alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Zapadna Njemačka

Zapadna Njemačka (njem. Westdeutschland [vɛstˈdɔʏtʃlant]; službeno Savezna Republika Njemačka, akr. SRNJ, njem. Bundesrepublik Deutschland, akr. BRD), uobičajeno ime za srednjoevropsku državu koje se upotrebljavalo od njezina proglašenja 23. svibnja 1949. sve do ponovnog ujedinjenja s Istočnom Njemačkom 3. listopada 1990. Od 1990. do danas Savezna Republika Njemačka znana je samo kao Njemačka.

Na početku Hladnog rata, nakon njemačkog poraza u Drugom svjetskom ratu, Njemačka je podijeljena na dvije države i dva posebna teritorija (Saar i Berlin). Savezna Republika je preuzela ekskluzivni mandat nad cijelom Njemačkom, te je sebe smatrala demokratski organiziranim carstvom, a podloga za to bio je izgovor da istočnonjemačka vlada nije demokratski izabrana, pa prema tome nije ni legitimna. Nakon glasovanja naroda i Saarska oblast se 1957. pridružila Zapadnoj Njemačkoj. Zapadni Berlin, koji pravno nije bio dio Zapadne Njemačke, imao je uske veze i suradnju s njom, a imao je i svog predstavnika u zapadnonjemačkom parlamentu. Odnos između dvaju njemačkih država poboljšao se tijekom perioda Ostpolitika (koju je uveo Willy Brandt). Tijekom tog perioda Zapadna i Istočna Njemačka su se međusobno priznale, no Zapadna Njemačka je Istočnu Njemačku priznala kao de facto vladu unutar jedinstvene Njemačke, dok je Istočna Njemačka Zapadnu priznala i de facto i de iure.

Nakon pada komunizma u Istočnoj i Srednjoj Europi (1989. - 1990.) i nakon rušenja Berlinskog zida, pojavila se velika želja za ponovnim ujedinjenjem Njemačke. Glasovanjem, građani Istočne Njemačke su odlučili da žele da se DDR ukine i pridruži Zapadnoj Njemačkoj. To se i dogodilo. Istočna Njemačka, kao i Berlin (koji je tada prestao biti poseban teritorij) pridružili su se Zapadnoj Njemačkoj 3. listopada 1990. godine. Ovim spajanjem, stvorena je jedinstvena država Njemačka, a dominantna država nakon reunifikacije bila je Zapadna Njemačka, kako kulturno tako i politički. S konstitucionalne perspektive, Njemačka se gleda kao nastavak, prije nego nasljednica, Zapadne Njemačke. 

Temelji za njemačku ekonomsku moć (koju drži danas) postavljeni su tijekom 1950-ih događajem znanim kao Wirtschaftswunder (gospodarsko čudo), kada se Zapadna Njemačka jako brzo oporavila od destruktivnih posljedica Drugog svjetskog rata i uzdigla se do razine 3. svjetske ekonomske sile. Prvi kancelar Konrad Adenauer, koji je tu poziciju držao do 1963., za novi glavni grad je postavio svoj rodni grad Bonn (zbog toga je ova država nekad nazivana i Bonnska Republika), a zapečatio je i čvrst savez sa Zapadom. Adenauer nije Njemačkoj samo osigurao članstvo u NATO-u, nego je i bio jedan od osoba koje su postavile temelje za osnivanje Europske Unije. Njemačkoj je uspio osigurati i mjesto u savezu G8, što je bio još jedan primjer njemačke moći.

Pojam zapadna Njemačka u srpskohrvatskoj terminologiji (osim imena ove države) može označavati i geografsku regiju unutar Njemačke.

 
Historija Njemačke
Hladni rat
Bivše države u Evropi
Triceps (u enigmatici)

Triceps, tri križaljke na isti lik s izmiješanim opisima. Takvu kombinaciju glavni urednik "Kviskoteke" Robert Pauletić (u broju 567 od 28. X. 2005) predstavio je kao "razigrani novitet", nazvavši ga triceps po istoimenom troglavom mišiću na nadlaktici i potkoljenici. Međutim, enigmatski triceps nije novitet jer su tri križaljke na isti lik s izmiješanim opisima već objavljivane, npr. u maloj maloj "Eureci" broj 449 (1995. godine, str. 34) pod nazivom trostruka ukrštenica.

Izvor 
 "Robert Pauletić predstavlja razigrani novitet: Triceps", "Kviskoteka", ..., 567, 7 - Zagreb, 28. X. 2005.

Križaljke
Topljenje nuklearnog reaktora

Topljenje nuklearnog reaktora predstavlja havariju nuklearnog reaktora i spada među najozbiljnije vrste nuklearnih nesreća.

Sam naziv je neformalne prirode i nije strogo definiran. Taljenje jezgre događa se kada, kao posljedica nedovoljnog odvođenja topline, njena temperatura prijeđe temperaturu taljenja barem jednog gorivnog elementa. Taljenje ne mora biti potpuno, te se može dogoditi i u ugašenom nuklearnom reaktoru, ukoliko se ne hladi gorivo koje zbog visokog sadržaja fisijskih produkata još uvijek proizvodi dovoljne količine topline. Najgora varijanta taljenja jezgre jest protaljivanje reaktorske posude nuklearnog reaktora.

Taljenje reaktorske jezgre smatra se vrlo ozbiljnom nesrećom jer nuklearni reaktor čini u potpunosti nesposobnim za daljnju uporabu, te u posebno teškim slučajevima može dovesti do većeg ili manjeg ispuštanja raznih visokoradioaktivnih tvari u okoliš.

Taljenja su se u povijesti dogodila nekoliko puta, te je u manjini slučajeva došlo do ispuštanja fisijskih produkata u okoliš.
Dogodila su se sovjetskim, odnosno ruskim nuklearnim podmornicama. Na kopnu su se dogodila tri ozbiljna incidenta u civilnim nuklearnim elektranama - 1978. godine u Incidentu u nuklearnoj elektrani Otoku Tri Milje u Pennsylvaniji, 1986. godine u nuklearnoj elektrani Černobil, te 2011. u nuklearnoj elektrani Fukushima 1, a od manjih i ograničenijih slučajeva zabilježene su nezgode u nuklearnim elektranama u Kanadi, SAD-u i Velikoj Britaniji.

Taljenje jezgre nuklearnog reaktora ima utjecaj na okoliš tek u slučajevima oštećenja containmenta, tj. zaštitne zgrade oko reaktorske posude.

Iako je šansa za taljenje jezgre u uvjetima ispravnog održavanja i rukovođenja elektranama izuzetno malena, uzevši u obzir broj reaktora i njihovih radnih sati tijekom povijesti, a taljenje jezgre uz emisiju štetnih tvari u okoliš još i manja, ona je jedan od glavnih argumenata protivnika nuklearne energije koji je pogotovo dobio na snazi nakon Černobilske nesreće. Pod političkim pritiskom njihovog lobiranja u svijetu se zatvorilo nekoliko nuklearnih elektrana.

Nuklearni reaktori
Nuklearne nesreće
Poplava

Poplava je prirodna pojava koja označava neuobičajeno visoki vodostaj u rijekama i jezerima, zbog koga se voda iz riječnog korita ili jezerske zavale prelijeva preko obale te plavi okolno područje. Također označava i nešto rjeđu i obično kratkotrajniju pojavu koja se događa na obalama mora.

Uzroci poplava rijeka i jezera najčešće su visoke oborine, odnosno naglo topljenje snijega i leda, dok je kod mora i velikih jezera uzrok obično potres, neuobičajeno snažna oluja ili djelovanje vulkana.

Korištenje blagodati koje donose poplave, odnosno borba protiv njihovih negativnih posljedica, bili su značajni faktori u razvoju prvih ljudskih civilizacija.

Znameniti primjeri 
 Poplava u Zagrebu 1964.
 Poplave na Balkanu 2014.

 
Vodene mase
Hidrologija
Prirodne katastrofe
Cunami

Tsunami je riječ koja dolazi iz japanskog jezika i opisuje jedan ili više morskih valova neuobičajeno velikih amplituda. Obično je uzrokovan potresom, ali se pod određenim uvjetima može dogoditi i zbog drugih razloga kao što su pad meteora, odron zemlje ili ljudska djelatnost.

Tsunami je zbog svoje razorne moći u stanju izazvati velike štete i ljudske žrtve, a najveći zabilježen u historiji zbio se krajem 2004. u Indijskom oceanu kada je poginulo 280.000 ljudi.

 
Prirodne katastrofe
Geološke opasnosti
Oceanografska terminologija
Japanizmi
Orkan

Orkan (niz. orkaan < španj. huracán, riječ preuzeta iz haićanskog indijanskog jezika) je jak vjetar brzine veće od 33 m/s (120 km/h), koji uzrokuje velika razaranja i pustošenja. Na Beaufortovoj ljestvici jakosti vjetra označen je s 12 bofora (najveći broj na ljestvici). Taj se termin lokalno primjenjuje i u nazivu orkanski vjetar (10 i 11 bofora), koji je manje snage i koji čupa drveće i razara manje građevine, no u području jadranske obale, gdje puše jaka bura, građevine su konstruktivno prilagođeni takvim vjetrovnim uvjetima i u pravilu ne dolazi do njihova oštećenja ili rušenja.

Prema jakosti vjetrovi se nazivaju tišina (kad nema vjetra), lahor, povjetarac, slab vjetar, umjeren vjetar, jak vjetar, olujni vjetar (oluja), orkanski vjetar i orkan.

Izvori 

Vjetrovi
Pitkernci

Pitkernci predstavljaju domorodačko stanovništvo Pitkernskih Otoka. Sastoje se od potomaka pobunjenika s britanskog broda Bounty te njihovih tahićanskih supruga. Govore posebnim pitkernskim jezikom, koji predstavlja mješavinu engleskog i tahićanskog jezika.

Brojem ih ima 46-48, te predstavljaju najmalobrojniju etničku skupinu na svijetu. Razlog tome je velika izoliranost otoka te sklonost djece da, po sticanju obrazovanja u Australiji i Novom Zelandu, ostanu živjeti u toj državi. Dijaspora uključuje i manju zajednicu na otoku Norfolk.

Po vjeri su svi adventisti.

Polinezija
Narodi
Norfolčani

Norfolčani predstavljaju etničku skupinu koja predstavljaju domaće stanovništvo na otoku Norfolk. Uglavnom potječu od anglosaksonskih doseljenika, iako ih dio potječe od Pitkernaca, odnosno potomaka pobunjenika s broda Bounty dio kojih je u 19. vijeku britanska vlada nasilno doselila na otok. Zbog toga Norfolčani osim engleskim, govore i tzv. Norfuk jezikom u kojem postoje tahićanske primjese.

Norfolčana ima oko 1800. Zbog velike izolacije od ostatka svijeta, broj im opada jer mlađi naraštaji sve više traže bolje životne prilike u Australiji i na Novom Zelandu.

Otok Norfolk
Etničke grupe Australije
Anglonovozelanđani

Anglonovozelanđani je naziv za stanovnike Novog Zelanda koji potiču od anglosaksonskih doseljenika u 19. vijeku. Ponekad se za njih koristi i izraz Pakeha, koji potiče od maorske riječi za ne-maorsko stanovništvo te se koristi kako za Anglonovozelanđane tako i za sve bijele stanovnike Novog Zelanda.

Germanski narodi
Etničke grupe Novog Zelanda
Angloaustralijanci

Angloaustralijanci je naziv koji se koristi za potomke anglosaksonskih doseljenika u Australiju u 18. i 19. vijeku. Među njima ima velikih keltskih primjesa, s obzirom da je Australija dugo vremena bila kažnjenička kolonija, te da su među kažnjenicima veliki dio sačinjavali Irci.

Angloaustralijci su relativno kasno razvili svoj posebni nacionalni identitet koji se može identificirati tek u prvoj polovici 20. vijeka i kome su poticaj bili stradanje ANZAC-a na bojištima prvog svjetskog rata, dolazak velikog broja imigranata iz drugih dijelova Evrope te osjećaj napuštenosti od matice zemlje u drugom svjetskom ratu. S druge strane, konstantni priliv imigranata te sve veće distanciranje od anglosaksonskih korijena je doveo do toga da se u drugoj polovici 20. vijeka većina Angloaustralijaca počne smatrati dijelom šire australske nacije.

Etničke grupe Australije
World Series

World Series predstavlja finale američko-kanadskog nacionalnog prvenstva u bejzbolu u kome sudjeluju pobjednici Američke i Nacionalne lige - dijelova Major League Baseball. 

Od 1903. godine se igra svake godine početkom oktobra, pri čemu pobjednik postaje tim koji osvoji četiri pobjede. World Series se od 1905. igra svake godine, a jedini izuzetak je bila 1994. godina zbog štrajka igrača.

Finala

Vanjske veze 

 Službena stranica 

 
Bejzbol
Major League Baseball
Chicago White Sox

Chicago White Sox je američki profesionalni bejzbol klub iz Chicaga. Član je Major League Baseball i natječe se u Centralnoj diviziji Američke lige.

Službeno je osnovan godine 1901. i nacionalno prvenstvo (World Series) je osvojio tri puta.

Vanjske veze 

 Službena MLB stranica 

Nastanci 1901.
Major League Baseball
Sport u Chicagu
SF

SF je skraćenica koja se obično upotrebljava u dva značenja:

 auto-oznaka za Finsku (Suomi Finland);
 popularna skraćenica za science fiction.

SF
Otto Reich

Otto Juan Reich (16. 10. 1945. — ) je američki diplomat kubanskog porijekla koji je služio u administracijama Ronalda Reagana i Georgea W. Busha.

Rođen je na Kubi, kao dijete Kubanke i austrijskog Židova koji je pred nacistima pobjegao iz Evrope. Nakon dolaska Fidela Castra na vlast emigrira u SAD gdje je studirao, služio vojsku te se poslije vršio niz funkcija u zakodonodavnoj i izvršnoj vlasti. Početkom 1980-ih je kao direktor USAID-a surađivao s pukovnikom Oliverom Northom u programu pomoći kontrašima u Nikaragvi. Od 1986. do 1989. bio je američki ambasador u Venezueli. 

Smatra se da je 2002. godine bio jedan od idejnih pomagača neuspjelog državnog udara u Venezueli uperenog protiv Huga Chaveza.

Od 2003. do 2004. je služio kao posebni izaslanik za zapadnu hemisferu u administraciji Georgea W. Busha.

Američki diplomati
Authority control
Tvornica

Fabrika ili tvornica predstavlja veće industrijsko poduzeće ili organizacijski oblik same proizvodnje s mehanizacijom proizvodnog procesa i određenim stupnjem podjele rada.

Pojava modernih tvornica vezana je uz početak industrijske revolucije. Prva tvornicu osnovao je R. Arkwright 1774. godine.

Industrija
Ekonomija
Rafiniranje

Rafiniranje je naziv koji se koristi za postupak tokom koga se u posebnim tvornicama ili drugim industrijskim postrojenjima sirovine pročišćuju, odnosno oplemenjuju za daljnju upotrebu. 

Ekonomija
Industrija
Hadza

Hadza (Hadzapi, Kindiga, Tindiga) je naziv za afričku etničku skupinu koja živi oko jezera Eyasi u Tanzaniji. Ranije su jezično grupirani u kojsansku porodicu, no danas prevladava gledište da se radi o izoliranom jeziku.

Govore vlastitima hadza jezikom i ima ih oko 1000. Žive kao lovci-sakupljači, ali je nedavno iskorjenjivanje cece muha na njihovom području omogućilo da na njihovo područje počnu prodirati stočari i farmeri iz drugih naroda.

Hadze su nedavno izazvali veliku pažnju naučne javnosti nakon istraživanja njihovog mitohondrijskog DNK, koje sugerira da su, zajedno s narodom Ju/'hoan predstavljali jednu od najstarijih etničkih skupina na svijetu.

Etničke grupe Tanzanije
Washington

Washington može značiti:

 Washington (grad), glavni grad SAD;
 američku saveznu državu;
 prezime u anglosaksonskom svijetu, čiji je najpoznatiji nosilac George Washington;
 ime u anglosaksonskom svijetu.

Vidi još 
 Vašington, razvrstavanje
Vošington

Vošington se može odnositi na:
 Washington County, Utah
 Washington County, New York
 Washington County, Texas
 izgovor grada Washington
 izgovor savezne države Washington

Vidi još 
 Vašington, razvrstavanje
Pakeha

Pakeha ili Pākehā je izraz koji se na Novom Zelandu koristi za bijelo stanovništvo, a u užem smislu označava Anglonovozelanđane.

Ime mu potječe od maorskog jezika, a postoje nedoumice da li dolazi od riječi pākehakeha ili pakepakehā koja je označavala mitska bljedolika bića. Postoje neka tumačenja prema kojima doslovan prijevod pakeha označava vulgarnu radnju, odnosno muhu i svinju, pa se Pakeha ponekad smatra pejorativnim terminom.

No u svakodnevnom životu, pogotovo u 20. vijeku, se počeo koristiti da bi označio svaki onaj dio novozelandske kulture koji nema direktne veze s domorodačkim maorskim stanovništvom. Pojedini Novozelanđani su čak sebe počeli s ponosom nazivati Pakehama, odnosno njegovati vlastitu Pakeha kulturu.

Društvo na Novom Zelandu
Makedonija (razvrstavanje)

Makedonija se može odnositi na:
 Severna Makedonija, država u jugoistočnoj Evropi, između Kosova i Srbije na sjeveru, Bugarske na istoku, Grčke na jugu i Albanije na zapadu; do 2019. Makedonija
 Makedonija (region), historijsko-geografska regija u jugoistočnoj Evropi, danas razdijeljena između Grčke (Egejska Makedonija), Severne Makedonije (Vardarska Makedonija) i Bugarske (Pirinska Makedonija)
 Makedonija (Grčka), administrativno-teritorijalna jedinica u sjevernom dijelu Grčke, od 1987. podijeljena u tri regije:
 Zapadna Makedonija, sa sjedištem u Kožanima
 Centralna Makedonija, sa sjedištem u Solunu
 Istočna Makedonija i Trakija, sa sjedištem u Đumurdžini
 Istočna Makedonija (Sjeverna Makedonija), geografska regija u istočnom dijelu Sjeverne Makedonije, odvojena Povardarjem od Zap. Makedonije
 Zapadna Makedonija (Sjeverna Makedonija), geografska regija u zapadnom dijelu Sjeverne Makedonije, odvojena Povardarjem od Ist. Makedonije 
 Pirinska Makedonija, geografska regija u jugozapadnom dijelu Bugarske
 Makedonija (antičko kraljevstvo), antička država u jugoistočnoj Evropi u I. tisućljeću pr. n. e.
 Makedonija (provincija), rimska provincija u jugoistočnoj Evropi od II. st. pr. n. e. do VII. st.
 Makedonija (dijeceza), rimska dijeceza koju je 306. osnovao car Dioklecijan
 Makedonija (tema), bizantska tema koju je krajem VIII. st. osnovala carica Irena
 Makedonija (Jugoslavija), federalna jedinica u socijalističkoj Jugoslaviji; 1943–46. Federalna Republika Makedonija, 1946–63. Narodna Republika Makedonija, 1963–91. Socijalistička Republika Makedonija
 Makedonija (novine), osmanski politički i filološki tjednik, koji je na bugarskome jeziku izlazio u Carigradu od decembra 1866. do jula 1872.
 Makedonija (strip), biografski strip Harveyja Pekara i Heather Roberson iz 2007.
 Struma (brod), putnički brod koji je 24. II. 1942. potonuo u Crnome moru pri prijevozu židovskih izbjeglica iz Rumunjske u Palestinu; plovio pod više imena: Xantha, Sölyst, Sea Maid, Kafireus, Esperos i Makedonija
 Građanski Skoplje, nogometni klub iz Skoplja, osnovan 1922., od 1941. do 1947. nosio ime Makedonija Skoplje

Vidi još 
 Severna Makedonija (razvrstavanje)
 Južna Makedonija (razvrstavanje)
 Zapadna Makedonija (razvrstavanje)
 Istočna Makedonija (razvrstavanje)
Makedonija (region)

Makedonija, historijski i geografski region na Balkanu, administrativno podijeljen između Grčke (Egejska Makedonija), Severne Makedonije (Vardarska Makedonija) i Bugarske (Pirinska Makedonija).

Istorija 
Po Konstantinu Porfirogenitu, u Makedoniji su, za vlade Heraklijeve, ali posle dolaska Južnih Slovena, boravili jedno vreme i zapadnoslovenski zakarpatski Srbi. Samo što oni nisu tu došli nasilno, nego sa Heraklijevim odobrenjem. Heraklije ih je naselio u južnoj Makedoniji, oko kasnijeg grada Servije, koji je i dobio to ime od Srba. Prema tome bi Makedonija bila prva srpska domovina na Balkanu. Međutim Srbi su se po Porfirogenitu, kasnije pokajali, što su stavili svoja zakarpatska ognjišta, pa su sa carevim pristankom pošli natrag staroj kući. Po prelazu preko Dunava, oni su se opet predomislili, te su preko vizantijskog komandanta u Beogradu, zamolili Heraklija za druga nova staništa u Vizantiji.

Povezano 
 Egejska Makedonija
 Vardarska Makedonija
 Pirinska Makedonija

Balkan
Geografija Makedonije
Geografija Grčke
Geografija Bugarske
Čavao

Čavao ili ekser je materijal koji služi za mehničko povezivanje dva materijala. Izgledom liči na šipku/valjak/osovinu koja na jednoj strani ima zašiljeni deo a na drugoj proširenje radi lakšeg ukucavanja.

Koriste ih stolari, tesari, obućari, tapetari, staklorezci...

U materijale se utiskuje ukucavanjem najčešće alatom koji se zove čekić , mada postoje i drugi alati koji obavljaju istu funkciju ali su električni, pneumatski i sl. Poželjno je koristiti rukavice kao zaštitno sredstvo od povreda.

Ekseri se najčešće prave od mekšeg gvožđa, postupkom mašinskog kovanja. Gvozdeni ekseri se proizvode tzv masovnom proizvodnjom pa im je cena relativno niska. Najčešće se ukucavaju u drvo, ali mogu i u zid ili druge materijale. Dužina im je od 1 cm do 20 cm a prečnik od 1 do 6-7 mm. Ekseri mogu biti, po potrebi i presvučeni nekim antikorozivnim materijalom jer ih u agresivnim okolinama napada korozija.

Ekseri mogu biti od i drveta. Drvene eksere koriste obućari i oni se ukucavaju u kožu tj u cipele.

Svaka struka koristi eksere prema svojim potrebama. Obućarski drveni ekseri nemaju glavu, tapetarski su kratki ali sa velikom glavom, stolarski za lamperiju su posebno tanki i sl.

Građevinski materijali
Obrada drveta
Luk

Luk može označavati:
luk (muzika)
luk (arhitektura)
luk (biljka)
luk (oružje)
luk (matematika)
luk (oblik)
Luk (Merilend)
Luk (film)
Luk (oblik)

Luk u arhitekturi predstavlja naziv za zaobljenu konstrukciju koja je u stanju nositi veliku težinu (npr. vrata u kamenom zidu). 

Luk se prvi put razvio u Mezopotamiji, Asiriji, starom Egiptu te Etruriji. Kasnije su ga usavršili Rimljani. U srednjem vijeku luk je postao važna tehnika gradnje katedrala. Danas se uglavnom koristi za gradnju mostova.

Arhitektura
Geometrija

bs:Luk (oblik)
Most

Most je građevina napravljena radi prelaženja prirodnih i umjetnih prepreka. Svrha mosta je omogućiti prolaz ljudima i vozilima. Prvi mostovi bili su drveni i kameni, a sada su građeni od različitih materijala, kao što su čelik, željezo (više ne), beton, armirani beton, prednapregnuti beton. I dalje se kao što su drvo i kamen.
Gradnja mostova tekla je stoljećima svojim polaganim razvojem, pretežito na osnovi iskustva s već izvedenih objekata. U početku, zadaci graditeljstva bili su ograničeni na pješačke prijelaze i manje mostove. Pojava željeznice i razvoj cestovnog prometa uvjetovali su izgradnju mostova velikih otvora i duljina, koji su trebali biti brzo sagrađeni.
Projektiranje mostova složen je građevinsko-tehnički zadatak, koji treba zadovoliti mnoge zahtjeve, a ne samo tehničko rješenje njegove nosive konstrukcije.

Vrste mostova 

 Viseći mostovi sastoje se od ceste obješene na nekoliko dugačkih željeznih kablova pričvršćenih na visoke tornjeve. Prvi takvi mostovi izrađivani su od užadi ili povijuša prekrivenim bambusovim štapovima. Visećim se mostovima mogu premostiti najveće udaljenosti jer su prilično lagani.
 Lučni mostovi imaju luk koji, preko niza uspravnih stupova, drži cestu te se proteže od jednog do drugog kraja obale. Takvi su mostovi najsnažniji upravo zbog luka koji predstavlja jednu iznimno čvrstu konstrukciju.
 Konzolni mostovi sastoje se od nekoliko konzola (uglavnom dvije) koje su učvršćene za betonske oslonce u rijeci, ali samo na jednome mjestu. Tako most, budući da su konzole u obliku romba, ima oslonaca onoliko koliko ima konzola, izuzev dvije obale. Otuda i naziv konzola, što znači pričvršćen na jednom kraju, slobodno obješen. Čest je i kratki središnji luk na mjestu gdje se dvije konzole mosta dodiruju.
 Ovješeni most se također sastoji od tornjeva i na njih pričvršćenih kablova, samo što kablovi odozgo pridržavaju gotovo cijeli most. Kabela je manje i stupovi su niži kod ove vrste mosta. Ovakvi su mostovi u pitanju kada je potreban velik raspon između dvaju tornjeva.
 Pomični most može se pomicati kako bi propustio neko plovilo. Najčešći su dvodijelni pomični mostovi, čija se dva kraka, svaki sa suprotne strane, podižu. Postoje i mnoge druge vrste pomičnih mostova, kao npr. oni koji se pomiču rotiranjem, koji se uranjaju u vodu, koji se uvlače, itd.
 Gredni most čine više usporednih stupova u rijeci (ili na kopnu) koji podupiru most s cestom.

Vrste mostova prema namjeni 
 pješački most
 cestovni most
 željeznički most (uključujući i tramvajski most)
 kombinirani most (moguća dvije ili više gornjih kombinacija)

Vanjske veze 

 Structurae - International Database and Gallery of Structures.
 American Society of Civil Engineers  History and Heritage of Civil Engineering - Bridges
 Bridge Building — Art and Science  Comprehensive explanations about bridges.
 Bridge Basics A guide to bridge terminology and styles
 Shanghai lupu Chinese bridge site showing suspended deck arch construction and completion.

 
Saobraćajna infrastruktura
Kanal

Kanal ( za "cijev" ili "žlijeb") je naziv za umjetni vodeni tok, izgrađen na zemlji (u iskopu), nad zemljom (nasip, akvadukt ili most) ili pod zemljom (tunel).

Mogu biti:
 plovni (morski kanali ili kanali unutrašnje polovidbe) ili
 neplovni (za umjetno natapanje tla, melioraciju, hidroenergetske svrhe itd.)

Kanali su se gradili od davnine, a najpoznatiji su Sueski i Panamski kanal.

 
Saobraćajna infrastruktura
Vodeni saobraćaj
Hidrotehnika
Latinizmi
Sandave

Sandave ili Sandawe predstavlja etničku skupinu koja živi u regiji Dodoma u Tanzaniji.

Ima ih oko 40.000 i govore posebnim sandawe jezikom, o kome postoji kontroverza pripada li kojsanskim jezicima ili ne.

Etničke grupe Tanzanije
Plamegate

Plamegate ili afera Plame je naziv za američki politički skandal koji je nastao nakon što je u julu 2003. godine konzervativni kolumnist Washington Posta Robert Novak u svojoj kolumni Valerie Plame, suprugu bivšeg ambasadora Josepha C. Wilsona, razotkrio kao agenticu CIA-e.

Wilson je izjavio kako smatra da je to razotkrivanje odmazda Bushove administracije za njegov skeptičan stav prema navodima da je Irak nastojao u Nigeru dobaviti sirovine za izradu nuklearnog oružja - jedan od glavnih povoda za američku invaziju na Irak. 

S obzirom da je Plamein status agenta bio službena tajna, njeno razotkrivanje predstavlja kršenje američkih zakona te je pokrenuta istraga koju je vodio specijalni tužitelj Patrick Fitzgerald. Njegov je zadatak utvrditi tko je Novaku od službenih osoba odao Plamein status. 

Među imenima su se uglavnom spominjali bivši portparol Bijele kuće Ari Fleischer, Bushov glavni politički savjetnik Karl Rove, potpredsjednik Dick Cheney te Cheneyev pomoćnik Lewis "Scooter" Libby. Potonji je 28.10. 2005. formalno optužen za krivokletstvo i ometanje pravde te je odmah podnio ostavku. 6.3. 2007. je proglašen krivim.

Istraga je formalno završena. Kao osoba koja je Novaku odala identitet Valerie Plame se već ranije javio Richard Armitage, visoki funkcionar State Departmenta.

Skandali
Sjedinjene Američke Države
Scooter Libby

Irving Lewis "Scooter" Libby (22.8. 1950.-) je američki advokat, najpoznatiji kao bivši šef štaba i savjetnik za nacionalnu sigurnost potpredsjednika Dicka Cheneya.

Studirao je na univerzitetu Yale gdje mu je jedan od profesora bio Paul Wolfowitz. 
Radio je u State Departmentu, Ministarstvu obrane SAD, a bavio se i privatnom advokatskom praksom.

Jedan je od osnivača Projekta za novi američki vijek, skupine koja se povezuje s neokonima.

28.10. 2005. je podnio ostavku na mjestu Cheneyevog savjetnika, nakon što je u okviru istrage o aferi Plamegate protiv njega podignuta optužnica za krivokletstvo. 6.3. 2007. je proglašen krivim.

Libby, Lewis "Scooter"
Dnevni kalendar

Vidi takođe: Godišnji kalendar

Kalendari
Ponedeljak

Ponedjeljak (ijek.) ili ponedeljak (ek.), prvi dan sedmice, koji se nalazi između nedelje i utorka.

Ponedjeljak je, zapravo, prvi dan sedmice u većem djelu Evrope, Australiji, delovima Afrike i Južnoj Americi. U Aziji, mnogi jezici se odnose na ponedjeljak kao na "dan početka". Na primjer, ponedjeljak je xingqi yi na kineskom, što znači prvi dan u sedmici.

U ostalim dijelovima sveta, ponedjeljak je drugi dan. Ovo je tradicionalni pogled u Kanadi i Sjedinjenim Državama. Ime ovog dana u arapskom, jermenskom, gruzijskom, grčkom, hebrejskom i portugalskom jeziku ima značenje "drugi dan". 

Moderna kultura obično gleda na ponedjeljak kao na početak radne nedjelje, zato što je tipično ponedjeljak dan kada se odrasli vraćaju na posao, a deca u škole posle vikenda. Ovdje, međutim, postoje izuzeci; u zemljama Srednjeg Istoka, početak radne nedjelje je obično subota (četvrtak i petak se onda praznuju kao vikend). U Izraelu, nedjelja je prvi dan radne nedjelje. Petak je polovično radni dan, a petak uveče i subota predstavljaju Sabat.

Vidi još 
 Crni ponedeljak
 Plavi ponedeljak
 Uskršnji ponedeljak
 Prvi ponedeljak

Spoljašnje poveznice 

 Gdje je ponedjeljak dobio svoje ime

Sedmice
Imena dana u sedmici

Imena dana u sedmici, uobičajena imena za dane u sedmodnevnom tjednu (sedmici), u mnogim su jezicima nastala po imenu božanstva kojemu je taj dan bio tradicionalno posvećen. U drugim jezicima dani su numerirani i, zavisno od regionalne tradicije, počinju s nedjeljom ili ponedjeljkom. Po međunarodnom standardu ISO 8601, ponedjeljak se uzima kao prvi dan u sedmici.

Etimološki, u srpskohrvatskom jeziku brojenje dana počinje od nedjelje, pa su imena danâ u sedmici:
 nedjelja ili nedelja
 ponedjeljak ili ponedeljak
 utorak
 srijeda ili sreda
 četvrtak
 petak
 subota

Subota i nedjelja se uobičajeno nazivaju vikendom i dani su za odmor i rekreaciju u većini zapadnih kultura. Ostalih pet dana su poznati kao radni dani. Petak i subota su dani odmora u muslimanskim i hebrejskim zemljama, a u Bibliji vrijeme od zalaska sunca u petak do zalaska sunca u subotu naziva se Sabat.

Vidi još 
 računanje dana u sedmici
 radna sedmica
 sedmica, tjedan ili nedjelja
 vikend

Sedmice
Sedmica

Sedmica, ili tjedan ili nedjelja (ijek.), odn. tedan ili nedelja (ek.), jedinica za vreme duža od dana, a kraća od meseca. U većini modernih kalendara, uključujući gregorijanski kalendar, sedmica je period od sedam dana, kao i najduža konvencionalno korišćena jedinica za vreme koja sadrži fiksni broj dana. Iako nema direktne astronomske veze, u širokoj je upotrebi kao jedinica za vreme.

Sedmice (tjedni) formiraju nezavisan kalendar u kontinuitetu, koji ide paralelno sa raznim drugim kalendarima, što znači da isti datum ne pada svake godine na isti dan. Međutim, neki kalendari su tako dizajnirani da se određeni datum svake godine pojavljuje istog dana u sedmici. To se može uraditi tako da neki dani ne pripadaju ni jednoj sedmici: predloženi svetski kalendar ima 52 sedmice i 1 ili 2 dodatna dana godišnje, dok je francuski revolucionarni kalendar imao 36 "sedmica" od po 10 dana i 5 ili 6 dodatnih dana. Bivši islandski kalendar imao je godine od 52 ili 53 sedmice.

Vidi još 
 dani u sedmici

Bibliografija 
 Falk, Michael (1999). "Astronomical Names for the Days of the Week", Journal of the Royal Astronomical Society of Canada, Vol. 93, p. 122. 1999JRASC..93..122F.

Eksterni linkovi 

 Misteriozni sedmodnevni ciklus 

 
Kronologija
Vremenske jedinice
Etika

Etika je znanost o moralu; (filozofija morala), koja istražuje smisao i ciljeve moralnih normi, osnovne kriterije za moralno vrednovanje, kao i uopće zasnovanost i izvor morala.
Etika prije svega pripada filozofiji koja proučava ljudsko ponašanje koje je prihvaćeno pod određenim moralnim aspektom. Ona je normativna znanost, a norme odlučuju o specifičnom karakteru etike i tako ju razlikuju od drugih znanosti. 

Glavni etički pojmovi:
 Moral
 Dobro
 Savjest
 Zlo
 Sloboda
 Sreća
 Ljubav
 Vrlina

Relevantni članci 
 Filozofija
 Metafizika i ontologija
 Gnoseologija
 Estetika
 Antropologija
 Logika i metodologija
Moral

Moral je skup nepisanih pravila i običaja koji utvrđuju međuljudske odnose i prosuđuju što je dobro, a što zlo. Moral je u nekoj sredini objektivan i nalazi se u obliku društvene svijesti, sistema običaja, navika, normi. Nastao je kao zahtjeva društva za određenim ponašanjem, odnosno, principima koji određuju kakvo ponašanje treba da bude. On je relativan, nije isti u svim društvenim grupama i povijesnim periodima. 
Moral je veoma sličan zakonu, no za razliku od zakona on nema političkih ni ekonomskih sankcija te se oslanja na svijest pojedinca i društva, a kao sankcije za nemoralno ponašanje javljaju se griža savjesti, prijekor ili bojkot okoline.
Poreklo reči moral: Reč moral potiče od latinske reči moralis (skup običaja) i to naročito dobrih običaja, onih koji omogućuju ppovoljan i skladan opstanak i razvitak pojedinca i društva, vrlina.

Moralom i njegovim vrijednostima bavi se etika, filozofija morala – praktična filozofska disciplina.

Etika
Ljepota

Ljepota (ijek.) ili lepota (ek.), fenomen koji se odražava kroz zadovoljstvo percepcijom nekog ravnoteže i proporcija određenog stimulusa. Ona sadržava prepoznavanje uravnotežene forme i strukture koja sa sobom dovodi do privlačnosti prema nekoj osobi, životinji, zvuku i sl. 

U običnom govoru, lepotom se najčešće naziva svojstvo osobe, predmeta ili ideje koje nas ispunjava osećajem prijatnosti. U filozofiji, lepota je jedna od temeljnih kategorija kojima se poimaju suštinska svojstva bića. Oblast filozofije koja se bavi lepotom kao svojim predmetom se naziva estetika. 

Ideal lepote umnogome zavisi od kulturnog konteksta, a u okviru iste kulture se često menja tokom vrmena. Ne postoji jedinstveno objašnjenje lepote, a brojni pokušaji definisanja najviše govore o njenoj zagonetnosti.

Teorije lepote 
 

U istoriji filozofije fenomen lepote pokušavao se protumačiti na razne načine. Platon lepotu shvata kao manifestaciju dobrote. Budući da je od svih savršenstava «najočitija i najmilija» lepota je čoveku polazište u njegovom sećanju i promatranju ideja. Žudnja za nematerijalnom lepotom je vid sećanja na viziju formi koju je duša bila u stanju da vidi u "poljima istine" u prethodnom životu. Telesna lepota pobuđuje sećanje na ovo stanje, anamnesis, i omogućava duši da se počne penjati lestvama povratka ka duhovnoj istini. Ova teorija lepote je u pozadini svih estetika koje vide svrhu umetnosti u moralnom usavršavanju. 

Prema Aristotelu bit lepote je u poretku i simetriji delova celine. Tu su teoriju prihvatili i dalje razvili stoici.

Neoplatonizam razvija Platonovu teoriju lepote u teološko-mističkom smeru poistovećujući Jedno i Dobro koje "podaruje lepotu svim stvarima" (Plotin). Prema Plotinu, lepota se vidi unutrašnjim okom, koje počinje gledati kad se spoljašnje zaklopi. Izvor lepote je lepa duša, a lepota je duhovna, unutrašnja stvar. Da bi duša uzmogla shvatiti i prihvatiti lepotu, ona mora biti pročišćena, mora i sama biti lepa duša. Lepo se prvenstveno opaža duhom. Umetnost se ne ograničava na to da oponaša ono što oči vide, već se vraća idejama iz kojih se rađa sama priroda.

Ideja lepote kao vidljivog pokretača duhovnog napredovanja bila je preneta u srednjovekovni svet kroz neoplatonizam, a posebno kroz Avgustinovu Državu Božiju. Skolastičari i renesansni filozofi su uglavnom razvijali Aristotelovu teoriju lepote kao simetrije delova. Prema Tomi Akvinskom lepo je ono što je ugodno promatrati "pulchrum dicitur id cuius ipsa apprehensio placet" (Sum. theol., I-II, q. 27, a. 1 ad 3). Neki su suštinu lepote tražili u "savršenoj čulnoj predstavi" (Baumgarten) ili u sviđanju koje prati čulnu aktivnost (Hjum, Berk). Kant nastoji da ostvari sintezu tih shvatanja određenjem lepote kao sviđanja bez pojmovne spoznaje. Prema teoriji romantičara lepota je manifestacija istine pa je u tom smislu važilo geslo "što je poetičnije, to je istinitije".

Izvori

Eksterni linkovi 

 Metafizika i percepcija ljepote u klasičnoj islamskoj filozofiji (Ismet Bušatlić)

Ljepota
Psihologija
Filozofska terminologija
Estetika
Moda
Opažanje
Zapadna filozofija

Zapadna filozofija je zajednički naziv za različite filozofske pravce koji svoj korijen imaju u antičkoj filozofiji, odnosno koji su nastali u Evropi te njenim kolonijama.

Termin se najčešće koristi u svrhu razlikovanja od istočne filozofije.

Vidi još 
 Zapadni svet
 Istočna filozofija
 Istočni svet

Filozofske škole i tradicije
Istočna filozofija

Istočna filozofija je zajednički naziv za različite filozofske pravce koji su nastali ili se temelje na vjerskim i drugim tradicijama Azije različitim od onih na kojima se temelji zapadna filozofija.

U posljednje vrijeme istočna filozofija je stekla veliku popularnost u zapadnom svijetu, a veliki se napori ulažu da se pronađe što više dodirnih točaka s zapadnom filozofijom i vjerovanjima.

Istočnjačka filozofija i rana zapadna filozofija su slične u interesu o ljudskom postojanju, međutim postoje neke bitne karakteristike.
Rana zapadna filozofija i nauka su bile pod uticajem vjerovanja da je Bog kralj svemira. Kao kralj, Bog je stvorio zakone kojima se prirodni svijet pokoravao (npr. zakon gravitacije).
U istočnjačkoj filozofiji, prirodni svijet ne prati zakone i jednostavno "jeste".
Ljudi mogu tražiti neke pravilnosti i "šablone" u prirodi u toku prirode, ali bilo koji "zakoni" tako odkriveni su proizvod ljudskog shvaćanja.
Zapadnjaci pristupaju dubljem razumijevanju koje uključuje primjenu simboličkog mišljenja tj. da priroda stvarnosti moze biti spoznana tako što o njoj razmišljamo na pravi način. Znanost se oslanja na specifičan proces mišljenja (logiku) a vjera na specifične misli (dogme).
Istočnjaci pristupaju da nas mišljenje dijeli od razumijevanja stvarnosti. Kad mislimo , preusmjeravamo našu pažnju od stvarnosti prema svijetu simbola i nenadoknadljiva razlika leži između simbola i onoga što simbol prezentuje.
Kod istočnjaka, priroda stvarnosti je odkrivena tako što se direktno doživljava, bez misli. To se postiže kroz razne meditacijske procese.
Na zapadu, filozofija se uvijek strogo razlikovala od religije (čak i od teologije). Filozofija je u jednu ruku počela kao reakcija protiv religije a u drugu kao reakcija protiv mitova i magije,dok na istoku nema oštre granice između filozofije i religije ili npr. psihologije i religije. 
Zapadnjaci nastoje pronaći istinu i dokazati je,dok istočnjaci prihvataju datu istinu i više su zainteresovani za traženje ravnoteže.

Vidi još 
 Istočni svet
 Zapadna filozofija
 Zapadni svet

Filozofske škole i tradicije
Bušmani

Bušmani (kojima ime dolazi od afrikaanske riječi Bosjemans, "ljudi iz grmlja"), ponekad poznati pod imenima Khwe, Koe, Basara ili San predstavljaju kojsansku etničku skupinu lovaca-sakupljača koje odlikuje niski rast (do 150 cm), blijedožuta boja kože i kovrčava kosa. 

Uglavnom žive kao nomadi u pustinjskim oblastima Namibije, Južne Afrike, Bocvane i Angole.

Nauka je, temeljem istraživanja mitohondrijskog DNK, u posljednje vrijeme ustanovila da Bušmani predstavljaju jedne od najstarijih naroda u Africi, odnosno da se tragovi njihovog postojanja mogu datirati do 20,000 godina. Mnogi su počeli proučavati njihov način života držeći da oni daju uvid u proces evolucije jezika, društvene organizacije, umjetnosti i drugih karakteristika modernog čovjeka. 

Bušmani, koji su zajedno s drugim kosjanskim narodima dominirali južnim dijelom Afrike, su od godine 1000. potiskivani u pustinju zbog invazije Bantu naroda sa sjevera, a u 19. i 20. vijeku su se tome pridružili evropski kolonizatori. 

Etničke grupe Južne Afrike
Etničke grupe Namibije
Etničke grupe Angole
Etničke grupe Bocvane
Planinski Damara

Planinski Damara je naziv za kojsansku etničku skupinu koja živi u Namibiji.

Od godine 1980. do sticanja nezavisnosti Namibije su imali vlastiti bantustan zvan Damaraland, određen od strane aparthejedskog režima Južne Afrike. Danas se tako zove glavni grad istoimene oblasti.

Etničke grupe Namibije
Hotentoti

Hotentoti ili Khoikhoi je zajednički naziv za kojsanske etničke skupine srodne Bušmanima koje predstavljale ili predstavljaju domorodačko stanovništvo u jugozapadnim dijelovima Afrike.

Izraz Hotentot je u posljednje vrijeme stekao pejorativno značenje, jer se smatra kako dolazi od hottentot, riječi za mucavce u sjevernim dijalektima holandskog jezika kojim su bili govorili holandski doseljenici u 17. vijeku. Tim izrazom su se nastojali opisati kojsanski jezici koji u sebi sadržavaju kliktaje kao sredstvo komunikacije.

Što zbog Bantu invazije na jug Afrike oko godine 1000., što zbog kasnije evropske kolonijalne ekspanzije, većina Hotentota je bila prisiljena napustiti nomadski način života, a s vremenom se i stopiti s drugim afričkim narodima. 

Etničke skupine koje u sebi imaju najviše hotentotskih primjesa su tzv. Obojeni ljudi u bivšoj Kap Koloniji, narod Griqua u Zapadnom Kapu odnosno Oorlams narod u Namibiji.

Etničke grupe Afrike
Historija Afrike
Führer

Führer (izgovara se firer) je njemački naziv za vođu koji se ostalim jezicima koristi za označavanje titule koju je nakon smrti njemačkog predsjednika Hindenburga godine 1934. koristio njemački kancelar Adolf Hitler. Time je označen i formalni raskid Trećeg Reicha s ustavnopravnim kontinuitetom Weimarske republike i njenog ustava, koji nije poznavao tu instituciju.

Hitler je tom titulom htio simbolizirati vlastiti autoritet, odnosno u svojoj osobi simbolički sjediniti sjediniti njemačku državu, narod i vladajuću stranku NSDAP, po očitom uzoru na Benita Mussolinija koji je koristio titulu Duce.

Titule
Historija Njemačke
Germanizmi
Nacistička stranka

Nacistička stranka je termin koji može označavati:
 Nacionalsocijalističku njemačku radničku stranku koja je bila na vlasti u Njemačkoj od godine 1933. do 1945.
 političku stranku kojoj je temelj ideologija nacionalsocijalizma;
 pejorativni termin za svaku društvenu organizaciju čije se vodstvo ili članstvo odlikuje nedostatkom unutarnje demokracije, odnosno krajnjom nesnošljivošću prema drukčijim stavovima.
Alois Hitler

Alojz Šiklgruber ili Alojz Hitler () bio je otac Adolfa Hitlera.

Život 
Alojz je rođen 7. juna 1837, u regiji Waldviertel. Majka mu se zvala Anna Maria Schicklgruber., a identitet njegovog oca je ostao nepoznat. Zvanično otac mu je bio, alkoholičar, Johann Georg Hiedler, koji je njegovu majku oženio kada je Alois imao 5 godina. Takođe se pretpostavlja da mu je pravi otac bio Johann Nepomuk Hiedler koji njegovu majku nije mogao da oženi jer je već bio oženjen i imao troje dece, pa je to, za novac, uradio brat. Godine 1876. promenio je prezime u Hitler. Notar je pri tome napravio grešku pa je od Hiedler postao Hitler. Bio je oženjen sa Annom Glasl-Hörer (koja je bila starija od njega, pa je ubrzo umrla), potom sa sluškinjom Franziskom Matzelsberger (umrla) sa kojom je imao dvoje dece Aloisa mlađeg i Angelu. Treća žena mu je bila Klara Pölzl. Imali su sina Adolfa, Edmunda (umro sa 4 godine), Gustava (umro kao beba) i ćerku Paulu. Zbog poslovanja, bio je carinik, s porodicom se selio po čitavoj Austriji. Od sve dece koje je imao, najviše je mrzeo Adolfa, za kojeg je mislio da je nesposoban i neinteligentan. Umro je 3. januara 1903, u 65. godini života, u jednoj lokalnoj kafani, gde se jednostavno srušio. Do danas se ne zna razlog njegove smrti.

Izvori

Adolf Hitler
Mala Njemačka

Mala Njemačka, isto tako poznata pod njemačkim nazivom Kleindeustchland, jest naziv za projekt ujedinjenja Njemačke u 19. vijeku koji je isključivao Austriju iz buduće njemačke države.

Projekt Male Njemačke je nastao kao alternativa projektu Velike Njemačke koji je originalno zagovarao ujedinjenje pod austrijskom dinastijom Habsburg. Glavni zagovornik projekta Male Njemačke bila je Prusija na čelu s Ottom von Bismarckom, koji je držao da će protestantska Prusija lakše dominirati novom državom bez uključenja austrijskih katolika. Dodatni razlog bila je činjenica da bi uvođenje Austrije i drugih habsburških zemalja Njemačku dovelo u sukob s mađarskim, italijanskim te slavenskim nacionalizmima, a posredno s Rusijom i drugim velikim silama.

Projekt Male Njemačke je prevagu odnio u prusko-austrijskom ratu godine 1866., nakon koga je 1871. Njemačka formalno ujedinjena kao Drugi Reich.

Nakon prvog svjetskog rata su projekt Male Njemačke formalizirale pobjedničke sile Antante, spriječivši ujedinjenje Weimarske republike i Austrije. Nakon što je ideja Velike Njemačke pobijeđena u drugom svjetskom ratu, Mala Njemačka je formalno ustanovljena i zabranom anschlussa u ustavima Njemačke i Austrije.

Historija Njemačke
Anschluss

Anschluss (izgovor: anšlus) je naziv za proces pripojenja Austrije u Treći Reich godine 1938., a u širem smislu predstavlja naziv za svaku sličnu ideju ujedinjenja Njemačke i Austrije prije i poslije tih događaja.

Treći Reich
Historija Austrije
Germanizmi
1938
Njemački iredentizam
Milimetar

Milimetar (oznaka mm) predstavlja mjernu jedinicu za dužinu koja iznosi tisućiti dio metra.

Najčešće se koristi za tehničke nacrte. Građevinci koriste centimetre.

Jedinice za dužinu

hr:Milimetar
Centimetar

Centimetar (skraćenica cm) predstavlja mjernu jedinicu za dužinu koja predstavlja stoti dio metra. U Srbiji se ponekad za centimetar, pod utjecajem francuskog jezika, koristi izraz santimetar.

Jedinice za dužinu
Decimetar

Decimetar je merna jedinica za dužinu koja iznosi deseti deo metra.

Relativno rijetko se koristi u usporedbi s milimetrima i centrimetrima.

Jedinice za dužinu
Dekametar

Dekametar (skraćenica dam) je mjerna jedinica za dužinu koja iznosi deset metara.

Vrlo rijetko se koristi, i u SI je uvedena jedino da bi sistem bio potpun. Jedini koji je češće koriste jesu meteorolozi kojim njome označavaju geopotencijalna visinu. 

Dekametar se kao izvedena jedinica koristi za označavanje volumena jezera i rijeka, odnosno kao kubni dekametar, gdje odgovara jednom megalitru. 

Kvadrat od dekematra iznosi jedan ar. 

Jedinice za dužinu
Hektometar

Hektometar (skraćeno hm) je mjerna jedinica za dužinu koja iznosi stotinu metara. Vrlo rijetko se koristi, osim kod mjerenja dužine željezničkih pruga i cesta. Poznata je prije svega kao osnov za kvadratni hektometar, odnosno hektar, najčešće korištenu mjeru za površinu.

Jedinice za dužinu
Kilometar

Kilometar (simbol: km) je jedinica za dužinu jednaka sa 1000 metara (iz grčke reči khilia = hiljada i metro = brojati/mera). Približno je jednak sa 0,621 milja, 1094 jarde ili 3281 stopom.

Unikod ima simbole za "km" (㎞), za kvadratni kilometar (㎢) i za kubni kilometar (㎦); međutim, oni su korisni samo u CJK tekstovima, gde su jednaki u veličini kineskim karakterima.

hektometar << kilometar << megametar

Vidi takođe 
 red veličina
 SI, SI prefiks
 milja, verst

Jedinice za dužinu
Megametar

Megametar je mjerna jedinica za dužinu koja iznosi milijun metara, odnosno tisuću kilometara.

Vrlo rijetko se primjenjuje.

Jedinice za dužinu
Osnovne jedinice SI sistema

SI sistem jedinica definiše sedam osnovnih jedinica SI sistema: fundamentalnih fizičkih jedinica definisanih operacionalnim definicijama. 

Sve ostale fizičke jedinice mogu biti izvedene iz ovih osnovnih jedinica: one su poznate kao izvedene jedinice SI sistema. Ovo izvođenje se vrši dimenzionalnom analizom. SI prefiksi se koriste da skrate dugačke brojeve.

Dužina (l) 
Jedinica: metar (m)

Jedan metar je definisan kao razdaljina koju svetlost pređe u vakuumu za 1/299792458 deo sekunde. Ovaj standard je usvojen 1983. godine, kad je brzina svetlosti određena kao 299792458 m/s.

Masa (m) 
Jedinica: kilogram (kg)

Jedan kilogram je definisan kao masa posebnog cilindra od legure iridijuma i platine, koji se čuva u Međunarodnom Muzeju Mera i Tegova (blizu Pariza). Traju napori da se uvede definicija putem neke fundamentalne ili atomske konstante.

Vreme (t) 
Jedinica: sekund (s)

Jedan sekund je definisan kao vreme potrebno za 9192631770 prelaza između dva hiprefina nivoa osnovnog stanja cezijuma 133. Ova definicija je usvojena 1967. godine.

Jačina struje (I) 
Jedinica: amper (A)

Jedan amper je konstantna jačina struje koja će, ako se održava u dva prava paralelna provodnoka, beskonačne dužine, zanemarljivog poluprečnika, postavljena na međusobnoj udaljenosti od 1 metra u vakuumu, stvarati između ta dva provodnika silu privlačenja/odbijanja od 2 x 10-7 njutna po metru dužine.

Termodinamička temperatura (T) 
Jedinica: kelvin (K)

Jedan kelvin je jedinica termodinamičke temperature, jednaka 1/273.16 delu termodinamičke temperature trojnog stanja vode (to je temperatura i pritisak pri kojim voda može biti u tri agregatna stanja - čvrstom, tečnom i gasovitom).

Količina supstance (n) 
Jedinica: mol (jedinica) (mol)

 Jedan mol je količina supstance koja sadrži broj elementarnih entiteta jednak broju atoma u 0.012 kilograma ugljenikovog izotopa, C12; njen simbol je "mol".
 Kad se mol koristi, mora biti specifikovano o kojim se elementarnim entitetima radi i to mogu biti atomi, molekuli, joni, elektroni, ostale čestice, ili specifikovane grupe takvih čestica.

Intenzitet svetlosti (I) 
Jedinica: kandela (cd)

Kandela je intenzitet svetlosti, u datom smeru, izvora koji emituje monohromatsko zračenje, frekvencije 540 x 1012 herca i koje ima radijanski intenzitet od 1/683 vata po sterradijanu u tom smeru .

ca:Sistema internacional
eo:Mezurunuo
no:SI-enhetene