Apro

La apro estas sovaĝa porko, precipe (Sus scrofa), antaŭulo al la endomigita porko, kun kiu ĝi povas interfekundiĝi. La nomo devenas de la latina aper, apri.

Aspekto 
Tre simila al la porko, sed kun la postaj gamboj pli mallongaj ol ties, la korpo pli svelta kaj nazego taŭga por fosi. La felo estas grizebruna krom ĉe la novnaskitoj, striaj.
La inoj pezas ĝis 60 kg dum la maskloj povas atingi 120 kg-ojn.

Disvastiĝo 
La apro originis en Eŭropo, norda Afriko kaj suda Azio kaj estis de tie enkondukita ankaŭ aliloke, ekz. en Usono por ĉasado. Alimaniere dirite, temas pri palearktisa kaj orientalisa specio kiun la homo disvastigis en aliajn ekozonojn. Oni trovas la specion i.a. en jenaj ekoregionoj : la borneaj malaltaĵaj pluvarbaroj, la egeaj kaj okcident-turkaj sklerofilaj kaj miksaj arbaroj, la kopetdagaj duonarbaroj kaj arbarstepo, la luzonaj tropikaj pinaroj, la nordorient-barataj kaj birmaj pinaroj, la orient-siberia tajgo kaj la zagros-montara arbarstepo.

Loĝmedio 
La apro vivas en arbaroj aŭ en kamparaj medioj kun arbovicoj, kondiĉe ke ekzistu veproj por ripozi kaj akvo por kotumi. La forlaso de la kamparo en Eŭropo tre pelis ĝian multnombriĝon.

Biologio 
La apro estas besto societa, kiu vivas en grupoj kies kerno estas la familia nukleo, patrino kun gefiloj. La maskloj plenaĝaj emas soleci. Ĝi estas malmigrema kaj ĉionvora. La idoj povas esti kaptataj de vulpoj (sed tio ne certas); ĝia sola natura malamiko estas la lupo.

Rilatoj kun la homo 
La apro difektas la grundon fosante, kaj rikoltojn, precipe maizajn. Nerektaj certaj signoj de ĉeesto estas la renversigo de la herba radikaro en kampoj, kotaj flakoj kun kotkovritaj arboŝeloj ĉirkaŭe, piedsignoj kvarungaj (du grandaj, du malgrandaj, ĉi lastaj ne ofte videblaj). Por ĝin kontroli oni devas sin turni al la junuloj ĉar la ĉaso al plenaĝuloj, kiuj regas la grupojn, kaŭzas disgrupiĝon kun pliaj damaĝoj al kultivoj kaj forta multnombriĝo. Almenaŭ en Mezeŭropo la nombro de aproj plue forte kreskas, ekzemple en Germanio de 2008 ĝis la fino de 2013 je 26 procentaĵoj, kaj tio kvankam ĉasistoj ĉiujare mortigas kompare grandan kvanton de aproj: laŭ statistiko publikigita la 15-an de januaro 2014, en Germanio en 2013 ĉasiĝis iom pli ol 640 000 aproj, kaj taksiĝas ke sen tiu ĉasado la populacio en tiu lando dum du jaroj kreskus al 3 milionoj da bestoj. Kialo por la ekologie favoraj vivkondiĉoj aparte en la modera klimata zono de Mezeŭropo estas la dum la lastaj jaroj kompare varmaj vintroj kaj la grandkvanta kultivo de maizo kaj kolzo, el kies kampoj la aproj dumnokte amplekse nutras sin. La tendenco estas tutmonda: Dum en Germanio la nombro de ĉase mortigitaj aproj inter la jaroj 1975 kaj 2014 kreskis je kvinoblo kaj en Aŭstrio eĉ je dekoblo, kompare ankaŭ en Japanio ĝi kreskis je kvaroblo, kaj malgraŭ tiu kresko je ĉasado la apraj populacioj plukreskas en ĉiuj tutmondaj vivregionoj, kaj en Eŭropo, Azio, Ameriko kaj Oceanio.

Subspecioj 
La subspecioj de la apro estas:

 Mezeŭropa apro ( Sus scrofa scrofa ) - Norda Hispanio, Norda Italio, Germanio, Francio, Benelukso, Kroatio, Belorusio, Danio, Svedio, Litovio, Pollando, Ĉeĥio, kaj Slovakio
 Nordafrika apro ( Sus scrofa algira ) - Tunizio, Alĝerio kaj Maroko
 Karpata apro ( Sus scrofa attila ) - Rumanio, Hungario, Ukrainio, Balkano, Kaŭkazio, Transkaŭkazio, Kaspia marbordo, Malgranda Azio kaj norda Irano
 Hinda apro ( Sus scrofa cristatus ) - Hindio, Nepalo, Mjanmao, okcidenta Tajlando kaj Sri-Lanko
 Mezazia apro ( Sus scrofa davidi ) - Pakistano, nordokcidenta Hindio kaj sudorienta Irano
 Japana apro ( Sus scrofa leucomystax ) - tuta Japanio, krom Hokajdo kaj la Insuloj Ryukyu
 Anatolia apro ( Sus scrofa libycus ) - trans Kaŭkazo, Turkio, Palestino kaj Jugoslavio.
 Marma apro ( Sus scrofa majori ) - Marma (centra Italio ).
 Mediteranea apro ( Sus scrofa meridionalis ) - Andaluzio, Korsiko kaj Sardio.
 Nordĉina apro ( Sus scrofa moupinensis ) - la marbordo de Ĉinio, Vjetnamio kaj okcidenta Siĉuano
 Orientazia apro ( Sus scrofa nigripes ) - Mezazio, Kazaĥio, orienta Tien Ŝan, okcidenta Mongolio, Kaŝgaro kaj eventuale Afganio kaj suda Irano
 Ryukyu-apro ( Sus scrofa riukiuanus ) - Ryukyu Insuloj
 Bajkala apro ( Sus scrofa sibiricus ) - Bajkalo, Transkaŭkazio, Norda kaj Nordorienta Mongolio
 Formosa apro ( Sus scrofa taivanus ) - Tajvano
 Ussuri-apro ( Sus scrofa ussuricus ) - Orienta Ĉinio, Ussuri kaj Amur Bai
 Kaŝa apro ( Sus scrofa vittatus ) - Malaja Duoninsulo, Indonezio, Sumatro, Orienta Java kaj Komodaj Insuloj

La bredporko foje estas klasifikita kiel kroma subspecio ( Sus scrofa domestica ) kaj foje kiel aparta specio ( Sus domestica ). Ekzistas ankaŭ porkaj rasoj kiuj estis krucbredigitaj kun aproj.

Francaj kaj hispanaj aproj havas 36 kromosomojn, kompare kun la aproj de la resto de Eŭropo kiuj havas 38 kromosomojn (kiel hejmaj porkoj). Aproj kun 36 kromosomoj sukcese reproduktiĝis kun porkoj kun 38 kromosomoj kaj iliaj idoj havis 37 kromosomojn.

Bildaro

Vidu ankaŭ 

 Gir-Arbaro
 Burgo de Diedrich

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.waarneming.nl/wn.php  
 http://www.waarneming.nl/kaart.php?id=432  
 http://natuurbeleving.scene24.net/zoogdieren/Wild_Zwijn_Sus-scrofa.html  
 http://zwg.atlas.tripod.com/soorten/susscrof.htm 

Suedoj
Palearktisa faŭno
Orientalisa faŭno
Mamuloj de Eŭropo
Faŭno de Usono
Faŭno de Meksiko
Faŭno de Centra Ameriko
Faŭno de Moroko
Faŭno de Alĝerio
Faŭno de Egiptio
Faŭno de Sudano
Faŭno de Koreio
Faŭno de Ĉinio
Mamuloj de Azerbajĝano
Faŭno de Irano
Faŭno de Indonezio
Faŭno de Okcidenta Azio
Faŭno de Barato
Faŭno de Pakistano
Faŭno de Sudorienta Azio
Faŭno de Brazilo
Faŭno de Urugvajo
Faŭno de Paragvajo
Faŭno de Argentino
Faŭno de Peruo
Faŭno de la Gujanoj
Faŭno de Venezuelo
Faŭno de Kolombio
Faŭno de Ekvadoro
Faŭno de Ĉilio
Faŭno de Gvatemalo
Faŭno de Honduro
Mamuloj de Pollando
Invadaj specioj