Hansa ligo

La Hansa ligo estis komerca ligo de 100-160 mezepokaj germanaj urbetoj origine ĉirkaŭ la Balta maro. Poste aliĝis ankaŭ urboj kun komercaj rilatoj tien. La ligo floris de 1241 ĝis 1441.

Ekesto 
Oni ne certas pri kiam ĝi komenciĝis. Origine, la nomo "Hansa" signifis kompanion de komercistoj komercantaj kun fremdaj landoj. Post la germana puŝo orienten kaj la setlado de germanaj urboj en la slavaj landoj de la Balta maro, la komercaj gildoj kaj urbaj asocioj evoluis (13-a jarcento) al ligoj. Plej rimarkinda estis la roto de germanaj komercistoj kun estrejo en Visby. Puŝante orienten, ili fondis branĉon en Novgorod. En Londono, kie germanoj komercis ekde la 11-a jarcento, la privilegioj donitaj al komercistoj de Kolonjo estis etenditaj al aliaj germanoj, kaj "Hansa" de germanaj komercistoj formiĝis.

Grava impeto de la evoluo de la ligo estis la manko de potenca germana nacia registaro por provizi sekuran komercadon. Por konservi komunan sekurecon, ekskluzivajn komercajn rajtojn, kaj, kiam ajn eblas, monopolon, la urboj pli intimiĝis. En 1241, Lübeck (Lubeko) kaj Hamburgo findecidis traktaton de reciproka protektado. Aliaj urboj aliĝis al tiu ĉi asocio kaj forta ligo kreskis, kondukita de Lübeck. Havenoj kaj landinternaj urboj de Nederlando ĝis hodiaŭa Pollando aliĝis la ligon, sed la nord-germanaj urboj restis la ĉefaj membroj. La ligo vigle pliampleksigis sian agadon, fondante ĉefajn fremdajn branĉojn en Bruĝo (Flandrio) kaj Bergen (Bergeno, Norvegio). La Hanso-urboj atingis la supron en siaj venkoj super Valdemaro la 4-a de Danio, gajnante la Traktaton de Stralsund (1370), efektiva komerca monopolo en Skandinavio. Tio estis avantaĝo por urbo, kiu povas nomi sin hansa urbo. La balta hegemonio daŭris dum pluraj militoj ĝis sia malvenko pere de la nederlandoj en 1441.

Disfalo 
Malgraŭ la sukceso, la ligo suferis pro manko de organizado. Kvankam asembleoj de la ligo kunvenis neregule en Lübeck, multaj urboj ne sendis reprezentantojn, kaj decidoj estis kondiĉaj de reviziado de la individuaj urboj. La nombro de membroj fluktuis, plejeble de malpli ol 100 ĝis pli ol 160. Ĝis la 16-a jarcento, interna malkonsento, ĉesado de liberoj pere de la germanaj reĝidoj, kreskado de centraj fremdaj ŝtatoj kaj rezulta perdiĝo de ligaj privilegioj, progresoj de la nederlanda kaj brita ŝipado, kaj diversaj ŝanĝoj en komercado, precipe pro la malkovro de Ameriko en 1492, ĉiuj kontraŭagis la ligon. La fina dieto okazis en 1669, sed la ligo neniam formale disiĝis. Lübeck, Hamburgo kaj Bremeno estas ankoraŭ konataj kiel hansaj urboj.

La interlingvo de la ligo estis la platdiĉa lingvo.

Nuntempe 
Fine de la 20a jarcento oni refondis Hansan Ligon, denove internacie, kvankam ĝis nun en eta amplekso. La celo nuntempe estas ĉefe stimuli turismajn kontaktojn. Vidu Nova Hanso.

Listo de gravaj Hansaj urboj 
 Anklam
 Arnhem
 Bergen
 Bolsward
 Brandenburg
 Braunschweig
 Breckerfeld
 Bremen
 Bruĝo (Brugge)
 Cesis
 Chelmno (Kulm an der Weichsel)
 Darłowo (Rügenwalde)
 Deventer
 Dinant
 Doesburg
 Doetinchem (nur oficiale, ne partoprenis efektive en internacia komercado)
 Dortmund
 Duisburg
 Einbeck
 Elblag (Elbing)
 Elburg
 Frankfurt an der Oder
 Gardelegen
 Gdansko (ĝis 1945 Danzig / Dancigo)
 Goslar
 Göttingen
 Greifswald
 Groningen
 Halberstadt
 Halle
 Hamburg
 Hameln
 Hannover
 Harderwijk
 Hasselt
 Hattem
 Hildesheim
 Hindeloopen
 Kaliningrado (ĝis 1945 Königsberg / Kenigsbergo)
 Kalmar
 Kampen (Overijssel)
 Kampen (Sylt)
 Kaŭnaso (Kaunas)
 Kopenhago (København)
 Krakovo
 Kuldiga (Goldingen)
 Lübeck (Lubeko)
 Lüneburg
 Magdeburg
 Malbork (Marienburg)
 Merseburg
 Minden
 Münster
 Narva
 Nijmegen (Nimego)
 Novgorod
 Oldenzaal
 Ommen
 Osnabrück
 Paderborn
 Pärnu (Pernau)
 Pskov
 Quedlinburg
 Riga
 Roermond
 Rostock
 Rügenwalde (Darłowo)
 Salzwedel
 Słupsk
 Smolensk
 Soest
 Stavoren
 Stendal
 Stralsund
 Stargard Szczecinski (Stargard in Pommern)
 Szczecin (ĝis 1945 Stettin)
 Tallinn (Reval)
 Tangermünde
 Tartu (Dorpat)
 Tiel
 Torun (Thorn)
 Turku (Åbo)
 Tver
 Valmiera
 Venlo
 Ventspils (Windau)
 Vroclavo (Breslau, ekde 1945 Wrocław)
 Viljandi (Fellin)
 Visby
 Wismar
 Zutphen
 Zwolle

Hansaj urboj en la 21a jarcento 
 Vidu pri tiu temo la artikolon Nova Hanso.

Vidu ankaŭ 
 Kogo
 480 Hansa

Eksteraj ligiloj 
 http://www.hanse.org 
 http://www.hanse.org/index.php?lg=en 
 http://flagspot.net/flags/de_hansa.html 
 http://www.hanseatisk.museum.no  

Historio de Germanio
Historio de Eŭropo
Urboj de Germanio
Urboj de Eŭropo
Historio de ekonomio