alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio

La Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio estas la landa Esperanto-asocio en la afrika ŝtato Demokratia Respubliko Kongo (pasintece nomita Zairio). Ĝi estis fondita en 1963, kaj aliĝis al Universala Esperanto-Asocio en 1996. La asocio havas sian sidejon en la ŝtata ĉefurbo Kinŝaso. Prezidanto de la asocio laŭ la stato de aprilo 2010 estas Simon Kiangani Loti.

Suborganizaĵo de la Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio estas la Demokratia Kongolanda Esperantista Junulara Organizo, la landa asocio de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo en la Demokratia Respubliko Kongo. La junulara organizo estis fondita en 1984, aliĝis al TEJO en 1990, kaj havas sian sidejon en la urbo Mbanza-Ngungu en la provinco Malsupra Kongo plej okcidente de la ŝtato.

Eksteraj ligiloj 
 bazaj informoj pri la asocio en la retejo de UEA

Vidu ankaŭ 
 la vikipedian kategorion kongaj esperantistoj
 Esperanto-lernejo en Goma

Kongo
Kongo
Esperanto-movado en Demokratia Respubliko Kongo
Monda faktolibro de CIA

La Monda faktolibro de CIA (CIA World Factbook) (ISSN 1553-8133) estas oficiala eldonaĵo de la CIA de Usono, referenca rimedo, detale priskribante en almanaka stilo ĉiun landon en la mondo, laŭ geografia, demografia, politika, ekonomia vidpunktoj. Ĝi estis originale ĉiujara libro, sed la eldono de 2008 estis la laste papere presita fare de la CIA. Aliaj firmaoj - kiel ekzemple Skyhorse Publishing - daŭre presas papereldonon. La Monda faktolibro estas havebla en la formo de retejo, kiu estas parte ĝisdatigita ĉiujn du semajnojn. Ĝi ankaŭ estas havebla por elŝutu por uzo eksterreta. Ĝi disponigas duon- ĝis tripaĝan resumon pri la demografio, geografio, trafikinterligoj, registaro, ekonomio, kaj militistaro de 266 landoj agnoskitaj de Usono, dependencaĵoj, kaj aliaj areoj en la mondo.

CIA World Factbook estas preparita fare de la CIA por la uzo de usona registaroficistoj, kaj ĝia stilo, formato, priraportadon kaj enhavo estas unuavice antaŭpensita por kontentigi iliajn postulojn. Tamen, ĝi estas ofte utiligita kiel rimedo por studentaj esplorartikoloj. Kiel laboro de la usona registaro, ĝi estas en la publika domeno. Tial, plurloke en vikipedio aperas mapoj aŭ aliaj grafikaĵoj kies origino estas la Monda Faktolibro.

Kritikoj 
En ĝiaj eldonoj foje estis iuj evidentaj eraroj, parte ridindaj, ekzemple, jam aperis en ĝi pri Brazilo ke en tiu lando oni parolas la francan, la anglan kaj la hispanan, sed fakte oni oficiale instruas tiujn lingvojn kiel fremdajn lingvojn en lernejoj. Sekve, franca, angla kaj hispana estas fremdaj lingvoj oficialaj por ekzamenoj, ne oficialaj lingvoj de la lando. Alie, pri Brazilo, la Monda faktolibro de CIA jam diris ke estas tie armata gerila grupo nomata Polícia Federal kiu kontrolas la landlimojn. Evidente Polícia Federal estas Federacia Polico ne terorisma grupo, kaj evidente federacia (t. e. nacia) polico kontrolu landlimojn.

Malgraŭ tiaj eraroj, tamen ankaŭ estas multaj utilaj informoj, kaj laŭdindas ke ĉiuj tekstoj kaj ankaŭ grafikaĵoj povas esti libere kopiitaj.

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo  (ĉiuj tekstoj povas esti libere kopiitaj) 

Libroj
Statistiko
CIA

CIA ,  (proksimume "Centra Informkolekta Agentejo") estas ŝtata sekreta servo de Usono. La centra oficejo estas en Langley, Virginio.

Ĝi zorgas provizi kaj analizi informojn pri alilandaj estraroj, firmaoj kaj individuoj kaj raportas tiajn informojn al la usona registaro. Oni nomas ĝin familiare the Company ("Kompanio"), ĉar hispanlingve Cía. estas mallongigo de samsignifa Compañía.

La CIA World Factbook estas informfonto senkopirajta kiu ebligas riĉigi la geografiajn paĝojn de Vikipedio.

La bataloj de CIA kontraŭ KGB dum Malvarma milito inspiris multajn spionromanojn kaj spionfilmojn.

Estroj

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala TTT-ejo de CIA (angle)
 Le TTT-ejo de Killing Hope, kiu evidentigas la entrudojn de CIA: http://members.aol.com/bblum6/American_holocaust.htm
 Priskribo de ekzempla krimo de CIA: http://www.webcom.com/hrin/magazine/oct96/cia.html

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Konspiro-teorioj pri la 11-a de septembro 2001
 Konspira teorio
 Bluebird
 Federal Bureau of Investigation
 Luis Posada Carriles
 Philip Agee
 William Blum

 
Sekretaj servoj
Leĝo de Grimm

La Leĝo de Grimm estas sona leĝo unue formulita en 1822 de Jakob Grimm (1785-1863). La leĝo montras la laŭregulan manieron per kiu la ĝermanida sonsistemo diverĝis de la hindeŭropa sonsistemo. Li montris naŭ ensemblojn de interrilatoj, kiuj aperis kiel klara fonetika modelo. Voĉaj aspiratoj (inkluzive de voĉaj plozivoj kaj frikativoj) en hindeŭropa iĝis voĉaj plozivoj en ĝermanida; voĉaj plozivoj iĝis senvoĉaj plozivoj; kaj senvoĉaj plozivoj iĝis senvoĉaj aspiratoj. Ĉi tiuj rilatoj klarigas, kial vortoj, kiuj latine, greke aŭ sanskrite komenciĝas per /p/, ĝenerale komenciĝas per /f/ en angla aŭ germana (pater > father, Vater). Iaj esceptoj al ĉi tiu leĝo klariĝis pli malfrue de aliaj lingvistoj.

Profundigo 
Sonŝanĝoj, kiuj okazis post tiuj de la Leĝo de Grimm, iam povas obskurigi ĝiajn efikojn. La plej ilustremaj ekzemploj estas uzataj ĉi tie.

Esceptoj 
La senvoĉaj plozivoj ne iĝis aspiratoj se ili estis antaŭitaj de *s.

Krome, *t ne iĝis apsirato se ĝi estis antaŭita de *p, *k, aŭ *kw. Tamen, la plozivo, kiu antaŭis ĝin, iĝis aspirato.

Fonetiko
Fratoj Grimm
Amikeca Reto

La Amikeca Reto estis listo de homoj ĉirkaŭ la mondo, kiuj ne necese volis gastigi aliajn esperantistojn, sed volis kunlabori kaj interŝanĝi ideojn kun aliaj tutmonde. Ĝi similis al Pasporta Servo, sed pli emfazis la kulturan kaj edukan valoron de vizitoj; gastigantoj volonte diskutis aferojn kaj aranĝis vizitojn al laborejoj, kluboj, asocioj ktp. kaj ĝenerale enkondukis vizitantojn al sia vivmaniero.

Amikeca Reto kreiĝis en 1987 dum la 60-a SAT-Kongreso 1987 en Bulonjo ĉe Maro. Ĝi estis neprofita organizo sub la ĝenerala rego de Sennacieca Asocio Tutmonda.

Ĝi eldonis manlibron; la plej lasta eldono inkluzivis pli ol 400 adresojn de 40 landoj. La manlibrojn oni ankaŭ povis uzi por trovi plumamikojn kaj kunlaborantojn por diversaj projektoj, kaj ankaŭ por trovi partnerojn por interŝanĝoj. La lasta eldono de la nomaro estis en la jaro 2002. Poste la organizado de novaj eldonoj de Amikeca Reto stagnis ĝis la organizo SAT denove reprenos ties renovigon aŭ ŝanĝon al alia simila sistemo de rilatigo inter esperantistoj.

Notoj 

Esperanto-movado
Gastigantaj servoj
Internacia Eisteddfod

La Internacia Eisteddfod (kimra vorto por Artfestivalo) okazas ĉiujare dum la dua semajno de Julio en la urbo de Llangollen, Denbighshire, Norda Kimrio.

La festo komenciĝis en la jaro 1947 kiam la mondo komencis normaliĝi post la dua mondmilito. Ĝi devenis de la pli malnova Nacia Eisteddfod.

En la unua jaro, 40 grupoj alvenis por reprezenti 14 landojn kaj nuntempe miloj da kantistoj, dancistoj kaj instrumentistoj venas al Llangollen por reprezenti proksimume 50 landojn dum 5 tagoj ĉiun julion.

La konkursantoj estas tre plenkoloraj kun siaj naciaj kostumoj kaj ili partoprenas sur grandega estrado kiu estas ornamita per pli ol 500.000 floroj.

Krom la konkursoj, okazas specialaj vesperaj koncertoj, kelkfoje kun tre bonkonataj gastoj : ekzemple Luciano Pavarotti, Nigel Kennedy,
Ruĝa Armea Asembleo, Ladysmith Black Mambazo, Kiri Te Kanawa kaj Lesley Garrett.

Laŭ la oficiala historio de la evento, Esperantistoj ludis gravan organizan rolon je la komenco.
Mankis sufiĉe da artistoj do Reto Rossetti kaj aliaj uzis Esperanton por trovi pli da grupoj. Tio estis granda sukceso kaj tre suprizis la organizantojn ĉar la du plej elstaraj eksterlandaj grupoj lernis pri la festivalo per Esperanto.

Eksteraj ligiloj 

 Eisteddfod
 Llangollen

Muzikaj festivaloj
Britio
Kometo Kohoutek

Kometo Kohoutek estis unuafoje vidita en 1973 de ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek. Ĝi atingis perihelion la 26an de decembro 1973.

Kohoutek estis reklamita de la gazetaro kiel "kometo de la jarcento", sed poste donis malbonan vidon kaj estis konsiderata seniluziiga; iuj usonanoj ĝin kromnomis "kometo Watergate."

La muzikgrupo R.E.M. verkis kanton pri la kometo, "Kohoutek", kiu aperis en la 1985 albumo Fables of the Reconstruction.

Kohoutek
Stratford-upon-Avon

Stratford-upon-Avon estas urbo en la provinco Warwickshire, Anglio apud la rivero Avon.

Tie naskiĝis kaj mortis la verkisto Ŝekspiro (1564 – 1616).

La Reĝa Ŝekspira Teatro malfermita en 1932 situas en ĉi tiu urbo.

La tombo de Ŝekspiro estas en Holy Trinity Church (Preĝejo de la Sankta Triunuo).

En Henley Street troviĝas la domo de Ŝekspiro – nuntempe ĝardeno kaj muzeo.

Bildaro 

Urboj de Warwickshire
Scunthorpe

Geografio > Eŭropo > Anglio > Lincolnshire Norda > Scunthorpe < Urbo

 

Scunthorpe estas urbo en la angla province Lincolnshire Norda (angle, North Lincolnshire). Ĝi estas la plej granda urbo en la provinco sed ne estas la ĉefurbo.

Ĝis la mezo de la 19-a jarcento ĝi estis malgranda vilaĝo.
Oni eltrovis ferŝtonon en la regiono kaj pro tio la ŝtalindustrio disvolviĝis rapide. Samtempe Scunthorpe kaj aliaj vilaĝoj kreskegis.

En 1936 Scunthorpe kaj la vilaĝoj de Ashby, Brumby, Crosby kaj Frodingham
kunligis por kreii la novan urbon Scunthorpe. Nuntempe la urbo havas pli ol 60.000 loĝantojn kaj spite de la peza industrio ĝi estas agrabla “ĝardenurbo”.

Scunthorpe estas bone konata kiel unu el la plej gravaj “ŝtalurboj” en Britio sed ĝi vere suferis dum la reorganizado de la ŝtalindustrio en la jaroj inter 1980 kaj 2000. Malgraŭ la ŝangoj kaj la perdo de laborlokoj la ŝtalindustrio ankoraŭ restas tre grava por la bonfarto de la urbo.

Eksteraj ligiloj 
 http://maps.google.com/maps?q=scunthorpe&ll=53.576812,-0.665359&spn=0.090049,0.324200&hl=en 
 http://www.thisisscunthorpe.co.uk 
 http://www.northlincs.gov.uk 
 http://www.stephenfretwell.com 

Urboj de Britio
Sidney Webb

Sidney James WEBB (naskiĝis la 13-an de julio 1859 en Londono, mortis la 13-an oktobro 1947) estis brita socialisto, ekonomikisto kaj reformisto.

Sidney Webb studis juron ĉe la Universitato de Londono.

Li edziĝis al Beatrice Webb in 1892. Lia nomo estas forte ligita al ŝi pro ilia profesia kunlaboro. Ili ambaŭ estis anoj de la Laborpartio kaj tre aktivaj en politikaj aferoj. Ambaŭ forte subtenis la Sovetunion, ĝis ili mortis. Ili verkis libron The Truth about Soviet Russia (La Vero pri Soveta Rusio, 1942).

Inter 1912 kaj 1927 li estis profesoro pri Publika Administrado ĉe la London School of Economics (LSE) – tre prestiĝa universitato.

Li estis elektita kiel parlamentano en 1923.

Li estis unu el la fondintoj de la Fabia Societo kun George Bernard Shaw.

Li ricevis la rangon Barono Passfield.

Britaj socialistoj
Ĝangalo (retportalo)

Ĝangalo E-Portalo estis esperantlingva interreto-portalo, kiu funkciis de  januaro 2003 ĝis maksimume majo 2008. Brazilano Flavio Rebelo estris ĝin. Ĝi publikigis ĉiutagajn mondajn novaĵojn kaj Esperanto-novaĵojn, kaj disponigis plurajn aliajn servojn: Blogaron, babilejon, la kanalon Voĉoj (kie ĉiu povas publikigi siajn Esperanto-novaĵojn) kaj multajn aliajn.

Historio
Ĝangalo aperis en la reto en januaro 2003. Ene de kelkaj semajnoj ĝi iĝis tre konata en la interreta Esperantujo pro la regula apero de mondaj novaĵoj (en la unua jaro averaĝe kvar ĉiutage), kaj pro la poste aperantaj aldonaj servoj.

En decembro 2004 la portalo kolapsis dum du semajnoj pro la kreskegantaj alklakoj. 

La portalo decidis renovigi sian aspekton en 2005 kaj la nova aspekto aperis komence de junio de 2005. Antaŭ la apero dum 2 monatoj ne funkciis la portalo.

La nova pli alloga portalo kostis pli ol la antaŭa. Tial la redaktistaro decidis ke por kelkaj servoj oni devas pagi. Oni povis iĝi abonanto, kaj tiel ĝui ĉiujn pagendajn servojn (ekzemple blogo). La ĉiutagaj novaĵoj daŭre legeblis senpage. 

Krom la novaĵ-bendo Ĝangalo.com enhavis ankaŭ blogaron, forumon, kolekton de ligoj kaj multajn aliajn servojn. Ĝangalo.com estis ankaŭ promociejo de Internacia Televido.

Vendopropono, malsukceso 

Post la rekono de malsukceso, Flavio Rebelo, administranto kaj posedanto de la portalo, pretis vendi ĝin ĝis decembro 2006. Ankaŭ la vendoprovo ne sukcesis.

Dume la evento-sciiga ĉefa parto ne plu estis renovigita, sed en la blogaro aperis novaj enskriboj. La situo de la portalo estas iom nebula ankoraŭ en marto de 2007. Estis anoncite ke la retportalo refunkcios en septembro 2007, sed neniaj novaj mesaĝoj de la "nova administranto de Ĝangalo" sekvis la unuan anoncadon.

Ĝangalo tute malaperis en majo 2008. Ĉirkaŭ la fino de 2008, Ĝangalo anstataŭiĝis per retpaĝo pri Janusz Korczak nur en la portugala lingvo..

Nunonia 

Komence de februaro de 2012 esperantisto Cândido Ruiz, kunlaboranto de Flavio Rebelo, publike anoncis planon lanĉi la 24-an de februaro 2012 kun Rebelo novan portalon, nomatan Nunonia, kiu fariĝu anstataŭanto de Ĝangalo. La retejo tamen fermiĝis post nur dumonata funkciado, la 23-an de aprilo 2012, laŭdire pro malapero de la redaktisto Ruiz kaj pro seniluziiĝo pri la esperanto-movado fare de Rebelo, kiu tiuokaze anoncis sian "oficialan" kabeon.

Iamaj laboristoj de Ĝangalo

 Antono Karlo [Antônio Carlos] - staĝanto
 Mikael Perejra Batista [Michael Pereira Batista] - teknikisto
 Petro Aŭgusto de Soŭza [Pedro Augusto de Souza] - sekretario / tajpisto
 Pablo Leon [Pablo León] - redaktoro

Vidu ankaŭ
Internacia Televido

Fontoj

Eksteraj ligiloj 

 Enhavoj de la originala Ĝangalo ekde 2003 per la "revenmaŝino" de la Arkivo de Interreto

 Vendiĝas Ĝangalo: La lasta ĉefartikolo de Flavio Rebelo (per Arkivo de Interreto).

Eksaj Esperanto-retejoj
Retejoj aperintaj en 2003
Retejoj malaperintaj en 2008
Esperanto en 2003
Malaja lingvo

La malaja lingvo () estas parolata en Malajzio, kie la norma formo nomiĝas la malajzia (Bahasa Malaysia), kaj ankaŭ en Singapuro, Indonezio, Suda Tajlando kaj Brunejo.

Gramatiko 
En la malaja lingvo estas 4 vortospecoj: substantivoj, verboj, adjektivoj kaj partikuloj. Substantivoj kaj verboj povas esti bazaj radikoj aŭ pli ofte derivataj de aliaj vortoj per diversaj afiksoj.

Vortfarado 
La malaja lingvo estas aglutina lingvo, formanta novajn vortojn per tri metodoj: aldonado de afiksoj al la radiko, formado de kunmetitaj vortoj aŭ ripetado de vortoj aŭ partoj de vortoj.

Afiksoj 
Vortoj-radikoj povas esti substantivoj aŭ verboj, kiuj povas esti afiksitaj por derivi novajn vortojn, ekzemple el masak (kuiri) oni formas memasak (kuiri), memasakkan (kuiri ion por), dimasak (esti kuirata), pemasak (kuiristo), masakan (manĝo, kuiraĵo). Pluraj komencaj konsonantoj mutacias kiam prefiksoj aldoniĝas: sapu (viŝi) iĝas penyapu (ŝvabrilo); panggil (voki) iĝas memanggil, tapis (kribri) iĝas menapis.

Aliajn ekzemplojn de uzado de afiksoj oni povas vidi

 ajar = instrui
  ajaran  = instruaĵoj
  belajar  = lerni
  mengajar  = instrui
  diajar  = esti instruata (netranzitiva)
  diajarkan  = esti instruata (transitiva)
  mempelajari  = studi
  dipelajari  = esti studata
  pelajar  = lernanto
  pengajar  = instruisto
  pelajaran  = subjekto
  pengajaran  = leciono
  pembelajaran  = lernado
  terajar  = instruita (okaze)
  terpelajar  = bonklerigita
  berpelajaran  = klerigita

Estas 4 tipoj de afiksoj, nome prefiksoj (awalan), sufiksoj (akhiran), konfiksoj (apitan) kaj infiksoj (sisipan). Tiuj afiksoj estas dividataj al substantivaj afiksoj, verbaj afiksoj kaj adjektivaj afiksoj.

Substantivaj afiksoj estas afiksoj, kiuj formas substantivojn el bazaj vortoj. Ekzemploj estas:

Vidu ankaŭ 
 Indonezia lingvo

 
Lingvoj laŭ alfabeto
Flu-reguliga valvo

Flu-reguliga valvo estas regelemento, ĉe kiu la alĝustigita flu-kvanto estas preskaŭ sendependa de la enira, eventuale de la elira premo, laŭ maniero de la alkonekto.

Vidu ankaŭ 
 Fluometro
 Rega teorio
 Valvo

Hidraŭliko
Retroferma valvo

Rretroferma valvo estas konstruparto kiu permesas fluoj de fluidaĵo (fluaĵo, gaso) nur en unu direkto.

Ĝeneralaĵoj

Konstruformoj

retrofermaj valvoj

retrofermaj kuglovalvoj

telerretroferma valvo

retroferma klapo

Utiligado

Eksteraj ligiloj 

Tekniko
Valvoj
Tuboj
Pneŭmate regata direkta valvo

Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo

Pneŭmate regata direkta valvo estas direkta valvo, kies aktiva lameno estas translokata per efiko de gasopremo.

Hidraŭliko
Premŝaltilo

Premŝaltilo estas reg-elemento servanta por ŝalti elektran kurenton, se la premo en la hidraŭla cirkvito akiras la antaŭdifinitan valoron, la premo efikas kutime je piŝto aŭ membrano kaj estas ekvilibrigita per forto de risorto.

Hidraŭliko
Minimuma paro

Minimuma paro estas du malsamsignifaj vortoj, kies diferencon estigas ŝanĝo de ununura fonemo. Se la signifo restas sama, la ŝanĝita sono simple estas alofono aŭ ne-distingipova vario de la alia. Trovante minimumajn parojn de iu lingvo oni do ankaŭ trovas ties fonemojn.

Fonema minuma paro 
Jen listo de minimumaj paroj en Esperanto:

Suprafonemaj minimumaj paroj

Longeca minimuma paro 
Tiaj paroj ne ekzistas en esperanto, sed ekzistas en aliaj lingvoj en kiuj vokallongeco kaj/aŭ konsonantlongeco gravas:

Minimuma paro el konsonanta longeco:

Minimuma paro el vokala longeco:

Akcenta minimuma paro 

Fonetiko
Alofono

Alofono (laŭetime "alisono") estas realigo de  fonemo per parolsono, kiu ne estas la tipa realigo de tiu fonemo. Alofonoj plej ofte estas kondiĉitaj de la fonetika kunteksto aŭ de dialekta, sociolekta, idiolekta aŭ alilingva influo. Foje oni nomas "alofono" ĉiujn malsamajn realigojn de fonemo, inkluzive de la tipa realigo.

Ekzemplaj alofonoj en Esperanto:

 Velara [ŋ] estas alofono de la fonemo /n/ en "dankon!" [daŋkon]

 Uvulara [ʀ] estas alofono de la likvida fonemo /r/ en la parolo de kelkaj esperantistoj germanaj, francaj k.a. : "Li certe pravas!" [li tseʀte pʀavas].

Fonetiko
Triftongo

Triftongo estas kunmeto de duonvokalo + vokalo + duonvokalo, aŭ de vokalo + duonvokalo + duonvokalo, formanta la vokalan kernon de unu silabo.

En diversaj lingvoj

En la angla 
Triftongoj oftas en la norma Anglia akĉento de la angla lingvo:

En la dana 
Triftongoj estas ofte troveblaj en la dana lingvo; ekz.  [aoŭ] "heredo".

En Esperanto 
En Esperanto ne troviĝas triftongo kies kerno estas la unua segmento (ekz. *aŭj).

Se oni kiel klarajn duonvokalojn prononcas silabkomencajn j, eblas trovi triftongojn Esperante, kies kerno estas la dua segmento:

Se oni rigardus la finaĵon -o de liternomoj kiel substantiva finaĵo, do eblus la triftongo ŭoj en la liternomo ŭoj (pluralo de la nomo ŭo de la litero Ŭ); tamen, Bertilo Wennergren argumentas kontraŭe.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
Diftongo

Fonetiko
Hidraŭlika-statika transmisio

La hidraŭlikan mekanismon de hidraŭlika-statika transmisio eblas sekve diferencigi:

 Hidraŭlika-statika transmisio variigebla per regebla hidraŭlika motoro estas transmisio, kies transmisia rilatumo estas ŝanĝebla per regebla hidraŭlika motoro.
 Hidraŭlika-statika transmisio variigebla per regebla pumpilo estas transmisio variigebla per regebla pumpilo, do per ŝanĝo de flu-kvanto.
 Hidraŭlika-statika transmisio variigebla per flu-disbranĉigo estas transmisio variigebla per disbranĉigo de fluo, do per ellaso de certa flu-kvanto el hidraŭlika cirkvito.

Hidraŭliko
Hidraŭlika amplifilo

Hidraŭlika amplifilo estas hidraŭlika elemento reganta flu-kvanton aŭ premon de likvo, distingiĝanta per regado de elira povumo per malplipova enira grando.

Estas kelkaj tipoj de hidraŭlika amplifilo:

Amplifilo kun nadlo kaj klapo - amplifilo, kies enira grando estas devio de nadlo kaj elira grando estas la premdiferenco inter du aperturoj malantaŭ la klapo.
Duz-klapa amplifilo - amplifilo, kies enira grando estas devio de klapo kaj elira grando estas la premo antaŭ la duzo, eventuale la premdiferenco antaŭ du duzoj ĉe simetria aranĝo.
Duza amplifilo - amplifilo, kies enira grando estas la devio de duzo kaj elira grando estas la premdiferenco en du aperturoj situantaj antaŭ la duzo.
Nadla amplifilo - amplifilo, kies enira grando estas aksa devio de nadlo kaj elira grando estas la premo antaŭ la nadlo.

Hidraŭliko
Hidraŭlika ŝovmekanismo

Hidraŭlika ŝovmeknismo estas hidraŭlika mekanismo realiganta ŝovadon per hidraŭlika transmisio.

Rimarkigo: Laŭ karaktero de teknologia procedo aŭ operacio, plenumata per hidraŭlika ŝovmekanismo, oni plu klasifikas la hidraŭlikajn ŝovmeĥanismojn ekzemple je fikstenaj, premaj, levaj, fermaj, injektaj, alŝovaj ktp.

Ekzemplo estas hidraŭlika ŝovbloko, respektive ties subformo hidraŭlika modulara ŝovbloko.

Hidraŭliko
Hidraŭlika ŝovbloko

Hidraŭlika ŝovbloko estas speco de hidraŭlika mekanismo. Temas pri hidraŭlika ŝovmekanismo, kies komponentoj estas aranĝitaj en unu korpo, aŭ kies korpoj estas firme kunigitaj.

Eblas diferencige elstarigi la sekvan subspecon:
 Hidraŭlika modulara ŝovbloko interŝanĝeblas per aliaj modularaj blokoj kun diferencaj eliraj parametroj, sed kun identaj konekto-dimensioj.

Hidraŭliko
Magneta apartigilo

Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo

Magneta apartigilo estas apartiga purigilo, en kiu feromagnetaj malpuraĵoj estas apartigataj per magneta kampo.

Hidraŭliko
Varmotransigilo

Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo

Varmotransigilo estas elemento destinita por transigi varmon de unu al alia substanco, en hidraŭlaj aplikadoj plej ofte el oleo al akvo aŭ aero.

Vidu ankaŭ 
 Varmointerŝanĝilo
 Varmokondukto
 Varmokurento

Hidraŭliko
Varmotekniko
Malvarmigilo

Malvarmigilo (aŭ Fridigilo) estas varmotransigilo destinita por forkondukado de varmo el fluaĵo.

Estas du tipoj de malvarmigilo:

Pergasa malvarmigilo estas malvarmigilo, kies malvarmiga substanco estas gaso.
Perlikva malvarmigilo estas malvarmigilo, kies malvarmiga substanco estas likvo.

Vidu ankaŭ 
 Fridujo
 Frostigo
 Karbona dioksido
 Kriogeniko
 Malvarmo

Hidraŭliko
Varmotekniko
Likaĵa kondukilo

Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo

Likaĵa kondukilo, Drena kondukilo - Kondukilo, tra kiu likvo tralikiĝinta pro likpermeablo de cirkvitero forfluas al rezervujo.

Hidraŭliko
Returna kondukilo

Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo

Returna kondukilo estas elira kondukilo, tra kiu likvo fluas al rezervujo.

Hidraŭliko
Tubokondukilo

Tubokondukilo aŭ tubolinio konsistas el tuboj, turboprofiloj, kompensiloj, armaturoj, ŝtopaĵoj, kunigaj elementoj kiel flanĝoj, fitingoj, ŝraŭbaĵoj, mufoj kaj fiksigaj elementoj kiel teniloj, hokoj. Al tubkondukilo-sistemoj apartenas ankoraŭ pumpiloj. Tubokondukilo estas uzata por transporto de fluaĵoj (gasoj, likvaĵoj, pulvomiksaĵoj).

La partoj de tubokondukilo estas plejparte normigitaj. La normigado ebligas racie konstrui tubokondukilojn el tiaj partoj. Unuopaj tubokondukiloj povas esti kunigitaj kun aliaj tubolinioj, kaj tiel estigi tubokondukilo-sistemojn, tubokondukilo-retojn.

Vidu ankaŭ
 Hoso

Hidraŭliko
Hoso

Hoso (de la angla hose) estas fleksebla tubo por transporti rigidaĵojn, likvaĵojn aŭ gasojn.

Hosoj en multaj variaĵoj estas uzataj preskaŭ ĉie en la ĉiutaga vivo kaj tekniko, kie neflekseblaj tuboj pro fizikaj aŭ ekonomiaj kialoj ne povas esti uzataj ekzemple ĉe moveblaj deir- aŭ cel-objektoj, malfacile alireblaj punktoj, aŭ se tuboj estus tro pezaj aŭ tro multekostaj. Hosoj povas esti ligitaj unu al la aliaj per kupliloj, tiel plilongigante la tutaĵon.

Hosoj estas faritaj el natura aŭ artefarita kaŭĉuko, plasto, vitrofibroj kaj aliaj elastaj materialoj. Ekzemploj de hosoj estas

 ĝardena hoso (por akvumi razenon kaj plantojn)
 fajrobrigada hoso (por konduki akvon al fajro)
 beton-konduka hoso (por konduki betonon de pumpilo al konstruejo)
 brems-hoso (por konduki oleon ekzemple en aŭto)

Vidu ankaŭ 
 Tubo
 Tubkondukilo
 Biciklovalvo

Hidraŭliko
Tekniko
Fajroestingado
Ŝraŭbuma tubjuntilo

Ŝraŭbuma tubjuntilo speco de hidraŭlika mekanismo. Temas pri parto de kondukilo servanta por kunigi aŭ du partojn de tubo reciproke, aŭ tubon alkonekti al hidraŭlika elemento.

Eblas la sekva diferencigo:
 Ŝraŭbuma tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo kaj entranĉa ringo estas tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo, kiu alfiksas tubon pere de entranĉa ringo.
 Ŝraŭbuma tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo kaj lutota juntkonuso estas tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo, al kiu oni alfiksas tubon pere de lutota juntkonuso.
 Ŝraŭbuma tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo kaj veldota juntkonuso estas tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo, al kiu oni alfiksas tubon pere de veldota juntkonuso.

Hidraŭliko
Celomuloj

Biologio - Zoologio - Regno animala - Metazooj

Celomuloj (Coelomata) estas granda branĉo de plurĉelaj animaloj, en kies korpo troviĝas celomo, enhavanta intestojn kaj aliajn internajn organojn. Al celomuloj apartenas pli granda parto de filumoj:

Vermoj - Artikuloj - Moluskoj - Moluskoidoj - Eĥinodermoj - Enteropneŭstoj - Ĥetognatoj - Ĥorduloj

Bestoj
Djola lingvo

La djola lingvo estas lingvo el la niĝer-konga lingvaro parolata en Gambio (1,2 milionoj da parolantoj), Senegalo (Kazamanco: 1,2 milionoj) kaj Gvineo Bisaŭa (0,8 milionoj). Ĝi estas la lingvo de la djoloj, kiuj loĝas en la regiono, kiu etendiĝas sur tiuj tri landoj.

La djola lingvo nomiĝas Jola, Diola aŭ Djola en diversaj naciaj lingvoj (franca, angla, djola).

Kelkaj djolaj frazoj 

- Kasumay?  : Kiel vi fartas?
- Kasumay bale ! : Mi fartas bone.
- Yo!  : Bone.
- Aw fof kasumay? : Kaj vi ĉu bone?
- Fe! Kajayi bu? : Perfekte. Kiel vi nomiĝas? (j estas elparolata kiel [dj])
- Kajaom Toma ! : Mi nomiĝas Toma.
- Aw fof Kajayi bu? : Kaj vi, kiel vi nomiĝas?
- Koneom Amay ! :  Oni nomas min Amaj!
- Aw bay? : De kie vi estas?
- Itali! : De Italio!
- Aw Bobay? : Kien vi iras?
- Bo Husuy! : Al Husuy!
- Yo! Ujow kasumay ! : Bone! Bonan vojaĝon!

Lernolibro 

Parlons Jola - Langue et culture Diolas (en la franca lingvo), Christian Sina Diatta, eldonis L'Harmattan, 1998, ISBN 2-7384-7169-2

Lingvoj laŭ alfabeto
SGML

SGML, (angle Standard Generalized Markup Language, esperante "Norma Ĝeneraligita Marklingvo") estas metalingvo en kiu oni povas difini marklingvojn por dokumentoj. SGML estas ido de la "Generalized Markup Language" (GML) de IBM, ellaborata en la 1960-aj jaroj de Charles Goldfarb, Edward Mosher kaj Raymond Lorie.

SGML donas diversajn markajn sintaksojn kiuj povas esti uzataj por multaj aplikaĵoj. Per ŝanĝi la SGML Deklaron oni eĉ ne devas uzi "angulajn krampojn", kvankam ili estas kutimaj.

SGML estis originale formita por ebligi la transsendadon de maŝinlegeblaj dokumentoj en grandaj projektoj en registaro kaj aerospaca industrio. Ĝi ankaŭ jam estas uzata vaste en la presa kaj eldona industrioj.

Ekzemplo de SGML-sintakso:
  kutime io kiel tio ĉi
 

SGML estas ISO normo: "ISO 8879:1986 Information processing -- Text and office systems -- Standard Generalized Markup Language (SGML)"

SGML estas tre fleksebla kaj iloplena, sed ĝia komplikeco jam malhelpis vastan aplikadon por malgrandskala ĝenerala uzo.

HTML kaj XML estas ambaŭ idoj de SGML. Dum HTML estas aplikaĵo de SGML, XML estas profilo-specifa subaro de SGML, formita por esti pli simple sintakse analizebla kaj traktebla ol plena SGML. XML estas provo simpligi SGML-on por ĝeneralaj aplikaĵoj, ekz. la Semantic Web.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.w3.org/MarkUp/SGML 
 http://www.y12.doe.gov/sgml/WG8/wg8home.htm  
 http://www.w3.org/TR/html401/intro/sgmltut.html 
 http://www.w3.org/TR/WD-html40-970708/intro/sgmltut.html 

Interreto
Komputiko
Kazamanco

Kazamanco aŭ Casamance, kiu ricevis sian nomon de la rivero Casamance, estas regiono en sud-okcidenta Senegalo, inter Gambio kaj Gvineo Bisaŭa. La plejmultnombra etno en Kazamanco estas la djola popolo, kies lingvo estas la djolaaŭ kaza. Gi konsistas el la administrivaj regionoj Ziguinchor, Sédhiou kaj Kolda.

Plej granda urbo estas Ziguinchor. Fama turismejo estas Cap Skirring. Granda parto de Kazamanco estas parto de la ekoregiono Gvinea arbara-savana mozaiko.

Separatisma konflikto 
Kazamanco, kiu havas alian ekologion ol cetera Senegalo, produktas la plejparton de manĝaĵoj, rizo kaj kotono en la regno – kaj antaŭ la armigita konflikto ankaŭ havis la plej grandan turisman ekonomion. Pro Gambio, ĝi estas landstrio sufiĉe izolata de aliaj partoj de Senegalo. La plej granda etna grupo – tamen ne memstara majoritato – la djoloj, parolas nek la senegale ĉefan lingvon, la volofan, nek la registaran francan, kaj malsame al la islamana plejmulto, ili estas kristanoj aŭ animismanoj. Ekzistis separatismajn sentimentojn inter ili ekde la kolonialismaj tempoj.

La djoloj havas senson ke ili mem ne profitas de la riĉeco de ilia hejmregiono, Kazamanco, kaj ke plejmulto de la profito alvenas al ĉefurba Dakar. En Kazamanco daŭras konflikton inter la registaro kaj separismaj fortoj ekde 1982 – armigita ekde 1990. Interalie la ekzistanta brita kaj portugala kolonia heredaĵo en la Kazamanca areo apartigas la regionon de la resto de la lando. Malgraŭ pacinterkonsento subskribita en 2004 kun kelkaj el la ribelaj organizoj, la perfortaj okazaĵoj en la regiono daŭras.

Fontoj

Vidu ankaŭ 

 Gvinea arbara-savana mozaiko

Eksteraj ligiloj 

 Casamance.net (france)
Talpedoj

Talpedoj (Talpidae) estas familio de Insektomanĝulaj mamuloj, al kiu apud la talpo apartenas ankaŭ la miogalo.

Taksonomio 
La familio konsistas el 3 subfamilioj, 7 triboj, kaj 17 genroj:

 Subfamilio Scalopinae
 Tribo Condylurini
 Genro Condylura
 Tribo Scalopini
 Genro Parascalops
 Genro Scalopus
 Genro Scapanulus
 Genro Scapanus
 Subfamilio Talpinae
 Tribo Desmanini
 Genro Desmana
 Genro Galemys
 Tribo Neurotrichini
 Genro Neurotrichus
 Tribo Scaptonychini
 Genro Scaptonyx
 Tribo Talpini
 Genro Euroscaptor
 Genro Mogera
 Genro Parascaptor
 Genro Scaptochirus
 Genro Talpa
 Tribo Urotrichini
 Genro Dymecodon
 Genro Urotrichus
 Subfamilio Uropsilinae
 Genro Uropsilus

 
Familioj de mamuloj
TTT-legilo

TTT-legilo (ankaŭ foliumilo, krozilo, navigilo, retfoliumilo, retkrozilo, retlegilo aŭ retnavigilo, erare sed ofte retumilo; ) ebligas al uzanto legi hipertekston sur TTT-ejoj en TTT. TTT-legilo disponigas rimedojn por inspekti la enhavon de hipertekstaj nodoj kaj por navigado inter ili. Ĝi funkcias kiel kliento de foraj retserviloj (aŭ aŭtonome — por malfermi lokajn HTML-dosierojn).

TTT-legiloj
La plej disvastiĝintaj TTT-legiloj estas:

 Internet Explorer de Microsoft (esperante "Esplorilo")
 Firefox de Mozilla (esperante "Fajrovulpo")
 Opera de Opera Software ASA (esperante "Opero")
 Google Chrome de Google (esperante "Kromo")
 Safari
 Microsoft Edge

Inter aliaj, ankaŭ estas ĉi tiuj: 
 Konqueror de KDE (esperante "Konkeranto")
 Navigator de Netscape (esperante "Navigilo")
 Lynx, teksta TTT-legilo de la universitato de Kansaso (esperante "Linko")
 Links kaj ELinks
 W3 (TTT-legilo enkonstruita en Emakson. 
 w3m
 Phoenix (esperante "Fenikso") 

En 1990, Tim Berners-Lee faris la unuan tekstan TTT-legilon (www); en 1993, Marc Andreessen faris la unuan popularan grafikan legilon (Mosaic).

Liberaj
 GNU LibreJS

Trajtoj 
 HTTP kaj HTTPS
 HTML, XML kaj XHTML
 Grafikaj aranĝoj inkluzive GIF, PNG, JPEG kaj SVG
 CSS
 JavaSkripto (dynamic HTML) kaj XMLHttpRequest
 Kuketo
 Digital certificate, do cifereca atestilo (d:Q274758)
 Favicon
 RSS kaj la datuma formato Atom (d:Q267956)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Oftaj demandoj pri foliumiloj
Microsoft

La Microsoft Corporation [mAjkrosoft karporEjŝn] Mikrosofta Korporacio) estas la plej granda firmao laŭ produktado de komputila programaro tutmonde, sed ne la plej granda pri komputiloj. Ĝia ĉefa ejo situas en 1 Microsoft Way Redmond (antaŭurbo de Seattle), Vaŝingtonio - Usono.

Bill Gates kaj Paul Allen fondis la firmaon en 1975 por programi kaj vendi BASIC-programaron.

Kiam IBM preparis novan malgrandan komputilon IBM PC, ĝi bezonis operaciumon. Mikrosofto estis kontaktita, sed ne havis tian produkton. Tamen, Seattle Computers jam havis 86-DOS, kiu estas operaciumo simila al CP/M por procesoroj Intel 8086. Mikrosofto akiris 86-DOS, ŝanĝetis ĝin, kaj konvinkis IBM uzi ĝin kiel "PC-DOS". En la kontrakto IBM ne devigis ekzkluzivecon pri la programo. Poste, kiam Compaq imitis IBM PC, kaj vendis siajn klonojn, Mikrosofto povis kunvendi sian operaciumon MS-DOS, identan al PC-DOS. Tiel Mikrosofto ekkreskegis, igonte Bill Gates la plej riĉa homo en la mondo dum pluraj jaroj.

Aliaj gravaj produktoj de Mikrosofto estis Microsoft Windows, OS/2 (kun IBM), Microsoft Office kaj Internet Explorer.

La sukceso de Mikrosofto en la merkato pri personkomputilaj operaciumoj estis etendita al ceteraj programaraj merkatoj. Tial, la usona ministrejo pri komerco, la Komisio pri Konkuro de Eŭropa Unio, pluraj usonaj federacieroj kaj konkurantaj firmaoj plurfoje akuzis ĉe tribunaloj, ke Mikrosofto fiuzas tiun monopolon kaj batalas kontraŭleĝe la sammerkatajn firmaojn.

Mikrosofto ankaŭ posedas retan enhavejon MSN, retpoŝtejon Hotmail kaj televidan novaĵokanalon MSNBC.

Datoj de Mikrosofto

1983 
 Novembro: anonco pri Windows 1.0 dum Comdex

1985 
 Novembro: lanĉo de Windows 1.0

1987 
 Aprilo: anonco pri Windows 2.0
 Decembro: lanĉo de Windows 2.0

1989 
 Aprilo: alfa-versio de Windows NT

1990 
 Majo: lanĉo de Windows 3.0

1991 
 Januaro: lanĉo de Windows for Pen Computing 1.0
 Aprilo: lanĉo de Windows 3.1
 Julio: anonco pri Windows 4.0
 Oktobro: lanĉo de Windows for Workgroups 3.1
 Novembro: lanĉo de beta-versio de Windows NT

1993 
 Majo: lanĉo de Windows for Pen Computing 3.0
 Julio: lanĉo de Windows NT 3.1 kaj Windows NT Advanced Server 3.1
 Novembro: lanĉo de Windows for Workgroups 3.11 kaj Windows NT Workstation 3.5

1995 
 Aŭgusto: anonco pri Windows 95

2002 
anonco pri Windows XP

2011 
[Microsoft la  atingis intertrakton por aĉeti Skype kontraŭ 8,5 miliardoj da usonaj dolaroj.

Aliaj programoj 
Inter aliaj Mikrosofto evoluigis diversajn softvarojn, kelkaj el kiuj estis inkluzivitaj en Windows-softvaron, dum aliaj vendataj aparte. Grava estas tekstprilaborilo «Word». Ekzistas ankaŭe senkomerca projekto, HealthVault

Filioj 
 GitHub

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retejo de Mikrosofto

 
Firmaoj pri programaro
Kloroplasto

Kloroplastoj aŭ ĥloroplastoj troviĝas en kelkaj ĉel-tipoj de planto kaj ebligas fotosintezon. Ili estas plastidoj sensivaj al elmontrado al diversaj ondolongoj de la luma spektro. Pere de klorofilo kiujn ili enhavas kaj pere de ties ultrastrukturoj, tiuj organetoj kapablas transigi la energion transportatan de fotonoj al molekuloj (akvo). La kloroplasta nombro en ĉelo estas genetike difinita.

Historio 
Kloroplastoj estis malkovritaj nur post sciencaj esploradoj pri vegetaĵoj. Joseph Priestley, en 1771 komencis la unuajn esplorojn. Li interesiĝis pri studado de gasoj kaj identigis plurajn el ili. Poste, li demonstris ke plantoj kapablas regeneri gasojn kiuj devenas de animaloj (bestoj kaj homoj). Kvar jaroj poste, Jan Ingenhousz pluigas la esploradojn de Priestley kaj montras ke la ellasado de oksigeno okazas nur kiam planto estas elmontrata al lumo. Nokte, plantoj ellasas gason kiu malebligas bruladon de kandelo. Fine de la 18a jarcento, esploraj laboroj ebligis konkludi ke plantoj spiras same kiel ĉiuj. En 1837, Dutrochet malkovras ke la verda enfolia pigmento estas klorofilo. En 1862, Julius von Sachs, la plej grava fiziologo en sia epoko, pruvas ke klorofila asimilado okazas en la kloroplastoj. Nur en 1898, la sciencisto Barnes elpensas la terminon fotosintezo. La kloroplasto havas la rolon fari fotosintezon. Tio estas, la kloroplasto absorbas la luman energion por ĝin konverti en ATF-energion kiu estas uzata de la planta metabolo. Ĝenerale, fotosintezo estas transformado de karbona dioksido en dioksigenon. Kloroplasto absorbas la plejparton de la videblaj lumaj ondolongoj, krom la verda, tio rezulte donas la verdan koloron al plantoj. La fotosinteza procezo klariĝas pli detale per la kalvin-ciklo. En tiu modelo, la ciklo demonstras ke karbona dioksido estas erigita en organikajn komponojn kiuj siavice estas uzataj de la organismo. Tiuj reakcioj ankaŭ estas nomitaj « karbono-fiksado ». En la ciklo, la ĉefa reakciaĵo estas la enzimo RudifKO (Ribulozo 1,5 Difosfata Karboksilazo/Oksigenazo).

Organetoj
Botaniko
Itako

Ne konfuzu ĝin kun Ithaca (Nov-Jorkio).

Itako estas insulo en Grekio (Greke: Ιθάκη, prononcita /iˈθɑci/: Antiqva Greke: Ἰθάκη, prononcita /itʰɑ́kɛ̞ː/). Ĝi estas fama por versio fikciigita de Itako en kie regis Odiseo. Odiseado temas pri la vojaĝo de Odiseo de Trojo al Itako por rerenkonti la edzinon Penelopo kaj filon Telemako.

Insuloj en Grekio
Ioniaj insuloj
Iamaj Esperanto-asocioj

El la historio de Esperanto kolektiĝas aro de iamaj Esperanto-asocioj, kiuj pro diversaj kialoj ĉesis ekzisti.

Internaciaj asocioj

Neŭtralaj kaj neŭtralaj fakaj 
 Ligo internacia de esperantistoj, provo de 1890
 Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Societoj, funkcietanta en 1913/1914
 Universala Ligo Esperantista, provo de 1922
 Helsinki-sistemo (fakte ne asocio je si mem)
 Universala Federacio Esperantista, 1932/1933
 Internacia Esperanto-Ligo, unu el la devenorganizaĵoj de nuna UEA
 Neŭtrala Esperanto-Movado

Neneŭtralaj 
 Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj (IAREV)
 Internacio de Proletaj Esperantistoj (IPE)
 Internacio de Socialistaj Esperantistoj (ISE)
 Universala Ligo

Landaj asocioj 
 Bizantio, 1920-1924, en Konstantinopolo
 Brita Esperanto-Asocio (BEA), el Britio.
 Pola Studenta Esperanto-Komitato (PSEK), el Pollando.
 Germana Esperanto-Ligo, el Ĉeĥoslovakio

Belgio 
 Belga Ligo Esperantista (BLE), 1905-1962
 Flandra Ligo Esperantista, 1930-1962
 Flandra Esperantista Junulara Asocio (FLEJA), 1979-2012

Francio 
 Societo Franca por la Propagando de Esperanto (SFPE), por Franclingvio
 Fédération Espérantiste Ouvrière (FEO) , por Franclingvio

Germanio 
 Saarteritoria Esperanto-Ligo, ĉ. 1919-1935, pro la disigo de Saar-teritorio de Germanio
 Danciga Esperanto-Asocio, ĉ. 1919-1939, pro la disigo de Dancigo de Germanio
 Neue Deutsche Esperanto-Bewegung (NDEB), 1931-1936 (nacisocialista)
 Germana Laborista Esperanto-Asocio, 1911-1933, ekde 1930 komunista
 Socialista Esperanto-Ligo, 1930-1933
 NordOkcident-Germana Esperanto-LigO (NOGELO), 1945-19xx, postmilita suborganizo de GEA en la nordokcidentaj federaciaj landoj
 SudOkcident-Germana Esperanto-LigO (SOGELO), 1945-1982, postmilita suborganizo de GEA en la sudokcidentaj federaciaj landoj (Rejnlando-Palatinato, Baden-Virtembergo). Ĝia posteulo en Baden-Virtembergo estas BAVELO.
 Rhein-Main-Ligo Esperantista (ROMOLO), ĉ. 1950-1998
 Esperanto-Asocio de GDR, antaŭe Centra Laborrondo Esperanto en Kulturligo de GDR, ambaŭ entute 1965-1990

Nederlando 
 Nederlanda Esperanto-Asocio fondiĝis en 1905 kaj havis la kromnomon "La Estonto Estas Nia" (LEEN). Ĝi aliĝis en 1934 al UEA kaj en 1936 al IEL. NEA estis unu el la organizaĵoj, kiuj kunfandiĝis en 1994 al la asocio Esperanto Nederland, Landa Asocio de UEA.

Ruslando 
 Sovetlanda Esperantista Unuiĝo / Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU]), 1921-1927 / 1927-1937
 Asocio de Sovetiaj Esperantistoj (ASE), 1979-1989
 Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU), 1989-1991
 Sovetia Esperantista Junulara Movado (SEJM)
La satanaj versoj

The Satanic Verses estas romano de Salman Rushdie, inspirita teme parte de la historia okazo, kiun Mohameto laŭdire spertis. La publikigo kaŭzis multe da polemiko, kiam ĝi estis eldonita en 1989, ĉar multaj islamanoj konsideris ĝin blasfema.

Iom poste, fatwa (islama religia decido) estis deklarita kontraŭ Rushdie de ajatolo Ruhollah Ĥomejni, kiu promesis lian morton. Rushdie estis kondamnita ne ĝuste pro simpla kritiko de Islamo, sed pro la krimo de apostateco, aŭ provo forlasi la religion, ĉar Rushdie komunikas en la romano, ke li nun kredas, ke Islamo estas falsaĵo.

La romano, kiel multaj aliaj de Rushdie, temas pri hindoj loĝantaj en Anglio, kaj hindoj reirantaj al Barato post angliĝi. Ĝi komenciĝas per terorista atako al aviadilo super la Manika Markolo (bazita sur reala okazaĵo). La du protagonistoj mirakle travivas la falon post la eksplodo; fakte, ili sentas sin renaskitaj: Gibreel Farishta kreskigas anĝelajn flugilojn kaj Saladin Chamcha poste, je sia ŝoko, rimarkas, ke kornoj kreskas el la kapo.

La polemiko ekestis pro la priskribo fare de Rushdie de la Profeto Mohameto kiel erarema homo, kaj des pli pro la interpreto de la satanaj versoj kiel pruvo, ke la Korano ne estas senerare dia.

Islama historia fono 
En la religio Islamo la satanaj versoj estas mallonga teksto, kiu onidire ekzistis en frua versio de la Korano. Islamaj kleruloj hodiaŭ malkonsentas, ĉu la versoj iam fakte ekzistis, aŭ ĉu estas nur fabelo.

Tradukitaj el la araba lingvo, la satanaj versoj estas tiuj estas la laŭdindaj inoj kies interveno estas dezirinda en la 53-a surao de la Korano, Surat-annajm ("La stelo"). La inoj priparolitaj estis la diinoj Lat, Manat, kaj Uzza, kiuj estis popularaj diinoj en antaŭ-islama Arabio. Laŭ la legendo, Mohameto originale akceptis ĉi tiujn versojn kiel parton de la Korano, ĝis vizito de la anĝelo Gabrielo malkovris, ke la versoj estis fakte trompo metita en la pensojn de Mohameto fare de Satano kaj ne estas la aŭtentaj vortoj de Dio.

La eventoj ĉirkaŭ la satanaj versoj estis priskribitaj de la kvar plej fruaj biografiistoj pri Mohameto: Ibn Ishaq, Wakidi, Ibn Sa'd, kaj Tabari. Aldone, la Hadito kaj Korano ambaŭ enhavas partojn, kiuj povas esti interpretitaj kiel aludo al ĉi tiuj eventoj.

Eksteraj ligiloj 

 http://koenraadelst.voiceofdharma.com/articles/misc/rushdie.html  
 http://www.flightpath.com/nublog/archives/000052.html 
 http://litmuse.maconstate.edu/~glucas/archives/000454.shtml  
 Studa gvido pri La satanaj versoj de Profesoro Paul BRIANS  (angle)

Islamo
Verkoj el la anglalingva literaturo
Diablo en fikcio
Fantasporto

Fantasporto estas jara kino-festivalo, kiu troviĝas en la urbo Porto, Portugalio. Ĝi ekis en 1981, sed nur post 1993 komencis esti rimarkita internacie. La temo de la festivalo estas tradicie pri fantazio/imago aŭ eksterordinaraj okazoj - signifas ke ĝi kutime inkluzivas terur-filmojn (kutime pri fantomoj, pri serio-murdistoj, pri psikopatoj, pri monstroj), sciencfikci-filmojn, misteraj/eksterordinaraj-filmojn, ktp

Eksteraj ligiloj 

 Informoj pri fanstasporto

Filmfestivaloj en Portugalio
Internaciaj filmfestivaloj
Porto
Hororaj filmoj
Fantastaj filmoj‎
Berlinale

La Berlinale estas la Berlina Internacia Film-Festivalo - ĝi komenciĝis en 1951 kaj estas okazita ade ekde tiu jaro. La festivalo prezentas filmojn el la tuta mondo, kun multaj jaroj gajnantaj filmoj kiuj parolas nek la anglan nek la germanan.

La premioj donitaj ĉe la festivalo estas la Ora-Urso Premio (Goldener Bär) por plej bona filmo, la Honora Ora Urso (Goldener Ehrenbär) por vivatingo, kaj la Arĝenta Urso-Premio (Silberner Bär) por plej bona reĝisoro, aktoro aŭ aktorino, kaj filmomuziko

. Jenaj premioj estas disdonataj:
 Goldener Bär (= Ora Urso)
 Silberner Bär (= Arĝenta Urso)
 Goldener Ehrenbär (= Honora Ora Urso)

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo de la filmfestivalo

 
Filmfestivaloj
Kino-premioj
Germana kino
Eventoj en Berlino
Festivalo de Venecio

Kin-festivalo de Venecio organizita de la Biennale di Venezia estas la Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica aŭ tutsimple La Mostra.

La premio estas la Ora Leono.

La Granda Ĵuria Premio estas premio donita ĉe la Festivalo de Venecio al unu el la ĉefaj filmoj en konkurso ekde 1951. Ĝi estas konsiderita la dua premio apud la ĉefa premio, la Ora Leono.

Filmoj 
 Raŝomon
 Ruĝbarbulo
 Un señor muy viejo con unas alas enormes (filmo)

Vidu ankaŭ 
 Venecia Bienalo

Eksteraj ligiloj 

  

Venecio
Venecio
Traduki (programo)

La programo Traduki estas programo de aŭtomata traduko. Ĝi havas malfermitan kodon. Ĝi estas verkita en la komputillingvo Python kaj lanĉita sub GNU.

Eksteraj ligiloj 
 oficiala retejo kaj elŝutejo

Traduko
Programaro
Retumilo

Retumilo estas programar-aro rilatanta al interreto. Retumilo kutime inkludas TTT-legilon, retpoŝtilon (ofte kun legilo de novaĵgrupojn kaj adresaro), elŝutadministrilon, ilon por alŝuti kaj elŝuti dosierojn per FTP, IRC-klienton, HTML-redaktilon kaj aliajn.

Plej granda oferto de retumiloj estis en la mezo de 1990-ajn jaroj, kiam vendistoj de foliumiloj sentis pli profitodona  vendi tutan pakon de programoj sur kompakta disko. Tamen, post fino de la unua foliumila milito la merkato de retumiloj malkreskis al unu aŭ du konkurantoj dum kelkaj jaroj.

Diferenco inter retumilo kaj TTT-legilo 
La termino "retumilo" estas ankaŭ erare uzata en signifo "TTT-legilo". Tamen, per TTT-legilo eblas aliri (principe) nur la TTT-on, kiu estas nur unu parto de Interreto. Retumilo kutime inkludas TTT-legilon sed aldone provizas ankaŭ programojn de aliaj specoj. Aliaj retumiloj povas aliri (nur aŭ ankaŭ) ne-TTT-ajn retojn, kiel la Gemini-spaco.

Ju pli malmulte uzatas tia pako de programaro kaj multe uzatas TTT-poŝtilo, des pli multe uzatas la vorto "retumilo" kiel la sinonimo de TTT-legilo. Kio oni "retumas" - ne nur legas hipertekston sur TTT-ejoj sed skribas retpoŝton sur TTT-legilo - egalus al kio oni "uzas TTT-legilon": t.e. oni "uzas retumilon".

Ekzemploj 
 Google Chrome
 Mozilla Firefox kaj SeaMonkey
 Internet Explorer
 Opera
 Safari
 Midori
 Mosaic

Referencoj

Fonto
Josef Jungmann

Josef JUNGMANN (naskiĝis la  en Hudlice; mortis la  en Prago) estis ĉeĥa lingvisto, verkisto kaj tradukisto, fakte kreinto kaj reformo de la moderna ĉeĥa lingvo (ĉeĥa Zamenhof). En sia kvinvoluma 5000-paĝa ĉeĥa-germana vortaro li redonis al la ĉeĥa nacio la vortprovizon de la ĉeĥa lingvo, kiu dum rekatolikigo en Ĉeĥio sub la aŭstra regado grave degeneris kaj estis subevoluinta en la komenco de la 19-a jarcento. Jungmann laboris dumtage kiel instruisto, poste gimnazia direktoro kaj vespere hejme laboris por la nacia kulturo. Ĉiun folion de la vortaro li dekfoje mane kopiis kaj dissendis al siaj kunlaborantoj, kiuj ne kapablis tiom rapide legi, kiel li verkis. Per tia metodo li kapablis krei vortaron kun 120 000 vortoj, kiu aperis en la jaroj 1834-1839. (Kiu nun kapablas ion similan eĉ kun komputilo kaj elektra lumo?).

Plie li tradukadis ĉefverkojn de la monda literaturo, por doni al siaj vortoj vivon, ekzemple el Goethe, Schiller, Chateaubriand kaj precipe el Milton (La Perdita Paradizo).

Ĉeĥlingvaj verkistoj
Germanlingvaj verkistoj
Ĉeĥlingvaj poetoj
Ĉeĥaj verkistoj
Ĉeĥaj poetoj
Ĉeĥaj lingvistoj
Leksikografoj
Ĉeĥaj slavistoj
Ĉeĥaj literaturhistoriistoj
Ĉeĥaj literaturkritikistoj
Universitatestroj
Ĉeĥaj tradukistoj
Tradukistoj el la angla lingvo
Tradukistoj el la franca lingvo
Tradukistoj el la latina lingvo
Tradukistoj el la germana lingvo
Tradukistoj al la ĉeĥa lingvo
Flerovio

Flerovio (, antaŭe nomata Ununkvadio, mallonge ankaŭ Florovumo) estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo Fl kaj atomnumero 114.

 Simbolo: Fl (estis Uuq)
 Atomnumero: 114
 Atommaso: 289 u
 Grupo: grupo 14 (karbona grupo)
 Bloko: p-bloko
 Aspekto: Nekonata, eble de metalo-argento-blanka koloro.
 Duonvivo: Nekonata, taksata de 21 ĝis 30 s.

Flerovio ne ekzistas nature, sed estis unuafoje kreita, en 1998, fare de scientistoj ĉe la Instituto por Atomfizika Esploro en Dubna, Rusio. Ili puŝigis atomojn de kalcio kontraŭ atomoj de plutonio, kreante unu solan atomon de ununkvadio-289. Tri monatojn poste, ili produktis alian izotopon du Uuq, depost kiam neniu serioze disputis la trovaĵon.

La  la IUPAK proponis la nomon florovumo, omaĝe al la sovetia fizikisto Georgij Florov (), fondinto de la Instituto por Atomfizika Esploro.

La  la IUPAK aprobis la nomon "flerovium".

Notoj

Referencoj 

Kemiaj elementoj
Metaloj
Ŝtatestro

Regnestro aŭ ŝtatestro estas estro de la ŝtato. Li/ŝi povas esti monarko (imperiestro, reĝo, princo, emiro...), prezidento (plej ofte; vidu: respubliko) elektita de la popolo aŭ de deputitoj en demokratioj, aŭ ĉefministro laŭ la konstitucio aŭ tradicio de tiu regno. Li/ŝi estas la hierarkie plej alta estro de iu regno. 

Multaj ŝtatestroj nur reprezentas sian landon, neposendante efektivan povon (kiu estas ĉe la ĉefministro, ĝenerala sekretario aŭ kanceliero) kiel en Britio, Hungario aŭ Germanio; tiukaze lia nomo estas preskaŭ nekonata.

En aliaj landoj la ŝtatestro (prezidento) havas efektivan potencon, kiel en Usono, Rusio, Belorusio.

En landoj, kie la subŝtatoj nomiĝas ŝtatoj (ekzemple Usono, Meksiko, Brazilo, Birmo) la termino "ŝtatestro" ofte efektive signifas provincestron; ankaŭ la terminon "guberniestro" oni trovas en tiu ĉi situacio, pro la angla "governor". Eble subŝtatestro pli bonus tie.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Ĉef-komandanto
 Registarestro

Eksteraj ligiloj 
 

 
Konstitucia juro