alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Veragŭo

Geografio > Ameriko > Centra Ameriko > Panamo > Veraguas

Veragŭo aŭ Veraguo (hispane Veraguas) estas centra provinco de Panamo. 

Ĝi havas surfacon de 10.677 km2 kaj estas dividita en dekdu distriktoj.

La ĉefurbo estas Santiago de Veraguas, fondita in 1636, unu el la urboj kun pleja ekonomia kresko de la lando.

Veraguas estas la nura provinco de Panamo kun marbordo en ambaŭ oceanoj.

Provincoj de Panamo
Blinda Gardisto

Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanta humuro > La Blinda Gardisto < Humuro

Ekde 1996, la Blinda Gardisto estas la oficiala murgazeto de la Internacia Seminario (IS). La du fondintoj estas Gunnar R. Fischer kaj Till C. Schönberner. Ili verkis grandan parton de la artikolaro, tamen intertempe kontribuis ankaŭ aliaj personoj.

Origine intencita kiel serioza, informa gazeto - simile al kongresaj gazetoj de la Universala Kongreso (UK) aŭ la Internacia Junulara Kongreso (IJK) - jam dum la unua jaro montriĝis ke la du redaktoroj forte inklinas al ŝercaj artikoloj.

La nomo de la gazeto estas rekta traduko de Blind Guardian, metalroka grupo el Germanio kiun ambaŭ redaktoroj tre ŝatas. Samtempe kaj pro pura hazardo ekzistas plie Brita gazeto kiu nomiĝas The Guardian.

La stilo de la Blinda Gardisto estis inspirita de la Usona MAD-magazino (ĉefe ĉe Gunnar R. Fischer), humuraĵoj el Out of order (la lerneja gazeto de Till C. Schönberner) kaj la daŭre novaj idiotaĵoj en Esperantujo, precipe tedaj kaj stultaj movadaj diskutoj.

Ne ĉiam temis vere pri murgazeto: Plurfoje eldono de la Blinda Gardisto fariĝis parto de la 2a informilo de la Internacia Seminario (IS). Por kontraŭbatali la nescion pri la junulara Esperanto-kulturo, en la Blinda Gardisto daŭre aperis kantotekstoj kiel "IS" de Bertilo Wennergren kaj Micke Englund aŭ "La Bamba".

Pluraj Esperanto-gazetoj influis la Blindan Gardiston: De la membrogazeto de la Kolonjaj esperantistoj, Kolego, oni transprenis la klaĉan rubrikon "Ĉu vi jam scias...?". La slogano "Blinda Gardisto? - Blinda Gardisto!" origine venas de Koncize, Esperanto-gazeto eldonita de diversaj Eŭropaj Esperanto-junularoj ("Koncize? - Koncize!"). Aliflanke Koncize kaj la membrogazeto de la Germana Esperanto-Junularo, GEJ-gazeto (ekde 1999: /·kune·/), reaperigis artikolojn, kiuj unue aperis en la Blinda Gardisto. Post kelkaj jaroj, la koncepto iĝis eĉ iom pli malstrikta, kaj foje artikoloj unue aperis en tiuj gazetoj (uzante la identigan simbolon de la Blinda Gardisto). 

La plej granda triumfo en la historio de la Blinda Gardisto certe estis la aperigo de satira artikolo en Revuo Esperanto, la membrogazeto de Universala Esperanto-Asocio (UEA), en novembro 2002. Temis pri troiga parodio de akra movada artikolo kiu antaŭe aperis en ĝi.

Eksteraj ligiloj 

 Retpaĝo: http://www.esperanto.de/is/bg.htm  (ne tre aktuala)

Esperanto-movado
Humuraj gazetoj
Majstro de Vyšší Brod

Majstro de Vyšší Brod (14-a jarcento) estas anonima pentristo, kiu postlasis altaron en monaĥejo de la sudbohemia urbo Vyšší Brod. Estas nenio konata pri liaj nacieco, naskiĝo, vivo aŭ morto. Sola pruvo de lia ekzisto kaj majstreco estas naŭ lignaj tabuloj kun bildoj priskribantaj la naskiĝon, vivon kaj suferadon de Jesuo Kristo (ĉirkaŭ la jaro 1350). Plej multe admirata kaj plej ofte reproduktata estas la bildo Naskiĝo de Kristo. Nun la bildoj troviĝas en la Nacia Galerio en Prago.

Ĉeĥaj pentristoj
Naskiĝjaro nekonata
Mortintoj en la 14-a jarcento
Vyssi Brod
Majstro de Třeboň

Majstro de Třeboň (ĉirkaŭ 1380) estas anonima pentristo, kiu postlasis tri ambaŭflanke pentritajn lignotabulojn por la monaĥejo en la sudbohemia urbo Třeboň. La bildoj prezentas temojn Kristo sur la Olivarba Monto, Entombigo, Resurekto, sur la dorsflankoj estas pentritaj gesanktuloj. Precipe la Resurekto, releviĝo el tombo, estas tre impresa kaj ofte reproduktata. Ĉi tiu majstro estas konsiderata kulmino de la gotika pentroarto en Bohemio.

Naskiĝintoj en la 14-a jarcento
Mortintoj en la 14-a jarcento
Ĉeĥaj pentristoj

Trebon
Listo de ĉeĥaj gotikaj pentristoj

Jen listo de gotika pentristoj el Ĉeĥio:

 Majstro de Vyšší Brod 
 Majstro de Třeboň 
 Majstro Theodoriko

 
ĉeĥaj gotikaj pentristoj
gotikaj pentristoj
Jana Flego

Jana RAVŜELJ-FLEGO estis esperantlingva aktorino kaj gvidantino de Internacia Arta Teatro kun sia edzo Srdjan Flego. Ŝi ĉefrolis en Angoroj (1964), la unua longdaŭra filmo originale parolata en Esperanto, reĝisorita de Jacques-Louis Mahé.

Esperanto-aktoroj
Rovinj

Rovinj (itale Rovigno, esperante Rovinjo) estas kroata urbeto en la duoninsulo Istrio kaj la kroatia provinco Istarska Županija. Laŭ la stato de  la urbo havis  loĝantojn. 

Ĝia situo ĉe la istria marbordo inter Poreĉ kaj Pula donis al la urbo tre gravan turisman disvolviĝon.

Tie ekzercadis Internacia Arta Teatro.

Eksteraj ligiloj 
 oficiala retejo ( kaj )
 filmo "Mi vizitis Rovinjon" de decembro 2019 ()
 retejo de la urba muzeo ( kaj )
 Artikolo de Zlata FLEGO
 turista retejo

Urboj de Kroatio
Istrio
Lauragais

Lauragais [lorage], okcitanlingve Lauragués [laŭrages], estas regioneto (france : "pays") en departementoj Haute-Garonne, Tarn kaj Aude nomita laŭ la urbeto Laurac. Ĝi estis ege prospera en la 14-a jarcento pro la kulturo de paŝtelo el kiu oni fabrikas konkoformajn malmolaĵojn (france : "cocagne") . La franca esprimo Pays de cocagne plu nomas mitan riĉan landon.

Vilaĝoj en Lauragais 
Caraman, Lanta, Sainte-Apollonie, Tarabel, Donneville, Montgiscard, Villefranche-de-Lauragais.

Eksteraj ligiloj 
 Iom pri Lauragais, Pays de Cocagne, Katarismo
 Lauragais Turismo

Naturaj regionoj de Francio
Pinjino

Pinjino (, Hànyǔ pīnyīn, "ĉinlingvaj kunmetitaj sonoj"; aŭ simpla Pīnyīn) estas la oficiala metodo en la Ĉeftera Ĉinio, Tajvano, Singapuro, kaj Malajzio skribi la ĉinan lingvon per la latina alfabeto anstataŭ per la tradicia ĉina skribo (, hànzì). Oni uzas pinjinon eksterlande por helpi lernantojn de la ĉina lingvo, por transskribi ĉinajn nomojn en aliaj lingvoj, kaj por instrui ĉinajn skribsignojn ĉe ĉinaj lernejoj. Ĉinparolantoj ofte uzas ĝin por tajpi ĉinajn signojn sur komputilojn kaj poŝtelefonojn.

La sistemo pinjino baziĝas sur la prononco de la oficiala norma formo de la ĉina lingvo, la Pǔtōnghuà ().

En anglalingvaj landoj, hanyu pinyin anstataŭadas la antaŭan sistemon Wade-Giles.

Bopomofo estas silabaro uzita en Tajvano por indiki prononcojn, por eduki infanojn pri elparolo, kaj por tajpi. Tamen, ekde 2009 Pinjino estas la oficiala maniero skribi ĉinajn vortojn per latinaj literoj en Tajvano.

Sonoj kaj literoj 
La pinjinan sistemon oficialigis la Ĉina Komunista Partio en 1958. Ĝi estis kreita de Zhou Youguang.

Ĝi konsistas el 58 signoj, kiuj estas latinaj literoj kun tonmontraj supersignoj. La sonoj reprezentataj de la literoj en pinjino estas kelkdetale iom malkutimaj kompare kun aliaj lingvoj skribataj per latinaj literoj. Ekzemple q, x kaj r montras sonojn similajn al ,  kaj ; h (ekster la literkombinoj ch, sh, zh) havas la sonvaloron de ĥ.

Tono 

La ĉina estas tona lingvo. Tio signifas ke vortoj distingiĝas
ne nur per konsonantoj kaj vokaloj, sed ankaŭ per tonoj. La nombro
de tonoj malsamas en la diversaj variantoj de la ĉina, sed en la norma lingvo ili
estas 4:

 – Alta, plata tono, aŭ "ā"
 / Plialtiĝanta tono, aŭ "á"
 v Falanta, poste plialtiĝanta tono, aŭ "ǎ"
 \ Falanta tono, aŭ "à"

Oficiale oni montru la tonojn per kromsignoj super la vokalo de ĉiu silabo,
sed la kromsignoj ofte estas ellasataj en alilandaj transskriboj. Fojfoje, kiam
la kromsignoj estas nedisponeblaj, oni anstataŭe montras la tonojn per la numero
de la tono post ĉiu silabo: pu3tong1hua4 anstataŭ pǔtōnghuà

Klasika ekzemplo estas la sono "yan", kies signifojn oni vicumas sur paĝoj – interalie fumo (yān, ), lingvo (yán, ), roko (yán ), okulo (yǎn, ), aŭ hirundo (yàn, ), sed ĉiu havas apartan signon.

Vidu ankaŭ 
 Ĉina skribo
 Esperantigo de vortoj el ĉina fonto

Eksteraj ligiloj 

 Transskribo de la ĉina – artikolo de Monato pri prononcado de vortoj skribitaj per pinjino]
  Informo pri hanyu pinyin
  Legi/skribi uzante Unikodon

Referencoj 

Ĉina skribo
Transliteruma sistemo
Aaron Koenig

Aaron KOENIG (naskiĝis en 1964) estas muzikisto de La Mondanoj, entreprenisto kaj ĵurnalisto. Ekster la Esperanto-movado, li konatiĝis kiel germana politika aktivulo, kaj de la jaro 2012 kiel fakulo pri bitmono.

Li eldonis propran albumon: "Aaron brazilumas esperante", kun bosanovoj, registrita en Brazilo, kun muzikaranĝoj de Flávio Fonseca. Tiu disko estis eldonita de periodaĵo AHOI Aŭdvida Komunikado en 1989.   

Krome li verkis esperantlingvajn komiksojn, ekzemple "Legomoj atakas la teron" en GEJ-Gazeto 6/1988 kaj dezajnis esperantan t-ĉemizon eldonitan de Germana Esperanto-Junularo.

La 4-an de julio 2009, li elektiĝis estrarano de la Pirata Partio de Germanio. En majo 2010, li eksiĝis el la Pirata Partio post kreskinta kritiko pro lia kontraŭ-islama sinteno. En septembro 2010, li kunfondis la liberalan partion "Die Freiheit" ("La Libereco"). Li eksiĝis el tiu partio meze de novembro 2011.

Verkoj 
 BITCOIN - Geld ohne Staat: Die digitale Währung aus Sicht der Wiener Schule der Volkswirtschaft, 2015
 A Beginners Guide to Bitcoin And Austrian Economics, 2015
 Cryptocoins - Investieren in digitale Währungen, 2017

Eksteraj ligiloj 

 Retejo de Aaron Koenig
 Aaron Koenig en la Katalogo de Germana Nacia Biblioteko
 Filmetoj pri Aaron Koenig (intervjuo pri la celoj de la Pirata Partio)

Esperanto-muziko
Germanaj esperantistoj
La ruza kruĉo

Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanta Teatro >  La ruza kruĉo < Esperanta humuro

Esperanta kabaredo kiu funkciis po unu foje monate en Parizo en la jaroj 1978 ĝis 1982 sub gvido de Ĵak Lepŭil' kaj partopreno de la geartistoj de TESPA.

Esperanto-kulturo
Esperanto-teatro
Skolastiko

La termino skolastiko — de la latina scholasticus, kio povus signifi kaj instruiston kaj lernanton — indikas la filozofian, teologian, kaj sciencan spekulativadon de la eŭropa Mezepoko de  jarcentoj. Ĝia ĉefa studobjekto estis la rilato(j) inter la Dia revelacio kaj la scienco larĝasence. Sekve oni pravus pritrakti, krom la "latina" skolastiko, pri bizanca skolastiko kaj eĉ pri araba skolastiko (rilato inter la filozofia-scienca kulturo kaj Korano).

En Eŭropo la skolastikistoj precipe prizorgis filozofion kaj teologion. La aŭgustena disigo de sapientia (la kono pri Dio kaj la spiritaj substancoj) kaj scientia (la mondaj konoj) estis superata post la alveno al Okcidento de la verkoj de Aristotelo. De ili devenis nova ideo pri la scienco kiel racia procedo, rigore dedukta, de kio sekvas konkludo universa kaj necesa. La grandaj skolastikistoj – Alberto la Granda, Tomaso de Akvino, Dunso la Skota – asertis ke eĉ teologio estas scienco (en la aristotela senco, ne la moderna senco kie scienco estas afero de eksperimentoj, ktp).

 
Filozofiaj skoloj kaj tradicioj
Tomaso de Akvino
Daphne Lawless

Daphne LAWLESS [DAfni LAles] estas artistino el Novzelando kiu faras elektronikan popmuzikon. Ŝia dua disko enhavas du Esperanto-kantojn: "La sorĉistetino" kaj "Hejmen mi flugus".

Diskografio 
 Undinal songs ("Undinaj kantoj", 2002)
 Facing image (2000/01)

Eksteraj ligiloj 
 Daphne LAWLESS - Malnova Retpaĝaro 
 Daphne LAWLESS - Malnova Retpaĝaro (Esperante)
 Vostok Lake  - Nova Retpaĝaro (Angle/Esperante)

Lawless
Lawless
Duncan C. Thomson

Duncan C. THOMSON (naskiĝis en 1969 en Glasgovo, esperantistiĝis en 1990) estas gitaristo kaj kantisto el Skotlando (Britio), kiu verkis la jenajn du tekstojn:

 Pasportserva bluso
 Mola (1999) (parodio de "Sola" de Amplifiki)

Plie li komponis melodiojn por la jenaj tekstoj:

 Rekviemo (1996) (poemo de Albert Goodheir)
 Ĉu vi memoras (resp. "Ĉu ci memoras" - poemo de Sylla Chaves)

Esperantlingvaj kantistoj
Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Esperanto-movado en Glasgovo
William Morris

William MORRIS (la 24-an de marto 1834 en Walthamstow – 3-an de oktobro 1896 en Londono) estis unu el la ĉefaj fondintoj de la "Movado por Artoj kaj Metioj" en Britio kaj estis plej bone konata kiel desegnisto de murpaperoj kaj ŝtofoj.

Li ankaŭ estis verkisto kaj frua fondinto de la socialisma movado en Britio.

En 1877 li fondis "La Societon por la Protektado de Antikvaj Konstruaĵoj".

En 1890 li fondis la "Kelmscott Eldonejon" por plibonigi presadon kaj la desegnadon de libroj. Li ankaŭ kreis tre klarajn litertipojn.

Morris kaj lia filino estis inter la unuaj socialistoj en Britio kaj laboris rekte kun Marx kaj Engels.

Inter aliaj li verkis News from Nowhere (Novaĵoj de Nenie) – utopia romano pri socialisma socio.

Li ankaŭ estas konata kiel unu el la gravaj pensuloj de la estetikismo. Pri li verkis faman biografion Edward Palmer Thompson.

Vidu ankaŭ
 Ruĝa Domo

Eksteraj ligiloj 

 DMOZ: ligoj al paĝoj pri William Morris 
 http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/online/morris/  William Morris and his Circle (anglalingve)

 
Britaj verkistoj
Vitralistoj
Diane Abbott

Diane Julie ABBOTT [dajan' ĝuli abot] (naskiĝis la 27-an de septembro 1953) estas brita parlamentano por la Brita Laborista Partio en norda Londono (elektodistrikto Hackney North and Stoke Newington).Ŝi estis la unua nigra virino en la Brita Parlamento kiam ŝi estis elektita en 1987.

Britaj politikistoj
Membroj de la brita parlamento
Grimsby

Grimsby estas urbo en Anglio sur la suda flanko de la Rivero Humber apud la Norda Maro.
 Koordinatoj: 
Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Lincolnshire Nord-Orienta.

Antaŭe la plej eminenta fiŝkapthaveno en la mondo. En Britio la nomo Grimsby estas preskaŭ sinonimo por la vorto fiŝo. La malgrandaj fiŝboatoj preskaŭ malaperis sed la procesado de fiŝo restas grava industrio.

Nuntempe grava komerca haveno - aŭtomobiloj, ligno, kemiaĵoj, oleo. Grava centro por preparitaj manĝaĵoj ekz. frostigitaj legomoj.

Legendo rakontas ke dana fiŝkaptisto, nomita Grim, surteriĝis sur la suda flanko de la Rivero “Humber”, fuĝinte el Danlando kun la heredonto de la dana trono, Havelock, kies vivon oni minacis.
Poste Grim konstruis domon por sia familio kaj la rezultanta vilaĝo ricevis la nomon. “Loko de Grim”. Tiel komenciĝis komunumo, kiun oni konas per la nomo, Grimsby.

La urbo kunpremiĝas kun la Lincolnshire Wolds (Montetoj de Lincoln’a Provinco) kaj la longaj, sablaj strandoj de tiaj marbordaj vizitejoj kiaj Cleethorpes, Mablethorpe kaj Skegness.

Vizitinda - La impona Nacia Fiŝkapthereda Centro festas unu el la plej longe establitaj industrioj de la regiono.

Esperanto-Movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

Esperantistoj de Grimsby 
 William A. Murgatroyd;
 Paul Hewitt;

Eksteraj ligiloj 
 http://www.thisisgrimsby.co.uk 
 http://www.gtfc.co.uk 
 http://www.walthamwindmill.co.uk  
 http://www.ports-uk.com 

Anglio
Urboj de Britio
Grizono (sudamerika gulo)

Grizono, konata ankaŭ kiel Sud-amerika gulo, estas neotropika musteledo el Sud-Ameriko. Ĝi ensumigas familion de Galictis, kiu estas dividita en du specioj: pli granda grizono (Galictis vittata), kiu estis trovita larĝe de Sud-Ameriko ĝis suda Meksikio, kaj pli malgranda grizono (Galictis cuja), kiu estas registrita en la suda duono de Sud-Ameriko. Hispane ĝi estas referata kiel huroncito kaj en la portugala kiel furão.

Musteledoj
Granda Kanalo de Venecio

La Granda Kanalo de Venecio, , estas la ĉefa akvovojo de Venecio. Ĝi trairas la urbon laŭ formo de inversa "S", de la stacidomo (nord-okcidente) al la placo de Sankta Marko kun la samnoma baziliko (sude).

La kanalon transas nur tri pontoj:
 Ponte degli Scalzi ĉe la stacidomo
 Ponte di Rialto, tre bela kaj fama, centre
 Ponte dell'Accademia (Akademia Ponto), sude
Aliloke necesas boato por transiri; la liniaj boatoj, kiuj laŭiras la kanalon, alterne haltas ĉe la du flankoj. Eblas ankaŭ uzi taksian barketon (gondolon).

Ĉiuj tri kanalaj pontoj estas sufiĉe altaj por tralasi boatojn ankaŭ ĉe alta akvo; tial la kanalo estas grava akvovojo ĝuste dum periodoj de alta akvo, kiam boatoj ne povas pasi tra sub la pontoj de la malpli grandaj kanaloj.

Bildaro

La Granda Kanalo en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Venecion kun kvin grandaj vidindaĵoj el kiuj aludoj al Baziliko de Sankta Marko, la Horloĝturo, la Ĉefa Placo, la Granda Kanalo kaj la Ponto Rialto:

Notoj 

Venecio
Kanaloj
Akva transporto en Italio
Tomáš Baťa

Tomáš BAŤA (1876-1932) estis ĉeĥa entreprenisto kiu en 1894 fondis en la orientmoravia urbo Zlín ŝuistan entreprenon. Li enkondukis novajn metodojn de produktado, kiuj altigis laborproduktivecon. Lia filo Tomáš John Baťa daŭrigis lian laboron, fondis multajn entreprenojn kun nomo BATA en la mondo kaj fariĝis unu el la plej grandaj ŝu-produktantoj.

Ĉeĥaj entreprenistoj
Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Naskiĝintoj la 3-an de aprilo
Mortintoj la 12-an de julio
Tomáš John Baťa

Tomáš John BAŤA (naskiĝis la 17-an de septembro 1914, Prago – 1-an de septembro 2008, Toronto, Kanado), ĉeĥa entreprenisto (filo de Tomáš Baťa), unu el plej grandaj ŝu-produktantoj en la mondo.

Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Naskiĝintoj la 17-an de septembro
Mortintoj la 1-an de septembro
František Bartoš

František BARTOŠ (naskiĝis 16-a de marto 1837 - mortis 11-a de junio 1906), ĉeĥa folkloristo kaj filologo, kolektinto kaj eldoninto de popolaj kantoj. Lian nomon portas la regiona biblioteko en la urbo Zlino. Kune kun František Sušil li kolektis plej multajn moraviajn kantojn, plenajn de poezio.

Verkoj 
 Stručný přehled dějin literatury české (Konciza supervido de la historio de la literaturo ĉeĥa) 1874
 Anthologie z národních písní (Antologio el naciaj kantoj) 1875
 Čítanky, Malá Slovesnost (Legolibroj, Malgranda Poetiko) 1875
 Lid a národ (Popolo kaj nacio) 1877
 Skladba jazyka českého (Sintakso de la lingvo ĉeĥa) 1878
 Nové národní písně moravské (Novaj naciaj kantoj moraviaj) 1882
 Dialektologie (Dialektologio) 1886
 Naše děti (Niaj infanoj) 1888

Ĉeĥlingvaj verkistoj
Germanlingvaj verkistoj
Ĉeĥaj filologoj
Ĉeĥaj eldonistoj
Ĉeĥaj lingvistoj
Ĉeĥaj slavistoj
Ĉeĥaj etnografoj
Leksikografoj
Ĉeĥaj literaturkritikistoj
Ĉeĥaj instruistoj
Ĉeĥaj publicistoj
František Sušil

František SUŠIL (naskiĝis 14-a de junio 1804 - mortis 31-a de majo 1868), ĉeĥa katolika pastro, organizanto de patriotisma movado en Moravio, poeto (Rozo kaj dornoj), tradukisto kaj kolektinto de popolaj kantoj. Kune kun František Bartoš li kolektis plejparton de moraviaj popolaj kantoj plenaj de poezio. Sian ĉefan verkon Moravské národní písně (Moraviaj naciaj kantoj) 1835 F. Sušil kompletigadis dum la tuta vivo kaj plurfoje eldonis.

Ĉeĥlingvaj verkistoj
Monda Enciklopedio

La Monda Enciklopedio (ME) estis projekto pri multlingva enciklopedio (ĉiu artikolo estos verkita dulingve: en la propra lingvo de la lando pri kiu temas kaj en Esperanto) kiu celis homojn kiuj ne povas uzi la reton multe por legi la Vikipedion.

Ĝi inkluzivus bild- son- kaj filmarkivojn, profitante la uzo de KD. ME havus retpaĝaro por faciligi kunlaborado inter la kunlaborantoj kaj por permesi al tiuj, kiuj uzas ĝin, ĝisdatigi ilian KD-a versio de ME.

Daniel Bebelacqua kaj Sonia Risso komencis la projekton en 2002 sed finfine rezignis pri la projekto pro nesufiĉa nombro da kunlaborontoj.  Ili nun prizorgas aliajn projektojn.

Enciklopedioj
Michel Audibert

Michel AUDIBERT (naskiĝis en oktobro 1930, forpasis la , 78-jara) estis esperanto-aktoro. Li rolis en la filmo Angoroj, en La reto de Bukar. Li partoprenis en la kabaredo Tri koboldoj, en Teatro Esperanto de Parizo kun kiu li ekzemple prezentis "La vinberejoj de l'Eternulo" . En 1995 kun Vincent Charlot kaj kun konsento kun Jean Thierry, li malfermis Esperanto-kabaredon en Parizo ĉe la restoracieto "Au Rendez-vous des Amis" ("Rendevuo de amikoj").  Kun Yves Peyraut li respondecis pri esperanto-elsendoj ĉe Radio Libertaire (Liberecana radio). 

Li edziĝis al japana esperantistino Kazue kun kiu li havis filinon Flavie Audibert, artistino kiu prezentas mimon, teatron en la franca kaj en Esperanto kaj kantokoncertojn.

Notoj 

Esperantistoj
Francaj aktoroj
Jean-Pierre Peray

Esperanto-kulturo > Esperanto-teatro > Esperanto-aktoroj > Jean-Pierre PERAY

Esperanto-aktoro aktiva en la esperanto-teatro de la jaroj 60-aj.  Li kunfondis TESPA.

Esperanto-aktoroj
Sylvie Bonnet

Sylvie BONNET (naskiĝis la 18-an de aprilo 1948) estas esperanto-aktorino. Ŝi ankaŭ partoprenis en Teatro Esperanto de Parizo kie ŝi prezentis ekzemple la dramon "Juda edzino" de Bertolt Brecht aŭ rolis en la kabareda prezentaĵo La reto de Bukar.

Eksteraj ligiloj 
 Informo pri Sylvie Bonnet en imdb.com

Esperanto-aktoroj
Francaj aktoroj
Laurac

Laurac estas urbeto en departemento Aude laŭ kiu estas nomita la  regioneto Lauragais. Ĝi situas ĉe koordinatoj . Ĝi havas proksime 124 loĝantojn.

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Aude

Komunumoj de Aude
La Gioconda

La Gioconda (La Ĝokonda, t.e. "S-ino Giocondo", la vorto signifas ankaŭ la Gajulino aŭ la Ĝojulino) estas pentraĵo de Leonardo da Vinci pri virino kun mistera rideto. Ĝi estas ankaŭ nomata Mona Lisa (S-ino Liza). Leonardo pentris ĝin komence de la 16-a jarcento, olefarbe sur popla ligno. Ĝin posedas la franca ŝtato kaj ĝi pendas en la muzeo Luvro en Parizo.

Mona Lisa estas unu el la plej vaste konataj pentraĵoj en la mondo, abunde studata kaj analizata, kopiata kaj eĉ parodiata.

Historio 
Laŭ Giorgio Vasari temas pri junulino el Florenco, Mona Lisa, kiu edziniĝis fine de la 15-a jarcento al gravulo Francesco del Giocondo kaj de tio venas la nomo. La realigo de la pentraĵo okazis ŝajne en la dua periodo florenca de Leonardo, pli precize inter 1503 kaj 1505. La aŭtoro ege ŝatis tiun verkon kaj kunportis ĝin ĝis kiam oni vendis ĝin al Francisko la 1-a. Poste ĝi estis ĉiam en reĝaj palacoj, ankaŭ Napoleono disponis pri ĝi. Luvro estas ties hejmo ekde la Franca Revolucio. 

En 1911 ĝi estis ŝtelita, kaj ĝi reaperis post du jaroj en Florenco; intertempe multaj estis arestitaj kiel suspektatoj, kiel Guillaume Apollinaire kaj Pablo Picasso. 

Multaj homoj pensas, ke la temo de la pentrarto estas la patrino de Leonardo, Caterina.

Eroj 
La verko reprezentas la supran parton de virino, nome vizaĝon, kolon kaj bruston kaj brakojn kun manoj interplektitaj. Kontrastas la heleco de la karno, ĉefe de vizaĝo kaj kolo kun la malheleco de la vestaĵo kaj de la fona pejzaĝo. Unu el la plej rimarkindaj eroj de tiu verko (kiuj multege paroligis kritikistojn kaj pristudantojn) estas la nuanco de la rideto, tio estas lipoj preskaŭ malfermitaj kaj iometete levitaj ĉe anguloj, kvazaŭ ĝi estus simbolo de eleganto, sprito, enigmo, ĉiutageco aŭ senfinaj interpretoj. Tiu rideto entute konformas al la mildeco kaj dolĉeco de la entuta esprimo kaj de la virino kaj de la pejzaĝo.

Pri la pejzaĝo ne temas nur pri simpla fono, ĉar Leonardo tie pentris malprecizan konturojn kaj eĉ lumojn. Estas rokoj en malproksimo, sed vojo maldekstre kaj ponto dekstre (nur preskaŭvideblaj) ŝajnas kvazaŭ simboloj, kiuj simboligus la tutan portreton.

Teĥniko 

La verko estas grava ekzemplo de la tekniko de "sfumato", kio konsistas en malaperigi la precizajn konturojn de la ĝistiama pentraĵo antaŭ malprecizaj konturoj kiel internebulaj, kio havigas pentraĵon de realisma enmeto en la reala atmosfero. Tiu tekniko videblas ĉefe ĉe manoj kaj okuloj. En okuloj eĉ videblas nek brovoj nek okulharoj.

La Gioconda
Grekoj

Grekoj estas etno, la ĉefaj loĝantoj de Grekio. Grekoj ankaŭ loĝas amase en Usono, Cipro, kelkaj regionoj de Rusio, Ukrainio kaj aliaj landoj.

Pro frua apero de skribo kaj pro scipovo de navigado, grekoj estis konataj de antikveco kaj ili multe influis diversajn kulturojn de Eŭrazio.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Antikva Grekio
 Bizanca imperio
 Bizanco
 Greka lingvo
 Grekio
 Grekoj en Armenio
 Helena mitologio
 Kipro
 Makedonio
 Ponto (geografio)

Eksteraj ligiloj 
 
  En Rusio
   En Ukrainio
  

Etnoj en Kipro
Etnoj en Grekio
Etnoj en Kartvelio
Esperanto-franca vortaro

Dulingvaj vortaroj

Franca → Esperanto
Dictionnaire Complet Français-Esperanto (rete legebla) de Émile Grosjean-Maupin
Dictionnaire Français-Espéranto, Roger Léger et André Albault, Éditions Françaises d'Espéranto, 11, rue Paul-Vergnes, MARMANDE (Lot-et-Garonne), 1961, 672 + LVI paĝoj.
Grand Dictionnaire Français-Espéranto de Jacques Le Puil kaj Jean-Pierre Danvy
Dictionnaire français-espéranto Multidic rete legebla de Christian Bertin
Esperanto → Franca
Dictionnaire Complet Esperanto-Français de Émile Grosjean-Maupin, 1910.  
Grand Dictionnaire Espéranto-Français de Gaston Waringhien, 1957, 1976, 1995.
Dictionnaire espéranto-français Multidic rete legebla de Christian Bertin
Dudirektaj
DICTIONNAIRE PRATIQUE D'ESPERANTO de Edmond Dazun kaj André Andrieu, 1959, 1974, 2000, 2014.
Dictionnaire de poche / Poŝvortaro. Paris, 1996. 34+91p. 15cm. Dudirekta; taŭga por komencantoj. 

Plurlingvaj vortaroj
La Vortaro
Hejma vortaro
Poliglota vortaro

Fakaj vortaroj
Internacia komerca-ekonomika vortaro en 11 lingvoj
Ilustrita vortaro pri heraldiko
 Pluraj fakoj MultiDic de Christian Bertin
Vocabulaire Espéranto (Laŭtema Esperanta-franca vortareto), Michel Duc Goninaz, Éditions Ophrys, 05 - GAP, 1971.

Vidu ankaŭ 
 Charles Verax

Franca
Grand Dictionnaire Français-Espéranto

Grand Dictionnaire Français-Espéranto () estas la plej laste eldonita kaj plej ampleksa franca-esperanto vortaro, redaktita de Jacques LE PUIL kaj Jean-Pierre DANVY, k.a.   Eldonis Unuiĝo Franca por Esperanto (UFE), Paris 1992, 939 p. 20 cm. Bindita. 32 000 kapvortoj kaj multaj esprimoj.

Kvankam ĝi estas pli aktuala kaj ampleksa ol ĝia antaŭulo, la Dictionnaire Français-Espéranto (vortaro franca-esperanta) de André Albault kaj Roger Léger de 1961, ĝi tamen havas gravajn mankojn, tiel ke la plej multaj recenzoj - escepte de la malpli kritikaj Minnaja kaj Pabst - ne estis favoraj. Vd. ekzemple: 

 Haupenthal, Reinhard (1993). Iltis-Forumo 1993, p. 73-83 (ege malfavora recenzo: „multloke misgvida kaj erariga“)
 n.i. (Pabst, Bernhard) (1994). Terminoteko n-ro 10, 4a jaro, 2/1994, p. 7-8 ("unua serioza provo pri granda vortaro en grava lingvo post 30 jaroj")
 Simonnet, Francisko (1994). Ne! Vortaron oni ne rajtas fari tian. Literatura Foiro n-ro 151 (okt. 1994), p. 237-252. Ĝin Carlo Minnaja "kontraŭrecenzis" en la septembra n-ro de Literatura Foiro 1995. 
 Krause, Erich-Dieter (1995). Amplekso povas trompi - Grand Dictionnaire Français-Espéranto. Jacques Le Puil, Jean-Pierre Danvy k.a. Paris 1992. 939 p. Esperanto [UEA] n-ro 10, 1995 (1074), p. 173 
 Golden, Bernard (1995). Erara uzo de la sufikso "-ej-" en Grand Dictionnaire Français-Espéranto. Travailleur Espérantiste 1995, n-ro 202 (marto) 10-12
 Lutermano, Vilhelmo (1995). Terminoteko n-ro 11, 5a jaro, 1/1995, p. 18: "Malofte oni eldonas vortaron, kiu tuj poste bezonas korektoliston 13-paĝan, kiu ankoraŭ delonge ne kompensas la monstrajn fuŝaĵojn. ..."

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-franca vortaro

Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "grand dictionnaire français".

Esperanto-vortaroj
Antverpena Lingvo-libraro
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Okcidenta astrologio

La Okcidenta stelaŭgurado (aŭ Okcidenta astrologio) estas la stelaŭgura sistemo plej populara en Okcidentaj landoj. Ĝi estas kredosistemo laŭ kiu la relativa pozicio de ĉielaj korpoj en la momento de ies naskiĝo povas provizi informojn pri personeco kaj psikologiaj trajtoj de tiu persono. Sciencistoj rigardas la Okcidentan stelaŭguradon kiel ŝajnsciencon aŭ superstiĉon.

La Okcidenta stelaŭgurado estis fondita de Ptolemeo en lia verko Tetrabiblos en la dua jarcento antaŭ Kristo surbaze de la helena stelaŭgurado kaj babilona stelaŭgurado.

La ĉefa instrumento de la Okcidenta astrologio estas horoskopo, kiu estas mapo reprezentanta la ĉielon en la momento kaj de la loko de la naskiĝo.

Astrologio studas tri ĉefajn elementojn: signojn de la zodiako, planedojn kaj kvartalojn.

La signoj de la zodiako estas la jenaj dek du:

 Ŝafo
 Taŭro
 Ĝemeloj
 Kankro
 Leono
 Virgulino
 Pesilo
 Skorpio
 Sagitario
 Kaprikorno
 Akvisto
 Fiŝoj

La planedoj estas Merkuro, Venuso, Marso, Jupitero, Saturno, Urano, Neptuno kaj Plutono; krome, kaj la Suno kaj la Luno estas konsiderataj planedoj, do, entute estas dek planedoj. Grava parto de la studo de horoskopo (astra(la) ĉarto) koncentriĝas pri la "aspektoj": la angula zodiaka distanco inter du planedoj sur la zodiako. La ĉefaj aspektoj estas opozicio (180º), kvadraturo (90º), trigono (120º), sekstilo (60º) kaj konjunkcio (0º). Ankaŭ tre konsiderataj (tamen malpli gravaj) estas duonkvadraturo (45º), seskvikvadraturo (135º) kaj kvinkunco (150º).

La teraj domoj (kvartaloj?) estas la 12 zonoj en kiuj estas dividita la horoskopo. Ĉar horoskopo enskribiĝas en cirklon, ĉiu Tera domo mezuras 30 gradojn, kvankam tio povas multe varii, precipe en tre nordaj latitudoj. Ĉiu domo signifas unu parton de la vivo kaj ĉirkaŭaĵoj de la individuo: [1a]personeco; [2a]havaĵoj (havpovo); [3a]rimedoj, [4a] hejmo, [5a] krea kapablo, [6a]laboro kaj sano, [7a] edz(in)eco (partnereco), [8a] morto kaj transformiĝo, [9a] pensmaniero kaj eksterlando, [10a] socia kaj profesia situacio, [11a]geamikoj, [12a] malsano kaj la sekretoj.

Tiuj ĉi priskriboj, kompreneble, estas tre svagaj kaj devas esti multe pli detaligitaj por ekkoni homon pere de ties horoskopo.

Historio 
Laŭdire, la astrologio naskiĝis en Sumerio. De antikvaj tempoj ĝi estis ricevita en la helena mondo, okcidente, kaj Hindio oriente (tie ĝi ĝis nun rolas gravan rolon kaj eĉ la edziĝoj estas ankoraŭ elektitaj laŭ la indikoj de astrologio). Jen la nomoj de zodiakaj signoj en la hindia lingvo:

Konstelacio :

Ŝafo : मेष (meŝ)
Bovo : वृष (varŝ)
Ĝemeloj : िमथुन (mithun)
Kankro : कर्कत(karkat)
Leono: िसंह (sinh)
Pesilo : तुला (tulâ)
Virgulino : कन्या (kanja)
Skorpio: वृष्चक (vrŝĉak)
Sagitario: धनु (dhanu)
Kaprikorno: मकर (makar)
Verŝisto: कुम्भ (kumbh)
Fiŝoj: मीन (mîn)

Vidu ankaŭ 
 Stelaŭgurado

Eksteraj ligiloj 

 Astrologia Esperanto-klubo

Folkloro
Nova Epoko
Okultismo
Pseŭdoscienco
La Vortaro

La Vortaro estas esperanta vortaro en Interreto, kreita de franco Bernard Vivier. Oni povas elŝuti ĝin al propra komputilo kaj uzi sen konekto al Interreto. Ĝi havas 26 nacilingvajn vortlistojn  kaj oni povas: serĉi tradukojn de la vortoj, aldoni novajn vortojn, lerni vortojn laŭ antaŭe preparita persona listo, kaj finfine krei propran vortaron. Uzebla ankaŭ estas unika tekstotradukilo (nur .txt-formo), kiu tuj tradukas esperantlingvajn vortojn indikante per musa montrilo.
La Vortaro estas partnero de la projekto Freelang kiu proponas senpage elŝuteblajn vortarojn en 130 lingvoj kun senpaga programo por uzi ilin.

Eksteraj ligiloj 
 Freelang (hejmpaĝo en la franca) 
 Hejmpaĝo de "La Vortaro"

Esperanto-vortaroj
Retaj vortaroj
Multlingvaj vortaroj
Akvo (muzikgrupo)

Akvo estas muzikgrupo de Kanado kiu ludas alternativan rokon. Akvo unue havis aliajn nomojn: "Fajro" kaj poste "Bluidoj". La grupo koncertis i.a. dum la 47-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Montrealo (Kanado) en 1992.

La konsisto de la grupo plurfoje ŝanĝiĝis. Entute kunludis la jenaj personoj: Patris LORD, Bobby, Janika, Reĝo, Robert CHAUMA, Roger CHAUMA, Jean Pierre. 

Kantoj:
 La pico brulas en la forno
 Ĉiutage
 Etaj gutoj
 Daŭrigu naĝi
 Voĉdoni
 Tamara
 Ĉu vere?

Esperantaj muzikaj grupoj
Kanadaj muzikaj grupoj
Ĵ. Dan' kaj B. Hor'

Ĵ. Dan’ kaj B. Hor’ estas esperantista duopo el Francio kiu ludas kantaŭtorajn kanzonojn. Ili eldonis du kompaktdiskojn kiuj ambaŭ estas esperantigitaj versioj de franclingvaj originaloj. Ambaŭ kompaktdiskoj publikiĝis en 2000. Malantaŭ la pseŭdonimo Ĵ. Dan’ kaŝiĝas la muzikisto Jean Waterkeyn.

Diskografio 
 Nune futuren
 Naskiĝinta tro frue
 Prenu tempo ami min
 Futbalo (gitare)
 La vivo en harmonio
 Lasu min vivi
 Fumo anĝela
 3150 mesaĝo el futuro
 Ho am-rabio
 Danco Brazilia, jen mambo
 Jen la destino
 Sian bluson ludas rok'
 Ĉi-tiuj manoj
 Futbalo (akordione)
                              
 Destino tero
 Vojaĝigu min
 Atommilito neniam
 Pasiaj plezuroj
 Himno por la virino
 Amo sen kialo
 Fini vivon sub la sun'
 27000 tagonoktoj
 La printemp' de l'autuno
 La vizitanto ekstertera
 Revoj de la vivo
 Tute pite
 7 tagoj, 7 notoj
 Renn' logas jen

Eksteraj ligiloj 
 twitter-paĝo de la muzikisto Jean Waterkeyn alinome Ĵ. Dan'

Esperantaj muzikaj grupoj
DĴ Njokki

DĴ Njokki (burĝa nomo Marco Pacotto) estas DĴ el Italio, kiu ofte surmetas la muzikon dum Esperanto-renkontiĝoj, precipe dum la Internacia Junulara Festivalo (IJF) en Italio kaj la Internacia Seminario (IS) en Germanio.

DĴ Njokki produktis meze de la 1990-aj jaroj Esperanto-teknon en kiu li uzis la voĉon de Micke Englund. Tamen ne ekzistas oficiala registraĵo de ĝi.

Esperanto-muziko
Diskĵokeoj
Marc Stessgen

Marc Stessgen (naskiĝis , do nun -jara) estas germana esperantisto kaj komercisto. Ekde la fino de la 1980-aj jaroj, li aktivis en Germana Esperanto-Junularo i.a. kiel kunorganizanto de multaj Internaciaj Seminarioj, kunlaboranto de la bonna centra asocia oficejo ĝis transiro de ties funkcio al Berlino komence de la jaro 1995, kaj redaktanto de la bulteno GEJ-Gazeto. En 1994/1995 li transprenis la membroadministradon de la asocio. Li lernis Esperanton jam kiel juna gimnaziano kaj samklasano de Marko Lins, kaj nun kiel gvidanto de privata konsilejo pri instalo de retejoj kaj presitaj informiloj plu uzas siajn spertojn kolektitajn en la Esperanto-movado.

Krome li je la nomo DĴ Nucki kiel diskĵokeo (DĴ) en la 1990-aj kaj 2000-aj jaroj ofte surmetis la muzikon dum Esperanto-renkontiĝoj, precipe dum la Internacia Seminario (IS) en Germanio, la Internacia Junulara Festivalo (IJF) en Italio kaj la Internacia Junulara Kongreso (IJK). DĴ Nucki produktis meze de la 1990-aj jaroj du elektronikajn kantojn: "Internacia tekno 1" kaj "Internacia tekno 2". Fakte per ili li intencis primoki teknomuzikon. Ne ekzistas oficiala registraĵo de ili.

Eksteraj ligiloj 
 retejo de lia senprofita konsilejo pri instalo de retejoj kaj presitaj informiloj, kun referenco al la Esperanto-agado ()
 sondosiera intervjuo de li en la retejo babel-koeln.de, arkivigita laŭ stato aprilo 2015 per la retarkivo archive.org ( kaj iom da Esperanto, sen la eksdata aplikaĵo Adobe Flash Player ne plu tiom komforte funkcias, sed per klako al la helbluaj ligiloj ankoraŭ eblas aŭdigi la unuopajn mp3-dosierojn)

Referencoj 

Germanaj esperantistoj
Esperanto-muziko
Diskĵokeoj
Rolf Fantom

Rolf FANTOM estas brita denaska esperantisto.

Rolf interalie estas aktiva en la brita kaj germana Esperanto-junularaj asocioj. Li estas komitatano de Junularo Esperantista Brita, estrarano de Germana Esperanto-Junularo (GEJ), la ĉeforganizanto de la Internacia Seminario (IS) de GEJ ekde la 51-a IS 2007-2008 kaj kuniniciatinto de Junulara E-Semajno. 

Britaj kantistoj
Britaj esperantistoj
Esperantlingvaj kantistoj
Denaskaj esperantistoj
Espero (teatro)

Tiu ĉi artikolo temas pri la teatro. Por pliaj signifoj de la vorto vidu Espero.

Espero estas unuaktora esperanta teatro en Varsovio, Pollando, en kiu la sola rolulo estas Jerzy Fornal.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.teatr.raszyn.pl/

Esperanto-teatro
Protoplasmo

Protoplasmo estas historia biologia termino por la substanco, el kiu konsistas ĉiu vivanta ĉelo. La vorto nun ne plu uzatas en modernaj biologiaj tekstoj, kaj en sia historio estis difinita diversmaniere. Enkondukis ĝin en 1839 la ĉeĥa fiziologo Jan Evangelista Purkyně.

Substancoj
Histo

Histo estas sistemo da samfunkciaj, samdevenaj, samformaj ĉeloj, kune kun la interĉelaj substancoj kaj la strukturoj produktitaj de la ĉeloj.

Plantaj histoj:
 meristemo
 epidermo
 transportaj histoj
 ksilemo
 floemo
 Bazaj histoj
 parenkimo

Bestaj histoj:
 epitelio
 konektivaj, subtenaj histoj
 osta histo
 sango
 kartilago ...
 nervaj histoj
 muskolaj histoj

Vidu ankaŭ 
 Histologio

Histologio
Histologio

Histologio aŭ Histoscienco estas la subfako de biologio respektive de medicina diagnozado kiu temas pri la studo de histoj. Ene de la fakoj biologio kaj medicino temas pri subfako de anatomio, la studo pri korpoj, kaj de patologio, la studo pri malsaniĝintaj korperoj. La studataj histoj prepariĝas tiel, ke ekestas tre maldika, travidebla tavolo sur peceto da vitro, kaj tiu tavolo rigardatas per tradicia optika mikroskopo aŭ per pli moderna, pli detaliga elektrona mikroskopo.

Bildaro

Vidu ankaŭ 

 Histopatologio
 Ektodermo
 Ĝenerala kaj Homa Histologio

Bibliografio 
 De Smet, Wim M.A. 1972 : Ĝenerala kaj Homa Histologio, Someraj Universitataj Kursoj, Lieĝo (Belgujo), 68 p., ilustraĵoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.kumc.edu/instruction/medicine/anatomy/histoweb  
 http://biodidac.bio.uottawa.ca/Thumbnails/histocatquery.htm  
 http://cellbio.utmb.edu/microanatomy  
 http://www.brasilescola.com/biologia/histologia-animal.htm
Ĉelbiologio

Ĉelbiologio (anstataŭ la malnova termino citobiologio originita de la greka cytos + logos : t.e. "studo de ĉeloj") estas fako de biologio, kiu studas la konsiston kaj funkciadon de ĉeloj.

Ĝi naskiĝis en la 19-a jarcento, kvankam la baza ilo kiu ebligis rektan observadon de ĉeloj, la mikroskopo, jam enkondukiĝis en sia plej frua formo en la 17-a jarcento. Oni tradicie konsideras Matthias Schleiden kaj Theodor Schwann kiel la patrojn de ĉelbiologio, ĉar ili en 1838 unue verkis teorion pri la ekzisto de ĉeloj.

Famaj ĉelbiologistoj 
 Peter Agre
 Antoni van Leeuwenhoek
 Robert Hooke

Ĉelbiologio
Patologio
Jo-Petro Danvy

Esperanto-kulturo > Jo-Petro DANVY

Jo-Petro DANVY () estas franca esperantisto, kiu naskiĝis en septembro 1952, kiu mortos en la dudekunua jarcento (almenaŭ se fidi la aŭgurojn de "La Kancerkliniko").
Li kunĉefredaktis kun Ĵak Lepŭil' la Grand Dictionnaire Français-Espéranto (Parizo 1992).
Li ankaŭ estas kunlaboranto de La Kancerkliniko. Li multe verkas kaj tradukas kanzonojn, poemojn ktp, en kaj el franca lingvo kaj esperanto, uzante multajn pseŭdonimojn, kiel ekzemple Jopedan (LKK-Krestomatio "Kanzonoj" LKK-Krom 11 "La orel-ringo, ktp))

Danvy, Jo-Petro
Danvy Jo-Petro
Danvy, Jean-Pierre
Mickey Mouse

Mickey Mouse ([ˈmɪki maʊs] Esperante Miĉjo Muso) estas mus-persono kreita en 1928 de kartunisto Walt Disney.

Lia unua apero estis en la senparola filmo Plane Crazy. En la sama jaro Miĉjo aperis en la filmo Steamboat Willy, la unua kartuno kun aparta desegno je ĉiu movo. En Steamboat Willy voĉoj estis unuafoje uzataj - Disney mem donis sian voĉon al la museto.

Ankoraŭ hodiaŭ Miĉjo Muso estas unu el la plej famaj kartunuloj.

The Walt Disney Company havas varomarkon pri la persono kaj aŭtorrajton kaj kopirajtajn monopolojn pri multaj bildoj de ĝi, kvankam iuj argumentis, ke daŭrado de la kopirajta monopolo pri Steamboat Willy en Usono povas esti malvalida.

The Mickey Mouse Club estas usona varietea televidprogramo kiu estis elsendita nekontinue el 1955 ĝis 1996 kaj revenis en 2017 al la amaskomunikiloj. Kreita de Walt Disney kaj produktita de Walt Disney Productions, la programo estis televidita dekomence por kvar sezonoj, el 1955 ĝis 1959, fare de ABC. Tiu origina produkto prezentis regulan, sed ŝanĝantan junularan prezentistaron.

Filmoj
 Plane Crazy
 Steamboat Willie

Vidu ankaŭ
 Le Journal de Mickey

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 http://disneyshorts.toonzone.net/years/1929/mickeysfollies.html 
 http://www.bartleby.com/248/52.html
 http://www.huapala.org/Aloha_Oe.html 
 http://disney.go.com/characters/mickey

 
Bildliteraturo
Disney-figuroj
Fikciaj musoj kaj ratoj
Humuraj bildstrioj
Provinco Istrio

La kroatia Provinco Istrio (Istarska Županija) havas 206.344 loĝantojn.

Centro de la distrikto estas Pazin.

Aliaj urboj: Buje, Buzet, Labin, Novigrad, Poreĉ, Pula, Rovinj, Umag.

Istarska Županija estas en duoninsulo Istrio je okcidenta parto de Kroatio. Ĝi estas plej evolua turisma regiono de la lando. Same ĝia loĝantaro estas tre miksita, oni povas renkonti krom aŭtoĥtonajn kroatojn ankaŭ slovenojn, italojn, serbojn, montenegranojn, rumanojn...

En Istrio estas amfiteatro en Pula (Pulska arena). La amfiteatro estas unu el la plej bone konservitaj romiaj restaĵoj en la mondo.

En Istrio estas la natur-parko Uĉka kaj nacia parko Brijuni. Uĉka estas monto kaj Brijuni estas insuloj.

Sub UNESKO-protekto estas la historia kristana Eŭfrazia Baziliko en Poreč (Eufrazijeva bazilika), konstruita memore al la unua episkopo de la urbo, Sankta Maŭro, kiu mortis martie tie.

En Pula ĉiujare estas filma festivalo, same kiel en malgranda urbeto Motovun. La filma festivalo de Motovun estas festivalo de sendependaj aŭtoroj, pli alternativaj.

Istrio
Istrio
Usona Esperantisto (bulteno)

Usona Esperantisto estas oficiala bulteno de la usona nacia organizo de Esperanto, Esperanto-USA. Antaŭaj bultenoj inkluzivis North American Esperanto Review, ELNA Newsletter kaj Esperanto USA.

Enhavo 
Ĝi estas eldonita dumonate, kaj enhavas diversajn artikolojn pri Esperanto kaj la Esperanto-movado, librajn recenzojn, listojn de novaj libroj aperantaj en la libroservo, kaj informon pri esperantaj turismaj okazaĵoj. Estas ankaŭ anoncoj pri novaj varoj en la retbutiko de Esperanto-USA kaj leterkesto.

Artikoloj aperas foje en la angla sed ĉefe en Esperanto. Ili prezentas informojn pri Esperantujo kaj raportojn pri agadoj, ĉu de Esperanto-USA, ĉu de aliaj retejoj, asocioj, kluboj aŭ unuopuloj.

Historio 
Iamaj redaktantoj inkluzivas Cathy Schulze, Philip Brewer, Ionel Oneţ, Don Harlow kaj Joel Amis. Nun ĝin redaktas Hoss Firooznia.

Eksteraj ligiloj 
 

Esperanto-gazetoj pri landa movado
Usonaj gazetoj
Esperanto-gazetoj
Qexteto Esperanto

Muzikgrupo el Slovakio kiu ludas folkloron. Ĝi ekzistas ekde 1970 kaj havas sian nunan nomon ekde 1999. La repertuaro konsistas el Slovakaj popolkantoj tradukitaj en Esperanto. La grupo unue kantas la slovakan kaj poste la Esperanto-version. Eblas elŝuti kvar kantojn el la reto.

Kantolisto de la disko:
Krčmárka / Drinkejestrino
Dievča, dievča / Kion havas en maneto
Prídi ty, šuhajko / Matena vizito
Láska, bože, láska / Amo dolĉa, amo
Keby som bol vtáčkom / Se birdet' mi estus
Po valašsky od zeme / Salteviĝu knab' de l' ter'
Trenčianske hodiny / Trenĉina turhorloĝ'
Bodaj by vás, vy mládenci / Di' ordonu
Zahučali hory / Ekmuĝegis montoj

Eksteraj ligiloj 
oficiala TTT-ejo

Esperantaj muzikaj grupoj
Slovakaj muzikaj grupoj
Srđan Flego

Srdjan FLEGO estis esperanto-aktoro kaj reĝisoro. Li estis la gvidanto de Internacia Arta Teatro kun sia edzino Jana Ravšelj-Flego. Li ĉefrolis en Angoroj (1964), la unua longdaŭra filmo originale parolata en Esperanto, reĝisorita de Jacques-Louis Mahé.

Esperanto-aktoroj
Esperanto-reĝisoroj
Kalina Pieńkiewicz

Kalina PIEŃKIEWICZ (naskiĝis en 1935, mortis la 6-a de marto 1996 en Varsovio) estis esperanto-aktorino de Pola Esperanto Teatro Grabowski (1971-80), kiu turneis tra Eŭropo kaj Ameriko kaj prezentiĝis en UK-oj. Ŝi tradukis Feliĉa evento de Mrożek, prezentitan en la Varsovia UK (1987), por kies LKK ŝi servis kiel arta konsilantino. Laste ŝi donis voĉon al la reĝino de Mazi en Gondolando. 

Esperanto-aktoroj
Polaj aktoroj
Ponto Humber

La Ponto Humber estas grava unuopspana pendponto en Anglio.
Ĝi ligas la du flankojn de la rivero Humber – precipe la urboj Hull kaj Grimsby ().

Ĝi superarkis la riveron inter Barton-upon-Humber sur la suda flanko kaj Hessle sur la norda flanko.
Ĝi estas pagponto.

Planoj por la ponto estis preparitaj en la 1930-aj jaroj. La planoj estis plibonigitaj en 1955 sed la konstruado ne komenciĝis ĝis 1972.

La ponto estis fine malfermita en 1981.

En 1981 la ponto estis la plej longa unuopspana pendponto (1410 metroj) en la mondo. Entute 2220 metroj.

Estas sufiĉe da drato en la pendkabloj al ĉirkaŭnavigi la teron preskaŭ dufoje.

Pro la ponto la vojdistanco inter Hull kaj Grimsby estas 80 kilometroj malpli ol antaŭe.

Humber
Ladislav Bala

Ladislav BALA, karesnome "Lada", (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1920 -  mortis la 12-an de majo 2006) estis ĉeĥa esperantisto, honora membro de ĈEA.

Membro de Esperanto Klubo Třebíč, dum multaj jaroj laboris ĉe organizado de Someraj Esperanto-Tendaroj en Lančov. La historion de la tendaro li dokumentis per fotografa ekspozicio (instalita en la tedaraj oficiejo kaj manĝejo) kaj per detala statistiko pri la partoprenantoj de la kursoj en la tendaro.

Li naskiĝis en Hradec Králové. Lia avo, atamano de kozakoj, Dimitrij Bala, estis mortigita dum la batalo kontraŭ la revolucio de bolŝevikoj en Rusio. La avino estis pola princino. Lia patro kun edzino kaj la plej aĝa filo forkuris Ĉeĥoslovakion. Krome de Lada naskiĝis en Hradec Králové ankoraŭ lia fratino. Lia pli aĝa frato aliĝis al nia aviadista armeo. En la tempo kiam la nazioj komencis politikan agadon kontraŭ nia respubliko, aliĝis 17-jara Lada en nian armeon. Post unu jaro li fariĝis serĝento kaj fariĝis komandanto de bunkro ĉe landlimo de Vranov nad Dyjí ĉe strataj serpentoj. Li trovis knabinon en proksina urbo Moravské Budějovice kaj pli poste fianĉiĝis al ŝi. Lia frato foriris kiel aviadisto batali kontraŭ nazioj al Britio. Pli poste la kolonelo Bala fariĝis anstataŭanto de brita marŝalo nia generalo Janoušek. Post milito li revenis hejmen kaj de komunisma regado estis arestita kiel malamiko de popolo. De malliberejo li forkuris al Germanio kaj pli poste al Usono. Lada, lia frato perdis pro tio sian laborlokon kiel cefo de poŝtoficejo. Neniu volis okupi lin. Finfine li fariĝis vendisto en proksima vilaĝo ĉe Moravské Budějovice. Ĉefoj de vendejoj Jednota pli poste ordonis al li por unu jaro laboron en minejo de Ostrava. Dum katastrofo li restis kelkajn tagojn sub la tero. Li estis savita tute blankhara kaj blankbarba. Post reveno hejmen li laboris en oficejo de vendejoj Jednota.
	
La SET li unuafoje vizitis en la jaro 1961. Tiam venis du barbuloj. Li kaj Mirek Hlaváč el Plzeň - Leontodo. Mirek estis malpli aĝa kaj ĉiam havis en la tendo malordon. De tiu tempo Lada atakis min per prokrastoj kun kiu li devis dormi. Sed tamen ni fariĝis bonaj amikoj kaj de tiu tempo Lada helpis al mi organizi SET-ojn.
	
Li estis ne nur blanka barbulo, sed fariĝis ankaŭ simpatiulo por ĉiuj tendaranoj. Kiel oficisto de Jednota li sciis, kie aĉeti ekipaĵon por la tendara kuirejo, kie aĉeti malmultekostajn tolaĵojn. En la jaro 1968 ni aĉetis la unuan kabaneton „Junio“. Ni aĉetis materialon kaj dum unu jaro Lada konstruis 4 samajn kabanetojn. Ĉiun liberan tempon li dediĉis al SET Lančov. Dum unu etapo li ne nur libertempis en SET, sed ankaŭ mastrumis aŭ instruis aŭ gvidis la etapon. 
	
Venis la maljuneco, venis la malfeliĉo pere de la morto de lia ŝatata edzino. Lada transdonis sian hejmon al sia nepino kaj iris al la domo de maljunuloj de sankta Antonio en Moravské Budějovice.
	
Por la SET Lančov kaj por Esperanto li faris multe. Dankon kara mia amiko, dankon Lada.

Ĉeĥaj esperantistoj
Honoraj membroj de ĈEA
Anna Barochová

Anna BAROCHOVÁ  <Anĉi Nývltová> (naskiĝis la 23-an de majo 1894 - mortis la 26-an de aprilo 1975) estis ĉeĥa esperantistino, honora membrino de ĈEA.

Ŝi estis bankoficistino, kasistino de EK Prago kaj librotenistino de EAĈSR.

Ŝi lernis la Internacian Lingvon en 1921 kaj depost 1927 senĉese estis komitatanino de la Esperanto-Klubo de Prago. 

Ŝi gvidis kursojn por nevidantoj, funkciis kiel gvidanto de nevidantaj esperantistoj ĉe UK-oj; ekspedadis la kluban bultenon, kiu sub la redaktado de Vítek (1953-1958) atingis internacian renomon (William Auld, Juan Régulo Pérez k.a.); sinofere zorgadis pri vojaĝantaj esperantistoj (ili  nomis ŝin "nia panjo") - forpasinte ŝi postlasis ankaŭ ses dikajn memorlibrojn kun fotoj kaj enskriboj eĉ de famaj esperantistoj (ekz. de Edmond Privat, Julio Baghy, Andreo Cseh, Benczik Vilmos, Stanislav Kamaryt, Miloš Lukáš, Eŭgeno A. Bokarev, Itô Eizô, Kola Ajayi, Jerzy Uśpieński, Hans Jakob, Harry Holmes ktp.)

Ĉeĥaj esperantistoj
Honoraj membroj de ĈEA