alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1552

En la jaro 1552 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Alatir (urbo) (Rusio) kaj Lauro de Freitas (Brazilo) fonditaj.
 Unua mencio pri Betfia kaj Căbeşti.
 La rego Henriko la 2-a ekokupis la tri episkopujojn (Metz, Toul kaj Verdun).

Naskiĝoj 
 18-an de februaro: Rudolfo la 2-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. 1612)
 20-a de februaro: Anne Parr (grafino de Pembroke), fratino de Catherine Parr, la sesa edzino de Henriko la 8-a (Anglio) (n. ĉirkaŭ 1514)
 Petrus Plancius, nederlanda astronomo (m. 1622)

Mortoj 
 13-a de januaro: Jakobus Greselius, germana humanisto kaj profesoro en la Universitato de Kolonjo (n. 1483)
 11-a de decembro: Paolo Giovio, itala kuracisto kaj verkisto (n. 1483)
1551

En la jaro 1551 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Julio la 3-a iĝis papo.
 Fondita Nacia Universitato San Marcos, laŭdire la plej antikva en Ameriko.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Mühlehorn kiel Mülihorn (hodiaŭ komunumo en Kantono Glaruso en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
17-a de decembro: Georgo Martinuzzi, ŝtatestro de Transilvanio (n. 1482)
1550

En la jaro 1550 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Ibagué fondita.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Landarenca kiel Lan Darencha (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Arvigo en Kantono Grizono en Svislando).

Naskiĝoj 

27-a de junio: Karlo la 9-a, reĝo de Francio (m. 1574)
4-a de oktobro: Karolo la 9-a, reĝo de Svedio (m. 1611)
 John Napier, skota matematikisto (m. 1617)
 Emilio di Cavalieri, itala komponisto (proksima dato) (m. 1602)
 Václav Březan, ĉeĥa kronikisto (m. 1618)

Mortoj 
 19-a de decembro: Johannes Caesarius, estis germana humanisto, filologo, erudiciulo, kuracisto, latinisto, helenisto kaj gramatikulo (n. 1468)
1549

En la jaro 1549 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 7-a de januaro: Tomé de Sousa iĝis koloniestro de Brazilo.
 29-a de marto : Fondita Salvador (Brazilo).
 Konsento de Zuriko.

Naskiĝoj

Mortoj 
 3-a de aprilo: Matsudaira Hirotada, japana daimjo (n. 1526)
 Papo Paŭlo la 3-a
1545

En la jaro 1545 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Eŭskio: Unua presita verkaĵo en la Eŭska lingvo aperas. (Linguae Vasconum Primitiae far Beñat Etxepare.)
 Erupcio de Citlaltepetl.

Naskiĝoj 
 28-a de aprilo: Ji Sun-sin, korea admiralo (m. 1598)
 Luzzasco Luzasschi, itala komponisto (proksima dato) (m. 1607)
 6-a de decembro: Janus Dousa, nederlanda historiisto, juristo, poeto, filologo, ŝtatestro kaj unua bibliotekisto de la Universitato de Lejdeno (m. 1604)

Mortoj 
 6-a de marto: Georg Helt, germana humanisto, filologo, reformisto kaj teologo (n. 1485)
 22-a de aŭgusto: Charles Brandon, 1-a Duko de Suffolk (n. ĉirkaŭ 1484)
1542

En la jaro 1542 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fondita urbo Jukatana Merido en Meksiko.
 Publikita "De Materia Medica" de Curtio Trojano en Italio.
 Hispanio promulgis la "Leyes Nuevas", kontraŭ la krudelecon al indiĝenoj.
 Kreita la  Vicreĝlando de Peruo.
 Otomanoj konkeris Jerusalemon al araboj.
 Unuaj kontaktoj de Japanoj al okcidentaj maristoj.
 Martim Afonso de Souza estas nomita portugala Vic-reĝo de Hindio.

Naskiĝoj 
 5-a de majo: Thomas Cecil, 1-a Grafo de Exeter (m. 1623)
 15-a de oktobro: Jalaluddin Muhammad Akbar, imperiestro de la Mongola Imperio (m. 1605)

Mortoj 
 Lucas Fernández hispana verkisto
 11-a de oktobro: Thomas Wyatt, angla poeto (n. 1503)
 Leonhard Beck, germana pentristo kaj lignogravuristo (n. 1480)
1541

En la jaro 1541 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 12-a de marto: Ipacij Pacej, ukraina teologo kaj verkisto (m. 1613)
 El Greco, greka-hispana artisto (m. 1614)
 Guðbrandur Þorláksson, islanda matematikisto, kartografiisto, kaj episkopo (m. 1627)
 Jakub Wujek, pola religia verkisto, jezuito, tradukinto de la Biblio (m. 1597)

Mortoj 
 26-a de junio: Francisco Pizarro, hispana konkistadoro (naskiĝis ĉirkaŭ 1471)
 15-a de oktobro: István Werbőczy, hungara politikisto (n. 1458)
 18-a de oktobro: Margaret Tudor, reĝino de Skotlando (n. 1489)
 24-a de decembro: Andreo Karlostadio, germana teologo kaj reformisto.  (m. 1486)
 Fernando de Rojas, hispana verkisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1470)
1540

En la jaro 1540 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Isabella Jagiello kaj Johano la 2-a Sigismundo Zápolya iĝis geprincoj de Transilvanio;
 Arequipa fondita.

Naskiĝoj 
 5-a de aŭgusto: Joseph Justus Scaliger, nederlanda francdevena eldonisto, tradukisto, humanisto, historiisto, hebreisto, helenisto, filologo, erudiciulo, religia movadulo kaj kalendara reformisto (m. 1609)
 31-a de decembro: Silvio Antoniano, itala kardinalo kaj edukisto (m. 1603)
 Francis Drake
 Ruy López de Segura, hispana ŝakludisto (mortis ĉirkaŭ 1580)
 Laurentius Nicolai Norvegus, norvega kapelano de la sveda reĝino, Katarina Jagelona (1526-1583) (m. 1622)

Mortoj 
 22-a de julio: Johano la 1-a, reĝo de Hungario (n. 1487)
 23-a de aŭgusto: Guillaume Budé, franca filologo, helenisto, humanisto, diplomato kaj bibliotekisto (n. 1468)
1539

En la jaro 1539 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Hispanio finkonkeris Centran Amerikon.
 Teksita la "The Ardebil carpet Victoria and Albert Museum", la plejfama tapiŝo en mondo.
 Santos (Brazilo), Vélez kaj Neiva (Kolombio) fonditaj.
 Fondita la unua Amerikan presejon en Meksiko.
 Hernando de Soto eniris kun sia militaro en la nuna Sudocidento de Usono.
 Francisko la 1-a (Francio) deklaris per lingvopolitika edikto la francan oficiala lingvo, tiel forpuŝante la latinan kaj ĉiujn regionajn popolajn lingvojn krom la pariza (ekde tiam oficiala franca).
 6-a de aŭgusto: Gonzalo Suárez Rondón fondis Tunja en nuna Kolombio.

Naskiĝoj 
 Ludolph Van Ceulen, matematikisto.
 12-a de aprilo: Inca Garcilaso de la Vega perua verkisto.

Mortoj 
 Konrad Goclenius, belga germandevena humanisto, helenisto kaj filologo (n. 1485)
1538

En la jaro 1538 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Traktato de Nagyvarad. Paco inter imperiestro Ferdinando la 1-a kaj Otomana Imperio. Johano Zapolya estas agnoskita kiel reĝo de Hungario. Ferdinando tenadas la nordajn kaj okcidentajn partojn de la reĝlando, kaj estas agnoskita kiel heredonto pri la trono.
 Henriko la 8-a de Anglio disrompas monaĥejojn.
 Kreita Ordeno de Johanitoj.

Naskiĝoj 
 30-a de junio: Bonaventura Vulcanius, belga diplomato, filologo kaj humanisto (m. 1614)
 31-a de oktobro - Caesar Baronius, itala kardinalo kaj eklezia historiisto.
 Militpaŭzo de Nico - Paco inter imperiestro Karlo la 5-a kaj franca reĝo Francisko la 1-a.
 Imagawa Ujizane, japana daimio (m. 1614)
 Petrus Jonæ Helsingus, sveda episkopo. (m. 1607)
 Daniel Hofmann, germana luterana teologo, superintendanto, polemikisto kaj profesoro pri teologio de la Universitato de Helmstedt (m. 1611)

Mortoj 
 12-a de februaro: Albrecht Altdorfer, germana gravuristo, pentristo kaj arkitekto. (n. 1480)
 Julio - Diego de Almagro.
 30-a de novembro: Adrianus Barlandus, belga nederlanddevena historiisto, filologo kaj filozofo (n. 1487)
 Guru Nanak, fondinto de sikismo.
1537

En la jaro 1537 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Igarassu fondita.
 Erupcio de Citlaltepetl.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Plan-les-Ouates kiel Plan-des-Vuattes (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĝenevo en Svislando).

Naskiĝoj 
 Annibale Zoilo, itala komponisto (proksima dato) (m. 1592)
 Jane Grey, reĝino de Anglio (proksima dato) (m. 1554)

Mortoj 
 6-a de januaro: Aleksandro de Mediĉo, duko de Florenco (n. 1510)
 Paul Hofhaimer, aŭstra komponisto kaj orgenisto (n. 1459)
1535

En la jaro 1535 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Portugaloj alvenis Pernambukon.
 Limo (Peruo) fondita.
 Eldonita Establo landa de la Margraflando Moravio.

Naskiĝoj 
 Jasper Heywood, angla klerulo kiu tradukis tragediojn de Seneko la pli juna (m. 1598)

Mortoj 
 6-a de julio: Thomas More, angla advokato, verkisto kaj politikisto (n. 1478)
 29-a de decembro: Matsudaira Kiyoyasu, klanestro de la Matsudaira-klano (n. 1511)
1534

En la jaro 1534 post Kristo okazis interalie:

Eventoj 
Jacques Cartier malkovras Kanadon en la nomo de Francio;
Kreita hereda provinco Pernambuko;
Paŭlo la 4-a iĝis papo;
Kristiano la 3-a iĝis reĝo de Danio kaj Norvegio;

Naskiĝoj 
1-a de julio: Frederiko la 2-a, reĝo de Danio kaj Norvegio (m. 1588)
Icĥak Lurja, kabalisto

Mortoj 
 aprilo: Hermann von dem Busche, humanisto, luterana teologo kaj profesoro de la Universitato de Marburgo (n. 1468)
25-a de septembro: Papo Klemento la 7-a
 31-a de oktobro: Alfonso la 1-a, Duko de Ferrara (n. 1476)
1533

En la jaro 1533 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Hispanio konkeris inkaan imperion, inkaoj organizis rezistadon sub gvido de inkao Túpac Huallpa en malgranda kaŝa teritorio. Post lia tuja regado, Manco Cápac la 2-a iĝis "kaŝa" inkao;
 Kartageno (Kolombio) fondita.

Naskiĝoj 
 28-a de februaro : Michel de Montaigne, franca filozofo kaj eseisto.
 18-a de majo: Johannes Caselius, germana humanisto, juristo kaj filologo (m. 1613)
 7-a de septembro : Elizabeto la 1-a (Anglio)
 27-a de septembro: Stefano Báthory

Mortoj 
 25-a de junio: Mary Tudor, Reĝino de Francio
 6-a de julio: Ludovico Ariosto, itala poeto, naskiĝis la 8-an de septembro 1474.
 26-a de julio: Ataŭalpo, estas mortigata de hispanaj konkerantoj
 Túpac Huallpa "kaŝa" inkao
1532

En la jaro 1532 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Fonditaj São Vicente kaj Pernink;

Naskiĝoj 
 Hernando Franco, Hispana komponisto

Mortoj 
Inkao Huáscar
1530

En la jaro 1530 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Portugalio sendas ŝiparon al Brazilo por gardi la teritorion.
Sigismondo la 2-a (Pollando) surtroniĝis.
Koperniko refaris la kalkuladon de Ptolemeo pri la ekzata daŭro de jaro.
Unua mencio pri Răstoci.

Naskiĝoj 
Jean Nicot, franca diplomato, kiu donis sian nomon al nikotino (m. 1604)
Kristofo Báthori, reganto de Transilvanio (m. 1581)

Mortoj 
 2-a de oktobro: Hermann von Neuenahr, la maljuna,  humanisto, teologo, ŝtatestro, naturalisto kaj kanceliero de la Universitato de Kolonjo (n. 1492)
 Quinten Matsijs, flandra pentristo (n. 1466)
1529

En la jaro 1529 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Marakajbo fondita.
Junio: Dum batalpaŭzo dum la 1-a Batalo de Kappel okaze de religia milito inter protestantoj kaj katolikoj interne de la Svisa Ĵurkomunumo la du malamikaj aremoj kune manĝis la Laktosupon de Kapppel. Laŭ la legendo, tio estis la origino de la fonduo.

Naskiĝoj 
 Laurentius Petri Gothus, ĉefepiskopo de Upsalo (1573-1579) (m. 1579)
 25-a de aprilo - Francisko Patriko, kroata filozofo, humanisto kaj poeto (m. 1597)

Mortoj 
21-a de junio: John Skelton, angla poeto kaj dramisto (m. c. 1460)
1526

En la jaro 1526 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Go-Nara iĝis imperiestro de Japanio;
Johano Zápolya iĝis princo de Transilvanio;
La Turka Imperio venkis la Hungaran Reĝlandon apud Mohács;

Naskiĝoj 
 1-a de februaro: Giovanni Pierluigi da Palestrina, itala komponisto (m. 1594)
 19-a de februaro: Charles de l'Écluse, franca botanikisto (m. 1609)
 31-a de marto: Benedikto la Afrikano, itala sanktulo (m. 1589)
 15-a de aprilo: Marc Antoine Muret, franca humanisto, eldonisto, poeto kaj latinisto (m. 1585)
 9-a de junio: Matsudaira Hirotada, japana daimjo (m. 1549)

Mortoj 
19-a de januaro: Izabela el Aŭstrio, arkdukino de Aŭstrio (n. 1501)
29-an de aŭgusto: Ludoviko la 1-a Jagello
Go-Kashiwabara imperiestro de Japanio
1525

En la jaro 1525 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
fino de Germana kamparana ribelo

Naskiĝoj 
 23-a de decembro: Johano Alberto la 1-a, Duko de Mecklenburgo, Duko de Mecklenburgo (m. 1576)
 Pieter Bruegel la pliaĝa (proksimuma dato), flandra pentristo (m. 1569)

Mortoj 
 5-a de majo: Frederiko la 3-a, princo-elektisto de Saksio inter 1486 kaj 1525 (n. 1463)
 31-a de majo: Martinus Dorpius, nederlanda humanisto kaj teologo (n. 1485)
1523

En la jaro 1523 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
19-a de novembro: Klemento la 7-a iĝis Papo.
Hispanio okupis Gvatemalon.
Disigo de krono de Skandinavio:
Gustavo Vasa fariĝis reĝo de Svedio;
Frederiko iĝis reĝo de Danio kaj Norvegio;
Unua mencio pri Ticu

Naskiĝoj 
 Gabrielo Falloppio, itala kuracisto, botanikisto, anatomo, kirurgo kaj naturalisto (m. 1562)

Mortoj 
14-a de septembro: papo Adriano la 6-a
 16-a de oktobro: Luca Signorelli, renesanca itala pentristo (n. 1450)
29-a de aŭgusto: Ulrich von Hutten, fervora kritikulo kontraŭ Katolikismo (n. 1488)
1522

En la jaro 1522 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Adriano la 6-a iĝis papo

Naskiĝoj 
Joachim du Bellay
11-a de septembro: Ulisse Aldrovandi, itala kuracisto kaj natursciencisto (m. 1605)

Mortoj 
30-a de junio : Johano Reuchlin
septembro: Gavin Douglas, skota poeto kaj tradukisto
1518

En la jaro 1518 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Kiel estis eksigita el la Hansa ligo.

Naskiĝoj 
 Hubert Languet

Mortoj
1516

En la jaro 1516 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Karlo la 5-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio) iĝis reĝo de Hispanio

Naskiĝoj 

 18-a de februaro: Maria la 1-a, reĝino de Anglio (m. 1558)
 26-a de marto: Conrad Gesner, svisa kuracisto (m. 1565)

Mortoj 
 13-an de marto: Vladislao la 2-a Jagello, reĝo de Hungario kaj Bohemio (n. 1456)
 9-a de aŭgusto: Hieronymus Bosch, nederlanda pentristo (naskiĝis ĉirkaŭ 1450)
1514

En la jaro 1514 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 8-a de majo: princino Claude de Francio edziniĝis al François d'Angoulême.
 14-a de majo: kreita unua Correo Mayor de Indias (Plejgranda Poŝto de Hindujo) en Limo, Peruo.
 12-a de julio: Brazilo iris al la jurisdiskcio de Episkopujo de Funchal.
 5-a de novembro: Maria Tudor iĝis reĝino de Francio.
 Hungara kamparana ribelo.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Brănești
 Pietroasa (Timiș)

Naskiĝoj 
 1-a de januaro: Andreas Vesalius, belga anatomiisto (m. 1564)
 13-a de aŭgusto: Joachim Mynsinger von Frundeck, germana juristo (m. 1588)
 Giovanni Animuccia, itala komponisto (proksimuma dato) (m. 1571)
 Virgil Solis, germana gravuristo (m. 1562)

Mortoj 
 9-a de januaro: Ana de Bretonio, reĝino de Francio (n. 1477)
 11-a de marto: Bramante, italia arĥitekto (n. 1444)
 Yotchiengrai, reĝo de Lan Na
1511

En la jaro 1511 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 15-a de aŭgusto: Afonso de Albuquerque konkeras kun ŝiparo de 16 ŝipoj Malakon.

Naskiĝoj 

 30-a de julio: Giorgio Vasari, itala pentristo, arthistoriisto, arkitekto kaj biografo (m. 1553)
 28-a de septembro: Matsudaira Kiyoyasu, klanestro de la Matsudaira-klano (m. 1535)
 29-a de septembro: Miguel Servet, hispana-aragona teologo, kuracisto, kartografo kaj humanisto (m. 1553)
 Jiří Melantrich, ĉeĥa libropresisto kaj eldonisto (m. 1580)

Mortoj
1508

En la jaro 1508 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Ashikaga Yoshitane iĝis ŝoguno.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Coșdeni
 Moroda

Naskiĝoj 
 3-a de aprilo: Jean Dorat, franca klasika filologo, poeto, erudiciulo, helenisto kaj humanisto (m. 1588)
 4-a de aprilo: Herkulo la 2-a (Este), 4-a Duko de Ferrara (m. 1559)
 Matthias Marcus Dabercusius, germana historiisto, filologo kaj pedagogo (m. 1572)

Mortoj
1507

En la jaro 1507 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Lasta Ceremonio de Nova Fajro en Tenoĉtitlano.
La familio Decôur sanĝis sian nomon al Decour kaj foriris de Francio al Germanio.
Martin Waldseemüller verkis la unuan mapon kiu montris la nomon Amerikon.

Unuaj dokumentaj mencioj 
Băbdiu.

Naskiĝoj 
Anne Boleyn, dua edzino de Henriko la 8-a (Anglio) (probabla naskiĝjaro; m. 1536)
Alonso García Bravo
BAKFARK Bálint

Mortoj
1505

En la jaro 1505 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Marteno Lutero finis sian universitatan kurson.
 Manuel, la Feliĉa, reĝo de Portugalio reformis la Portugalan armeon.
 Amasmalsano en Portugalio.
 Slobodskoj fondita.
 Ĉina imperio: finiĝis konstruado de Badalingo, parto de la Granda Ĉina Muro

Naskiĝoj 
 5-a de februaro: Gilg Tschudi, svisa politikisto kaj historiisto (m. 1572)
 Christopher Tye, angla komponisto kaj orgenisto (proksima dato) (mortis ĉirkaŭ 1572)
 Thomas Tallis, angla komponisto (m. 1585)

Mortoj 
 27-a de oktobro: Ivano la 3-a, duko de Rusio (n. 1440)
 Jacob Obrecht, nederlanda komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1450)
 25-a de januaro: Herkulo la 1-a, Duko de Ferrara (1471-1505) (n. 1431)
1504

En la jaro 1504 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Mikaelanĝelo finis la skulptaĵon Davido
 Ĉina imperio: komenciĝis konstruado de Badalingo, parto de la Granda Ĉina Muro

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Nusshof kiel Hof by dem Nussbom (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).

Naskiĝoj 
 17-a de januaro: Papo Pio la 5-a (m. 1572)
 Charles Estienne, franca anatomiisto (m. 1564)

Mortoj 
 2-a de julio: Stefano la 3-a, princo de Moldavio (naskiĝis ĉirkaŭ 1433)
 10-a de septembro: Filiberto la 2-a de Savojo, Duko de Savojo (n. 1480)
 26-a de novembro: Izabela la 1-a, reĝino de Kastilio (n. 1451)
1503

En la jaro 1503 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 24-a de februaro: Johannes Gropper, germana humanisto, juristo, teologo kaj kardinalo (m. 1559)
10-a de marto : Ferdinando la 1-a;
4-a de decembro : Michel de Nostredame aŭ Nostradamus, kuracisto kaj autoro de La Profetaĵoj;
Tomé de Sousa;
 Petrus Vulcanius, belga erudiciulo kaj humanisto (m. 1571)
Thomas Wyatt, angla poeto (m. 1542)

Mortoj 
Antonio Bonfini.
Papo Aleksandro la 6-a.
 4-a de decembro: Sten Sture la Maljuna, ŝtatestro kaj reganto de Svedio. (n. 1440)
1502

En la jaro 1502 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 6-a de januaro: André Gonçalves malkovris Angra dos Reis, Brazilo;
 22-a de januaro: Amerigo Vespucci alvenis al San-Vicento, Brazilo;
 Kristoforo Kolumbo faris sian 4-an vojaĝon al Ameriko;

Naskiĝoj 
 6-a de junio: Johano la 3-a, 15-a reĝo de Portugalio (m. 1557)
 André Thevet, franca monaĥo, esploristo, kaj verkisto (m. 1590)

Mortoj
1499

En la jaro 1499 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Bernardino de Sahagún, franciskana misiisto de Nova Hispanio (m. 1590)
 Julius von Pflug, historiisto kaj episkopo de Naumburg (m. 1564)
 Laurentius Petri Nericius, diplomato kaj ĉefepiskopo de Upsalo (m. 1573)

Mortoj 
 23-a de novembro: Perkin Warbeck, pretendanto al la angla trono (n. ĉirkaŭ 1474)
 28-a de novembro: Eduardo Plantaĝeneto (17-a grafo de Warwick), ebla pretendanto al la angla trono (n. 1475)
1496

En la jaro 1496 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Sankta Domingo la hodiaŭa ĉefurbo de Domingo (respektive Dominika Respubliko) estis fondita.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Hodişu

Naskiĝoj 

 18-a de marto: Mary Tudor, Reĝino de Francio (m. 1533)
 12-a de majo: Gustavo Vasa, reĝo de Svedio (m. 1560)
 Menono Simono, estro de nederlandaj anabaptistoj (m. 1561)
 Johann Walter, germana komponisto (m. 1570)

Mortoj 
 16-a de aprilo: Karlo la 2-a de Savojo, duko de Savojo (n. 1488)
1495

En la jaro 1495 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Emanuelo la 1-a (Portugalio) surtroniĝis;

Naskiĝoj 
 Michael Sattler, germana monaĥo kaj reformaciisto (proksima dato) (m. 1527)
 Fuzuli, turka poeto (proksima dato) (m. 1556)

Mortoj 
 11-a de januaro: Pedro González de Mendoza, hispana kardinalo kaj ŝtatestro (n. 1428)
 25-a de oktobro: Johano la 2-a, reĝo de Portugalio (n. 1455)
1493

En la jaro 1493 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Dua vojaĝo de Kristoforo Kolumbo;
Huayna Cápac iĝis la lasta inkao de unuigita inkaa imperio

Unuaj dokumentaj mencioj 
Längenbühl kiel Lengenbuel (hodiaŭ parto de la komunumo Forst-Längenbühl en Kantono Berno en Svislando).
Ocna de Sus
Săbişa
Morlaca

Naskiĝoj 
5-a de marto: Anna Bijns, flandra verkistino (m. 1575)
 5-a de junio: Justus Jonas, la maljuna, germana juristo, humanisto, eklezihistoriisto, teologo, reformisto, himnoj-verkisto kaj Biblio-tradukisto. (m. 1555)
Mizuno Tadamasa, japana samurajo (m. 1543)
 Petrus Mosellanus, humanisto, filologo, helenisto kaj katolika roma teologo ( (m. 1524)

Mortoj 
 14-a de junio: Hermolaus Barbarus, la Juna, itala humanisto, katolika patriarko. (n. 1454)
 19-a de aŭgusto: Frederiko la 3-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. 1415)
Inkao Túpac Yupanqui
1491

En la jaro 1491 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Unua mencio pri Herepeia, Panc-Sălişte kaj Muncelu Mare.
 Raboto finkonstruita.

Naskiĝoj 
 31-a de decembro: Jacques Cartier, esploristo

Mortoj 
 majon: Robert Stillington, episkopo de Bath kaj Wells, Anglio kaj lordo-kanceliero de Anglio (n. 1420)
1490

En la jaro 1490 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Astronomia horloĝo de Prago konstruita.
 Ashikaga Yoshiki iĝis ŝoguno.

Naskiĝoj 
 Claude de Sermisy
 Christoph Amberger, germana priportreta pentristo. (m. 1562)

Mortoj 
 6-an de aprilo : Matiaso la 1-a Korvino
1489

En la jaro 1489 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Tlatelolko estis konkerita de Tenoĉtitlano;
 Unua mencio pri Bârsa (Arad);
 Maksimiliano (Aŭstrio) sieĝis Genton; komenco de konstruo de Raboto;

Naskiĝoj 
 15-a de aprilo: Sinan, ĉefa arkitekto de la osmanida imperio (m. 1588)
 28-a de novembro: Margaret Tudor, reĝino de Skotlando (m. 1541)

Mortoj
1488

En la jaro 1488 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Paisley (Skotlando) iĝis barona urbodistrikto.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Calbor (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
 Grub AR kiel Gruob (hodiaŭ komunumo en Kantono Apencelo Ekstera en Svislando).
 Rod (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

Naskiĝoj 

 21-a de aprilo: Ulrich von Hutten, germana humanisto (m. 1529)
 23-a de junio: Karlo la 2-a de Savojo, duko de Savojo (m. 1496)
 Jang Ŝen, ĉina poeto (m. 1559)

Mortoj 
 10-a de oktobro: Andrea del Verrocchio, itala artisto (n. 1435)
1487

En la jaro 1487 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
Rothenthurm per la vortoj bey dem rothen thurn (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).

Naskiĝoj 
 Johano la 1-a, reĝo de Hungario (m. 1540)
 28-a de septembro: Adrianus Barlandus, belga nederlanddevena historiisto, filologo kaj filozofo. (m. 1538)

Mortoj 
 21-a de marto: Nikolao de Flüe, svisa ermito (naskiĝis 1417).
1486

En la jaro 1486 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj
Turmaş (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

Naskiĝoj 
 Andreo Karlostadio, germana teologo kaj reformisto.  (m. 1541)

Mortoj
1485

En la jaro 1485 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fino de la rozaj militoj; Henriko la 7-a (Anglio) surtroniĝis.
papo Inocento la 8-a kanonizis Leopoldon la 3-a.

Naskiĝoj 
 20-a de junio: Johannes Bugenhagen, germana humanisto, luterana teologo, reformisto kaj edukisto. (m. 1558)
2-a de decembro : Hernán Cortés, konkeristo de Meksiko (m. 1547)
16-a de decembro: Katerino de Aragono, unua edzino de Henriko la 8-a, reĝo de Anglio (m. 1536)
Joos van Cleve, nederlanda pentristo (mortis ĉirkaŭ 1540)
Ticiano, venecia artisto (m. 1577)
 Martinus Dorpius, nederlanda humanisto kaj teologo ( (m. 1525)
 Konrad Goclenius, belga germandevena humanisto, helenisto kaj filologo (m. 1539)
 Georg Helt, germana humanisto, filologo, reformisto kaj teologo (m. 1545)

Mortoj 
 16-a de marto: Anne Neville, edzino de Rikardo la 3-a (Anglio) (n. 1456)
 22-a de aŭgusto: Rikardo la 3-a (Anglio) (n. 1452)
 27-a de oktobro: Rudolf Agricola, humanisto, erudiciulo, poeto, helenisto, latinisto, edukisto, muzikisto kaj organkonstruanto.  (n. 1443)
1482

En la jaro 1482 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Afriko 
Portugalanoj fondis la Forte São João da Mina, en okcidenta Afriko.
Diogo Cão alvenis Kongon.

Ameriko 
Tizok fariĝis imperiestro de Aztekoj.

Eŭropo 
Unua mencio pri Bărăştii Iliei, Runcu Mare, Vălar kaj Lenauheim.

Naskiĝoj 
 Georgo Martinuzzi, ŝtatestro de Transilvanio (m. 1551)

Mortoj 
 25-a de aŭgusto: Margareta de Anĵuo, edzino de Henriko la 6-a (n. 1430)
 22-a de septembro: Filiberto la 1-a, duko de Savojo (n. 1465)
1481

En la jaro 1481 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 2-a de januaro, Hispana leĝo malpermesis al nobeloj 
 22-a de decembro: Friburgo kaj Soloturno estis akceptitaj kiel plenrajtaj membroŝtatoj de la Svisa Ĵurkomunumo.protekti persekutitojn de Inkvizicio.

 Tizoko fariĝis Azteka imperiestro.
 Oni trovis la Vatikanan Kodicon aŭ B-Kodicon de Nova testamento.
 Beyazid la 2-a iĝis estro de Osmanida imperio.
 Johano la 2-a (Portugalio) surtroniĝis.
 Johano iĝis reĝo de Danio, Norvegio kaj Svedio.

Unuaj dokumentaj mencioj

Naskiĝoj

Mortoj 
 21-a de majo: Kristiano la 1-a (Danio), reĝo de Danio, Norvegio kaj Svedio, naskiĝis 1426
 Aksajakatlo. Azteka imperiestro.
 Mehmed la 2-a. Otomana kalifo.
 28-a de aŭgusto : Afonso la 5-a (Portugalio).
1478

En la jaro 1478 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Las Palmas de Gran Canaria fondita.

Naskiĝoj 
 7-a de februaro: Thomas More, angla advokato, verkisto kaj politikisto (m. 1535)
 22-a de julio: Filipo la 1-a de Kastilio, reĝo de Hispanio (m. 1506)

Mortoj 
 18-a de februaro: Georgo Plantaĝeneto (duko de Clarence), frato de Eduardo la 4-a (Anglio) kaj Rikardo la 3-a (Anglio) (n. 1449)
 28-a de aŭgusto: Jolando de Francio, franca nobelino (n. 1434)
1476

En la jaro 1476 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Reĝo Matiaso por sekuri protektadon al ili donigas pasportojn al la vojaĝantaj ciganoj. El tio la nomo per kiuj ili estas konataj en iuj landoj : "bohemanoj".
 Katolika Eklezio ekis vendi "indulgentias" ("senkulpigilojn").
 Kolumbo ekis vojaĝon al Islando.
 Oni presis unuan grekan gramatikon tute en greka skribado.

Naskiĝoj 
 21-a de julio: Alfonso la 1-a, Duko de Ferrara. (m. 1534)

Mortoj 
 8-a de julio : Regiomontano, matematikisto. naskiĝis 6-a de junio 1436
 26-a de decembro: Galeazzo Maria Sforza, Duko de Milano (n. 1444)
Subjekto Verbo Objekto

Laŭ lingva tipologio, Subjekto Verbo Objekto (SVO) estas la dua plej ofta tipa vortordo inter la lingvoj de la mondo.

Ekzemple:

La kato ĉasas la muson.

Tiu vortordo estas uzata en:

 la Angla lingvo
 la Ĉina lingvo
 la Hispana lingvo
 la Indonezia lingvo
 la Itala lingvo
 la Pola lingvo
 la Portugala lingvo
 la Skandinavaj lingvoj
 la Svahila lingvo

Iuj lingvoj (ekz. la germana, la nederlanda kaj iuj aliaj ĝermanaj lingvoj) havas vortordon V2, t.e., kun la verbo ĉiam la dua loko; se iu komplemento antaŭas la verbon, la subjekto devas iri ien post la verbo.

Lingvo estas klasifikata kiel SVO, se tio estas la plej tipa, malplej marka vortordo. Ili povas havi alian vortordon en specifaj cirkonstancoj kaj tamen esti SVO; ekz. la germana havas SOV en subjunkciaj subfrazoj, la franca havas SOV, kiam la objekto estas pronomo, kaj iuj dialektoj de la angla havas VSO en jes/ne-aj demandoj.

Formo: Subjekto – Verbo – Objekto

Komparu kun SOV, VSO, VOS, OSV, OVS.

Vidu ankaŭ 
 Subjekto Objekto Verbo
 Verbo Subjekto Objekto
 Temo-emfaza lingvo

Referencoj
Subjekto Objekto Verbo

Laŭ lingva tipologio, SOV estas la plej komuna vortordo inter la lingvoj de la mondo.

Ekzemple:

La kato la muson ĉasas.

El la japana lingvo:

私は箱を開けます。
Watashi wa hako o akemasu.
Mi la skatolo(j)n malfermas.

Tiu vortordo estas tipe uzata en:

 la Aina lingvo
 la Eŭska lingvo
 la Hinda lingvo
 la Japana lingvo
 la Keĉua lingvo
 la Korea lingvo
 la Latina lingvo
 la Nubia lingvo
 la Persa lingvo
 la Praskandinavia lingvo
 la Tamila lingvo
 la Tibeta lingvo
 la Turka lingvo

SOV lingvoj havas fortan emon uzi postpoziciojn anstataŭ prepozicioj, sed ekzistas esceptoj al tiu emo, ekzemple la latina. Ili emas meti helpoverbojn post la ĉefverbo, genitivan substantivan subfrazon antaŭ la posedata substantivo, kaj subjunkcioj je la fino de subjunkcia subfrazo. Lingvoj kie relativa subfrazo antaŭas la modifatan substantivon estas plej ofte SOV, sed la renverso ne estas vera; multaj SOV lingvoj havas relativajn subfrazojn post la modifatan substantivon. SOV lingvoj ankaŭ emas ordigi la adpoziciajn subfrazojn laŭ ordo tempo-maniero-loko.

  Formo: Subjekto - Objekto - Verbo

Komparu kun SVO, VSO, VOS, OSV, OVS.

Vidu ankaŭ 
 Verbo Subjekto Objekto
 Subjekto Verbo Objekto

Referencoj
Verbo Subjekto Objekto

Laŭ lingva tipologio, VSO estas la tria plej komuna vortordo inter la lingvoj de la mondo.

Ekzemple:
Ĉasas la kato la muson.

El la araba lingvo:

"Fariha 'istadunâ bi tilmizihu"
Kontentas (f r h) nia instruisto ('istadu) pri siaj lernantoj. 

Tiu vortordo estas plej ofte uzata en:

 la araba lingvo (klasike; iuj modernaj dialektoj havas pli ofte SVO
 la berbera lingvo
 la havaja lingvo
 la irlanda lingvo
 la kimra lingvo
 la tongana lingvo

VSO lingvoj plej tipe havas prepoziciojn anstataŭ postpoziciojn. 

Iuj lingvoj kiuj havas ĉefe SVO vortordo en ne-markitaj frazoj uzas ordon VSO por demandoj, ekzemple la nederlanda, la franca, kaj pli formala uzo en la angla lingvo.

  Formo: Subjekto - Verbo - Objekto

Komparu kun SOV, SVO, VOS, OSV, OVS.

Referencoj 

Gramatiko
Verbo Objekto Subjekto

Laŭ lingva tipologio, Verbo Objekto Subjekto (VOS) estas la kvara plej komuna vortordo inter la lingvoj de la mondo.

Ekzemple:
Ĉasas la muson la kato.

Tiu estas la plej tipa vortordo uzata en pluraj Aŭstroneziaj lingvoj, ekzemple:

 la Fiĝia lingvo
 la Malagasa lingvo

kaj en la Terena lingvo, kaj en la Tzotzila lingvo.

Estas tamen ia debato pri tiu, ĉu la aŭstroneziaj lingvoj vere havas "subjekton" en la sama senco kiel en ekz. hindeŭropaj lingvoj, kaj do ĉu la nomo "VOS" vere ĝustas.

  Formo: Verbo - Objekto - Subjekto

Komparu kun SOV, SVO, VSO, OSV, OVS.

Referencoj 

Lingvoscienco
Objekto Subjekto Verbo

Laŭ lingva tipologio, OSV estas unu el la plej maloftaj ĉefaj vortordoj inter la lingvoj de la mondo. 

Ekzemple:
La muson la kato ĉasas.

Tiu vortordo estas plej ofte uzata en:

 lingvo Jamamadi
 lingvo Apurinã

La sardinia dialekto de la itala ofte uzas OSV.

Ĝi okazas en pluraj planlingvoj, ekzemple Teonaht, kie la aŭtoro de la lingvo celas ekzotismo. La rolulo Yoda en la filmserio Star Wars parolas per pli-malpli OSV vortordo, sed ne tute konsekvence.

  Formo: Objekto - Subjekto - Verbo

Komparu kun SOV, SVO, VSO, VOS, OVS.

Referencoj 

Gramatiko
Lingvoscienco
Objekto Verbo Subjekto

Laŭ lingva tipologio, OVS estas unu la plej maloftaj vortordoj inter la lingvoj de la mondo.

Ekzemple:

 La muson ĉasas la kato.

Tre malmultaj uzas tiun formon kiel la ĉefa aŭ plej ofta vortordo, sed multaj lingvoj kiel Esperanto, la rumana, la hungara, ktp. uzas tiun vortordon por specife emfazi la objekton. En la sveda, tiu vortordo permeseblas kiam la objekto estas pronomo.

Tiu estas la ĉefa vortordo uzata en:

 lingvo Guarijio
 lingvo Hixkaryana
 la Klingona lingvo (fikcilingvo)
 Gumosopo (planlingvo)

  Formo: Subjekto - Verbo - Objekto

Komparu kun SOV, SVO, VSO, VOS, OSV.

Referencoj 

Gramatiko
Lingvoscienco
Ernst Kreuder

Ernst KREUDER [ernst krojde] (n. 29-an de aŭgusto 1903 en Zeitz, m. la 24-an de decembro 1972 en Darmstadt) estis germana verkisto.

Sian junaĝon li pasigis en Offenbach am Main. Li laboris en banko, studis en filozofion, literaturan historion kaj kriminologion en Frankfurto ĉe Majno, vivtenante sin dume kiel helplaboristo en minejo, brikfarejo kaj konstruejo.

1926/27 li kune kun amiko migradis tra Jugoslavio, Albanio kaj Grekio. En la jaro 1932 li eklaboris por la satireca ĵurnalo Simplicissimus. De 1934 ĝis 1940 li vivis retirite en muelejo apud Darmstadt; por vivteni sin li verkis amajn kaj aventurajn rakontojn, krome li komencis sian ĉefverkon Die Unauffindbaren, kiu aperis en 1948'.

De 1940 ĝis 1945 li soldatservis, en 1945 li iĝis usona militkaptito. Post la Dua mondmilito li dediĉis sin plene al la verkado. Subtenate de Alfred Döblin li en la jaro 1949 fariĝis membro de la Akademie der Wissenschaften und der Literatur (= Akademio de Sciencoj kaj Literaturo) en Majenco. En 1953 li gajnis la renoman literaturpremion Georg-Büchner-Preis.

La verkaro de Ernst Kreuder, montranta influojn de romantismo kaj superrealismo, ofte temas pri la fuĝo el la realeco al pli bona fantazia mondo. Krom romanojn kaj rakontojn li verkis ankaŭ poemojn kaj literatursciencajn eseojn.

Listo de verkoj 
 Die Gesellschaft vom Dachboden (rakonto, 1946)
 Die Unauffindbaren (romano, 1948)
 Herein ohne anzuklopfen (rakonto, 1954)
 Agimos oder Die Weltgehilfen (romano, 1959)
 Tunnel zu vermieten (rakontoj, 1966)
 Hörensagen (romanoj, 1969)
 Der Mann im Bahnwärterhaus (romano, eld. 1973)

Germanaj verkistoj
Peter Rosegger

Peter ROSEGGER (*  en Alpl, komunummo Krieglach, Steiermark, †  en Krieglach, Steiermark) estis aŭstra verkisto.

La filo de malriĉa kamparano frue interesiĝis pri desegnado kaj pentrado. Legi kaj skribi li lernis ĉe pensiiĝinta instruisto kaj aŭtodidakte, ĉar li ne havis okazon por vizitadi lernejon.

En la jaro 1864 li sendis siajn unuajn literaturajn verkojn al gazeto, kaj la redaktoro ebligis al la juna talentulo la viziton de komerca lernejo. Ekde la jaro 1869 Rosegger konstante publikigis poemojn en sia regiona dialekto, romanojn kaj rakontojn. Centraj temoj en lia verkaro estas la vivo de la kamparanoj, ties religiemo kaj amo al la naturo - kaj minacoj de la moderna grandurba etoso.

Listo de verkoj 
 Die Schriften des Waldschulmeisters (romano, 1875)
 Jakob der Letzte (romano, 1888)
 Das ewige Licht (rakonto, 1897)
 Erdsegen (romano, 1900)
 Als ich noch der Waldbauernbub war (rakontoj, 3 vol., 1900-1902)
 Weltgift (romano, 1903)

Citaĵo pri Esperanto

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Verkoj surrete
 Biografio en la malnovgreka

Germanlingva literaturo
Barry White

Barry WHITE (n. la 12-an de septembro 1944 en Galveston, Teksaso, m. la 4-an de julio 2003 en Losanĝeleso, Kalifornio) estis usona kantisto kaj produktoro.

Kvankam lia kariero havis sian kulminon en la 1970-aj jaroj, li reelvokis la atenton, kiam en la usona televida serio Ally McBeal pluraj kantoj de li uziĝis dum kelkaj scenoj.

Dum la lastaj jaroj tamen sanecaj problemoj turmentis lin: Li devis submetiĝi al dializo kaj atendis renotransplanton. En majo 2003 li havis apopleksion. La 4-an de julio 2003 li mortis de rena malfunkcio en Losanĝelesa hospitalo.

Plej famaj estas liaj kantoj

I'm Gonna Love You Just a Little More Baby (1973), Never, Never Gonna Give You Up (1973), Can't Get Enough of Your Love, Babe (1974), You're the First, the Last, My Everything (1974), What Am I Gonna Do With You (1975), Let the Music Play (1976), Your Sweetness is My Weakness (1978), Change (1982), Sho' You Right (1987), kaj Practice What You Preach (1994).

Eksteraj ligiloj 

 Barry White Website: http://members.chello.nl/p.klein6/ 
 https://archive.is/20120524002109/www.bbc.co.uk/music/profiles/whitebarry.shtml
 http://www.dmhof.com 
 http://www.barry-white-info.de  
 http://www.dance70.com 

Usonaj kantistoj
Ritmenblusaj kantistoj
Soulaj kantistoj
Johann Gottfried Schnabel

Johann Gottfried SCHNABEL [johan gotfrit ŝnabl] (naskiĝis la 7-an de novembro, 1692 en Sandersdorf apud Bitterfeld, mortis iam inter 1751 kaj 1758) estis germana verkisto.

El lia verkaro plej famas la romano Wunderliche Fata einiger See-Fahrer…, kiu uzas la motivon de ŝiprompiĝo ligite kun socia utopio. Ĝi aperis en kvar volumoj inter la jaroj 1731 kaj 1743, kaj en la jaro 1828 aperis noveldono prilaborita de Ludwig Tieck, sub la titolo Die Insel Felsenburg.

Listo de verkoj 
 Wunderliche Fata einiger See-Fahrer… (romano, 4 vol., 1731-1743)
 Der im Irr-Garten der Liebe herum taumelnde Cavalier (romano, 1738)
 Der aus dem Monde gefallene und nachhero zur Sonne des Glücks gestiegene Printz (romano, 1750)

Germanaj verkistoj
Mortintoj en la 18-a jarcento
Adalbert Stifter

Adalbert STIFTER (/ˈadalbɛrt ˈʃtɪftər/ [ˈadalbɛɐt ˈʃtɪftɐ]) (n. la 23-an de oktobro 1805 en Oberplan, Bohemio, m. 28-an de januaro 1868 en Linz) estis aŭstra verkisto kaj pentristo.Li studis juron, matematikon kaj natursciencon en Vieno, sed lia intereso pri pentrado kaj verkado pli kaj pli fortiĝis. En la jaro 1837 li edziĝis. Kvankam famiĝanta kiel verkisto kaj pentristo, li pro financaj zorgoj vivtenis sin kiel redaktoro kaj instruisto. Liaj rilatoj al aŭtoritatuloj ofte estis tre malbonaj, lia financa situacio ne esence pliboniĝis kaj finfine lin premis sanecaj problemoj. Suferanta je hepata cirozo li provis suicidon kaj mortis sekve de ĝi du tagojn poste. La sinmortigo poste estis prisilentata, ĉar suicidintojn laŭ la tiama tradicio ne eblis normale entombigi.

La verkaro de Adalbert Stifter brilas pro la elstaraj priskriboj de pejzaĝoj, kiuj laŭ la aŭstra verkisto Peter Rosegger efikas "kvazaŭ pentritaj per la peniko". Kiel pentristo Stifter estas rigardata antaŭulo de la impresionismo, krome menciindas liaj meritoj en la konservado de artaj valoraĵoj.

Listo de verkoj 
 Studien (noveloj, 6 vol. 1844-1850)
 Bunte Steine (rakontoj, 2 vol., 1853)
 Der Nachsommer (romano, 1857]
 Witiko (romano, 3 vol., 1865-1867)
 Erzählungen (rakontoj, eld. 1869)

En Esperanto aperis 
La erikejvilaĝo,tria ĉapitro (trad. Karl Bartel, La Marto, 1911, p. 52-54)

La flugo per la Kondoro : (Fragmento el la novelo La
Kondoro) ; Die Fahrt auf dem Kondor : (aus der Novelle Der Kondor) / [Trad. Ernst Werner]. - En: Austria antologio ; p. 18 - 23, kajeroj 11 - 15

Survoje al lernejo en montaro <rakonto> / Trad. E. Werner. -
En: Austria antologio ; p. 26 - 30, kajeroj 16 - 18

La flugo per la kondoro. - En: Tri majstro-noveloj ; p. 30 - 32

Eksteraj ligiloj 

 La erikejvilaĝo en Marto 1911

Germanlingvaj verkistoj
Aŭstraj verkistoj
Elijah Wood

Elijah Jordan WOOD [elajĝa ŭud] (naskiĝis la 28-an de januaro, 1981 en Cedar Rapids, Iowa, USA) estas juna usona aktoro, kiu akiris mondan famon kiel Frodo el La Mastro de l' Ringoj. Tamen jam antaŭe li rolis en multaj sukcesaj filmoj.

Filmaro

Televido

Videoludoj

Eksteraj ligiloj 

 
 
 
 
 
 

Naskiĝintoj la 28-an de januaro
Usonaj infanaj aktoroj
Naskiĝintoj en Usono
Vivantaj homoj
Usonaj aktoroj
Usonaj televidaktoroj
Usonaj voĉaktoroj
Usonaj videoludaj aktoroj
1474

En la jaro 1474 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Rusio: fondita urbo Balaĥna

Unuaj dokumentaj mencioj
 Coștiui (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
 Rüttenen kiel Rüti (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).

Naskiĝoj 
 8-a de septembro: Ludovico Ariosto, itala poeto, mortis la 6-an de julio 1533.
 Perkin Warbeck - pretendanto al la angla trono dum la regado de Henriko la 7-a (m. 1499)

Mortoj
1470

En la jaro 1470 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Eduardo la 4-a (Anglio) detronigita, Henriko la 6-a (Anglio) restarigita.
 unua mencio pri Bârsău de Sus

Naskiĝoj 
 30-a de junio: Karlo la 8-a, reĝo de Francio (m. 1498)
 2-a de novembro: Eduardo la 5-a (Anglio) (m. versajne en 1483)
 Husoŭski Mikola, belorusa-pola poeto (proksima dato) (mortis ĉirkaŭ 1533)

Mortoj 
 15-a de majo: Karolo la 8-a,  reĝo de Norvegio (1449-1450) kaj de Svedio. (n. 1408)
1468

En la jaro 1468 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 En Piotrków Trybunalski okazis la 9an de oktobro 1468 la unua plena pola parlamento nomata Sejmo de Krono de la Regno de Pollando (dum la regado de pol-litova reĝo Kazimiro la 4-a (Pollando-Litovio)) kun partopreno de parlamentanoj elektitaj en Sejmetoj de ĉiuj Vojevodioj (provincoj) el tuta Pollando. 
 Matiaso la 1-a Korvino disrabis Třebíčon.
 Unua mencio pri Certeju de Sus, Pogăneşti (Zam) kaj Dănuleşti.

Naskiĝoj 
 26-a de januaro: Guillaume Budé, franca filologo, helenisto, humanisto, diplomato kaj bibliotekisto. (m. 1540)
 Renato la Granda Bastardo de Savojo, nelegitima filo de la 7-a duko Filipo la 2-a de Savojo (m. 1525)
 Johannes Caesarius, germana humanisto, filologo, erudiciulo, kuracisto, latinisto, helenisto kaj gramatikulo. (m. 1550)
 Hermann von dem Busche, humanisto, luterana teologo kaj profesoro de la Universitato de Marburgo ( (m. 1534)

Mortoj 
 3-a de februaro: Johannes Gutenberg, inventisto.
 30-a de junio: Damo Eleanor Talbot, amorantino de Eduardo la 4-a (Anglio) (n. nekonata)
 Montezuma la 1-a: imperiestro de Aztekoj.
1467

En la jaro 1467 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Karolo la Brava fariĝis duko de Burgonjo.

Naskiĝoj 
 1-a de januaro: Sigismondo la 1-a, reĝo de Pollando (m. 1548)
 Pedro Álvares Cabral, portugala esploristo (proksima dato) (mortis ĉirkaŭ 1520)

Mortoj 
 14-a de junio: Filipo la bona, duko de Burgonjo, naskiĝis la 13-an de junio 1396.
1466

En la jaro 1466 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Unua mencio pri Tria;

Naskiĝoj 
 Quinten Matsijs, flandra pentristo (m. 1530)

Mortoj 
 8-a de marto: Francisko Sforza, itala kondotiero. (n. 1401)
 13-a de decembro: Donatello, itala skulptisto kaj oraĵisto. (n. 1386)
1465

En la jaro 1465 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Nojag (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

Naskiĝoj 
 7-a de aŭgusto: Filiberto la 1-a, duko de Savojo (m. 1482)
 14-a de oktobro: Konrad Peutinger, germana juristo, humanisto, diplomato, ekonomikisto, politikisto kaj libro-antikvaĵisto. (m. 1547)
 Diego Velázquez de Cuéllar,  hispana konkeranto kaj unua reganto de Kubo (m. 1524)

Mortoj 
 29-a de januaro: Ludoviko la 1-a, duko de Savojo (n. 1413)
1464

En la jaro 1464 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Go-Hanazono detronigita, Go-Tsuchimikado iĝis imperiestro de Japanio.
 Paŭlo la 2-a iĝis papo.
 Unua mencio pri Lhotka u Ostravy, Zborov (Šumperk) kaj Almăşel.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Pio la 2-a, papo.
 Nicolau Cusano, Itala astronomisto.
 Cosimo de Medicis.
1462

En la jaro 1462 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Matiaso reĝo de Hungario ekatakis grupojn husitajn kiuj agis en la Alta Hungario kun apogo de l' reĝo de Bohemio kaj de la ribela noblaro de Transilvanio.
 Unua mencio pri Câmpuri-Surduc, Sânnicolau Român kaj Cobăteşti.

Naskiĝoj 
 27-a de junio: Ludoviko la 12-a, reĝo de Francio (m. 1515)
 24-a de julio: Giovanni Manardo, itala kuracisto, botanikisto kaj humanisto. (m. 1536)

Mortoj
1461

En la jaro 1461 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Paŭlo la 2-a iĝis Papo.
 Kokomoj venkitaj de Itzaoj kaj Ksuoj en Majapano.
 Otomanoj konkeris la regnon Trebizondon kaj ŝtaturbon Morejon, lastajn kristanajn restojn de Bizanca imperio.
 Henriko la 6-a (Anglio) detronigita, Eduardo la 4-a (Anglio) surtroniĝis.
 Ludoviko la 11-a (Francio) surtroniĝis.
 29-a de marto: Batalo de Towton, decida batalo de la anglaj militoj de rozoj

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Cistei (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
 Crémines kiel Crimene (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
 Heiden kiel guot genant Haiden (hodiaŭ komunumo en Kantono Apencelo Ekstera en Svislando).

Naskiĝoj 
 5-a de aŭgusto: Aleksandro Jagiellon, reĝo de Pollando (m. 1506)
 Ulrich Zasius, germana juristo kaj humanisto ( (m. 1536)

Mortoj 
 22-a de julio: Karlo la 7-a, reĝo de Francio (n. 1403)
Hino

Hino estas hibrido de azenino kaj virĉevalo, ne plu kapabla reproduktiĝi. Estas uzata kiel ŝarĝ-, rajd- kaj tirbesto. Proverba ĝi fariĝis pro sia obstineco heredita de la patrino (obstina/senprudenta kiel hino).

Vidu ankaŭ 
 Mulo

Ĉevaloj
Hibridoj (biologio)
Emily Brontë

Emily Jane BRONTË (naskiĝis la 30-an de julio 1818, mortis la 19-an de decembro 1848) estis angla verkistino.

Ŝi naskiĝis en Thorton, Yorkshire kiel filino de pastro kaj pasigis sian junaĝon en la soleca etoso de la pastra domo. Kun siaj du fratinoj Charlotte kaj Anne kaj sia frato Branwell ŝi frue elpensis fantaziajn rakontojn.

En la jaro 1846 la tri fratinoj publikigis la poemaron Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell. Timante antaŭjuĝojn ili uzis virajn pseŭdonimojn: Emily, kiu faris la plej grandan kontribuon al tiu ĉi kolekto, aperis kiel "Ellis Bell".

Ŝia ĉefverko, la romano Wuthering Heights, aperis en la jaro 1847. Kvankam ĝi siatempe rikoltis akrajn kritikojn, ĝi ekde la transiro de la 19-a al la 20-a jarcento trovas vastan agnoskon kaj grandan respekton.

Brontë, kies sano estis malfortigita pro prema familia vivo, mortis en 1848 en Haworth, Yorkshire.

En Esperanto aperis 

Al la imago <poemo> ; Diru, diru <poemo> ;
Memoremo <poemo> / Emily Brontë. -
En: Angla antologio ; p. 107 - 110, vol. 2
 Wikisource

Vidu ankaŭ 
39428 Emilybrontë

Eksteraj ligiloj 

 Bronte Sisters Links 
 BrontëBlog

Emily
Anglaj verkistoj
Verkistinoj
Anne Brontë

Anne BRONTË (naskiĝis la 17an de januaro 1820, mortis la 28an de majo 1849) estis angla verkistino.

Ŝi naskiĝis en Thornton (Yorkshire) kiel filino de pastro kaj pasigis sian junaĝon en la soleca etoso de la pastra domo. Kun siaj du fratinoj Charlotte kaj Emily kaj sia frato Branwell ŝi frue elpensis fantaziajn rakontojn.

En la jaro 1846 la tri fratinoj publikigis la poemkolekton: Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell. Timante antaŭjuĝojn ili uzis virajn pseŭdonimojn: Anne aperis kiel "Acton Bell".

Krome ŝi verkis la romanojn Agnes Grey (1847) kaj The Tenant of Wildfell Hall (1848).

Brontë mortis en 1849 en Scarborough, Yorkshire.

Verkoj 
 The Tenant of Wildfell Hall
 Agnes Grey

Vidu ankaŭ 
 39429 Annebrontë

Eksteraj ligiloj 

 http://www.shef.ac.uk/misc/personal/cs1ma/anne/bronte.html  
 http://www.gutenberg.net/catalog/world/authrec?fk_authors=404 
 http://bronteblog.blogspot.com 
 http://wildfell.aking-mahal.net  
 http://groups.yahoo.com/group/BronteSistersLinks/ 

Anne
Anglaj verkistoj
Verkistinoj
Charlotte Brontë

Charlotte BRONTË (naskiĝis la 21-an de aprilo 1816, mortis la 31-an de marto 1855) estis angla verkistino.

Ŝi naskiĝis en Thornton, Yorkshire la filino de pastro kaj pasigis sian junaĝon en la soleca etoso de la pastra domo en Yorkshire. Kun siaj du fratinoj Anne kaj Emily kaj sia frato Branwell ŝi frue elpensis fantaziajn rakontojn.

En la jaro 1846 la tri fratinoj (la frato fariĝis alkoholulo) publikigis sian unuan poemkolekton: Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell. Timante antaŭjuĝojn ili uzis virajn pseŭdonimojn: Charlotte aperis kiel Currer Bell. La verko apenaŭ rikoltis atenton.

Sukceson gajnis ŝiaj parte membiografiaj romanoj, kiuj pritraktis sociajn problemojn kaj la rolon de la virinoj tiutempe.

En 1854, Brontë edziniĝis kun Arthur Bell Nicholls, pastoro. Ŝi mortis dum gravedeco kaj estis enterigita en la Preĝejo de Santa Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj en Haworth, West Yorkshire.

Frua vivo 
Brontë naskiĝis la 21an de aprilo, 1816. Ŝiaj gepatroj estis Maria kaj Patrick Brontë. Ŝi skribis ŝian unuan poemon kiam ŝi havis 13 jarojn. Dum ŝia infanaĝo, ŝi kaj ŝiaj gefratoj - Branwell, Emily kaj Anne - skribis iliajn proprajn rakontojn, kaj kreis fikciajn mondojn. Charlotte kaj Branwell skribis rakontojn pri fikcia lando nomiĝis "Angria". Emily kaj Anne skribis artikolojn kaj poemojn pri ilia fikcia lando, "Gondal".

Listo de verkoj 

 Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell (poemoj, 1846)
 Jane Eyre (romano, 1847)
 Shirley (romano, 1849)
 Villette (romano, 1853)
 The Professor (romano, eld. 1857)

En Esperanto aperis 

Jane Eyre / el la angla lingvo trad. de H. J. Bulthuis. – Zutphen : Thieme, 1931. – 493 p.

Vidu ankaŭ 
39427 Charlottebrontë

Eksteraj ligiloj 
 Bronte Sisters Links 
 Anne Brontë: The Scarborough Connection 
 BrontëBlog
 
 e-libroj.com  Charlotte Brontë : Jane Eyre - e-libro elŝutebla -ePub-Pdf-Rtf-Odt

Charlotte
Anglaj verkistoj
Verkistinoj
Kliŝo

Kliŝo estas teĥnika vorto de presado kiu signifas antaŭfaritan preselementon. 

Laŭ Francisko Azorín kliŝo estas Fotografia negativo, fiksita sur vitro por fari kopiojn. Metala plato sur kiu estas inverse reproduktita presota bildo. Li indikas etimologion el la franca cliché, vorto elpensita de tipografistoj dum la 19 jc. Kaj li aldonas la terminojn kliŝi, por fari kliŝon de io, kaj aŭtotipia kliŝo kaj galvana kliŝo.

Kliŝo ankaŭ estas tro uzata frazo, ekzemple: Esperanto estas lingvo de estonto. Kliŝa estas sinonimo de stereotipa, kaj ankaŭ signifas: banala, maloriginala (PIV2).

Vidu ankaŭ 
 Arketipo

Notoj

Bibliografio
 Riffaterre, Michael, Essais de stylistique structurale, Paris, Flammarion, 1971, trad. fr. Daniel Delas.
 Dantzig, Charles, La guerre du cliché, Paris, Les Belles Lettres, 1988.
 Amossy, Ruth ; Herschberg Pierrot, Anne, Stéréotypes et clichés. Langue, discours, société, Paris, Nathan, Coll. Lettres et sciences sociales, 1997.
 Henri Laroche, Dictionnaire des clichés littéraires, Arléa, 2003
 Pascal Perrat, Écrire à clichés fermés, CFPJ éditions 2007

Fikcio
Literaturo
Lingvoscienco
Presarto
UK 1927

Dum 1927 (28-a de julio - 4-a de aŭgusto) okazis en la urbo Dancigo la 19-a UK kun 905 kongresanoj el 35 landoj sub la prezido de Bernhard Aeltermann. Dum la malfermo, Carl A. Lindhagen, ĉefurbestro de Stockholm, parolis Esperante. Oni plantis jubilean kverkon sur la Esperanto-Placo, kie staras ankaŭ Esperanto-monumento, kaj la nazioj detruis ĝin. Post la milito oni plantis novan. Okazis enketo pri la lerneja instruado de Esperanto.

Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Gdansko
1927 en Pollando
Esperanto-renkontiĝoj en Pollando