alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Leoš Janáček

Leoš JANÁČEK (, Esperantigite Leoŝ Janaĉek) (3-a de julio 1854 Hukvaldy - 12-a de aŭgusto 1928 Ostrava) estis ĉeĥa komponisto, vivinta en Brno. Lia muziko estis kuraĝe moderna. Ofte ludataj estas liaj operoj: Šárka (1887-1888), Komenco de romano (1891), Jenufa (Její pastorkyňa) (1894-1903), Sorto (1903-1904), Ekskursoj de sinjoro Brouček (1908-1917), Káťa Kabanová (1919-1921), Aventuroj de vulpino Ruzulino (1921-1923), Afero Makropulos (1923-1925), El la morta domo (1927-1928). Li kolektis folklorajn kantojn en Moravio.

En Brno funkcias Janáček-Operejo kaj Janáček-Akademio de Muzaj Artoj (pri muziko kaj aktorado).

Vidu ankaŭ 
 Filharmonio de Janáček Ostrava
 Konservatorio de Janáček Ostrava
 Teatro Mahen
 2073 Janáček

Eksteraj ligiloj 
 sondosiero - Pianosonato 1.X.1905 fragmento (CZ)
 sondosiero - Suito por arĉorkestro - Andante (CZ)
 http://www.sun.rhbnc.ac.uk/Music/Janacek  
 http://www.janacek-nadace.cz 
 http://www.imdb.com/name/nm0418443
 http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=9595213 

 
Ĉeĥaj operkomponistoj
Operkomponistoj
Mortintoj en Ostrava
Brnanoj
Laborsemajno

Laborsemajno estas la parto de la semajno en kiu la plejparto de laboristoj deĵoras kaj infanoj iras al lernejo. En Nordameriko kaj partoj de Eŭropo, la laborsemajno konsistas el lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, kaj vendredo, kaj ekskluzivas la semajnfinon.

Tempo
Kalendaro
Listo de lingvaj familioj

Diskutata propono en lingvistiko estas la klasifiko de dekoj da mondaj lingvaj familioj inter nur dek du superfamilioj. Laŭ lastaj kongruaj evidentigoj de arkeologio, genetiko kaj lingvistiko, iuj aŭtoroj ordigis tiujn superfamiliojn en ĝeneralan arbon kiu hipotezas ke ĉiuj lingvoj elvenas el unu sola monda pralingvo. Tiu teorio estas diskutata.

La superfamilioj 
1 Kojsana
2 Niĝer-konga
3 Nil-sahara
4 Papua
5 Aŭstrika:
5.1 Aŭstralazia
5.2 Mjaŭ-jaŭa
5.3 Taja
5.4 Aŭstronezia
6 Dene-kaŭkaza:
6.1 Eŭska
6.2 Norda kaŭkazia:
6.2.1 Nordokcidenta kaŭkazia
6.2.2 Nordorienta kaŭkazia
6.3 Buruŝaska
6.4 Nahala
6.5 Ĉinotibeta
6.6 Jeniseja
6.7 Na-denea (aŭ Atabaska)
7 Afrik-azia
8 Kartvela
9 Dravida
10 Eŭrop-azia (aŭ Nostrata):
10.1 Hindeŭropa
10.2 Urala
10.3 Altaja
10.4 Korea/ Japana/ Aina
10.5 Giljaka
10.6 Ĉukotko-kamĉatka
10.7 Eskimo-aleuta
11 Amerinda

Disputo 
Rimarkindas, ke la skemo de la superfamilioj (kies fonto ne estas citita) kaj tiu prezentita en la geneologia arbo malakordiĝas pri diversaj punktoj rimarkinde pri ĉinotibeta lingvaro. La genalogia arbo estas bazita sur genetikaj kaj lingvistikaj observoj dum la teorio de la "filonoj" estas bazita sur nur lingvistikaj observoj kaj montras hipotezon kiun genetiko ne konfirmis.

Vidu ankaŭ 
 Lingvofamilio

Notoj 

Lingvo
Lingvisto

Lingvisto aŭ lingvosciencisto aŭ lingvofakulo estas homo, kies fako estas lingvoscienco.

Kelkaj famaj lingvistoj 
 Ivar Aasen (1813 - 1896) Norvegio
 Yehoshua Bar-Hillel (1915 - 1975) Israelo
 Leonard Bloomfield (1887 - 1949) Usono
 Franz Boas (1858 - 1942) Usono
 Franz Bopp (1791 - 1867) Germanio
 Jean-François Champollion (1790 - 1832) Francio
 Noam Chomsky (1928 - ) Usono
 Umberto Eco (1932 - ) Italio
 Alexander Gode (1904 - 1970) Germanio, Usono
 Joseph H. Greenberg (1914 - 2001) Usono
 Jakob Grimm (1785 - 1863) Germanio
 Michael Halliday (1925 - ) Aŭstralio
 Venceslaus Ulricus Hammershaimb - Ferooj
 Samuel Ichiye Hayakawa (1906 - 1992) Usono
 Charles F. Hockett (1914 - 2000) Usono
 Bedřich Hrozný (1879 - 1952) Ĉeĥio
 Roman Jakobson (1896 - 1982) Rusia Imperio, Ĉeĥio kaj Usono
 Otto Jespersen (1860 - 1943) Danio
 Sir William Jones (1746 - 1794) Britio
 Sidney M. Lamb (1929 - ) Usono
 Carl Richard Lepsius (1810 - 1884) Germanio
 Clement Martyn Doke (1893 - 1980) Sud-Afriko
 Carl Meinhof (1857 - 1944) Germanio
 Franz Von Miklosich (1813 - 1891) Slovenio
 Max Müller (1823 - 1900) Germanio
 Panini (iam inter la 7-a kaj 4-a jarcentoj a.K.?) Barato
 Holger Pedersen (1867 - 1953) Danio
 Mario Pei (1901 - 1978) Usono
 Kenneth L. Pike (1912 - 2000) Usono
 Stephen Pinker (1954 - ) Kanado
 Edward Sapir (1884 - 1939) Usono
 Ferdinand de Saussure (1857 - 1913) Svislando
 Lucien TESNIÈRE (1893 - 1954) Francio
 Michael Ventris (1922 - 1956) Britio
 Max Weinreich (1893 - 1969), Usono
 Diedrich Westermann (1875 - 1956) Germanio
 Benjamin Whorf (1897- 1941) Usono
 Ghil'ad Zuckermann (1971 - ), Aŭstralio Britio Italio Israelo

Pli da lingvistoj 
 Detlev Blanke
 Renato Corsetti
 Martin Haase
 Reinhard Haupenthal
 Paul Hopkins
 Robert Phillipson
 Tove Skutnabb-Kangas
 Dietrich Michael Weidmann

Eksteraj ligiloj 
 http://es.wikibooks.org/wiki/Wikiversidad:Departamento_de_Ling%C3%BC%C3%ADstica  
 http://www.alfal.org 
 http://www.uned.es/sel  
 http://www1.universia.net/catalogaxxi/C10036PPESII1/S10446/P10423NN1/INDEX.HTML
Loreta Strato

Loreta strato (Loretánská ulice) interligas la Loretan Placon kaj la placon de Hradčany. La sekvantaj konstruaĵoj estas interesaj laŭ arkitektura vidpunkto: la Hrzán—palaco (Hrzánský palác), origine gotika (apartenis al Petr Parléř), en la dua duono de la 16-a jarcento rekonstruita en renesanca stilo. La malfrubaroka fasado estiĝis je la fino de la 18-a jarcento. La estinta Dietrichstein—palaco havas sian hodiaŭan aspekton ekde la re-konstruo en la komenco de la 18-a jarcento. La iama baroka Martinic-palaco, ekde la jaro 1837 armea hos-pitalo. La iama urbodomo de la kvartalo Hradčany estas renesancstila konstruaĵo el la jaro 1598. Dekstre, malan-taŭ la urbodomo, kondukas malsupren la Urbodoma ŝtuparo (Radniční schody). Sur la fasado de la domo, tra kiu la Ŝtu-paro kondukas, estas interesaj sgrafitoj el la fino de la 16-a jarcento.

Kastelo de Prago - Belvedere - Placo de Hradčany - Preĝejo De Sta Johano De Nepomuk - Nova Mondo de Prago - Kapucena Monaĥejo - Loreta Placo - Loreta Strato - Úvoz - Pohořelec - Strahov -

Stratoj de Prago
Hradčany (Prago)
Leĝo de Moore

La Leĝo de Moore [mor] observas, ke la bitokoj en unu kvadrata centimetro de integra cirkvito kreskas geometrie. Ekde 1962 ĝis la malfruaj 1970-oj, ĝi duobliĝis ĉiun jaron; ekde tiam ĝis almenaŭ 1999, ĝi duobliĝis ĉiun 18 monatojn. Alivorte, la povo de komputila teknologio duobliĝas ĉiun 18 monatojn sen plialtiĝo de kosto.

La leĝo estas la observo de Gordon Moore, inĝeniero kiu poste kunfondis la firmaon Intel.

Laŭ Bill Joy, la malluma signifo de la Leĝo estas la nanoteknologia apokalipso de la 2030-aj jaroj, en kiu niaj robotoj venkos nin.

Integraj cirkvitoj
Reguloj de fingroj
Laŭro

La laŭro (Laurus) estas palearktisa genro kiu apartenas al la familio de laŭracoj. Ĝi ampleksas tri speciojn.

La plej konata laŭro estas la nobla laŭro (Laŭrus nobilis), kies folioj estas uzataj en la kuirarto. En ĝi troveblas la natura alkaloido boldino.

Aliaj signifoj 
Laŭro estas la nomo de arbo kun belaj malhelaj folioj, kiu kreskas precipe en la Mediteranea regiono. En antikvaj tempoj la grekoj kaj romanoj donis kronon el laŭro-folioj al la venkintoj en ludoj kaj literaturaj konkursoj. Tial ankoraŭ nun la vorto “laŭro” estas ne nur la nomo de arbo, sed ankaŭ esprimas honoron ricevatan pro granda atingo precipe rilata al arto, literaturo aŭ scienco.

Vidu ankaŭ 
 la paĝojn pri la honoriga signo laŭrokrono kaj
 pri la greka nimfo Dafna (="laŭro")

Bildogalerio 

Laŭracoj
Palearktisa flaŭro
Levistiko

Levistiko (Levisticum) estas genro en la familio de apiacoj, kaj havas nur unu specion Levisticum officinale. Ĝi estas plurjara herbo tre aroma, kun 2-3-foje plume dividaj, senharaj folioj kaj kun malgrandaj flavetaj floroj. Laŭ origino orient-mediteranea, ĝi ennaturiĝis en Eŭropo kaj Nordameriko, kaj estas kultivata por medicinaj kaj kuirartaj uzoj, i.a. por aromigi supojn, saŭcojn kaj porkaĵojn.

En kuirarto oni uzas la foliojn de la planto, ĉefe en supoj, saŭcoj, salatoj kaj sur viandaĵoj. Ĝi estas bona alternativo por salo.

Bildaro

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Levi_off.html  
 http://www.toildepices.com/fr/plantes/angio_dic/apiacee/levisticum/officinale.html  
 http://www.pflanzenbuch.de/modules.php?name=Pflanzendatenbank&s=Liebstöckel
 http://linnaeus.nrm.se/flora/di/apia/levis/levioff.html 

Apiacoj
Spicoj
Lingvo Internacia

Lingvo Internacia estas origina nomo de la lingvo Esperanto, uzata de L. L. Zamenhof eldonanta sian unuan libron en 1887. Ĝi aŭ Internacia lingvo ankaŭ povas esti:

 Internacia planlingvo aŭ internacia helplingvo
 Lingvo Internacia - Esperanto-gazeto fondita en 1895, ne plu aperanta
 Internacia Lingvo - artikolo el EdE, pri la historio de planlingvaj projektoj antaŭ Volapuko.
 Lingvo Internacia - oficiala organo de Helena EA. Fondita en 1928. Formato 24x17. Aperas ĉefe en greka lingvo. Red. d-ro A. Stamatiadis.

Proponitaj lingvoj krom Esperanto 
 Lingvo Internacia (planlingvo) - planlingva projekto
 Lingva International - planlingvo proponita de Adam Zakrzewski
 Internacia Lingvo - planlingvo proponita de Johann Michael Schmid
 Internacia komunika lingvo - proponita de Carl Dietrich
 Etimologia internacia lingvo - proponita de F. Reimann
 Internacia klera lingvo - proponita de Kovaljov en 1911

Libroj 
 Internacia lingvo. Antaŭparolo kaj plena lernolibro por Rusoj
 Bibliografio de Internacia Lingvo
 La Internacia lingvo "ESPERANTO" 1904
 Internacia lingvo Esperanto (lernolibro de Saĥarov)
 Internacia lingvo Esperanto (lernolibro de B.Kolker 1974)
 Pri Internacia Lingvo dum Jarcentoj
 La Idealo kaj la Realo de Internacia Lingvo
 Memlernilo de internacia lingvo Esperanto
Luneburgo

La urbo Lüneburg (en Esperanto Luneburgo) situas proksimume 50 kilometrojn sudoriente de Hamburgo, je la rando de la erikejo Lüneburger Heide, apud la rivereto Ilmenau. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. Lüneburg apartenas al la metropola regiono Hamburgo.

En la frua mezepoko Lüneburg estis unu el la plej riĉaj germanaj urboj kaj estis grava urbo de la komerca ligo Hanso. La fonto de tiu ĉi riĉeco venis el la salminejo – salo tiutempe estis tre valora krudmaterialo. Supozeble tiu salminejo apartenas al la plej malnovaj de la mondo: En la jaro 956 post Kristo, kiam Lüneburg unuafoje estis dokumente menciita, ĝi jam estis funkcianta, kaj ĝis 1980 ĝi estis seninterrompe uzata.

Servoj 
 Leufana Universitato Luneburgo

Esperanto en Lüneburg 
En 1908 oni fondis tie la "Nord-okcidentan ligon de Esperanto".

Eksteraj ligiloj 
 oficiala retejo (germana)

 
Distrikto Lüneburg
Urboj de Malsupra Saksio
Iamaj eksterdistriktaj urboj de Malsupra Saksio
Lázaro Cárdenas del Río

Lázaro CÁRDENAS del Río [LAsaro KARdenas del RIo] ( - ) naskiĝis en Jiquilpan, Miĉoakano, kaj tre juna partoprenis la meksikan revolucion. En 1928 estis elektita guberniestro de sia ŝtato.

En 1934 estis kandidato de la Nacia Revolucia Partio al prezidanteco, posteno kiun li tenis ĝis 1940.

En 1938, Cárdenas naciigis la petrol-industrion, kaj tiel kreiĝis la firmao Pemex. Li stimulis la sociajn movadojn, ĉefe sindikatojn, starigis la Meksikan Instituton por la Socia Sekureco kaj malfermis la pordojn al la ekzilitoj de la Hispana Enlanda Milito.

Post lia prezidenta periodo, li daŭre aktivis en la politiko, ĉiam celante la sociajn kaŭzojn. Lia apogo al la kuba prezidanto Fidel Castro altiris al li kritikojn de la dekstrularo, sed li neniam hezitis paroli favore al la kuba revolucio.

Li estis patro de la politikisto Cuauhtémoc Cárdenas.

Eksteraj ligiloj 

 Ekzile en Meksiko. Militrakonto, 05/01/2020

Prezidantoj de Meksiko
Granda Placo de Kroměříž

La Granda Placo estas la plej grava placo de Kroměříž kaj unu el la plej impresaj el urbaj placoj en Moravio. Ĝi havas proksimume formon de oblonga ortogramo; ĝia dispozicio estas tipa por la placoj de nove fonditaj mezepokaj koloniaj urboj. Oni povas supozi, ke la placon fondis episkopo Bruno el Schauenburg ĉirkaŭ la jaro 1260 en spaco inter jam ekzistanta foira vilaĝo, johanita hospitalo kaj episkopa korto. Agordaĵo de rektangula placo kaj de la kastelo de la posedanto en ĝia domangulo estis do tipa por fondiĝantaj entreprenoj de la kortega agadsfero de Přemysl Otakar la 2-a, al kiu episkopo Bruno apartenis. El pli malnova mezepoka konstruaĵaro konserviĝis nur kelkaj restaĵoj (ekz. keloj de la domoj n-roj 23, 45, 49 kc.). Sur pli malnovaj parceloj per rekonstruoj ekestadis sinsekve novaj konstruaĵoj, tial do dispozicio de plimulto el la domoj sur la placo devenas el renesanca tempo. Origine estis la tuta placo ĉirkaŭita per arkado, kiu estis dum daŭro de tria kvarono de la 19-a jarcento ŝanĝita je stokejoj kaj vendistaj butikoj. Sinsekve ĝi estas denove renovigata kaj la placo tiamaniere reakiros sian tipan stilon konatan en pli malnovaj urbaj vidaĵoj. En pasinteco estis Granda Placo centro de socia vivo de Kroměříž kaj la urbaj domoj sur ĝi apartenis al la plej gravaj kaj la plej belaspektaj en la urbo. Meze de la placo estas fontano (en la urbo konstruita en la jaro 1655, rekonstruita en la jaro 1811, pli poste kelkfoje riparita). Sub ĝi staras kolono de Maria, konstruita post pesta epidemio el la jaro 1680 kun la statuoj de sanktaj Venceslao, Floriano, Roĥ kaj Maŭricio en realismaj formoj de frua baroko. Surskribo sur la bazamento "Civitas renovari fecit anno Domini 1716" atentigas pri renovigo de la kolono. En nordokcidenta angulo de la placo estas eta monumento de Johano Miliĉ el Kroměříž konstruita okaze de 600-a datreveno de la morto (1374) de "fajranta predikanto" el antaŭhusana tempo.

Kroměříž
Placoj en Ĉeĥio
Urbodomo de Kroměříž

La Urbodomo de Kroměříž, Ĉeĥio, estis konstruita verŝajne sur la pli frua fundamentaĵo en la jaroj 1550 -1611. Sian aspekton en postbaroka stilo ĝi dankas precipe al Kardinalo Francisko el Dietrichstein, pri kio atestas la memortabulo el la jaro 1611 kun triobla blazono (de la kardinalo, episkopo kaj la urbo origina sen tranĉiloj de Dietrichstein) kaj surskribo: 

FRANCISKO CARDINALI A DITRICH
STAIN EPO OLOM etc P P PRINCIPI
MVNIF: FIDELES CREM: GRATITVDINIS
ERGO IN MEM: POSTERIS LOCARVNT.

La Urbodomo estis origine unuetaĝa kun la turo (riparita en la jaroj 1654 kaj 1668) kaj kun dubraka ŝtuparo. Nur en la jaro 1850 ĝi estis plialtigita je dua etaĝo kaj tutece pseŭdoklasikstile aranĝita. Nove adaptita ĝi estis por bezonoj de Urba Nacia Komitato, kaj samtempe estis rekonstruita origina fasado kaj internaĵoj belguste renovigitaj. En teretaĝo estas en la muron sekundare enmasonita blazona disko de Karolo el Lichtenstein - Castelcorn, kiu origine estis lokigita sur la turo kiel atesto de ĝia renovigo en sesdekaj jaroj de la 17-a jarcento.

Konstruaĵoj en Kroměříž
Urbodomoj en Ĉeĥio
Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Zlín
Likvoro

Likvoro estas dolĉa, aroma alkoholaĵo. En litro minimume po 100 gramoj konsistas el sukero; la alkoholkvanto estas kutime inter 15 kaj 20%.

La unuajn likvorojn produktis mezepokaj monaĥoj, provantaj per herboj kaj alkoholo krei sanigajn substancojn. Intertempe preskaŭ ĉiu manĝebla herbo aŭ frukto estas uzata por fari likvorojn.

Likvoroj povas esti trinkataj sen aldonaĵoj, krome ili uzeblas por kokteloj kaj por fajnigi manĝaĵojn.

Famaj likvoroj
 Anizo (anizo)
 Sambuca
 Kaluo (kafo)
 Kasiso (nigraj riboj)
 Kuracao (bigaradoj)
 Limoncello (citrono)
 Maraskino (ĉerizoj)
 Oranjebitter
 Alkermeso (ruĝa pro koĉeniloj)
 Likvoroj bazitaj sur genciano

Vidu ankaŭ 
 Brando
 Campari
 Genepì
 Izarra (likvoro)
 Vermuto

Proverbo 
Ekzistas proverbo pri likvoro en Esperanto:

Eksteraj ligiloj 

   Liqueurweb - How to make liqueur yourself (Kiel fari likvoron per si mem) - (angle) 
  Comprehensive coverage of most liqueurs (Komprenebla superrigardo pri la plimulto da likvoroj) - (angle) 
   Chartreuse (likvoro produktita de monaĥoj de la Granda Kartuzio en Francio) - (france).
	

 
Alkoholaĵoj
Liza Minnelli

Liza MINNELLI (naskiĝis la ) estas usona aktorino, kantistino kaj dancistino.

Naskiĝinte en Los Angeles, Kalifornio, la filino de la aktorino Judy Garland kaj la reĝisoro Vincente Minnelli jam kiel infaneto ricevis sian unuan filmrolon (In the Good Old Summertime). Ankoraŭ ege juna ŝi kune kun sia patrino aperis sur la scenejoj de la Broadway kaj la Londona teatro Palladium. Mondfama ŝi fariĝis en 1972, kiam la filmo Cabaret venis al la kinejoj. Unu jaron poste ŝi gajnis Oskaron.

Listo de filmoj 

 In the Good Old Summertime (1949)
 Cabaret (1971)
 New York, New York (1977)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.genealogy.com/famousfolks/liza-minnelli  
 http://www.lizaminnelli.de  
 http://italian.imdb.com/name/nm0591485 

Usonaj kantistoj
Usonaj aktoroj
Akademia Premio por plej bona aktorino
Holivudo
Lise Meitner

Lise MEITNER (naskiĝis je la 7-a de novembro 1878 en Vieno kaj mortis je la 27-a de oktobro 1968 en Cambridge, Anglio) estis fizikisto.

Ŝi studis kaj doktoriĝis en sia hejmurbo kaj transloĝiĝis je 1907 al Berlino, kie ŝi konatiĝis kun la kemiisto Otto Hahn. Ambaŭ sciencistoj dum 30 jaroj kune esploris la fenomenon de la radioaktiveco kaj malkovris en 1918 la elementon 91, protaktinio (Pa).

En 1938 Meitner, kiu, malgraŭ sia protestanta kredo, estis klasigita kiel judino laŭ la naziaj rasaj legoj, fuĝis de la nazioj al Svedio, kie ŝi daŭrigis siajn esplorojn. En februaro 1939 ŝi publikigis la fizikan klarigon por la nuklea fendado, kies principojn ŝi kune kun Hahn estis esplorinta.

En la jaro 1945 Hahn estis honorata per la Nobel-premio pri fiziko sed Meitner ne. Tiu ĉi eraro parte korektiĝis, kiam Hahn kaj Meitner kune gajnis la Premion Fermi en 1966. La elemento 109 honore al la sciencistino estis nomata mejtnerio. Kaj asteroido 6999 honore al la sciencistino estis nomina 6999 Meitner.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 http://www.sdsc.edu/ScienceWomen/meitner.html  
 http://deutsche.nature.com/physics/19.pdf  
 http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/MeitnerLise  
 http://physicsweb.org/articles/review/13/3/1 

Meitner
Ludwig Uhland

Ludwig UHLAND [LUDvig ULant] (naskiĝis la 26-an de aprilo 1787; mortis la 13-an de novembro 1862) estis germana poeto, filologo, juristo kaj politikisto. Li naskiĝis kaj mortis en Tübingen.

Uhland estis grava reprezentanto de la romantikismo. El siaj verkoj plej famas la poemoj kaj baladoj, kiuj grandparte estis muzikigitaj de famaj komponistoj.

Listo de verkoj

Beletro 
 Gedichte (poemoj, 1815)
 Vaterländische Gedichte (poemoj, 1817)
 Ernst, Herzog von Schwaben (dramo, 1817)
 Ludwig der Baier (dramo, 1819)

Sciencaj verkoj 
 Über das altfranzösische Epos (1812)
 Walter von der Vogelweide, ein altdeutscher Dichter (1836)
 Schriften zur Geschichte von Dichtung und Sage (8 volumoj, 1865-77)

En Esperanto aperis 
 La kapelo.  (Die Kapelle.) Tradukis L. Zamenhof. En: Fundamenta Krestomatio.
 Kunuloj tri migris trans Rejnoriver : laŭ popola melodio el la 18a centjaro (1820) / Ludwig Uhland (1819). Trad. Ferdinand Pfeil. - En: Elekto el "Germana kanttrezoro" de Erk ; Leipzig: Peters, [proks. 1930], p.29
 Mi havis kamaradon : laŭ popola melodio (1825) / Ludwig Uhland (1809). Trad. Bernhard Loesche. - En: Elekto el "Germana kanttrezoro" de Erk ; Leipzig: Peters, [proks. 1930], p.36
 Vigla vojaĝo ; Luna nokto ; Sorĉa vergo ; La soldato'' / trad. de Guido Holz. - En: Übertragungen = Transkondukoj. – Messkirch : Gmeiner, 1988. – p. 43 – 45. ISBN 3-926633-14-X

Eksteraj ligiloj 
 http://gutenberg.spiegel.de/autoren/uhland.htm 
 http://www.fh-augsburg.de/~harsch/germanica/Chronologie/19Jh/Uhland/uhl_intr.html 

Germanaj poetoj
Germanlingvaj verkistoj
Germanaj filologoj
Germanaj juristoj
Germanaj poetoj
L'Hospitalet de Llobregat

La urbo L'Hospitalet de Llobregat (pron.~ Luspitalet de JubreGAT, signifo: Malsanulejeto de la rivero Llobregat), estas urbo lokita en la mara ebenaĵo kaj apartenas al la kataluna regioneto «Barcelonès» (pron.~ Barsalunes'), inter la komunumoj Barcelono (Barcelona), Esplugues de Llobregat, Cornellà de Llobregat kaj El Prat de Llobregat, kaj je la maldekstra flanko de la Llobregat rivero.

Ĝenerala informo 
 Areo:12,5 km²
 Aŭtonoma regiono: Katalunio
 Lando: Hispanio
 Kontinento: Eŭropo
 Norda latitudo: 41º 22' 05 Orienta longitudo: 2º 08' 12

Vetero 
 La vetero estas mediteranea.
 Jara Mezkvanta Temperaturo: 15,3 °C
 Jara Pluvemeco: 506,7 mm
 Jara Mezkvanto de Pluvo-tagoj: 94 tagoj

Loĝantaro 
L'Hospitalet de Llobregat havas ĉirkaŭ 260.000 loĝantojn. Ĝi estas la dua plej loĝata urbo de Katalunio, kaj la deksesa de Hispanio; ĝi estas la urbo plej loĝata de Hispanio kiu ne estas ĉefurbo de provinco. Ĝi multe kreskis dum la jardekoj 60 kaj 70 de la pasinta jarcento, pro la enmigrado de eksterkataluniaj laboristoj por la industrio ĉirkaŭ Barcelono. Ĝi fariĝis parto de la aglomeraĵo de Barcelono, de kiu ĝin disigas nur unu strato.

Metrostacioj

Famuloj 
 Jordi Mollà

Bildgalerio

Eksteraj ligiloj 

 
 http://www.l-h.net/ 
 http://www.idescat.es/servlet/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=08101&PDF=FALSE&VOK=Confirmar 
 http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=0810170005 
 http://canal-h.net/ 
 http://www.l-h.es/  
 http://www.lhesport.com/ 
 http://www.consorcigvhospitalet.com/ 

 
Municipoj de la Provinco Barcelono
Liv Ullmann

Liv ULLMANN [liv ULman] (naskiĝis la 16-an de decembro 1938) estas norvega aktorino, scenaristino kaj reĝisorino.Liv Ullmann naskiĝis en Tokio kaj pasigis sian junaĝon en Trondheim, Norvegio. En la jaro 1963 ŝi ekkonis la svedan reĝisoron Ingmar Bergman, kun kiu ŝi faris naŭ filmojn kaj havas unu filinon: Linn.

Ekde 1992 Liv Ullmann laboras ankaŭ kiel reĝisorino. Krome ŝi engaĝiĝas por la internacia organizo UNICEF.

Filmaro

Liv Ullmann kiel aktorino 
 Persona ("Persono" (latineca titolo), Svedio 1966)
 Skammen ("La honto", Svedio 1968)
 Viskningar och rop ("Flustroj kaj krioj", Svedio 1972)
 Scener ur ett aektenskap ("Scenoj el geedzeco", Svedio 1973)
 Ansikte mot ansikte ("Vizaĝ' al vizaĝo", Svedio 1975)
 Das Schlangenei ("La serpentovo", Germanio/Usono 1976)
 A Bridge Too Far ("Ponton tro for", Usono/Britio 1977)
 Herbstsonate ("Aŭtunsonato", Germanio/Svedio 1978)

Liv Ullmann kiel reĝisorino 
 Enskilda samtal ("Unuopaj dialogoj", Svedio 1996)
 Kristin Lavransdatter ("Kristin Lavransdatter" (titolo laŭ personnomo), Norvegio 1998)

Eksteraj ligiloj 

 http://film.guardian.co.uk/interview/interviewpages/0,,427066,00.html 
 http://film.guardian.co.uk/News_Story/Critic_Review/Guardian_review/0,,435340,00.html 
 http://www.imdb.com/name/nm0880521 
 http://french.imdb.com/name/nm0880521 

Norvegaj aktoroj
Norvegaj reĝisoroj
Laurence Olivier

Laurence Olivier [oliviej'] (Laurence Kerr Olivier, Baron Olivier, naskiĝis la  en Dorking, mortis la  en Brighton) estis angla aktoro, scenaristo kaj reĝisoro.

Grandan famon li akiris pro siaj roloj en dramoj de Ŝekspiro, kiujn li prezentis kaj en la teatro kaj en filmoj. Kun sia multjara edzino, la aktorino Vivien Leigh, li ofte aperis sursceneje.

Olivier gajnis interalie akademian premion en 1948 kiel plej bona aktoro kaj honorajn akademiajn premiojn en 1946 kaj 1978. Li estis en 1947 kavalirigita kaj en 1970 baronigita de la brita reĝino. Malgraŭ ĉio ĉi li petis esti nomata simple Larry ("Lorenĉjo").

Listo de filmoj 
 Wuthering Heights (Usono, 1940 – aktoro)
 Rebecca (Usono, 1940 – aktoro)
 Pride and Prejudice (Usono, 1940 – aktoro)
 Henry V (Britio, 1945 – aktoro kaj reĝisoro)
 Hamlet (Britio, 1948 – aktoro kaj reĝisoro)
 The Beggar’s Opera (Britio, 1953)
 Richard III (Britio, 1956 – aktoro, reĝisoro, scenaristo)
 The Prince and the Showgirl (Britio, 1957 – aktoro kaj reĝisoro)
 Spartacus (Usono, 1960 – aktoro)
 Othello (Britio, 1965 – aktoro)
 Marathon Man (Usono, 1976 – aktoro)
 A Bridge Too Far (1977 - aktoro)
 Dracula (Usono 1978)

 Listo de Premioj 
 Oskaro pro Hamlet'' (1948)

Vidu ankaŭ 
 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Eksteraj ligiloj 

 http://www.thegoldenyears.org/olivier.html  
 http://www.laurenceolivier.com  

Britaj aktoroj
Britaj reĝisoroj
Akademia Premio
Liza pentras bildojn

Liza Pentras Bildojn estas kanto de Esperanta rokgrupo Persone. La kanto estas unu el la plej famkonataj kantoj de Persone. Ĝi estis eldonita en la albumo Sed estas ne...

Eksteraj ligiloj 

 La kantoteksto

Esperantlingvaj kantoj
L. Frank Baum

Lyman Frank BAUM (naskiĝis la 15-an de majo 1856, mortis la 6-an de majo 1919) estis usona verkisto.

Baum naskiĝis en Chittenango, Nov-Jorkio. Sian junaĝon li pasigis en la luksa bieno de siaj gepatroj. En la jaro 1882 li edziĝis al Maud GAGE kaj transloĝiĝis kun ŝi al Suda Dakoto.

Baum elprovis sin en pluraj agadkampoj. Li laboris en teatro, por gazetoj kaj revuoj, estris la grandmagazenon Baum's Bazaar kaj okupiĝis dum ioma tempo eĉ kiel kokofarmisto. La unua libro, kiun li publikigis en 1866, temis pri la kokobredado. Baum krome eldonis propran semajnan revuon, kiu tamen - kiel la plejmulto de liaj entreprenoj - ne gajnis grandan sukceson.

En 1891 la familio transloĝiĝis al Ĉikago kaj Baum serĉis novan eblecon, gajni monon. Ĉiam ŝatante elpensi rakontojn por siaj propraj infanoj, li nun decidis, verki ankaŭ por aliaj. En siaj unuaj du libroj li rerakontis tradiciajn rakontojn. Iam li enkondukis protagonistinon nomatan Dorothy, poste li elpensis la landon de la mirakloj kaj la ĝojoj Oz kaj en 1900 li publikigis sian libron The Wonderful Wizard of Oz ("La mirinda sorĉisto de Oz"), kiu subite famigis lin. Ene de mallonga tempo fariĝis el ĝi muzikalo, kaj Baum mem verkis la scenaron.

La granda sukceso de la verko igis la aŭtoron daŭrigi la verkadon pri la mirinda lando de Oz. Dume li plurfoje deklaris, ke tiu ĉi estas la lasta libro kaj la serio nun finiĝis, sed finfine li tamen daŭrigis, ĉar li ricevis amason da kortuŝaj leteroj de sia vasta juna legantaro.

L. Frank Baum mortis en 1919 en Los-Anĝeleso. La verkaro pri la sorĉisto de Oz, kiu post la morto de Baum estis daŭrigata fare de aliaj verkistoj, intertempe apartenas al la klasikaĵoj de la fantasto. Ĝi estis plurfoje filmigata, en 1939 ekz. tre sukcese kun Judy Garland en la rolo de Dorothy.

En Esperanto aperis 
 La mirinda sorĉisto de Oz. (The Wonderful Wizard of Oz.)
 Tradukis Donald Broadribb.
 [1-a eldono.] Beverley: Bookleaf Publishing, 1996. 182. paĝoj. ISBN 1-876042-01-X.
 [2-a eldono.] Novjorko: Mondial, 2012. 277 paĝoj. ISBN 9781595692450.
 Tradukis Harold R. Dreyer. Berkeley: Eldonejo Bero, 2000. 144 paĝoj. ISBN 1-882251-31-8.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.ozclub.org/ 
 http://www.classicauthors.net/Baum/ 
 http://www.literature.org/authors/baum-l-frank/ 
 http://www.put.com/oz/ 
 http://greatsfandf.com/AUTHORS/LFrankBaum.shtml 
 http://www.snopes.com/movies/films/ozcoat.htm 
 http://onlinebooks.library.upenn.edu/ 
 http://librivox.org/the-road-to-oz-by-l-frank-baum/ 
 http://librivox.org 
 http://www.smaragdenstadt-fanpage.de/ 
 http://lib.ru/BAUM/oz.txt 
 Rete legeblaj verkoj , tradukis Donald Broadribb

 
Usonaj verkistoj
Leĝo de Moseo

La Leĝo de Moseo aŭ Torao estas la unuaj kvin libroj de la Biblio, kies tradicia aŭtoro estas Moseo laŭ juda kredo:
 Genezo
 Eliro
 Levidoj
 Nombroj
 Readmono

La greka nomo por la Leĝo estas la Pentateŭĥos (la "kvin libringoj"). La moderna juda nomo estas la Torao (la "instruo"), kvankam inter la ortodoksaj judoj oni uzas tiun nomon ankaŭ por postbiblia sistemo da leĝoj (parola Torao), kiu, laŭ la tradicio, ankaŭ estis rivelitaj al Moseo, sed, laŭ modernaj historiistoj, estis fakte redaktitaj ege pli malfrue.
La tiel nomitaj 613 moralordonoj estas parte deduktitaj de la Torao, sed estas ankaŭ grandparte postbibliaj.

La libroj de la Leĝo ne nur enhavas la moralordonojn de Dio, sed ankaŭ historion de la mondo ĝis la tempo de Moseo: Adamo kaj Eva, la Edena ĝardeno, Noa kaj la Diluvo, Babelo, Abraham, Jakobo, Jozefo, ktp.

Vidu ankaŭ 
 Torao parola
 Humaŝ
 Tanaĥo
 Sefer Tora
 Septuaginto
 Miŝno
 Talmudo
 Halaĥo
 Ŝulĥan Aruĥ

Eksteraj ligiloj 

 
 La Leĝo de Moseo
 Juda Enciklopedio: Leĝo de Moseo
 The Judaica Press Complete Tanach kun Rashi

 
Judismo
Abrahamaj religioj
Limeriko

Limeriko estas mallonga ŝercpoemo konsistanta el kvin versoj, kun rimoj laŭ la skemo AABBA. La unuaj limerikoj aperis ĉirkaŭ la jaro 1820 en Anglio; la nomon donis la irlanda urbeto Luimneach (angle Limerick). En klasika limeriko la unua verso priskribas la protagoniston kaj nepre mencias lian loĝlokon, nuntempe tiu postulo ofte estas neglektata. La enhavo kutime estas absurda, ofte maldeca, kaj ĝuste tial ridiga.

La kvin versoj de limeriko kutime havas 3, 3, 2, 2, 3 trisilabajn piedojn. En Esperantaj limerikoj, la piedoj kutime estas amfibrakoj, sed ankaŭ eblas anapestoj.

Aŭtoroj de limerikoj estas inter alie: Edward Lear, Ogden Nash kaj Isaac Asimov.

Limeriko de Raymond Schwartz el Kun siaspeca spico kun amfibrakoj:

Jen estis fraŭlin' en Parizo;
ŝi dormis sen noktoĉemizo,
feliĉe ŝi havis
- Kaj tio min ravis - 
piĵamon en mia valizo.

Lastatempe (1990-aj jaroj kaj poste) multajn brilajn limerikojn en la rusa lingvo verkis Anatolij Belkin, en Esperanto - Mikaelo Bronŝtejn.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.limerick-queen.de 
 http://en.wiktionary.org/wiki/canonical#Adjective
 http://www.oedilf.com 
 Limerikoj en Esperanto
 LiMERIKo: limerika konkurso

Poezio
Anglalingva literaturo
Loriot

Loriot [LorJO] (n. la 12-an de novembro 1923, m. la 22-an de aŭgusto 2011) estis germana verkisto, desegnisto, aktoro, scenaristo kaj reĝisoro. Lia vera nomo estas Bernhard Victor Christoph Carl VON BÜLOW; la pseŭdonimon Loriot li devenigis de la oriolo sur la blazono de sia familio (franclingve oriolo = loriot).

La unuaj verkoj de Loriot estis satiraj bildstrioj publikigitaj en diversaj ĵurnaloj. Ekde 1954 li ankaŭ verkis librojn, kontribuis al televidaj kaj teatraj produktaĵoj kaj furoris kiel aktoro, scenaristo kaj reĝisoro de kinofilmoj.

Listo de verkoj 

 Auf den Hund gekommen (1954)
 Der gute Ton (1957)
 Wahre Geschichten : erlogen von Loriot (1959)
 Der gute Geschmack (1964)
 Neue Lebenskunst in Wort und Bild (1966)
 Loriots großer Ratgeber (1968)
 Loriots Tagebuch (1970)
 Loriots kleine Prosa (1971)
 Loriots kleiner Ratgeber (1974)
 Loriots Wum und Wendelin (1977)
 Loriots Mini-Ratgeber (1980)
 Die Ehe für Anfängerinnen (1981)
 Möpse und Menschen (1983)
 Szenen einer Ehe (1986)
 Loriots kleiner Tierleben von B bis Z (1986)
 Loriot (1988)
 Loriots Ödipussi (1988)
 Pappa ante portas (1991)
 Herren im Bad (1997)
 Enkel für Anfänger (1998)
 Große Deutsche (1998)

Listo de filmoj 
 Ödipussi (1988)
 Pappa ante portas (1991)

Eksteraj ligiloj 

 Hejmpaĝo de Loriot
 Laŭda parolado por Loriot okaze de lia honora doktoriĝo en germana

 Danka parolado de Loriot pro la honora doktoriĝo  en germana
 Leksikono de Loriot (FAZ) 

Germanaj reĝisoroj
Germanaj desegnistoj
Artistnomoj
Literatura Foiro

Literatura Foiro estas grava kultura revuo, la plej longe kaj senpaŭze aperanta en la historio de la Esperanto-literaturo. La revuo gastigas precipe beletron, sed ankaŭ muzikon, teatron, kinon, sociologion, lingvistikon, kulturpolitikon.

Enhavo 
En la revuo troviĝas kelkaj kutimaj rubrikoj, i.a.:
 “Memore pri„ – omaĝoj al verkistoj nelonge forpasintaj
 “En vitrino„ – recenzoj de aparte legindaj libroj

Krom tiuj rubrikoj aperas ankaŭ informoj pri bildliteraturo, teatro, filozofio, kino, sciencfikcio, esperantologio, leksikografio, literaturo el partoj de la mondo ktp.

Historio 
Literarura Foiro estis fondita en 1970 de la literatura rondo La Patrolo en Milano. De tiam ĝi aperas regule ĉiun duan monaton (en 1987 eĉ pli ofte), kaj atingis la 317-an numeron (64-paĝan) en Junio 2022 (53-a jarkolekto).

Literatura Foiro estas delonge la plej kontinua kaj fakte la plej influa kultura revuo en esperanto: ĝi estas ankaŭ la plej longdaŭra, ĉar neniu literatura aŭ kultura revuo superis tridek jarkolektojn senpaŭze.

La ĉefredaktoroj de LF estas:
 1970–1980: Giorgio Silfer
 1980–1995: Perla Martinelli
 1996–2013: Ljubomir Trifonĉovski
 2014: Carlo Minnaja
 2015–2018: Zlatoje Martinov
 2019–nuntempe: Perla Martinelli.

Ekde 1980 la revuo apartenas al la eldonejo LF-koop.

Kiel organo de Esperanta PEN-Centro ekde 1991, ĝi arigas ĉirkaŭ si plurajn verkistojn kaj publicistojn. Samtempe ĝi estiĝis la centro de la opinimovado “Raŭmismo„ kiu kondukis ĝis la Pakto por la Esperanta Civito.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
Esperanta PEN-Centro, HeKo

, retejo de Literatura Foiro

Mencio pri Literatura Foiro, YouTube

Recenzo pri Literatura Foiro, YouTube

Esperanto-gazetoj
Literaturaj gazetoj
Internaciaj gazetoj
Natura satelito

Natura satelito (kelkfoje nomata luno) estas astra objekto, kiu ĉirkaŭiras planedon aŭ alian sub-stelan astron. Ĝi havas pli malgrandan mason ol sia planedo.

En la sunsistemo troviĝas 162 konataj naturaj satelitoj de la ok planedoj, 4 konataj de la nanplanedoj, kaj multaj aliaj de planedetoj. La satelito de nia planedo Tero mem nomiĝas Luno.

Troviĝas satelitojn ĉirkaŭ ĉiuj planedoj en la sunsistemo, krom Merkuro kaj Venuso; lunojn en aliaj sunsistemoj ankoraŭ ne eblis observi.

Listo de naturaj satelitoj 
La naturaj satelitoj agnoskitaj de la Internacia Astronomia Unio estas jene listigitaj, laŭ ilia oficiala numero. La nomoj skribitaj grase karakterizas satelitojn sufiĉe grandaj por ke ili havu rondan formon pro sia mem-gravito.

Satelitoj de planedoj

Satelitoj de planedoidoj

Vidu ankaŭ 
 Listo de la objektoj de la sunsistemo
 Kronologio de la malkovroj de la sunsistemaj planedoj kaj de ties naturaj satelitoj
 Artefarita satelito
 Regula satelito
 Neregula satelito
 Satelito
Logos

Logos (greke λόγος logos; ankaŭ esperantigite logo aŭ logoso) estas greka vorto, kiu signifas «vorto» kaj samtempe «racio» kaj estas la radiko de la Esperanta vorto logiko kaj de la "sufikso" -logio. Laŭ Heraklito kaj aliaj grekaj filozofoj, Logos estas tio, kio regas kaj ordigas la universon.

La juda filozofo Filono instruis, ke Logos estas la Vorto de Dio. Laŭ Sankta Johano Logos estas Jesuo Kristo, Dio mem enkarnigita kiel homo, kiel evidentiĝas en la Evangelio laŭ Sankta Johano:
En la komenco estis la Vorto, kaj la Vorto estis kun Dio, kaj la Vorto estis Dio. Tiu estis en la komenco kun Dio. Ĉio estiĝis per li; kaj aparte de li estiĝis nenio, kio estiĝis. […] Kaj la Vorto fariĝis karno kaj loĝis inter ni, kaj ni vidis lian gloron, gloron kvazaŭ de la solenaskita de la Patro, plena de graco kaj vero. (ĉapitro 1, versikloj 1–3 kaj 14)

Vidu ankaŭ 

 Antaŭsokrataj filozofoj
 Alogoj
 Kristana logos

Filozofio
Teologio
Kristanismo
Lot

Lot [] (aŭ okcitane Òlt [olt]) estas unu el la departementoj de la franca regiono Okcitanio. Ĝia prefektejo estas Cahors. Lot etendiĝas sur  kaj ĝi havas  loĝantojn.

La departemento enhavas 326 komunumojn.

Geografio 
Lot havas limojn kun la departementoj Corrèze, Cantal, Aveyron, Tarn-et-Garonne, Lot-et-Garonne kaj Dordogne.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Cahors
 arondismento Figeac
 arondismento Gourdon

Ekonomio 
Kalkŝtonaj ebenaĵoj kovras la plej grandan parton de ĝia teritorio. Ili nomiĝas causses [kos]: Causse de Martel, Causse de Gramat, Causse de Limogne formas kune vastan sekegan surfacon kie troviĝas nur kelkaj paŝtejoj kaj maldensaj arbaroj. Agrikulturo disvolviĝas en la valoj.

Turismo kaj kulturo 

Lot posedas kelkajn el la plej elstaraj vidindaĵoj de Francio: Rocamadour, unu el la plej gravaj pilgrimlokoj dum la mezepoko ankoraŭ havas arkitekturan ensemblon eksterordinaran (preĝejoj, kapeloj, kastelo, mezepokaj domoj), la abismo de Padirac, Saint-Cirq-Lapopie klasigita inter la “plej belaj vilaĝoj de Francio” (Les plus beaux villages de France), kaj multaj mezepokaj fortresoj kaj vilaĝoj.

 Aliaj urboj: Figeac, Gourdon (subĉefurboj, france sous-préfectures), Aynac, Bretenoux, Cajarc, Saint-Céré.
 Aliaj vilaĝoj inter la “plej belaj vilaĝoj de Francio”: Autoire, Cardaillac, Carennac, Lacapelle-Marival, Loubressac, Saint-Cirq-Lapopie

Notoj kaj fontoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Lot

Eksteraj ligiloj 

 Prefektejo de Lot
 Departementa konsilio de Lot
 Turismo en Lot

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Lozère

Lozère [] (aŭ okcitanlingve Losèra []) estas unu el la departementoj de la franca regiono Okcitanio. Ĝi etendiĝas sur , sed estas tre maldense loĝata: kun nur  loĝantoj, ĝi estas la malplej loĝata departemento. Ĝia nomo venas de la monto Lozère.

La departemento havas 176 komunumojn.

Geografio 
Lozère havas landlimojn kun la departementoj Cantal, Haute-Loire, Ardèche, Gard kaj Aveyron.

Ĝi situas en la suda parto de la Centra Montaro, kaj konsistas plejparte el altebenaĵoj kaj profundaj interkrutejoj kaj valoj.

La ĉefurbo de Lozère estas la malgranda urbo Mende (10 000 loĝantoj).

Ekonomio 
La loka ekonomia vivo estas maldiversa: agrikulturo ludas la ĉefan rolon (bredado sur la dezertaj ebenaĵoj, ekspluatado de la arbarojn), kaj industrio preskaŭ malĉeestas.

Turismo 
“Verda turismo” disvolviĝas en tiu departemento: skiado en vintro kaj ekskursado meze de la naturo estas la plej gravaj turismaj aktivecoj en Lozère. Ni menciu la grandajn naturajn parkojn de Cévennes aŭ de Grands Causses, la pitoreskajn vojojn tra la gorĝoj de Tarn, kaj la grotojn kiuj troviĝas ĉie en la departemento.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al du arondismentoj:
 arondismento Florac
 arondismento Mende

Vidu ankaŭ 
 Francaj departementoj
 Komunumoj de Lozère

Eksteraj ligiloj 

 Prefektejo
 Departementa Konsilio
 Lozère Online
 Lozère Infos
 Turismo en Lozère

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Lyndon B. Johnson

Lyndon Baines JOHNSON  (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1908 apud Johnson City, Teksaso, mortis la 22-an de januaro 1973 en San Antonio) estis la tridek-sesa prezidanto de Usono. Johnson estis 191 cm alta, kaj pezis 95 kg. Lia edzino estis Claudia Alta "Lady Bird" Taylor. La paro havis du filinojn. Li estis de la konfesio Disĉiploj de Kristo. Li mortis 64-jaraĝa pro kora ikto.

Politika kariero
Inter 1949 kaj 1961 li estis ano de la senato de Usono. En 1961 li iĝis vicprezidanto kiel viculo de John F. Kennedy; post ties perforta morto en 1963 li aŭtomate iĝis prezidanto. En 1964 li estis reelektita ĝis 1968. Li rezignis je plia kandidateco, kiu estis ebla, ĉar lia unua ofic-periodo estis malpli ol duona.

Kiel Prezidanto, liaj enlandaj politikoj estis nomataj la programo "Granda Societo", kaj donus pli da civitanaj rajtoj, sanservo, urba kaj kampara disvolviĝo, kaj publikajn servojn. Li ankaŭ volis fini malriĉecon.

Grava problemo en lia administrado estis la Vjetnama milito. Dum li eniris la militon por haltigi komunismon disvastiĝi, ĝi fariĝis tre nepopulara ĉe la ĝenerala publiko.

Li perdis la elekton de 1968 kontraŭ Richard Nixon.

Templinio
Dum lia administrado (1963-1969) okazis;
 1964- La Granda Socio kaj la Milito kontraŭ Malriĉeco
 1964- Leĝo de Civilaj Rajtoj
 1964-08-02 Bataleto inter usona armea ŝipo kaj nord-vjetnamaj ŝipoj en la golfo de Tonkin; posta pravigo de milito kontraŭ Vjetnamio
 1965- Usonaj marsoldatoj en la Dominga Respubliko
 1965 ĝis 1967- Leĝoj por Purigi la Vivmedion
 1968- 500.000 usonaj trupoj en Vjetnamio

Galerio

Eksteraj ligiloj 
 |date=2008-03-30 }} retejo de la biblioteko kaj muzeo ediĉitaj al li (arkivigite)
 inaŭgura parolado (arkivigite)
 http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/fjo19 informoj pri li en la Gvidlibro de Teksaso]
 biografio pri li en retejo de la Blanka Domo (same arkivigite)

Vicprezidantoj de Usono
Mortintoj pro koratako
Prezidantoj de Usono
Personoj de la jaro laŭ magazino Time
Pesto

Pesto estas epidemia malsano, kiu mortigis trionon de la homaro en Eŭropo kaj kvantegon sur aliaj kontinentoj en la mezepoko. Ĝin kaŭzas la Jersina bacilo (Yersinia pestis).

La plej konata inter la unua priskribitaj epidemioj okazis en la jaroj 551—580; pro ĝi mortis ĉirkaŭ 20-25 milionoj da homoj en Proksima Oriento. La lasta eŭropa epidemio okazis, kiel oni konsideras, en Rusio (suda Uralo kaj nordaj bordoj de la Kaspia maro, 1877–1889); tiam efikaj kontraŭpestaj (karantinaj kaj higienaj) penoj reduktis la kvanton de mortintoj ĝis ĉirkaŭ 420 homoj. La lasta granda epidemio de pesto okazis en Azio (Ĉinio kaj Barato) ekde 1855, mortiginte ĉirkaŭ 12 milionojn da homoj.

Vakcinon kontraŭ pesto kreis en 1896 rusia judo Waldemar Haffkine aŭ Waldemar Mordechai Wolff Haffkine. Li multe aktivis en Barato, tiam brita kolonio, savinte multajn milojn da homoj. Pro tio li ricevis en 1897 ordenon de la Hinda Imperio de la reĝino Viktoria mem.

Baciloj de pesto plu ekzistas en naturo, kie ĝin portas diversaj animaloj. Rimarkinde, tiaj animaloj forestas en Eŭropo kaj Aŭstralio.

Bubona pesto 

Waldemar Haffkine aŭ Waldemar Mordechai Wolff Haffkine [Valdemar Mordeĥaj Volf Hafkine], jen en germanlingva literumo, en la rusa Мордехай-Вольф Хавкин [Mordeĥaj-Volf Ĥafkin] (naskiĝis la 15-an de marto 1860 en Odeso, Rusia Imperio - mortis la 26-an de oktobro 1930 en Laŭzano, Svisio) estis rusijuda bakteriologo, kies kariero estis damaĝita en Rusio ĉar "li malakceptis konvertiĝi al Rusia Ortodoksismo." Li elmigris kaj laboris ĉe la Institut Pasteur en Parizo, kie li disvolvigis la kontraŭĥoleran vakcinon kiun li aplikos sukcese en Hindio. Li estis agnoskita kiel la unua mikrobiologo kiu disvolvigis kaj uzis vakcinojn kontraŭ ĥolero kaj bubona pesto. Li provis siajn vakcinojn sur si mem.

Okazoj
 Epidemio de 1649 en Sevilo

En kulturo 
La fama kanto O du lieber Augustin naskiĝis en 1679 en Vieno, trafita de pesta epidemio. Laŭ legendo ĝin verkis baladisto Marx Augustin, kiu en ebriega stato pasigis nokton en amastombo, tamen postvivis tion

Referencoj

Vidu ankaŭ 

Damaĝa organismo
Infekto
Kvaranteno
Nigra pesto
La Peste, franca romano

 
Bakteriaj malsanoj de homoj
Zoonozoj
Hispana gripo

La gripo de 1918, kutime konata sub la nomo "hispana gripo", estis virusa epidemio, kiu mortigis pli ol 20 milionojn da homoj en unu jaro, inter 1918 kaj 1919. Ĝi estis unu el la plej mortigaj pandemioj en la historio de la tuta mondo. Ĝi estis kaŭzita de la gripvirusa tipo H1N1 .

Laŭ diversaj esploroj ĝi originis en Tibeto en 1917, kaj rapide disvastiĝis pro la amasa mobilizado okazigita de la Unua mondmilito. La nomon ĝi ricevis ĉar la atento de la komunikiloj estis ĉefe granda rilate al Hispanio, kie ĉirkaŭ 8 milionoj infektiĝis, el kiuj ĉirkaŭ 300.000 mortis, inter kiuj diversaj gravuloj, kaj krome en tiu lando, kiu estis neŭtrala dum la milito, ne ekzistis cenzuro kaj la novaĵoj rapide disvastiĝis. Oni supozas ke la disvastiĝo de la gripo estis simila en aliaj eŭropaj landoj, sed la malsano malpli famiĝis pro la kaŝado fare de la aŭtoritatoj.

La malsano estis tamen vere tutmonda. Oni kalkulas ke en Hindio mortis 15 milionoj da homoj. Ĝi ankaŭ mortigis homojn tiel malproksime kiel en Alasko, kie estis en la lastaj jaroj faritaj diversaj esploroj por trovi restaĵojn de la viruso, cele al la malkovro de ties trajtoj.

Famuloj mortigitaj de la "hispana gripo" 
 Guillaume Apollinaire, franca poeto
 Edmond Rostand, franca poeto
 Egon Schiele, aŭstra pentristo
 Francisco de Paula Rodrigues Alves, brazila prezidento.
 Jakov Sverdlov, rusa revoluciulo.
 Max Weber, germana ekonomikisto.

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Birda gripo
 Porka gripo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pbs.org/wgbh/amex/influenza  
 http://www.stanford.edu/group/virus/uda 
 http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol9no10/02-0789.htm 
 http://www.nap.edu/books/0309095042/html/7.html 

Epidemioj
Modelo-vidigilo-regilo

Modelo-Vidigilo-Regilo aŭ MVR (angle: model-view-controller) estas desegna skemo por komputila programo. Smalltalk-80 enkondukis la paradigmon por strukturi la grafikan interfacon de programoj. La tekniko taŭgas por iu ajn lingvo de objektema programado ekzemple PHP, Rubeno sur Reloj, C++ aŭ Ĝavo. MVR estas la kutima skemo por grafikaj interfacoj kaj TTT-ejo de JSP.

La MVR desegna skemo disigas la problemojn en tri specojn de objektoj:
 modelo: enhavas la ĉefan datumon de la programo. Ĝi povas respondi al demandoj pri la datumo kaj ŝanĝi ĝin. Ĝi scias nenion pri la vidigilo aŭ regilo. Kutime ĝi modelas la staton de io en la reala mondo, po unu modelo per objekto en la reala mondo.
 vidigilo: montras la nunan staton de la modelo. Vi povas havi multajn, malsamajn vidigilojn de la sama modelo. La vidigilo demandas de la modelo ĝian staton, sed ne povas ŝanĝi ĝin (tio estas tasko de la regilo).
 regilo: ricevas enigon el la uzanto kaj transsendas ĝin al la modelo aŭ al la vidigilo. Per la regilo la uzanto povas ŝanĝi la modelon aŭ sian vidigilon.

Termostato estas ekzemplo de MVR: ĝi montras la nunan temperaturon (la vidigilo), havas ilon por ŝanĝi la temperaturon (regilo), kaj enhavas termometron por modeli la temperaturon (modelo).

La inspiro por la kreado de Modelo-Vidigilo-Regilo estis la etapoj Enigado/Procezado/Eligado de tradicia programo:

Enigado -> Procezado -> Eligado
Regilo -> Modelo-> Vidigilo

MVR simpligas la problemon per tia disigo. La tri partoj eblas esti verkitaj, plibonigitaj aŭ anstataŭigitaj sendepende.

Eksteraj ligiloj 

 http://heim.ifi.uio.no/~trygver/themes/mvc/mvc-index.html 
 http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0.html 
 http://c2.com/cgi/wiki?ModelViewControllerAsAnAggregateDesignPattern 
 Universitato de Ilinojso ĉe Urbana–Champaign: http://st-www.cs.uiuc.edu/users/smarch/st-docs/mvc.html  

Komputiko
Molokanismo

Molokanoj () estas "Bibli-centrita" religia movado, kiu aperis el la movado de Spiritaj Kristanoj inter la rusiaj kamparanoj, kiuj rifuzis aliĝi al la Rusa Ortodoksa Eklezio en la 1600-aj jaroj. Spiritaj Kristanoj neis la diecon de la caro kaj de ikonoj, ortodoksajn fastojn, militajn mortigojn kaj kelkajn aliajn praktikojn, kiujn ili konsideris kontraŭ-bibliaj. La unuan fojon oni uzis la nomon "molokano" en la jaroj 1670-aj pri la homoj, kiuj malagnoskis la fastajn tagojn (estis 200 da tiaj tagoj en jaro), trinkante lakton (ruse lakto molok-o). Molokanoj mem tute ne rifuzis la nomon — eĉ aldonis vortojn, ke ili estas "trinkantoj de la spirita lakto de Dio" (laŭ Bibli-citaĵo: "kiel ĵusnaskitaj suĉinfanoj, sopiru al la spirita lakto pura, por ke vi per tio kresku en savon" - I. Petro, 2:2).

Herezulojn oni senkompate punis en cara Rusio. En la 1800-aj jaroj la carista politiko estis: forigi la herezon el la centraj partoj de la lando, trasloĝigante herezulojn al Ukrainio, Kaŭkazio, Mez-Azio kaj Fora Oriento. Ĝuste tiel aperis molokanoj ankaŭ en Kars (nuntempe provinco de Turkio).

Fine de la 19-a jarcento en Rusio estis ĉirkaŭ 500 mil molokanoj. 3% el ili foriris komence de la 20-a jc. al Ameriko (plejparte Usono, sed ankaŭ norda Meksiko). Nun en la mondo restas nur ĉirkaŭ 20 mil homoj, kiuj "ethnically identify themselves as Molocans" (etne sin identas kiel molokanoj). En la mondo ekzistas nun ĉirkaŭ 200 molokanaj preĝejoj: 150 el ili en Rusio. Post disfalo de Sovetio plejparto de molokanoj transloĝiĝis el Cis-Kaŭkazio al sudo de Rusio (Stavropola kaj Krasnodara regionoj, Rostova provinco). En Usono plejparto de molokanoj loĝas en Los-Anĝeleso, Sanfrancisco kaj apude. La nombro de usonaj molokanoj, kiuj regule estas ĉe molokanaj kunvenoj, proksimumas kvin milojn.

Vidu ankaŭ 
 Kvakerismo

Eksteraj ligiloj 

 http://vladimir-okc.narod.ru/UU-html/truu33.htm Unuetaĝa Usono "Rusa monteto"
 Molokanoj en Kars Esperante
 Molokane.org Novaĵoj de la tuta molokanisma mondo. angle
 Молокане ruse

Ismoj
Protestantismo
Kristanismo en Rusio