George Soros

George Soros [Ĝorĝ Ŝoroŝ]), hungare György Soros, naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1930 en Budapeŝto sub la nomo György Schwartz (elp. ŝvarc). Li estas financisto, spekulanto, filantropo kaj filo de la Esperanto-verkisto Tivadar Schwarz, alinomata Teodoro Ŝvarc, unu el la eldonintoj de la fama beletra revuo en Esperanto Literatura Mondo.

En la 1970-aj jaroj li kunlaboris kun Jim Rogers ĉe la levilfonduso Qantum Fund kun kiu ili realigis gajnon de 4000 elcentoj en dek jaroj.

Soros estas konata kiel "La viro, kiu rompis la bankon de Anglio" kiam li en 1992 forte vetis kontraŭ la brita pundo, kiam li estis profesie financa analisto kaj interŝanĝisto de valutoj (angle: 'trader') en la londona borso-merkato.

Biografio 
Li estis 13-jara kiam nazia Germanio invadis Hungarion en marto 1944. Kvankam lia familio estis juda, li eskapis de deportado danke al la protekto de ministeria oficisto, kiu portretis lin kiel sian baptoinfanon. Lia patro kaŝis sin kaj la filon dum la sekvaj monatoj interalie en somerdometo de la dancistino Elza Brandeisz en Balatonalmádi; pri tio la patro verkis libron en Esperanto, „Maskerado ĉirkaŭ la morto“, kiu poste ankaŭ publikiĝis en la angla. Li vivis en Hungario ĝis 1946. En la posta jaro li fuĝis pro la sovetia okupacio por partopreni 16-jara en la Esperanto-kongreso en Berno.

La 16-jarulo de tie pluvojaĝis al la junulara Esperanto-kongreso en Ipswich, Anglio, tiam petis vizon por studi en Londono kaj diplomiĝis ĉe London School of Economics (Londona ekonomika lernejo) en 1952. En 1956 li migris al Usono. Li estas prezidanto de Soros Fund Management (fondusa manaĝado Soros) kaj de Open Society Foundations (Fondumoj por malferma socio).

Soros subite famiĝis ekde septembro 1992, kiam, opiniante ke la brita pundo estas supertaksata, li forte spekulis kontraŭ ĝi. Bank of England (Banko de Anglio) estis devigata forigi la pundon el la eŭropa valutoŝanĝa mekanismo, kaj Soros dume gajnis unu miliardon da usonaj dolaroj. Li estis kromnomita "la homo kiu disrompis la Bankon de Anglio". En 1997, en similaj cirkonstancoj, la malajzia ĉefministro Mahathir bin Mohamad akuzis Soros-on malsuprentiri la malajzian ringiton.

Soros aktivas kiel filantropo de 1979, kiam li komencis havigi monrimedojn por helpi nigrulojn studi en University of Cape Town (La Kaburba Universitato) en la rasapartisma Sudafriko. La filantropa fonduso de Soros en Orienta Eŭropo plej ofte aperas tra naciaj Fondusoj, kiuj foje funkcias sub aliaj nomoj, ekzemple Stefan Batory Foundation en Pollando.

Li estas miliardulo, unu el la plej riĉaj homoj de la nuna mondo, kun ĉirkaŭ 25-20 miliardoj da dolaroj.

Dum longaj jaroj Soros ne implikiĝis en la usonan politikon, sed tio ŝanĝiĝis kun prezidanto George W. Bush, kiun Soros klopodis malhelpi reelektiĝi per investo de 5 milionoj da usonaj dolaroj kun MoveOn.org por forigi Bush-on.

Li verkis The Bubble of American Supremacy ("La veziko de usona supereco"), kiu aperis en januaro 2004.

George Soros, rifuĝinto de la dua mondmilitoKiam la juna George Soros en 1947 fuĝis el Hungario al Britio tra Svislando, partopreninte en la 32-a Universala Kongreso de Esperanto en Berno, inter liaj unuaj faroj estis ligi kontaktojn kun la britaj esperantistoj en Londono. De Berno li iris al la Internacia Junular-Kunveno de TEJO (la posta IJK) en Ipswich kaj de tie ekstudis en Londono. Liaj kontaktoj kun la britaj esperantistoj en Londono laŭ li pruvis la utilecon de Esperanto, ĉar "kien ajn oni iris, oni trovis iun kun kiu oni povis paroli [en Esperanto]". Tion George Soros diris dum simpozio From Zamenhof to Soros: A Symposium ("De Zamenhof al Soros: Simpozio") organizita de la Universala Esperanto-Asocio en Novjorko la 15-an de decembro 2010 (okaze de la Zamenhofa tago), kiam prezentiĝis anglalingva traduko de la libro Modernaj Robinzonoj de lia patro. George Soros mem ĉeestis dum proksimume unu horo, el kio li dum deko da minutoj prelegis pri la rilatoj inter Esperanto kaj sia familio. Hodiaŭ, Soros ne plu uzas la lingvon, sed je peto de ĵurnalisto dum tiu simpozio, George Soros tamen sciis parkere citi parton de la poemo La vojo de L. L. Zamenhof kiun li kiel junulo lernis. Videajho spektebla en Jutubo : " Ech guto malgranda konstante frapante traboras la monton granitan " kun cheesto de Humfrej Tonkin, eksa prezidanto de UEA.

Soros kaj Esperanto  
La patro de George Soros, Teodoro Ŝvarc, estis esperantisto; oni povas interpreti la familian nomon 'Soros' alprenitan dum la tridekaj jaroj kiel aludon al Esperanto (ĝi estas la futura formo de la verbo sori), sed ne ekzistas certeco pri tio laŭ Humphrey Tonkin, la tradukinto de pluraj verkoj de Soros. Dum lia junaĝo en la 1930-aj kaj la 1940-aj jaroj en Budapeŝto, oni parolis Esperanton en la hejmo kaj Esperanto-verkistoj (-> Literatura Mondo) kaj aliaj esperantistoj vizitadis ilian hejmon.

Foje li donacis monon al E- movado . Sed en jaro 2019 Humfrej Tonkin atestis :

George Soros opinias la E- movadon mortinta.Tial li ne plu subtenas Esperanton

Vidu ankaŭ 
Listo de miliarduloj

Alexander Soros

(eo) Finance Watch

Listo de denaskaj esperantistoj

Kosmopolitismo

Rifuĝinto

Okupu Wall Street

Bibliografio 
Andreas von Rétyi, George Soros. Der Multimilliardär, sein globales Netzwerk und das Ende der Welt, wie wir sie kennen, 2016, alpoligo: George Soros. Multimiliarder, jego globalna sieć i koniec takiego świata, jaki znamy, tr. Elżbieta Lubelska, Biały Kruk, dua eldono, Krakovo 2019, p. 240, ISBN 978-83-7553-266-1

Eksteraj ligiloj 

Project Syndicate ()

Malfermitaj Fondumoj Soros : Open society Foundations ()

Soros's Deep Pockets vs. Bush "La profundaj poŝoj de Soros kontraŭ Bush." ()

Referencoj 

Miliarduloj
Hungaraj mecenatoj
Usonaj investistoj
Naskiĝintoj en Budapeŝto
Hungaraj judoj
Usonaj judoj
Usonaj ekonomikistoj
Kritikaj raciistoj
Bankistoj
Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Usonaj miliarduloj
Hungaroj
Esperantistoj