alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Filipina Esperantisto

Filipina Esperantisto estis gazeto eldonita dum la komenco de la 20-a jarcento en Filipinoj.

Vidu ankaŭ
Frua Esperanta Gazetaro

Esperanto-gazetoj
Filipinaj gazetoj
Esperanto-movado en la Filipinoj

La Filipinaj insuloj neniam havis grandan Esperanto-movadon.

Informoj laŭ Enciklopedio de Esperanto 
La unuaj pioniroj estis (1901) d-ro Jemans, S. García Roxas, f-inoj Felicidad kaj María Paz Zamora, ĉiuj en Manilo. Aktiva propagando kaj vigla agado montriĝis en 1907, kiam estis fondita en Manila Esperanto-Societo, kiu eldonis la gazeton Filipina Esperantisto. Samjare la administranto de Popola Klerigo W. Shuster kaj komitatano pri la klerigado C. Torbes fariĝis membroj de la societo; granda ilustrita revuo "The Far Eastern Review" presis lecionojn de Esperanto, eĉ oni povis legi tiam pri lernejo, kie oni volas instrui Esperanton al lepruloj. Dum la sekvaj jaroj la movado preskaŭ tute formortis. Laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 estis esperantistoj nur en du lokoj. En 1933 estis UEA-delegito kaj Esperanto-grupo en Manilo.

Posta movado

Eksteraj ligiloj 

 

Esperanto-movado en Filipinoj
Filipinoj
Georgij Filipov

La ruso Georgij FILIPOV (naskiĝis en 1888) estis sovetia esperantisto kaj scienclaboranto ĉe pedagogia instituto en Ĥarkov. Li faris gravajn studojn pri Esperanto kiel prepara ŝtupo por lernado de fremdaj naciaj lingvoj (vidu respektivajn artikolojn en Internacia Lingvo, la ruslingva organo de SEU). Li organizis periodajn Esperanto-disaŭdigojn el Ĥarkova radiostacio de 1927.

Filipov, Georgij
Filipov, Georgij
Pierre Filliatre

EdE-F
- francaj

Pierre FILLIATRE (filiatr), franco, ĉefo-komizo de PTT. Nask. 2 okt. 1897 en Paris. Kun sia frato li starigis la fakan revuon "Le Relais". Kun la frato fondis en 1922 kaj eldonas la E-an fakorganon La Interligilo de l' P.T.T. : centra organo de fakinformoj. La du fratoj verkis la PTT-artikolon de Enciklopedio de Esperanto (1934).

FILLIATRE, Pierre
Robert Julien Filliatre

Robert Julien FILLIATRE (pseŭdonimo Hugues Lerisloy; naskiĝis la  en Parizo) estis franca esperantisto kaj poŝtoficisto. 

Li estis ĉefredaktisto de la franca revuo Le Relais kaj verkis multajn studojn pri diversaj branĉoj de PTT. Li estis ĝenerala sekretario de ILEPTO, en kies organo La Interligilo de l' P.T.T. : centra organo de fakinformoj li aperigis multajn artikolojn precipe teknikajn. Krome li estis aŭtoro de la Poŝt-telekomunika Vortaro, 1934.

Filliatre, Robert Julien
Filliatre, Robert Julien
Filozofia Vortaro

Filozofia Vortaro. Kompilis Stanislav Kamarýt. 1934, 171 p. "La aranĝo de la artikoloj: post la titolo sekvas la terminoj en angla, ĉeĥa, slovaka, franca kaj germana lingvoj. Poste sekvas difinoj de la termino. Se ili estas pluraj, ili sekvas laŭeble laŭ la ordo de ilia graveco, ne laŭ la historia evoluo "(El la Enkonduko.)

Vidu ankaŭ 
 Eŭropa Vortotrezoro de Filozofioj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Esperanto-fakvortaroj
Filozofio
Antverpena Lingvo-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Joseph John Findlay

D-ro Joseph John FINDLAY [findlej] (naskiĝis la  en Anglio; mortis la ) estis angla profesoro de edukado de Universitato de Manchester. 

Joseph John Findlay estis aŭtoro de multaj verkoj pri edukado kaj lingvolernado kaj iniciatis la Findlay-Gregg-sistemon de lernado de lingvoj (inkluzive de Esperanto) per gramofondiskoj (1929).

Eksteraj ligiloj 
 Joseph John Findlay (1860-1940) - National Library of New Zealand, PAColl-4919-1-05 

Mortintoj en 1940
Naskiĝintoj en 1860
Britaj instruistoj
Anglaj profesoroj
Lingvo-instruado
Fine! Nun mi komprenas la radion!

Fine! Nun mi komprenas la radion! estas amuza kaj populara enkonduko en la radioteknikon. La libron verkis originale en Esperanto Eŭgeno Aisberg. Ĝi ampleksas 140 paĝojn, enhavas 245 bildojn kaj desegnojn de H. Guilhac kaj aperis en 1934. 

La libro konsistas el 16 "babiladoj", el kiuj 8 aperis jam en Internacia Radio-Revuo. La verko estis eldonita en lingvoj bulgara, ĉeĥa, estona, franca (11 eldonoj), germana (11 eldonoj), greka, hungara, itala, latva, nederlanda, rumana, rusa kaj slovena, entute 13 lingvoj. El la Esperanta eldono oni tradukas ĝin ankaŭ en polan, anglan kaj svedan lingvojn.

Vidu ankaŭ 
Fakverko:Radiofonio
Ĝermolisto de fakverkoj

Eksteraj ligiloj 
  Fine mi komprenas la radion - la tuta libro en la dosierformo HTML.
 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Libraro Ludovika
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Elektra inĝenierarto
Radio
Scienca literaturo
Sciencaj libroj
Esperanto-libroj aperintaj en 1934
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Libraro Ludovika
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Josefine Finholt

Josefine FINHOLT (naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1857, mortis la 3-an de marto 1921) estis norvega esperantistino. Guvernistina kaj instruistina ekzamenoj. Esperantiĝis en 1908 kaj de tiam ŝi per tuta vivo kaj animo apartenis al E. Membro de gazeta komitato 1908, del. de UEA 1911, kunfondinto de NEL 1911, restarigis la EK en Oslo 1912, fondinto kaj sekr. de Asocio de N Geinstruistoj E-istaj 1915. Gvidis multajn kursojn 1912-18, i.a. la unuan por-infanan kurson en N. Ŝi entute gvidis kaj subtenis la movadon dum malfacilaj periodoj kaj antaŭ ŝia morto ŝi destinis sufiĉan kapitalon por pagi la eldonon de lernolibro de Rifling (5 000 ekz.). Ŝia morto estis grava bato por la Norvega Esperantomovado, kiu dum postaj 5 jaroj preskaŭ nur vegetis.

Norvegaj esperantistoj
Henriko Fischer-Galati

Henriko FISCHER-GALAȚI [fiŝer galacj] (naskiĝis la 3-an de julio 1879 en Galați, mortis la 13-an de februaro 1960 en La Tour-de-Peilz, ĉe Lago Lemano (Ĝenevo)) estis rumana Esperanto-pioniro de la unua periodo, eldonisto kaj presisto en București, ĝis 1926 grandindustriisto.

Fischer fariĝis esperantisto en 1902. Li gvidis multajn kursojn, kunvenojn kaj kongresojn. De 1904 li estis prezidanto de la unua Rumana Esperanto-Societo en Galați, de 1908 de la Federacio de Esperantistaj Societoj en Rumanio, de li fonditaj. Prezidanto de Rumana Esperantista Societo de 1923 ĝis sia ekziliĝo en 1941. Redaktoro de Rumana Gazeto Esperantista.

Fischer eldonis la rumanan ŝlosilon, diversajn lernolibrojn, propagandilojn. Li estis ano de la Lingva Komitato (LK) de 1908 kaj de la Akademio de Esperanto. Oficiala reprezentanto de la rumana registaro dum pluraj Universalaj Kongresoj (UK). Kondukis de 1922 Esperanto-Centron Rumanan (ECR), fonditan de li kun helpo de Andreo Cseh kaj Tiberio Morariu, en propra domo kun biblioteko, kurso, librovendejo, presejo esperantistaj. Kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.

Li estis kavaliro de la Ordeno de la Krono.

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-movado en Rumanio

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 esperanto.net, kun bildo
 "Ŝlosilo" de la lingvo Esperanto en la rumana lingvo (Marian Vochin)

Rumanaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Andreo Fiŝer

Andreo FIŜER (naskiĝis en 1855 en Orjol, mortis la 27-an de majo 1930 en Leningrad) estis rusa esperantisto.

Andreo Fiŝer laboris kiel kuracisto en Orel kaj Tiflis kaj fine kiel ĉefkuracisto en akuŝista instituto en Leningrad.

Li lernis Esperanton en 1892 kaj de tiam senlace laboris por ĝi. Li kunfondis kaj prezidis multajn jarojn la Kaŭkazan Esperanto-Societon. Li partoprenis multajn UK-jn.

Tradukoj en libroformo 
 Ivan Turgenev: Kanto de triumfanta amo. Paris: Librairie de l'Esperanto, 1908.
 Ivan Turgenev: Anjo (= Esperanta Biblioteko de Kaŭkazaj Esperantistoj 12). Tiflis: Progreso, 1910.
 Ivan Turgenev: Fantomoj (= Esperanta Biblioteko "Danubo" 1). Bucureşti: Editura Esperanto, 1912.
 Avedis Aĥaronjan: La patrinoj, rakonto (= Esperanta biblioteko "Danubo" 3). Bukareŝto: Editura Esperanto, [proksimume 1910].
 Nikolaj Gogol: Portreto. Paris: Presa Esperantista Societo, 1911.
 Aleksandr Puŝkin: Tri Noveloj (= Internacia Mondliteraturo 10). Leipzig: Hirt, 1923.
 Aleksandr Puŝkin: La Pafo (Leipzig: Hirt, 1913)

Li kompilis Esperantan legolibron por lernantoj (Tiflis: Progreso, 1910 kaj 1913), Historieton de Esperanto (Tiflis: Presejo Esperanto, 1911, 48 paĝoj) kaj lernolibron por armenoj. Kunlaboris je La Bela Mondo, Universo, Danubo, Literaturo, Juna Esperantisto, La Ondo de Esperanto.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Rusiaj esperantistoj
Historiistoj de Esperanto
Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Pierre Flageul

Pierre FLAGEUL [flaĵöl] (naskiĝis la  en Maumusson apud Nantes) estis franca esperantisto, oficisto en la nacia monfabrikejo kaj, flanke, profesoro de stenografio.

Li tre interesiĝis pri stenografio, gvidis kursojn, fondis societojn, kunlaboris al multaj stenografiaj gazetoj, adaptis la sistemon Duployé al la skribo Braille kaj poste al Esperanto. Li gvidis kursojn Esperantajn en Paris kaj la ĉirkaŭo, faris konstantan propagandon en la stenografiaj medioj per multaj artikoloj, per paroladoj, kursoj, proponoj favoraj al Esperanto en francaj kaj internaciaj kongresoj. Li verkis, skribis kaj presis mem multajn lernolibrojn kaj propagandilojn; li eldonis gazeton Fluganta Skribilo. Komence de la 1930-aj jaroj estis fondita societo "Stenografa Instituto Tutmonda" (STT), kiu celas disvastigon de la Stenografio Duployé-Flageul. Li estis kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.

F
Flageul, Pierre
Flandra Esperantisto

Flandra Esperantisto estis flandra Esperanto-revuo fondita en 1929; formato 27x18 cm. Redaktis kaj administris ĝin Jan Van Schoor.

La unua numero de Flandra Esperantisto estis tiu de julio 1929. Ĝi havis kiel subtitolon "Organo de la Flandra Esperanto-Movado". La celoj de la revuo estis konigi al eksterlandaj Esperanto-parolantoj la flandran kulturon, propagandi la uzon de Esperanto en Flandrujo, batali kontraŭ la milito kaj kunlabori kun esperantistoj de malgrandaj subpremataj popoloj. Ĝia devizo estis "Libera Flandrujo en paca mondo". Krom la ĉefo-redaktoro Jan van Schoor al la unuaj numeroj kunlaboris Adriaan Kloek, Leopold Van der Poel (sub pseŭdonimoj Pol Vaerèns kaj Pol Varens, Hector Vermuyten kaj Martha Vervloet.

Ekde la kvara jarkolekto (julio 1932) ĝi estas la oficiala organo de Flandra Ligo Esperantista. 

La unuaj jarkolektoj konsistis precipe el literaturaj kontribuoj i.a. de Juul Karnas kaj Jan Van Schoor, el raportoj de la lokaj Esperanto-grupoj de Flandrio kaj el raportoj de Esperanto-organizaĵoj el aliaj lingve kaj kulture subpremataj teritorioj kiel Katalunio kaj Ukrainio. Ne mankis multaj polemikaj artikoloj kontraŭ Belga Ligo Esperantista, kiu varbis pri Esperanto nur inter la "franclingva elito" kaj kontraŭ UEA, kiu en Universalaj Kongresoj ne ebligas al flandroj, katalunoj, ukrainoj kaj aliaj "senŝtataj" nacioj saluti la kongresanojn. La revuo ankaŭ subtenis la esperantiston Andreo Cseh, kiu ne rajtis partopreni en la Universala Kongreso de Krakovo ĉar "La Ĉe-instituto tro malhelpas al la Esperanto-movado".

Ekde decembro 1932 Gerard Debrouwere transprenas de Jan Van Schoor la administradon de la revuo. Fine de 1933 Jan Van Schoor forlasis la movadon pro personaj kialoj, kaj do ankaŭ la postenon de redaktoro de Flandra Esperantisto. Provizore venis redakcia sekretario en la persono de Henri (Rik) van Durme kaj ekde oktobro 1934 transprenis la redaktadon Juul Karnas, ĝis lia morto en februaro 1935, post kiam provizore transprenis la laboron A. Lodema el Antverpeno. Postaj redaktoroj estis Constant Schroeyers (ekde nov. 1935), Achiel Pittoors (ekde feb. 1937), S. Broodcoorens (ekde junio 1939), Frans van Dooren kaj A. de Troeyer (ekde julio 1939).

Ekde 1939 kune kun Flandra Esperantisto aperis la revueto Flandra Studanto.

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Reta skanaĵo de la speciala numero (septembro 1954) pri la Universala Kongreso en Harlemo, de la bulteno Flandra Esperantisto (ok paĝoj, en Esperanto)
 

Esperanto-gazetoj
Belgaj gazetoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
95

En la jaro 95 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:90er#Johr 95
94

En la jaro 94 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:90er#Johr 94
92

En la jaro 92 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:90er#Johr 92
91

En la jaro 91 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:90er#Johr 91
90

En la jaro 90 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Ekesto de fortikaĵo Saalburg.

Naskiĝoj 
 Ptolemeo

Mortoj 
als:90er#Johr 90
89

La jaro 89 post Kristo estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde. En tiu jaro okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

als:80er#Johr 89
88

En la jaro 88 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Klemento la 1-a iĝis Papo

Naskiĝoj

Mortoj 
 Papo Kleto

als:80er#Johr 88
86

En la jaro 86 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:80er#Johr 86
85

En la jaro 85 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:80er#Johr 85
84

En la jaro 84 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:80er#Johr 84
83

En la jaro 83 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:80er#Johr 83
82

En la jaro 82 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
als:80er#Johr 82
Otto Flatauer

Otto FLATAUER [FLAtaŭer] (naskiĝis en 1880; mortis pro gripo la ) estis germana esperantisto, direktoro kaj posedanto de du privataj komercaj lernejoj en Berlin.

Li enkondukis Esperanton kiel laŭplanan fakon en siajn lernejojn.

Li verkis artikolojn, kaj provis krei mondoteatron per Esperanto. Depost sept. Ekde 1924 li publikigis preskaŭ ĉiusemajne Esperantajn poemojn krom multaj lerte verkitaj artikoloj en ĵurnalo „Berliner Tageblatt“ kaj ankaŭ multe helpis la eldonejon R. Mosse je ĝia okupo pri Esperanto.

Eksteraj aferoj 
 Vikifontaro
 instalo de Esperanto-lernejo en Berlino/Dirksenstraße 23, inter 1924-1931

Flatauer, Otto

Flatauer, Otto
Esperantlingvaj poetoj
Floretoj

Floretoj : porinfanaj rakontoj, trad. de la Vendreda Klubo en Winschoten. 1931, 64 p.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 
 Floretoj en Enciklopedio de Esperanto/F
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Rakontoj
Verkoj el la esperantigita nederlandlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1931
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Jeanne Flourens

Jeanne FLOURENS , ankaŭ konata kiel Roksano (naskiĝis la  en Vias, apud Montpellier, mortis la  en Marsejlo) estis franca esperantistino kaj komercistino.

Flourens esperantistiĝis en 1903, kaj ne ĉesis propagandi ĝis la morto. Ŝi fondis grupon en Beziers, gvidis kursojn, varbis la estrojn de la lokaj gazetoj, en kiujn ŝi enpresigis regulajn artikolojn por Esperanto. En 1922 ŝi translokiĝis al  Marseille, kie ŝi daŭrigis la laboron kaj direktis Esperanto-Hejmon. Sed precipe kiel verkistino ŝi estas konata; ŝi skribis sennombrajn propagandajn artikolojn, kaj ankaŭ multajn aliajn ĉiuspecajn en E-aj gazetoj, inkluzive Tra La Mondo kaj L' Espérantiste. Ŝiaj artikoloj temas precipe pri literaturaĵoj, tradukoj kaj la modo.

Flourens estis membro de la Lingva Komitato de 1910.

Verkoj
Flourens verkis kaj publikigis aparte: 
Duonsurda, komedieto, 1907. 
La Fianĉiniĝo de Sovaĝulineto; komedio, 1909. 
La Senlaca Sinofero, 1911 (Unua premio en la Konkurso de Belga Esperantisto, Antverpeno okaze de la UK 1911).  
La Morgaŭa Virino 1912.  Eltiraĵo el la memorskriboj de Tolstoj 1911.
Geedziĝopeto: triakta komedio, 1913

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Verkoj de kaj pri Jeanne Flourens en la Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Francaj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
Akademio de Esperanto
Isaac Flower

Isaac Flower (flaŭer) estas angla vestaĵ-tranĉisto kaj esperantisto, kiu naskiĝis la 31-an de marto 1901 en Londono. Li estis esperantisto kaj SAT-ano de 1923. Flower funkciis kiel sekretario de la laboristo Esperanto-klubo en Londono inter la jaroj 1923 kaj 1929, kaj kiel sekretario de Brita Laborista Esperanto-Asocio (BLEA) ĝis 1929. Poste li  loĝis en Göteborg (Svedio), Haarlem (Nederlando) kaj Mecklenburg (Germana Regno), laborinte ankaŭ por Esperanto. Reveninte al Londono li gvidis kursojn kaj en 1932 fariĝis sekretario de la brita SAT-organizo. Artikoloj en Sennaciulo. Lia ekzakta mortodato ne konatas.

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Mortintoj en la 20-a jarcento
Fluganta Skribilo

Fluganta Skribilo estis gazeteto pri esperantlingva stenografio laŭ la Duployé-sistemo. La periodaĵo aperis ekde la jaro 1913 kaj estis trimonata. Multjara redaktoro estis Pierre Flageul en Issy-les-Moulineaux apud Parizo. En la jaro 1914 en la germana urbo Oberursel (apud Frankfurto ĉe Majno), „Fluganta Skribilo“ organizis sian unuan internacian konkurson de Esperanta Stenografio. En 1933 estis fondita societo "Stenografa Instituto Tutmonda" (STT), kiu celis disvastigon de la Stenografio Duployé-Flageul, kaj uzis la periodaĵon „Fluganta Skribilo“ kiel sia organo. 

Esperanto-gazetoj
Stenografio
John Carl Flugel

John Carl FLUGEL, alinome Flügel, (naskiĝis la  en Liverpool; mortis la ) estis angla psikologo, profesoro en Londona Universitato. Li verkis pri psikologiaj temoj kaj prelegis ĉe Somera Universitato de 17-a Universala Kongreso de Esperanto en Ĝenevo 1925.

Britaj esperantistoj
Britaj psikologoj
Fokso-Nukso

EdE-F
- Ĉeĥlingva literaturo

Fokso-Nukso. Memorinda, instrua kaj averta rakonto de Ignat Herrmann, trad. Moraviaj E-Pioniroj. 1932. 65 p "Majstroverketo pro la lerta kombino kaj evoluo. Traduko laŭdinda." (Butin, HDE, 1933, n-ro 1.)

Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Verkoj el la esperantigita ĉeĥlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Folioj de la Vivo

Folioj de la Vivo. De Santiago Rusiñol i Prats, el la kataluna tradukis Alfons Sabadell. 1909, 104 p.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Esperanto-libroj aperintaj en 1909
Verkoj el la esperantigita katalunlingva literaturo
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Rudolf Foltánek

Rudolf FOLTÁNEK estis Viena librovendisto en la unua duono de la 20-a jarcento, kiu parton de sia stokejo disponigis al Esperanto. Li kunlaboris kun la granda eldonejo Ferdinand Hirt und Sohn el Leipzig kaj servis kiel ĉefa deponisto de iliaj publikaĵoj por Aŭstrio kaj Hungario, kio estis grava helpo por la tiutempa Esperanto-movado. Lia librovendejo, fondita en aprilo 1923, situis en la centra 1-a distrikto de Vieno, je la adreso Herrengasse 2-4. Post kiam Aŭstrio estis integrigita al Nazia Germanio en marto 1938, la librovendejo en 1942 oficiale registriĝis kiel distribuisto de ĵurnaloj ĉe la librovendeja gildo Börsenverein des Deutschen Buchhandels en Frankfurto ĉe Majno.

Referencoj 

Vienanoj
Esperanto-movado en Aŭstrio
Fonografo

Fonografo estas akustika-mekanika registrilo (gramofono). La nocio signifas parolmaŝinon de Thomas Alva Edison, eltrovitan en 1877 kaj nomitan fonografo.

Funkciado 

Fonografo konsistas el cilindro, kovrita per staniolfolio. Antaŭ la cilindro staras funelo, kies fino estas fermita per maldika membrano kaj je kiu estas alfiksita pinglo.

La latunan (flav-kupran) cilindron (C) portas la akso A–A', en kies duono A' estas entranĉita ŝraŭbkanelo, al kiu servas la aksa lagro kiel ŝraŭbingo. Sur la supra surfaco de la cilindro estas ŝraŭboforma kanelo kun sama helico kiel A'. La cilindro estas kovrita per staniolfolio kaj la aparato pretas akcepti la signojn.

Aŭtune de 1929, Edison devis ĉesigi – pro la tutmonda ekonomia krizo – la produktadon de sonportantoj; tiel finiĝis la erao de la fonografoj. Specialaj vaks-cilindraj aparatoj kun suriga funkcio restis surmerkate en Usono ĝis la 1950-aj jaroj kiel diktiloj por la burolaboroj.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Edisono
 Internacia Federacio de la Fonografia Industrio

Eksteraj ligiloj 

 http://vladimir-okc.narod.ru/UU-html/truu16.htm Unuetaĝa Usono
 http://www.grammophon.ch 
 http://www.cylinder.de 
 http://cylinders.library.ucsb.edu/index.php 
 http://www.ushistory.net/toc/phono.html  

Muzika teknologio
Bartomeu Font Cantallops

Bartomeu FONT CANTALLOPS [bartoméŭ font kantaljóps] (naskiĝis la  en Llucmajor, Majorko, mortodato nekonata) estis kataluna esperantisto kaj katolika pastro. Li starigis la vilaĝon Son Ferriol ene de la municipo Palma de Majorko, kie centra strato nomiĝas Esperanto, kaj fondis la grupon Esperanto-Klubo Palma de Majorko (1907).

Fonto 
 Margais, Xavier. El moviment esperantista a Mallorca (1898-1938). Edicions Documenta Balear, 2002. ISBN 84-95694-29-8. [p. 256-258]

Referencoj 

Katalunaj esperantistoj
Palma
For la batalilojn!

For la batalilojn () estas germanlingva romano verkita de Bertha von Suttner, kiu unue aperis en 1889. El la germana esperantigis   ĝin Armand Caumont. Tiu 320-paĝa verko eldoniĝis en la jaro 1914 en Dresdeno ĉe Ader & Borel. 

Duan eldonon aperigis la eldonejo KAVA-PECH. Ĝi estas envicigita kiel n-ro 57 en la serion de Universala Esperanto-Asocio, Oriento-Okcidento. 

Du filmoj estis faritaj surbaze de la libro, unu en 1914 kaj la alia en 1952.

Enhavo 
La heroino Marta Althaus, aŭstra grafino, priskribas siajn angorojn, kiam en 1859 ŝia unua edzo, Grafo Arno Dotskij, juna husara oficiro, devis foriri militi en Italujon kaj estis tie mortigita per grenado. Kaj novaj angoroj aperis, kiam ankaŭ ŝia dua edzo, la barono Friedrich Tilling, devis militi unue kontraŭ danoj, poste kontraŭ prusoj en terura milito en 1866 apud Hradec Králové. Ŝi alveturis al la batalejo por serĉi lin kaj priskribas teruraĵojn, kiujn ŝi tie vidis. Dume li revenis hejmen nur negrave vundita, sed baldaŭ ekfuriozas epidemio de ĥolero, kiu mortigas plurajn ŝiajn parencojn kaj geservistojn. 

Ŝia patro, emerita generalo, ĉiam defendas la militojn kiel necesaĵon por la progreso de la homaro, same predikas pastroj. Lernejoj instruas al infanoj, ke morti por la imperiestro kaj patrujo estas la plej grava kaj bela devo de la homo. Ŝi kaj ŝia edzo aliĝas al pacifistoj. 

Frederick retiriĝas de la militistaro por apogi la pacagadojn de sia edzino. Dum la Francia-Prusia Milito li ne povas reveni hejmen kaj novole restas en Parizo, kaj Althaus vojaĝis por savi lin. Tamen ŝi malfruas kaj li estis pafmortigita de la Pariza Komunumo pro suspekto esti prusa spiono. Rudolph, la filo de Althaus de ŝia unua geedzeco, daŭrigas la vojon de sia patrino en pacisma agado.

Akcepto 
Suttner verkis la libron post ŝi mem spertante la Rusa-turka milito (1877–1878) dum restado en Balkano, publikigante la libron en Dresdeno, la Germana Imperiestra Regno, ne nur por esprimi siajn pacistajn vidpunktojn sed ankaŭ por subteni sian familion. La recenzoj de la libro ne estis aparte pozitivaj. Lev Tolstoj resumis ĝin kiel "profundajn kredojn, sed sen talento." Tamen la libro havis grandegan sukceson. En la germana ĝi estis presita en 37 eldonoj antaŭ 1905, kaj tradukita en dek ses lingvojn.

Recenzoj pri la  Esperanto-eldono

Bibliografio 
 en nekrologo por Berta von Suttner en Pola Esperantisto, 1914 p. 84

Eksteraj ligiloj 
 For la Batalilojn en Enciklopedio de Esperanto
 La libro ĉe KAVA-PECH
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Libroj aperintaj en 1889
Pacismo
Serio Oriento-Okcidento
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
For la Neŭtralismon!

For la Neŭtralismon!  estis devizo de plejmulto el la klasbatalaj Esperantistoj, laŭ kiu ili ne partoprenas en la neŭtrala Esperanto-movado kiel UEA. Samtitole presiĝis broŝuro de Eŭgeno Lanti (1922, 16 paĝoj), aperinta en pluraj eldonoj kaj en diversaj lingvoj. 

Tiu broŝuro rapide disvendiĝis kaj post elĉerpiĝo de la unua eldono de februaro 1922 okazis aliaj reeldonoj:
 aŭguste 1925 (ĉe SAT)
 aprile 1928 (ĉe SAT) 
 en kompilaĵo titolita El Verkoj de E. Lanti kaj laste reeldonita en 1991 (ĉe SAT-Broŝurservo)

Enhavo 
La verketo estas kunigo de tri artikoloj verkitaj sub la pseŭdonimo "Sennaciulo" kaj publikigitaj sinsekve en la revuo Esperantista Laboristo :

 For la Neŭtralismon! (n° 3)
 Por-esperanta organizado (n° 4-5)
 Per-esperanta organizado (n° 6)

Tie li detale pritraktis la organizan demandon kaj konkludis
 ke Esperanto por laboristoj ne estas celo, sed rimedo,
 ke tial la laboristaj esperantistoj devas organizi sin tute memstare,
 ke necesas ne nur propagandi, sed ankaŭ uzi, apliki la lingvon,
 ke la laboristaj esperantistoj ne devas organizi sin en speco de Internacio kuniganta la naciajn asociojn (LEA-ojn), sed ke ili devas interligiĝi unu kun la aliaj senpere en mondorganizo sennacieca.

Ĉi tiuj ideoj renversis multajn el la ĝistiamaj perceptoj pri la tutmonda organizado, tamen iom post iom ilin akceptis la plej aktivaj kaj plej klarvidaj laboristaj esperantistoj. La asocio Liberiga Stelo gajnis membrojn en multaj landoj kaj la kreskanta influo de Esperantista Laboristo, kiu depost oktobro 1920 estis ĝia oficiala organo, plifortigis ĝian pozicion. En 1921 SAT estis fondita de la aktivuloj el la Liberiga Stelo kaj "For la Neŭtralismon!" aperis sekve al tio kiel klariga teksto al la freŝe aliĝintaj membroj pri la gvidlinio de la ĵus fondita asocio.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 For la Neŭtralismon!, retlibro de SAT-EFK (2007)
 Katalogo de CDELI
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Sennacieca Asocio Tutmonda
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1925
Esperanto-libroj aperintaj en 1928
Esperanto-libroj aperintaj en 1991
Eldonaĵoj de SAT-Broŝurservo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de CDELI
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Formortinta Delsuno

Formortinta Delsuno   (nederlanda : Van Zon-zaliger. Door hem zelf) estas rakonto de René Vermandere, tradukita el la nederlanda de Oscar Van Schoor, publikigita en 1910 ĉe Centra Esperantista Belga Oficejo en Antverpeno. Ĝi ampleksas 119 paĝojn kaj 18 bildojn.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Originala, nederlandlingva teksto de Van Zon-zaliger. Door hem zelf.
 Katalogo de  Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Verkoj el la esperantigita nederlandlingva literaturo
Rakontoj
Delsuno
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de la FEL-biblioteko
Jenő Forster

FORSTER Jenő, hungaro, tajloro naskiĝis en 1853. Mortis 66-jara en Budapeŝto en la 14-a de oktobro 1919. Kasisto de HES dum multaj jaroj, ĉefdelegito de UEA en Budapeŝto. Tradukis la romaneton Fantomo en Lubló de Mikszáth. "Pro Esperanto li ofte ne zorgis pri sia propra tajlora negoco, kio kaŭzis multan ĉagrenon al lia familio" (Hungara Esperantisto, nov 1919.)

Eksteraj ligiloj 

 Nekrologo de Forster en Hungara Esperantisto, novembro 1919

Hungaraj esperantistoj
Tajloroj
Framasonoj

EdE-F

Framasonoj. Komuneco de libere pensantaj homoj, kunigataj en loĝioj. La deveno estas de mezepokaj gildoj de la masonistoj. La konstruado estas komprenata laŭ morala senco. Konstitucio 1721 verkita de Anderson. Pro politikaj kaj religiaj konsideroj ofte atakataj." (UEA-1928) Jam dum la 1-a UK 1905 oni fondis Universalan Framasonan Ligon kaj ankaŭ dum aliaj UK-I la framasonoj aranĝis fakkunvenojn, ekz. dum la 7-a UK kun helpo de la lokaj loĝioj. En 1907 svisaj framasonoj (Bern) decidis larĝe uzi E-n por int. rilatoj, tiucele estis eldonita en E broŝuro kaj dissendita tra la tuta mondo, sed mankas informoj pri la efektiva uzado.
Franca Esperantisto

Franca Esperantisto, dum iuj epokoj france Revue française d’espéranto, estas la organo de pluraj Esperanto-organizoj en Francio. Ĝi aperis en pluraj serioj.

Unua serio (1908-1912)
Kiam en Junio 1908 Louis de Beaufront, prezidanto de Société pour la propagation de l'Espéranto (SFPE) transiris al Ido, tiu societo trapasis gravan krizon. La plejmulto de la francaj Esperantistoj tamen deklaris sin por Esperanto kaj intertraktis por anstataŭi la societon per "Fédération de France" kaj la gazeton L'Espérantiste per Franca Esperantisto. En decembro 1908 jam aperis la 1-a numero. Ĝi ĉesis en dec. 1912. Ĉefo-redaktoro antaŭ la milito estis Félicien Menu de Ménil.

Dua serio (1920-1921)
Franca Esperantisto reaperis post la unua mondmilito de apr. 1920 ĝis dec. l921. IV-VIII+16-24 p. 25x19. Ĉefo-redaktoro post la milito estis Théophile Cart. Franca Esperantisto tiuepoke estis precipe propaganda gazeto kaj enhavis nur malampleksan literaturan parton.

Tria serio (1933-1940)
Franca Esperantisto reaperis en 1933. (Paul Tarnow en Enciklopedio de Esperanto, 1934).

Kvara serio (1945-1958)

Kvina serio (1959-1979)
Tiuepoke la precipa titolo estis la franca Revue française d’espéranto, la kromtitolo Franca Esperantisto.

Sesa serio (1980-2000)

Vidu ankaŭ
 Esperanto-movado en Francio

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Kelkaj artikoloj el Franca Esperantisto en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu je "FrancE" en la kampo "Fonto")
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo (1908-1958) de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo (1959- ) de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Francaj gazetoj
Esperanto-gazetoj
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Fremdvortoj en Esperanto

Fremdvortoj en Esperanto  estas libro de Paul Neergaard, unuafoje eldonita en 1932, kun 60 paĝoj. Kvankam la lingvo multe evoluis de tiu tempo, la libro estas ofte konsultata eĉ nuntempe.

La titoloj de la ĉapitroj estas : la naturo kaj la fonto de la fremdvortoj, starigo de principoj aplikeblaj je elekto de Esperantaj formoj de fremdvortoj, ktp. Ĝi estis siatempe rekomendata de ISAE.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/F en sia originala formo en la Interreto
 Fremdvortoj en Esperanto  (eLibrejo)
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Gramatiko de Esperanto
Antverpena Lingvo-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de la FEL-biblioteko
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Karl von Frenckell

Karl (Frans Robert) von FRENCKELL [karl fon frenkel] (naskiĝis la  en Helsinko, mortis la  en Frankfurto ĉe Majno) estis finna esperantisto, sed loĝis en Germanio. Li estis konsulo de Finnlando, diplomita inĝeniero kaj bankestro.

Karl von Frenckell studis en la Teknika Universitato de Dresdeno. En 1904 aŭ 1905 li geedziĝis kun operkantistino Minnie Nast (1874–1956). Ekde 1908 li laboris en Bankhaus Gebrüder Arnhold, la banko de Max Arnhold kaj esperantisto Georg Arnhold.

En "Germana Esperantisto" No 2, 1912 paĝo 45 li informas pri la avantaĝoj de Ĉekbanko Esperantista, fondita en Londono. La Bankhaus Gebr. Arnhold en Dresdeno akceptas monon de germanaj Esperantistoj kaj transdonas sen apartaj kromkostaj.

Karl von Frenckell estis dumviva membro de UEA. En 1908 li fariĝis estrarano de Saksa Esperanto-Instituto. De 1909 ĝis 1919 li estis prezidanto de la Esperanto-societo en Dresdeno. Dum jaroj li estis afergvidanta sekretario de Germana Esperanto-Asocio. Ambaŭ societojn li kondukis tre lerte kaj diplomate tra multaj krizoj. Li estis prezidanto de la 14-a Universala Kongreso de Esperanto 1922 en Helsinko. En 1911 kaj 1921 li aranĝis internaciajn antaŭkongresojn en Dresdeno. Li eldonis la gazeton Dresdenaj Esperanto-Sciigoj kaj verkis artikolojn.

En 1919 Karl von Frenckell fariĝis honora senatano de la Teknika Universitato de Dresdeno. Li estis sekretario kaj unu el la ĉefaj aktivuloj de Rotario-klubo en Dresdeno. Li propagandis Esperanton ankaŭ inter Rotarianoj.

Post la dua mondmilito Karl von Frenckell loĝis en Kronberg im Taunus.

Verkoj 
Frenckell, [Karl] v. : Freimaurer und Esperanto. Bericht über ein von der Esperanto Framasona einberufenen Zusammenkunft von Frmrn. verschiedener Oriente in Dresden 1908, Dresdener Logenblatt, Vol. 39 1908-1909 p. 50-52

Fontoj 

Honore al la 25-jara jubileo en Deutscher Esperantist 1933, paĝo 161 iomete biografie.

Finnaj esperantistoj
Germanaj esperantistoj
Framasonoj
Roman Frenkel

Roman FRENKEL estis rusa esperantisto kaj direktoro de gimnazio en Enisejsk (Siberio). Li verkis originalan poemaron Verdaj fajreroj (1-a eldono 1908, 2-a eldono 1992, 43 paĝoj), tradukis la rakonton Maja Nokto de Nikolaj Gogol (1912) kaj kompilis Krestomation por infanoj (1911). Li kunlaboris je Tra La Mondo, La Revuo, La Bela Mondo, Danubo kaj Juna Esperantisto.

Rusiaj esperantistoj
Rudolf Michael Frey

EdE-F
- aŭstraj

Rudolf Michael FREY (frej), aŭstriano, kalkulkonsilanto de la magistrato en Vieno. Naskiĝis en la 1-a de februaro 1885 en Vieno mortis tie en la 14-a de julio 1949. 

Frey faris siajn gimnaziajn studojn kaj akiris la ateston pri sukcesplena abiturienta ekzameno. Kiel juna oficisto li unue venis en la servon de la Landa Registaro de Malsupra Aŭstrio kaj post kelka tempo li akceptis postenon kiel oficisto de la magistrato de la urbo Vieno kaj akiris la rangon de kalkulkonsilanto. 

Konatiĝis kun Esperanto per L. Siedi pro tia Esperanta insigno dum febr. 1919. 

Fondita de li: Tramvojista Esperanto-Unuiĝo de Vieno, 1922, Austria Esperantista Pacifista Societo, 1924, Esperanto-Organizo de la Ofichavantoj de Vieno, 1925. 

En 1931 s-ano Frey pro malsano kaj por povi pli intense labori por la E- inovado petis esti pensiita por du iaroj, kion la magistrato konsentis. Sed tiu templimigita eksiĝo el la aktiva servo pli poste pro personara superstato estis ŝanĝata sen la volo de s-ano Frey en daŭran pension. Tiamaniere pro sia aktiva okupiĝo pri Esperanto li en relative junaj jaroj estis antaŭtempe pensiita kaj suferis daŭran financan malprofiton. Aliflanke s-ano Frey nun havis sufiĉe da tempo povi sin ĉiuforte dediĉi al la E-movado en Aŭstrio kaj eĉ en eksterlando. 

Faris en 1931 (15 febr.-26 marto) propagandvojaĝajn lumbildon kaj filmon "por Aŭstrio" tra Svedlando, Norvegujo kaj Danlando kun subteno de oficialaj instancoj de Aŭstrujo kaj de la nordaj landoj kaj sekve de tio en Vieno multajn paroladojn per lumbildoj kaj filmoj  pri la skandinavaj landoj kun speciala propaganda por Esperanto. Iniciatinto de la Esperanta Internacia Konferenco: Esperanto en la Lernejon kal la Praktikon, Vieno, majo 1934.

FREY, Rudolf Michael
Aŭstraj esperantistoj
Henriko Fridöri

Henriko FRIDÖRI (naskiĝtago nekonata, mortis la 12-an de aprilo 1928) estis svisa esperantisto de 1906 kaj membro de la Lingva Komitato. 

Fridöri laboris por Esperanto precipe inter instruistoj. Li estis prezidanto de la Esperanto-Societo Zuriko kaj ano de la ekzamena komitato. Li adaptis al Esperanto la instrumetodon de G. Egli, 1912 (Orcell Füssli) kaj kunlaboris je la periodaĵoj Esperanto (UEA) kaj Svisa Espero.

Fridöri, Henriko
Fridöri, Henriko
Fridöri, Henriko
Fridöri, Henriko
 Akademio de Esperanto
Friedrich Ellersiek G. m. b. H.

Friedrich Ellersiek G. m. b. H. (la mallongigo GmbH germane signifas kompanio kun limigita respondeco) estis Esperanto-eldonejo en Berlino.

Ĝi devenis de la plej malnova Esperanto-eldonejo en Germanio. En novembro 1903 fondiĝis la "Esperanto-Verlag Möller & Borel", kun propra presejo. Posedantoj estis la fratoj Jean kaj Jules Borel (v.). La firmo eldonis la lernolibron de Borel, krome vortarojn de Christaller, Jürgensen kaj Zamenhof, diversajn aliajn verkojn kaj la kolekton Esperanta Biblioteko Internacia (EBI).

En februaro 1904 aperis ĉe la firmao la monata gazeto "Esperantistische Mitteilungen" (Esperantistaj Sciigoj), kiu poste estis alinomata Germana Esperantisto. En aprilo 1909 la firmao fondis propagandejon, nomatan "Deutsche Esperanto-Centrale" (Germana Esperanto-Centro), kiun gvidis D-ro Linse. Ĝi celis konigi Esperanton en Germanio per flugfolioj kaj propagandaj broŝuroj kiujn ĝi eldonis.

La plej konata estis la flugfolio "Die Esperanto-Sprache auf einem Blatte" (La lingvo Esperanto sur unu folio), kiu ankoraŭ nun ekzistas.

D-ron Linse anstataŭis Friedrich Ellersiek ekde la 1-a de novembro 1909. La tuta eldonejo aktive laboris, sed pro la daŭra malsano de Jean Borel kaj la necesa pligrandigo de la presejo, la entrepreno kunfandiĝis kun tiu de Friedrich Ader, ekzistinta de 1909 en Dresden. La nova firmao sub nomo Ader und Borel G. m. b. H. ekfunkciis la 1-an de aŭgusto 1912. En marto 1922 Friedrich Ader eksiĝis el la firmao, lin anstataŭis Friedrich Ellersiek, alligante la dume fonditan propran eldonejon. La nomo de la firmao ŝanĝiĝis al Ellersiek und Borel kun sidloko en Berlino.

En tiu tempo apartenis jam al la eldonaĵoj de la firmo la Demandaro de Ladaveze, Dokumentoj de Möbusz, kaj la gazeto "Esperanto-Praktiko" aperanta de 1919. De 1927 sola posedanto estas Friedrich Ellersiek kaj la nomo de la firmo prenis la nunan formon.

En aprilo 1929 ankaŭ la firmao de Rudolf Mosse transdonis al Friedrich Ellersiek siajn Esperanto-eldonaĵojn. La tiel kunigitaj firmaoj ĝis la jaro 1934 eldonis 2.100 diversajn volumojn en la vendovaloro de ĉ. 200 svisaj frankoj.

Ekde la mezo de la 1920-aj jaroj la firmao aranĝis ankaŭ karavanojn, do komunajn vojaĝojn, al diversaj Esperanto-kongresoj.

Libroserioj de la eldonejo
Esperanta Biblioteko Internacia
Esperanto-Libraro
Nova Esperanto-Biblioteko

Vidu ankaŭ 
 la vikpediajn kategoriojn Eldonaĵoj de Friedrich Ellersiek respektive Eldonaĵoj de Ellersiek & Borel.

Esperanto-eldonejoj
Esperanto en Berlino
Josef Friedrich

Josef FRIEDRICH (fridriĥ) (naskiĝis en la 13-a de januaro 1890 en Kroměříž - mortis la 17-an de decembro 1968 en Brno) estis ĉeĥa esperantisto, fervoja konsilisto en Košice (Kassa), komitatano kaj prezidanto de ĈAE, honora prezidanto de Esperantista klubo de Brno.

Esperantisto ekde 1906, do depost sia 16-a jaro. En 1907 li forveturis al Francio kiel legionano. 
Li kunfondis Esperanto-Societon en Olomouc 1911, estis unu el la fondintoj de Moraviaj Esperanto-Pioniroj, kiam li kun Jaroslav Mastný eldonis glumarkojn kun tekstoj el la verkaro de Komenio. Dum la unua mondmilito li vivis kiel militkaptito en Berezovka (orienta Siberio) kun Julio Baghy.

Depost 1919 gvidis la Esperanto-laboron en Košice (grupfondo en 1922) kaj en orienta Slovakujo, ĉar li fariĝis fervojista juristo en Košice. De tie li gvidis Esperanto-aranĝojn de tutŝtata signifo. Tie ankaŭ mortis lia edzino Emmy Friedrichová la 17-an de oktobro 1930.  En 1933 li ellaboris projekton de nova statuto de ĈAE laŭ postulo de la komitato, kies membro li estis kiel kasisto. Li organizis plurajn prelegvojaĝojn al fremdlandaj esperantistoj kaj gvidis karavanajn vizitojn al eksterlando. En 1934, 1935 kaj 1936 sub lia gvido fervojistoj vizitis Rumanujon kaj Nederlandon, po kelkaj dekoj da personoj. Li planis prepari ion similan ankaŭ por ne-fervojistoj kaj 
eĉ por neesperantistoj, sed post eldono de koncernaj prospektoj „Al nordo“ en 1938 venis milito.

En 1939 germanaj faŝistoj okupaciis Ĉeĥoslovakion kaj dividis ĝin je Protektorato Bohemio kaj Moravio, Slovaka ŝtato kaj Karpata Rutenio. Ĉeĥoj vivantaj en Slovakio devis reveni en la protektoraton. Josef Friedrich transloĝiĝis al Brno kiel supera konsilisto de la ŝtata fervojo.  ĈAE devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio kaj el la komitato devis eksiĝi pluraj homoj. La 16-an de septembro 1939 la asocia kunveno elektis novan komitaton, Josef Friedrich akceptis la funkcion de prezidanto. En 1940 Gestapo ordonis likvidi la asocion.

Post la milito li plurfoje rakontis en la klubejo de Brno pri siaj eksterlandaj vojaĝoj kaj kontribuis tiel al la kluba programo ĝis 1965 per 25 prelegoj.

En 1950 li estis prezidanto de komitato, kiu organizis la tutŝtatan kongreson de ĉeĥoslovakaj esperantistoj en Brno.

Fontoj
Starto 1/1969, p. 8 - nekrologo indikas mortodaton 17.12.1968
Bulteno de EK Brno, 1/1969, p. 3-4, nekrologo indikas mortodaton 17.12.1968, entombigo okazis 21.12.1968, do li ne povis morti 27.12.1968, kiel indikas aliaj fontoj
Stanislav Kamarýt: Historio de la Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio, Praha 1983, p. 240 indikas mortodaton 1968-12-27 (redaktis Jan Werner)
Jaroslav Mařík: Kiu kiam?, Saarbrücken 1987, p. 22 indikas mortodaton 1968-12-27
Progreso 6/1930, p. 68 (informo pri morto de lia edzino)

Ĉeĥaj esperantistoj
Karl Hjalmar Fröding

Karl Hjalmar FRÖDING (naskiĝis la  en Mullsjödal, mortis la  en New Auburn) estis sveda esperantisto, lignaĵisto kaj Esperanto-instruisto.

Karl Fröding lernis Esperanton en 1902 en Svedujo. Li organizis Esperanto-klubon en Rockford, Usono, en 1904, kaj gvidis diversajn kursojn. Li fondis Skandinavan Esperanto-Instituton, poste Amerikan Esperanto-Instituton. Li eldonis kaj redaktis Skandinavan Esperantiston (1916-17 kaj 1922-23) kaj Sciencan Gazeton (1932).

Verkaĵoj 
 An easy course in Esperanto for correspondance schools. Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1931. 20 paĝoj.
 Kort lärobok i Esperanto: åtta lektioner. Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1934. 20 paĝoj.

Tradukaĵoj 
 Jack London: La forto de la fortaj. Amsterdam 1914. 20 paĝoj. (Serio da eldonaĵoj de Internacia Socia Revuo 18.)
 G. W. Barnert: De viandomanĝado al senvenena dolĉfrukta dieto. Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1932. 15 paĝoj.
 Upton Sinclair: Jimmie Higgins. Paris: Sennacieca Asocio Tutmonda, 1934. 369 paĝoj.
 Jiddu Krishnamurti: La problemoj de la vivo. Demandoj kaj respondoj. Madison: Amerika Esperanto-Instituto, 1935. 16 paĝoj.

Referencoj 

Fröding, Karl Hjalmar
F
Norman Wentworth Frost

Norman Wentworth FROST (naskiĝis la  en Cambridge) estis usona esperantisto, historiisto kaj geografiisto. Li estis filo de la fama usona pejzaĵa pentristo George Albert Frost.

Ekesperantistiĝis de 1905 kaj redaktisto de Amerika Esperantisto de 1918 ĝis 1922.

Verkoj 
 Tricent jaroj da historio Bostona. Bromfield, 1921. 24 paĝoj.
 Spoken Esperanto. By the direct method for beginners. Praktika manlibro por instruistoj. Cambridge (Massachusetts): Norman W. Frost, 1923. 91 paĝoj.

Usonaj esperantistoj
Paul Fruictier

Paul Fruictier (naskiĝis la 4-an de januaro 1879 en Amiens, mortis en 1947) estis franca doktoro de medicino, ĉefredaktoro de du francaj medicinaj gazetoj kaj Esperanto-gramatikisto.

Esperanton Fruictier lernis en 1900; post ses semajnoj li renkontiĝis en Parizo kun sveda kuracisto, d-ro S. E. Krikortz, kaj povis interparoli kun li kaj gvidi lin en la Universala Ekspozicio.

Fruictier estis komitatano de la SFPE. Kiam li malfermis kursojn, inter liaj lernantoj estis interalie Théophile Cart kaj Georges Warnier. Dum multaj jaroj li partoprenis en la klopodoj de la fondintoj de la Pariza grupo. Ekde 1905 li membris en la Lingva Komitato.

En 1902 li fariĝis ĉefredaktoro de Lingvo Internacia, kiun presigis Paŭlo Lengyel en Szekszárd (Hungario). Kun tiu ĉi li en 1905 fondis la Presan Esperantistan Societon en Parizo. Krome li en 1904 fondis kaj ĝis 1906 redaktis la Internacian Sciencan Revuon. En 1906 li aperigis kelkajn numerojn de Internacia Medicina Revuo, redaktita en Esperanto kaj en diversaj naciaj lingvoj, por disvastigi Esperanton inter kuracistoj; sed tiu entrepreno estis antaŭtempa, kaj la gazeto baldaŭ malaperis. Poste li vojaĝis, precipe en Oriento.

Fruictier verkis multajn artikolojn en Esperanto; la plimulto aperis en Lingvo Internacia, subskribitaj per kaŝnomoj, ekzemple O. Wood aŭ P. Aliamet.

Verkoj 
 Esperanta sintakso (1903), unua provo de plena gramatiko en Esperanto
 La Esperanta Vortfarado laŭ Fundamento (1913)
 Kompleta Gramatiko kaj Vortfarado de Esperanto (1930)

Tradukoj 
 Henry Dunant: Rememoroj pri Solferino (tradukis A. Vaillant kaj P. Fruictier)

Eksteraj ligiloj 

 Esperanta sintakso ĉe Projekto Gutenberg

Referencoj 

Francaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Mátyás Frühwirth

FRÜHWIRTH Mátyás [fruvirt] estis hungara esperantisto, politikisto kaj parlamentano.

Mátyás Frühwirth  naskiĝis la  1889 en Soroksár aŭ Vecsés. Li mortis en 1949? en Budapeŝto.

Biografio 
Mátyás Frühwirth frekventis mezlernejon en Budapeŝto, poste li lernis juron en Universitato de Budapeŝto, krome li aliĝis al la katolika societo. Li finbatalis la unuan mondomiliton. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. Ekde 1920 li laboris en diversaj kristanaj movadoj, krome li estis elektita parlamenta deputito. En 1928 li aliĝis al la katolikaj esperantistoj. Li kunfondis la Hungaran Katolikan Esperanto-Societon. Foje li parolis pri Esperanto en la parlamento. Post la 2-a mondmilito li okupiĝis pri komercado de lignaĵoj. Inter 1947-1949 li estis delegito de UEA en Balatonfűzfő.

Liaj kontribuoj 
 Pestmegye Trianon után I-II. (1930)

Fontoj 
   
  

FRÜHWIRTH, Mátyás
FRÜHWIRTH, Mátyás
Theodor Fuchs

Theodor FUCHS [fuĥs] (naskiĝis la  en Prešov, Slovakio; mortis la  en Steinach am Brenner, Aŭstrio) estis aŭstra esperantisto, geologo kaj paleontologo.

Fuchs laboris en la Naturhistoria Muzeo de Vieno kaj dum ties komencaj tempoj grave kontribuis al ĝia geologia-paleontologia fako. Li esploris terciarajn sedimentojn en la Mediteraneo kaj la Viena baseno. Krome li instruis en la Universitato de Vieno kaj estis membro de Akademio por Sciencoj en Vieno. 

Li faris paroladojn pri Esperanto kaj aperigis kelkajn broŝurojn. Li tradukis fragmenton de la verko Das Antlitz der Erde de sia kolego Eduard Suess al Esperanto (La vizaĝo de la Tero) kaj la faman poemon La vojo al la germana.

Liaj postlasaĵoj troviĝas en la Arkivo pri Scienca Historio de la Naturhistoria Muzeo.

Aŭstraj esperantistoj
Aŭstraj geologoj
Aŭstraj paleontologoj
Paleontologoj
Fuĵisaŭa Ĉikao

FUĴISAŬA Ĉikao (japane 藤沢親雄, en la Hepburn-transliterigo FUJISAWA Chikao, naskiĝis la 18-an de septembro 1893 en Tokio, mortis la 23-an de julio 1962) estis japana esperantisto. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto li antaŭ 1934 estis membro de la Konstanta Sekretariejo de la Ligo de Nacioj en Ĝenevo kaj profesoro pri historio moderna de internacia politiko en la imperia Universtitato de Kjuŝuo. Kiam en 1934 publikiĝis la Enciklopedio de Esperanto, li laboris kiel publicisto kaj kiel sekretario de studejo de spirita kulturo en la nacia ministerio por edukado de Japanio. Li interalie laboris por plibonigi la kulturajn rilatojn inter Japanio kaj Ĉinio. Li fondis Japanan Esperanto-Instituton kun Ossaka Kenji kaj Erin Asai kaj grandan parton de sia vivo estis ties direktoro. Same multajn jarojn li estis membro de la Lingva Komitato, kaj elektiĝis honora membro de Hungarlanda Esperanto-Societo. Kun Edmond Privat li penis por ke la Ligo de Nacioj faru utilan rezolucion por Esperanto kaj sukcesis. Li ĉeestis la Universalajn Kongresojn de Esperanto en Hago (1920) kaj Prago (1921), kaj estis prezidanto de la Japanaj Esperanto-Kongresoj en Hukuoka en 1927 kaj Tokio en 1932. La Enciklopedio de Esperanto priskribas lin kiel flua Esperanto-oratoro kaj poligloto. Interalie li verkis la librojn "Japanujo kaj mondlingvo" en 1922 kaj "Pri historia evoluado de moderna Japanujo, kondukinta al la renovigo de imperiestra reĝimo en 1868" en 1926.

Japanaj esperantistoj