alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Aŭroro

Signifoj de la vorto Aŭroro (aŭ en formo de Aurora kiel samsignifa vorto en diversaj lingvoj) estas ankaŭ la jenaj:

Vetero 
 Aŭroro aŭ mateniĝo estas tiu momento de la matena krepusko, kiam la ĉielo ruĝiĝas.

Astronomio 
 Aŭroro estas diverskolora lumigo de la nokta ĉielo en polusproksimaj regionoj, kaŭzita de elektre ŝargitaj partikloj de la suna vento, interaganta kun la tera magnetkampo en la alta atmosfero. . Distingeblas arkta aŭroro (latine: Aurora borealis) kaj antarkta aŭroro (latine: Aurora australis).
 94 Aurora estas asteroido.

Metafore 
En metafora senco temas pri esperiga komenciĝo.

Mitologio - Romia mitologio 
 Aŭrora estis Romana diino de mateniĝo.

Geografio 
 Aŭroro estas la nomo de provinco de la Filipinoj.
 Aŭroroj estas aro da oceanaj rokoj situantaj en la Suda Atlantiko.
 Aŭrorurbo estas komunumo ekkonstruita en 1968 laŭ la ideoj de Sri Aŭrobindo,

Biologio 
 Aŭroro-papilio estas papilio el la familio de la Pierisedoj.

Rusia revolucio de 1917 
 Aŭrora estas ankaŭ nomo de ŝipo en la haveno de Sankt-Peterburgo, sur kiu komenciĝis la kanonado al la Vintra palaco de la rusia caro en novembro 1917, kio komencigis la Rusian revolucion de 1917, nomatan "Granda Oktobra Socialisma Revolucio".

Periodaĵoj 
 Aŭroro (gazeto) estas ĉeĥa blindula gazeto.
 La bulteno Aŭroro estas ekde 2008 la klubo bulteno de Hernusanda Esperantista Klubo.
 Aušra ("aŭroro") krome en la proceso de nacia rekonsciiĝo en Litovio estis grava historia litovlingva periodaĵo de la 19-a jarcento.

Piednotoj
Vilmos Austerlitz

D-ro Vilmos Austerlitz [austerlic] ankaŭ konata kiel Vilhelmo Austerlitz (naskiĝis la 28-an de majo 1873 en Eperjes, nun Prešov, mortis en la  27-a de novembro 1949) estis hungara esperantisto kaj kuracisto en Bártfa (Hungara reĝlando, nuntempe Bardejov en Slovakio). 

Li estis aŭtoro de pluraj medicinaj kaj sciencaj verkoj. Kelkaj ekzemploj:
 Az anatómiai nomeclatura (1909)
 Utazásom Finnországon át az északi sarkkörig (1927)
 Leben u. Wirken von Rabbi M. Austerlitz (1928). 

Li fondis Esperanto-grupon en Bardejov-Bártfa, fariĝis UEA-delegito kaj sekretario de TEKA. En 1925 li faris vojaĝon tra Finnlando ĝis la nordpolusa cirklo por propagandi Esperanton. Li skribis artikolojn interalie en la Internacia Medicina Revuo.

Post la medicinaj studoj li vivis en Bártfa. Li estis judo. Lia filo estis :hu:Austerlitz Mayer.

Fontoj 

 

Hungaraj esperantistoj
Hungaraj kuracistoj
Aŭstralio: lando kaj popolo

Aŭstralio : lando kaj popolo  estas libro originale Esperantlingve verkita de Antoni Delsudo kaj Lauri Isak Laiho. Ĝi aperis en la jaro 1927 ĉe la eldonejo Ferdinand Hirt & Sohn el Lepsiko kaj enhavas 93 da paĝoj kun 31 ilustraĵoj kaj 1 mapo.

Recenzoj

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 privata biblioteko de P.Fiŝo

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/A en sia originala formo en la Interreto
  National Library of Australia
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Libroj de Antoni Delsudo
Libroj de Lauri Isak Laiho
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Georges Avril

Georges AVRIL (propranome Georges (Marie Joseph) de COUSMONT) (naskiĝis la 19-an de januaro 1874 en Cannes - mortis la 23-an de decembro 1952 en Nico) estis franca esperantisto, ĉefredaktoro de la sudfranca ĵurnalo „L’Eclaireur de Nice“ kaj de La Tribune espérantiste (1930-1931), aŭtoro de franclingvaj romanoj kaj rakontoj, honorita per ordeno de Honora Legio (per dekreto, 13-5-1931, post raporto de la ministro pri Publika instruado) kaj per pluraj aliaj, ne nur francaj (oficiro de Publika instruado, kavaliro de Agrikultura merito), sed ankaŭ alilandaj : Oficiro de la tunizia Nichan Iftkhar, kaj de la Blanka Aglo (de Serbio), kavaliro de la belga "Ordeno de la Krono", kaj per promilitaj medaloj.

Avril pristudis precipe demandojn literaturajn, muzikajn kaj belartajn kaj estis membro de deko da kulturaj asocioj, inter kiuj li kunfondis la Mediteranean Akademion (kies prezidanto kaj du aliaj membroj estis membroj de la Franca Akademio) kaj li prezidis la "Cercle de la Critique de Nice" kaj honorprezidis la nican simfonian asocion. Li estis talentoplena gazetisto kaj paroladisto. Verkis francajn romanojn kaj diversajn broŝurojn. Havigis al Esperanto multajn sukcesojn, precipe en Sudfrancujo. Verkis multnombrajn artikolojn pri kaj en Esperanto, en sia ĵurnalo (ĉiusemajna rubriko) kaj aliaj gazetoj. Direktoro de la Gazeta Komisiono de l' Internacia Centra Komitato (ICK). De febr. 1934 ĝis fino de 1938 li estis redaktoro de Nia Gazeto, en kiu aperadis liaj rakontoj, ekz. Superstiĉoj.

Post la dua mondmilito Avril apartenis al la unua membraro de la restarigita Akademio de Esperanto kaj estris ĝian Sekcion pri Literaturo (1949-1952).

Verkoj 
 Blanka kato kaj kokino blonda (1950)
 Superstiĉoj

Referencoj 

Esperanto-verkistoj
Francaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Camille Aymonier

Camille AYMONIER [emonje] (naskita la 17-an de aŭgusto aŭ de septembro 1866 en Boujailles, Doubs; mortinta en 1951 en Bordeaux, Gironde) estis franca instruisto, esperanta gramatikisto, membro de la Lingva Komitato (1909) kaj de la Akademio de Esperanto (1932) .

Aymonier laboris kiel instruisto ("profesoro de liceo"). Li verkis dek francajn librojn kaj ankaŭ artikolojn pri literaturo kaj pri francaj verkistoj. Li estis aŭtoro de Notre Village: Les Fourgs (1913) kaj studis la lokan lingvaĵon de Fourgs.

De 1900 li multe laboris por propagando de Esperanto per paroladoj, artikoloj kaj libroj. Laŭ Enciklopedio de Esperanto (1933) "li estis teoriisto kaj talentoplena gramatikisto, kies Metoda Kurso estas modelo". Li skribis en diversaj Esperantaj gazetoj.

Verkoj  
 Parolado pri Esperanto (1902, kun Grosjean-Maupin) 
 Grammaire complète d’espéranto (Paris, Hachette, 1907 Kolekto Esperanta)
 Cours Méthodique d’Espéranto, kaj modela traduko (3 volumoj, 1909-10).
 Réponse à des Critiques (1909)
 Autour de l’Esperanto. Discussions de quelques modifications projetées (1912)
 Pri Esperanto. Diskutado pri kelkaj ŝanĝoj de Ido proponitaj (Parizo, Esperantista Centra Oficejo, 1913 ; traduko de René Fertier)
 Notre village (1913)
 L’invasion à Pontarlier en 1814 (1914) [Pri la invado de Francio en 1814, post la abdiko de Napoleono]
 Kultur et germanisme (Pontarlier, Faivre-Vernay, 1915)
 Histoire d'une Délégation (1915)
 Une Langue Vivante Artificielle (1917)
 Lazaro-Ludoviko Zamenhof, aûtoro de esperanto... (1918)
 Théodore Jouffroy des Pontets, député de Pontarlier (Pontarlier, Faivre-Vernay, 1919)
 Essai sur la dérivation comparée dans les langues naturelles et artificielles (Paris, Office central espérantiste, 1921) 
 L’Espéranto, Langue première de l’enseignement (1925) 
 Les Gaudes. Histoire d’une société provinciale à Paris (Paris, imp. Marcilly, 1926)
 Légendes et traditions de la Franche-Comté (Besançon, Sequatur, 1927)
 Xavier Marmier : sa vie, son œuvre (Besançon, Sequatur, 1928)
 Robert Fernier, peintre du Jura (La Gentiane bleue, 1929)
 La grammaire de l’Académie Française et ses critiques, kun Abel Hermant, membro de la Franca Akademio (1862-1950). Parizo: Firmin-Didot. 1932.
 Ausone et ses amis (Bordeaux, Delmas, 1935)
 Notre patois (Pontarlier, Faivre-Vernay, 1935)

Referencoj

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/ A en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
Libroj de kaj pri Camille Aymonier en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikoloj de kaj pri Camille Aymonier en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Francaj esperantistoj
Maŭzoleo

Oni nomas maŭzoleo grandan funebran konstruaĵon. La nomo venas el Maŭzoleo ĉe Halikarnaso, unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo, konstruita honore al reĝo Maŭzolo.

Laŭ Francisko Azorín maŭzoleo estas Tombo de Maŭzolo, reĝo de Kario (350j a. K.) starigita en Halikarnaso de lia edzino Artemisa, k. verkita de la arkitektoj Pitio k. Satiro, k. la skulptisto Skopaso. Luksa, monumenta tombo. Li indikas etimologion el Maŭzolo, prorpa greka nomo, kaj de tie la latina mausoleum.

La plej famaj maŭzoleoj en la mondo estas Taĝ-Mahalo en Barato kaj la Maŭzoleo de Lenin sur la Ruĝa Placo de Mosko.

Bildaro

Notoj 

 
Tombejoj
Johán Valano

Johán VALANO kaj (pli neformale) Johán BALANO estas pseŭdonimoj de Claude Piron. Ili aludas la belgan devenon de Piron: valono el la Moza valo.

Sub tiu nomo aperis lia poemaro "Malmalice" (1978), kaj tuta serio da "Ĉu"-romanoj, kaj lia novelaro Ĉu rakonti novele (aperinta kiel unua verko en la Serio Stafeto).

En 1982 LF-koop eldonis lian muzikan kasedon "Frandu piron", realigitan helpe de Gianfranco Molle kaj aliaj en Romo.

Diskografio
Frandu piron (1982)
 Forvojaĝa kanto
 La ekzilito
 Sur kampo florkovrita
 Floro oranĝa
 Kial vin turmentas amo?
 Ie en la havenkvartalo 
 Fromaĝo el Edamo
 Jen foje juna kavaliro
 Turkisaj ringetoj
 Venezuelo
 Venas verdaj brigadistoj
 Balado pri vespera amo
 Side sur altejo (Foresto)

Eksteraj ligiloj 
 La muziko de Johán Valano

Pseŭdonimoj
Esperanto-verkistoj
Esperantlingvaj kantistoj
Svisaj verkistoj
Olivier Tzaut

Olivier TZAUT naskiĝis en Parizo, 1935, vivis dum sia infaneco en suda Francio, poste plejparte en Svislando. Li laboris kiel instruisto en elementa lernejo en la berna parto de Ĵuraso. Li estas unu el la tri ankoraŭ vivantaj fondintoj de Kultura Centro Esperantista, kiu staras en la urbo La Chaux-de-Fonds.

En 1977 li produktis belkantan 33-turnan diskon kaj kasedon "Tra l' mondo", plejparte el tradukoj de Claude Piron. En 1981 ĉe LF-koop li produktis duan popolmuzikan diskon (kun kaseda varianto) "Karnavaleto", helpe de Gianfranco Molle.

Li luktas kontraŭ la mortpuno kaj specife por akompano kaj liberigo de Roger McGowen, kiu sidas en usona malliberejo sen iu ajn kulpo. Planète + Justice kaj Radio Télévision Suisse produktis filmon de Nicolas Pallay pri Roger McGowen, kie Olivier Tzaut aperas kaj parolas pri siaj kontaktoj kun Roger kaj sia admiro al tiu elstara personeco.

Li vivas en la urbo La Chaux-de-Fonds.

Diskografio 
 Tra l' mondo (1977) - aranĝo kaj muzika gvidado: Rory Seidel
 Voĉe de Gitaro Mia.. (meksika popolkanto/R. Seidel)
 Sur Stepo Moldava (cigana rusa popolkanto/R. Seidel)
 Dancu, Dancu (slovaka popolkanto/R. Seidel)
 Malproksime sur la Monto (perua popolkanto/R. Seidel)
 Tumbalalajka (Juda kanzono el orienta Europo/R. Seidel)
 Se Mi estus Fraŭlo (Usono: E.G. Huntington/R. Seidel)
 Buklo, Buklo (cigana rusa popolkanto/R. Seidel)
 Dekses Tunojn (Usono: M. Travis/R. Seidel)
 Ni Perdis Liberecon (cigana rusa popolkanto/R. Seidel)
 Matenkanto (meksika popolkanto/R. Seidel)
 Fore en Kampo (juda rusa popolkanto/R. Seidel)
 Elimeleĥ (juda kanzono el orienta Eŭropo/R. Seidel)
 Karnavaleto (1981)
 Karnavaleto
 La Kampulo
 La Mazurko
 Atendu ĝis venos luno
 La diamantministo
 La rajdanto
 Ĉu malĝoja
 Mi vin amas
 La lekantetoj
 La tri sonoriloj

Eksteraj ligiloj 
  Muziko en la Sonbanko Esperanta

Esperantlingvaj kantistoj
Francaj esperantistoj
Nacia Biblioteko de Francio

La Nacia Biblioteko de Francio () estas la nacia biblioteko kaj ankaŭ la plej grava biblioteko en Francio. Ĝi havas la juran statuson de publika institucio. Ĝiaj agadoj okazas en kelkaj lokoj, la ĉefa estas la loko "Francois-Mitterrand" situanta sur la maldekstra bordo, en la 13-a arondismento de Parizo.

La kolekto de la biblioteko estas taksita je 13 milionoj da presitaj eroj kaj libroj.  La biblioteko ankaŭ estas rekonita danke al siaj retaj bibliotekoj, ĉefe la Gallica [GALlika] Biblioteko, tute cifereca biblioteko, kaj Europeana, eŭropa cifereca biblioteko, muzeo kaj arkivo. La dokumentoj alŝutitaj al la retejoj estas en formo de bildoj, plejparte, sed estas plejparte tekstaj, precipe en la retejo Europiana. Ĝi estas unu el la plej gravaj bibliotekoj en la mondo.

La nacia biblioteko estis komencita de reĝo Karlo la 5-a en jaro 1368, kaj laŭleĝe devas enteni ĉion kio eldoniĝas en Francio.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Nacia biblioteko

Eksteraj ligiloj 
 BNF oficialaj hejmpaĝoj
 Elektronika biblioteko de BNF

Bibliotekoj en Parizo
francio
Bill Gates

William Henry GATES, III, pli bone konata kiel Bill GATES [gejts] (naskiĝis la 28-an de oktobro 1955) estas la kunfondinto (kun Paul Allen) de la firmao Mikrosofto.

Li estis unuenaskito kaj nura filo en familio de bonfama juristo el Seattle. Lia patrino ankaŭ okupis altan pozicion en la socio. Li havis du pli junajn fratinojn. En 7-a klaso Bill entuziasmiĝis pri komputiloj kaj revis iĝi profesoro pri matematiko.

Bill kun sia lerneja kunulo Paul Allen tiom entuziasmiĝis pri procezo, ke li pasigis tutan tempon antaŭ komputilo. Laŭ vortoj de Allen ili restis en lernejo ĝis la 4-a horo matene kompilante programojn kaj pasigis ripozajn tagojn antaŭ komputilo.

Je aĝo de 15 jaroj Gates kaj Allen iĝis entreprenistoj. Ili skribis programon por regulado de trafiko kaj fondis entreprenon por disvastigo de la programo. La entrepreno nomiĝis "Traf-O-Data" [Tref-O-Dejta]. Ili laborakiris 20 000 dolarojn kaj forlasis lernejon. Aĝe de 17 jaroj Gates jam famiĝis kaj ricevis oferton krei programan staplon por distribuo de energio de digo de Bonnevill.

Li kun Allen kreis la firmaon de softvaro Microsoft je la 4-a de aprilo de 1975, kiam li ankoraŭ estis studento en la Universitato de Harvard. En 1976, li forlasis la universitaton kaj translokiĝis al Albuquerque, sidejo de Altair, por pakti la cedon de programo Basic.

En 1980, li sukcesis vendi al IBM la operaciuman sistemon DOS, sed konservis la rajtojn pri ĝia uzado. Tiu ĉi estas la bazo de lia enorma riĉaĵo.

Je la fino de la dua jarmilo, la programoj de Microsoft (baze Windows kaj la programaro Office) estas la plej uzataj en la komputiloj de la tuta mondo.

Bill Gates estas en la nuna momento la homo plej riĉa el la mondo. Laŭ la jara listo de la revuo Forbes, lia riĉaĵo estas ĉ. 56.000 milionoj da usonaj dolaroj (2007)

La firmao estis akuzita je monopolaj agadoj, ĉefe pro la konekso de la ceteraj programoj al la sistemo Windows. Aliflanke ĝi estas ofte kulpigita pri kopiado de ideoj unue disvolvitaj de aliaj kompanioj.

Je la 15-a de junio 2006, Microsoft anoncis, ke Gates ne plu partoprenus aktive en la ĉiutaga laboro de la kompanio, por dediĉi sian tempon prefere al la agado de sia fondaĵo, la Fondaĵo Bill kaj Melinda Gates.

 
Usonaj komputikistoj
Usonaj miliarduloj
Usonaj investistoj
Ksenofono

Ksenofono ( Ksenofon, naskiĝis 431 a.K., mortis ĉirkaŭ 360 a.K.), kies nomo laŭvorte signifas "fremda sono", estis kavaliro de Ateno, disĉiplo de Sokrato, kiu estas konata de liaj verkoj pri helena historio.

En junaĝo li partoprenis en monsoldata ekspedicio kontraŭ Persio. Ĝi estis kondukita de Ciro la Juna kontraŭ lia pliaĝa frato, la persa imperiestro Artaĥŝaŝt la 2-a, kvankam la helenaj soldatoj ne estis informitaj pri la vera celo. Batalo okazis ĉe Cunakso (-401), kie la helenaj soldatoj venkis sed Ciro estis mortigita. Iom poste ilia generalo Klearĥo de Sparto estis kaptita kaj mortigita. La solduloj troviĝis profunde en malamika teritorio, malproksime de la maro, kaj sen estroj. Ili alelektis novajn estrojn, inkluzive de Ksenofono mem, kiuj kondukis ilin norde tra Armenio kaj reen al Grekio. La historio de la vojaĝo kiun verkis Ksenofono estas nomita la Anabazo ("Ekspedicio").

Poste, Ksenofono emeritiĝis en Ateno, sed pensis la urbon ne amikema kaj rekuniĝis kun siaj kamaradoj kaj helpis la spartanojn kontraŭ Persio. Kiam Ateno amikiĝis kun Persio kontraŭ Sparto, li estis ekzilita, kaj pasigis la sekvajn kelkajn jardekojn ĉe Scilo, kie li verkis Anabazo. Poste la ekzilo estis nuligita, kaj Ksenofono pasigis siajn lastajn jarojn en Ateno. La dato de lia morto estas necerta, estas konate nur ke li vivis post la morto de sia subtenanto Agesilao, memore al kiu li verkis libron.

Verkoj 
 Kýrú anabasis (Ekspedicio de Ciro)
 Hellénika (Historio de Grekujo)
 Kýrú paideiá (Pri la edukiĝo de Ciro)
 Apomnémoneumata Sókratús (Rememoroj pri Sokrato)
 Apologiá Sókratús (Apologio de Sokrato)
 Symposion (Festeno)
 Oikonomikos (Pri ekonomio)

Krom la Anabasis, Ksenofono ankaŭ verkis la Oeconomicus ("Ekonomiko"), priskribon de hejma vivo en helena kulturo en la formo de dialogo inter Sokrato kaj alia atenano Isĥomaĥos.

Historie la Anabasis de Ksenofono estas la unuaj legitaj verkoj de komencantoj pri la helena lingvo, ĉar ĝia lingvaĵo estas simpla kaj ripetema.

Persa imperio
Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.
Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.
Yamazoe Saburoo

YAMAZOE Saburoo (japane 山添 三郎, naskiĝis la 20-an de oktobro 1908  en Niigata-si - mortis la 15-an de januaro 2007) estis japana biokemiisto, profesoro de medicinaj sciencoj, kuracisto kaj esperantisto kiu verkis anglan-esperantan medicinan terminaron.

Kariero 
Li studis medicinon en la Nacia Medicina Universitato de Nigato de 1932 ĝis 1936, kaj laboris en la Instituto por Laborscienco en Tokio de 1937 ĝis 1941. Inter 1942 kaj 1945 li estis profesoro de Higieno en la Pekina Medicina Universitato. Post la milito li denove laboris en Instituto por Laborscienco, sed en Hokkaido de 1947 ĝis 1949 kaj samtempe kiel neregula lektoro en la Medicina Fakultato de la Hokajda Universitato en Saporo. En la jaroj 1949-1974 li estis profesoro de biokemio en Gumna-Universitato kaj inter 1974 kaj 1979 profesoro de nutrado en Kyoritu-Virina Universitato en Tokio.

Esperanto 
Li fariĝis Esperantisto en 1928 ankoraŭ kiel studento, kiam profesoro de fiziologio instruis Esperanton. Kelkajn jarojn post 1955 li estis landa delegito de ISAE, poste Ĝenerala sekretario de UMEA (1970-1989), ĉefa redaktoro de Medicina Internacia Revuo (1976-1993), kasisto de UMEA (1976-1999) kaj inspektoro de UMEA (ekde 1999).

Yamazoe aŭtoris en Esperanto gravajn fakajn artikolojn kaj la verkojn Esperanta medicina literaturo inter 1951 kaj 1986, Angla-Esperanta medicina terminaro kaj Dieta fibro - ĝiaj difinoj kaj klasifikoj.

Li estis dumviva membro de Japana Esperanto-Instituto, multjara delegito kaj honora membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Fake, li estis prezidanto de Japana Esperanta Medicina Asocio, ĝenerala sekretario (1970-89) kaj kasisto (1976-) de Universala Medicina Esperanto-Asocio kaj ĉefa redaktoro (1976-93) de Medicina Internacia Revuo.

Angla-esperanta medicina vortaro 
Tiu vortaro enhavas 28 000 anglajn medicinajn terminojn kun ilia traduko al Esperanto.

Verkoj 
 Titolaro de medicinaj artikoloj en MR kaj MIR (1957-1986) (1987)
 Angla-esperanta medicina terminaro (2001), eld. Umea Shinoda Kuracejo en Krakovo (pl; Krakow), Pollando, 720 paĝoj
 Kelkaj komentoj kaj eraturmo kun ŝanĝoj pri angla-esperanta medicina terminaro (2004)
 La vivo kaj agado de d-ro Hideo Shimoda (2001)

Eksteraj ligiloj 
 Funebra anonco de UEA okaze de lia morto (en 2007

Japanaj esperantistoj
Honoraj membroj de UEA
Ivan Ŝirjaev

Ivan Genadieviĉ ŜIRJAEV (, plumnomo: Ivan Malfeliĉulo; naskiĝis la 11-an de aprilo 1877 en Vereteja, gubernio Jaroslavl; mortis la 23-an de oktobro 1933) estis rusa instruisto, post 1904 rusortodoksa pastro en Vologda. tradukisto kaj aŭtoro de pluraj verkoj en Esperanto. Iniciatinto kaj ĉefredaktoro de la Enciklopedio de Esperanto.

Ŝirjaev fariĝis esperantisto en 1895 kaj dum sia tuta vivo seninterrompe uzis Esperanton, partoprenis la literaturajn konkursojn de SFPE, La Ondo de Esperanto, Internaciaj Floraj Ludoj ktp. Li kunlaboris al L' Esperantiste, Lingvo Internacia, La Lumo, La Ondo de Esperanto, Literatura Mondo ktp.

Sub la plumnomo Ivan Malfeliĉulo li aperigis multajn artikolojn en la Esperanto-gazetaro.

Dum kelkaj jaroj ĝis majo 1930 li kompilis 2092 alfabete ordigitajn artikoletojn kaj artikolojn sub titolo Esperanto-Enciklopedio. Tiu ĉi laboraĵo fariĝis la kerno de Enciklopedio de Esperanto (Budapest 1933) kaj pro siaj meritoj li ricevis la titolon iniciatinto-ĉefredaktoro.

Post lia morto pastro K. M. Kolobaŝkin okazigis diservojn en Esperanto je lia rememoro en la preĝejo de la vilaĝo Lomigory (6-an de novembro, 11-an de novembro, 1-an de decembro).

Originalaj verkoj 
 Sen Titolo (kiun kelkaj fakuloj konsideras la plej frua originala Esperanto-romano kaj la plej interesa el la fruaj romanoj verkitaj en Esperanto. Eldonita nur en 1995 ĉe Pro Esperanto, Vieno). Kredeble finverkita proksimume en 1920 sed kuŝinta manuskripte en ŝranko dum jardekoj. Trafa kaj amuza rakonto pri evoluo de junulo, certe kun membiografiaj trajtoj, de frua bonega stilisto.
 Sep Rakontoj (1906)
 La Ciganino (1907), rakonto en brajla preso
 Tra la Loko Ensorĉita (1913)
 Forta Impreso (1914)
 Peko de Kain (1933)

1993 estis lanĉita sine de la eldonejo Pro Esperanto projekto de eldonado de plena verkaro de Ŝirjaev. Ĝis nun aperis tri volumoj: La Dormanta Grafino (noveloj), La Nova Vivo (romano) kaj Sen Titolo (romano). La kvara kaj lasta volumo kun rakontoj estas en preparo.

Tradukoj 
Gravaj tradukoj restis kiel manuskriptoj en lia tirkesto, nun eble perditaj aŭ ie deponitaj:
 La Fratoj Karamazov de Fjodor Dostojevskij
 Milito kaj Paco de Lev Tolstoj
 Liturgio laŭ la ordo de Johano Krizotomo (Sankta Johano la Orbuŝulo)

Literaturo 
 Sten Johansson: Ivan Ŝirjaev – la evoluo de verkisto.
 En: Beletra Almanako 15 (Oktobro 2012). Paĝoj 134–151.
 En: Kroze – proze. Literatura esearo. Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 2013. ISBN 978-91-85288-40-3. Paĝoj 14–35.

Eksteraj ligiloj 

 Nekrologo de Ŝirjaev en Literatura Mondo
 Recenzo pri Sen titolo de S. Pokrovskij
 Recenzo de C. J. Günkel

Referencoj

Bibliografio 
 Taŭriono Smykov, Ivan Ŝirjaev: novaj biografiaj informoj, Esperanto, 1374 (12) Decembro 2022, paĝoj 260-261

Rusiaj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
Franca Akademio

La Franca Akademio () estas la plej supera lingva instanco en Francio. Ĝi estis fondita en 1635 dum la reĝado de Ludoviko la 13-a de Kardinalo de Richelieu kaj estas unu el la plej malnovaj institucioj de Francio. Ĝi konsistas el 40 membroj elektitaj de siaj samuloj.

Taskoj 
La Franca Akademio havas du taskojn : priatenti la francan lingvon, kaj mecenati.

Priatenti la francan lingvon 
Tiun taskon ĝi ricevis ekde sia fondiĝo en siaj statutoj.
Por ĝin plenumi la Akademio laboradis por fiksi la lingvon por igi ĝin komuna posedaĵo de ĉiuj francoj kaj de ĉiuj francparolantoj.

Nun ĝi agadas por konservi ĝiajn ecojn kaj postsekvi ĝiajn necesajn evoluojn. Ĝi difinas la "bonan uzon". Ĝi tion plenumas verkadante la Dictionnaire de l'Académie française (Vortaro de la Franca Akademio) kiu fiksas la uzon de la lingvo, sed ankaŭ per siaj rekomendoj kaj partopreno en diversaj terminologiaj komisionoj.

Mecenato 
La dua tasko ne de komence antaŭvidita ekebliĝis dank'al ricevitaj donacoj kaj heredaĵoj. La Akademio ĉiujare disdonas ĉirkaŭ sesdek literaturajn premiojn.

Aparte menciinda estas la Grand prix de la Francophonie (Granda premio de la francparolantaro) donita ĉiujare ekde 1986, kio atestas la konstantan interesiĝon de la Akademio por la disvastiĝo de la franca lingvo en la mondo.

Nunaj membroj

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala interretejo de la Franca Akademio 
 Franca lingvo
 Vortaro de la Franca Akademio
 La senmortuloj
 Listo de la membroj 
 "The French Academy.", Le Bars, Jean. (1907). The Catholic Encyclopedia, Volume I. New York: Robert Appleton Company
 Historio de la Vortaro de la Franca Akademio
 Frankreichs Sprachritter (La lingvoleĝistoj de Francio)

Vidu ankaŭ 
 Instituto de Francio
 Listo de la membroj de la Franca Akademio laŭ fotelo
 Lingva purismo
 Lingvopolitiko
 Premio Montyon
 Vortaro de la Franca Akademio

Notoj kaj referencoj

Notoj

Referencoj 

 
Akademioj
Franca lingvo
Akademioj en Francio
Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano

Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano  estas libro verkita originale en Esperanto de Jakobo Ŝapiro (Joŝo).

La libro estas eldonita en Bjalistoko en la rapidpresejo "Viktoria" ĉe la strato Lipowa 21 (la unua eldono - 44-paĝa de la jaro 1921). La ilustraĵojn preparis Gerŝomo Hepner.

Modernaj reeldonoj 
En 2009, okaze de UK 2009 la libron reeldonis la eldonejo Hejme.
En 2011 Bjalistoka Esperanto-Societo eldonis la libron dulingve - en Esperanto kun pollingva traduko. En 2012 la societo eldonis sonlibron, en kiu la polan tekston legis Joanna Filipowicz-Choroszucha, kaj la Esperantan - Przemysław Wierzbowski.

Enhavo 
La aŭtoro skize karikaturis la tiutempan Esperanto-movadon. Ĉiuj rakontoj okazas en iu L...a Societo (fakte temas pri Lodzo, en kiu Ŝapiro loĝis dum kelkaj jaroj). Li primokas interalie: nekonon de la lingvo, reformemon kaj Idon, gloramon kaj emon regi en asocio ktp. La nomoj de la elpensitaj personoj spegulas iliajn personecojn (ekz. Reformemski, Oratoremulov kaj Kritikoviĉ).

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de CDELI
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 2009
Fikciaj esperantistoj
Eldonaĵoj de Bjalistoka Esperanto-Societo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de CDELI
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de la FEL-biblioteko
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Nuno Baena

Nuno	Baena (ankaŭ Nuno ALVARES RODRIGUES), pseŭdonimo: La Forgesito, naskiĝis en la 25-a de julio 1865 kaj mortis en la 11-a de novembro 1922. Li estis brazila esperantisto kaj mararmea kuracisto.  

Unu el fondantoj kaj la unua vicprezidanto de Brazila Klubo Esperanto en 1906, fondanto kaj unua prezidanto de la Esperanto-grupoj "Norda Matena Stelo" (1909), Studejo (1918) en Florianopolo kaj "Energio" (1921), en Belém (Parao). 

Prezidanto de la 6-a Brazila Kongreso de Esperanto. Poeto kaj rakontisto, verkis Ama Stelaro, (originalaĵoj kaj tradukaĵoj).

Verkoj

Ama Stelaro. Tradukaĵoj kaj originalaĵoj de La Forgesito, 1922, 119 p.
La Problemo de la Lingvo Internacia; Nuno Baena; Brazila Ligo Esperantista, Rio de Janeiro, Brazilo; 1925

Tradukoj
Coelho-Netto: La Korvo kaj la Vulpo

Brazilaj esperantistoj
Esperantlingvaj poetoj
William Edward Baff

EdE

William Edward Baff (naskiĝis la 20-an de majo  1888 en Newark (Nov-Ĵerzejo) - † en la 1-a de Decembro 1964) estis usona esperantisto, patenta advokato. 

Esperantisto de 1905. Kunfondinto de Esperanto-Grupoj en Worcester (Massachusetts), Washington (District of Columbia) kaj Los Angeles. 

Unua prezidanto de Esperanto-Grupo de Los Angeles.

Verkoj
Every American esperantist should know the aims of the I.E.M.W. (Washington, DC: Baff, 1955. - 1 falfolio : ilustr.)

Baff, William Edward
Baff, William Edward
Irani Baggi de Araújo

Irani Baggi de Araújo (baĝi di arauĵu) estis brazila esperantistino, bankoficistino.

Sekretariino de BLE kaj BKE. Laboris ĉe la organizado de la biblioteko de tiu klubo, kiu enhavas ĉirkaŭ 2000 volumojn. Ŝi estis unu el la unuaj brazilaj esperantistoj.

Ŝi helpis Carlos Domingues prepari unuan eldonon de lia vortaro.

Tradukoj 
 Luís Guimarães Filho: La mueliloj (Trad. Irani Baggi de Araújo, En: Antologio de brazilaj rakontoj)

EdE

Brazilaj esperantistoj
Naskiĝjaro nekonata
Raffaele Bagnulo

Raffaele Bagnulo [banjulo] (naskiĝinta en 1880 en Napolo [Napoli]; mortinta la 28-an de decembro 1975 en Bolonjo [Bologna]) estis itala esperantisto, ĉefadvokato de la financa ŝtata juristaro en Bolonjo. Li estis pioniro dum la fruaj tagoj de Esperanto en Napolo, unu el la pioniroj de la Esperanto-movado en Italio (li lernis Esperanton en 1902).

Bagnulo estis kunfondinto de la unua itala landa Esperanto-organizaĵo kaj de la unuaj italaj Esperanto-periodaĵoj. Partopreninte la 1-an Universalan Kongreson en 1905, li poste estis en vigla korespondado kun d-ro Zamenhof. Atinginte altan rangon en sia profesia kariero de juristo, Bagnulo ludis elstaran rolon en la Esperanto-informado de gravaj figuroj en la itala publika vivo.

Verkoj 
 Saluto al la gegastoj (kongresa himno por ĥoro de kvar voĉoj - vortoj de Raffaele Bagnulo, muziko de Ettore Desderi.)
 Il congresso di Bologna "Pro Esperanto": 6-10 settembre 1952 ([Raffaele Bagnulo]. - Bergamo: Camera di Commercio, 1953. - 105 p.)

Literaturo 
 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia. Roma 1982 (en la itala)

Italaj esperantistoj
Henry Thomas Bailey

Henry Thomas BAILEY [bejli] (naskiĝis la  en Portsmouth) estis angla esperantisto kaj stenografiisto.

Li lernis Esperanton en 1902. Li faris paroladojn ĉe Stenografia Asocio kaj verkis artikolojn en stenografiaj ĵurnaloj. Li mankopiis La Batalo de l' Vivo el Zamenhofa ĵurnalo Esperantisto por posta presado. Dum multaj jaroj li helpis al Georgo K. Davidov fari lian faman kolekton de Esperanto-ĵurnaloj. Dum multaj jaroj li estis membro de UEA, BEA kaj Londona Esperanto-klubo.

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
William Bailey

William BAILEY [bejli] (naskita la  en Manĉestro; mortinta la  en Dyserth) estis angla esperantisto, muzikisto kaj membro de la Akademio de Esperanto.

Bailey esperantistiĝis en 1905 kaj de tiam li kunlaboris en la periodaĵoj The British Esperantist, La Esperanta Instruisto, Esperanto Monthly kaj Literaturo. Li profunde studis la verkojn de L.L. Zamenhof kaj ĝisoste sekvis ilin. Li estis "vivanta konkordanco" al la Zamenhofa verkaro.

Vortaraj laboroj
Li kunlaboris en la Esperanta-Angla vortaro de Edward Alfred Millidge (1912, 1922, 1924, 1931, 1942) kaj en la kontrolado de la tradukoj de l' esperanta, t.n. "Londona Biblio" (1926). En 1938 li kun J.R.G. Isbrücker prezentis provon de esperantaj difinoj de la Vortaro Oficiala, kiu atingis tamen nur literon A. 

TradukojAnna W. Mills'': Penspotenco (Eastbourne, - 44 p.)
Upton Sinclair: Petrolo! (London: Esperanto Publ. Co., 1936)
 J. Vezey Strong: Civitano William Penn (London: Societo por Mondamikiĝo, 1911. - 12 p.)
Giuseppe Verdi: Facilanimaj estas virinoj (La donna è mobile - el la opero Rigoletto. - En: Kantu ni!)
George Frederick Wates: De tutmonda perforto al tutmonda frateco (London: Esperanto Publ. Co., 1938. - 119 p.)
George Frederick Wates: Progresado kaj la Pasinteco: ekrigardo tra la tempaĝoj (London, Esperanto Publ. Co., 1936. - X, 152 p.)

Referencoj 

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Akademio de Esperanto
Esperanto-vortaristoj
Arthur Brooks Baker

Arthur Brooks BAKER [bejkr] (naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1877 en Salem, Kansaso; mortis la 22-an de majo 1973 en Santa Barbara, Kalifornio) estis usona Esperanto-pioniro, prelegisto kaj ĵurnalisto.

Baker lernis Esperanton en 1906. En 1909 li vojaĝis al Barcelono por inviti la 6-an Universalan Kongreson al Usono, kaj dum tiu Kongreso (en Vaŝingtono en 1910) li konatiĝis kun Zamenhof.

Baker fondis la unuan Esperanto-gazeton en Usono, Amerika Esperantisto, kaj eldonis ĝin de oktobro 1906 ĝis 1910. Li verkis propagandan broŝuron Elements of Esperanto, 1906; oni disdonis 100 000 ekzemplerojn. En 1907 li verkis lernolibron "American Esperanto Book" kun dudirekta vortaro uson-angla - Esperanto - uson-angla; 40 000 ekzempleroj estas disdonitaj.

En 1907 Li tradukis la Komunistan Manifeston. En 1911 li vendis gazeton kaj libro-rajtojn al Ivy Kellerman Reed kaj Edwin C. Reed.

Rete legeblas 
 The American Esperanto libro

Referencoj 

Usonaj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
Esperanto-vortaristoj
Ignas Balčiūnas

Ignas BALČIŪNAS (naskiĝis la  en Gataučiai, distrikto Joniškis; mortis la  en Kaŭno) estis litova aktivulo, kursestro kaj unu el la revivigintoj de Litova Esperanto-Asocio.

Li estis esperantisto de 1923, kaj ĝis la Dua Mondmilito kunlaboris en kelkaj internaciaj E-revuoj, ankaŭ en Litova Stelo. Ignas Balĉiunas estis  unu el revivigintoj de Litova Esperanto-Asocio kaj de Kaŭna Societo Esperantista en 1931, ĝiaj konstanta estrarano. Li estis membro de Veterana Esperantista Klubo. Dum sia aktivado organizis multajn E-kursojn kaj brile gvidis ilin laŭ originala rekta metodo. Verkadis originale kaj tradukis versaĵojn. Ekde la 2 de oktobro 1936 oktoris en ŝtata dramteatro en Kaunas.

Fonto
 Povilas Stašys, Litova Stelo, 1997, n-ro 4, pĝ. 25.
 EdE - Litova esperantisto

Litovaj esperantistoj
Gábor Bálint

D-ro BÁLINT Gábor, (naskiĝis la  en Szentkatolna, tiama Hungario, kaj mortis la  en Temesvár (Timişoara)) estis hungara universitata profesoro pri kompara lingvistiko kaj esperantisto. Li estis la unua hungara pioniro de Esperanto.

Bálint estis universitata profesoro pri kompara lingvistiko de la ural-altajaj lingvoj en Kolozsvár (Cluj-Napoca), kaj parolis 21 lingvojn. 

Bálint konis, sed ne akceptis la lingvon Volapuko. Pro lingvistikaj interesoj li konatiĝis, laŭ EdE en 1897, kun Esperanto en Kolozsvár, kaj oni konsideras lin kiel la unua hungara esperantisto. Laŭ EdE, li verŝajne estis varbita per la propaganda laboro de Louis de Beaufront. En 1897 li ankaŭ eldonis litografie la regulojn de Esperanto kaj gvidis kurson por universitataj studentoj en Kolozsvár. Inter ili estis Ábel Barabás, kiu en 1898 verkis la unuan hungarlingvan lernolibron de Esperanto, .

Bálint verkis la antaŭparolon, en kiu li sprite kaj energie defendis Esperanto-n de atakoj kaj mokoj, dirante inter alie, ke ”manion havas tiu, kiu ne kredas la progreson de la homaro kaj kiu preferas la disigon de la homaro per [ĉ]inaj muroj”.

Fontoj

 
 

Hungaraj idistoj
Hungaraj esperantistoj
Transilvaniaj hungaroj
Hungaraj profesoroj
Charles William Ballard

Charles William Ballard (naskiĝis la 12-an de junio 1867, mortis en 1963) estis angla esperantisto kaj kontisto. 

Li naskiĝis en la kvartalo Edgware de la urbodistrikto Barnet de Granda Londono. En lia kvina jaro la familio transloĝiĝis al Nov-Zelando. Tie li iĝis pioniro de stenografio. Ekde la jaro 1914 li dediĉis semajne unu vesperon al Esperanto-instruo de novuloj. Li estis prezidento de Komerca Esperanto-Klubo kaj de la Esperanto-Socieco en Melburno, redaktis la revuon La Suda Kruco dum du aŭ tri jaroj kaj kunlaboris por aliaj gazetoj.

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Novzelandaj esperantistoj
Jean Balliman

Jean BALLIMAN (baliman) ( en Parizo – ? ) estis franca esperantisto kaj komercisto. Li estis prezidento de la vitrovendistoj en Francio. Direktis gazeton Paris-Esperanto ĝis 1914. En 1905 fondis sekcion komercan kun delegitoj en tuta Francio sed tiu provo montriĝis trofrua. Post la milito eldonis gazeton France-Esperanto. Direktas Asocion Esperanto et Commerce. Trad.: Francaj Poezioj 1922; Maitre Pathelin, farso de la 15-a jarcento, 1922.

Balliman, Jean
Balliman, Jean
Frank Reginald Banham

Frank Reginald BANHAM (benem), (ps. Robo), (naskiĝis 11-an de aprilo 1898 en Lowestoft (Britio), mortis la 30-an de aŭgusto 1974 Melburno, Aŭstralio) estis angla esperantisto transloĝinta en Aŭstralion, korektisto.

Li esperantistiĝis en 1921 kaj estis unu el la plej elstaraj agantoj en la aŭstralia Movado. Frank Reginald Banham alvenis Aŭstralion en decembro 1914; akiris diplomon de BEA, 1926; surprenis redaktorecon de La Suda Kruco en aprilo 1929. Verkaĵoj: originalaj kaj tradukitaj artikoloj kaj skizoj en LSK de okt. 1927. Lingvaj artikoloj en Esperanto-gazetoj, prop. artikoloj en la taggazeto The Age (Melbourne). Edziĝis februaron 1931 kun Hilda Dawes, diplomito de Brita Esperanto-Asocio. Kunlaboranto de Enciklopedio de Esperanto. El liaj tradukoj kompletigitaj per originaloj estis kompilita tradukista kurso por esperantigi anglajn tekstojn.

Verkoj 
 A translation course in Esperanto for advanced students (1979, 1999)

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda

Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda estis faka Esperanto-asocio de bankistoj.

Ĝi estis fondita la  en Berlino kiel Bankfaka Esperanta Grupo, kaj celis propagandon de Esperanto en bankfakaj rondoj kaj daŭran korespondadon kun eksterlandaj samfakanoj. Je la 28-a de decembro 1926 ĝi alprenis la nomon Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda. Ties unua jarkunveno estis je la 10-a de januaro de 1928 en Berlino.

Adreso de la prezidanto (1933): Karl Fischer, Friedrichsruher Str. 3, Berlin-Halensee.

Pri efektiva funkcio de BEAT jam mankis informoj en 1934, kiam la Enciklopedio de Esperanto estis redaktata.

Iamaj Esperanto-asocioj
Bankoj
Miklós Bánó

BÁNÓ Miklós (ps. Ĉuvi Lovostan), hungaro, d-ro, inĝeniero. Naskiĝis en la 4-a de januaro 1890 en Miskolc.

De 1911 Esperantisto. Propangandisto de La Verda Standardo kaj aktivulo en la Esperanto-movado inter hungaraj blinduloj. Kiel fondinto de blindula grupo de HES, li akiris plurfoje permeson intense instrui Esperanton en la blindullernejoj. Kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.

Li ankaŭ verkis lernolibron, kritikojn, poemojn, ktp. Unua premio por originata poemo ĉe Katalunaj Floraj Ludoj.

Bano, Miklos
Ábel Barabás

BARABÁS Ábel , 1877–1915, estis hungara mezlerneja instruisto, verkisto kaj esperantisto. Li estis aŭtoro de la unua hungara gramatiko de Esperanto en 1898, kaj verkis ankaŭ proprajn artikolojn.

Barabás partoprenis esperantokurson de Gábor Bálint en Kolozsvár en 1897, kaj en 1898 li samloke verkis la unuan hungarlingvan gramatikon de Esperanto, kun sprite defendanta antaŭparolo de Gábor Bálint.

Eblas ke sinjorino Ilona Barabas, naskiĝita Reiszmann, kiu EdE mencias kiel unu de du vicprezidanatoj de Hungara Esperantista Pedagogia Asocio, estis lia edzino. Li naskiĝis la 19-a de aŭgusto 1877 en Verespatak (rumane Roșia Montană) kaj mortis la  en Kolozsvár (Cluj-Napoca) en Transilvanio, tiama Aŭstrio-Hungario.

EdE mencias lin kiel ”juna ĵurnalisto” en 1897, eble erare.

Galerio

Eksteraj ligiloj 

 Verkoj de Ábel Barabás en la skan-projekto de la Kolekto por Planlingvoj (arkivaj kopioj)

 
 
Hungaraj esperantistoj
Transilvaniaj hungaroj
Barbaraj prozaĵoj

Barbaraj Prozaĵoj  estas verketo de Prudenci Bertrana. El la kataluna tradukis ĝin Jaume Grau Casas. En 1926 Ferdinand Hirt & Sohn el Lepsiko eldonis la 60-paĝan libreton kiel volumon 18 en la serio Internacia Mondliteraturo.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Verkoj el la esperantigita katalunlingva literaturo
Serio "Internacia mondliteraturo"
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio 
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Joan Barceló Andreu

Joan	BARCELÓ ANDREU [ĵuán barseló andréŭ] (Felanitx, Balearoj, 7-an de januaro 1884 - Felanitx, 1953) estis hispana militisto kaj esperantisto.

Li estis sekretario de la Esperanto-Klubo Palma kaj fondinto de la grupoj "Lumo" kaj "Amikeco". Delegito de UEA kaj Cseh-instruisto. Li kunlaboris en la Enciklopedio de Esperanto.

Post la komenco de la hispana enlanda milito li estis arestita kaj akuzita esti framasono kaj teozofo. En lia akuzo oni komentis, ke li ne povis deklari nescion, ĉar li scipovis la lingvon Esperanto.

Li estis elpelita el la armeo kaj oni malpermesis lian foriron el Hispanio.

Fonto 
 Margais, Xavier. El moviment esperantista a Mallorca (1898-1938). Edicions Documenta Balear, 2002. ISBN 84-95694-29-8. [p. 248-251]

Barceló Andreu, Joan
Barceló Andreu, Joan
Barceló Andreu, Joan
Barceló Andreu, Joan
Bareluloj kaj fadenuloj

Bareluloj kaj Fadenuloj () estas libro verkita de André Maurois. Temas pri satira historio de du subteraj popoloj, kiuj pro bagatelo malpacas.

En Esperanto 
Ĝin esperantigis el la franca Berno Fabo. La tradukaĵo estas eldonita en 1933. Ĝi ampleksas 105 paĝojn kaj enhavas tutpaĝajn ilustraĵojn faritajn de Jan Ermers.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Bareluloj kaj Fadenuloj en Enciklopedio de Esperanto/B
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Fabeloj
Fikciaj specioj kaj rasoj
Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Giovanni Barni

Giovanni BARNI (naskiĝis la  en Verona) estis itala esperantisto kaj teknikisto.

Li loĝis en Genova kaj esperantistiĝis en 1912. En 1913 li kunfondis laboristan Esperanto-grupon en sia urbo; tiu grupo eldonis La Devoj de la Homo de Giuseppe Mazzini. Li estis preskaŭ ĉiam prezidanto de tiu grupo kaj gvidis multajn kursojn.

Teknikistoj
Italaj esperantistoj
Mortojaro mankanta
Karl Bartel

Karl Bartel (naskiĝis la  en Graz) estis aŭstra esperantisto kaj industria oficisto.

Li estis esperantisto de 1907. Li kunfondis internacian klubon "Junaj Esperantistoj", gvidis multajn kursojn, iniciatis post la unua mondmilito en 1920 "Esperanto-helpon por aŭstraj infanoj". Hispanujo gastigis 324 infanojn dum unu jaro. Tradukoj liaj aperis en La Semajno, La Marto kaj Scienca Gazeto.

Ekde 1932 li estis honora membro de Aŭstra Esperanto-Asocio. En 1935 li estis kasisto de la Esperanto-Societo por Stirio.

Verkoj 
 Aŭstriaj [tiel!] infanoj el Graz en Sabadell [1920-1921]. Graz 1957, 6 folioj.

Referencoj 

Aŭstraj esperantistoj
Louis Bastien

Louis BASTIEN [bastjen] ( en Obernai apud Strasburgo –  en Parizo) estis franca esperantisto kaj intendanto-generalo, prezidanto de Universala Esperanto-Asocio (1934-1936) kaj de Internacia Esperanto-Ligo (1936-1947).

Esperanta agado 

Bastien esperantiĝis en 1902 kaj okupis sin pri la propagando unue en norda, poste en orienta Francio. Li fariĝis vicprezidanto de "Société pour la propagation de l'Espéranto" (SFPE) kaj interesiĝis pri la internacia organizo de la movado. En 1909 li eniris la Lingvan Komitaton (LK) kaj restis ĝia membro kaj tiu de la posta Akdademio de Esperanto dum pli ol 50 jaroj. Li ankaŭ estis prezidanto de la sekcio de la Teknikaj Vortaroj de la LK kaj precipa kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto (1933).

Dum la Universala Kongreso en Stokholmo en 1934 li estis elektita prezidanto de Universala Esperanto-Asocio (UEA). La 18-an de septembro de 1936 lia Estraro alvokis al la fondiĝo de nova asocio, nome Internacia Esperanto-Ligo (IEL). Tiel estiĝis "skismo", ĉar precipe svisaj membroj daŭrigis la malnovan, "Ĝenevan" UEA. Bastien estis IEL-prezidanto ĝis 1947, kaj post la kunfandiĝo de IEL kaj UEA li fariĝis Honora Prezidanto de UEA.  En 1955, li antaŭparolis en la libro de Pierre Delaire L'Espéranto en douze leçons. Li mortis en aprilo 1961.

Leksikografio 
En 1907 aperis lia t.n. Naŭlingva Etimologia Leksikono. Malgraŭ la nomo ĝi ne estis vere etimologia vortaro, sed kompara tabelo de 2.445 Esperantaj kapvortoj kaj sam-etimaj vortoj el la latina, franca, itala, hispana, portugala, germana, angla kaj rusa. Ĝi precipe celis pruvi, ke la Esperantaj vortoj estas bone motivitaj kaj baziĝas sur similaj vortoj el la tiuepoke  plej gravaj lingvoj.  Ĝi krome havis lern-faciligan, pedagogian celon. 2a plilarĝigita eldono kun 4.155 kapvortoj aperis en 1950. Malgraŭ multaj klopodoj kaj unuopaj kontribuoj la unuajn vere etimologiajn vortarojn de Esperanto verkis nur Ebbe Vilborg (1989-2001) kaj André Cherpillod.

Lia poŝvortaro franca-esperanta de 1932 ĝuis bonan akcepton apud la pli ampleksa kaj grava "Kompleta Vortaro Franca-Esperanto" de Émile Grosjean-Maupin. Aperis entute kvin eldonoj, la lasta en 1960.

La lasta vortara verko de Bastien estis terminareto el lia profesia fako, nome la "Militista vortareto" de 1955 kun interesaj terminoj ĝis tiam apenaŭ traktitaj en Esperanto.

Verkoj 
 Naŭlingva Etimologia Leksikono, 1907, 2a plilarĝigita eld. 1950.
 Bossuet, Funebra Parolado de Princo de Condé, 1911 (tradukis)
 Poŝvortareto por francoj, 1932, 2a rev. kaj plilarĝigita eld. 1937, 4a 1955, 5a kaj lasta 1960
 kontribuoj al Enciklopedio de Esperanto, 1934
 Militista vortareto, Esperanta, franca, angla, germana, itala, 1955

Bibliografio 
 Jacques Bernard, Louis Bastien: Homme de bien 
 Malmgren, Ernfrid. Generalo Louis Bastien in memoriam. Nekrologo en: Esperanto 1961/5, p. 81 (kun foto)

Eksteraj ligiloj 

 Libroj de kaj pri Louis Bastien en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikoloj de kaj pri Louis Bastien en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
 Tabela biografio  en la franca kaj fotoj

Francaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Prezidantoj de UEA
Estraranoj de UEA
Batalo pri la domo Heikkilä

Batalo pri la domo Heikkilä  estas novelo de Johannes Linnankoski. Ĝi estas tradukita  el la suoma lingvo de Vilho Setälä kaj aperis 60-paĝe en 1919 ĉe Esperanto-Instituto de Finnlando.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Batalo pri la Domo Heikkilä ĉe Project Gutenberg
 faksimilo - pdf-versio
 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Literaturo de Finnlando
Verkoj el la esperantigita suomlingva literaturo
Libroj de Vilho Setälä
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
József Batta

BATTA József [bata joĵef] (naskita en 1900 en Almásfüzitő, Hungario; mortinta la  en Moskvo, Sovetunio) estis hungara esperantisto kaj fertornisto. 

Li estis sekretario de Hungara Esperantista Societo Laborista kaj redaktaro de Munkáskultúra. 

József Batta estis komunisto. Post la malliberigo de Mátyás Rákosi li en 1925 aŭ 1926 elmigris de Hungario. Li loĝis en Vieno de 1926 ĝis 1929, kiam li plumigris al Germanio. Kaj en Aŭstrio kaj en Germanio li membris en la koncernaj Komunismaj Partioj. Li kunlaboris en SAT-organoj kaj estis redaktoro de Internaciisto. En 1932 li fariĝis unu el la gvidantoj de Internacio de Proleta Esperantistaro. 

En junio 1932 József Batta transloĝiĝis al Sovetunio.

La 1-an de decembro 1937, kadre de la Granda Purigo, lin arestis NKVD. Oni akuzis lin pri spionado kaj terorismaj agoj kontraŭ Sovetunio laŭ artiklo 58 de Punkodo de RSFSR, ĉar li aktivis en SAT. Tiun asocion oni konsideris kontraŭrevolucia, trockiisma. Laŭ la akuzoj, li partoprenis en la 9-a SAT-Kongreso 1929 en Lepsiko kaj tie estis varbita de Lanti kiel germana spiono. Alveninte en Sovetunio, li laŭ la akuzoj pludonis terorismajn instrukciojn de Lanti al Ernest Drezen, Gregoro Demidjuk, Nikolaj Incertov kaj Nikolao Nekrasov. La 3-an de oktobro 1938, oni lin kondamnis al morto kaj ekzekutis.

Margit Batta (1901–1988) estis la edzino József Batta.

Hungaraj esperantistoj
Viktimoj de Stalinismo
Murditaj esperantistoj
James G. Baxter

James G. BAXTER [bakster] (naskita la  en Liverpool; mortinta la ) estis skota esperantisto kaj asekuristo. Redaktis kaj eldonis grupan gazeton Nia Propra. Li estis speciala ekzamenisto por la Brita Esperanto-Asocio.

Fontoj 

Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
BEA

BEA povas signifi:
	
 bea estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
BEA kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel bea16, BEA16, 0xbea, 0xBEA, 0beah, 0BEAh) egalas al dekuma nombro 3050.

BEA ankaŭ estas la mallongigo de tri Esperanto-asocioj:
 BEA: Bonaera Esperanto-Asocio, urba asocio en Bonaero, la ĉefurbo de Argentino.
 BEA: Brita Esperanto-Asocio, vidu Esperanto-movado en Britio. 
 BEA: Bulgara Esperanto-Asocio, vidu Esperanto-movado en Bulgario.
Leon Beaumel

EdE

	
Leon BEAUMEL [boMEL] (naskiĝis 8-an de septembro 1870 en Toulouse) estis franca hospitala administranto kaj esperantisto. 

Li esperantistiĝis en 1902, kaj interesiĝis pri "Ligo por Instruado" kaj ĉiuj manifestiĝoj de arto. Li donis publikajn kursojn, skribis artikolojn, kaj estis la vicprezidanto de SFPE.

BEAUMEL, Leon
Eduard Becker

Eduard BECKER [beker] (naskiĝis la  10-an de oktobro 1867 en Makrone) estis germana katolika pastro, eklezia konsilisto kaj esperantisto. Li mortis la 2-an de oktobro 1930. 

Li agis por Esperanto ĉe la sendstacio Breslau, per kiu li ofte parolis kaj instruis. La modesta viro estis unu el la plej eminentaj pioniroj de Esperanto en Silezio.

BECKER, Eduard
BECKER, Eduard
B