alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Prezidanto de UEA

La Prezidanto de UEA estas la plej alta reprezentanto de Universala Esperanto-Asocio, kaj estrarano.

Historio 
Komence la Prezidanto de UEA estris la Komitaton, ĉar ankoraŭ ne ekzistis divido inter Estraro kaj Komitato (nur ekde 1920). Ĝenerale la funkcio de prezidanto dum la jardekoj ne ŝanĝiĝis. Dependas de la karaktero kaj tempo de prezidanto kiel li aŭ ŝi kunlaboras kun la aliaj estraranoj kaj la Ĝenerala Direktoro. La praktika gvido de la Asocio okazas laŭ la korespondado inter prezidanto kaj ĝenerala direktoro. Laŭ la planoj de Ivo Lapenna (1955), la prezidanto havu pli reprezentan funkcion, dum la ĉiutagan laboron lian faru la ĝenerala sekretario. Sed tio estis realigita nur dum la tempo kiam Lapenna mem estis ĝenerala sekretario (1955-1964).

Necesas distingi ĉe tiu ĉi listo inter la prezidantoj de UEA kaj tiu de Internacia Esperanto-Ligo, sed ĉar la sola IEL-prezidanto (Louis Bastien) estis antaŭe UEA-prezidanto, tio aperas ĉi tie integrita en la ĝeneralan liston.

Sinsekvo

Svisa kaj brita periodoj

Svisa periodo 
 1916-1919: (vakis)

Ĝeneva UEA 
 1936-1940: Karl Max Liniger (Svislando)
 1940-1947: Hans Hermann Kürsteiner (Svislando)

Brita periodo

Internacia Esperanto-Ligo 
 1936-1947: Louis Bastien (Francio)

Reunigita UEA 
 1947-1956: Ernfrid Malmgren (Svedio)

Nederlanda periodo 

 1960-1962: Harry Holmes, aganta prezidanto (Britio)
 1964: Harry Holmes, aganta prezidanto (Britio)
 2007-2013: Probal Dasgupta (Barato)
 2013-2019: Mark Fettes (Kanado)
 2019-: Duncan Charters (Britio)

Vidu ankaŭ 

 Historio de UEA
 Estraro de UEA
 Ĝeneralaj Direktoroj de UEA
 Centra Oficejo de UEA
 Prezidantoj de TEJO

!
UEA
Historio de UEA
Kep Enderby

Keppel "Kep" ENDERBY (naskiĝis , mortis ) estis aŭstralia esperantisto kaj politikisto.

Edukita en la Altlernejo de Dubbo li aliĝis en 1944 al flugarmeo, studis juron en la universitatoj de Sidnejo kaj Londono, ekde 1950 laboris kiel juristo kaj instruis. Ekde 1962 li estis universitata preleganto kaj en 1970 li estis elektita al la Parlamento de Aŭstralio. De 1972 ĝis 1975 li estis ministro, unue pri aŭstralia produktado, poste pri justico. Kiel juristo li ricevis la titolon Advokato de la Reĝino. De 1982 ĝis la emeritiĝo en 1992 li estis juĝisto ĉe la Supera Kortumo de Nova Sud-Kimrujo. La iama amatora golf-ĉampiono havis diversajn gravajn funkciojn en tutaŭstraliaj kaj regionaj juraj institucioj. Ekde 2003 li prezidis la regionan societon pri libervola eŭtanazio. 

Kep Enderby esperantistiĝis en 1987 kaj funkciis de 1992 ĝis 1997 kiel prezidanto de Aŭstralia Esperanto-Asocio. Kiel prezidanto de la Loka Kongresa Komitato li gvidis la organizadon de la 82-a UK en Adelajdo (1997). Li estis dum kvar oficperiodoj komitatano de UEA 1992-2004 kaj prezidanto de Esperanta Jura Asocio 1996-2002. De 1998 ĝis 2001 li estis prezidanto de UEA. En la voĉdonado de la revuo La Ondo de Esperanto li estis proklamita la Esperantisto de la Jaro 1999. En 2004 li estis elektita kiel
membro de la Honora Patrona Komitato de UEA. Kiel prezidanto de UEA Kep Enderby elstarigis en siaj paroladoj kaj artikoloj la gravecon de la laboro por la homaj rajtoj. Li pledis ankaŭ por pli proksima kunlaboro inter UEA kaj aliaj Esperanto-organizaĵoj, aparte kun
Sennacieca Asocio Tutmonda, kies fervora membro li estis.

Kep Enderby aliĝis kaj servis en la Aŭstralia Flug-armeo, kaj post tio studis juron. Li laboris kiel instruisto de juro en la Aŭstralia Nacia Universitato en Kanbero, kiel advokato, juĝisto kaj ŝtatisto. En 1970, li elektiĝis al la Aŭstralia Federacia Parlamento. Li estis, inter aliaj postenoj, ministro pri justico (1975) kaj juĝisto de la Supera Kortumo de Novsudkimrio (1982-1992).

Li esperantiĝis en 1987. Li okupis la jenajn postenojn en la movado:
 komitatano de UEA (ekde 1992),
 prezidanto de la Esperanta Jura Asocio (ekde 1996),
 prezidanto de la Aŭstralia Esperanto-Asocio (1992-1998),
 prezidanto de UEA (1998-2001).

Li estis elektita Esperantisto de la Jaro 1999, kiel dua laŭreato en la konkurso de "La Ondo de Esperanto".

Eksteraj ligiloj

Ĉu zamenhofa maljusteco?  
Berlina parolado 
Barriers to reform - the politics of opposition, prelego en la memorejo John Curtin, 1975 

Prezidantoj de UEA
Estraranoj de UEA
Esperantisto de la Jaro
1364

En la jaro 1364 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Karlo la 5-a (Francio) surtroniĝis.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Attiswil kiel Attenswile (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).
 Mühledorf kiel Mülidorf (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).
 Rumisberg kiel Rumolsberg (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
 8-a de aprilo: Johano la 2-a, reĝo de Francio (n. 1319)
 30-a de junio: Arnošt z Pardubic, ĉeĥa ĉefepiskopo (n. 1297)
 29-a de septembro: Karlo la 1-a, Duko de Bretonio (n. 1319)
1356

En la jaro 1356 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 19-a de septembro : Batalo de Potevo.
 Turkoj konkeris Galipolon.
 La Sankta Romia Imperio ricevis konstitucion.
 Frankfurto ĉe Majno iĝis laŭleĝa elektloko de la reĝoj de la Sankta Romia Imperio.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Enciu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
 Heimenhausen kiel Heimenhusen (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
 Geoffroy de Charny mortis savante la vivon de sia reĝo Johano la 2-a (Francio) dum Batalo de Poitiers en Maupertuis apud Poitiers.
1381

En la jaro 1381 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Ribelo de la laborantoj en sudorienta Anglio

Unuaj dokumentaj mencioj 
Les Genevez kiel Les Geneveys (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).

Naskiĝoj

Mortoj 
 15-a de junio: Wat Tyler, angla ribelanto
1422

En la jaro 1422 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 31-a de aŭgusto : Henriko la 6-a de Anglio ekregas
 21-a de oktobro : post la morto de Karolo la 6-a de Francio, Henriko la 6-a de Anglio estas proklamita reĝo de Francio en Parizo, kaj samtempe la franca Kronprinco Karolo estas proklamita reĝo de Francio kiel Karlo la 7-a (Francio) en Bourges.

Naskiĝoj

Mortoj 
 9-a de marto: Jan Želivský, ĉeĥa husana predikisto (n. nekonata)
 31-a de aŭgusto: Henriko la 5-a de Anglio (Henry V)
 21-a de oktobro: Karlo la 6-a, reĝo de Francio (n. 1368)
Gojo

Gojo estas hebrea kaj jida vorto (גוי goj, plurale גוים gojim), kiun judoj uzas por paroli pri nejudoj. Ĝia origina signifo de la hebrea estas "nacio" aŭ "popolo". Ĝi uziĝas en la juda Biblio kaj por celi la judan popolon, kaj por celi la nejudan. 

La vorto povas esti negativa aŭ insulta. En la hodiaŭa Israelo, estas emo anstataŭigi ĝin per la esprimo לֹא־יְהוּדִי lo-jehudim, aŭ "ne-judoj".

Kvankam la vorto ne estas insulta aŭ negativa en Esperanto, ĝi estas malofta kaj neoficiala, do la pli specifa alternativa vorto nejudo estas multe pli ofta kaj verŝajne komprenebla.

Vidu ankaŭ 
 Judismo
 Paganismo

Judismo
Aŝkenazo

Laŭ Genezo 10:3 Aŝkenazo ( אשכְּנז) estis la plej aĝa filo de Gomero kaj nepo de Jafeto:

1 Jen estas la generaciaro de la filoj de Noa: Ŝem, Ĥam, kaj Jafet. Kaj naskiĝis al ili filoj post la diluvo.
2 La filoj de Jafet: Gomer kaj Magog kaj Madaj kaj Javan kaj Tubal kaj Meŝeĥ kaj Tiras. 3 Kaj la filoj de Gomer: Aŝkenaz kaj Rifat kaj Togarma.
Pliaj informoj pri tiu Aŝkenazo mankas.

La nomo reaperas ĉe Jeremia 51:27 estkiel nomo de regno, apud Ararat (Urarto) kaj Mini, al kiuj Javeo ordonas militiri kontraŭ Babelon kaj ĝin detrui:
27 Levu standardon en la lando, blovu per trumpeto inter la nacioj, armu kontraŭ ĝin (kontraŭ Babelon) popolojn, kunvoku kontraŭ ĝin la regnojn de Ararat, Mini, kaj Aŝkenaz (...)

La teksto estiĝis ĉirkaŭ 594 a.K., kaj ties Aŝkenaz probable indikas skitojn. Tiu nomo probable rezultis el konfuzo de la hebreaj literoj vav (ו por la vokalo /u/) kaj nun (נ prononcata /n/): la asiria prononco (A)ŝ-ku-za-a aŭ (I)ŝ-ku-za-a respondis al la greka Σκύθοι.

En la mezepoka literaturo rabena la nomo Aŝkenaz indikas Germanion, eble pro la konsonanta simileco de la nomo de la patro de Aŝkenazo kun la latina nomo de la lando: GoMeR—GeRManio; sekve de tio la germaniaj judoj sin nomis «aŝkenazoj».

Toraaj personoj
Tanaĥaj lokoj
Koŝera

La termino koŝera referencas la judajn leĝojn, kiuj regas la dieton de la judoj. Malpermesitaj manĝaĵoj inkluzivas porkaĵon kaj senskvamajn fiŝojn.

Koŝera salo estas ekzemplo de komuna ingredienco (salo) kiu koŝere estas iom diferenca.

Maŝgiaĥ (en hebrea: משגיח, tr. "inspektisto"; pl. משגיחים, maŝgiĥim) estas judo kiu superrigardas la statuson koŝeran de la koŝeraj instalaĵoj.

 Badatz Certificación Kosher Español
 KIR Kosher Certification

Vidu ankaŭ 
 Judismo

Judismo
Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Aŝkenazoj

La aŝkenazoj (hebree: אשכנזים - Aŝkenazim) estas juda subetno, kiu formiĝis en la Sankta Romia Imperio, en la centra kaj norda Eŭropo, fine de la 1-a jarmilo. La hejma lingvo de la aŝkenazoj estis jido (jide: ייִדיש [jidiŝ], t.e. juda). La hebrean ili uzis nur kiel sanktan lingvon (loŝen kodeŝ) ĝis ties reviviĝo, malkiel sefardoj kaj egiptaj judoj, kiuj verkis poezion kaj aliajn verkojn en ĝi.

Frua aŝkenazo, eminenta por la tuta judaro, estas Salomon ben Isaak (Raŝi), franca ĉefrabeno, kiu verkis elstaran komentarion pri Tanaĥo kaj Talmudo. Ekde la fino de la 11-a jc sekve de malsato kaj persekutoj (rilataj al la krucmilitoj) multaj aŝkenazoj migris en Pollandon.

La aŝkenazoj nombras ĉirkaŭ 8 milionojn. Genetikaj esploroj pri aŝkenazoj—esplorante iliajn prapatrajn kaj prapatrinajn liniojn—sugestas dominantan kvanton da kuna mez-orienta deveno, komplementata diversgrade per eŭropa miksiĝo en la prapatrina linio. Tiuj studoj atingis diverĝajn konkludojn laŭ la grado kaj fontoj de la eŭropa deveno, kaj ĝenerale koncentriĝas sur la kvanto de la eŭropa genetika origino, observata en la aŝkenazaj prapatrinaj linioj.

Aŝkenazoj estas populare kontrastataj kun sefardoj kaj mizraĥoj, kvankam ĉi lasta estas konstruaĵo de Israelo el la 20-a jarcento, formata el antaŭe diversaj mez-orientaj kaj nord-afrikaj komunumoj.

La nomo 
La nomo aŝkenazoj, hebree aŝkenazim (אַשְׁכְּנַזִּים), devenas de la biblia Aŝkenazo (Genezo 10:3), nepo de Jafeto, kiun Aŝkenazon la hebrea tradicio rigardis prapatro de la popoloj nordokcidentaj; interalie, la leteroj de la judoj bizanciaj kaj siriaj nomas la kruckavalirojn de la unua krucmilito aŝkenazoj. En la posta tradicio tiu nomo indikis Germanion.

Zamenhof 
Ludoviko Lazaro Zamenhof estis aŝkenaza hebreo, kiu naskiĝis en cara Rusio ("rusa hebreo", laŭ li mem), nuntempe Pollando.

Vidu ankaŭ 
 Aŝkenaza hebrea prononco
 Sefardoj
 Judismo

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

  Can Sephardic Judaism be Reconstructed? por Daniel J. Elazar
  Ashkenazi historio je la (Hebrea, Juda) Virtuala Biblioteko
  Natura Historio de Ashkenazi (Inteligenteco, Inteligento)

 
Judismo
Etnoj
Hebreaj vortoj kaj esprimoj
Zepelina atako 1915

La 19-a de januaro 1915 okazis la unua aeratako de germanaj zepelinoj al Britio.

La aeratakon realigis tri zepelinoj de la germana mararmeo: L-3, L-4 kaj L-6, kiuj startis de Fuhlsbüttel kaj Nordholz. L-6 estis devigata reveni en bazejon kaŭze de rompo de motoro, sed L-3 kaj L-4 aperis super Norfolko ĉirkaŭ la 20:00.

L-3 ĵetis naŭ bombojn en distrikto Great Yarmouth je la 20:25. Tiam estis mortigataj du homoj kaj tri vunditaj.

En tiu ĉi tempo L-4 flugis nord-okcidenton al Bacton kaj ĵetis brulbombojn sur Sheringham, Thornham kaj Brancaster, ankaŭ potencan detruabombon sur stacion de sendrata telegrafo en Hunstanton. La sekva celo de L-4 estis Heacham, Snettisham kaj King's Lynn. Unu brul- kaj sep detruabomboj forprenis vivojn de du homoj kaj vundis 13 homojn.

Ambaŭ zepelinoj disrompiĝis ĉe bordo de Jutlando la 17-an de februaro 1915, kiam ili trafis en ŝtormon dum reveno en bazon, post plenumado de (la?) milittasko.

Atakoj
Unua mondmilito
1915

en:Zeppelin#Bombers and scouts
fr:Zeppelin#Bombardiers et .C3.A9claireurs
it:Zeppelin#Gli Zeppelin durante la prima guerra mondiale
nl:Zeppelin (luchtschip)#Eerste Wereldoorlog
Zepelino

Zepelino estas aerŝipo kun rigida framo.

La nomo venas de germana industriisto barono Ferdinand von Zeppelin, fondinto de la iama firmao Luftschiffbau Zeppelin GmbH, el kiu poste devenis la hodiaŭa Zeppelin GmbH),

Plej gravaj partoj de zepelino 
 plenigita per gaso (pleje—per hidrogeno aŭ heliumo) korpo kiu havas longan formon. Ĝia pruo estas malakra, sed la pobo estas akrigita por plibonigi ĉirkaŭfluecon.
 plumaro konsistas el kruce lokigitaj horizontalaj kaj vertikalaj senmovaj empenoj kaj kiloj, kaj el moveblaj rudroj (horizontalaj empeneronoj kaj vertikalaj direkteronoj)
 nacelo (unu aŭ kelkaj) por pilotteamo, pasaĝeroj, motoroj, bagaĝo kaj aparataro

Celoj por zepelinoj 

Zepelinojn ekspluatis oni por komunikado kaj liverado al malfacile alireblaj malcentraj regionoj, por skoltado kaj eskortado de ŝipoj, por serĉado de submarŝipoj, flotantaj minkampoj kaj a. Rapideco de zepelinoj estas ne pli ol 100–135 km/horo. Nun oni uzas zepelinojn en reklamado. Ekzistas projektoj de modernaj zepelinoj ankaŭ por aliaj celoj.

En 1915, zepelinoj estis uzataj en 1-a Mondmilito por ataki Brition.

Oni komencis uzi zepelinojn por transatlantika pasaĝera flugado, dum la intermondmilita periodo, sed tio ĉesis kiam, en 1937, la zepelino LZ 129 Hindenburg forbrulegis, pereigante 36 homojn, dum provo alteriĝi ĉe Lakehurst (Nov-Ĵerzejo).

Eksteraj ligiloj 

 Zeppelin Museum Friedrichshafen  Zepelina Museo en Friedrichshafen 

Aerŝipoj
Aviado en Germanio
Ferdinand von Zeppelin

Barono Ferdinand von ZEPPELIN  (naskiĝis la 8-an de julio 1838 en Konstanz; mortis la 8-an de marto 1917 en Berlino) estis germana generalo, aerŝip-konstruisto, inventinto de la zepelinoj nomitaj laŭ li kaj fondinto de la firmao Zeppelin GmbH en Friedrichshafen.

Germanaj baronoj
Aviado
Inventistoj
Ursula K. Le Guin

Ursula Kroeber LE GUIN  (naskiĝis la 21-an de oktobro 1929 en Berkeley, mortis la 22-an de januaro 2018 en Portlando, Oregono) estis usona verkistino. Plej fama pro ŝiaj sciencfikcio kaj fantasto, en formo de romanoj kaj rakontoj, ŝi ankaŭ verkis poezion, infanajn librojn kaj tezojn.

Vivo 
Le Guin konatiĝas pro sia kapablo krei kredeblajn mondojn loĝatajn de profunde homaj karakteroj (senkonsidere al ĉu ili estas efektive 'homaj'). Multe da ŝia sciencfikcio distingiĝas de aliaj ekzempleroj de la ĝenro per ĝia forta emfazo pri la 'sociaj' sciencoj, inkludante sociologion kaj antropologion. Ŝiaj verkoj ofte uzas nekutimajn eksterteranajn kulturojn komuniki mesaĝon pri nia propra kulturo; ekzemplo estas la esplorado de seksa identeco per la indiĝenoj en The Left Hand of Darkness ("La Maldekstra Mano de Mallumo"), kiuj estas senseksaj ordinare sed iĝas hazarde vira aŭ ina je siaj fekundaj tempoj. Le Guin ankaŭ verkis fikcion mediigatan multe pli proksime al hejmo; multaj el ŝiaj rakontoj okazas en nia mondo dum la estanteco aŭ proksima estonteco.

Ŝia plej konata fantasto estas ŝiaj rakontoj pri la insulara mondo Earthsea ("Termaro"), kiun multaj recenzistoj komparis al la mondo de J.R.R. Tolkien. Tamen, ŝia fantasto pli temas pri la homa stato ol tiu de verkistoj kiel Tolkien.

Le Guin naskiĝis en Berkeley, Kalifornio, Usono, kiel filino de la antropologo Alfred L. Kroeber kaj la aŭtorino Theodora Kroeber (kiu interalie skribis Ishi in Two Worlds). Ursula edukiĝis je Radcliffe College kaj Columbia University, kaj dum studa jaro en Parizo ŝi renkontis kaj edzigis francan historiiston Charles Le Guin. Ili vivadis en Portlando, Oregono, kune kun siaj tri gefiloj.

Listo de verkoj

Sciencfikcio 
 The Left Hand of Darkness ("La Maldekstra Mano de Mallumo", 1969, gajnis tiujare la Premion Hugo kaj Premion Nebulozo)
 The Lathe of Heaven ("La Tornilo de Ĉielo", 1971)
 The Dispossessed ("La Senposedigitaj", 1974, gajnis Premion Nebulozo)
 The Eye of the Heron ("La Okulo de Ardeo", 1983)
 Always Coming Home ("Ĉiam Venanta Hejmen", 1985)

Fantasto 
 La libraro pri Earthsea ("Termaro"):
 A Wizard of Earthsea ("Sorĉisto de Termaro", 1968, gajnis en 1969 la premion Boston Globe Horn Book Award for Excellence)
 The Tombs of Atuan ("La Tumuloj de Atuan", 1970, gajnis premion Newbury Honor Book)
 The Farthest Shore ("La Plej Dista Bordo", 1973, gajnis infan-literaturan premion The National Book Award for Children's Books)
 Tehanu: The Last Book of Earthsea ("Tehanu: La Lasta Libro de Termaro", 1990)
 The Other Wind ("La Alia Vento", 2001)
 Tales of Earthsea ("Rakontoj de Termaro", novelaro)
 The Beginning Place ("La Komenca Loko", 1980)

Historia fikcio 
 Malafrena (1979)

Rakontaroj 
 The Wind's Twelve Quarters (1975)
 Buffalo Gals, and Other Animal Presences (1987)
 The Birthday of the World (2002)

Kritikismo 
 Dancing at the Edge of the World ("Dancado ĉe la Bordo de la Mondo", 1992)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Hejmpaĝo de Le Guin

Sciencfikciaj verkistoj
Lingvokreintoj
Verkistinoj
Da (prepozicio)

Da estas prepozicio kiu kaŭzas problemojn por multaj okcidentanoj. Malkiel la prepozicioj de kaj el, kiuj aperas post kaj nomoj kaj verboj, da aperas nur post nomoj. Ĝi inhibicias la artikolon la, sed en la vortuzo de Zamenhof, la antaŭa nomo ne estas nepre nedifinita, spite de la difinoj de da en la Plena Ilustrita Vortaro, la Plena Analiza Gramatiko, kaj la Enciklopedio de Esperanto.

Laŭ la Plena Vortaro de Esperanto, da estas "uzata por rilatigi kun iliaj komplementoj la vortojn, kiuj esprimas precizan aŭ neprecizan kvanton, nombron, mezuron, pezon".

Ofta miskompreno

La Plena Ilustrita Vortaro plue diras, ke tiu kvanto ktp estas "ĉiam nedifinita", sed laŭ Pokrovskij (2007) tiu estas eraro, ke la interpreto de PIV kaj la PAG estas alia ol la Zamenhofa: malgraŭ ke da inhibicias la artikolon, ĝi akceptas sencon difinitan, kiel en "Li ligis la tri florojn en bukedon, kaj prezentis al ŝi tiun bukedon da floroj" kaj "kvar metroj da ĉi tiu ŝtofo kostas naŭ frankojn" [FE, §14]. Laŭ li, la problemo estas ke vorto kiel da ne troviĝas en okcidentaj lingvoj, kaj do okcidentanoj ofte ne bone komprenas la vortuzon de Zamenhof. Eĉ la PIV anstataŭigas la prepozicion de por da en multaj esprimoj, ekzemple tuto de kaj listo de por zamenhofaj tuto da kaj listo da en la PV (listo da kandidatoj; kp. listo de kandidatoj, kiu estus venita de ili). Pokrovskij opinias, ke la ekspliko ke da estas respondo al la demando kiom?, kiel skribis multe okcidentanoj, ne plene komprenigas, kiam uzi la prepozicion. Mankas "la ĉefideo, ke da-komplekso esprimas kunon de formo [aŭ ujo] kaj la enhavo, de aro kaj ties anoj", kiel en glaso da vino (t.e. plena je vino); aro da aparatoj kaj iloj; Damasko [...] estos amaso da ruinaĵoj; sistemo da sonoj; la unua dudeko da plej popularaj libroj; tuto da kondiĉoj kaj cirkonstancoj, en kiuj iu troviĝas.

Laŭ la Enciklopedio de Esperanto

Da. Per ĝi oni apartigas certan kvanton en nedifinita (kvazaŭ senfina) nombro aŭ kvanto. Se la kvanto, el kiu oni apartigas, estas unu tuto, aŭ ĝi estas difinita (per si mem, aŭ per la artikolo, aŭ per posedaj, montraj pronomoj, aŭ per ĉiu, ĉiuj, aŭ per numeralo) oni devas uzi el, aŭ de.

Ekz. "du kaj duono da jaroj" (ĉar jaroj estas nedifinita, senfina nombro, "multe da panoj", "glaso da vino", "glaso da ruĝa vino", "trupo da soldatoj".

Sed: "duono de jaro", "kvarono de pano", (ĉar jaro, pano estas difinitaj unuoj), "la grupo de la kondamnitoj", "peco el tiu tero", "iom el lia mono", "kvarono de ok".

Specialaj esprimoj: "nubo da birdoj", "maro da mizero", "laĉo da koraletoj".

Krome, per da ni akcentas la kvanton, per de aŭ el la kvaliton. "Roto da soldatoj" emfazas la roton, "roto de soldatoj" emfazas la soldatojn. KALOCSAY.

Referencoj

"La artikolo" en Lingva Kritiko: Studoj kaj notoj pri la Internacia Lingvo de Sergio Pokrovskij
"Da — detalaj reguloj" en Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko de Bertilo Wennergren

Gramatiko de Esperanto
Einar Dahl

Einar DAHL [dal] (naskiĝis la 1-an de marto 1904 en Falun; mortis la 17-an de januaro 1979 en Uddevalla, Bohuslän), pseŭdonimo Valo, estis sveda politikisto, bontemplano, esperantisto kaj aŭtoro.

Dahl estis eminenta figuro en la sveda politika vivo dum pluraj jardekoj, interalie kiel parlamentano 1956–1970. Li estis instruisto kaj poste rektoro en Uddevalla.

Dum multaj jaroj li estis estrarano kaj komitatano de UEA, kaj 

Dahl estis elektita kiel socialdemokrata representanto al la dua ĉambro de la sveda parlamento, Sveriges riksdag, en 1950-aj jaroj, kaj poste por la unua ĉambro, kiu li membris 1958–1970. Li representis la okcidenta balotrondo de Västra Götalands län. Li ankaŭ estis komunum- kaj region-politikisto.

Dahl estas priskribita kiel multfarulo, kaj interalie verkis la svedan tekston por la skolto-kanto I naturen ut vi gå (’Jopp hej di’) en la 1940-aj jaroj, kiu inkluiiĝis en la lerneja kantolibro en la 1950-aj jaroj. Frue, li aktoris en kaj enscenigis lokajn vario-teatraĵojn. Li ankaŭ verkis infan-teatraĵojn kaj poemojn, kaj estis aktiva en la bontemplano- kaj Esperanto-movadoj.

Li lernis Esperanton jam en 1921, tuj aktiviĝis en la landa kaj baldaŭ poste ankaŭ en la internacia Esperanto-movado. Li estis studgvidanto en la sveda movado, verkis nacilingvajn librojn Esperanto por la lernejo kaj Kiel oni gvidas daŭrigajn Esperanto-kursojn (1946 kaj 1933, respektive). Li aŭtoris ankaŭ la libretojn Dialogoj en Esperanto kaj Dialogoj kaj komedietoj.

 Li estis prezidanto de Universala Esperantista Pacifista Ligo de 1931. En 1949 li estis elektita sekretario-kasiston de la nove fondita Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj, kaj li ankaŭ estis estrarano de Sveda Instruista Esperanto-Federacio. Laŭ EdE, li verkis originalaĵoj kaj tradukaĵoj, kaj multaj artikoloj.

En 1970 Dahl estis distingita per la ora sveda medalo 

Dahl estis naskiĝita en Falun en Dalekarlio, kaj liaj gepatroj estis ”urba domprizorgisto” Axel Dahl kaj Signe, naskiĝita Steen. Li edziĝis en 1931 kun Maja Lundberg, naskiĝita 1904, kaj ili haviĝis du infanojn.

Verkoj 
 Dialogoj en Esperanto: por kursoj kaj grupaj kunvenoj (1932)
 Dialogoj kaj komedietoj: por kursoj kaj grupaj kunvenoj (1933)
 Huru leder man fortsättningskurser i Esperanto? (1933)
 Lärobok i Esperanto för skolan (1946)
 Arbetsbok i Esperanto (1947)

Fontoj 

Svedaj esperantistoj
Svedaj instruistoj
Delfí Dalmau

Delfí DALMAU i GENER [delfí dalmáŭ i ĵené] (naskiĝinta la  en Figuereso; mortinta la ) estis kataluna esperantisto, lingvisto, kaj instruisto de la kataluna, hispana, franca kaj angla lingvoj. Fondinto de Dalmau-Liceo en Barcelono, 1920, kun filioj en kvin aliaj urboj. Esperantisto de 1909. Plurfoje komitatano kaj prezidanto de Kataluna Esperanto-Federacio (1924-1928). Fondinto de la Esperanto-movado en Bahio Blanka (Argentino). Kunlaborinto, redaktoro de Kataluna Esperantisto. Premiito kaj juriano de la Internaciaj Floraj Ludoj. Kunlaboris en La Revuo, Esperanto kaj Heroldo de Esperanto. Aŭtoro de du katalunaj romanoj kaj pluraj eseoj, kaj de avangarda pedagogiaj verkoj por la kataluna (i.a. la unua surbendigita lernomaterialo, en la 1930-aj jaroj, kun la voĉoj de Pompeu Fabra kaj Mercè Rodoreda). En 1933 li fondis la katalunlingvan semajnan kulturan gazeton Clarisme, kie regule aperis materialoj pri esperanto, i.a. tradukoj el ĝi (nemalofte kiel ponta lingvo). Post la milito li estis kondamnita al dudek jaroj da mallibero pro sia katalunisma aktiveco, el kiuj li efektive pasigis en karcero jaron kaj duonon. Li estas konsiderata unu el la fruaj aŭtoroj de sociolingvistiko.

Verkaro

Katalunlingva 
 Seny i atzar. Llibreria Catalònia, Barcelona, 1932.
 Una altra mena d'amor. Edicions Clarisme, Barcelona, 1933.
 Polèmica. Edicions Clarisme, Barcelona, 1934.
 Sinceritat. Imp. Flotats, Terrassa, 1938.
 Poliglotisme passiu. Publicacions de "La Revista", Barcelona, 1936.
 Aclariments lingüístics. Rafael Dalmau Editor, Barcelona, 1962.

Esperantlingva 
 Ilustrita lernolibro de Esperanto. 1938.
 Stenologio kaj stenografio. Barcelona, 1955.
 Dialekto, Dialektiko. Editorial Belpost, Barcelona, 1956.
 Esperanta resumo de la stenologio kaj stenografio. Editorial E. Moreno Medrano, Barcelona, 1961.

Verkoj pri Delfí Dalmau 
 Jordi Solé i Camardons. Poliglotisme i raó. El discurs ecoidiomàtic de Delfí Dalmau. Pagès Editors, Lleida, 1998. (Eseo pri Delfí Dalmau kiel pioniro de sociolingvistiko)
 Jordi Solé i Camardons. Delfí Dalmau: Katalunismo, liberanismo kaj esperantismo (trad. Xavier Rodon i Morera). La Suplemento de Kataluna Esperantisto n-ro 3. Kataluna Esperanto-Asocio, 1998. 20 p. (Esperantlingva resumo de la antaŭa verko)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Delfí Dalmau en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Enciklopedio de Esperanto/D en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Hispanaj pedagogoj
Katalunaj esperantistoj
Katalunaj verkistoj
Katalunaj lingvistoj
David Dambė

David DAMBĖ, pasporte Dovidas Dambė, estis litova komercisto kaj esperantisto, naskiĝinta dum 1895 en Telšiai. Li esperantistiĝis en 1924 kaj de tiam estis aktiva membro de SAT, kunlaboranta en ties organoj.

Litovaj esperantistoj
Membroj de SAT
Henri Damen

Henri DAMEN ( en 's Hertogenbosch – ?) estis nederlanda esperantisto kaj komercisto. Esperantisto de 1908. Prezidento de Nederlanda Katolika Esperanto-ligo kaj redaktisto de Nederlanda Katoliko 1912-16 kaj 1930-31.

Damen
Damen, Henri
Damen
Dancu Marionetoj!

Dancu Marionetoj!  estas originale esperantlingve verkita novelaro de Julio Baghy. Ĝi unue aperis 176-paĝe en Budapeŝto en la jaro 1927. Ĝi estis Kronita verko de la Akademio.

Enhavo 
La novelaro konsistas el 11 noveloj:
 Preludo: noveleto, kiu rerakontas la miton de Adamo, Evo, kaj Edeno.
 Kain kaj Abel reinterpretas la miton de murdo de Habelo far Kaino kiel konflikton pro kokriteco.
 Unu el la kvar
 Uragano
 La metropolo malsatas
 Nur homo
 Kiel Mihok instruis angle: humura novelo pri militkaptito en Siberio. La tajloro Miĥaelo Mihok, konskripcie servinta kaj nun militkaptito, ruze instruas Esperanton al rusa leŭtenanto, kiu fakte volis lerni la anglan. Ĉi tiu novelo ankaŭ troviĝas en la antologio Nova Esperanta krestomatio.
 Pasero stulta
 Tri kamaradoj
 La koro de parenco
 Sonĝo de la Morto

Recenzoj

Referencoj

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

  (Interreta versio de la novelaro)
 Slipo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
 Katalogo de  Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Esperanto-novelaroj
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Ludmila Dandová

Ludmila DANDOVÁ, ĉeĥoslovakino, fotografistino en Praha. Esperantistino de 1914, laboras precipe en katolikaj rondoj, redaktas la bultenon Informilo.

Ĉeĥaj esperantistoj
Francesco Barberi

Francesco BARBÈRI (naskiĝis la  en Romo; mortis la ) estis itala esperantisto kaj ŝtatoficisto. Li fondis entreprenon pri elektra lumigo de tomboj. Li estis esperantisto de 1903 kaj en 1905 kunfondis Esperantan societon en Romo. Li estis ĝia prezidanto ĝis sia morto.

Referencoj 

Noto: Enciklopedio de Esperanto entenas eraron: Ĝi nomas tiun esperantiston Darberi, ne Barbèri.

Literaturo 
 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)

Eksteraj ligiloj 
 Biografieto kun foto  (itale kaj esperanto)

Barberi, Francesco
Datoj kaj faktoj pri la paca movado

EdE-D

Datoj kaj faktoj pri la paca movado. De Nilsson. 1926, 48 p. "Laŭteme kaj laŭdate ordigita tabelo kaj informaro pri ĉiuj klopodoj, verkoj, organizoj, konferencoj celantaj al homara paciĝo. Laŭdinda traduko." (G S, E' 1926, p. 182.)

Movadoj
Georgo K. Davidov

Georgo Karpoviĉ DAVIDOV (naskiĝis 1879 en Armavir (Norda Kaŭkazio)) estis rusia esperantisto, armeno. 

Al Esperanto li aliĝis en 1892. En 1903 li venis al Saratov (Ruslando) kaj komencis tie fervoran propagandon. En 1905-1907 Davidov subtenis multajn Esperanto-gazetojn, eldonis propagandajn broŝurojn kaj sigelmarkojn kaj esperantigis kelkajn literaturaĵojn el kaŭkazaj lingvoj. 

Plej konata li estas pro sia unika Esperanto-biblioteko, por kiu li penis akiri ĉion presitan en aŭ pri Esperanto. En Berlin 1908 kaj en Wolfenbüttel 1911 estis eldonita kompleta katalogo de la biblioteko de Davidov. La biblioteko de Davidov mem perdiĝis post la oktobra revolucio en la frua epoko de Sovetunio. 

Ankaŭ estas atentindaj la statistikaj laboroj de Davidov pri eldonitaj Esperanto-lernolibroj, originala kaj tradukita Esperanta literaturo ("titolaroj") kaj pri Esperanto-gazetaro.

Tradukoj 
 V. Papazjan: Morituri te salutant, armena rakonto. Budapeŝto: Nagy, 1907. 13 paĝoj (Esperanta Universala Biblioteko 2.)
 A. Agaronjan: Guteton da lakto, armena rakonto. Budapeŝto: Nagy, 1907. 10 paĝoj (Esperanta Universala Biblioteko 3.)
 La jukagiroj, etnografia skizo. Budapeŝto: Nagy, 1908. 8 paĝoj. (Esperanta Universala Biblioteko 5.)
 Ĉerkesaj rakontoj. Budapeŝt: Nagy, 1908. 8 paĝoj. (Esperanta Universala Biblioteko 6.)
 Ajcatur, armena fabelo. Budapeŝto: Nagy, 1908. 14 paĝoj. (Esperanta Universala Biblioteko 9.)

Eksteraj ligiloj 
Libroj de kaj pri Georgo Davidov en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikoloj de kaj pri Georgo Davidov en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
 Plano 1914 eldoni kvin broŝurojn pri Esperanto kaj Blinduloj, Vegetarismo, Kristanoj Unuiĝoj, Pacifismo, Virinoj

Biblioteko de Davidov
Rusiaj esperantistoj
Tellef Davidson

EdE-D

Tellef DAVIDSON (naskiĝis 1848, mortis la 3-an de oktobro 1921), norvego, distrikta lernejestro. Vojaĝinta sekr. de IOGT. Elokventa oratoro, kiu multe kaj lerte propagandis per paroladoj kaj per bontemplana gazetaro. E-isto de 1905. Ellaboris elementan korespondan kurson 1906 kaj fondis koresp. klubon 1907 kun sekcioj en 8 urboj. Verkis N-E vortareton, l907.

DAVIDSON, Tellef
DAVIDSON, Tellef
DAVIDSON, Tellef
Arthur Degen

Arthur DEGEN (naskiĝis la  en Lepsiko) estis germana esperantisto kaj popollerneja instruisto.

Degen estis ekzamena komisaro de la Esperanta Instituto por Germanoj kaj vigla propagandisto en meza Germanujo per paroladoj, montro-lecionoj laŭ la rekta metodo kaj per gvido de kursoj. Li fondis en 1910 la Lepsikan Esperanto-Instruistaron. Li estis prezidanto de Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj (AGEI). Krome li fondis Tutmondan Asocion de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) en Vieno en 1924.

Verkoj 
 Kleines Lehrbuch, malgranda lernolibro, 1915
 Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch (Vortareto Esperanto-Germana kaj Germana-Esperanto, kune kun Bernhard Kötz)
 Esperanto-Lernolibro por Popollernejoj, multaj eldonoj 1922-1953
Esperanto nach dem Fundamento von Dr. Zamenhof unter Auswertung des deutschen Sprachgutes, Keines Lehrbuch, auch für den Selbstunterricht. Leipzig . Hirt & Sohn. 1927; 48 pĝ.; 19,5 X 13cm; kartonita.
 Du Fabeloj de Grimm, traduko ĉ. 1929
 La Sorĉistina Kanto (Das Hexenlied), melodramo de Ernst von Wildenbruch / Max von Schillings el 1902/1903, traduko de 1932

Recenzo pri Esperanto nach dem Fundamento von Dr. Zamenhof ...'

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 Libroj de kaj pri Arthur Degen en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikoloj de kaj pri Arthur Degen en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Germanaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Deguĉi Onisaburo

DEGUĈI Onisaburo [deguĉi onisaburō] 出口王仁三郎 estis unu el la spiritaj gvidantoj de la japana religia movado Oomoto. 

Li naskiĝis kiel Ueda Kisaburo, en Kiota prefektujo, en vilaĝo Anao (nun Kameoka) je 12-a de julio 4-a jaro de Meiji t.e. 6-a de oktobro 1871. Ekde 1892 li ekpartoprenis Oomoton.
En 1900 li edziĝis al filino de Deguĉi Nao, Sumi, kaj prenis la nomon Deguchi Onisaburō. 

En 1923, li eklernis Esperanton kaj enkondukis ĝin en Oomoton. En 1924, li fondis Esperanto-Propaganda Asocio (EPA)
Li estis prezidanto de Universala Homama Asocio. Li verkis Poemetarojn (por facila memorigo de E-aj vortoj); 1924.

Li forpasis je 19-a de januaro 1948.

Premio Deguĉi estis starigita en la Jubilea Jaro 1987 per donaco de Oomoto por ĉiujare premii agadon, kiu pere de Esperanto antaŭenigas internacian amikecon kaj solidarecon en la spirito de L.L. Zamenhof kaj Onisaburo Deguĉi.

Japanaj esperantistoj
Oomoto
Pierre Dejean

Pierre DEJEAN (döĵan) (naskiĝis la  en Lussaeles-Chateaux (apud Poitiers), mortis la  en Grenoble pro koratako ĉe la direktilo de sia aŭtomobilo) estis franca inĝeniero kaj scienculo, kiu aktivis por enkonduko de Esperanto en la sciencan mondon.

Vivo 
Dejean laboris de 1903 ĝis 1914 ĉe la firmo Schneider (le Creusot). Post la unua mondmilito li eniris en la universitaton de Grenoble kaj fariĝis doktoro kaj profesoro ĉe la Scienca Fakultato. Poste li estis subdirektoro de la Politeknika Instituto de l'Universitato en Grenoble, kaj Direktoro de la Laboratorio de provoj meĥanikaj kaj fizikaj ĉe tiu Instituto. Li estis konsiderata kiel unu el la eminentaj fizikistoj en la mondo.

Esperanta agado 
Dejean estis sekretario, poste prezidanto de lokaj grupoj kaj prezidanto de la Burgonia federacio ĝis 1912. En 1913 li kreis la sekcion de fizikistoj kaj kemiistoj de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE). En 1932 li fariĝis komitatano de ISAE. Li verkis sciencajn artikolojn en la antaŭmilita Scienca Revuo kaj la postmilita Bulteno de ISAE kaj artikolojn pri Esperanto por francaj teknikaj periodaĵoj.

Literaturo 
 1945: Esclangon, Félix. "Pierre Dejean (1877-1938). En: Annales de l'université de Grenoble vol. 21 (1945), p. 31-39 (en la franca).
 1938: Nekrologa informo en revuo Esperanto (UEA) de la 15-a de februaro 1938 (n-ro 457) kaj Ĉeĥoslovaka Radiobulteno de 14-a de februaro 1938 (sen detaloj)
 1938: Nekrologo en Bulteno de ISAE Apr. 1938, p. 4.

Eksteraj ligiloj 
 Franclingva biografio de Esclangon, Félix. "Pierre Dejean (1877-1938). 1945.
 Nekrologo en Bulteno de ISAE Apr. 1938, p. 4 (kun mortodato).
 Mortosciigo en Revuo Esperanto (UEA) Feb. 1938.

Dejean, P
Dejean, Pierre
Deklaracio

Deklaracio  estas romano verkita de Takeo Ariŝima.  El la japana tradukis la 125-paĝan libron Tooguu Tojosato. Ĝi aperis en la jaro 1924 ĉe Ferdinand Hirt & Sohn en Lepsiko kiel numeroj 11/12 de la serio "Internacia Mondliteraturo".

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Plena teksto de Deklaracio ĉe Project Gutenberg
 Enciklopedio de Esperanto/D en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Biblioteko de Universitato de Amsterdamo
 Katalogo de  Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Hatalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing 
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Libraro Ludovika
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Romanoj
Verkoj el la esperantigita japanlingva literaturo
Serio "Internacia mondliteraturo"
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de la FEL-biblioteko
Katalogo de Libraro Ludovika
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Deklaracio pri Homaranismo

Deklaracio pri Homaranismo  estas 14-paĝa broŝuro verkita de L.L. Zamenhof kaj eldonita en Madrido en 1913.

Recenzoj

Kompleta teksto

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/D en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Esperanto-movado
Verkoj de L. L. Zamenhof
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Delegito de UEA

Delegito de UEA estas reprezentanto de Universala Esperanto-Asocio. Ŝi aŭ li plenumas la servopetojn de la membroj.

Oni ne konfuzu la UEA-delegitojn kun la Rajtigitaj Delegitoj el la periodo 1911-1913. Tiuj estis reprezentantoj de la naciaj societoj kaj ne rilatis al UEA.

Delegito kiel decidanto en UEA 
Origine la UEA-delegitoj havis gravan rolon en la asocia demokratio: la delegitoj elektis la komitatanojn kaj decidis ekz. pri ŝanĝoj de la statuto. La statuto de 1934 malpligravigis la delegitojn, ĉar ili nur rajtis decidi en "Ĝenerala Voĉdonado" pri ŝanĝoj de la statuto. La delegitoj en landoj sen aliĝinta Landa Asocio rajtis elekti pri malgranda grupo de komitatanoj.
Ekde 1980 la delegitoj ne plu havas elekto-privilegiojn en la Asocio, ĉar ekde tiam la B-komitatanoj estas elektataj de ĉiuj individuaj membroj, ne nur la delegitoj.

Delegito kiel servanto de membroj 
La delegiteco estas honora ofico, plenumata por pruvi al la skeptika mondo la utilon de la lingvo per ĝia organizaĵo. Ĉiu membro de UEA rajtas uzi la servojn de la delegito. La servoj estas senpagaj, sed la uzanto devas repagi la elspezojn de la delegito, rezultantajn de la petita servo. Oni povas peti informojn pri komerco, industrio, trafiko, laboro, dungado, salajroj, vojaĝoj, turismo, instruado, junulaj aferoj ktp.

Oni ne povas peti informojn pri komerca pagokapablo aŭ morala indeco de persono (konfidencaj informoj). Tamen, tiuokaze la delegito rajtas interrilatiĝi kun loka agentejo, kiu sin okupas pri tio.

La delegito ankaŭ rajtas rifuzi servojn, kies plenumon li juĝas kontraŭa al sia konscienco aŭ honoro.

Fakdelegito 
Fakdelegito (FD) estas delegito kun aparta scio, interesiĝo, aŭ kapablo pri iu temo. Troviĝas centoj da temoj pri kiuj listiĝis fakdelegitoj en la Jarlibro de UEA.

Ĉefdelegito 
Iom aparta afero estas la multe pli grava funkcio de Ĉefdelegito (ĈD). Pri la nomumo de ĈD decidas la Ĝenerala Direktoro de UEA komune kun la Landa Asocio. ĈD parte administras la membrojn en la koncerna lando kaj plusendas la membrokotizon.

La mirinda libro 
La mirinda libro estas broŝurformata libro eldonita kiel omaĝo al Ramón Molera kaj festigo de la 75a dadtreveno de U.E.A. Ĝi enhavas biografion de Ramón Molera, fotojn, desegnojn kaj literaturajn kaj neliteraturajn tekstojn pri la temo delegitoj de U.E.A.

Notoj 

UEA
Ernest Deligny

Ernest DELIGNY (dölinji), franco, licea prof. Naskiĝis la 9-an de decembro 1864 en Fauquembergues (urbeto 25 km sudokcidente de Saint-Omer, norda Francio); mortis la 24-an de februaro 1950 en Saint-Omer. Direktis dum 30 jaroj sportajn societojn. Estis Volapükisto; li fariĝis E-isto en 1900. Propagandisto, fondis grupojn kaj, kun kelkaj samideanoj, la nordfrancan federacion (1908), kies prezidanto li estas. Kreis en 1908 la Norda Gazeto, kiu ĉesis aperi en 1914 kaj reaperis en 1930. Ĝenerala sekretario de la XII. Universala Kongreso (Hago,1920); organizis 4 esperantajn ekspoziciojn en Saint-Omer kaj Boulogne-sur-Mer. Entute li partoprenis 18 universalajn kongresojn.

Li verkis Cours elémentaire d'Espéranto, 1905; Traduko el la greka lingvo. Ranratbatalo, 1908;
Lia rakonto Nekredeblaj aventuroj de Sinjoro Radamanto aperis en la kolekto Laŭroj;
La vivo de liceano, dialogoj 1925; Traduko de Dumas: Tri rakontoj 1933.

Bibliotekisto 

Deligny ankaŭ aktivis en la urba biblioteko de Saint-Omer. En ĝi konserviĝas Esperanto-fonduso kreita de li ekde la komenco de la 20a jarcento. Ĝia katalogo estis presita en 1942, sed ne troveblas konsultebla ekzemplero. Dum jardekoj la kolekto estis nealirebla, sed ekde 2020 eblas traserĉado pere de la ĝenerala katalogo de la biblioteko. Ne disponeblas aktuala katalogo, sed verŝajne la biblioteka kolekto proksimume egalas al la persona kolekto de Deligny kiun li priskribis en la revueto La Amikoj de Saint-Omer (ĉ.1932-1933):

 Pli ol 1200 libroj kaj broŝuroj
 Pluraj centoj da malsamaj ĵurnaloj kaj revuoj
 Sama nombro da gvidlibroj, gvidfolioj ktp
 Poŝtkartoj el pli ol 80 malsamaj landoj
 Fotografaĵoj el multaj kongresoj universalaj, naciaj, regionaj
 La unua lernolibro por francoj, eldonita de Zamenhof en 1887
 Specimeno de la arĝenta spesmilo de s-ro de Saussure
 Unu el la oficialaj standardoj de la unua Universala Kongreso de Boulogne-sur-Mer en 1905
 Aŭtografoj de Zamenhof kaj de ĉiuj liaj samfamilianoj

Historiisto 
En 1936 aperis lia franclingva verko pri presistoj de Saint-Omer Les Imprimeurs de Saint-Omer de 1601 à la Révolution (du volumetoj). En Lumières du Nord (2002, serio Histoire et Civilisation du Livre) estas menciita tiu verko kiel neeldonita manuskripto el 1941.

Verkoj en la Biblioteko Hippolyte Sebert de Unuiĝo Franca por Esperanto 
 Cours élémentaire d'Esperanto (1904 kaj 1907)
 La Question de la langue aŭiliaire (1906)
 Histoire de la Fédération Espérantiste du Nord de la France (1935)
 Urba Biblioteko, Saint-Omer. Esperantista Fako. Katalogo de la esperantistaj libroj, arkivoj kaj memoraĵoj (1942, 46 p.)
 Mia Esperantista vivo (1943)

Eksteraj ligiloj 

  Ciferecigita versio de la Deligny-aŭtobiografio Mia Esperantista Vivo (1900-1943)
  Ciferecigita versio de Les Imprimeurs de Saint-Omer ĉe NordNum 
  Historia Esperantokolekto de la Urba Biblioteko de Saint-Omer ("Fonds Ancien"); uzu serĉvorton 'Esperanto'

Referenco 

Francaj esperantistoj
Volapukistoj de Francio
Gabriel Delmas

Gabriel DELMAS (naskiĝis la  en Bordeaux) estis franca direktoro de presejo. 

Li okupiĝis ankaŭ pri teknika instruado kaj precipe pri ekonomiaj kaj sociaj demandoj. Patro de la revuo "Sud-Ouest Economique". Lia patro estis kreinta la famajn "Tableaŭ aŭiliaires Delmas" (Delmas'aj Helpaj Bildoj) por instruado de vivantaj lingvoj per senpera metodo. Estante el la unuaj francaj esperantistoj, Delmas kreis tiajn bildarojn kun libreto koncerne la lingvon Esperanto, kun kunlaboro de Louis de Beaufront. Li publikigis artikolojn pri Esperanto.

 Francaj entreprenistoj
 Francaj esperantistoj
Demandaro (esperanta libro)

Demandaro , subtitolita pri la historio, literaturo kaj organizaĵoj de Esperanto por ekzamenoj, estas 84-paĝa manlibro kompilita de René Ladevèze, poste reviziita kaj kompletigita 112-paĝe de Gustav Hermann Göhl. Ĝi unue aperis en la jaro 1911 ĉe Friedrich Ader en Dresdeno. Sekvis samloke dua eldono en 1923, prizorgita de Ellersiek & Borel.

Estas lerte aranĝita manlibreto .

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Esperanto-libroj aperintaj en 1923
Antverpena Lingvo-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Léon Demarcy

EdE-D

Léon DEMARCY (legu: dimarsi), franco, juristo. Naskiĝis en la 1-a de aprilo 1860 en Breteuil (apud Amiens), mortis en la 25-a de februaro 1928. Propagandis fondante grupojn en Norda Francujo (i.a. en Beauvais li estis la prezidanto de E-grupo) kaj skribante artikolojn. Verkis kun Dumenil L' Esperanto sans maitre, 1917.

DEMARCY, Léon
D
Gregoro Demidjuk

Demidjuk Gregoro (naskiĝis la  (malnovstile) en Moskvo, mortis en 1985 samurbe) estis esperantlingva verkisto kaj tradukisto, aktiva en la SAT-movado inter 1922 kaj 1930.

Biografio
Demidjuk naskiĝis  en  Moskvo la  (la  novstile). Lia patro estis fervoj-oficisto kaj konstante forestis el la hejmo. Siajn infanjarojn li do pasis sub zorgoj de la  geavoj  kaj de la patrino. Kiam  mortis  la  geavoj, li estis nur kvinjara. Tiam lin flegis la frato de lia baptopatrino, kaj li de tiam ĉiam loĝis for de sia familio. Eklernis Esperanton ĉirkaŭ 1909. Poste studis en la Ĥemia Fakultato de Moskva Imperiestra Teĥnika Lernejo ekde 1912. Tie li konatiĝis kun unu  instruisto-esperantisto en laboratorioj de la Teĥnika Lernejo, kiu direktis lin al la Moskva Societo Esperantista. De tiam li iom post iom ekaktivis en la movado.

En junio de 1922 li estis unu el la fondintoj kaj redaktoroj de La Nova Epoko, kaj poste ankaŭ iĝis readaktoro de Sennacieca Revuo kaj de la Bulteno de la Centra Komitato de SEU. Ankaŭ kunlaboris al La Ondo de Esperanto kaj al Sennaciulo.
Li tradukis librojn  Ŝtato kaj Revolucio, 1926 kaj Pri religio,1929, ambaŭ de Lenin, Komunista movado, kaj poste ankaŭ kelkajn verkojn de Stalin. Li estis membro de la Literatura Komitato de SAT dum multaj jaroj kaj respondecis pri la eldonoj de la asocio. Li estis arestita dum la Granda purigo la , sed li tamen travivis tiun periodon.

Kondamnita al okjara malliberigo, li fakte estis liberigita nur en 1955. Tiam li ne plu kuraĝis repreni kontakton kun SAT, kaj nur malmulte agadis en la movado.

Li mortis en Moskvo en 1985.

Tradukoj
 Ŝtato kaj Revolucio, de Lenin, SAT, 1926
 Pri religio, Lenin, 1929

Eksteraj ligiloj 
Disigitaj amikoj: korespondado inter Lanti, Demidjuk kaj Nekrasov , artikolo de Ulrich Lins en La Ondo de Esperanto
Letero  de Demidjuk, verkita en 1981 kaj publikigita en La Ondo de Esperanto

Membroj de SAT
Viktimoj de Stalinismo
Sovetiaj esperantistoj
Esperantistoj de Moskvo
De paĝo al paĝo

De Paĝo al Paĝo  estas 120-paĝa libro de Ludoviko Totsche (aŭ Lajos Tárkony). Ĝi enhavas literaturajn profilojn pri Julio Baghy, Károly Bodó, Hilda Dresen, Stellan Engholm, Jean Forge, Nikolao Hohlov, Kálmán Kalocsay, Kenelm Robinson, Raymond Schwartz, K. R. C. Sturmer kaj Ferenc Szilagyi. La libro estas eldonita de Literatura Mondo el Budapeŝto en la jaro 1932. Hungara Esperanto-Asocio reeldonis ĝin en 1976.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/D en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
René Deshays

René DESHAYS [rene' dehe'] (naskita la  en Sens; mortinta la  en Carpentras)(en Marsejlo) estis franca esperantisto kaj licea profesoro.

Li okupiĝis ankaŭ pri muziko, pri kooperacio kaj pri Libera Penso. Li fondis plurajn Esperanto-grupojn en Orient-Francujo. Li estis sekretario kaj redaktisto de la bulteno de la societo "Libera Penso" (1907–1914). Krom diversaj esperantistaj muzikaĵoj li verkis tradukon de Aventuroj de l' lasta abenceraĝo de Chateaubriand, aperintan en 1907, kaj ''Popolan Frazlibron, 1908.

Fontoj 

Francaj esperantistoj
Georgo Deŝkin

Georgo DEŜKIN, Georgij Fjodoroviĉ Deŝkin, (naskiĝis la  en Vilno, Litovio; mortis la  apud Miĉurinsk, Rusio) estis esperantisto kaj fervojista oficiisto kiu verkis poemojn en la rusa kaj Esperanto. Inter 1922-1927 Georgo Deŝkin estis komitatano de la Tutruslanda Unuiĝo de Poetoj.

Inter 1909-1915 kaj poste inter 1922-1923 li presigis multajn originalajn versojn en la Esperanta gazetaro. Tiujn versojn distingas tre delikata lirikismo, flua kaj eleganta bonstilo, simpleco kaj melodio.

Ekde 1921 ĝis 1938 loĝis en Moskvo. En 1938, dum stalinaj reprezalioj kontraŭ esperantistoj, li estis arestita kaj kondamnita kiel angla spiono al ok jaroj da mallibero, kiujn sekvis jaroj de ekzilo. Post rehonorigo en 1955 li ekloĝis en Miĉurinsk, apud kiu Deŝkin en 1967 mortis en invalida domo .

Kune kun K. Kepalas (Litovio) kaj K. Niewenglowski (Pollando) li fondis en 1909 la Vilnan Societon Esperantistan. Samtempe li ankaŭ akceptis esti UEA-konsulo de turismo.

La temaron de Deŝkin limigas tamen la nuraj motivoj pri amo kaj naturo. En kondiĉoj de la rusa revolucio tia temaro ne multe harmonias kun la epoko kaj do Deŝkin jam delonge nenion plu verkis.

"Deŝkin estis - apud Stanislav Schulhof, Edmond Privat kaj aliaj - tiu, kiu faris Esperanto-poezion vera arta fenomeno. Liaj poemoj estas, eble, ne tro profundaj, sed ĉiam ĉarmaj." --- Nikolao Gudskov

Verkaro 
Lia verkado disfalas je tri apartaj periodoj:
 juneca: 1909-1922, kiam li verkis ruse kaj esperante - cetere, ruse li eldonis du poemkolektojn, solan tributon al la revolucio li faris per sia ruslingva poemkolekto En tiaj tagoj (1917).
 siberia: 1938-1956, kiam li estis ekzilito en la stalina gulago verkis ruse, tute deŝirita de la Esperanto-movado,
 lastaj vivojaroj, kiam aperis multaj liaj novaj poemoj en Esperanto.

En Rumanio aperis unuafoje poemoj liaj sub la titolo Versaĵoj - Libro unua 1912. Represo okazis ĉe Pro Esperanto el Vieno en 1989. En 1957 aperis dua versaĵaro sub la titolo "Georgo Deŝkin. Elektitaj versaĵoj. 1909-1956".

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
Biografio ĉe Aŭtoroj de Esperanto.

Elektitaj Versaĵoj - faksimilo, pdf-versio

Georgo Deŝkin  en la Kolekto por Planlingvo kaj Esperantomuzeo 

Rusiaj esperantistoj
Mortintoj en 1967
Litovaj esperantistoj