alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Tarn-et-Garonne

Tarn-et-Garonne [tarn-e-garon], okcitanlingve Tarn e Garona [tar e garuno], estas unu el la departementoj de la sudfranca regiono Okcitanio. Ĝi ŝuldas sian nomon al la du grandaj riveroj kiuj trafluas sian teritorion, kaj kiuj kuniĝas en ĝi.

La departemento tute enhavas 195 komunumojn.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al du arondismentoj:
 arondismento Castelsarrasin/Los Sarrasins
 arondismento Montauban/Montalban

Geografio 
Ĝi estas malgranda departemento () kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Montauban.

La norda parto konsistas el montetoj, la suda el vasta kaj fruktodona valo kie fluas la riveroj Garonne kaj Tarn.

Ekonomio 
Agrikulturo estas la ĉefa ekonomia enspezofonto de Tarn-et-Garonne (cerealoj kaj precipe fruktoj kaj legomoj). Oni ankaŭ trovas gravan nutraĵ-industrion kaj la unikan atomelektrejon de sudokcidenta Francio en tiu ĉi departemento.

Vidindaĵoj 
Samkiel en la aliaj departementoj de la regiono troviĝas en Tarn-et-Garonne multnombraj mezepokaj vilaĝoj kaj urbetoj, monaĥejoj (tiu de Moissac kalkulas inter la plej belaj ekzempleroj de romanika arto en Eŭropo). La ĉefurbo Montauban estas ankaŭ vidinda "rozkolora" urbo.

Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Tarn-et-Garonne

 
Administraj unuoj fonditaj en 1808
Departementoj de Francio
Transirmetalo

Transirmetaloj estas la 38 metaloj en la grupoj 3 ĝis 12 de la periodoj 4, 5, 6, kaj 7 en la perioda tabelo. Ili nomiĝas "transiraj", ĉar, kompare al la antaŭstaranta elemento, ili ĉiuj aldonas unu elektronon pli en la d-orbito de la elektrona ŝelo. Ili estas duktilaj, fleksiĝemaj, kaj konduktas elektron kaj varmon. Fero, kobalto, kaj nikelo estas la nuraj elementoj de la listo, kiuj povas produki elektromagnetan kampon ((feromagnetaj substancoj). 

La transirmetaloj estas: skandio, titano, vanado, kromo, mangano, fero, kobalto, nikelo, kupro, zinko, itrio, zirkonio, niobio, molibdeno, teknecio, rutenio, rodio, paladio, arĝento, kadmio, hafnio, tantalo, tungsteno, renio, osmio, iridio, plateno, oro, hidrargo, ruterfordio, dubnio, seborgio, borio, hasio, mejtnerio, darmŝtatio, rentgenio, kaj kopernicio.

Vidu ankaŭ 
 Bloko de la perioda tabelo

 
Kemiaj elementoj
Teujo

Teujo estas skatolo por konservi sekan teon.

La teujo povas esti vitra, ligna, lada aŭ alia.

Vidu ankaŭ 
 Tekruĉo

Ujoj
Teoj
Unumondo

"Unumondo" estis la unua esperanta vikio lanĉita de la usonano Jerry Muelver je la 28-a de januaro 2001. Li volis krei ĝin por diskutlisto, literaturo, novaĵoj, sed la vikio ne vere populariĝis, ĉar homoj ne jam konis vikiojn, kaj ĝi ne havis klaran celon. Ĝi suferis katastrofan akcidenton je la 13-a de septembro. Je la 10-a de oktobro 2001 la vikio restaris. Ĝi estis trovebla ĉe www.unumondo.com, sed ekde decembro 2003 ne plu funkcias.
 "UnuMondo" kun vortomeza majusklo estis Dokumentejo de Interaga Esperantlingva Lernmedio, verkita de Henning Von Rosen, por Esperantic Studies Foundation. Ĝi estis trovebla ĉe www.ikso.net/unumondo/dok/, sed intertempe ankaŭ ne plu funkcias.

Eksteraj ligiloj 
 arkivigita versio de la titolpaĝo de la vikio Unumondo el novembro 2003

Esperanto-movado
UNO (apartigilo)

La vorto UNO havas plurajn signifojn:

 UNo estas kutima prononco de literkombino UN.
 Konvencio de UNO pri la rajtoj al maro
 UNO estas ne uzata landokodo de Oficialulo de Unuiĝintaj Nacioj laŭ normo ISO 3166.
 Unuiĝintaj Nacioj
Fakaj Esperanto-asocioj

Faka Esperanto-asocio estas specialigita esperantista asocio, starigita por homoj de koncerna mondkoncepto, profesio, ŝatokupo ktp.

Listo de fakaj asocioj laŭ temo 

Multaj el la asocioj montrataj sube laŭ la stato de  ne plu funkcias. Tamen listiĝas ankaŭ historiaj fakaj grupiĝoj esperantistaj. Kelkaj el tiuj asocioj estas ligitaj al la Universala Esperanto-Asocio, kaj aperas en la Jarlibro de UEA.

Aperas en la sekvaj tabeloj fakaj asocioj, kaj kie eblas dato de kreiĝo kaj dato de aliĝo al UEA

Politiko, vivstilo

Religio

Laboro

Sciencoj

Ŝatokupoj

Aliaj

Kunlaboro kun UEA kaj TEJO 

Ses el la ĉi-supre listigitaj aliĝis al la Universala Esperanto-Asocio (ISAE - scienca asocio, IFEF - fervojista, UMEA - medicina, IKEF - komerca kaj ekonomia, ILEI - instruista, LIBE - blindula). Ties komitatanoj aperas en la listo de la komitatanoj de UEA - ĉiu asocio havas po unu. Dudek naŭ fakaj asocioj havas kontrakton pri kunlaboro kun UEA. Du asocioj funkcias kiel fakaj sekcioj de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (BEMI - biciklista, EUROKKA - muzika). Aliaj ne havas formalan ligon kun UEA, sed aperas (nedetale) en la Jarlibro de UEA.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
Oficiala retpaĝo pri faka agado de UEA
 Fakaj Sekcioj de TEJO
Blua teo

Blua teo (el la ĉina 青茶, qīngchá) estas teo el duonokciditaj folioj de ĉinia kamelio en meza punkto, inter verda kaj nigra teoj. Ĝi estas ankaŭ konata internacie kiel oolong aŭ wūlóngchá (烏龍茶, teo de la nigra drako).

Farado 
Blua teo estas farita ĉefe en Ĉinio kaj Tajvano. Post la rikolto, la folioj estas varmigitaj kaj ĉifitaj (mane aŭ maŝine), por ke la suko iom eliru la foliojn. Poste, la foliojn oni lasas en varma ejo, por ke ili iom oksidiĝu pro la oksigeno kaj la suko. Tio ŝanĝas la koloron de la folioj el verda al bruna, kaj ankaŭ ŝanĝas la guston. Oni poste tre varmigas ilin, por haltigi la oksidadon kaj por sekigi la foliojn.

Preparado 
Tiuj teoj povas esti preparataj kiel oni deziras (vidu ĉe Teo por teceremonioj), sed plej bonas la teceremonio Gong Fu Cha. Efektive, tiuj teoj postulas tre varman akvon, je 95 °C: tio estas la kaŭzo de uzado de Gong Fu Cha, ĉar ĝi konservas la varmon sufiĉe longe, por ke la gusto kaj odoroj (jes, multe diversaj odoroj) eliru la foliojn.

Tuj post la servo de la teo en taso, kiam oni malplenigas ĝin, oni povas senti la diversajn kaj sinsekvantajn odorojn en ĝi (Gong-Fu-Cha-aj teserviloj kaj tasoj necesas). Ofte, la odoroj ŝanĝiĝas je ĉiuj 10-20 sekundoj. La plej ofte sentataj odoroj estas tiuj de kuko, kokosnukso, banano, vanilo, orkideo, ktp.

La gustoj de tiu te-specoj ankaŭ estas tre diversaj kaj malsamaj: pajlo, kuko, fruktoj, floroj... kaj ofte miksitaj.

Tipoj 
 Dà Hóng Páo (ĉine: 大 紅袍) signifas "granda ruĝa mantelo", estas aparte multekosta specio de teo kultivita en la Wu Yi-Montoj en Fuĝjana Provinco en Ĉinio..
 Dong Ding Oolong (冬 顶 乌龙) (Oolong Frost-Pinto) kiu kreskas en la montoj de Nantou Distrikto en Tajvano.
 Tie Kuan Yin [Tje Kŭan Jin] eble estas la plej fama bluverda teo. La nomo signifas "teo de la fera Avalokiteŝvaro".

Referencoj 

Teoj
Universala pastraro

Religio > Kristanismo > Protestantismo > Universala Pastraro

La pastrareco de la kredantaro estas grava protestanta doktrino,
kiu diras, ke ĉiuj kredantoj estas egalaj, unuj al la aliaj; profesia
pastraro estas konvena, sed ne necesa. Ĉiu kredanto povas legi kaj ĝuste
interpreti la Biblion por si mem. La doktrino estis unuafoje predikita de
Lutero. Pro la doktrino, protestantismo ne havas sacerdotojn.

Kulture, laŭ la weberiana skolo, la doktrino estas la origino kaj la plej forta subteno de
demokratio en la okcidenta civilizo.

Protestantismo
Unkto

Unkto aŭ unktado estas sakramento de katolikismo, anglikanismo, kaj ortodoksismo kiu donas gracon kaj pardonon por pekoj, normale ĵus antaŭ morto; alinomatas sanktoleado aŭ lastaj ritoj (kiam kune kun konfeso kaj komunio). 

La nomo "lastaj ritoj" ne estas tute ĝusta, ĉar la rito ne ĉiam estas farinda ĵus antaŭ morto, oni povas fari ĝin por ĉiu grava malsanulo. The pastro ŝmiras (unktas) la kapon de la malsanulo per iu guto de benita oleo. Farante la riton, oni pli malpli esperas, ke Dio sanigos la malsanulon, aŭ per la graco de la sakramento, aŭ per la bona laboro de kuracistoj kaj naturaj rimedoj.

Tiu rito estas rekomendita en la Biblio, en Jakobo 5:14-15, kiu ankaŭ priskribas la riton:

"Ĉu iu el vi malsanas? li venigu la presbiterojn de la eklezio; kaj ili preĝu super li, ŝmirinte lin per oleo en la nomo de la Sinjoro; kaj la preĝo de fido savos la malsanulon, kaj la Sinjoro relevos lin; kaj se li faris pekojn, tio estos pardonita al li."

Vidu ankaŭ
 Krismo
 Oleo por la malsanuloj
 Viatiko

Kristanismo
Kristana kultado
Sakramentoj
Umbrio

Umbrio (itallingve Umbria ) estas regiono de Italio.

Ĝi estas la sola el la italaj regionoj (en la centra kaj suda Italio), kiu havas nek marbordon nek eksterlandan limon, sed estas tute ĉirkaŭata de aliaj italaj regionoj, nome Toskanio (nord-okcidente), Markio (nord-oriente) kaj Latio (sude).

La nomo de la regiono devenas de la antikva popolo de la umbroj, kiuj 1000 jarojn antaŭ nia epoko regis ĝin kaj eĉ pli grandan teritorion, kiu atingis la Adriatikon.

La Festo de la Ceroj en Gubbio estas tiom grava eĉ je regiona nivelo ke ekde 1973 la "Tre Ceri" reprezentas la simbolon de la Regiono Umbrio kaj estis stiligitaj en la oficialaj blazono kaj en la flago.

Fizika geografio 
En la orienta parto de Umbrio estas pluraj montoj, apartenantaj al Apeninoj. La plej alta estas la monto Vettore (2476 m), ĉe la limo kun Markio.

Cetere, Umbrio enhavas montetojn kaj valojn.

Umbrion trafluas la Tibero kaj unu el siaj gravaj alfluantoj, la Nera. Estas ankaŭ granda lago (la plej granda en centra kaj suda Italio), la lago Trasimeno.

Soci-ekonomia geografio 

Umbrio konsistas nur el du provincoj; gravaj urboj estas ties ĉefurboj Peruĝo (Perugia) kaj Terni, krome Asizo kaj Orvieto.

Loĝantoj 
Loĝas en Umbrio (2016) ĉirkaŭ 902000 homoj.

Sekvas listo de la urboj kun pli ol 50 000 loĝantoj (je la fino de 2015).

Historio 
La Umbroj alvenis en Umbrion kune kun aliaj italikaj etnoj ĉirkaŭ 1000-1200 jarojn a.K. La Etruskoj tamen pelis ilin sur la okcidentajn montojn; Peruĝo estis grava etruska urbo.

En la 3-a jarcento a.K. Umbrio falas sub la romian potencon.

Dum la Mezepoko en okcidenta Umbrio ekestis sendependa ŝtato, la Duklando de Spoleto (571-774), regata de lombardaj dukoj. Peruĝo kaj la orienta parto de Umbrio, laŭ la Tibero, estis sub la Bizanca imperio. En la 8-a jarcento la tuta regiono ekdependis de la Papa Ŝtato. La duklando en 1198 ĝi iĝis oficiale parto de tiu ŝtato; Peruĝo, Asizo kaj aliaj urboj iĝis liberaj komunumoj, kun lokaj regantoj. Peruĝo restis sendependa ĝis 1540.

En 1798 Napoleono kreis en la centra Italio respublikon nomatan "Roma Respubliko", kiu entenis ankaŭ Umbrion. Ĝi daŭris nur malpli ol du jaroj, danke al helpo el la napola Reĝlando de la du Sicilioj. Napoleono reprenis Romon en 1805 kaj ĝis 1814 Umbrio estis parto de la Napoleona Imperio.

En 1860 Umbrio iĝis parto de la ĵus naskiĝinta Itala reĝlando.

Notoj kaj referencoj
Udmurtio

Udmurtio (, ) estas respubliko en Rusio, inter Kama kaj Vjatka riveroj. La respubliko limiĝas en oriento al Permja regiono, sude al Tatario kaj Baŝkirio, okcidente kaj norde al Kirova provinco.

Loĝantoj estas rusoj (60,1 %) kaj udmurtoj (29,3 %).

Geografiaj elementoj
 Ĉepca (rivero)

Administra divido
 Sarapula distrikto

Loĝantaro de Udmurtio 

La plej granda parto da loĝantaro estas rusoj. Ili precipe loĝas en urboj, origina loĝantaro precipe en vilaĝoj.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
Udmurta lingvo
URI (apartigilo)

La vorto havas plurajn signifojn:
URI estas unuforma risurca identigilo
Uri (Svislando) estas kantono en Svislando
Uri (Italio) estas komunumo en Italio
Uri Geller
uri estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Carate Urio
Kantono Urio
Úri hungara vilaĝo
Universitato de Kalifornio

La Universitato de Kalifornio () havas dek kampusojn en la subŝtato Kalifornio de Usono. La tuta studantaro nombriĝas pli ol  (en 2008). La ĉefa kaj originala tereno troviĝas en la norda urbo Berkeley.

 Universitato de Kalifornio en Berkeley (fondita en 1868)
 Universitato de Kalifornio en San-Francisko (1873)
 Universitato de Kalifornio en Davis (1959) 
 Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso (1882)
 Universitato de Kalifornio en Merced (2005)
 Universitato de Kalifornio en Irvine (1965)
 Universitato de Kalifornio en Riverside (1954)
 Universitato de Kalifornio en Santa Cruz (1965)
 Universitato de Kalifornio en Santa Barbara (1944)
 Universitato de Kalifornio en San-Diego (1959)

Kalifornio, Universitato de
Aperis en 1868
Malgranda Ursino (konstelacio)

Malgranda Ursino aŭ Urseto (latine: Ursa Minor, genitive Ursae Minoris) estas konstelacio en la norda tera ĉielo. Ĝi estas unu el la 88 modernaj konstelacioj kaj unu el la 48 listigitaj de Ptolemeo.

Ĝi estas notinda pro sia proksimeco al la norda ĉiela poluso, sed tio ŝanĝiĝos post jarcentoj pro la efiko de precesio. La latina vorto por "nordo", septentrio, referiĝas al la sep brilaj steloj de la konstelacio.

Urseto enhavas stelaron vulgare konatan kiel la Malgranda Kulerego pro tio ke la sep plej brilaj steloj formas kuleregon. La stelo ĉe la fino de la tenilo estas la Polusa Stelo, samtempe la plej brila stelo de la konstelacio. Oni povas trovi la Polusan Stelon sekvante linion formitan el la du steloj ĉe la fino de la bovlo de la Granda Kulerego, proksima stelaro trovita en la stelfiguro Granda Ursino.

Mitologio 
Laŭ la helena mitologio Arkaso estis la filo de Kalisto. Pro kolero, iun tagon, Hera ŝanĝis Kaliston en ursinon. Ĉar Zeŭso timis, ke lia edzino agu same kontraŭ Arkaso, li kaŝis lin en montaran regionon, kiu nomiĝas hodiaŭ Arkadio. Tie li vivadis tute pacema ĝis la festo, kiun organizis Lycaon, reĝo de la lando. Lycaon planis bruligi Arkason sur altaro, kiel ofero al la dioj.

Arkaso preĝis laŭte sian patron. Zeuso aŭdis, kaj savis lin. Li punis Lycaon ŝanĝante lin en la unuan lupfantomon. Arkaso fariĝis reĝo de Arkadio kaj fama ĉasisto. Iun tagon, ĉasante en la arbaroj, li vidis ursinon. Li ne rekonis sian patrinon kaj pretigis sin ekpafi sagon. Por preventi tion, Zeŭso tuj transportis ilin ambaŭ en la ĉielon.

En la nokta ĉielo, la Granda Ursino kaj la Malgranda Ursino rondiras kune ĉirkaŭ la Polusa Stelo.

Referencoj 

 
Konstelacioj
Ursoj en populara kulturo
Usona Esperantista Junularo

La Usona Esperantista Junularo (USEJ) (angle: USA Esperanto Youth Group) estas organizo de junaj Esperanto-parolantoj en Usono. 

USEJ estis fondita en 1992 kiel la junulara sekcio de la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko (ELNA). USEJ estas ankaŭ la landa sekcio de TEJO.  La laboro de USEJ estas subteni la Esperanto-movadon en Usono, servi junajn Esperanto-parolantojn per informo kaj agado, kaj organizi la instruadon de Esperanto al junuloj tutlande. 

Inter la okazaĵoj de USEJ estas Junulara Esperantista Semajnfino (JES) kaj Nord-Amerika Junulara Tendumado (NAJT).

Vidu ankaŭ
 Junularo Esperantista de Nordameriko

Eksteraj ligiloj 
Retejo de USEJ  (angla)
Facebook-paĝo de USEJ

 
Landaj Sekcioj de TEJO
Nordamerikaj Esperanto-asocioj
Esperanto-movado en Usono
Usona Samoo

Usona Samoo estas dependa teritorio de Usono en Oceanio. 

 Landkodo: AS. 
 Nacia nomo: Territory of American Samoa. 
 Areo: 199 kv.km. 
 Loĝantaro: 64 mil. 
 Adm. centro: Pagopago. :
 Lingvoj: angla, samoa. 

Ĵustempe regis malamo inter usonaj soldatoj kaj samoanoj esperantaj je reunuiĝo kun Okcidenta Samoo laŭ modelo de la Reunuiĝo de Germanio.

Biogeografie la teritorio situas en la Samoaj tropikaj humidaj arbaroj de la Pacifika ekozono.

Oceaniaj landoj
Insularoj
Usono
Dependaj teritorioj
Samoo
Administraj unuoj fonditaj en 1899
Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko

Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko estas traduko de la angla nomo de la lando Usono.  La esperanta nomo de ĉi tiu lando estis proponita en usono kiel mallongigo de la angla "United States of (North) America" (Unuiĝintaj Ŝtatoj de Nordameriko), aŭ "Usona". En Usono mem tiu mallongigo neniam estis akceptita, sed esperantistoj, serĉantaj taŭgan esperanto-nomon por tiu lando, akceptis ĝin kaj esperantigis per anstataŭo de la fina "a" je substantiva "o", kio rezultigis "Usono"

La usonanoj ofte nomas sian landon "la Unio".  Tio distingas ĝin de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Ameriko, kiun oni nomas "la Konfederacio."

Usono
Universitato de Suda Kalifornio

La Universitato de Suda Kalifornio (, USC) estas private fundita universitato en Los-Anĝeleso, Kalifornio, Usono.

La universitato fondiĝis en 1880, kaj nun instruas ĉirkaŭ 28 000 studantojn, kun diplomprogramoj laŭ la Kolegio de Belarto kaj Scienco, la Kolegio de Diplomiĝintoj, kaj 16 kolegioj profesiaj. Krom la ĉefa tereno ("Parktereno de la Universitato", ĉirkaŭ 3 km sudokcidente de la urbocentro), al la universitato apartenas la Tereno de Sanscienco ĉirkaŭ 3 km nordoriente de la urbocentro, kaj la Instituto de Informatiko en Marina del Rey (Kalifornio).

Interalie, USC estas mondfama por sia Kolegio de Kino kaj Televido, fondita en 1929, unu el la plej fruaj kinokursaroj ĉe la universitata nivelo. Inter la studintaro troviĝas tiaj direktoroj kiaj George Lucas (Star Wars ka) kaj Robert Zemeckis.

Kelkaj instruistoj 
 António Damásio
 William Pereira
 Gábor Rejtő

Kelkaj disĉiploj 
 András Csáki
 Katinka Hosszú
 Balázs Kiss (martelĵetisto)
 Miklós Martin
 Béla Szabados (naĝisto)

Eksteraj ligiloj 

 

Los-Anĝeleso, Universitato de Suda Kalifornio
Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso

La Universitato de Kalifornio, Los-Anĝeleso (), kutime nomita UCLA [ju si el EJ], estas fondita en 1919 kiel la suda branĉo de la Universitato de Kalifornio. Ĝi situas en Westwood, en la okcidenta parto de la urbego Los-Anĝeleso.

Aktuale, la universitato enhavas pli da 35 000 studantoj.

UCLA ĝuas tradician konkurencon kontraŭ la proksima Universitato de Suda Kalifornio, tamen la du universitatoj kutime kunuzas rimedojn kaj intersendas instruistojn.

Elektitaj instruistoj 
 D-ro Stephen Zamenhof tie estis profesoro pri biokemio
 György Grűner, hungara fizikisto
 Julius Rebek
 Anna Szabolcsi

Elektitaj studentoj 
 Krisztina Goda, hungara reĝisoro
 Róbert Gulya, hungara komponisto

Eksteraj ligiloj 

 La TTT-ejo de UCLA (angle)

Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso, Universitato de
Universitato de Kalifornio en Irvine

Unu el la terenoj de la Universitato de Kalifornio (UCI; ) troviĝas en antaŭurba Irvine, Kalifornio, Usono. Ĝi estas parto de la universitata reto Universitato de Kalifornio. Limas ĝin norde rezervejo por sovaĝa marĉo kaj siaj bestoj. La tereno malfermiĝis en 1965 kaj nun instruas ĉ 18 000 studantojn.

Elektitaj instruistoj 
 János Lányi

Eksteraj ligiloj 
 http://www.uci.edu/ (angle)

Kalifornio ĉe Irvine, Universitato de
Usenet

Usenet (ankaŭ konata kiel Retnovaĵo kaj Uzreto) estas aro de retaj protokoloj por generi, konservi kaj retrovi novaĵajn "artikolojn" (kiuj estas similaj al retpoŝtaj mesaĝoj) kaj por interŝanĝi ilin inter legantoj vaste malproksimaj. Ĝi estas organizita ĉirkaŭ novaĵgrupoj. La leganto povos vidi ĉiujn artikolojn kiuj estis poŝtataj al ĉiu ajn novaĵgrupo en kiu li partoprenas. Ĉi tiuj protokoloj plej ofte uzas inundan algoritmon kiu dissendas kopiojn tra reto de partoprenantaj serviloj. Kutime, nur unu kopio estas konservata ĉe ĉiu ajn servilo, kaj ĉiu ajn servilo havebligas ĝin kiam legantoj atingas la servilon. Do, Usenet estis unu el la unuaj samtavolaj komunikadaj aplikaĵoj.

Artikoloj estas sendataj inter novaĵserviloj per la NNTP protokolo aŭ (malpli ofte nuntempe) UUCP.

Fruaj versioj de Usenet uzis B-News kaj poste C-News. Je la mezo de la 1990-a jardeko, INN estis verkata por pli bone uzi la Interreton anstataŭ la "konservu-kaj-plusendu" manieron de Usenet. Ekde tiam INN-verkado daŭras kaj aliaj novaĵservilaj programoj ankaŭ estis verkataj.

Google nun aldonis arkivon de Usenet-aj artikoloj, kaj interfacon por skribi kaj legi ĉe Usenet al ĝia TTT-bazata serĉilo.

Komparu kun 
retforumo - dissendolisto - interreto

Eksteraj ligiloj 
 Google Usenet-a arkivo 
 novaĵgrupoj news:alt.esperanto.komencanto kaj news:soc.culture.esperanto
 Replayer Usenet-a arkivo
Urba Teatro de Karlovy Vary

Urba Teatro de Karlovy Vary
estis konstruita en la jaroj 1884-1886 ankaŭ laŭ projekto de la arkitektoj Fellner kaj Helmer el Vieno.  (La menciitaj arkitektoj ekde la 70-aj jaroj de la 19-a jarcento ĝis la Unua mondmilito konstruis en Centra kaj Orienta Eŭropo preskaŭ 50 teatrojn). La konstruaĵo estas laŭ arta vidpunkto la plej efika en la urbo Karlovy Vary. La pentraĵojn en la teatro partoprenis la plej elstara reprezentanto de viena secesio Gustav KLIMT, laborinta tie kun sia frato Ernesto kaj kun sia amiko Francisko Matsch. Ili komune pentris la kurtenon prezentanta alegorion de arto. Dum la jaro 1978 efektiviĝis rekonstruado kaj denove dum kelkaj jaroj daŭrigis ĝis la junio 1999. La teatro troviĝas sur la "Teatra placo" (Divadelní náměstí), kiu estas tuj ĉe la Gejsero.

Konstruaĵoj en Karlovy Vary
Urba parko de Antonín Dvořák

La urba parko de Antonín Dvořák estas la plej ĉarma angulo de la urbo Karlovy Vary. La parko estis planita kaj farita dum la 70-a jaroj de la 19-a jarcento - do estas jam pli ol centjara. Krom la vintraj monatoj, ĝi estas bunta - multkolora loko -primtempe ĝi verdiĝas kaj dum la jarsezonoj diboĉaj koloroj ŝanĝiĝas kaj la parko allogas vizitantojn ne nur al ripozo, sed ankaŭ al fotografado. Interesaj estas travidoj kaj diversflankaj vidoj - 
 aŭ al la moderna konstruaĵo de sanatorio - banejkomplekso Thermal,
 aŭ al la "soldata kuracdomo" - en ĝia subtera etaĝo elfluas unu el multaj kurac-fontoj, t.n. "Parka Fonto".
 Preter flanka muro de la Soldata Kuracdomo oni povas vidi "parkan kolonaron". Tiu ĉi belega kolonaro estas restaĵo de secesia metala kolonaro kun restoracio, verandoj kaj muzik-pavilono. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1880-81 laŭ projekto de famaj vienaj arkitektoj Fellner kaj Helmer. Sed el ĝi restis nur la kolonaro, kiun oni rekonstruis dum la jaroj 2000-1 kaj apartenas al ŝtataj kulturaj memorindaĵoj. En la mezo de la parko de Antonín Dvořák estas lageto, kiu kun multaj floroj kaj diversaj raraj arboj, arbustoj,  plorsalikoj kune kun statuoj kreas romantikan trankvilejon.

En la parko estis lokita al la 70-a datreveno de morto de Antonín Dvořák lia statuo. (A. Dvořák naskiĝis en la jaro 1841 kaj mortis en la jaro 1904) - do estis tio en la jaro 1974 80 jarojn post la unua prezento en Eŭropa kontinento de lia simfonio "El Nova Mondo". Post lia reveno el Ameriko eksonis tonoj de tiu ĉi simfonio en Karlovy Vary en koncerthalo en "Poŝta Korto". La bronza statuo de Antonín Dvořák estas 3 metrojn alta -  aŭtoro estas karlovara skulptisto Karel Kunes. En flanka parto de SOLDATA KURACDOMO profunde en sub-ter-etaĝo elfluas parka fonto (SADOVÝ PRAMEN), kies varmo estas 43,50 Celsius-gradoj. La soldata kuracdomo (Vojenský lázeňský ústav) estis konstruita en la jaroj 1850-1855 laŭ projekto de arkitekto Václav Hagenauer. En la jaro 1905 ĝi estis renovigita kaj plialtigita je unu etaĝo. De ĝia ekesto ĝi servas ĉefe por soldatoj.

Karlovy Vary
Umalkajvajno

Umalkajvajno (, [umm al-qajŭajn]) estas unu el la sep emirlandoj (princlandoj) de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Ĝi havas ĉirkaŭ 40.000 loĝantojn (laŭ takso el la jaro 1997), kaj okupas areon 750 km², kiu estas 1% de la teritorio de UAE. Reganto de tiu, la malplej loĝata emirlando estis ŝejĥo Raŝid bin Ahmad al-Mu'alla ekde 1981 ĝis sia morto la , ekde tiam lia filo Saud bin Raŝid Al Mu'alla.

Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Urina sistemo

La ĉeloj de la homa korpo produktas kompleksajn, ofte toksajn kemiaĵojn. La ekskreciaj organoj (la renoj, ureteroj, veziko, kaj uretro) forigas ekskrecion de la sango, kaj ĝi foriras de la korpo en la urino.

Sango kun la ekskreciaj kemiaĵoj fluas tra la renaj arterioj de la koro al la renoj. Tie, en ĉiu de la du renoj, estas ĉirkaŭ 1.250.000 nefronoj. La nefronoj filtras la sangon kaj forigas la nitrogeno-kombinaĵojn, troan akvon kaj salojn, kaj resendas la bonajn substancojn kaj fluidojn al la sango. La purigita sango reiras al la koro.

La fluido kun ekskrecio eniras la uretojn. La uretoj estas malgrandaj tuboj, kaj la urino pasas al la veziko, kaj kolektiĝas tie. La renoj produktas 1.200 aŭ 1.500 mililitrojn da urino ĉiutage. Kiam la veziko pleniĝas da urino, refleksago malstreĉas la sfinkteran muskolon de la malalta veziko, kaj oni volas urini. La urino pasas tra la uretro kiam oni malstreĉas la ekstersfinkteran muskolon por urini. En la virino, la uretro malplenigas inter la klitoro kaj la aperturo de la vagino. En la viro, la uretro estas 20 cm. longa, kaj kuras tra la peniso.

Vidu ankaŭ 
 Urino
 Urinado
Unuciklo

Unuciklo estas veturilo sen motoro, kiel biciklo, sed kun nur unu rado. Pro tio ke ĝi havas nur unu radon, ĝi ne bezonas kadron. Unuciklo konsistas nur el selo sur selforko sur rado. Estas pedaloj sur krankoj, kiuj estas tuj konektitaj al la nabo. Tial unuciklo ne bezonas ankaŭ ĉenon aŭ dentradojn.

Uzanto sidas sur selo kaj balancas. Se oni volas resti en unu loko, oni povas pedalumi iomete antaŭen kaj iomete malantaŭen kaj ripetadi kaj tiel balanci sen iri ien. La ruliĝado de la rado helpas teni la unuciklon rekta.

Oni povas unucikli surstrate aŭ eksterstrate, longdistance aŭ mallongdistance.

Vidu ankaŭ 
 Velocipedo
 Ĵonglado

Eksteraj ligiloj 
 Argilo: Ĵonglado kaj unuciklado
 Familio Kruse
 La lernado de Frank

Veturiloj
Transportaj rimedoj movataj per homa forto
Usonaj Virgulininsuloj

La Usonaj Virgulininsuloj aŭ Virgulinsuloj () estas dependa teritorio de Usono en la Kariba Maro. La teritorio konsistas el pluraj insuloj, la tri ĉefaj insuloj estas Saint Thomas (Sankta Tomaso), Saint Croix (Sankta Kruco), kaj Saint John (Sankta Johano). La teritorio estas parto de la insularo Virgulininsuloj kiuj estis trovitaj de Kristoforo Kolumbo kaj nomitaj de li kiel Santa Ursula y las Once Mil Vírgenes (mallongigite Las Vírgenes), memorigante pri mezepoka legendo pri Sankta Ursulo de Kolonjo.

La Usonaj Virgulininsuloj uzas la maldekstran trafikflankon, kvankam Usono ĝenerale uzas la dekstran.

Historio 
Ekde la jaro 1666 la teritorio estis kolonio de Danio, kaj havis la nomon Danaj Antiloj. La insulo Sankta Kruco aldoniĝis al la dana kolonio nur en 1733. En 1917 la insularo estis vendita al Usono, je prezo de 25 milionoj da usonaj dolaroj, kies registaro tie celis starigi armean bazon.

Servoj 

 Universitato de la Virgulinsuloj

Vidu ankaŭ 
 Britaj Virgulininsuloj
 Ne-enkorpigitaj teritorioj

Referencoj 

Antiloj
 
Dependaj teritorioj
Usono
Unitariismo

Unitariismo estas tiu branĉo de la kristanismo kiu, male al la trinitatismo, ne akceptas la dogmon pri triunuo; kelkaj unitariismaj eklezioj tute neas la rolon de dogmo en religio.

La konflikto inter unitariistoj kaj triunuistoj komenciĝis frue en la historio de la kristanismo. Jam dum ĝiaj plej fruaj jarcentoj aperas unitariismaj skoloj kiel la arianismo kaj la adoptismo. La arianisma eklezio havis dum pluraj jarcentoj fortan pozicion precipe inter la gotoj, kaj la klasikan gotan biblitradukon faris la ariano Wulfila.

Post la falo de la lasta gota regno en la 9-a jarcento, oni ne aŭdas pri unitariismaj eklezioj ĝis la 16-a jarcento, kiam aperis unu tia en Transilvanio kaj unu en Pollando; la membroj de la laste menciita estas ofte nomitaj "socinanoj", kio estas tamen erara, ĉar Faŭsto Socino (latina Faustus Socinus, itale Fausto Sozzini) translokiĝis de Transilvanio al Pollando plurajn jarojn post ĝia fondo kaj, kvankam li kunlaboris kun ĝi, neniam membriĝis. En Pollando oni foje nomas ilin "arianoj", sed kontraŭ tio ili mem forte protestis, ĉar kvankam la antikvaj arianoj same kiel ili kontraŭstaris la triunu-dogmon, ili pri aliaj aferoj profunde malsamopiniis. Ili mem plej ofte nomis sin "Polaj Fratoj" (latine Fratres Poloni, pole Bracia Polscy).

Fine de la 18-a jarcento, preskaŭ cent jarojn post la malapero de la Polaj Fratoj, estis fonditaj unitariismaj eklezioj en Usono kaj Britio, kie ili ankoraŭ aktivas. La usona Universitato Harvard havis jam ĉe sia fondiĝo fortajn ligojn al la unitarianoj.

Unitaria Universalismo (1961) estas religia movado historie parenca al Unitariismo kai Universalismo. La anoj de Unitaria Universalismo rajtas havi malsamajn kredojn, sekve ne ĉiuj estas unitarianoj laŭ la teologia senco. La unitaria universalisma eklezio en Usono havas preĝejojn desegnitajn de la fama arĥitekturisto Frank Lloyd Wright, mem unitariano: la preĝejoj en Oak Park (antaŭurbo de Ĉikago), Ilinojo, kaj en Madison, Viskonsino.

Unitaraj esperantistoj 
Kenneth Twinn
Parley Parker Christensen
Júlia Sigmond
Ron Glossop

 
Netrinitatanismo
Universitato de Kalifornio en Berkelio

La Universitato de Kalifornio en Berklio ( [Berkli]) aŭ UCB (la angla mallongigo), usona universitato, estis la unua kaj la plej granda el la terenoj de la Universitato de Kalifornio. Berklio eble estas la plej bona publika universitato en Usono, sed ĝi estas granda kaj burokrata. Berklio estas en norda Kalifornio, 20 minutojn oriente de Sanfrancisko trans la golfeto, kaj unu horo norde de Silicia Valo. Ĝi grave rolis en komputiko kaj en la radikala studenta politiko de la 1960-aj jaroj. En 1964 tie estis la centro de la usona studenta ribelo "".

La loka rivalo de Berklio estas la privata universitato Stanford, kiu estas sude de Sanfrancisko en la urbo Palo Alto.

La ĉefa strato de Berkeley estas Telegraph Avenue, la ĉefa placo estas Sproul Plaza.

En la universitato de Berkeley, la komputilaj programigaj lingvoj BSD kaj Tcl estis inventitaj. La kemiaj elementoj Berkelio kaj Kaliforniumo, kiuj estis eltrovitaj ĉi tie, estis nomitaj honore al la universitato.

La urbo Berkeley (Kalifornio) ricevis sian nomon laŭ la filozofo George Berkeley, en kies honoro estis nomita la universitato ĉirkaŭ kiu disvolviĝis la urbo mem.

Diplomitoj: Andrea Bodó, Bill Joy, Ágnes Kovács (naĝisto), Gregory Peck, Ervin Somogyi, Ken Thompson
Ne-diplomitoj: Jack London
Profesoroj: John Searle, Alexander Kaun, Richard Taruskin, Eric Hoffer

Vidu ankaŭ 
 LSD
 BSD
 hipioj
 Mario Savio
 Ted Kaczynski
 Bassam Tibi

Eksteraj ligiloj 

 La TTT-ejo de Berkeley (angle)
  Unuetaĝa Usono ĉ.34 "Kapitano Ikso"

Berkeley, Universitato de Kalifornio
Berkeley (Kalifornio)
Usona Deklaro de Sendependeco

La Deklaro de Sendependeco, estas la diro alpreninta per la Dua Kontinenta Kongreso en Filadelfio. Verkita de Thomas Jefferson, la Deklaro estas unu el la plej famaj dokumentoj de la historio de Usono. 
Per tiu paĝo, 1776-07-04, 13 britaj kolonioj en Nordameriko deklaris sin sendependaj el Britio kaj fariĝis la nova nacio, Usono. Eĉ hodiaŭ, Usono festas je la 4-a de julio kiel sia naskiĝtago.

Tiu okazo gravegas politike pro la idealoj, kiujn la deklarintoj prezentis kiel necesigilo de la sendependiĝo:
 Homaj rajtoj estas esencaj kaj neperdeblaj
 Registaro regas nur per la konsento de la regataro
 Mistraktata regataro rajtas, eĉ devas, anstataŭigi la registaraĉon

Ĝi ankaŭ enkondukis en la sangofluon de usona politiko la idealon de egaleco de ĉiuj homoj.
 
Jen la plej grava alineo de la Deklaro (kun la esencaj frazoj en dika tipo):

Ni konsideras la jenajn verojn memevidentaj, ke ĉiuj homoj kreiĝis egalaj, ke dotis ilin ilia Kreinto per certaj nefordoneblaj rajtoj, ke inter tiuj estas vivo, libero kaj la sekvado de feliĉo. -- Ke por sekurigi tiujn rajtojn, registaroj iniciatiĝas inter homoj, derivante siajn justajn potencojn el la konsento de la regatoj, -- Ke kiam ajn iu formo de regado fariĝas detruema al tiuj celoj, la popolo rajtas ŝanĝi aŭ aboli ĝin, kaj iniciati novan regadon, bazante ĝian fundamenton sur tiajn principojn, kaj organizante ĝiajn potencojn en tia formo, kia ŝajnas plej kongrua el efektiviĝo de iliaj sekureco kaj feliĉo.

Notu bone, ke Jefferson mem posedis sklavojn. Pro tiu kontraŭo inter realo kaj idealo, Usono diskrevos je 1861, la sudo militinte kontraŭ la nordo por konservi sklavecon.

Jefferson ne inventis la ideojn en la Deklaro: la ideoj devenis de la filozofo John Locke.

Vidu ankaŭ 

 Deklaro de Sendependeco
 Centennial Exposition
 Usona Ducentjariĝo
 Independence Hall (Usono)
 Pennsylvania Evening Post
 Sendependeca tago de Usono

Eksteraj ligiloj 
 Traduko de Humphrey R. Tonkin
Úvoz

Úvoz ("profunda veturvojo") estis grava vojo al la monaĥejo Strahov, en Prago, la ĉefurbo de Ĉeĥio.

De tie videblas onitakse unu el la plej belaj panoramoj de Prago.

Vidu ankaŭ 
 Praga burgo
 Somera palaco de reĝino Anna
 Placo de Hradčany
 Preĝejo De Sta Johano De Nepomuk
 Nova Mondo de Prago
 Kapucena monaĥejo en Jejkov
 Loreta Placo
 Loreta Strato
 Pohořelec
 Strahov

Stratoj de Prago
Hradčany (Prago)
Usonaj Malgrandaj Insuloj

La Usonaj Malgrandaj Insuloj estas dependa teritorio de Usono en Oceanio. La teritorio konsistas el la Bejkerinsulo, Ĵarvisinsulo, Haŭlandinsulo, Jonstonatolo, Kingmanrifo, Midvejinsuloj, Palmajra-atolo kaj Vejkinsulo.

Kvankam nur unu ISO-a landkodo rilatas al ili, la insuloj estas administrataj aparte.
Ĉ. 70 % de ilia areo estas naturrezervejoj.

 Landkodo: UM. 
 Areo: 34,2 km². 
 Loĝantaro: Sen konstantaj loĝantoj.

Usonaj Malgrandaj Insuloj
Insuloj en Oceanio
Dependaj teritorioj
Unua triumviraro

Historio > Romio > triumviroj > Unua triumviraro
La unua triumviraro (60-53 a.K.) estis la rego de Romio sub tri viroj:

 Kraso
 Gnaeus Pompeius Magnus
 Julio Cezaro

Tiuj viroj dividis Romion inter si kiel privatan posedaĵon: Cezaro ricevis Gaŭlion, Pompeo Hispanion kaj Afrikon kaj Kraso Azion.

La triumviraro estis firma kaj funkcianta ĝis la morto de Kraso en la Batalo de Carrhae je -53. Je -49 Cezaro transiris la Rubikonon kaj la milito inter Cezaro kaj Pompeo ekis. Ĝi finiĝis en la Batalo de Farsalio, kie Cezaro venkis Pompeon.

Vidu ankaŭ: Dua triumviraro

Romia Imperio

de:Triumvirat#Das Erste Triumvirat
ja:三頭政治#第一回三頭政治
Universala dekuma klasifiko

Universala dekuma klasifiko (UDK) estas internacia universala sistemo por hierarkie klasifiki ĉiujn specojn de dokumentoj, kiuj rilatas la homan sciadon, per dekumaj indeksoj. Paul Otlet kaj Nobel-premiito Henri La Fontaine adaptis ĝin el la Dekuma klasifiko de Melvil Dewey.  La UDK unue eldoniĝis (france) inter 1904 kaj 1907. Poste, ĝi estis multe reviziita kaj evoluigita. Ĝia strukturo ebligas facile enordigi novajn evoluaĵojn kaj novajn kampojn de scio.  La ciferoj estas sendependaj de difinita lingvo aŭ skribado.  Ĝi konsistas el numeraloj kaj komunaj signoj. La UDK estas tutmonda kaj estas eldonita tute aŭ parte en 23 lingvoj.

En 2013 resumo de UDK estis esperantigita.

Strukturo

0	Ĝeneralaĵoj
1	Filozofio
2	Religioj
3      Sociologio
4	(nun libera)
5	Matematiko. Natursciencoj.
6	Aplikataj sciencoj. Medicino. Tekniko. 
7	Arto. Aplikata arto. Arĥitekturo. Fotografio. Muziko. Amuzo. Sportoj.
8	Lingvistiko. Filologio. Literaturo.
9	Geografio. Biografioj. Historio.

Ĉiu klaso per aliaj ciferoj dividiĝas je subklasoj:

8			Lingvistiko. Filologio. Literaturo.
80			Lingvistiko. Filologio
800.89	Artefaritaj lingvoj.
800.892 Esperanto.

669.245=089	Literaturo pri alojoj de nikelo en Esperanto

La detalan supervidon pri la numerado UDK eldonas la internacia organizo FID.

Vidu ankaŭ
 Dekuma nombrosistemo

Referenco

Bibliografio
 Uniwersalna klasyfikacja dziesiętna. UDC-P022, Wydanie skrócone dla bieżącej bibliografii narodowej i bibliotek publicznych, Biblioteka Narodowa, Warszawa 1997, s. 420, ISBN 83-7009-227-6

Eksteraj ligiloj
 Esperanto-versio de UDK
Udk-biblioteko en Vikilibroj
UDC Consortium
Esperantlingva UDK-listo de la biblioteko de Flandra Esperanto-Ligo

Klasifikaj sistemoj
Normigo
Ulrich Plenzdorf

Ulrich PLENZDORF [ulriĥ plencdorf] (naskiĝis la 26-an de oktobro 1934 en Berlino, mortis la 9-an de aŭgusto 2007 samloke) estis germana verkisto, dramaturgo kaj scenaristo.

Ulrich Plenzdorf (en Orienta kaj Okcidenta Germanio) famiĝis pro la socikritika teatraĵo Die neuen Leiden des jungen W., kiu laŭ la ekzemplo de la Goethe-verko Die Leiden des jungen Werthers (1774) priskribas la senfruktan provon de junulo, eskapi el sia filistreca medio. Uzante la ĵargonon de la orientgermana junularo de la 1970-aj jaroj, la verko ankaŭ tre bone respegulas la vivon en tiu ĉi tempo.

Listo de verkoj 

Die neuen Leiden des jungen W. (teatraĵo, 1972)
Die Legende von Paul und Paula (filmscenaro, 1973)
Kein runter, kein fern (rakonto, 1978)
Legende vom Glück ohne Ende (romano, 1979)
Vater Mutter Mörderkind (1993/94, televidaĵo kaj teatraĵo)

 Germanlingvaj verkistoj
 Germanaj verkistoj
Universala Tempo Kunordigita

Estas -- T  en UTC
(vidu W3C Formoj de dato kaj tempo)

Universala Tempo Kunordigita (UTK, konata kiel UTC ekster Esperantujo) estas la tempo ĉe la nula longitudo de 0° (UTC+0) kaj estis antaŭe nomita GMT. UTC estas kunordigita kun GMT per la iafoja aldono de supersekundo tiel, ke: 

UTC - GMT < 0.9 s

La supersekundo estas necesa ĉar la rapideco de la tera rotacio variadas. 

La internacia mallongigo "UTC" venas el kompromiso inter CUT, el anglalingva Coordinated Universal Time kaj TUC, el francalingva Temps universel coordonné kaj estas neŭtrala por ambaŭ.

GMT ankaŭ estas la tempo de la nula longitudo, sed estas malsamo inter GMT kaj UTC: GMT sekvas la movadon de la Suno (aŭ, alivorte, la rotacion de la tero), dum UTC sekvas la Tempon Atoman Internacian (TAI -- la mezan tempon de 200 precizaj atomaj horloĝoj tra la mondo). 
UTC kiel referenca nulo por la longitudo, estas ankaŭ kelkfoje nomita Zulua tempo (Z). La UTC de +1 al +12 oriente de Grenviĉo ricevas la literojn A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M. Same, Okcidente de Grenviĉo en UTC de -1 al -12 la horzonoj ricevas la literojn de N ĝis Y. Do ekz. UTC+2 ricevas la literon B (Bravo) kaj korespondas al la Orienteŭropa Tempo (EET); same UTC-7 ricevas la literon T (Tango) kaj korespondas al la Usona kaj Kanada Montara Norma Tempo (MST). 

Ofte oni ne diras UTC sed mallonge UT, universala tempo. En normala praktiko ne  gravas la supersekundo, aŭ ono de ĝi.

Vidu ankaŭ 
 La nuna tempo de UTC laŭ la Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj
 sekundo
 SI
 BIPM 
 horzono
 somera tempo
 Horzonoj en Eŭropo
 Horzonoj en Eŭropo dum Somero

Eksteraj ligiloj 
 Tempozonoj de UTC de A ĝis Z
 Formo de dato kaj tempo de W3C.

Tempo
UTC

fi:Aikajärjestelmä#UTC
Ulysses S. Grant

Ulysses Simpson GRANT [julisiz simpsn grant], la dek-oka prezidento de Usono, naskiĝis la 27-an de aprilo 1822 en Point Pleasant, Ohio. Li mortis 63-jaraĝa, la 23-an de julio 1885, en Mount McGregor, Nov-Jorkio, pro kancero en la gorĝo. Lia tombo estas en Novjorko.

Grant estis la generalo por la Nordo en la Usona Enlanda Milito, kiu fine povis venki la ribelintan Sudon en 1865. Sed bona generalo ne ĉiam estas bona prezidento. Dum lia prezidentado (1869–1877) estis multaj skandaloj en sia administrado.

Julia Boggs Dent el Pensilvanio estis lia edzino, kaj la paro havis kvar gefilojn. Li estis metodisto.

Dum lia administrado (1869–1877) okazis;

 1871 La traktato de Vaŝingtono
 1873 La Paniko de 1873 – ekonomika depresio inter 1873 kaj 1878
 1875 La Akto de Civilaj Rajtoj
 1875 La Rekomenco de la Akto de Metalmono

Interesaĵoj, rilate al li 

 La 50-dolaraj monbiletoj montras bildon de Grant.
 Grant estis konata vizitanto de Willard Hotel por eskapi el la streso hejma kaj politika. Li vizitis la hotelon, ĉar lia edzino ne permesis fumadon hejme. Li nomis la tie amase kolektiĝintajn personojn en la antaŭĉambro (angle lobby) kiel "tiuj damnitaj lobiistoj", tiel kreante la vorton rilatan al lobiado. 

Prezidantoj de Usono
Generaloj de la Usona Enlanda Milito
Sklavposedantoj
Vjetnamoj

Vjetnamoj (), aŭ Kinh-homoj, estas la ĉefa etno loĝanta en Vjetnamio. Ili parolas la Vjetnaman lingvon, kiu estas tonlingvo, kaj kiu malgraŭ kelkaj supraĵaj similecoj al la Ĉina, apartenas al la aŭstralazia lingvaro, ne al la ĉinotibeta, kaj nuntempe estas skribata per latinaj literoj, antaŭe ĝi estas ankaŭ skribita per ĉinaj literoj (chữ nôm).
Dum la Vjetnama milito multaj Vjetnamoj fuĝis el sia lando, kaj nuntempe ekzistas granda Vjetnama diasporo tra la tuta mondo.

Etna grupo parolanta la vjetnaman ĉirkaŭ en Gŭangŝjio nomiĝas ĝingoj (ĉine: 京族, Jīngzú; vjetname: Người Kinh).

Tradicia vivo 
Tradicie la vjetnamoj loĝis en vilaĝoj po de kelkcent ĝis kelkmil da loĝantoj, apud riveroj. Ili estis terkulturistoj. Ilia vivmaniero necesigis kunlaboron. Tradiciaj vjetnamaj domoj estis konstruitaj rekte sur la grundo kaj lokitaj danke al geomanciistoj. La socio estis patriarka, tio estis organizo en kiu la viroj estras sian familion kaj donas sian nomon al la infanoj. Oni nomas la klanon tộc.

Originoj 

Skribita historio konas la antikvajn vjetnamojn unue simple kiel la Lạc aŭ Lạc Việt, kaj la landon Vjetnamio kiel Văn Lang. Arkeologia evidenteco de la Bronzepoko "Đông Sơn" Kulturo ( ankaŭ sciata kiel Lạc Socio ) sugestas ke la antikvaj Vjetnamaj homoj estis el la unuaj praktiki agrikulturon.

Laŭ esplora studo farita de la Hôpital Saint-Louis en Parizo, Francio: " la komparo de la Vjetnamaj kun aliaj orientaziaj populacioj montris proksiman genetikan rilaton de la studata loĝantaro kun aliaj Orientanoj ", kun la escepto de sep unika markiloj.

Tiuj rezultoj, kune kun restaĵoj de Taja enzimo-morfoj, indiki teorio de duobla etna origino de la Vjetnama loĝantaro de ĉina kaj taja loĝantaroj.

2001 HLA studo estrita de laboratorioj ĉe la Mackay Memorial Hospitalo en Tajpeo (Tajvano) klasifikas la vjetnaman popolon en la sama genetika fasko kiel la Miao (Hmonga), Southern Han (Suda ĉina), Buyei (Bo Y-homa) kaj taja, kun diferenca familio konsistante Taja ĉina kaj Singapura ĉina, Minnan (Hoklo) kaj Hakka .

Noto pri la nomo de Vjetnamio 
En sia Listo de Normaj Landnomoj de 1989, la Akademio de Esperanto rekomendis la formon "Vjet-Namo" por la lando (kaj sekve Vjet-Namanoj por la vjetnamoj). En sia Listo de Rekomendataj Landnomoj de 2009 ĝi ŝanĝis sian rekomendon al "Vjetnamujo/Vjetnamio" laŭ la superrega lingvouzo.

Notoj

Referencoj

Vidu ankaŭ 

Etnaj grupoj en Vjetnamio
 Vjetnamoj en Tajvano
 Vjetnama lingvo

 
Etnoj en Vjetnamio
Verda teo

Kuireco > Teo

Farado 
Verda teo estas teo kiu spertis specialan traktadon. Post la rikolto, la folioj estas varmigitaj por forigi akvon. Sekve, la folioj estas metitaj en metalan marmiton kaj varmigitaj ĝis 90 °C por sekigi ilin.

Dum la du varmigadoj, la folioj povas esti ruligitaj (mane aŭ maŝine) en streĉa bulo. Post la sekigo, el tio fariĝos "kanonpulva teo" (Gunpowder anglalingve) ĉefe uzata por fari la nordafrikan tepreparadon kun mento.

Verda teo gustas kiel herbo.

Preparado 
Verdaj teoj estas preparitaj laŭ ia ajn ceremonio (vidu ĉe Teo), escepte Gong Fu Cha, pro la tro alta temperaturo de la akvo, kiu bruligus la foliojn.

Verdaj teoj 
 Kanonpulvo teo (Gunpowder), uzata por fari teon kun mento.
 Sencha [senĉa], preparita laŭ iom malsama japana metodo.
 Gyokuro [gjokuro]. Antaŭ la rikolto, la tearboj estas ombrigitaj por pligrandigi la kvanton de klorofilo kaj tiel ŝanĝi la guston. Fama teo.
 Matcha [maĉa] estas pulvorigita teo uzata por la japana teceremonio. Oni uzas altkvalitan verdan teon por fari ĝin. Precipe Gyokuro [gjokuro] estas uzata por la pulvorigado.
 Longjing tea, laŭvorte "draka puta teo" en Hangĝoŭo kaj Ĝeĝjango, Ĉinio.
 Huangshan Maofeng, el Anhujo, Ĉinio.
 Trà xanh, chè xanh: Vjetnamaj verdaj teoj havas pli malaltan enhavon da kafeino kompare kun ĉinaj verdaj teoj sed pli altaj kafeinaj niveloj ol japanaj verdaj teoj. 

Teoj
VEKejo

VEKejo signifas Virtuala Esperanto-Kongresejo. Ĝi estas la teknika mezo de la GIEB.  Oni konektas al la VEKejo per telnet aŭ ĝavo.  La VEKejo estas originale tradukita de angla versio de Duncan Thomson (babileje: sciuro), kaj poste plupoluris ĝin Holger Dürer (babileje: holĉjo), ĉe kiu tiam rulis la programo.  Poste (ĉirkaŭ en 2000), Michiel Meeuwissen (babileje: miĥil) prenis la kodon, kaj aldonis aferojn en la VEKejo kiu rulas en lia komputilo.

Eksteraj Ligiloj 

Originala paĝo pri la VEKejo
Informoj pri la VEKejo 

Interreto

Esperanto-movado
Vendsyssel

Por la insulo, vidu Vendsyssel-Thy.

Vendsyssel [vensisl] ("Provinco de Vandaloj"; etimo necerta) konsistas el la norda pinto de Jutlando kaj plej granda parto de insulo Vendsyssel-Thy. Sude ĝi limas al fjordo Limfjorden.

La flago Vendelbrog estas neoficiala kaj tre malofte trovebla, sed tamen sufiĉe forte indikas la tieularan mens-apartecon kaj rezistemon kontraŭ la ĉefurba regado. Ĝi simbolas  (rufo) kaj la maro – Atlantiko okcidente, aliflanke Kattegat (norde de la Balta Maro).

Vendsyssel havas ses subprovincojn:
Horns
Vennebjerg
Børglum
Dronninglund
Kær
Hvetbo

Vidu ankaŭ 
 Jutlanda regionismo

Norda Jutlando
Vermonto

Vermonto () estas unu el la 50 subŝtatoj de Usono, havante proksimume 630.000 homojn kaj 24.900 km² da areo. Ĝi estas ŝtato de Nov-Anglio en la nordoriento de la lando, inter Nov-Jorkio kaj Nov-Hampŝiro, kaj inter Masaĉuseco kaj la kanada provinco Kebekio. Ĝi estas la dua malplej multhoma usona ŝtato kaj aere la ses malplej granda ŝtato.

Vermonto signifas "Verda Monto" (aŭ Vert Mont en la franca.) Ĝi havas tre belan pejzaĝon kun multaj montaroj kaj arbaroj. Turismo estas grava industrio de Vermonto.

La franca esploristo Samuel de Champlain vizitis lagon Champlain en la jaro 1609 kaj pretendis la landon por la reĝo de Francio. En 1690 nederlanda kaj brita grupo setlis en okcidenta-centra Vermonto. En ĉi tiu regiono okazis la milito inter la francoj kaj la britoj (1754-1763) kaj la milito inter la britoj kaj la usonanoj (1775-1777). Vermonto fariĝis la 14-a ŝtato de la usona unuiĝo je la 4-a de marto 1791. Du usonaj prezidentoj, Chester A. Arthur kaj Calvin Coolidge, naskiĝis en Vermonto.

La ĉefurbo de Vermonto estas Montpelier ( loĝantoj). Aliaj urboj estas Bennington, Brattleboro, Burlington (la laŭ nombro de loĝantoj plej granda urbo de la subŝtato), Rutland, kaj Barre. La plejmulto da vermontanoj loĝas en la kamparo.

Subŝtatoj de Usono
Nov-Anglio
Valonio

Valonio aŭ Valonujo (france: Wallonie [ŭaloNI], valone: Waloneye [ŭalonEJ] / Walonreye [ŭalonREJ]) estas unu el la tri regionoj de Belgio. Namuro estas ĝia ĉefurbo. Kiel priskribas la kvina artikolo de la belga konstitucio, ĝi havas 5 provincojn: Valona Brabanto, Henegovio, Lieĝo, Namuro kaj Luksemburgo. Je la 1-a de januaro 2016, Valonio kovras 16 844km² por 3 598 058 loĝantoj. Ĝi estas la plej granda regiono de Belgio (55,18% de la areo de Belgio) kaj la malpli densa kun 213,61 loĝantoj/km².

Norde estas la centra belga altebenaĵo kiu estas relative ebena kaj terkulture produktema. Poste, estas la valo de Sambro kaj Mozo, kie situas la plej granda parto de la valonaj urboj kaj du trionoj de la valonoj. Ĝi estas la antaŭa industria spino de Belgio. Sude estas Ardenoj, monteta, arbara kaj popole maldensa.

La oficialaj lingvoj estas la franca kaj la germana. Iuj ankoraŭ parolas la valonan lingvon. La plej multaj valonoj parolas la francan. La germanparolantoj (75 000 loĝantoj) loĝas en orienta parto, la Germanlingva Komunumo de Belgio. Ili ĝuas sendependecon pri edukado kaj kulturo, havas propran parlamenton kaj registaron. Kelkaj vilaĝoj apud la landlimo kun Flandrio ĝuas facilaĵojn en la nederlanda lingvo. Notinda estas Neutrala Moresneto kiu iam uzis Esperanton kiel oficiala lingvo.

Dum la industria revolucio, Valonio iĝis la dua industria lando post Britio, dank'al ĝia vastaj deponejoj de karbo kaj fero. Dum la 19a kaj 20a jarcentoj Valonio estis la plej riĉa regiono de Belgio.

La nacia himno de Valonio estas Le chant des Wallons.

Ĝia politika instanco estas la Valona Regiono. Ĝi estis kreita en 1970. La valona Parlamento kaj la valona registaro havas sian sidejon en Namuro. Ĝia ministro-prezidanto ĉi-momente (2022) estas Elio Di Rupo.

La rajtoj de la regiono estas registritaj en la belga konstitucio kaj la speciala leĝo pri la reformoj de la institucioj. La regionoj precipe respondecas pri area planado, medio, natura protektado, loĝado, akvopolitiko, energiopolitiko kaj laborigo.

Provincoj de Valonio

Trafiko kaj transporto 
La valona transportkompanio TEC respondecas pri la transporto per buso kaj tramo ene de Valonio. La Valona Regiono ankaŭ administras la regionajn vojojn en Valonio.

Urboj 

 Charleroi (201 223)
 Lieĝo (191 276)
 Namuro (107 173)
 Mons (91 142)
 La Louvière (77 213)
 Tournai (67 500)
 Seraing (60 741)
 Verviers (53 570)
 Mouscron (52 822)
 Herstal (37 300)
 Braine-l'Alleud (37 196)
 Châtelet (35 627)

Vidu ankaŭ 

 Franclingva Komunumo de Belgio
 Ŝtata reformo (Belgio)

 
Regionoj de Belgio
Geografio de Belgio
Regionoj en Eŭropo
Valgamaa

La distrikto Valgamaa () estas distrikto () en Estonio. La ĉefurbo de la distrikto estas Valga.

Geografio 
Ĝi situas en la sudokcidenta parto de la lando kaj limas al la distriktoj Viljandi, Tartu, Põlvamaa, Võrumaa kaj al la limo kun Latvio.

Politiko 
Laŭ leĝo de la 13-a de decembro 1995 la distriktestron enpostenigas laŭ interkonsento kun la distrikta administrado la ĉefministro de Estonio.

Urboj kaj Komunumoj 

La distrikto konsistas el 2 urboj kaj 11 landkomunumoj.

Urboj 
 Tõrva
 Valga

Komunumoj 
 Helme 
 Hummuli 
 Karula 
 Otepää 
 Palupera 
 Puka 
 Põdrala 
 Sangaste 
 Taheva 
 Tõlliste 
 Õru

Distriktoj de Estonio
Viljandimaa

Viljandimaa aŭ Viljandi maakond estas distrikto de Estonio. La distrikta centro estas la urbo Viljandi.
Apudaj distriktoj estas Pärnumaa, Järvamaa, Jõgevamaa, Tartumaa kaj  Valgamaa

Urbaj municipoj 
 Mõisaküla
 Viljandi
 Võhma

Esperante 
 Ĝi estis la regiono, kie Augustin Pung estis aktivulo.

Distriktoj de Estonio