alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Danica Bedeković

Danica BEDEKOVIĆ (naskiĝis la 7-an de junio 1872 en Varaždinske Toplice, mortis la 25-an de marto 1955) estis kroata esperantistino. Ŝia patro estis Josip Rus kaj la patrino Terezija Šenbruher. Finis porinstruistan lernejon en la monaĥinejo en Zagreb kaj faris ekzamenon pri civila lernejo (matematik-teknika grupo de instruobjektoj). Kiel instruistino ŝi postenis en Remete, Senj kaj Zagreb (1890-1903). En 1903 edziniĝis al Vladimir (nobela) Bedeković-Pobjenički, banka oficisto en Zagreb. Post la edziniĝo ŝi eksposteniĝis laŭ tiamaj leĝoj. Aktivis en Kroatia filio de Jugoslavia Virina Asocio kiel sekretario (ekde 1921) kaj kiel prezidanto (inter 1938 kaj 1941). Pri Esperanto ŝi eksciis en 1903, ellernis ĝin en 1905 kaj jam en la jaro 1909 verkis la unuajn lernolibron kaj vortaron por kroatoj. Dum verkado de sia Esperanto-kroata vortaro ŝi korespondis kun Zamenhof, kiu donis al ŝi konsilojn pri unuopaj vortoj. Kune kun Mavro Špicer ŝi kunfondis Unuiĝon de Kroataj Esperantistoj (UKE) en 1908. Ŝi estis redaktorino de la unua enlanda Esperanto-gazeto "Kroata Esperantisto", kiu aperis kiel organo de UKE en la jaroj 1909-1911. En 1929 ŝi estis kunfondinto de Akademia Esperanto-Klubo en Zagreb. Gvidis kursojn, tradukis, korespondis. Dum certa tempo ŝi estis neaktiva, sed reaktiviĝis okaze de la Universala Kongreso okazinta en Zagreb en 1953. Du jarojn poste, la 25-an de marto 1955 ŝi mortis en Zagreb.

Verkoj 
"Gramatika esperanta" (lernolibro por kroatoj, Zagreb, 1909), "Esperanto-hrvatski rječnik" (vortaro Esperanto-kroata, Zagreb, 1909), "Hrvatsko-esperantski rječnik" (vortaro Kroata-Esperanta, Zagreb, 1921, brajle aperis en Zemun en 1925).

Referencoj 

Kroataj esperantistoj
Henri Bef

EdE

Henri BEF estis franca esperantisto kaj bibliotekestro de la Universitato en Montpellier. Li estis unu el la kunfondintoj de SFPE en 1898, kaj unu el la unuaj propagandistoj de Esperanto per artikoloj kaj paroladoj. 

Li ankaŭ kunfondis kaj prezidis la grupon de Montpellier, 1902.

Bef, Henri
Bef, Henri
Francaj bibliotekistoj
Bela Joe

Bela Joe estas "aŭtobiografio" de hundo, verkita de Margaret Marshall Saunders, kaj tradukita al Esperanto el la angla de James Andrew Blaikie kaj Nikolao Hohlov en 1929 sur 310 paĝoj kun ilustraĵoj.

Enhavo

Eksteraj ligiloj 

 Bela Joe en Enciklopedio de Esperanto/B
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Joe
Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Belga Esperantisto

Belga Esperantisto estis la organo de Belga Ligo Esperantista, fondita en 1908, kiel posteulo de Belga Sonorilo, kiu idistiĝis; formato 24x16 cm. Redaktis ĝin: Léon Champy, Van Laere, Amatus van der Biest-Andelhof, Oscar Van Schoor, Frans Schoofs.

Inter Aŭgusto 1914 kaj Decembro 1920 ĝi estis interrompita kaŭze de la unua mondmilito. Same inter Februaro 1940 kaj Novembro 1945 pro la dua mondmilito.

Ĝi aperis ĝis 1961, kiam Belga Ligo Esperantista praktike ĉesis ekzisti favore al Belga Esperanto-Federacio kaj kiam fondiĝis la revuo Sonorilo, kiun oni povas konsideri posteulo de Belga Esperantisto.

Elstaraj artikoloj 

 Pri la defendo de la lingvoj de malgrandaj nacioj en Belga Esperantisto, februaro 1910, p. 78, fare de Patrick Parker.

Bildaro

Eksteraj ligiloj

 
 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Esperanto-gazetoj
Belgaj gazetoj
Esperanto-movado en Belgio
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Belhoro

Belhoro: Mallongigo por Blindaj Esperantistoj Loĝantaj en Hungara Reĝlando. 

Vidu ĉe Esperantistaj blinduloj.

Hungaraj Esperanto-asocioj
Léon Belhoste

Naskiĝintoj en 1890
Francaj esperantistoj
Naskiĝintoj en Seine-Maritime
Leo Belmont

Leo BELMONT, vernome Leopold BLUMENTAL (naskiĝis la  en Varsovio, mortis la  en varsovia geto) estis pola ĵurnalisto kaj verkisto, fama ankaŭ en la pollingva literaturo.

Verkisto 
Fininte la universitaton (juro) li advokatis en Petrogrado, poste en Varsovio kaj fariĝis redaktoro de la semajna literatura kaj politika gazeto Libera Vorto (pola), kiun li plenigis mem de komenco ĝis fino. Pro artikoloj Belmont estis malliberigita 5 fojojn, unu fojon ankaŭ ekzilita. Li verkis proksimume 100 librojn, inter ili en la pola lingvo tri grandajn volumojn da poeziaĵoj. Liaj historiaj romanoj (Messalina, Mme Pompadour, Dubarry, Veĉera, k.a.) estas tre legataj libroj. Lerta tradukisto, bona oratoro, majstro de la deklamado, li estis konata ankaŭ kiel humuristo, satiristo, tradukanto el la germana kaj aŭtoro de detektivaj romanoj kun majstra detektiva impliko kaj profunda psikologia analizo (Inter juĝo kaj konscienco, Diablino, Neceso, hazardo aŭ libera volo? k.a.).

Esperantisto 
En la Esperanto-movado Belmont okupas same gravan lokon. Jam en 1887 li sendis salutleteron al Zamenhof, finante per la profetvortoj : « Vi venkos, sinjoro ! ». Jam tiam li komencis skribi grandajn artikolojn sur bazo de profunda lingvistika scio ; Libera Vorto ofte estis preskaŭ plena je defendo de Esperanto. Liaj artikoloj pri Esperanto, ĉu en la pola, ĉu en la rusa gazetaro estas multegaj. Li estis gvidanto kaj vicprezidanto de la unua rusa ES (en Petrograd) kaj poste de la unua pola ES (en V.). Dum la unua Universala Kongreso de Esperanto li proponis pri ĉiujara kongreso de Esperanto. Belmont estis vicprezidanto de PEA, de la Lingva Komitato kaj Akademiano. En Esperanto li ankaŭ verkis multe kaj kunlaboris al multaj Esperanto-gazetoj. Libroforme eliris en 1908 liaj Sonoj Esperantaj. Atenton meritas lia pola Esperanto-gramatiko en versoj mnemonikaj. Li estis bona oratoro ankaŭ en Esperanto.

Referencoj

Bibliografio 

 Kanto pri vento (En: El Parnaso de popoloj: poemaro)
 La radioj de Roentgen (rakonto de Leo Belmont, trad. Kabe. - Riga Stelo Eld., 1910).
 Heine, Heinrich: Poemoj (Trad. Adolf Macho, F. Pillath, A. Kofmann, L. Belmont, 1928).
 Sonoj Esperantaj (tradukoj el poetoj polaj kaj alilandaj el Esperantaj versoj de Ludwik Zamenhof kaj Leo Belmont, Warszawa: Arcta, 1908).
 Poluj' al Ĉeĥoslovakio (originala poemo en Nova Eŭropo, septembro 1921)
 Jan Hus (Ĉeĥoslovaka Gazeto, septembro 1921)

Eksteraj ligiloj 
 Biografieto 
 Slipeto pri Leo Belmont
 Verkoj de kaj pri Leo Belmont en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Polaj esperantistoj
Hebreaj esperantistoj
Polaj verkistoj
Polaj poetoj
Polaj ĵurnalistoj
Esperanto-verkistoj
Esperantlingvaj poetoj
Polaj advokatoj
Viktor Belogorcev

EdE
 
Viktor Sergeeviĉ BELOGORCEV (naskiĝis en 1903 en Tomsk, Siberio kaj mortis pro "fizika konsumado" [distrofio] en koncentreja hospitalo la 25an de januaro 1940 ) estis rusa pioniro de Esperanto kaj laboristo. 

Gepatroj: patro - mina inĝeniero. Dum rusa-japana milito estis oficiro kaj pereis apud la urbo Ĥarbin. Patrino - instruistino.

Fariĝinte esperantisto en 1919, li aktive propagandis Esperanton kaj organizis rondetojn en Tomsk, Barnaul, Nikolajev. En siaj 30aj jaroj li estis menciita en la "Enciklopedio de Esperanto". En 1931 li estis elektita (pli vere eble kooptita) en CK SEU. En Nikolajev li loĝis ekde 1927 ĝis 1935. En 1935 li estis arestita kaj reprezaliita laŭ art. 54a kaj malliberigita je 3 jaroj, sed poste, en 1938, oni daŭrigis la malliberigon. En 1940 li mortis pro distrofio en koncentrejo, kiu situis ie en Malproksima Oriento. Li havis edzinon Raisa kaj filinon Alina, sed iliaj spuroj ĝis nun ne estis trovitaj.

Laŭ art. 1 de Ukazo de PVS [Prezidio de Supera Konsilio] USSR de la 16a de januaro 1989, Viktor Belogorcev la 25an de majo 1989 estis rehonorigita.

BELOGORCEV, Viktor|Membro de CK SEU|Mortintoj en 1940

Eksteraj ligiloj 

 Viktor Belogorcev: Tragika sorto de laboristo-esperantisto, Nikolao STEPANOV
Antonio Carlos de Arruda Beltrão

Antonio Carlos de ARRUDA BELTRÃO (beltrãŭn), brazilano, d-ro, distrikta ĉefinĝeniero de telegrafafio. Mortis en 1928. Tre riĉa industriisto de Pernambuko, perdis sian riĉecon en malbona negoco en 1887. Fondinto kaj prezidanto de esperanto-klubo en Maceioo (Alagoaso, 1909), kie li faris grandan propagandon. Prezidanto de Brazila Klubo Esperantista (BKE) kaj de la 3-a Brazila Kongreso de Esperanto. Li estas avo de Hélio Beltrão, brazila politikisto.

Referencoj 

BELTRÃO, Antonio Carlos de ARRUDA
Beltrão, Antonio Carlos de ARRUDA
Grietje Harmina Benink

Grietje Harmina BENINK (naskiĝis la 20-an de novembro 1892 en Wedde - mortis la 20-an de februaro 1982) estis esperantistino, nederlandanino, instruistino.

Ŝi fondis kaj prezidis Esperanto-Grupon en Almelo (Nederlando) de 1925, estrarano de LEEN de oktobro 1932. Kursgvida kaj propaganda laboro. Verkis lernolibrojn por nederlingvanoj. Ŝi estis delegito kaj fakdelegito de UEA en Almelo.

Verkoj
Esperanto (1966)
Esperanto Leerboek (1928)
Vertaalde Oefeningen van het Esperanto Leerboek (1931)

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Nederlandaj esperantistoj
Paul Bennemann

Karl Heinrich Paul BENNEMANN (naskiĝis la 13-an de marto 1885 en Leipzig, mortis en 1954) estis germana popollerneja instruisto, Esperanta vortaristo kaj membro de la Lingva Komitato ekde 1927.

Bennemann estis esperantisto ekde 1909. Li gvidis kursojn, precipe por instruistoj, ankaŭ por infanoj. Specialaj kampoj: kritika prilaborado de la Esperanta vortprovizo kaj la muziko. Prelegoj muzikaj ĉe la Universala Kongreso (UK) en Edinburgh kaj en Oksfordo. Tre multaj artikoloj precipe kun populare scienca enhavo. Kunlaboranto de multaj Esperanto-gazetoj.

Lia vortara paro de 1923/1926 dum ĉ. 30 jaroj estis la gvidaj leksikografiaj konsult-verkoj de germanaj Esperantistoj ĝis la apero de la vortaroj de Butin/Sommer (1952) kaj Hans Wingen (1954, repr. 1984).

Verkoj 
 Gyges kaj lia Ringo, dramo de Hebbel, 1916;
 La Flavaj Folioj (la germanaj oficialaj telegramoj de la militkampo, 1914-1916;
 Tra la Mondo, legolibro I-II, 1921-1922;
 Vortaro Esperanto-Germana (ankaŭ por blinduloj), 1923
 Vortaro Germana-Esperanto, 1926;
 Internacia Kantaro, (139 popolaj kantoj el 55 landoj, 7 Esperantaj k. a. kantoj, koncert-arioj); tekstaro kaj muzika eldono, 1930;
 Psikologia Terminaro, 1932.
 Manuskripto de la traduko de Faŭsto (Goethe).
 La romantika verkisto E.T.A. Hoffmann kiel muzikisto (artikolo en La Vendreda Klubo, 1921)
 Precipa kunlaboranto de Enciklopedio de Esperanto.
 El la vivo de Netaŭgulo (tr. el Joseph von Eichendorff)

Eksteraj ligiloj 

 Libroj de kaj pri Paul Bennemann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikoloj  de kaj pri Paul Bennemann en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
 Enciklopedio de Esperanto/B en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Bennemann, Karl Heinrich Paul
Bennemann, Karl Heinrich Paul
Akademio de Esperanto
William Sol Benson

William Sol BENSON (naskita en  en Kievo, en tiama Rusio; mortis la  en la Kantono Essex, Nov-Ĵerzejo, Usono) estis usona esperantisto.

Biografio
Benson interesiĝis pri lingvoj kiel infano en Rusio. De tie li migris al Usono kiel 12-jarulo en 1889.

Li poste edukiĝis al osteopato kaj komencis labori tiufake en 1918 kaj iam poste laboris kiel kuracisto en Newark, Nov-Ĵerzejo.

Benson estis membro de Amerika Esperanto-Akademio en la 1940-aj jaroj.

Verkoj
Doktoro Benson estis aŭtoro de originala bildmetodo por la instruado de Esperanto kaj posedanto de Benson School of Esperanto. Li verkis 10 kajerojn de Universala Esperantistigilo, 1925-1927 kaj la grandiozan Bensona Universala Esperanto-Metodo, 1932, eldonitan en tiu eldonejo.

Listo de verkoj
Benson School of Esperanto (22 p.)
Dr. Benson's personal mail course practical Esperanto 
Universala Esperantistigilo  (1925) 
Universala Esperanto-metodo (1932) (nun ekskopirajta kaj havebla rete kaj skanite kaj en teksta TTT-versio)
Practical Esperanto by Dr. Benson (1925-1932)
Universala propagandilo: specimena leciono (1928, 22 p., ilustr.)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
Bensona Universala Esperanto-Metodo (1932) - ligiloj al retaj versioj de ĝi ĉe la koncerna Vikipediartikolo La kurso de doktoro Benson kvankam malnova estas laŭdire tre bona.

Usonaj esperantistoj
Premio Cervantes

La Premio Cervantes estas literaturpremio, kiun la Hispana Kulturministerio disdonas por honori aŭtoron verkantan en la hispana lingvo. La premion oni anoncas ĉiujare, kaj memore al la mortotago de Miguel de Cervantes la transdono de la premio okazas la 23-an de aprilo de la sekva jaro.

La premio estas konsiderata la plej prestiĝa en la hispanlingva literaturo. En la komenco oni disdonis alternative al aŭtoro de Hispanio kaj de Hispanameriko alternative, sed tiu regulo nun ne estas fiksa, kvankam pli-malpli sekvata. En la jaro 1979 oni donis du premiojn, sed poste oni ŝanĝis la regularon kaj nun povas ĝin ricevi unu homo ĉiu jaron.

Listo de premiitoj 
La oficiala listo de gajnintoj troviĝas en la retejo de la Premio 'Miguel Cervantes'.

Referencoj 

Cervantes
Cervantes
Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Miguel de Cervantes
Bruno Apitz

Bruno APITZ [bruno apic] (naskiĝis la 28-an de aprilo 1900 en Lepsiko, mortis la 7-an de aprilo 1979 en Berlino) estis germana verkisto.

La filo de laborista familio unue fariĝis stampilfaristo. Poste li laboris kiel librovendisto kaj aktoro. En la jaro 1927 li fariĝis membro de la Komunisma Partio de Germanio kaj li eklaboris kiel verkisto kaj ĵurnalisto ĉefe por la celoj de sia partio. Ekde 1933 Bruno Apitz pasigis plurajn jarojn de sia vivo en malliberejoj kaj faŝismaj koncentrejoj. Post la Dua mondmilito li restis en Germana Demokratia Respubliko. Li laboris i.a. kiel dramaturgo kaj ekde 1955 li plene dediĉis sin al la verkado. Li mortis en Orienta Berlino.

La ĉefverko de Bruno Apitz Nackt unter Wölfen [NAkt UNter WELfen] (Nuda inter Lupoj) respegulas la spertojn de la aŭtoro en la koncentrejo Buchenwald. Ĝi gajnis internacian sukceson kaj aperis ankaŭ en Esperanto.

Listo de verkoj 
 Nackt unter Wölfen (romano, 1958)
 Esther (rakonto, 1959)
 Der Regenbogen (romano, 1976)
 Schwelbrand (romanfragmento, eld. 1984)

En Esperanto aperis 
Nuda inter Lupoj / Trad. de Karl Schulze. - Leipzig, 1974

Germanaj verkistoj
Friedrich Nicolai

Christoph Friedrich NICOLAI [fridriĥ NIkolaj] (naskiĝis la 18-an de marto 1733 en Berlino, mortis la 8-an de januaro 1811) estis germana verkisto kaj eldonisto.

Li naskiĝis kiel filo de eldonisto kaj librovendisto. Post kelkaj jaroj en Frankfurto ĉe Odro li en la jaro 1752 eklaboris en la oficejo de sia patro, kies estro li ses jarojn poste fariĝis.El amikaj rilatoj kun Gotthold Ephraim Lessing kaj Moses Mendelssohn postrestis leteroj kaj du literaturkritikaj revuoj.

Grandajn sukcesojn Nicolai gajnis eldonante revuojn kiel la Allgemeine Deutsche Bibliothek, kiu de 1765 ĝis 1792 recenzis beletrajn kaj sciencajn librojn kaj fariĝis la plej grava tiuspeca verko en la germana lingvo.

Per aliaj - ĉefe parodiaj kaj satiraj - verkoj li tamen altiris ĉefe mokon kaj koleron.

Listo de verkoj 
 Briefe über den itzigen Zustand der schönen Wissenschaften in Deutschland (leteroj, 1755)
 Bibliothek der schönen Wissenschaften und der freyen Künste (revuo, 1757-1760)
 Briefe, die neueste Litteratur betreffend (revuo, 1759-1765)
 Allgemeine Deutsche Bibliothek (revuo, 1765-1792)
 Das Leben und die Meinungen des Herrn Magisters Sebaldus Nothanker (romano, 1773-1776)
 Die Freuden des jungen Werthers (parodio, 1775)
 Ein feyner kleyner Almanach... (satiro, 1777-1778)
 Geschichte eines dicken Mannes... (romano, 1794)
 Beschreibung einer Reise durch Deutschland und die Schweiz... (vojaĝpriskribo, 1783-1796)
 Lessings Briefwechsel mit Mendelssohn und Nicolai über das Trauerspiel (leteroj, eld. 1910)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.stadtmuseum.de/index3.php?museum=nh  
 http://www.ub.uni-bielefeld.de/diglib/aufkl/adb/index.htm 

Germanlingvaj verkistoj
Germanaj verkistoj
Germanaj eldonistoj
Iluminatoj
1733

1733 estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1733 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
En Anglio John Kay eltrovas metodon pri teksado per "fluganta bobeningo" kaj tiel plirapidigas la teksomaŝinojn.
Stanislao Leszczyński restarigita en trono de Pollando.
Unua mencio pri Iscroni.

Naskiĝoj 
18-a de marto: Friedrich Nicolai, germana verkisto (m. 1811)
27-a de aprilo: Josef Gottlieb Kölreuter, germana botanikisto (m. 1806)

Mortoj 
 18-a de majo: Georg Böhm, germana komponisto (n. 1661)
 11-a de septembro: François Couperin, franca komponisto (n. 1668)
 24-a de oktobro: Henrietta Godolphin (dukino de Marlborough), filino de John Churchill (1-a duko de Marlborough) (n. 1681)
 25-a de oktobro: Antonio Veracini, itala komponisto (n. 1659)
Georg Heym

Georg HEYM [geog hajm] (naskiĝis la 30-an de oktobro, 1887, mortis la 16-an de januaro, 1912) estis germana poeto.

Li naskiĝis en Hirschberg (nuntempe Jelenia Góra, Pollando), kiel filo de prokuroro. En Würzburg, Jena kaj Berlino li studis juron. Kontaktoj el kelkaj reprezentantoj de la frua ekspresionismo, same kiel la grandurba etoso en Berlino forte influis lian verkadon. En esprimoplena lingvaĵo Georg Heym priskribis la kaoson, la solecon kaj la izolitecon de grandurbanoj. Ankaŭ vizioj pri milito kaj detruo estas tipaj temoj en lia verkaro.

Georg Heym mortis en 1912, droniĝante dum glacikurado apud Berlino.

Listo de verkoj 

Der Athener Ausfahrt (tragedio, 1907)
Der ewige Tag (poemoj, 1911)
Umbra vitae (poemoj, eld. 1912)
Der Dieb (novelaro, eld, 1913)

En Esperanto aperis 

Vespero ; La pejzaĝoj plenigis ; La vintro ; La dio de l'urbo. - En: Übertragungen = Tra(nskon)dukoj. - Messkirch : Gmeiner, 1988. - p. 94-98

Eksteraj ligiloj 

Ĉiuj pejzaĝoj / trad. de Cezar
okulharoj, la longaj / trad. Donjo kaj Cezar

Germanaj poetoj
Real Academia Española

Real Academia Española [real' akademja espanjola] (mallonge : RAE, t.e. : Reĝa Akademio Hispana) fondiĝis en 1713 pro iniciato de Juan Manuel Fernández Pacheco kun celo "fiksi la vortojn de la kastilia lingvo en ties plej granda kvalito, eleganto kaj pureco", laŭ modelo de Académie française. RAE baziĝas en Madrido sed havas filiojn en 21 hispanparolantaj landoj.

Ĝia konstitucio estis aprobita la 3-an de oktobro 1714 de Filipo la 5-a, kiu akceptis ĝin sub sia reĝa protekto.

Ĝia emblemo estas krisolo en fajro. Ĝin akompanas slogano "Limpia, fija y da esplendor" ("Ĝi purigas, fiksigas kaj donas splendon").

Laŭ la unua artikolo de ĝiaj statutoj, la Akademio havas kiel ĉefan mision atenti ke la ŝanĝoj, kiujn spertas la hispana lingvo en sia konstanta adaptado al la nepraĵoj de siaj parolantoj, ne minacu la esencan unuecon kiu kuntenas la hispanparolantaron.

RAE apartenas al la Asociación de Academias de la Lengua Española (Asocio de Akademioj de Hispana lingvo).

RAE celas konservadon kaj kontinuecon de la hispana lingvo kaj, pro tio, estas konsiderata kiel konservativa. Unu priskribo de ĝiaj celoj estas "garantii, ke hispanparolantoj povu ĉiam legi Cervantes," sed ĝi ankaŭ penas iom post iom influi, ke la ĉiutaga lingvo aktualu. Ekzemple, ĝi antaŭnelonge decidis, laŭ peto de Unesko, ke la hispanaj konsonantoj ch, ll kaj rr estu internacie alfabete ordigitaj, kaj ne aparte kiel estis antaŭe.

RAE havas formalan procedon por akcepti novajn vortojn kaj publikigas vortarojn, ĉefe Diccionario de la Real Academia Española (DRAE), kaj gramatikojn.

Novaj eldonoj estas ofte diskutataj pro elpensitaj vortoj, popolaĵojn, arĥaikaĵojn aŭ amerikhispanaĵojn. Tamen difinoj de DRAE oficialas ĉe tribunalo kaj prestiĝas.

Ĝiaj retpaĝoj entenas retan vortaron kaj multajn aliajn ilojn (ĉio hispanlingve). Ampleksa projekto celas krei korpusojn pri nuntempa kaj trahistoria hispana lingvo.

Akademianoj ne ricevas salajron, kaj novaj estas elektitaj de akademianoj mem inter prestiĝaj lingvuzantoj, verkistoj kaj lingvistoj. La akademianoj de la Hispana Akademio kongruas kun la literoj de la hispana alfabeto (kaj ties koncerna fotelo), nome estas akademiano por la majuskla a, alia por la minuskla a, alia por la majuskla bo ktp.

Vidu ankaŭ 
 Diccionario panhispánico de dudas

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala TTT-ejo de RAE

 
Akademioj de la hispana lingvo
Naciaj akademioj
Hispana lingvo
Hawley Harvey Crippen

Hawley Harvey CRIPPEN (11-a de septembro 1862 en Miŝigano, Usono – 23-a de novembro 1910 en Pentonville, Britio), pli bone konata kiel D-ro Crippen, estis la unua murdinto kaptita per la uzo de radio-telegrafio.

Li studis medicinon kaj dentomedicinon kaj fine translokiĝis al Londono en 1900 kun la dua edzino. Poste li enamiĝis kun sia sekretariino Ethel LE NEVE. Li venenis sian edzinon, distranĉis la korpon kaj enterigis ĝin en la kelon de sia domo. Li kaj Ethel Le Neve decidis eskapi al Kanado per ŝipo kiel patro kaj filo. La suspektema ŝipestro kontaktis la policon ĉe Scotland Yard per radio-telegrafio. La paro estis arestita kaj post leĝa proceso oni pendumis Crippen en Londono. Le Neve estis absolvita.

Eksteraj ligiloj 

 Muzeo Marconi  

Usonaj murdistoj
Beatrice Webb

Beatrice WEBB (n. POTTER), (22-a de januaro 1858 – 30-a de aprilo 1943) estis brita socialisto, ekonomikistino kaj reformistino. Ŝia laboro estis forte ligita al tiu de sia edzo Sidney Webb.

Webb naskiĝis en la provincio Gloucestershire. Ŝi estis la nepino de la radikala parlamentano Richard POTTER.

En 1882 ŝi komencis personajn interrilatojn kun Joseph Chamberlain – tiam registara ministro kaj poste ĉefministro. Tio ne sukcesis kaj en 1890 ŝi renkontis Sidney Webb. Ili geedziĝis en 1892 kaj restis kune ĝis la fino.

Ŝi estis aktiva kunlaboranto en la laboro de Sidney, inkluzive la organizado de la Fabia Societo kaj la starigo de la London School of Economics (prestiĝa universitato).

Ŝi kunverkis librojn ekz. History of Trade Unionism ("Historio de Sindikatismo", 1994) kaj kunfondis la politikan revuon New Statesman ("Nova Ŝtatisto") en 1913.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.eumed.net/ce/jlrg-webb.htm 

Britaj socialistoj
Britaj ekonomikistoj
Gloucestershire
Internacia Polica Asocio

La IPA ne estu konfuzita kun Interpol.

La Internacia Polica Asocio (IPA; anglalingve International Police Association) estas la plej granda organizaĵo por individuaj policistoj en la mondo.

La fondinto Arthur Troop (1914-2000) naskiĝis en Lincoln, ĉefurbo de la provinco Lincolnshire, Anglio.

Li starigis la asocion en 1950 por krei amikajn ligojn kaj antaŭenigi kooperadon inter individuaj policistoj. Ĝi nun havas 400.000 anojn kaj sekciojn en 64 landoj.

La ĉefa oficejo de la organizaĵo (IAC) situas en Nottingham, Britio.

Esperanto 
La oficiala devizo de la asocio estas “Servo per Amikeco” en Esperanto kaj ĝi aperas sur la oficiala emblemo.

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala TTT (plurlingva ankaŭ Esperanto)
 Historio (angle, germane, france kaj hispane)

Internaciaj organizaĵoj
Esperanto
Scotland Yard

Scotland Yard (oficiale: New Scotland Yard) estas la stabejo kaj administrejo de la Metropola Polico (angle: Metropolitan Police Service (MPS)) en Londono.

Scotland Yard plej ofte estas uzata kiel rekta sinonimo por Metropola Polico.

La konstruaĵo situas en la kvartalo Westminster kaj iĝis la stabejo en 1890. En 1967 ĝi translokiĝis al la nuna konstruaĵo ĉe strato Viktoria (angle: Victoria Street)

La establon de polico proponis la internafera ministro Siro Robert Peel (de tie ties karesnomo, angle „bobby”, karesnomo same de Roberto) kaj la Parlamento akceptis ĝin en 1829. Tiu polico ŝanĝis la Policon de Bow Street. Tiun lastan organizis la verkisto Henry Fielding meze de la 18-a jarcento.

La nova londona polico originale sidejis en Whitehall Place 4 kaj tiu havis enirejon de Great Scotland Yard. De tie la nomo. (La nomo Scotland Yard mem venas de mezepoka palaco, kie tranoktis familianoj de la skota reĝa familio, se ili vizitis londonon.)

La nova polico ne havis - kiel pli frue ĉe Bow Street - simpation de la loĝantaro kaj tio iĝis eĉ publika protesto, kiam la Scotland Yard en 1842 ekservigis policanojn en civila vesto. LA polico pli kaj pli akiris simpation de la loĝantaro kaj en 1878 establis detektivan departementon (Criminal Investigation Department; CID). Nuntempe tie laboras pli ol 1000 detektivoj.

Pro la multiĝo de la taskoj, policanoj, oni konstruis novan sidejon (1890) sur bordo de la Temze kaj nomumis ĝin New Scotland Yard. La sidejo denove translokiĝis en 1967 al Broadway 10., sed tiu ankaŭ nomiĝas New Scotland Yard.

La New Scotland Yard respondecas pri policafera agado en tuta Londono krom la City, kiu havas propran policon.

Eksteraj ligiloj 
 La oficiala paĝo: www.met.police.uk 
 Police Women´s Magazine
 Memdifino
 Historio
 Bobby, la Londona policisto

Britio
Polico
Konstruaĵoj en Britio
Stefan Heym

Stefan HEYM [ŝtefan hajm], aŭ realnome: Hellmuth FLIEG, (naskiĝis la 10-an de aprilo, 1913, mortis la 16-an de decembro, 2001) estis germana verkisto kaj ĵurnalisto.

Stefan Heym naskiĝis en Chemnitz, kiel filo de juda komercisto. Studinte germanistikon, li en la jaro 1933 fuĝis de la nazia reĝimo al Prago kaj du jarojn poste al enmigris en Usono. En Novjorko li redaktis german-usonan semajnĵurnalon nomitan "Eĥo de la Germana Popolo". Dum 2-a Mondmilito li membriĝis kaj batalis en la vicoj de la usona armeo kadre de la programo Richie Boys. Heym finis siajn akademiajn studojn en Usono kaj famiĝis tie kiel verkisto, liaj unuaj libroj "Ostaĝoj" kaj "portantoj de la libereckruco" iĝis furorlibroj.

En 1951 li revenis al Germanio kaj decidis loĝi en la Germana Demokratia Respubliko (GDR) en Berlino. Li verkis ĉefe historiajn romanojn, kiuj aludas al aktualaj problemoj. La politikan sistemon de GDR li kritikis el komunisma perspektivo. En 1979 li estis forpelita de la Asocio de Verkistoj kaj liaj libroj estis malpermesitaj de publikigo en Germanio. 

Post la germana reunuiĝo Stefan Heym dum du jaroj (1994/95) estis membro de la germana parlamento (Bundestag), sed jaron poste eksiĝis el parlamento proteste kontraŭ la decido de la deputitoj altigi iliajn salajrojn.

Li mortis en 2001 en Israelo, ĉeestinte internacian konferencon okaze de la 200-a datreveno de la naskiĝo de la poeto Heinrich Heine, li estis entombigita en la juda tombejo en Weisenza en Berlino.

Listo de verkoj 
 Hostages (romano, 1942)
 The Crusaders (romano, 1948)
 Goldsborough (romano, 1953)
 Der König-David-Bericht (romano, 1972)
 Collin (romano, 1979)
 Ahasver (romano, 1981)
 Schwarzenberg (romano, 1984)
 Nachruf (membiografio, 1988)
 Auf Sand gebaut (rakontoj, 1990)
 Radek (romano, 1995)

Heym, Stefan
Heym, Stefan
Heym
Leif Nordenstorm

Leif NORDENSTORM (naskiĝis la  en Kiruna, Svedio) estas sveda esperantisto, doktoro pri teologio, pastro en la Sveda eklezio, kaj estro de la porpastra kursejo “Stiftelsen Fjellstedtska Skolan„ en Upsalo.

Aktivado en Esperantujo 
Nordenstorm naskiĝis kaj loĝis en Kiruna en norda Svedio, kie li en 1974 komencis lerni Esperanton. Poste li redaktis plurajn Esperanto-gazetojn, i.a. ktp de Sveda Esperantista Junulara Unuiĝo, Kontakto kaj La Espero de Sveda Esperanto-Federacio. En 2016, li estas membro de la redakta stabo de Literatura Foiro. Krome, ekde multaj jaroj li estas la prezidanto de la Klubo Esperantista en Upsalo, historia organizaĵo fondita en la jaro 1891 kaj do la entute dua Esperanto-klubo en la mondo.

Persona vivo 
Profesie Nordenstorm estas pastro en la Sveda eklezio (luterana) ekde 1986. Li bakalaŭriĝis dufoje: unue pri rusa lingvo kaj orienteŭropaj studoj, due pri teologio. Li verkis licencian disertacion pri satio en praskandinava religio kaj doktoriĝis en 2002 per la disertacio La misio de Oomoto en Esperanto: nova japana religio ŝanĝiĝanta de kiliasma Majtreja atendado al religia dialogo.

Verkoj 
En 2005 aperis lia unua romano en Esperanto, Arne, la ĉefido. La novelo Signoj en ŝtormo aperis en Vizaĝoj: novelaro 2000-2009 (Eldona Societo Esperanto, Stokholmo, 2010).

En 2006 aperis lia unua romano en la sveda, Nybyggarna i Norra Botten: en berättelse från medeltiden.

Partoprenis en En la mondon venis nova lingvo, festlibro por Ulrich Lins.

Eksteraj ligiloj 
 Hejmpaĝo de Leif Nordenstorm 
 Kio estas sklavo kaj kiu estis Kristo (recenzo pri Arne, la ĉefido de Leif Nordenstorm) el Monato

Nordenstorm, Leif
Nordenstorm, Leif
Nordenstorm, Leif
Kastelo Bolingbroke

Kastelo Bolingbroke apud la vilaĝo Old Bolingbroke (malnova Bolingbroke) en la angla provinco Lincolnshire estis konstruita dum la 13-a jarcento de RANULF, grafo de Ĉestro ( angle: Chester).

Poste Johano de GAUNT = Ghent (naskiĝloko), la Duko de Lancaster kaj patro de Henriko la 4-a iĝis la posedanto.

Ĝi estis detruita dum la interna milito en Anglio (1642-1648) kaj nun restas nur ruino.

Gravaj eventoj kiuj okazis ĉe la kastelo 
1367 Naskiĝo de la reĝo Henriko la 4-a de Anglio

1369 Morto de Blanche de Lancaster edzino de Johano de Gaunt.

Bolingbroke
Lincolnshire
Ch

CH, antaŭminuskle Ch, minuskle ch, estas litero de – interalie – la ĉeĥa kaj kimra alfabetoj kun la prononco , ĝis 1994 ankaŭ konsiderata memstara litero en la hispana (kie ĝi nun kutime enlistiĝas kiel c+h) kun la prononco  kaj la nomo ĉe. En la ĉeĥa alfabeto ĝi estas la 12-a, en la kimra la 4-a litero.

CH simple estas literigo de apudmetitaj C kaj H. CH aperas post C en ĉeĥa kaj kimra aboco-sinsekvoj.

CH estas uzata anstataŭ Ĉ en la H-sistemo.

Latinaj digrafoj
Crowland

Crowland (antikve: Croyland) estas vilaĝo en la suda parto de la angla provinco Lincolnshire inter la urboj Spalding kaj Peterborough.

Crowland  posedas du gravajn historiajn konstruaĵojn – la ruinigitan mezepokan abatejon kaj tri-flankan ponton.

Crowland Abatejon estis fondita pro memoro de Sankta Guthlac. Guthlac mortis en 714 kaj en 716 Aethelbald, reĝo de Mercia fondis la abatejon.

La Kroniko de Croyland (Angle: Croyland Chronicles) estas grava fonto por historiistoj kiu studas la mezepokon. Oni opinias ke la kroniko estis la verko de unu de la enloĝantoj de la monaĥejo

En fruaj jaroj Crowland estis insulo  kaj la unika tri-flanka ponto kiu staras ĉe la centro de la vilaĝo estis konstruita en la 14a jarcento kiam la vojoj estis riveretoj.

Urboj de Lincolnshire
Kastilio

Kastilio () estas geografia kaj historia regiono en la Ibera Duoninsulo, centra parto de Hispanio.

Geografio 
La teritorio de Kastilio okupas plejparton de la centra ebenaĵo en Hispanio, kaj respondas proksimume al la nunaj aŭtonomaj komunumoj:

 Kastilio kaj Leono (parto de tiu ĉi regiono, la malnova Reĝlando Leono, ne apartenis historie al Kastilio, sed ja geografie poste)
 Kastilio-Manĉo
 Madrida Regiono
 Rioĥa Regiono
 Kantabrio
Historie oni parolis pri "la du Kastilioj": Malnova Kastilio estas la parto norde de la Centra Sistemo de Hispanio, en la baseno de la rivero Doŭro, dum Nova Kastilio estas la suda parto, kiun trairas la rivero Taĵo.

Historio 
La historia Reĝlando de Kastilio aŭ Regno de Kastilio naskiĝis dum la t.n. Rekonkero, mezepokaj luktoj de la kristanaj trupoj kontraŭ la islamaj okupintoj. Komence graflando dependa de la Reĝlando de Leono, ĝi sendependiĝis dum la 10-a jarcento, sub la elano de la unua reĝo Fernán González.

Ĝi unuiĝis kun la ceteraj reĝlandoj de la nuna Hispanio fine de la 15-a jarcento, kaj fariĝis la hegemona forto en la unuiĝinta reĝlando. Ĝia lingvo iĝis la oficiala hispana lingvo (vidu: kastilia lingvo).

Vidu ankaŭ 
 Kastiliismo

 
Historio de Hispanio
Eksaj landoj de Eŭropo
Kastilio kaj Leono
Kastilio-Manĉo
Madrida Regiono
Rioĥo
Universitato de Kembriĝo

La Universitato de Kembriĝo ( sed ankaŭ konata kiel ) estas la dua plej malnova universitato en Britio post Oksfordo.

Fakte la universitato estas federacio de 31 memstaraj kolegioj, kiuj multrilate konservas proprajn regulojn kaj kutimojn. La Universitato prizorgas la unuecajn aferojn, ekzemple enhavon de la kursoj, bibliotekoj, ekzamenoj.

La kolegioj troviĝas en la urbo Kembriĝo proksimume 80 km norde de Londono en la angla provinco Cambridgeshire.

Laŭ legendo ĝi estis fondita en 1209 kiam grupo de studentoj eskapis post batalo kun indiĝenoj en Oksfordo.

La unuaj kolegioj por virinoj estis Girton College en 1869 kaj Newnham College en 1872. La unuaj virinoj ekzameniĝis en 1882 sed oni ne sukcesis doni plenajn rajtojn al virinoj ĝis 1947. Ĉe Oksfordo tio okazis jam 20 jarojn pli frue.

Isaac Newton kaj John Wells studis tie.

Inter studantoj de Kembriĝo kaj Oksfordo okazas multaj sportaj konkursoj. La plej fama estas la t.n. remkonkurso La boata kurumo.

Kolegioj de la Universitato de Kembriĝo

Kelkaj profesoroj 
 Henry Sidgwick

Kelkaj studentoj 
 Tibor Farkas (politikisto)
 Chris Dawson

Vidu ankaŭ 

 Biblioteko de la Universitato de Kembriĝo

Eksteraj ligiloj
KEA

La trilitera literkombinaĵo KEA havas plurajn signifojn, inter aliaj:

Esperantaj mallongigoj 
 Kultura Esperanto Asocio
 Kanada Esperanto-Asocio
 Kataluna Esperanto-Asocio
 Kordoba Esperanto-Asocio
 Korea Esperanto-Asocio
 Kuba Esperanto-Asocio

Aliaj uzoj 
 kea estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
 Mauna Kea estas dormanta vulkano de Havajo
 Kea estas greka insulo, unu el la Cikladoj
 Kea estas la loka nomo de nov-zelanda birdo
Donkiĥoto (stereotipo)

La vorto donkiĥoto estas komuna nomo por signi homon, kiun karakterizas nepraktika aŭ malfacilege praktikebla idealismo, kiel la faman Don Kiĥoto, protagonisto de la senmorta romano de Cervanteso. Tian manieron pensi, agi, konduti aŭ, ĝenerale, vivi, oni nomas donkiĥotismo. Estas uzata ankaŭ la formo kiĥoto tiukadre.

En la hispana kulturo oni konsideras foje donkiĥotojn kiel stereotipo de idealismo, dum "sanĉopanzo" estus stereotipo de la plej kruda realismo, gvidita de avido al manĝo kaj mono.

Ankaŭ vidu 
 Alonso Quijano
 Don-Kiĥoto el Manĉo
 sanĉopanzo 
 Verdaj Donkiĥotoj, romano de Julio Baghy

Romanoj
Tipaj roluloj
Donkiĥoto
Aldo de' Giorgi

Aldo DE' GIORGI (1924-2003) estis itala verkisto en Esperanto kaj librotenisto, honora membro de UEA.

Li estis esperantisto de 1952 kaj deĵoris en multaj instancoj de la Esperanto-movado. Interalie, li estis komisiito de UEA pri kulturo de 1977 ĝis 1980, juĝanto pri poezio en la Belartaj Konkursoj de UEA de 1981 ĝis 1998 kaj organizanto de multaj literaturaj konkursoj. Li estis Akademiano de 1986 ĝis 1998 kaj ano de la juĝkomisiono de Fondaĵo Grabowski ekde 1990.

De' Giorgi estis kunlaboranto de multaj revuoj. Dum dudek jaroj (ĝis 1996) li estis literatura redaktoro de Heroldo de Esperanto. Li redaktis la italan revuon L'Esperanto (de 1979 ĝis 1988). De 1974 li verkis originale poemojn, rakontojn kaj eseojn, ofte konkurse premiitajn, kaj romanon sub la pseŭdonimo Paula Mährti.

De' Giorgi skribis la antaŭparolon de Ombro sur Interna Pejzaĝo de Spomenka Štimec kaj de Fadenoj de l' Amo de Gerrit Berveling
kaj editoris la plenan poemaron de William Auld, En Barko Senpilota (1987).

Listo de verkoj

Poemoj 
 Pretertempe (1982)

Romanoj 
 La manto (1997)

Eksteraj ligiloj 
 Aldo de' GIORGI
 Verkoj de kaj pri Aldo de' Giorgi en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Italaj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
Honoraj membroj de UEA
Nina Borovko-Langlet

Nina BOROVKO-LANGLET (Nina Nikolajevna Borovko) (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1896, mortis la 3-an de septembro 1988) estis filino de la rusa Esperanto-pioniro Nikolaj Afrikanoviĉ Borovko kaj la edzino ekde 1925 de Valdemar Langlet.

Ŝi verkis svedlingvan libron Kaos i Budapest en 1982. Esperanto traduko de Kalle Kniivilä Kaoso en Budapeŝto aperis en 2001 (168 paĝoj).

Rusiaj esperantistoj
Svedaj esperantistoj
Justuloj inter la popoloj
Signe Blomberg

Signe Paulina BLOMBERG (naskiĝis la 1-an de majo 1876 kaj mortis la 26-an de decembro 1921) estis svedlingva finna esperantisto. Ŝi estis filino de Karl Evert Blomberg kaj Paulina Grosskopf el Åbo (finne Turku), Finnlando. Ŝi estis la unua edzino de Valdemar Langlet - ili edziĝis la 3-an de aŭgusto 1899.

Finnaj esperantistoj
Arnošt Baláš

Arnošt BALÁŠ (Ernesto Balaŝ) (naskiĝis la 19-an de junio 1919 - mortis la 25-an de decembro 1994) estis ĉeĥa esperantisto multajn jarojn gvidanto de Esperanto-klubo ĉe la unua maŝinfabriko de Brno.

En la 1950-aj jaroj li ludis en la kluba teatra ensemblo Verda Masko".

Verkoj

Ne destruktiva difektoskopio (kontribuis Ernesto Balaŝ, -  Wien: Thurnerverl., 1981. - 10 p.)
 Brno invitas vin (red.: Ernesto Balaŝ. - Brno: Esperanto-Rondeto ĉe Uzina Klubo, 1957. - 16 - Historia skizo pri Brno)
Kelkaj vidindaĵoj el Brno - Ĉeĥoslovakio (kompil. Ernesto Balaŝ. - Brno: Esperanto-rondeto ĉe la entreprena klubo de la unua Brna maŝinfabriko, 1975. - 22 p.)
Per Esperanto por mondpaco (vortoj: Ernesto Balaŝ. Muziko: Bohuslav Střítecký. - Brno, 2 folioj)

Redaktis
 Milda Jakubcová: Elektitaj versaĵoj (kompil. Ernesto Balaŝ - Brno: Esperanto-Rondeto ĉe la Entreprena Klubo ROH, 1969. - 5 folioj)

Fontoj
 Mortanonco pri Arnošt Balaš, kiu informas pri lia forpaso la 25-an de decembro 1994 kaj invitas al sepulto la 9-an de januaro 1995. La antaŭe indikita erara mortodato (13.4.1997) aperis erare en la membrolisto de ĈEA.
 Bulteno de Esperantistaj Kluboj Praha kaj Brno'', 1/1995, informas pri lia forpaso

Eksteraj ligiloj 
 Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Arnošt Baláš en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Ĉeĥaj esperantistoj
Tomáš Balda

Tomáš BALDA (naskiĝis la 3-an de novembro 1908 - mortis la 8-an de decembro 1973) estis ĉeĥa esperantisto.

Li estis profesia oficisto de Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka respubliko (kun sia edzino Marie Baldová) antaŭ ĝia likvidiĝo en 1952. La oficejo troviĝis en Prago, en la strato Malá Štěpánská n-ro 7 kaj konsistis el butiko kaj unu ĉambro. Ekde 1949 li helpadis prepari programojn ankaŭ por la elsendoj de la Praga Radio.

Post restarigo de la asocio kiel Ĉeĥa Esperanto-Asocio en 1969 li estis estrarano de ĈEA. Li multe aktivis en MEM, kies ĝenerala sekretario li estis, kaj fariĝis eĉ laŭreato de ĉeĥoslovaka pacpremio.

Verkoj 
 Kio estas MEM (Praha, 1968)

Ĉeĥaj esperantistoj
Josef Barvíř

Josef Barvíř  <Jan Blahoslav> (naskiĝis la 19-an de novembro 1879 en Dobřenice apud Hradec Králové - mortis la 29-an de aprilo (laŭ Kamarýt) aŭ 4-an de majo (laŭ Bulteno EK Brno) 1955 en Brno) estis pionira ĉeĥa esperantisto.

Doktoro pri juro. Jam kiel jurista studento li estis junulo daŭre entuziasma kaj daŭre laborema en la Esperanto-movado. Li aktivis kiel protokolisto de la Praga Esperanto-klubo kaj kiam la opozicio kontraŭ Kühnl la 1-an de januaro 1908 rezultigis novan lokan organizaĵon por Prago Bohema Societo Esperantista en Praha (ĉeĥlingve: Česká společnost esperantistů v Praze), J. Barvíř fariĝis ĝia sekretario. 

Post la unua mondmilito li transiris al Brno kaj aktive laboris en la loka esperantista klubo.

En 1923 li partoprenis kun Augustin Pitlík en Internacia Konferenco pri la Solvo de la Problemo de Internacia Lingvo por Komerco kaj Trafiko en Venecio (1923-04-2/4), kiu aprobis rezolucion favoran por Esperanto.

Tradukoj

Karel Absolon: "Moravia karsto" (Abismo Macocha kaj grotoj, Brno 1921?)
Joža Úprka: Ligado de kaptukoj
Pilgrimo al Sankta Antonio

Fontoj
Bulteno de EK Brno, 4/1955, p. 1
Stanislav Kamarýt: Historio de la Esperanto, movado en Ĉeĥoslovakio.

Ĉeĥaj esperantistoj
Josef Bednář

Josef Bednář (naskiĝis la 22-an de januaro 1887 en Orel - mortis la 19-an de aprilo 1966 en Brno) estis ĉeĥa esperantisto. Profesie li estis direktoro kaj posedanto de komerca lernejo en Brno. 

Li preparis 10-lecionan lernolibron de Esperanto kun multaj ilustraĵoj kaj spritaj ludoj, rerakontis esperantlingve aventurojn de barono Münchhausen kaj kompletigis ilin per vortareto por komencantoj. En 1927 la Verda Stacio en Brno elsendis kvar liajn kursojn de Esperanto. En 1929 li fariĝis prezidanto de esperantista klubo en Brno.

Verkoj

 Esperanto v 10 hodinách a 500 slovech. Úplná učebnice pro samouky a kursy (Esperanto en 10 horoj kaj 500 vortoj. Plena lernolibro por memlernantoj kaj kursoj. - Brno 1925, 116 p.)
 Barono Mensogbabilulo kaj liaj plej bonaj aventuroj (Brno 1926 - libere rakontataj aventuroj de barono Münchhausen).

Ĉeĥaj esperantistoj
Aleš Berka

Aleš Berka (naskiĝis la 12-an de oktobro 1909 en Vsetín - mortis la 5-an de julio 1983 en Vsetín) estis ĉeĥa esperantisto kaj vortaristo.

Inter la militoj li fondis esperantlingvan eldonejon de malmultekostaj libroj en Brno.

Li laboris kiel sekretario de IKUE ĝis 1939, kiam Ĉeĥoslovakion okupaciis la Hitlera Germanujo, kaj estis ankaŭ prezidanto de Klubo de Katolikaj Esperantistoj en Brno, kiu en 1936 organizis en Brno la 18-an Internacian Kongreson de Katolikaj Esperantistoj (4./9.8.1936)

Li aŭtoris vortarojn ĉeĥa-esperanta kaj esperanta-ĉeĥa kaj legolibron Interesa legaĵo.

Post la dua mondmilito li revenis al Vsetín, kie li vivis kiel izola esperantisto, sed ne pasiva. Li sukcesis reeldoni siajn lernilojn kaj eldonadi modestan bultenon Informilo de Vsetín.

Verkoj verkitaj
Slovník Esperantsko-český (10.000 slov) (Vortaro Esperanta-ĉeĥa, 10 mil vortoj, Eldonejo de Malkaraj Libroj, 1937. - 74 p.)
Slovnik česko-esperantský a esperantsko-český. (Vortaro ĉeha-Esperanta, Brno, propra eldono, 1936. 184 p. 15 x 10. = 3-a libro de EML Brno. - Tisk A. Pražák, Jablonné n. Orlicí)
EML. Kalendaro 1938 (Brno, Eldonejo de Malkaraj Libroj, 1938)
Konversacia lernolibreto (Vsetín, 1940, stencilita)
Konversacia lernolibro (Vsetín, stencilita, propra eldono 1949)
Interesa legaĵo: internacia legolibro (Vsetin-Ohrada: ONV, 1967. - 124 p.)
Esperanto: lingvo internacia - Esperanto: jazyk mezinárodni (ONV Vsetín, 1967)

Verkoj de aliaj aŭtoroj eldonitaj de Berka
G. H. N. Zeldenthuis: Kongresa renkonto. (Komedieto poŝformata. 2 scenoj. Brno, E. M. L. A. Berka 1936. 8 p. 15 x 10.)
L. L. Zamenhof: Malgranda legolibro. (Brno, Eldonejo de Malkaraj Libroj, 1937)
Paŭlo JU-PIN: La milito en Ekstrem-Oriento. Psika problemo internacia. Alvoko al sinceraj kaj bonvolemaj homoj (El franca lingvo trad. René de Lajarté. Brno, E. M. L. - Aleš Berka 1937. 32 p, , 15 x 10.)
Jan Filip: Fino de Ia mondo.  (Simbola socia simfonio en tri aktoj. Muziko de D-ro Oldřich Svoboda. Brno, Eldonejo de Malkaraj Libroj - Aleš Berka 1937. 58, (1), [2] p. 17,5 x x 12,3. - Presis A. Pražák, Jablonné n. Orl. )

Eksteraj ligiloj 

Libroj de kaj pri Aleš Berka en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Ĉeĥaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Vlastimil Blažek

Vlastimil BLAŽEK (naskiĝis 1911 - mortis la 3-an de aprilo 1996) estis honora prezidanto de la Esperanto-klubo en Olomouc (Ĉeĥio), aktivulo dum duona jarcento.

Li eldonis sep numerojn de "Informilo Haná-Jeseníky“  (1946) en Olomouc, kie li grave aktivis. Nome, post la dua mondmilito la renovigita Esperanto-Asocio en ČSR por pliaktivigi agadon de unuopaj regionoj elektis 19 regionajn perantojn. En la regiono de Olomouc estis nomita en ĉi tiun funkcion elprovita aktivulo de Esperanto-klubo en Olomouc Vlastimil Blažek. Li kun entuziasmo ekprenis la novan funkcion. Por pli bona kontakto kun esperantistoj li ekeldonadis informbultenon kun nomo Informilo Haná - Jeseníky. La 15-an de decembro 1946 li kunvokis unuan kunvenon de esperantistoj el regiono Olomouc. Krom tio li plue laboris en funkcio de propaganda referento de Esperanto-klubo en Olomouc direktiĝante speciale al kontakto kun gazetoj. Dum sia funkciado li sukcesis atingi publikigon de 398 komunikoj kaj artikoloj pri Esperanto en tiamaj kvar tagĵurnaloj de Olomouc.

Li ankaŭ kunlaboris kun Josef Řebíček pri la traduko de internaciaj konvencioj pri fervojtrafiko   - ili transdonis la novan tradukon al hungara fervojministerio, kiu tiam tre apogis la penadon je akcepto de Esperanto kiel interkomprenigilo por fervojlaborantoj en la tuta mondo.

Vlastimil Blažek sukcesis eldoni bildkartojn okaze de la 50-a datreveno de Esperanto-arbo kun Esperanto-memorŝtono en parko de Smetana kaj de strato ricevinta la nomon de D-ro L. L. Zamenhof.

Ĉeĥaj esperantistoj
Bernhard Minetti

Bernhard (Theodor Henry) MINETTI [benhat mineti] (naskiĝis la 26-an de januaro 1905 en Kijlo, mortis la 12-an de oktobro 1998 en Berlino) estis germana aktoro.

Dum sia longa aktora kariero li brilis ĉefe per komplikaj karakteraj roloj. Krom en klasikaj dramoj li ekde la 1950-aj jaroj ofte aperis en verkoj de modernaj dramistoj, ekz. Samuel Beckett, Friedrich Dürrenmatt, Bertolt Brecht kaj Thomas Bernhard kaj en filmoj.

En la jaro 1985 li publikigis siajn memorojn: Erinnerungen eines Schauspielers.

Li estas la patro de la geaktoroj Hans-Peter Minetti kaj Jennifer Minetti.

Listo de filmoj 
 Berlin - Alexanderplatz (Germanio, 1931)
 Der Kaiser von Kalifornien (Germanio, 1936)
 Es (Germanio, 1966)

Germanaj aktoroj
Curd Jürgens

Curd Gustav Andreas Gottlieb Franz Jürgens [kud jigens], pli konata nur kiel Curd Jürgens aŭ Curd Jurgens, kiam enlistigita en anglalingvaj filmoj (naskiĝis en la 13-a de decembro 1915, en Munkeno, kaj mortis en la 18-a de junio 1982, en Vieno), estis germana-aŭstra aktoro de germana-franca deveno.

Vivo 
Curd Jürgens naskiĝis en la 13-a de decembro 1915, en Munkeno. Lia familio transloĝiĝis al Berlino en 1925, kiam li havis dek jarojn. Lian aktoran karieron li komencis en berlina teatro. Jam ekde 1935 li aperis en iuj filmoj, sed dum longa tempo nur en epizodaj roloj. En 1941 li transloĝiĝis al Vieno por labori en la renoma Burgtheater kaj en 1945 li gajnis aŭstran civitanecon.

Jürgens famiĝis en 1955 pro la ĉefrolo en Des Teufels General, dramo de Carl Zuckmayer. Post tiu ĉi sukceso li tuj fariĝis internacie renoma kinaktoro, kiu tamen neniam plene neglektis la teatran laboron.

Curd Jürgens, kiu ankaŭ elprovis sin kiel aŭtoro kaj reĝisoro, mortis en la 18-a de junio 1982 en Vieno.

Filmoj 
 Des Teufels General (Germanio, 1955)
 Et Dieu… créa la femme (Francio, 1956)
 The Inn of the Sixth Happiness (Usono, 1958)
 Me and the Colonel (Usono, 1958)
 Schachnovelle (Germanio, 1960)

Germanaj aktoroj
Gert Fröbe

Gert FRÖBE , aŭ realnome: Karl-Gerhart FRÖBER (naskiĝis la 25an de februaro 1913, mortis la 5an de septembro 1988) estis germana aktoro.

Li naskiĝis en Planitz (nuntempe parto de Zwickau). De 1933 ĝis 1935 li laboris kiel sceneja pentristo en Dresdena teatro, kie la aktoro Erich Ponto malkovris lian talenton kaj fariĝis lia unua instruisto pri aktorado.

En la jaro 1937 Gert Fröbe ricevis sian unuan engaĝon en la teatro de Wuppertal, poste li laboris en Frankfurto ĉe Majno, Vieno kaj Munkeno. Kiel filmaktoro li famiĝis en 1949: per rolo en la filmo Berliner Ballade. La James Bond-filmo Goldfinger famigis lin ankaŭ internacinivele.

Gert Fröbe mortis en 1988 en Munkeno.

Listo de filmoj 
 Berliner Ballade (Germanio, 1949)
 Les héros sont fatigués (Francio, 1955)
 Es geschah am hellichten Tag (Svislando, 1958)
 Goldfinger (Britio, 1964)
 Those Magnificent Men in their Flying Machines (Usono, 1965)
 Paris brûle-t-il ? (Francio/Usono, 1966)
 Chitty Chitty Bang Bang (Britio, 1968)
 Das Schlangenei (Germanio/Usono, 1976)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.prisma-online.de/tv/person.html?pid=gert_froebe 
 http://www.djfl.de/entertainment/stars/g/gert_froebe.html  
 http://www.film-zeit.de/home.php?action=result⊂=person&person_id=8847 

Germanaj aktoroj
Peter Falk

Peter Michael FALK (naskiĝis la 16-an de septembro 1927 en Novjorko, mortis la 23-an de junio 2011 en Beverly Hills) estis usona aktoro. Li estas pranepo de Falk Miksa [falk mikŝa], liberala iama hungara ĉefredaktoro de la germanlingva gazeto Pester Lloyd, eldonita en Hungario.

Sian aktoran karieron li komencis en la 1950-aj jaroj, per prezentaĵoj en teatro kaj televido. Mondfamon li gajnis per sia ĉefrolo en la televidserio Columbo, kaj kvankam li intertempe en aro da aliaj filmoj aperis, la publiko ligas lian nomon ĉefe kun la personeco de la detektivo Columbo.

Filmaro 

Usonaj aktoroj
Naskiĝintoj la 16-an de septembro
Mortintoj la 23-an de junio