1910

Godina 1910 (MCMX) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u petak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).


Događaji

Januar/Siječanj 
 januar - Prvi zvanični popis stanovništva u Crnoj Gori - 222.015 stanovnika.
 1. 1. - Radnici u Bosni i Hercegovini dobili zdravstveno osiguranje.
 1. 1. - U Győru izlaze hrvatske "Naše novine" (do 1922).
 4. 1. - Muhammad Da’ud Murra ibn Yusuf, bivši vladar Wadaia, masakrirao francuske trupe na čelu sa kap. Fiegenschuhom u Darfuru.
 7. 1. - Kontroverza Pinchot–Ballinger: predsednik Taft otpustio direktora šumarija Gifforda Pinchota zbog njegove kritike ministra unutrašnjih poslova Richarda Ballingera - progresivni republikanci na čelu sa Rooseveltom su ljuti, što vodi rascepu u stranci i Wilsonovom izboru 1912.
 7. 1. - Hubert Latham leti avionom na visini od 1.100 metara, u julu će ostvariti još jedan rekord, na 1.384 metra.
 7 - 9. 1. - U Beogradu održana prva konferencija socijaldemokratskih partija Balkana, protive se nacionalizmu i militarizmu.
 8. 1. - Ugovor iz Punahe: Britanska Indija garantuje nezavisnost Butana uz preuzimanje njegovih međunarodnih odnosa.
 13. 1. - Emitovan je prvi radio-prenos opere, uživo iz njujorškog „Metropolitena“: Leonkavalovi „Pajaci“ i Mascagnijeva „Kavalerija rustikana“.
 15. 1. - Od četiri francuske kolonije osnovana Francuska Ekvatorijalna Afrika (do 1958).
 januar - U Wyomingu završena brana Shoshone, kasnije brana Buffalo Bill, sa 99 metara tada najviša brana na svetu.
 januar - Britanski brod Loodiana nestao na Indijskom okeanu sa 175 putnika i članova posade.
 16. 1. - Otvoren "Apolo", prvi bioskop u Novom Sadu.
 17. 1. - Károly Khuen-Héderváry ponovo na čelu mađarske vlade (do 1912).
 17. 1. - Velika januarska kometa ili Dnevna kometa je u perihelu, možda najsjajnija u 20. veku (vidljiva je i u Beogradu narednih dana).

 19. 1. - U Carigradu izgorela sultanova palata Çırağan, u kojoj su odnedavno održavana zasedanja parlamenta (razrez za opravku je narednih dana uveden [i] u Novopazarskom sandžaku, gde je već veliki poreski teret).
 21. 1. - Sena se izliva i izaziva Veliku poplavu u Parizu - najviši vodostaj je 28. januara.
 21. 1. - Adolf Loos u predavanju prvi put izlaže "Ornament i zločin". Ove godine je završio tzv. "Kuću bez obrva" (→ Bečka moderna).
 25. 1. - Sporazum bana Tomašića i Hrvatsko-srpske koalicije (objavljen pola godine kasnije): proširenje izbornog reda u Hrvatskoj i donošenje nove "željezničarske pragmatike", bez uredbe o madžarskom službenom jeziku. Osuđeni na prošlogodišnjem Veleizdajničkom procesu biće oslobođeni.
 31. 1. - Muslimanska napredna stranka Ademage Mešića menja ime u Muslimanska samostalna stranka i privremeno se udaljava od hrvatstva.

Februar/Veljača 

 2. 2. - Izbori u ruskoj Finskoj: relativna većina za socijaldemokrate.
 2. 2. - U Aberdeen, Washington uhapšen serijski ubica Billy Gohl, odgovoran za možda preko stotinu ubistava, uglavnom mornara.
 3. 2. - Lav Tolstoj izabran za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije.
 5. 2. - Nikola Tomašić novi hrvatski ban (do 1912).
 10. 2. - Izbori u UK daju blokirani parlament, liberalni premijer H. H. Asquith ima samo dva glasa više od koalicije konzervativaca i unionista, podržavaju ga irski nacionalisti i laburisti (aktuelna je ustavna kriza, nastala kada je Dom lordova odbacio "Narodni budžet"). 
 10. 2. - Podvala na Dreadnoughtu: grupa šaljivdžija, među njima i buduća Virginia Woolf, obišla brod HMS Dreadnought prerušena u "abisinskog princa" i njegovu pratnju.
 10. 2. - Francuski brod Général Chanzy potonuo na stenama Minorke, 156 mrtvih.
 12. 2. - Kineska ekspedicija na Tibet: Lhasa je zauzeta a Dalaj Lama beži u Britansku Indiju (do početka 1913).
 19. 2. - Otvoren stadion Old Trafford.
 20. 2. -  Proglašen Zemaljski statut - ustav Bosne i Hercegovine - ustanovljen Bosanski sabor ograničenih prava, koji je na konfesionalnoj i socijalnoj osnovi bio organizovan na po tri kurije; vrhovna uprava su i dalje Zajedničko ministarstvo finansija AU i činovnička Zemaljska vlada.
 20. 2. - Ustreljen egipatski premijer Boutros Ghali (deda budućeg generalnog sekretara UN), umire sledećeg dana.
 23. 2. - Nekoliko oficira osnovalo u beogradskoj "Moskvi" Srpski olimpijski klub.

Mart/Ožujak 

 1. 3. - Lavina u mestu Wellington, Washington bacila vozove iz depoa u dolinu - sa 96 mrtvih, najgora lavina u SAD. Samo tri dana kasnije se događa najgora kanadska lavina, u mestu Rogers Pass, British Columbia, sa 63 mrtvih.
 3. 3. - BiH: carevo pismo zajedničkom ministru finansija Burijanu - rešavanju agrarnog pitanja da se pristupi dobrovoljnim otkupom.
 7. 3. - Osnovan grad Hollandia - danas Jayapura, glavni grad indonežanske Papue.
 10. 3. - U Denveru osnovana Shwayder Trunk Manufacturing Company, kasnije Samsonite.
 12. 3. - Smatra se da je Florence Lawrence postala prva filmska zvezda nakon što je prekinuta praksa da se ne objavljuju imena glumaca. Zapravo, najveća filmska zvezda ove godine postaje Max Linder.
 14. 3. - Lakeview Gusher u Kaliforniji je najveći "gejzir" nafte u istoriji SAD, za 18 meseci je isteklo devet miliona barela, većinom neiskorišćenih.
 mart - Srpski kralj Petar I u poseti Rusiji, praćen predsednikom vlade Pašićem i ministrom ino. poslova Milovanovićem (oslonac na Rusiju u stvaranju Balkanskog saveza).

 17. 3. - Otvorena zgrada Smithsonianovog Nacionalnog muzeja prirodne istorije u Washingtonu, DC.
 18. 3. - Nakon dvije godine otvoren Hrvatski sabor, sutradan za predsjednika izabran Bogdan Medaković, vođa Srpske samostalne stranke.
 18. 3. - Rusija i Austrougarska obnovile pune diplomatske odnose.
 18. 3. - Prikazana prva filmska adaptacija Frankensteina.
 24. 3. - Umro barski nadbiskup Šimun Milinović, naslijediće ga Nikola Dobrečić (do 1955).
 27. 3. - Požar na igranci u mestu Ököritófülpös na severoistoku dan. Mađarske, poginulo 312 ljudi.
 29. 3. - Otvoren Oceanografski muzej u Monaku.
 31. 3. (18. 3. po j.k.) - Vaseljenska patrijaršija izabrala jeromonaha Varnavu Rosića za veleško-debarskog vladiku (do 1920).

April/Travanj 

 2. 4. - Kralj Petar u Sofiji, dva dana kasnije u Carigradu.
 6. 4. - Osnovano Srpsko geografsko društvo u Beogradu.
 7. 4. - Hrvatski katolički pokret: u Zagrebu osnovan Hrvatski katolički narodni savez.
 7. 4. - Porinut nemački brod SMS Moltke, prvi iz svoje klase bojnih krstaša.
 10. 4. (28. 3. po j.k.) - Opštinski izbori u Srbiji. Uveče u Rožini kod Prokuplja, učitelj i pandur bacili bombu u krčmu u kojoj su se veselili pobednici - trojica mrtvih (pandur osuđen na smrt 7/20. decembra).
 11. 4. (29. 3. po j.k.) - Kralj Petar, premijer Pašić i ministar Milovanović posetili Hilandar.
 14. 4. - Bečki Arbeiter-Zeitung izveštava o tajnom sporazumu za finansiranje gradnje bojnih brodova klase Tegetthoff, odgovora na italijanski Dante Alighieri, čija je gradnja u toku. Do kraja godine počinje gradnja Viribus Unitisa i Tegetthoffa, kao i tri italijanska bojna broda klase Conte di Cavour.
 15. 4. - Popis stanovništva u SAD: 92,2 miliona stanovnika (+21% za deset godina). Tri grada imaju više od milion stanovnika: New York (4,8 M), Chicago (2,2 M) i Philadelphia (1,5 M).
 april - Princ Aleksandar Karađorđević leteo avionom u Parizu (prvi Srbin).
 19. 4. - Poplave u Srbiji, najviše pogođen Kragujevac.

 20. 4. - Halejeva kometa u perihelu, vidljiva je do kraja maja.
 22. 4. - Mile Starčević, vođa Stranke prava, na plenarnoj sjednici Hrvatskog sabora razotkrio političku pozadinu Veleizdajničkog procesa, učešće bivšeg načelnika vlade Izidora Kršnjavog u sastavljanju optužnice.
 23. 4. - 1. 11. - Univerzalna izložba u Briselu.
 april-jun - Albanski ustanak na Kosovu, iniciran uvođenjem novih poreza (Malisorske bune 1910, 1911.).
 28. 4. - Britanski Dom lordova konačno odobrio "Narodni budžet" kojim su predviđeni porezi na zemlju i visoke prihode bogatih radi finansiranja socijale.
 30. 4. - Albanski pobunjenici poraženi u Kačaničkoj klisuri.

Maj/Svibanj 
 4. 5. - Jak zemljotres u Kostarici, 700 mrtvih (grad Cartago).

 6. 5. - Umro britanski kralj Edward VII., nasleđuje ga sin George V (do 1936).
 15. 5. (2. 5. po j.k.) - Prva zemaljska lakoatletska utakmica u trčanju, od Obrenovca do beogradskog Košutnjaka - daleka preteča Beogradskog maratona.
 maj - Izbori za Srpski narodno-crkveni sabor u Hrvatskoj, pobedili samostalci (prekinuta radikalska prevlast).
 svibanj - Na naknadnim izborima za Hrvatski sabor izabran Antun Radić, treći zastupnik HPSS.
 18. 5. - Ruski logičar Nikolaj Vasiljev predstavio nearistotelovsku logiku.
 18. 5. - Halejeva kometa najbliža planeti Zemlji, koja je prošla kroz njen rep.
 18 - 28. 5. -  Izbori za Bosanski sabor.
 19. 5. - Francuska i Osmansko carstvo potpisale konvenciju o granici između Tunisa i dan. Libije.

 20. 5. - Poslednje veliko okupljanje evropskih monarha na sahrani Edwarda VII - stiglo je osam suverena i šest prestolonaslednika.
 20. 5. - Veleizdajnički incident ili Kōtoku: japanska policija ušla u trag anarhističko-socijalističkoj zaveri za carevo ubistvo.
 22. 5. - Objavljeno zatvaranje srpskih škola na prostoru Raško-prizrenske mitropolije, jer mitropolit Nićifor ne želi podnositi učiteljske diplome vlastima na overu (srpska vlada se ne slaže s njim).
 26. 5. - Francuska podmornica Pluviôse se sudarila s brodom u La Manšu i potonula sa 27 članova posade (izvađena i vraćena u službu).
 28. 5. - Hrvatski sabor donio zakon o izbornoj reformi.
 31. 5. -  nastala spajanjem četiri britanske kolonije - Rt dobre nade, Natal i bivše burske republike Transvaal i Oranje. Prvi premijer je Louis Botha (do 1919).

Jun/Juni/Lipanj 

 1. 6. - Scottova Ekspedicija Terra Nova kreće ka Južnom polu; samo dva dana kasnije kreće i Roald Amundsen.
 1 - 10. 6. - Izbori za Ugarski sabor, pobeda vladine liste (na njoj je izabrano i devet Srba, nijedan opozicioni).
 4. 6. - Pobuna majanskih Indijanaca u Valladolidu na Jukatanu - "prva iskra Meksičke revolucije".
 10. 6. - Pablo Iglesias Posse je prvi socijalistički član parlamenta u Španiji.
 13. 6. - Nikola Pašić podnosio ostavku, dobija novi mandat.
 13/14. 6. - Najmanje 30 mrtvih u Svilajncu od izlivene Resave, mesto razoreno; poplave i u Stigu i Ćupriji. Ovog meseca stotine ljudi su stradale od poplava i u Mađarskoj i drugde u centralnoj Evropi.
 15. 6. - Otvaranje Bosanskog Sabora. Bogdan Žerajić pokušao atentat na gen. Marijana Varešanina, poglavara austrougarske BiH, nakon čega je izvršio samoubistvo.
 17. 6. - Aurel Vlaicu leteo kod Bukurešta avionom sopstvene izrade.
 19. 6. - DELAG-ov dirižabl Deutschland započeo prvu vazdušnu putničku liniju (samo devet dana kasnije se slupao usled jakog vetra).

 23. 6. - Dragutin Novak izveo prvi let u Hrvatskoj, avionom konstruktora Slavoljuba Penkale.
 24. 6. - U Milanu osnovana Anonima Lombarda Fabbrica Autombili - Alfa Romeo.
 25. 6. - Premijera baleta "Žar-ptica" Igora Stravinskog u Parizu.
 26. 6. - Meksički predsednik Porfirio Díaz reizabran šesti put, navodno pobedivši  Francisca Madera koji je u zatvoru od 6. juna - veliki gnev u zemlji.
 30. 6. (17. 6. po j.k.) - Ruskim zakonom praktično ukinuta autonomija Finske.

Jul/Juli/Srpanj 
 4. 7. - Bokserski šampion i crnac Jack Johnson porazio Jamesa J. Jeffriesa - rasni neredi širom SAD, u mnogim mestima zabranjeno prikazivanje snimka borbe.
 4. 7. - Rusko-japanski sporazum: javno, saradnja u vezi mandžurskih železnica; tajno, nemešanje u zone uticaja.
 8. 7. - Indijski nacionalista Vinayak Damodar Savarkar nakratko pobegao u Marseju sa broda kojim su ga Britanci sprovodili u Indiju. Spor oko izručenja će doći pred Stalni sud međunarodne arbitracije (sproveden je u Indiju 1911. i osuđen na 50 godina zatvora).
 8. 7. - Početak performansa?: Filippo Tommaso Marinetti bacao letke protiv tradicionalne Venecije. Ove godine pokretu futurizma su se priključili slikari Umberto Boccioni, Carlo Carrà i Luigi Russolo.
 12. 7. (29. 6. po j.k.) - Objavljen Zakon o radnjama, koji predstavlja prvo radničko zakonodavstvo u Srbiji - ukinut esnafski sistem, radno vreme ograničeno na 10 sati (+2 po potrebi).
 15. 7. - Sastanak delegacije Hrvatskog sabora u Pešti - ban Tomašić odbija neke njihove zahteve i podnosi ostavku (Franjo Josip je nije prihvatio - kraj pakta sa hs. koalicijom).
 23. 7. - Tornado kod Milana odneo 36 života, dan nakon što je u nekoliko tornada na zapadu Nemačke stradalo 12 ljudi.
 27. 7. - Zaključen novi srpsko-austrougarski trgovinski ugovor - manje svežeg mesa iz Srbije, veće carine za AU industrijsku robu (stupa na snagu 24. 1. 1911.).
 jul - Nemiri kmetova oko Bosanske Gradiške zbog plaćanja trećine, šire se u Posavinu i Bosansku krajinu.
 26. 7. - Albanski ustanak: osmanske snage Šefket Turgut-paše ušle u Skadar. 
 29. 7. - Raniji četnički vojvoda Gligor Sokolović ubijen blizu rodnog sela Nebregova u Makedoniji.
 31. 7. - Hawley Harvey Crippen uhapšen u Kvebeku, uz pomoć radio veze, kuda je pobegao brodom iz Londona, zbog ubistva svoje žene (obešen u novembru).

Avgust/August/Kolovoz 
 5. 8. - Poplava u Tokiju, stradalo preko 1.000 ljudi.
 6. 8. - Porinuta britanska bojna krstarica HMS Lion, prva iz svoje klase.
 8. 8. - U Grbavcima kod B. Gradiške se obavezali da neće davati hak (trećinu) posednicima.
 11. 8. - U Buenos Airesu izglasano osnivanje Pan-američke unije (od 1948. Organizacija Američkih Država).
 13. 8. (31. 7. po j.k.) - Crnogorski emigrant major Nikola Mitrović smrtno ranjen u Skoplju.
 avgust - Osmanlije ugušile Hauransku pobunu Druza u Siriji.
 16. 8. - Čileanski predsednik Pedro Montt umro tek što je stigao u Nemačku na lečenje. Ministar un. poslova Elías Fernández Albano postaje v.d. predsednika, umire već 6. septembra nakon što se prehladio na Monttovoj sahrani.
 18. 8. - Osamdeseti rođendan Franje Josipa.
 20. 8. - Nikaragvanski predsednik José Madriz dao ostavku, priznajući poraz od pobunjenika i američke intervencije - predvodnik pobune gen. Juan José Estrada će 30. 8. preuzeti predsedništvo (do 1911).
 20 - 21. 8. - Najveći požar u istoriji SAD, izgorelo 12.100 kv.km u državama Washington, Idaho i Montana, 87 poginulih, uglavnom vatrogasaca.

 22. 8. - Ban Tomašić raspustio Hrvatski sabor zbog sukoba sa Hs. koalicijom, izbori u listopadu.
 22. 8. - Turgut-paša odlazi iz Skadra u Solun, usput će razoružati stanovništvo u Debru.
 27. 8. - Na drugoj socijalističkoj ženskoj konferenciji u Kopenhagenu Clara Zetkin predlaže uvođenje nekog dana žena.
 27. 8. (ili u listopadu?) - Hrvatska pučka napredna stranka i Hrvatska stranka prava se udružuju u Hrvatsku samostalnu stranku - uz Srpsku samostalnu stranku nositeljica Hrvatsko-srpske koalicije.
 28. 8. (15. 8. po j.k., Velika Gospojina) -  Nikola I. Petrović Njegoš proglasio Crnu Goru kraljevinom.
 avgust - Car Franjo Josif sprečio sedmi reizbor ljubljanskog gradonačelnika Ivana Hribara (krive ga zbog antinemačkih demonstracija 1908).
 28. 8. - 3. 9. - Osmi kongres Druge Internacionale održan u Kopenhagenu.
 29. 8. - Korejsko Carstvo izgubilo svu nezavisnost i postalo japanska teritorija pod nazivom Chosen. Japanski rezident Masatake Terauchi postaje prvi guverner.

Septembar/Rujan 

 1. 9. - Papa Pio X. uveo motu proprio Sacrorum antistitum, poznatiji kao Antimodernistička prisega: svještenici katoličke crkve moraju položiti zakletvu protiv modernizma u crkvi (ukinuto 1967).
 1 - 3. 9. - Juan Bielovucic (Ivan Bjelovučić) leteo od Pariza do Bordoa u četiri etape za šest sati i 15 minuta.
 5. 9. - Marie Curie objavila francuskoj akademiji da je pronašla način izolovanja radijuma. Ove godine je definisana i jedinica radioaktivnosti kiri (van SI).
 septembar - Seljački "štrajk" se proširio Bosanskom krajinom.
 rujan - Čista stranka prava pristupa Hrvatskoj kršćansko-socijalnoj stranci prava (predsj. Aleksandar Horvat).
 12. 9. - Praizvedba Simfonije broj 8 Gustava Mahlera u Minhenu (poznata i kao Simfonija Hiljade).
 12. 9. - Osmansko carstvo nabavilo od Nemačke prve bojne brodove: Kurfürst Friedrich Wilhelm i Weissenburg postaju Barbaros Hayreddin odn. Turgut Reis.
 12. 9. (kalendar?) - Prvi zbor žena socijaldemokrata u Beogradu.
 16. 9. - Ole Evinrude prijavio patent za vanbrodski motor.
 16. 9. - Zakonom uvedena australska funta kao nacionalna valuta, umjesto lokalnih i privatnih emisija (od 1966. australijski dolar).
 19. 9. (6. 9. po j.k.) - Češki pilot Rudolf Simon izveo prvi avionski let u Beogradu, na Banjičkom polju; na sutrašnjem letu se slupao.
 20. 9. - Porinut francuski putnički brod SS France.
 23. 9. - Peruanac Jorge Chávez je preleteo Alpe, ali je smrtno povređen na sletanju.

Oktobar/Listopad 
 1. 10. - Eksplozija tempirane bombe i požar od gasnih instalacija odnose 21 život u zgradi Los Angeles Timesa.
 1. 10.? - Sukob vojske i kmetova kod Rudanke, blizu Doboja (gušenje pokreta silom do kraja meseca).
 1. 10. - 8. 11. - Na Jesenjem salonu u Parizu izložena Metzingerova kubistička slika Nu à la cheminée. Drugi kubisti koji izlažu ove godine na pariskim salonima su Henri Le Fauconnier, Robert Delaunay i Fernand Léger, u pokretu su i Pablo Picasso i Georges Braque.
 3. 10. - U Kini se prvi put sastao carski senat (polovinu članova izabrale provincijske skupštine a drugu polovinu regent Zaifeng, princ Chun. Rok za izabrani parlament i pisani ustav će biti pomeren sa 1916. na 1913.
 oktobar - Prestolonaslednik Aleksandar boluje od teškog trbušnog tifusa.

 5. 10. - Revolucija u Portugalu, zbačen kralj Manuel II, početak Prve Portugalske republike. Kuća Bragança je vladala Portugalom od 1640.
 5. 10. - Francisco Madero pobegao u Teksas, sastavlja Plan iz San Luis Potosija koji poziva na pobunu protiv Diaza, počevši od 20. novembra.
 6. 10. - Elefterios Venizelos prvi put postao predsednik grčke vlade (sedam mandata 1910-15, 1915, 1917-20, 1924, 1928-32, 1932, 1933).
 7. 10. - U Švajcarskoj, zemlji porekla, zabranjen apsint (do 2005).
 12. 10. - Umro bokokotorski episkop Dositej Jović, naslediće ga Vladimir Boberić (1911-18).
 12. 10. - Roque Sáenz Peña novi predsednik Argentine (do 1914).
 14. i 16. 10. - Kubanski uragan, napravivši petlju, dva puta zakačio zapad Kube, zatim nastavio prema Floridi - preko 100 mrtvih i velika materijalna šteta.
 15. 10. - Walter Wellman i pet članova posade pokušali da prelete Atlantik dirižablom America - jedan brod ih je spasao tri dana kasnije.
 15. 10. - Porinut Kawachi, prvi japanski drednot.
 16. 10. - Ivan Sarić leteo avionom "Sarić 1" u Subotici.
 18. 10. - Objavljen Forsterov roman Howards End.
 18. 10. - Na mikronezijskom ostrvu Pohnpei izbija pobuna protiv nemačke vlasti (→ Nemačka Nova Gvineja), umiren u februaru.
 20. 10. - Porinut RMS Olympic, najveći putnički brod do 1912.
 23. 10. - U listu "Branik", Žarko Ognjanović objavio prvu filmsku kritiku kod nas.
 23. 10. - Umro kralj Sijama Chulalongkorn, nasleđuje ga Vajiravudh Rama VI  (do 1925).
 27. 10. - Švajcarac Robert Victor Neher sa saradnicima prijavio patent za aluminijumsku foliju.
 27. 10. - Dawsonov pakt: američki službenici preuzimaju upravu nad nikaragvanskim državnim finansijama.
 28. 10. -  Izbori za hrvatski Sabor: Hrvatsko-srpska koalicija 35, vlada (ban Nikola Tomašić) 18, frankovci 15, starčevićevci 9, seljačka stranka (Radić) 9, srpski radikali 1 i Frano Supilo (nezavisan) 1.
 29. 10. - U Palestini osnovan prvi kibuc - Degania Alef, južno od Galilejskog jezera.
 oktobar? - Tomáš Masaryk u Beogradu, gde otkriva da su falsifikati iz Fridjungovog procesa stvoreni u tamošnjem austrougarskom poslanstvu (sekretar poslanstva, kap. Viktor fon Sventohovski; umešani i "Vladimir Vasić" - Mladen Sergijan i grof Forgač).
 30. 10. - Pogrom u Širazu, izazvan krvnom klevetom: ubijeno 12 Jevreja a ostalih 6.000 ostalo bez imovine.

 jesen - U Mandžuriji počinje epidemija pulmonarne kuge - traje do februara, stradalo je 43.000 ljudi (→ Treća pandemija kuge).

Novembar/Studeni 
 1. 11. - Počeo štrajk rudara u Tonypandyju, Vels, koji će prerasti u nerede - sekretar unutrašnjih poslova Winston Churchill će odobriti upotrebu vojske za smirivanje 8. novembra.
 1. 11. - U Barceloni osnovana Confederación Nacional del Trabajo (CNT), savez anarhosindikalnih sindikata.
 4. 11. - Ruski car Nikolaj stigao u Potsdam, razgovara se o Iranu i Bagdadskoj železnici.
 5. 11. - Izložba postimpresionista u Londonu.
 6. 11. - U sudaru sa parobrodom u La Manšu stradao jedrenjak Preußen sa pet jarbola.
 9. 11. - Bitka kod Dorotéa u Čadu: Francuzi su poraženi od naroda Masalit, poginuo je potpukovnik Henri Moll, ali i sultan Tadž ed Din.
 10. 11. - Osnovano Društvo za srpski jezik i književnost.
 13 - 14. 11. - Penanška konferencija Sun Yat-senovog tajnog društva Tongmenghui: sakupljanje sredstava i planiranje pobune protiv ćingovske vlasti u Kantonu sledećeg aprila.

 14. 11. - Eugene Burton Ely prvi poleteo sa broda.
 15. 11. - Maršal Hermes da Fonseca je novi predsednik Brazila (do 1914).
 17. 11. - Tajni vojni sporazum Crne Gore i Rusije: Rusija će opremiti crnogorsku vojsku a Crna Gora neće ništa preduzimati bez znanja Rusije (Crna Gora se nije pridržavala ove obaveze 1912).
 18. 11. - Vlasti u Puebli, Meksiko, otkrile da Aquiles Serdán sprema pobunu (zakazanu za 20. novembar), u neredima ubijeno stotinak ljudi.
 18. 11. - Sukobi na demonstracijama sifražetkinja u Londonu, nakon što parlament nije prihvatio predlog reforme.
 20. 11. - Madero odlaže početak revolucije jer ga je u zemlji dočekalo svega desetak pristalica.
 22. 11. - Pobuna biča: pretešno crni brazilski mornari se pobunili zbog kažnjavanja bičevanjem.
 27. 11. - U New Yorku otvorena Pennsylvania Station.

Decembar/Prosinac 

 3. 12. - Otvoren Salon automobila u Parizu na kome je Georges Claude prikazao neonsku rasvetu.
 8. 12. - Umro Paškal Buconjić, rezidencijalni biskup Mostarsko-duvanjske biskupije, naslijediće ga Alojzije Mišić (1912-1942).
 decembar - Uglavnom završena Gaudíjeva Casa Milà u Barceloni, poznata i kao "Kamenolom".
 18. 12. - 2. 1. - Rus Boris Maslenikov izveo nekoliko letova u Beogradu.
 19. 12. - Završeni izbori u UK, drugi ove godine (sledeći tek 1918): Asquithovi liberali imaju samo jedan mandat više od Balfourovih konzervativaca, podržavaju ih irski nacionalisti i laburisti. 
 19. 12. - Umro splitsko-makarski nadbiskup Filip Frano Nakić, naslijediće ga Antun Đivoje (1911-17).
 21. 12. - Rudarska katastrofa u jami Pretorija blizu Manchestera u Engleskoj - poginula 344 rudara.
 22. 12. - Tramvajski promet u Dubrovniku: pušten u pogon s dvije linije (obustavljen 1970).
 25. 12. (12. 12. po j.k.) - Demonstracije socijalista u Beogradu protiv zakona o štampi.
 31. 12. - Prema popisu, Austro-Ugarska ima 51,39 miliona stanovnika, od čega srpskohrvatskim govori 4,38 miliona (8,52%). U Bosni i Hercegovini: 1.898.044 stanovnika, 43,49 % pravoslavaca, 32,25 % muslimana. U Hrvatskoj-Slavoniji 62,5 % govori hrvatski, 24,6 % srpski, 5% njemački, 4,1 % mađarski.
 31. 12. - Popis stanovništva Kraljevine Srbije: 2,9 miliona stanovnika, prema 2,5 miliona pre 10 godina.

Kroz godinu 

 Art nouveau izlazi iz mode, naslediće ga Art déco odn. Ekspresionistička arhitektura. 
 1910-11 - U Makedoniju i druge turske teritorije iselilo se 27.859 bh. muslimana; u Albaniji ne pozdravljaju njihovo doseljavanje jer "mnogo jačaju religiozno-fanatični elemenat u zemlji".
 U Srbiji završena pruga od Stalaća do Kraljeva.
 Osnovana Francusko-srpska banka a.d. Beograd.
 Dimitrije Branković na čelu Eparhije dalmatinske nakon Nikodima Milaša (do 1920).
 Crnogorski perper: zlatni od 10 i 20 i srebrni od 2.
 Objavljen romam "Nečista krv" Bore Stankovića.
 Austrougarska ima 51,4 miliona stanovnika; Osmansko carstvo 20,9; Rumunija 7; Bugarska 4,3; Srbija 2,9; Crna Gora 0,2.
 Robert W. Wood objavio infracrvene fotografije.

Rođenja

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak 
 3. 1. - John Sturges, filmski režiser († 1992)
 23. 1. - Django Reinhardt, belgijski jazz muzičar († 1953)
 27. 1. - Edvard Kardelj, slovenski i jugoslavenski političar († 1979)

 13. 2. - William Shockley, fizičar, nobelovac († 1989)
 24. 2. - Henrik Fingerhut, spiker AD Radio Beograd († 1941)

 1. 3. - David Niven, glumac († 1983)
 9. 3. - Samuel Barber, američki kompozitor
 14. 3. - Branko Žeželj, građevinski inženjer, akademik († 1995)
 23. 3. - Akira Kurosawa, veliki japanski filmski režiser († 1998)
 29. 3. - Dido Kvaternik, zapovjednik Ustaške nadzorne službe († 1962)

April/Travanj – Jun/Lipanj 
 8. 4. - Svetislav Stefanović Ćeća, savezni sekretar za unutrašnje poslove FNRJ († 1980)
 23. 4. - Isidor Baruh, narodni heroj († 1941)
 26. 4. - Mehmed Meša Selimović, bosanski književnik († 1982)
 27. 4. - Šukrija Pandžo, bosanskohercegovački književnik († 1984)

 12. 5. - Karlo Bulić, hrvatski glumac († 1986)
 23. 5. - Artie Shaw, klarinetista, lider benda († 2004)
 23. 5. - Miladin Popović, narodni heroj († 1945)

 3. 6. - Paulette Goddard, glumica († 1990)
 3. 6. - Krsto Popivoda, narodni heroj († 1988)
 6. 6. - Slavko Munćan, narodni heroj († 1941)
 11. 6. - Jacques-Yves Cousteau, francuski istraživač mora († 1997)
 15. 6. - Suleiman Frangieh, predsednik Libana († 1992)
 22. 6. - Konrad Zuse, konstruktor kompjutera († 1995)

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan 
 4. 7. - Gloria Stuart, američka glumica († 2010)
 15. 7. - Aleksandar Tirnanić, fudbaler i selektor († 1992)
 14. 7. - William Hanna, svjetski poznati animator († 2001)
 30. 7. - Edgar de Evia, meksičko-američki fotograf.

 1. 8. - Bojan Stupica, reditelj, arhitekta, dramaturg... († 1970)
 4. 8. - Žorž Skrigin, filmski reditelj i snimatelj († 1997)
 9. 8. - Dragoljub Aleksić, akrobata († 1985)
 13. 8. - Veljko Dugošević, narodni heroj († 1941)
 20. 8. - Eero Saarinen, arhitekta i dizajner († 1961)
 23. 8. - Giuseppe Meazza, fudbaler († 1979)
 26. 8. - Majka Tereza, časna sestra i humanitarka, nobelovka za mir i svetica († 1997)

 2. 9. - Skender Kulenović, bosanski književnik († 1978)
 19. 9. - Margaret Lindsay, američka glumica
 22. 9. - György Faludy, mađarski pisac, pesnik i prevodilac

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac 
 1. 10. - Bonnie Parker, odmetnica († 1934)
 18. 10. - Vojislav Vučković, kompozitor, muzikolog i dirigent († 1942)
 19. 10. - Subrahmanyan Chandrasekhar, astrofizičar, nobelovac († 1995)

 2. 11. - Bogdan Čiplić, književnik i dramaturg († 1989)
 7. 11. - Svetolik Lazarević, predsednik Vrhovnog suda NR Srbije († 1964)
 16. 11. - Božidar Bećarević, šef antikomunističke policije († 1950)
 19. 11. - Adrian Conan Doyle, engleski književnik († 1970)

 16. 12. - Stanojlo Rajičić, kompozitor, srpski akademik († 2000)
 19. 12. - Jean Genet, književnik († 1986)
 24. 12. - Fritz Leiber, američki pisac

Kroz godinu 
 Stanislav Sremčević, narodni heroj († 1943)
 Michel Aflaq, sirijski politički teoretičar († 1989)

Smrti

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj 
 4. 1. - Léon Delagrange, avijatičar (* 1872)
 5. 1. - Léon Walras, ekonomista (* 1834)
 27. 1. - Thomas Crapper, proizvođač sanitarija (* 1836)
 3. 2. - Ljubomir Klerić, matematičar, profesor, ministar, akademik (* 1844)
 14. 2. - Giovanni Passannante, anarhista, atentator (* 1849)
 21. 2. - Boutros Ghali, egipatski premijer (* 1846)
 23. 2. - Vera Komisarževskaja, glumica (* 1864)
 10. 3. - Karl Lueger, gradonačelnik Beča (* 1844)
 20. 3. - Félix Nadar, fotograf (* 1820)
 24. 3. - Šimun Milinović, barski nadbiskup (* 1835)
 26. 3. - An Jung-geun, korejski nacionalista, atentator (* 1879)
 26. 3. - Leposava Mijušković, književnica, socijalistkinja (* 1882)
 18. 4. - Aleksandar Mašin, srpski pukovnik, bivši ministar (* 1857)
 21. 4. - Mark Twain, književnik (* 1835)
 22. 4. - Vinko Milić, bivši gradonačelnik Splita, publicist (* 1833)
 6. 5. - Edward VII od Ujedinjenog Kraljevstva (* 1841)
 17. 5. - Dimitrije Putniković, pedagog (* 1859)
 27. 5. - Robert Koch, lekar, nobelovac (* 1843)
 29. 5. - Milij Balakirev, ruski kompozitor (* 1837)
 5. 6. - O. Henry, književnik (* 1862)
 15. 6. - Bogdan Žerajić, revolucionarni omladinac, atentator (* 1886)
 28. 6. - Petar Ubavkić, rodonačelnik srpskog vajarstva (* 1852)
 30. 6. - Ivan Trnski, hrvatski književnik (* 1819.)

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac 
 4. 7. - Giovanni Schiaparelli, astronom (* 1835)
 10. 7. - Johann Gottfried Galle, astronom (* 1812)
 12. 7. - Charles Rolls, engleski proizvođač automobila i pilot. (* 1877)
 14. 7. - Marius Petipa, baletski igrač, koreograf, pedagog (* 1818)
 29. 7. - Gligor Sokolović, četnički vojvoda u Makedoniji (* 1870)
 13. 8. - Florence Nightingale, medicinska sestra (* 1820)
 23. 8. - Teodor Georgiević, političar (* 1849)
 30. 8. - Gligor Sokolović, četnički vojvoda (* 1872)
 8. 8. - Janko Polić Kamov, hrvatski pjesnik, pripovjedač i dramatičar
 13. 8. - Florence Nightingale, britanska bolničarka i humanitarna radnica
 2. 9. - Henri Rousseau, slikar (* 1844)
 7. 9. - William Holman Hunt, slikar (* 1827)
 12. 10. - Dositej Jović, bokokotorski vladika (* 1856)
 19. 10. - Luigi Lucheni, anarhista, atentator (* 1873)
 23. 10. - Chulalongkorn, kralj Tajlanda (* 1853)
 30. 10. - Henry Dunant, osnivač Crvenog krsta, prvi nobelovac za mir (* 1828)
 16. 11. - Ivan Kozarac, književnik (* 1885)
 20. 11. - Lav Tolstoj, ruski književnik (* 1828)
 23. 11. - Hawley Harvey Crippen, ubica (* 1862)
 3. 12. - Mary Baker Eddy, osnivačica Hrišćanske nauke (* 1821)
 8. 12. - Paškal Buconjić, rezidencijalni biskup Mostarsko-duvanjske biskupije (* 1834)
 9. 12. - Laza Kostić, srpski pesnik (* 1841)
 19. 12. - Filip Frano Nakić, splitski biskup (* 1837)
 19. 12. - Golub Babić, harambaša i vojvoda (* 1824)

Kroz godinu 
 Ali-beg Firdus, bosanskohercegovački političar
 Lazar Sočica, prvak hercegovačkog ustanka (* 1838)
 Mijajlo Vučinić, crnogorski vojvoda, guverner (* 1834)
 Novak Ramov Jovović, crnogorski brigadni barjaktar (* 1834)
 Katarina Konstantinović, unuka Jevrema Obrenovića (* 1848)
 Aleksandar Mašin, srpski pukovnik (* 1857)

Dani sećanja

Nobelove nagrade 
 Fizika:  Johannes Diderik van der Waals, Holandija (jednadžba stanja plinova i tekućina)
 Kemija: Otto Wallach, Njemačka (pionirski rad u oblasti alicikličnih spojeva)
 Fiziologija i medicina: Albrecht Kossel, Njemačka (određenje kemijskog sastava nukleinskih kiselina)
 Književnost: Paul Heyse, Njemačka (umjetnički dar prožet idealizmom... duga karijera lirskog pjesnika, dramskog pisca, novelista i pisca kratkih priča)
 Mir: Permanent International Peace Bureau

Literatura 

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar

1910

nv:1901 – 1950