RAM

RAM (skraćeno od engl. Random-Access Memory – "memorija sa slučajnim pristupom"), jedan je od oblika pohranjivanja računarskih podataka čijem sadržaju se može pristupiti po bilo kom redoslijedu. Ovakav način pristupa razlikuje se od sekvencijalnog načina koji se koristi kod uređaja kao što su magnetna traka, diskovi i cilindri, gdje je, zbog prirode mehaničkog kretanja takvih medija za pohranu podataka, računar primoran da pristupa podacima prema strogo određenom redoslijedu. 
RAM je još karakterističan po tome što se kod ove vrste memorije podaci mogu ne samo čitati, već i zapisivati, za razliku od ROM (engl. Read-Only memory) memorije, iz koje se podaci mogu samo čitati. 
RAM se u računarima upotrebljava prvenstveno za primarnu pohranu podataka koji se aktivno koriste i neprestano se mijenjaju. Međutim, postoje i neke vrste RAM uređaja koji se koriste za trajnu pohranu podataka.

Pregled 

U računarima je RAM zadužen za držanje podataka i programskog koda tokom njegovog izvršavanja. Veoma važna karakteristika RAM-a je da se različitim memorijskim mjestima gotovo uvijek pristupa jednakom brzinom. Kod nekih drugih tehnologija postoje određeni zastoji pri propuštanju pojedinih bitova ili bajtova. 

Prvi sistemi zasnovani na vakuumskim cijevima ponašali su se kao moderni RAM iako je bilo mnogo grešaka u radu. Jezgrene memorije, sačinjene od žica omotanih oko malih feromagnetnih jezgri, imale su gotovo jednako vrijeme pristupa. Osnovna zamisao koja se nalazi iza cijevnih i jezgrenih memorija još uvijek se primjenjuje kod savremenih RAM-ova izgrađenih od integralnih kola. 

Neka alternativna rješenja za pohranu podataka nisu imala jednako vrijeme pristupa, pa smo tako imali cijevi ispunjene živom koje su držale nizove bitova uz pomoć zvučnih talasa, zatim cilindrične memorije koje su bile slične današnjim tvrdim diskovima i njihovoj metodi pohrane podataka uz pomoć namagnetisanih čestica složenih u neprekidne kružne trake. 

Mnoge vrste RAM-a su nestabilne, u smislu da gube svoje podatke kada je računar isključen. Uobičajen način smještanja podataka u RAM je ili u obliku naboja kondenzatora (dinamički RAM) ili stanju flip-flopa (statički RAM). 

U razvoju su različite vrste "stabilnih" RAM-ova koje mogu zadržati svoje podatke i kada im je prekinuto napajanje. Tehnologije koje se pri tome implementiraju su, među ostalim, karbonske/ugljenične nano-cijevi i efekat magnetskog tunela.

Zanimljivo je i dijeljenje RAM-a na particije, kao što se obično dijele tvrdi diskovi, samo što u je slučaju RAM-a, particija kreirana na njemu mnogo brža od one na tvrdom disku. Često se naziva i ramdisk.

Uobičajene vrste RAM-a 
 SRAM, skraćeno od engl. Static RAM
 NV-RAM od engl. Non-Volatile RAM
 DRAM engl. Dynamic RAM
 Fast Page Mode DRAM
 EDO RAM engl. Extended Data Out DRAM
 SDRAM engl. Synchronous DRAM
 DDR SDRAM engl. Double Data Rate Synchronous DRAM
 RDRAM ili Rambus DRAM

Ostale vrste RAM-a 
 Dual-ported RAM
 Video RAM, dual-port memorija sa jednim portom nasumičnog pristupa i drugim, sekvencijalnim. Ova je vrsta sve popularnija zbog sve izraženijom potrebom korisnika za sve više video memorije. Vidi: Dynamic random-access memory
 WRAM
 MRAM
 FeRAM

RAM kućišta 
Poluprovodnički RAM se proizvodi kao integralno kolo, u obliku plug-in modula. Razlikuju se po broju pinova (nožica, kontakata), njihovom rasporedu i dr.

Usko grlo 
U usporedbi sa brzinom današnjih procesora, današnje vrijeme pristupa kod najčešće korištene DRAM memorije je prilično sporo. Vrijeme pristupa kod memorije i tvrdog diska su značajni ograničavajući faktori za ubrzavanje rada računara.

Shadow RAM 
Shadow RAM je dio RAM-a u koji je kopiran sadržaj ROM-a radi bržeg rada, pošto ROM radi sporije nego RAM. 
Izvorni ROM se isključuje a dio RAM-a se rezerviše te se u njega ne može zapisivati.
Ovaj postupak se naziva shadowing (engl. shadow = "sjena").

Vanjski linkovi 
 Isprobavanje, usporedba i ocjenjivanje RAM memorije  - bosanski hardver portal, Hardwarebase.net 

Računarska memorija