevolod 
 Izgur Elio
 Izosimov Vladimir
 Jarmoloviĉ V. T.
 Ĵavoronkov Viktor Feodosieviĉ
 Ĵeleznjakov Vasilij
 Kabanov Nikolaj
 Kazi-Girej Nikolaj Aleksandroviĉ
 Kofman Antoni
 Kolker Boris Grigorjeviĉ
 Kolobaŝkin K. M.
 Kopelev Lev
 Krajnov Sergej
 Kudrjavickij Izrail Grigorjeviĉ
 Kulagin Fjodor Jakovleviĉ
 Kuznecov Olego
 Kuznecov Sergeo
 Lavrentjev K. A.
 Lebedeva Jelena
 Levenzon Lev
 Lidin Ivan Grigorieviĉ
 Liljer Aleksandro
 Logvin Aleksandro
 Lozgaĉev Nikolai
 Malenko Vitalij
 Marr Nilojaj Jakovleviĉ
 Melnikov Valentin
 Miĥalski Eŭgeno
 Mirski Boris
 Nedoŝivin Aleksandr Miĥajloviĉ
 Nekrasov Nikolaj Vladimiroviĉ
 Nekrasov Nikolao
 Obruĉev Sergej Vladimiroviĉ
 Ostanieviĉ Kazimir Osipoviĉ
 Ostrovskij Ilja
 Paŝĉenko Miĥail F.
 Pavlov Petr Aleksandroviĉ
 Perevalov Dmitrij Aleksandroviĉ
 Petroviĉ S. Svetrslav
 Petrjaevskij P. P.
 Poltavskij S. P.
 Poljanskij Sergej Feodoroviĉ
 Postnikov A.
 Postnikov Aleksandr Aleksejeviĉ
 Postnikov Feodor A.
 Reŝetin N. L.
 Rublov Sergej
 Rytjkov Nikolaj
 Saĥarov Aleksandr Andrejeviĉ
 Salnikov Jevgenij Trofimoviĉ
 Sedova Irena
 Seleznjov Ivan
 Seriŝeva Varvara N.
 Seriŝev Inocento
 Solovjev Miĥail
 Soroka Vladimir
 STEFAN (Olenĉeviĉ S.)
 Stojan Petro
 Sveŝnikov N.
 Ŝarapova Anna
 Ŝĉavinskij Timofej Aleksandroviĉ
 Ŝidlovskij Konstantin Ivanoviĉ
 Ŝidlovskaja Maria Ivanova
 Ŝirjaev Ivan Genadieviĉ
 Ŝuvajev Timofej D.
 Szmurlo Vladimír
 Tenisov Vitold Konstantinoviĉ
 Tjutrin Boris
 Tokarev Boris
 Valkov D. D.
 Varankin Vladimir
 Vejtcler A. L.
 Viktorov-Ĉeĥoviĉ Demetrio
 Vysokovskij Solomon
 Yelland Theresa
 Zamenhof Ludoviko
 Zamenhof Zoja M.
 Zverev Nikolaj Nikolajeviĉ

 
Rusiaj esperantistoj
Listo de estonaj esperantistoj

Listo de estonaj esperantistoj                80px
 Hendrik Adamson
 Diana Aitai
 Hans Anso
 Antonina Apollo
 Paul Ariste
 Max Erik Arvisto
 Rudolf Blaufeldt
 Karl Brauer
 Helmi Dresen
 Hilda Dresen
 Ferdinand Eisen 
 Peeter Ernits
 Robert Gutmann
 Raimund Haabvere
 Johannes Jaanisto
 Richard Jiik
 Elmar Kauer
 Linda Köst
 Karl Kultman
 Ants Laur
 Elisabeth Linnuse
 Elisabeth Lübek
 Ants Mikk
 Jaan Ojalo 
 Elisabet Pähn
 Johannes Palu
 Augustin Pung
 Sven Elis Ragnar
 Johannes Adolph Rahamägi
 Hindrek Rikand
 Jakob Rosenberg
 Neeme Ruus
 Hillar Sakaria
 Henrik Seppik
 Hermann Stahlberg
 Jaan Tenisson
 Johannes Türn
 Villem Vaher
 Johannes Vahtkerl

Estonaj
Listo de danaj esperantistoj

Axel Andersen
 Eckhard Bick
 Agnes BØGH-HØGSTED
 Arne Casper
 Alfred Christensen
 Anton Peder Dueholm
 Christian Ringstrup Ege
 Richard Fiirgaard
 Cornelia Friis
 Lorenz Friis
 Etler Jermiin Frost
 C. Graversen
 Ejnar Hansen
 Engelbrecht Hansen
 Holger Hansen
 Knud Thorbjörn Hansen
 Karl Hansen
 Poul Stensgaard Hansen
 Erna HAUGE
 Henning HAUGE
 Christian Petersen HEILSKOV
 Carl Adolph HVORSLEV
 Peter ISAKSEN
 Arnold JENSEN
 Edith JENSEN
 Poul JØRGENSEN
 Poul JÖRGENSEN
 Gunnar JØRGENSEN
 Torben KEHLET 
 Arne KOLLE
 Gustav KÜHLMANN
 Hendrika KVIST-WELLER
 Otto C. LANGE
 Betty LARSEN
 Bo LARSEN
 Erik LARSEN
 Jens S. LARSEN
 Christian LAURIDSEN
 Nicolai LIVENTHAL
 Tove MADSEN
 Asta MIKKELSEN
 Paul NEERGARD 
 Søren Kristian NIELSEN
 Margrethe Caroline NOLL
 Jacob Nordfalk
 Mathias Dalmose
 Jonas Dalmose
 Søren Dalmose
 Aske Nordfalk
 Thor Nordfalk
 Martin PACKNESS
 Martin PETERSEN PALSBERG
 Johannes B. PEDERSEN
 Sigurd PIOTROWSKI
 Anna RIIS
 Emma SCHARFF
 Marie SCHRÖDER
 Ileana SCHRØDER
 Frederik SKEEL-GIORLIN
 H. Th. THOMSEN
 Poul THORSEN
 Roma Thorsen
 Gunnar THUESEN
 Kirsten ZACHO
 Peter ZACHO
 Peter ZOFFMANN

 
Danaj
Listo de finnaj esperantistoj

Pri gazeto Finna Esperantisto vidu jenan artikolon.

 Heikki ALIKOSKI
 Werner Anttila
 Patrik Austin
 Albin Backholm
 Signe Blomberg
 Osmo Buller
 Ilmari Ekström
 Emil Elenius
 Reino Eriksson
 Karl Frenckell
 Anna Friman
 Erik GADD
 Tuomo Grundström
 Ilmari Haapalainen
 Hilma Agatha Fredrika Hall
 Riitta Hämäläinen
 Anna-Liisa Heikkinen
 Lyyli Heinänen
 Vuokko Heinäsuo
 Inga Helsingius
 Erik von Hertzen
 Elli HUSSO
 Leo Jalava
 Kaarlo Jokinen
 Pentti Järvinen
 Selma JÄRVINEN
 Anja Karkiainen
 Arvo Karvinen
 Erkki Kääriäinen
 Niilo Kavenius
 Heta Kesälä
 Seija Kettunen
 Irja Klemola
 Veli Kolari
 Ville Jussi Kostiainen
 Hannes Koivu (ankaŭ konata kiel Johan Isak Koivu)
 Kalle Kniivilä
 Yrjö Kuikka
 K.T.J. Kuntzi
 Yrjö Kuorikoski
 Jukka Laaksonen
 Lauri Isak Laiho
 Harri Laine
 Lauri Ilmari Lappi
 Augustinus Laurén
 Mauno Lauttio
 Eino Lehkonen
 Oskari Lehtivaara
 Tyyne Leivo-Larsson
 Oskari Lehtivaara
 Johan Edvard Leppäkoski
 Jouko Lindstedt
 Marjatta LINJAMA
 Allan Mehtonen
 Harri Melasniemi
 R. J. Milton
 Aulo Minell
 Synnöve Mynttinen
 Herman Noponen
 Leo Konrad OJALA
 Liisi Oterma 
 Paulo Paavali
 Martti Putaala
 Eino Pynnönen
 Jukka Pietiläinen
 Raita Pyhälä
 Raimo PYSTYNEN
 Gustav John Ramstedt
 Annikki Rannisto
 Simo Raumavirta
 Ilmari RAUTIO
 Marjatta RAUTIO
 Pauli Riihivaara
 Helena RIIKONEN
 Anna Ritamäki
 Aleksi Romonen
 Hjalmar Runeberg
 Päivi Saarinen
 Hugo William Salokannel
 Eija SALOVAARA
 Elsa Salovaara
 Albin Sandström
 Aarne Selinheimo
 Aini Setälä
 Vilho Suonio Setälä
 Sabira Ståhlberg (iam Sabira Shun)
 Taisto Suontausta
 Aino Elmi Tamminen
 Varma Elisabet Thilander
 Hemmo Tietti
 Silja Tietti
 Veera Tietti
 Niku Tumi
 Usko Tuomisto
 Terttu Tyynelä
 Kalle Väisälä
 Yrjö Väisälä
 Erkki Väisänen
 Joel Vilkki
 Terttu Österman

Vidu ankaŭ 
 Ĝermolisto de finnaj esperantistoj

Finnaj
!
Listo de sudafrikaj esperantistoj

Henri W. APPEL
 G. Bekink
 Dirk M. BRINK
 Jan HERES
 Edwin de Kock 
 J. SEMMELINK
 Cornelis J. Timmerman
 Ernst S. Venter
 Felix Woolf

Sudafrikaj
Hendrik Walter Alings

Hendrik Wolter ALINGS (naskiĝis la  en Amsterdam) estis nederlanda bankoficisto, esperantisto kaj verkisto de poŝvortaro.

Esperanta agado
Alings esperantistiĝis en 1926-1927. Unue li laboris kiel sekretario de loka grupo, poste kiel estrarano de Federacio de Laboristaj Esperantistoj, kies organon Laborista Esperantisto li redaktis. Li ankaŭ verkis por la periodaĵo Holanda Esperantisto kaj propragandajn artikolojn por la nederlandlingva gazetaro.

Verkoj
Esperanto: de internationale taal voor iedereen (Amsterdam: Bond van Arbeiders-Esperantisten ±1952), 16 p.
Waarom Esperanto? (Amsterdam: Federatie van Arbeiders-Esperantisten in het Gebied van de Ned. Taal ±1936), 23 p., ilustr., mapskizo.
Zak-woordenboekje F.L.E.: Esperanto nederlands, nederlands Esperanto (Amsterdam: Federatie van Arbeiders-Esperantisten in het Gebied van de Ned. Taal ±1935), 79 p. - Dudirekta „Poŝvortareto“ kun tradukoj de ĉirkaŭ 2.400 esperantaj radikoj kaj ĉirkaŭ 2.800 nederlandaj vortoj. Kvar eldonoj ĉirkaŭ 1935, 1937, 1946 kaj 1949 (eldonjaroj ne indikitaj).

Referencoj
 Berlina Komentita Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2014. Berlino Majo 2015.

Nederlandanoj
 Esperanto-vortaristoj
Nederlandaj esperantistoj
Cornelis Jacob Baart de la Faille

Cornelis Jacob BAART DE LA FAILLE (naskiĝis la 20-an de majo 1880 en Groningen - mortis la 20-an de junio 1939 en Arnhem) estis nederlanda doktoro pri biologio, gimnazia profesoro pri natursciencoj kaj esperantisto. 

En 1901 li esperantistiĝis kaj la 16-an de novembro 1903 li fondis kun J. van Beusekom, J. van Enschut, G. van Romburgh, D. F. Romein kaj C. H. de Vos en Utrecht la unuan vivipovan Esperanto-grupon en Nederlando. 

La 27-an de aŭgusto 1905 ekestis la Holanda Societo Esperantista „La  Estonto Estas Nia“ (poste oni anstataŭis „Holanda“ per „Nederlanda“; mallongige oni nomas ĝin „LEEN“). Ĝiaj unuaj estraranoj estis: Baart de la Faille, H. Blok, Romein, Dreves Uitterdijk kaj Valeton.

Baart de la Faille estis elektita kiel UEA-estrarano en 1939 (de la ĝeneva UEA), sed li mortis ankoraŭ en la sama monato (junio).

Verkoj
 1920: Esperanto verdedigd ("Esperanto defendita", de C. J. Baart de la Faille kaj J. R. G. Isbrücker.  Rotterdam 1920, 45 p., kontraŭ Ido)

Nederlandaj esperantistoj
Estraranoj de UEA
Esperanto-aktoro

Esperanto-aktoro estas iu kiu prezentis aŭ ludas por teatro aŭ por kino en Esperanto.

Vidu ankaŭ 
 Georgina Almanza
 Julio Baghy
 Zbigniew Dobrzyński
 Jerzy Fornal
 Jana Flego
 Srdjan Flego
 Jadwiga Gibczyńska
 Walter Hebert
 Vida Jerman
 Arno Lagrange
 Mario Migliucci
 Kalina Pieńkiewicz
 Saša Pilipović
 Mihály Sárossy
 Solen'
 Mladen Šerment 

 
Aktoroj
Boston (Anglio)

Boston [bostn] – loĝantaro 54,000 (1996) estas urbo en Anglio apud la Norda Maro en la provinco Lincolnshire.

En la mezepoko ĝi estis grava haveno por komerco kun Eŭropo. Ĝi ankoraŭ funkcias kiel komerca haveno – precipe greno, ligno, karbo, faruno, grasumo.

La ĉefaj industrioj estas agrikulturo kaj preparitaj manĝaĵoj.

Iuj el la Pilgrimantoj (Pilgrim Fathers) kiuj fondis Boston en Massachusetts devenis de aŭ estis maliberigitaj ĉi tie en 1607 antaŭ ol ili sukcesis vojaĝi al Nederlando en 1608 de la vilaĝo Immingham.
Ili fine atingis Usonon en 1620. Monumento pri ili troviĝas apud la urbo.

Rimarkinda aspekto de la urbo estas la paroĥa preĝejo (14a jarcento) kun ĝia alta turo (83m) konata kiel la Bostona Stumpo (Boston Stump). Oni diras ke ĝi estas la plej granda paroĥa preĝejo en Britio.

La plejgrava bostona futbalteamo estas Boston United Football Club.

Urboj de Lincolnshire
Majstro (vortaro)

Majstro estas esperanta multlingva tradukvortaro en la Interreto, kreita de la nederlandano Gerard van Wilgen. Ĝi donas eblon serĉi tradukojn de vortoj en 50 lingvoj, simile al la projekto Ergane. Estas ankaŭ unika eblo elekti unikodan virtualan klavaron por enskribi vortojn laŭ la latina, la cirila aŭ la greka alfabetoj.

Eksteraj ligiloj 
 Hejmpaĝo de "Majstro"

Esperanto-vortaroj
Retaj vortaroj
Multlingvaj vortaroj
Georgo Abaŝidze

Georgo Abaŝidze (naskiĝis en 1873) estis kartvela pedagogo, energia propagandanto kaj Esperanto-instruanto en Transkaŭkazio.

En 1931 li atingis gravan sukceson por Esperanto en Intersindikata Konsilantaro en Tbiliso. Li estis sekretario de Kartvela komitato de SEU.

Kartvelaj esperantistoj
Mortojaro nekonata
Sovetiaj esperantistoj
Rusiaj esperantistoj
Iguacuo

Igvasuo aŭ Igŭasuo, (; ), estas granda akvofalo situanta en Sudameriko ĉe landlimo inter Argentino kaj Brazilo (80% en Argentino kaj 20% en Brazilo), proksimume de la hidroelektra centralo Itajpuo en distanco de ĉirkaŭ 20 Km. Ĝi altas 72 metrojn kaj enhavas apartigeblajn 150–300 falojn, depende de na kiom da akvo Rivero Iguazuo kondukas. Apartaj faloj troviĝas plejparte unu apud la alia, sed eblas ankaŭ montri duŝtupajn aŭ treŝtupajn kaskadojn.

Ĝi estas Monda Naturheredaĵo de Unesko.

Kaskadego Iguazu 
Trafluinte de Kuritibo (Brazilo) pli ol 1300 kilometrojn da brazila teritorio, la rivero Iguazú, 15 kilometrojn antaŭ enflui la riveron Paraná, akiras mondan famon pro sia imponega katarakto. Tiu malsuprenĵetiĝas ĉe la 25a grado de suda latitudo. Do abundas tropika vegetaĵaro, kiu nun troviĝas sub ŝtata naturprotektado kaj ĉirkaŭas la belegan vidindejon malkovritan en 1541-42 de la hispano Alvar Núnez Cabeza de Vaca („Bovin-kapulo'). 275 akvofaloj, kelkaj el ilí falantaj preskaü 90 metrojn, estas admirataj tie de miloj da turistoj, kiuj daŭre alveturas. La akvofalara duoncirklo etendiĝas tra 2700 metroj, krucante la limon inter Argentino kaj Brazilo. Do la multnombraj videmuloj devas trairi la limkontrolon por ĝui la tuton de la grandioza spektaklo.

La rivero Iguazú ĵetas normale 1700 kubajn metrojn da akvo sekunde tra siaj kaskadegoj, kies roka arkitekturo estiĝis antaü 50 milionoj da jaroj. Sed laü la meteologiaj kondiĉoj tiu flukvanto ege malsamas. Laüdire en la jaro 1978 la fluejo preskaŭ sekiĝis kaj la fama katarakto seniluziigis la vizitantojn. Male antaŭ iom da tempo pro fortegaj pluvoj la rivero multobliĝis tiom, ke ĝia akvokvanto superis 30 000 kubajn metrojn sekunde. La akvonivelo suprenirinte kelkajn metrojn detruis parton de la pontvojoj, kiuj en la argentina flanko kondukas la turistojn ĝis Garganta del Diablo („Gorĝo de I' Diablo'). Tie akvofalegoj, unu vide al la alia, malsuprenĵetiĝas en tondranta truego.

Per motorboatoj la videmuloj nun trairas la mankantajn partojn de la pontovojo por admiri ekde sekura platformo la sovaĝan spektaklon de la bruegantaj akvoj. Personoj, kiuj vidis la katarakton de Niagara (Usono), asertas ke tiu de Iguazú estas pli impona.

Oni surpriziĝas vidi inter la homoj strangan mambeston petantan nutraĵojn. Tiuj coatí alvenas propravole de la arbaro por profiti siamaniere de la turisma konjunkturo, kiel la flugkompanioj, la busoj, la hoteloj, komercistoj kaj tiel plu.

Bildigoj en filmo 
La akvofaloj estis filmitaj en kelkaj filmoj, inkluzive de:

 Moonraker (1979)
 The Mission (1986)
 O Trem Caipira (1994)
 Tummy (1995)
 Happy Together (1997)
 Mr. Magoo (1997)
 Miami Vice (2006)
 In the Hands of the Gods (2007)
 Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull (2008)
 OSS 117: Rio ne répond plus (2009)
 Salve Geral (2009)
 Operação X (2011)

Fotoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

Mondaj heredaĵoj en Argentino
Mondaj heredaĵoj en Brazilo
Akvofaloj en Sudameriko
Paranao
M. Abesgus

M. ABESGUS (mortis en 1930) estis rusa esperantista verkisto.

Abesgus estis profesie bankoficisto, komence en Bakuo, poste en Teherano, kie li estis la unua pioniro de Esperanto.

Al lia plumo apartenas belaj originalaj skizoj pri Baku en Lingvo Internacia kaj originala rakonto Kraljeviĉ Marko, premiita en la literatura konkurso de 1896.

Verkoj 
 Kraljeviĉ Marko (tri renkontoj, originala rakonto, Nürnberg, Tümmel, 1897. - 15 p.)

Eksteraj ligiloj 
 Verkoj de M. Abesgus en la skan-projekto de la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
 Enciklopedio de Esperanto/A en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Rusiaj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
Abismoj

Abismoj estas la unua romano de Jean Forge originale verkita en Esperanto en 1923 . Ĝi estas eldonita 149-paĝa en la jaro 1923 ĉe eldonejo Ferdinand Hirt und Sohn en Lepsiko. Fondumo Esperanto-säätiö el Helsinko aperigis represon en 1973.

Enhavo 

La romano priskribas kaj profunde analizas animkonfliktojn. Jam aperas la plej granda forto de la Forge-aj verkoj, la originala formo, la figuroj mem parolas pri si kaj pri siaj problemoj; la formo kaj la inventema rakontmaniero donas al tiu verko gravan signifon en la Esperanta literaturo.

Ernesto Muŝko malbone kondutis kaj elspezis sian havaĵon. Savrimedo ekaperas: edziĝi je Halino Borki, la sola filino de riĉa najbaro, kiu pro enuo kaj amsoifo unue akceptas lian proponon. Mateo Ardo, orfo, estas edukita kun Zonjo, kaj ili fianĉiĝis. Sed Mateo hazarde, alveninta ĉe S-ro Borki, plaĉas al lia filino kaj estas preskaŭ delogata de ŝi. Muŝko malespere bruligas sian domon, dum Mateo sukcesas forsavi sin el la peka pasio por reiri al sia unua amo.

Ĉefroluloj 
Ernesto Muŝko, bienposedanto en Karlovo.

Halino Borki, filino de najbara bienposedanto en Nivi.

Mateo Ardo, artpentristo.

Zonjo Biringo, lia fianĉino.

Recenzoj

Adapto por teatro 
La romano estis adaptita fare de Arno Lagrange por teatro sub titolo Trajna sonĝo kaj proponita por internacia surscenigo por la 72a UK 1987 en Varsovio en 1987. La surscenigo tamen ne efektiviĝis.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
Listo de Esperantaj romanoj

Eksteraj ligiloj 

 Viva, vigla, klasikaĵo. Recenzo fare de Sten Johansson.  Ankaŭ legebla ĉe la Katalogo de UEA.
 Bibliografio. Recenzo fare de Jobo (Julio Baghy) originale aperinta en Literatura Mondo julio 1923 p140.  Ankaŭ legebla ĉe Katalogo de UEA.
 Enciklopedio de Esperanto/A en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperantlingvaj romanoj
Esperanto-libroj aperintaj en 1973
Libroj aperintaj en 1973
Eldonaĵoj de Fondumo Esperanto
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de RŜBEL
Alfred John Adams

Alfred John ADAMS (naskiĝis la 30-an de marto 1846, mortis la 3-an de marto 1930 en Hastings) estis angla esperantisto.

Li fondis la Esperanto-grupon en Hastings, malavare subtenis la blindulan Esperanto-movadon, en 1905-1914 li ĉeestis Universalajn Kongresojn.

Verkoj 

 Hastings kaj St. Leonards (Esperanta gvidlibreto, Hastings: Esp. Grupo, [proks. 1910]. - [12] p. : ilustr.)
 Esperanto inter la Blindularo (Eltiraĵo el La Revuo, 1912, julio, Hastings: Adams, 1913. - 16 p.)
 Esperanto-English Grammar (printed in Braille and Letterpress, to enable a person not knowing Braille to teach a blind person Esperanto - London: British and Foreign Blind Association, [proks. 1930]. - 14 folioj)

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/A en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Alfred John Adams en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Britaj esperantistoj
William George Adams

William George ADAMS (naskiĝis la  en San Jose, mortis iam post 1949), estis usona esperantisto.

Laŭ profesio daktiloskopiisto. 

En 1903 li iĝis esperantisto, en 1906 li kunfondis Esperanto-grupon por Seatlo / Seattle (Washington) kaj li estis ĝia sekretario inter 1906 kaj 1908. Li estis la vicredaktoro de la gazeto Amerika Esperantisto en 1908-1909. Ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio (Budapeŝto 1933).

Tradukis interalie la usonan nacian himnon; verkis teatraĵeton Piramo kaj Tisbeo.

Li estas listigita en la censoj de Seattle en 1920 kaj ankoraŭ 1940 kiel senedzina, kun ambaŭ gepatroj naskiĝintaj en la ŝtato Maine. En 1942 li registriĝis kiel kapabla je soldatservo, 56-jara, ankoraŭ plu loĝanta en Seattle. Probable ankoraŭ en 1949 kiel 63-jara li revenis ŝipe al Novjorko el vizito de Eŭropo (Britio).

Verkoj
Piramo kaj Tizbeo (burleska tragedio, Seattle, Wash.: Presejo Esperantista, 1934. - 16 p.)

Liaj artikoloj en Enciklopedio de Esperanto 
 Amerika Filozofia Societo
Kanada Esperanto-movado
Usono:Esperanto-movado

Tradukoj 
Mark Twain: S-ino McWilliams kaj la fulmotondro

Rimarkigo: Kiam la tradukinto, konata fruperioda usona esperantisto, skribis al la verkinto por peti permeson publikigi ĉi tiun tradukon, tiu respondis: "Jes, vi havas mian permeson esperantigi S-ino McWilliams kaj la Fulmotondro. Se mi estus kelkajn jarojn pli juna, mi lernus tiun ĉi lingvon. Iaokaze mi provus se mi estus certa ke ĝi estos parolata de la anĝeloj."

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

Mark Twain: S-ino McWilliams kaj la fulmotondro 

Usonaj esperantistoj
Aborta rimo

Aborta Rimo estas rimiĝantaj radikoj kun diversaj finaĵoj (kor-a / for-e, send-u / fend-o), kiajn komence uzis en la Esperanta poezio la rusaj esperantistoj sub influo de sia gepatra lingvo. Sed dum en la rusa estas la finaĵoj preskaŭ englutataj, Esperanto ilin klare elparolas kaj tial tiu rimkutimo estas por Esperanto maltaŭga.

Parnasa Gvidlibro klarigas:

Bedaŭrinde, influate de la rusa poezio, kie la postakcentaj vokaloj estas ofte pli-malpli konfuze prononcataj, Zamenhof en siaj tradukoj allasis je la fino de du versoj vortoparojn kiel nia - akademio (FK 309) aŭ vundo - profunda (Rabistoj 112) ktp., ĉe kiuj la malsameco de la fina vokalo mortigas la komenciĝantan kunsonoron: tial tiajn misrimojn oni nomas abortaj. Liaj rusaj disĉiploj iris pluen, kaj uzis eĉ parojn, kiuj finiĝas per malsamaj konsonantoj, aŭ eĉ en kiuj unu vorto finiĝas per vokalo kaj la dua per konsonanto (ekz-e profanas - malsanon ĉe Miĥalski, A 299, aŭ bluzeto - karnon - peton - varman ĉe Ljubin, A 245). Tiaj finaĵoj ne estas rimoj, kaj zorga poeto devas ilin eviti.

Sed „nun alvenas mi al la plej forta“,
al rimo, kiun nomas mi aborta. 
Kaj kiun uzas ĉefe niaj rusoj. 
Ĝi sonas, kiel dum kantad‘ la tusoj. 
En ĝi ja rimas la radikoj, nude, 
sed la finaĵoj jam diverĝas krude. 
Jen kontraŭ kio ĉiam mi ribelis. 
Ĉu ĝi ne ŝiras al vi en orelojn? 
Nek kunsonor‘, nek oreltikla ĉarmo: 
ĝi estas tute superflua garno
de l‘ versoj. Ĉu do tial rompi kapon, 
ke oni donu malagrablan frapon
al la oreloj tiel malĝentile? 
Tute ne rimi estus pli facile, 
kaj pli utile. Estas ja pli kara
la senrimeco, ol ĉi rimo knara!'' 

 

Poezio
Lingvoscienco
Adasismo

Adasismo estas la kutimo rimi per sufiksoj kaj tia rimo mem (kuradas / staradas, kriado / mutado, suferanta / parolanta, naskiĝis / kurbiĝis).

En Parnasa Gvidlibro, publikigita en 1932, Kalman Kalocsay, Gaston Waringhien kaj Roger Bernard eksplikas la maltaŭgecon de adasismo jene (§ 25):

Intelekte, la rimo estas des pli frapanta, ju pli surpriza ĝi estas, t.e. ju pli esence malproksimaj estas la du vortoj, kiujn ĝi kunligas. Tial estas rekomendinde eviti la banalajn, gurditajn rimojn, kiel: mi - ni, Di‘ - Li, ĉielo - anĝelo k.s. Tial ankaŭ estas malpermesite rimi per sufiksoj: ne nur pro tio, ke tia procedo, dank‘ al la strukturo de la lingvo, egalvaloras al la ripeto de unu sama vorto, sed ankaŭ pro tio, ke la supozita rimo prezentas dufoje unu saman ideon. Tiajn pseŭdorimojn, kaj inter ili precipe la sensignifan -adas, abunde uzis Zamenhof kaj la poetoj de la unua periodo de nia literaturo; Grabowski la unua ilin solene kondamnis, kaj donis al ili ilian nomon: adasismo. Tutsame ne estas rimo la duopigo de unu simpla vorto kun ĝia kunmetaĵo (ekz-e: fermi - malfermi).

Sed notu bone, ke la rimo bela
ne povas esti vorto bagatela, 
nek vorto ĝena, superflua, griza, 
sed vorto freŝa, frapa kaj surpriza. 
Ne vorto altirita ĉe la nazo, 
sed nur esenca parto de la frazo. 
Ne skribu: „Etaj birdoj kantis bele, 
kaj sur la herboj roso brilis hele“, 
sed skribu: „Etaj birdoj bele kantis, 
kaj sur la herboj roso diamantis“. 
Se ĉiam rimas vi per li, vi, ŝi, ĝi, 
la versefekto devas forviŝiĝi. 
Por ke versoj ne aspektu ŝime, 
apogu tiujn ĉiam superrime. 
Post „super mi“ la „trovis li“ - lamadas, 
post „vidis mi“ kaj „ridis li“ - paradas. 
Poste, vin gardu kiel de abismo, 
de la mucida, teda adasismo. 
Amplena kaj revplena ĉu do rimas? 
Amema kaj revema same ŝlimas. 
Rimfaro per la sama elemento
nur pri senpovo, aŭ maldiligento
atestas. Do, sufiĉu ĉi rimarko: 
la adasismoj indas je elsarko. 

Poezio
Claes A. Adelsköld

Claes A. Adelsköld [adelŝöld] (naskiĝis la 7-an de septembro 1824  - mortis la 1-an de oktobro 1907  en Stockholm) estis sveda esperantisto, unua komponinto de la Esperanta himno.

Profesie majoro en la voj- kaj akvo-konstrua korpuso. Unua eminentulo favoranta Esperanton en Svedio, per malavara monhelpo al la Upsala klubo por eldoni lernolibron, per simpatia deklaro pri Esperanto, 1896. Kiel la unua komponis muzikon al La Espero. (1891).

Svedaj esperantistoj 
Svedaj inĝenieroj
Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Merchero

Merchero [merĉero], aŭ quinqui [kinki] el quincallero ("ladaĵisto") estas ano de malgranda komunumo de nomadoj el Hispanio.

Ili vivtenis sin per riparo de ladaĵoj kaj ambulanta komerco. Nuntempe, ili malnomadiĝadas.

Ilia nomadeco kaŭzis malamon de ĝenerala hispana socio. La merchero-oj estis suspektataj krimemaj, ĉar quinqui en la hispana lingvo estas  sinonimo por "malĉefa krimulo".

La merchero-oj geedziĝis nur en sia komunumo.

Malgraŭ la mora simileco kun hispanaj ciganoj, merchero-oj malŝatis ilin  kaj evitis miksiĝi kun ili.

La plej fama merchero estas ekskrimisto Eleuterio Sánchez "El Lute".

Hispanio
Etnoj
Eleuterio Sánchez

Eleuterio SÁNCHEZ RODRÍGUEZ [eleŭterjo sanĉes rodriges], konata kiel "El Lute" (naskiĝis 1942) estas hispana merchero.

Li estis unue enkarcerigita pro ŝtelo de kokino. De tiam, li karieris ĝis la 1960-aj jaroj kiam, dum rabo ĉe juvelejo, lia kunulo pafmortigis unu gardiston. El Lute estis kondamnita je mortopuno en 1965, sed poste oni ŝanĝis ĝin al 30 jaroj en prizono. Plurfoje li fuĝis. Li iĝis la plej serĉata krimulo en Hispanio dum la 1970-aj jaroj. Lia ribelemo akirigis al li kondamnojn je pli ol 1000 jaroj da malliberado, kaj popolan simpation kiel viktimo de diktaturo de Francisco Franco. 

En la malliberejo, li studis ĝis advokatiĝi. Fine, en 1981 li estis pardonita de justico kaj iĝis fama figuro en amaskomunikiloj.

Lia danĝera vivo inspiris televidserion kaj filmon de Vicente Aranda, nome El Lute: camina o revienta, kaj kanton de Boney M.

Eksteraj ligiloj 
 Filmo "El Lute: Camina o revienta" (1987) en IMDb
 Filmo "El Lute II: Mañana seré libre" (1988) en IMDb
 Anglalingva teksto de "El Lute" kantita de Boney M 

Hispanaj advokatoj
Adreslibro de Pollandaj Esperantistoj

Adreslibro de pollandaj esperantistoj kaj "Praktika informilo pri-Esperanta" kun paralela pola titolo  Księga adresowa esperantystów polskich i "praktyczny informator Esperancki" estas 207-paĝa libro kun 4000 adresoj de polaj esperantistoj. Inter la 4000 adresoj estas nomoj de 34 mariavitaj pastroj kaj episkopoj, krome 28 katolikaj pastroj kaj episkopoj.

La libron prilaboris kaj proprakoste eldonis Johano Zawada en la jaro 1931.

Esperanto-movado en Pollando
Pollando
Fia koincido

Fia koincido estis junulara amatora ensemblo fondita en Torino (Italio) en 1990, fare de Alessandro Amerio, kiu estris ĝin ĝis 1998. La nomo estas aludo al Kia koincido, internacia teatra grupo.

La ensemblo regule prezentis humuran teatron, sed nur en Italio, dum Internaciaj Junularaj Festivaloj kaj unu Internacia Junulara Kongreso, en Asizo 1997.

Ekde 1999 la ensemblo ŝanĝis sian nomon al Torina Nova Trupo, sub la gvido de Alberto Capella. En 2003 ĝi surscenigis unuafoje dramon originale verkitan en Esperanto: La familio de Anto Speri de Giorgio Silfer.

Esperanto-teatro
Nikolin'

Nikolin' estas Esperanta artistnomo de Nicole PAIROUX, kantistino el belga deveno, unu el la tri profesiaj kiuj akompanis sin per gurdo, en la franclingvaj landoj de Eŭropo.

Post memstara debuto per 45-turna disko en 1986, LF-koop rimarkis kaj lanĉis ŝin per la kasedo "Invito al ĝojo" (1988). Sekvis tre kreiva jaro 1989, kun la kasedoj "Nur per amo" kaj "Jula lando", la 33-turna disko "La Esperanto-knabino", la muzika filmo Kiam Parizo estis Parizo eĉ por ni esperantistoj.

Nikolin' produktis ĉe LF-koop ankaŭ lulkantan kasedon "Laŭ lula ondo" kaj kompaktan diskon "Inter du amsezonoj" (1993).

Dotita je nature ĉarma kaj freŝa voĉo, ŝi interpretis tekstojn tradukajn aŭ originalajn interalie de Georges Lagrange, Perla Martinelli, Claude Piron kaj precipe Giorgio Silfer. Ŝi kunlaboris ankaŭ por Esperanta Songazeto.

Post multaj sukcesaj prezentoj kaj turneoj, ofte organizitaj de LF-koop, ŝi retiriĝis el la scenejo meze de la 1990aj.

diskografio 
 Inter du am-sezonoj (1993)
 Mirinda urbo (Filho - Perina)
 Ke ĉiuj iru al infero (Chaves)
 Melodio (Rubinstein - Farkas)
 Blanka Kristnasko (Berlin - Martinelli)
 Afrika julkanto (popola ruanda - Silfer)
 La jaro baldaŭ for (popola skota - Silfer)
 Fia Pariz' (Ferré - Piron)
 Muziknotoj tri (Delerue - Colpi - Lagrange)
 Marĵonela (Lemarque - Revil - Silfer)
 La tempo ĉeriza (Clément - Anonima)
 La bona formiko (Tarallo - Silfer)
 La Esperanto-knabino (Tarallo - Silfer)
 Serena lulkanto (Tarallo - Silfer)
 Somertemp' (Gerschwin - De Bose Heyward - Martinelli)
 Sur la place (Brel)
 Il pleut sur Bruxelles (Shuman)
 Les feuilles mortes (Kosma - Prevert)
 Padam (Glanzberg - Contet)
 Jam temp' està (Moustaki - Silfer)
 La stagione del tuo amore (De André - Silfer)
 Lulkanto (Mikola - Cappelle/József - Kalocsay)
 C'est beau la vie (Ferrat) 
 Laŭ lula ondo (1990)
 Serena lulkanto
 Ho bebo ekdormu jam
 Siberia lulkanto
 Vi kuŝu neste bela beb'
 Tenere ĉirpas gril' 
 Bonan nokton
 Israela lulkanto
 Karelia lulkanto
 Patrina man'
 Vjetnama patrino
 Somertemp' 
 Nur per amo (1989)
 Jula Lando (1988)
 Invito al ĝojo (1987)
 Haveno (1984)

 Esperanto-muziko
 Belgaj kantistoj
Artistnomoj
Brita Laborista Partio

La Brita Laborista Partio () estas brita socialdemokratia partio kaj unu de du ĉefaj partioj. La partio nun estas opozicia. Ĝi estis fondita en 1900 de Keir Hardie.

La partio, gvidata de Tony Blair, estis unu de la plej gravaj socialdemokrataj proponantoj de la Tria Vojo, centrisma ideologio bazata sur la socia demokratio.

La nuna partiĉefo estas Keir Starmer.

Estas du subnaciaj filioj de la Laborista Partio, la Skota Laborista Partio en Skotlando kaj la Kimra Laborismo en Kimrio. La Sociala Demokrata kaj Laborista Partio en Nord-Irlando ne estas filio de la brita partio, sed aparta alianca partio. Ne estas aparta angla filio.

Historio 
La Laborista Partio estis fondita en 1900 instige de Keir Hardie kiel la Komitato por Laborista Reprezentado (angle: ).

La celo estis reprezenti sindikatojn kaj socialistajn societojn kiel aparta grupo en parlamento.

En 1900 nur unu parlamentano estis elektita (nome Keir Hardie por Merthyr Tydfil, industria urbo en suda Kimrio). En 1906 26 parlamentanoj estis elektitaj kaj la nomo de la grupo estis ŝanĝita al la Laborista Partio.

En 1922 ĝi preterpasis la partion Liberal kiel la ĉefa partio de opozicio.

Ĝi tenis la povon en 1945-51, 1964-70, 1974-79, 1997-2001 kaj 2001-2010.

Dum la jardeko 1990a sub la gvidado de Tony Blair, ĝi iom apartiĝis de la sindikatoj,nomante sin maloficiale la Nova Laborista Partio (angle: ''). Responde, la konata ministo-sindikatestro Arthur Scargill fondis la (tre minoritatan) Socialisman Laboristan Partion (angle: ). Gordon Brown, la posteulo de Blair, ĝenerale daŭrigas ĉi tiu kurso. La elekto de Ed Miliband en 2010 estis malgranda ŝanĝo for de Nova Laborista kaj la elektado de Jeremy Corbyn estis granda salto for de ĉi tiu nova ismo. Tamen sub Keir Starmer la partio revenis al pli modera.

Listo de partiĉefoj 

 Keir Hardie (1906-1908)
 Arthur Henderson (1908-1910, 1914-1917, 1931-1932)
 George Nicoll Barnes (1910-1911)
 Ramsay MacDonald (1911-1914, 1922-1931)
 William Adamson (1917-1921)
 John Robert Clynes (1921-1922)
 George Lansbury (1932-1935)
 Clement Attlee (1935-1955)
 Hugh Gaitskell (1955-1963)
 George Brown (1963, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo)
 Harold Wilson (1963-1976)
 James Callaghan (1976-1980)
 Michael Foot (1980-1983)
 Neil Kinnock (1983-1992)
 John Smith (1992-1994)
 Margaret Beckett (1994, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo)
 Tony Blair (1994-2007)
 Gordon Brown (2007-2010)
 Harriet Harman (2010, 2015, vicpartiĉefo aganta kiel ĉefo)
 Ed Miliband (2010-2015)
 Jeremy Corbyn (2015-2020)
 Keir Starmer (2020-nun)

Aliaj elstaraj membroj 
 Ernest Bevin
 Jo Cox
 Philip Snowden

Aliaj britaj politikaj partioj 
 Liberaldemokratia Partio
 Konservativa Partio

Vidu ankaŭ 
 Skota Laborista Partio
 Kimra Laborismo
 Sociala Demokrata kaj Laborista Partio
 Frederick Pethick-Lawrence
 Diane Abbott
 Aneurin Bevan
 Tony Benn
 Dennis Healy
 Clare Short

Eksteraj ligiloj 

 oficialaj paĝoj de la partio

Socialismaj partioj
Politikaj partioj de Britio
Politikaj partioj fonditaj en 1900
Aelita

Aelita aŭ la Marso formortanta () estas romano de Alekseo Tolstoj. La libro inspiris la unuan grandan filmon sovetian en 1924.

La romano priskribas socialisman revolucion sur Marso, kie estas evoluinta civilizo, sed ankaŭ profunda socia dekadenco. La revolucion organizis bolŝevisma partizano Gusev kaj inĝeniero Los, kiuj alflugis en raketo de la Tero.

Esperantlingvaj eldonoj 
La romanon el la rusa lingvo tradukis E. Pill dum 1928; la verkon konsistigis 200 paĝoj, kaj ĝin ilustris Geo Schmidt. Eldoninto estis Heroldo de Esperanto, Horrem apud Kolonjo.

Novan eldonon oni publikigis en Niĵnij Novgorod en 2000, ĉe Akileo; ĝi konsistis el 143 paĝoj.

Eksteraj ligiloj 
 la libro en la retejo retbutiko, kun recenzoj de  Jorge Camacho kaj de Aleksej Birjulin ()
 Aelita ĉe IMDB ()
 Science Fiction of the Domestic, de Andrew J. Horton  ()

Libroj de Aleksej Nikolajeviĉ Tolstoj
Ruslingvaj romanoj
Sciencfikcia literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1928
Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj

La Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj (AELA) estis eldonkooperativo, fondita en 1933 de Literatura Mondo, konkrete de Vilmos Bleier, ties teknika kunordiganto kaj posedanto. Ĝi faciligis kaj sekurigis la aperon de multaj verkoj originalaj kaj tradukaj.

Ĝia celo estis doni belajn, bonajn kaj malkarajn librojn al la membroj de la Asocio. En la unua jaro ĝi havis 960 membrojn, kiuj ricevis 6 librojn, en 1934 ili ricevis 10 librojn. 

En marto 1935 V. Bleier lanĉis la ideon fondi grupon de AELA kun nomo "Akcelantaj Esperantistaj Libro-Amikoj" (AKCELA) kun celo plivastigi la agokampon ĝis eldono de gravaj kaj valoraj verkoj, kies librojn la anoj de AKCELA ricevos "presitaj sur luksa papero, binditaj en imitita ledo, numeritaj kaj dediĉitaj mane". Sed baldaŭ li turnis sin al pli promesplena Esperantista Centra Librejo (ECL) en Parizo.

Libroserio de AELA

 Hungara Antologio (Red. K. Kalocsay. - Budapest: Literatura Mondo, 1933. - 452 p. : ilustr., Serio 1933 de AELA)
Kio estas AELA. Asocio de Esperantistaj Libro Amikoj (Budapest, Literatura Mondo, 1934, 16 p.)
Jerome K. Jerome: Tri Homoj en Boato, por ne Forgesi pri la Hundo (El la angla trad. G. Badash. - Budapest: Literatura Mondo, 1934. - 256 p., Beletristika serio de AELA)
 Ĉeĥoslovaka Antologio (red. O. Ginz kaj Stan. Kamaryt. - Budapest: Literatura Mondo, 1935. - 465 p., AELA 1935)
Izrael Lejzerowicz: El la "Verda Biblio" kaj babiladoj kun Horaĉo Serĉer (Ilustr.: R. Laval. - Budapest: Literatura Mondo, 1935. - 104 p., ilustr., Beletristika serio de AELA)
Axel Munthe: Romano de San Michele (El la angla originalo trad. Jenny Weleminsky. - Budapest: Literatura Mondo, 1935. - 511 p., Literatura serio de AELA)
Edmond Privat: Interpopola Konduto (Budapest: Literatura Mondo, 1935. - 154 p., Arto-Scienca Serio de AELA)
Hendrik Willem van Loon: Rigardu la Teron (El la angla originalo tr. Georgo Saville. - Budapest: Literatura Mondo, 1936. - 454 p., Arto-Scienca Serio de AELA)
Eugen Wüster: Konturoj de la Lingvonormigo en la Tekniko (El la germana originalo esperantigis Emil Pfeffer. -  Budapest: Literatura Mondo, 1936. - 123 p., Lingvo-Serio de AELA)
Géza Gárdonyi: Du Kokcineloj. La Metro, (56 a libro de Literatura Mondo; 1 a de AELA 1936/37, Trad. Kolomano de Kalocsay, Budapest)
Svisa Antologio (Red. Arthur Baur - Budapest: Literatura Mondo, 1939. - 540 p., AELA-serio 1936/37)

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/A en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Esperanto-movado
Agor Agorić

Agor D. Agorić estis serba esperantisto kaj en 1934 oficisto de ŝtatkontrolejo en Niŝo (Serbio).

Agorić redaktis la litografian gazeton Antaŭen, "revuo movadinforma, literatura kaj instrua", de kiu estas konata nur unu jarkolekto aperinta en Beogrado en 1923. En 1925 aperis lia vortaro Esperanto-serba, enhavanta la ĝis tiam oficiale rekomenditajn vortojn, en lernolibro por serboj.

Verkoj 
 1925: Rečnik, t.e. "Vortaro", en: Svetski pomoćni jezik Esperanto (Celokupna gramatika sa primenom, rečnik) p. 35-61 Beograd: Štamparija Ace Maksimovića, 1925, 61 p. 23x15cm

Eksteraj ligiloj 
 Jarkolekto de "Antaŭen" en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
 Listo de serbaj Esperanto-vortaroj  en Ockey, Edward; Sutton, Geoffrey. Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2002. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio 2003.

Serbaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Léon Agourtine

Léon AGOURTINE (naskiĝis la 27-an de aprilo 1895 en Bjalistoko kiel Лев Агуртин - Lev Agurtin, mortis la 7-an de februaro 1980 verŝajne en Berlino) estis franca ĵurnalisto kaj esperantisto.

Li esperantistiĝis en 1911, faris propagandajn broŝurojn en rusa kaj franca lingvoj. De 1922 sekretario de la gazetara Komisiono de SFPE.

Dum la dua mondmilito li estis tradukisto en la franca armeo.

En la 1970-aj jaroj li vivis en Okcidenta Berlino kaj fariĝis la 1-an de januaro 1974 membro de Esperanto-Ligo Berlino. Li uzis la titolon "Ministerialrat im Französischen Arbeitsministerium a.D." (Ministeria Konsilanto en Franca Ministerio pri Laboro ekster ofico).

Verkoj 
 Международный язык = Internacia lingvo (Saratov: Elektro-tito-lit. B. L. Rabinoviĉ [1914])
 L' Esperanto et la lutte des langues (Paris: Office Central Espérantiste, [proks. 1921]. - 8 p.)
 La Communauté Européenne de Defense et la question des langues (Préface d. G. Malraison. Introd. d. R. Leger. - Clichy: Agourtine, 1952. - IV, 12 folioj)
 Meĵdunarodnyj jazyk (Saratov: Esp. Bibl. de G. D., [1914]. - 12 p.]
 Die europäische Verteidigungsgemeinschaft und das Sprachenproblem (Vorwort G. Malraison. Einführung R. Leger. Trad. August Weide. - Lampertheim : Wilhelm Herrmann, 1952. - 15+2 p.. - 355 (4)=3)
 L'Histoire militaire de la revolution badoise de 1848. (Clichy, Seine, 1952)
 La législation sociale de la République Démocratique Allemande (zone soviétique d'occupation), 1952-1955

Referencoj 

Bjalistokanoj
Francaj ĵurnalistoj de la 20-a jarcento
Francaj esperantistoj
Hebreaj esperantistoj
Francaj tradukistoj
Francaj oficiroj
Esperanto-movado en Bjalistoko
Esperanto en Berlino
Gulo

La gulo (Gulo gulo) el la ordo de karnovoruloj kaj familio de musteledoj troviĝas en la Granda Ŝing'an-montaro de nordorienta Ĉinio, Siberio, norda Eŭropo (en Skandinavio ĝis 800 individuoj) kaj Nordameriko. Ĝi estas la plej dika kaj plej fortika el la musteledoj.

Aspekto 
Ĝi aspektas kiel urso, kun densaj kaj longaj haroj nigraj kaj brunaj. Ĝi longas 65-87 centimetrojn, altas 35-43 centimetrojn kaj pezas 14-28 kilogramojn. Ĝi montras blankecajn makulojn inter okuloj kaj oreloj.

Ĝi havas bonajn flar- kaj aŭdkapablojn. Ili povas flari putriĝintan karnon ĝis el 3 km eĉ se la karno estas sub neĝo.

Kutimaro 
Tiu holarktisa specio vivas en tundroj kaj tajgoj (pinglofoliaj arbaroj). Ili ŝatas vivi solaj, ĉiu havas sian teritorion, sed la teritorio okupata de virgulo estas pli granda, kelkiam ĝi estas okupata kune de unu virgulo kaj du-tri gulinoj. Ĝi aktivadas ĉefe surtere, sed lertas en arbogrimpado. Iafoje ĝi kaŝas sin sur branĉoj aŭ sur krutaĵo por atendi alvenon de bestetoj. La gulo estas ne nur ludema sed ankaŭ tre sagaca, ĝi kapablas rapide distingi, kiu besto estas kruela kaj kiu estas milda. Ili estas bonaj naĝantoj. Ili manĝas ĉefe ronĝulojn kaj kadavraĵojn.

Manĝo 
Iafoje, ĝi povas forŝteli malgrandan beston kaptitan de ĉasisto. En vintraj tagoj estas pli facile por ĝi kapti malgrandajn bestojn, kiuj kuras malpli rapide ol ĝi sur neĝo. Ĝi kovras la restintan viandon per grundo aŭ neĝo, aŭ ĝin konservas sur branĉoj. Guloj ŝatas manĝi putrintan karnon, ankaŭ birdovon en la komenco de somero, larvojn de vespo en la fino de somero kaj berojn en aŭtunaj tagoj.

Reproduktado 
La gulino naskas ĝenerale inter februaro kaj majo, ĉiufoje du aŭ tri idojn, kaj iam eĉ 4-5. La gulino mamnutras siajn idojn 8-10 semajnojn, kunvivas kun ili ĉirkaŭ du jarojn kaj poste forpelas ilin. La bredata gulo povas vivi ĝis 16 jarojn.

Subspecioj 
 Gulu Gulo canadiensis Okcidenta Kanado.
 Gulu Gulo groenlandis Orienta Kanado kaj Gronlando.
 Gulu Gulo sibirski Siberio ĝis Vladivostok.
 Gulu Gulo scandinavis Skandinavio ĝis Moskvo (provinco).
 Gulu Gulo ruski Moskvo (distrikto) al Siberio.

Vidu ankaŭ 
 Arbaroj de norda-centra Rokmontaro
 Koloradiaj rokmontaraj arbaroj
 Skandinavaj montaraj betularoj kaj herbejoj

Bildaro 

Musteledoj
Holarktisa faŭno
Nearktisa faŭno
Palearktisa faŭno
Arktaj terbestoj
Faŭno de Kanado
Faŭno de Finnlando
Formortintaj bestoj de la Unuiĝinta Reĝlando
Taksideo

Taksideo (Taxidea taxus) estas amerika arĝenta melo; ĝi havas molan blankete flavan hararon kun brunnigraj sektoroj.

Bildaro 

Musteledoj
Melogalo

{{Taksonomio
|nomo = Melogalo
|koloro = pink
|dosiero=Melogale moschata (male) Praha zoo 02.2011 01.jpg
|dosiero larĝo=300px 
|regno2 = bestoj
|regno = Animaloj Animalia
|filumo = Ĥorduloj Chordata
|klaso = Mamuloj Mammalia
|ordo = Karnomanĝuloj Carnivora
|familio = Musteledoj Mustelidae
|genro = Melogale
|specio = M. moschata
|statuso = LC
|statuso sistemo = iucn2.3
|dunomo = Melogale moschata|dunomo aŭtoritato = (Gray, 1831)
|vikispecio = 
|komunejo = 
|mapo de vivoteritorioj =Chinese Ferret-badger area.png
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
Melogalo (Melogale moschata'') estas rabobesto parenca al melo kun hararo griza ĝis grizbruna, en multaj lingvoj konata kiel pahmi.

Musteledoj