alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Protosinđel

Protosinđel (grč.: proto+sinđel), je monaški prezviterski čin u Pravoslavnoj crkvi.

Ovaj čin odgovara mirskom prezviterskom činu protojereja. Ovim činom episkop odlikuje sveštenomonahe uzornog i čestitog života koji svojim radovim doprinose napretku crkvenog života. Odlikuju se posebno oni sveštenomonasi koji žive izvan manastira u raznim crkvenim službama. Protosinđel znači prvi sinđel, prvi među sinđelima po časti.

Veze 
 Sinđel
 Arhimandrit

Pravoslavlje
Religijska zanimanja
Grecizmi
Telonisnim

Telonisnim (grč. telos : svršetak + pseudonim), krajnja slova autorovog imena umjesto punog potpisa. (Klaić HER, An-Gold)

Enigmatika 
Takvih potpisa (pseudonima) ima i među enigmatima: F-e (Fučić Šime); J-j (Jože Stabej); M-c (Marijan Jurčec); T. B-c (Tomislav Butorac); V. K. ili V-k (Velimir Novak).

Napomene 

Telonisnim
Lingvistika
Enigmatika
Sima Qian

Sima Qian (cca. 145. pne. - 90. pne.) je kineski pisac koji se smatra ocem kineske historiografije. Radio je kao prefekt Carskih pisara pod vladavinom cara Han Wudija. Uškopljen je nakon što se zamjerio caru. U zatvoru je dovršio Shiji (Opća historija), knjigu u kojoj je opisao sve najvažnije događaje u Kini od vremena legendadrnog Žutog cara do Han Wudija. Ta je knjiga, danas poznata kao Zapisi Velikog Historičara, je sa svojim stilom i pristupom materiji uticala na historiografiju ne samo u Kini, nego i u drugim zemljama Istočne Azije.

Vanjski linkovi 

 Sima Qian and His Shiji
 Significance of Shiji on literature 

Rođeni 145. pne.
Umrli 90. pne.
Kineski pisci
Historičari
Authority control
Tu Fu

Du Fu ili Tu Fu (; Duling kod mesta Čang'an 712. - Leijang 770.) bio je jedan od najznačajnijih pesnika kineske dinastije Tang.

Njegove pesme izražavale su protest protiv politike. Opisivao je socijalnu nepravdu, glad i haos sa stanovišta običnog građanina. Vreme zbivanja u njegovim pesmama uvek je prikazano kao da je reč o par stotina godina unazad.

Mladost 
Du Fu je rođen u pokrajini Kungšien u Henanu. Najveći deo mladosti proveo je u Lojangu. Godine 746. odlazi u prestonicu Čangan.
Prvi pokušaji da položi ispit za službenika nisi bili uspešni. Nakon što je ipak vanredno položio ispit dobio je visoki položaj pod carom Suzongom. Kasnije je poslat u grad Huazhou kao predstavnik za znanje. Njegov politički uspeh kratko je trajao, uglavnom dok je bio živ car Suzong. Nakon smrti cara još se intenzivnije bavio pisanjem pesama.

Poezija 
Danas je poznato 1400 njegovih pesama. Težak život i neuspeh u činovničkoj karijeri omogućili su mu da iskusi patnje ljudi i da vidi tamnu stranu politike. Napisao je izuzetne pesme: „Balada vojničkih kola“, „Balada o lepotici“ i „Pesma od pet stotina reči o tuzi koju sam osećao na putu iz prestonice u Fengšjang“. Kad mu je bilo 43 godine, u zemlji su izbili ratni nemiri koji su bili uzrok početka propadanja dinastije Tanga. U periodu ratne pometnje i haosa snašle su ga mnogobrojne nevolje i patnje i, videvši stradanje naroda svojim očima, napisao je: „Gledajući proleće“, „Putovanje na sever“, „Tri mandarina“ („Mandarin u Šinanu“, „Mandarin u Tunguanu“ i „Mandarin u Šihau“), „Tri rastanka“ („Rastanak starih“, „Rastanak beskućnika“ i „Rastanak mladoženje“) i druge poznate pesme. Kad je rat bio okončan, Du Fu je dugo lutao sa izbeglicima. Značajne pesme iz tog perioda su: „Moju kolibu od slame razneo je jesenji vetar“, „Čuvši da su carske trupe ponovo osvojile krajeve severno i južno od reke“, i druge.

Du Fu je jako uticao na japanske pesnike i to uglavnom na pesnika Macua Baša.

Reference

Vanjske veze 

Kineski pisci
Authority control
Murasaki Shikibu

Murasaki Šikibu (; oko 973 — 1014. ili 1025) je bila spisateljica, pesnikinja i počasna dvorska dama carskog dvora u Japanu, tokom perioda Hejan. Njeno pravo ime je danas nepoznato, mada postoje pretpostavke da bi moglo biti Fudživara Takako. Njen dnevnik svedoči da je nadimak Murasaki dobila na dvoru, po liku iz dela „Priča o Gendžiju“. Šikibu verovatno potiče od naziva funkcije njenog oca na carskom dvoru (Šikibu-šo).

Biografija 
Rođena je 973. godine u Kjotu, u porodici koja je pripadala nižem plemstvu severnog ogranka moćnog klana Fudživara. Njena majka je umrla dok je ona još bila dete. Odrasla je uz oca (Fudživara Tametoki), što je bilo veoma neuobičajeno u to vreme. Naime, tokom perioda Hejan perioda, bračni parovi su živeli odvojeno, a deca su odrastala u porodici majke. I njeno obrazovanje je bilo neuobičajeno za to doba: njen otac (oficir na carskom dvoru) joj je pružio obrazovanje koje je u to doba bilo rezervisano isključivo za muškarce. Naime, mladići su se edukovali na kineskom jeziku (zvaničnom jeziku carskog dvora), a devojke su učile kana (japansko pismo) i bavile se poezijom. Njen otac je cenio njenu inteligenciju i sposobnosti, ali je žalio što je rođena kao žensko.

Udala se u svojim ranim dvadesetim. Imala je jedno dete. Bila je pratilja princeze Akiko na carskom dvoru. Umrla je 1014. godine (postoji zapis o iznenadnom dolasku njenog oca sa dvora u Kjoto, ali se ne zna razlog) ili u periodu između 1025. i 1031. godine (tada bi bila u svojim pedesetim godinama, što je u to doba bila pristojna starost).

Dela 
Pripisuju joj se tri dela: „Priča o Gendžiju“, „Dnevnik Murasaki Šikibu“ i „Zbirka Murasaki Šikibu“. Prvo („Priča o Gendžiju“) je njeno najpoznatije delo. Napisano je između 1000. i 1008. godine i ubraja se među najstarije i najpoznatije novele u ljudskoj istoriji. Druga dva dela su izdata posle njene smrti.

Spoljašnje veze 

Rođeni 973.
Umrli u 11. vijeku
Japanski pisci
Authority control
Martin Luther (razvrstavanje)

Martin Luter je ime više osoba:
 Martin Luter (reformator) (1483 - 1546), veliki nemački crkveni reformator 
 Martin Luter King Mlađi, sveštenik, borac za prava crnaca u Americi. Ubijen. 
 Martin Luter King Stariji, sveštenik, otac gorepomenutog borca za prava crnaca u Americi.

Eksterni linkovi 

 Martin Luther - Eine Bibliographie (German) 

Vjerski vođe

be-x-old:Марцін Лютэр
mr:मार्टिन ल्यूथर
my:မာတင်လူသာ
Zeami

, also called , je bio japanski glumac, dramski pisac i teoretičar umjetnosti. 

Zeami je glumačko umijeće učio od svog oca, poznatog glumca Kan'amija. Njih dvojica su s vremenom razvili glumački stil poznat kao Noh. Napisao je oko 50 drama, kao i glumačke priručnike te traktate s područja estetike.

Gluma 

Zeami je podučavan od strane njegovog oca, Kan'amija, koji je također bio glumac. Tim otac-sin je postavio pozorište Noh. Kada su prvi put izveli Ashikagu Yoshimitsu, japanski Shogun, pitao je Zeamija da se školuje u glumi. Shogum je također prihvatio dječaka kao svog ljubavnika, što je u shudo tradiciji, 1374.

Nakon što je Zeami naslijedio oca, nastavio je izvoditi drame i adaptirati ih u stil koj je danas Noh-mješavina pantomime i vocalne akrobatike.

Književnost 

Zeamiju se može se pripisati oko 50 drama. Među njima su Izutsu, Hagoromo (Pernati mantil), Koi no omoni(Mnogo ljubavi), i Takasago.
Pored pisanja drama i njegovog teoretskog rada "Fushi kaden" - također poznat kao "Kadensho", Zemi je pisao praktične instrukcije glumcima i postavio Noh-formu kao ozbiljnu formu glume. Njegove knjige nisu samo instrukcije nego su i estetičke, bazirane na duhovnoj kulturi Japana.

Literatura 
 
 
 
 

Japanski pisci
Japanski glumci
Japanski dramski pisci
Authority control
Matsuo Basho

Matsuo Basho (1644. - 1694.) je literarni pseudonim japanskog pjesnika poznatog po tome što je stvorio danas popularnu haiku poeziju. U svoje vrijeme Matsuo Basho je uživao veliki ugled kao učitelj poezije i imao veliki broj sljedbenika, ali je živio isposničkim životom u kolibi. Poznat je i po putovanjima širom Japana što je poslije dalo temelja špekulacijama o tome da je bio uhoda u službi šoguna.

Biografija 

Pravim imenom Macuo Kinsaku rođen je kao samuraj te je stoga kasnije dobio i samurajsko ime - Macuo Munefusa. U djetinjstvu je služio Todi Jošitadi (Tōdō Yoshitada) koji ga je poučio o haikaiu, odnosno haiku pjesništvu. Pseudonim mu je bio Sōbō. 1666. umro je Jošitada te je Bašo odlučio napustiti svoj dom. Od 1667. živio je u Edu gdje je počeo pisati haiku pjesme. S vremenom je odbacio takav način života i posvetio se proučavanju zena, historije i kineskog pjesništva. Živio je u siromaštvu i od darova svojih učenika. Poznata je njegova misao da je čovjek velik onoliko koliko se u stanju sagnuti pri ribanju zahoda.

Stihovi 

Ljetnje trave.
Snovi o slavi
palih ratnika.

Vidio sam prvi snijeg.
Tog jutra zaboravih
Da lice umijem.

Noć proljetna.
Stabla trešnjina: s trešnjinih stabala
Zora silazi.

Izvori

Vanjski linkovi 

 Matsuo Basho

Japanski pjesnici
Mary Wollstonecraft Shelley

Mary Wollstonecraft Shelley (rođena 30. august 1797 u Londonu; umrla 1. februara 1851. u Londonu) je bila značajna engleska autorica ranog 19. vijeka.

Mary Wollstonecraft je bila kćerka britanskog autora i filozofa William Godwin i u to vrijeme poznate feministkinje Mary Wollstonecraft. Majka joj je umrla 11 dana poslije njenog rođenja. Njen otac se 1801. vjenčao sa Mary Jane Clairmont, udovicom sa dvoje djece. Sa deset godina Mary je napisala svoju prvu knjigu, jednu ličnu verziju stare dječije knjige Mounseer Nongtongpaw.
U svojoj 16. godini upoznala je Percy Bysshe Shelley, sa kojim se tri godine poslije, nakon smrti njegove žene, vjenčala. Mary Shelley je imala troje djece od kojih su dvoje vrlo rano umrli. 

Mary i Percy su 1816te, u takozvanoj godini bez ljeta, zajedno sa prijateljem Lord Byron proveli zajednički odmor na Ženevskom jezeru. Zbog kišovitog vremena, njih troje su po cijeli dan pisali strašne priče od kojih je 1818te nastao Mary Shellys roman Frankenstein or The modern Prometheu. Ime "Frankenstein" je Mary vjerovatno uzela od dvorca Frankenstein, koji je vidjela na svom putovanju kotlinom Rheine. Mary je bila veoma načitana žena, što se u mnogim motivima njenih romana oslikava. Smrt njenog supruga bio je također povod pisanju romana The Last Man (1826). U svojim romanima obrađivala je kako svoje tako i doživljaje iz kruga svojih prijatelja. 

Mary Shelley je umrla kao uvažena autorica 1851. godine u Londonu.

Djela 
 History of a Six Weeks' Tour (1817) 
 Frankenstein or The Modern Prometheus (1818) 
 Valperga or The Life and Adventures of Castrussio, Price of Lucca (1823) 
 The Last Man (1826) 
 The Fortunes of Perkin Warbeck (1830) 
 Rambles in Germany and Italy in 1840, 1842 and 1843 (1844)

Eksterni linkovi 

 O noći 16. juna 1816. na Ženevskom jezeru 

Britanski pisci
Rođeni 1797.
Umrli 1851.
Authority control
Katsushika Hokusai

Kacušika Hokusai (葛飾北斎, Katsushika Hokusai; vjerojatno 31. listopada 1760, Edo - današnji Tokio - 10. svibnja 1849) japanski slikar i drvorezac, jedan od najznačajnijih japanskih umjetnika.

Hokusaijevi su roditelji nepoznati. S tri godine bio je posvojen od Nakađime Isea. U dobi od osamnaest godina, nakon što je imao iskustva kao drvorezac, započeo je raditi u radionici Kacugave Šunsa. 1779. objavio je svoje prve radove. 1785. morao je napustiti radionicu, budući da nije slijedio umjetničke principe njegovog majstora.

Iako se Hokusai povezivao s različitim japanskim umjetničkim stilovima (poput Ukiyo-e), ostao je stilski neovisan. Dio svog života živio je u teškom siromaštvu pa je, i nakon što je sa svojim umjetničkim ostvarenjima mogao zarađivati novac, živio siromašno i opisao se na kraju svog života ponosno kao zemljoradnik.

Hokusai se tijekom cijelog svog života posvetio proširivanju svog umjetničkog izraza. Na samrtnoj postelji navodno je rekao:
Da mi je nebo poklonio još pet života, bio bih veliki slikar.

Hokusai je izradio isključivo pejzaže s motivom planine Fuji.
Njegova serija grafika iz 1834. godine, Stotinu pogleda na planinu Fuji (富嶽百景 Fugaku Hyakkei), smatra se za njegovo ponajbolje djelo i remek djelo pejzažnog slikarstva.

Eksterni linkovi 

Japanski slikari
Grafičari
Nicolas Poussin

Nicolas Poussin (Villers-en-Vexin, kraj Andelysa, 15. lipnja, 1594. - Rim, 19. studenog 1665.) bio je najvažniji francuski slikar 17. stoljeća; začetnik i vodeći slikar klasicizma u razdoblju baroka. Uglavnom je djelovao u Rimu, a kraće vrijeme bio je dvorski slikar kralja Luja XIII. u Parizu.

Biografija 

Poussin je najprije učio u Rouenu, a potom u Parizu kod Lallemanda. Dobro je poznavao maniriste iz Fontainebleaua, kao i djela Rafaela i njegove škole.
Za vrijeme boravka u Bologni 1624. godine dolazi pod utjecaj klasične umjetnosti akademije obitelji Caracci i Guida Renija, a potom odlazi u Rim. Ondje, radeći s umjetnicima kao što su Pietro da Cortona i Giovanni Lafranco, eksperimentira s upotrebom boje na način Tiziana.

Godine 1640. odlazi u Pariz gdje nadgleda ukrašavanje velike galerije u Louvreu, slika oltarne pale i izrađuje naslovne stranice za knjige kraljevske tiskare, ali se već nakon dvije godine odlučuje vratiti u Rim gdje živi do kraja života.

Djela 

Isprva je radio pod raznim utjecajima (talijanskih manirista, fontembloške škole i dr.), potom inspiriran rimskim antičkim spomenicima, Rafaelovim freskama i Tizianovim koloritom stvara vlastiti stil (Germanikova smrt,1627.). Između 1630. i 1640. godine napušta barokni i prihvaća strogo klasičan stil naginjući racionalnoj jasnoći i arheološkoj preciznosti kakve nalazimo u Otmici Sabinjanki (1637.).

Uz portrete, slikao je duboke i prozračne krajolike s antičkim građevinama ili ruševinama u koje je harmonično uklapao biblijske (Sveta obitelj na stubama), pastoralne (Četiri godišnja doba) i mitološke likove, osobito iz djela Vergilija, Ovidija i pjesama T. Tassa (Krajolik s Folkionovim pogrebom, 1648.).

Snažno je utjecao na generacije francuskih slikara, te će njegov osobni pristup formalnog savršenstva i rafinirane intelektualnosti dugo ostati odrednicom francuske umjetnosti. Osobito je prepoznatljiv njegov utjecaj na Ingresa i J. L. Davida, čime se smatra ocem neoklasicizma, no romantizam će njegovo djelo daleko manje cijeniti.

Vanjske poveznice 

Francuski slikari
Barokni slikari
Auguste Rodin

Auguste Rodin (12. studenog 1840. - 17. studenog 1917.) je francuski skulptor poznat kao jedan od najvećih umjetnika svog vremena. Poznat je po klasičnim skulpturama kao što su Mislilac i Poljubac. Poznat je i po ljubavnoj vezi sa skulptoricom Camille Claudel.

Rodinovo djelo 
Rodin je izvršio revoluciju u skulpturi korištenjem slobode forme koja je do tada bila nepoznata. Izrađivao je realistične skulpture, poput Mislioca, ali i predstavljao senzualnost koja je šokirala suvremenike. Glavni primjer toga je Poljubac. Trudio se da njegove skulpture izražavaju emociju svim dijelovima tijela.

Evo što je on sam rekao za Mislioca:

Rodin je bio i naturalist. Više ga je zanimala emocija i karakter nego monumentalnost. Odbacivao je idealizam i apstrakciju tradicija antičke skulpture, kao i dekorativnost baroknih uzora. Iako se smatra tvorcem moderne skulpture, on nije bio revolucionarni protivnik tradicije. Obrazovao se na pariškoj Školi lijepih umjetnosti i godila su mu priznanja akademske javnosti.

Neke svoje narudžbe pretvorio je u snažne umjetničke kreacije. Grad Calais je naručio skulpturu Građani Calaisa koja je trebala opisati događaj iz srednjevjekovne prošlosti grada. Rodin je ovaj zadatak riješio skupinom skulptura koje su postavljene na trgu, a ne na pijedestalu. Spomenik književniku Honoréu de Balzacu je modelirao tako da je spomenik teškim ogrtačem sakrivao tijelo modela, a modeliranjem lica odražavao pogled u daljinu i trenutak umjetničkog razmišljanja. Oba rješenja su naišla na neodobravanje naručilaca, naviknutih na tradicionalne forme skulpture.

U kasnijoj fazi stvaralaštva, Rodin je stvorio nekoliko „nepotpunih“ skulptura (fragmenata), kao što su Čovjek koji korača i Iris - glasnik Bogova. Ovim skulpturama nedostaje glava ili neki drugi dijelovi tijela. U ovim primjerima, umjetnik ne teži postizanju fizičke sličnosti, već prati vlastitu umjetničku ideju. Fragmenti su bili inspiracija za apstraktne kipare.

Galerija djela

Vanjske veze 

 Musée Rodin, Pariz
 Rodin Museum, Philadelphia
 Musée Rodin 
 Rodin-Web.org: Akademska stranica o Rodinu
 Biografski izvori o Augusteu Rodinu 

Francuski skulptori
Francuski grafičari
Biografije, Pariz
Olovo

<table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right">

Opšti podaci
Ime, simbol, atomski brojOlovo, Pb, 82
ripadnost skupuslabih metala
grupa, perioda IVA, 6 
gustina, tvrdoća11340 kg/m3, 1,5
Bojaplavičastobela  
Osobine atoma
atomska masa207,2 u
atomski radijus 180 (154) pm
kovalentni radijus147 pm
van der Valsov radijus202 pm
elektronska konfiguracija[Xe]4f145d106s26p2
e- na energetskim nivoima2, 8, 18, 32, 18, 4
oksidacioni brojevi4, 2
Osobine oksidasrednje bazni
kristalna strukturaregularna zidno centrirana
Fizičke osobine
agregatno stanječvrsto
temperatura topljenja600,61 K (327,46 °C)
temperatura ključanja2022 K (1749 °C)
molska zapremina18,26×10-3 m3/mol
toplota isparavanja177,7 kJ/mol
toplota topljenja4,799 kJ/mol
pritisak zasićene pare4,21×10-7 Pa (600 K)
brzina zvuka1260 m/s (293,15K)
Ostale osobine
Elektronegativnost2,33 (Pauling) 1,55 (Alred)
specifična toplota129 J/(kg*K)
specifična provodljivost4,81×106 S/m
toplotna provodljivost35,9 W/(m*K)
I energija jonizacije715,6 kJ/mol
II energija jonizacije1450,5 kJ/mol
III energija jonizacije3081,5 kJ/mol
IV energija jonizacije4083 kJ/mol
V energija jonizacije6640 kJ/mol
Najstabilniji izotopi</tr>

Tamo gde drugačije nije naznačeno,upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
</tr>
Objašnjenja skraćenica:
zast.=zastupljenost u prirodi,
v.p.r.=vreme polu raspada,
n.r.=način raspada,e.r.=energija raspada,p.r.=proizvod raspada
</table>

 U prirodi se olovo najčešće javlja u vidu sulfida, PbS, kao ruda galenit. Prženjem se rude prevodi u oksid čijom redukcijom nastaje sirovo olovo. Sirovo olovo sadrži: bakar, antimon, arsen, bizmut, cink, sumpor, kalaj, srebro i zlato. Prečišćavanjem sirovog olova (najčešće elektrolitičkim putem) dobija se čisto olovo plavičastobele boje, samo na svežem preseku je metalnog sjaja, no brzo potamni od stvorenog sloja oksida i baznog olovo(II) karbonata Pb(OH)2*2PbCO3, koji ga štite od dalje oksidacije. To je mek metal, velike gustine i niske temperature topljenja.

Olovo se u destilovanoj vodi ne rastvara, dok se rastvara u kiselinama sa oksidacionim dejstvom npr. azotna kiselina. Pri dejstvu razblažene sumporne kiseline stvara se zaštitni sloj olovo- sulfata PbSO4 te rastvaranje prestaje. Alkalije ne deluju na olovo. Na vazduhu se fino sprašeno olovo tzv. piroforno olovo pali samo od sebe.

Olovo (II) oksid se koristi za glaziranje keramičkih proizvoda, za izradu minijuma, kao žuta boja u slikarstvu. Olovo se koristi za izradu limova, kanalizacionih cevi ukoliko vode nisu kisele; njime se oblažu električni kablovi. Nekad se koristilo i za vodovodne cevi i prevlačenje posuđa, ali je zbog negativnih posledica vremenom zabranjeno. Olovo se koristi i u vojnoj industriji, industriji boja, za izradu olovnih akomulatora, za zaštitu od rendgenskog i radioaktivnog zračenja.

Vanjske veze 

 
Kemijski elementi
Postprelazni metali
Rashlađivači
Endokrini disraptori
Suplent

Suplen(a)t (lat.; hist.), zamjenik (najčešće redovnog nastavnika), profesorski pripravnik (u srednjim i visokim školama). Početno zvanje budućeg srednjoškolskog profesora (prije nego što udovolji propisima i bude imenovan profesorom). Žena supletnica ili suplentkinja. Suplencija, zamjenjivanje nastavnika na času predavanja. (RMS, Klaić, HER, An-Gold, Vujaklija, ARJ - namjesni učitelj)

Obrazovanje
Univerziteti
Zanimanja
Latinizmi
Hammurabi

Hammurabi (Hammu-rapi ili Khammurabi) je šesti babilonski kralj. Vladao je od 1792. do 1750. godine pne. Iako je poznat po tome što je osvojio Sumer i Akad i te tako postao prvi vladar Babilonskog carstva, historija ga najviše pamti po donošenju Hammurabijevog zakonika, prve sačuvane zbirke pravnih propisa u historiji.

Životopis 
Na prijestolje je došao oko godine 1760. pne. Njegova vladavina obilježena je briljantnom diplomacijom kao i vještim vojnim pobjedama. Ujedinio je rascjepkana kraljevstva od Perzijskog zaljeva do rijeke Habur i od Eufrata do Sredozemnog mora. Pobijedio je glavnog protivnika Rim-Sina, kao i kraljeve Elama, Marija i Ešnouna. Osobno je vodio i nadgledao kopanje kanala za navodnjavanje jer je shvaćao važnost tih radova za napredak kraljevstva. Uveo je red u javnu administraciju i vratio dignitet državnih službenika. Kao vjerski vođa, postavljanjem boga Marduka kao glavnog boga babilonskog panteona započinje eru monoteizma.

Za vladavine Hamurabija i njegovog sina Samsu-iluna (1750. pne.-1712. pne.) Babilon postiže vrhunac svoje vojne i kulturne moći. Općenito se smatra da je s Hamurabijem počeo uspon babilonske kulture.

Izvori

Eksterni linkovi 

Umrli u 18. vijeku pne.
Babilonski kraljevi
Akbar Veliki

Jalaluddin Muhammad Akbar, poznatiji kao Akbar Veliki (1542. - 1605.) je mogulski vladar koji se smatra jednim od najvećih vladara u historiji Indije. Nakon dolaska na prijestolje 1556. godine započeo je seriju uspješnih osvajačkih pohoda koje su Mogulsko carstvo proširile na veći dio Indije. Iako nepismen, bio je poznat po poticanju nauke i umjetnosti, a posebno je nastojao ustanoviti vjersku toleranciju među svojim podanicima.
Rođen je u Iranu kao izbjeglica, a na prijestolje dolazi kao zakoniti nasljednik svoga oca Humayuna s trinaest godina. To je jedini slučaj u povijesti mogulskih dinastija da je vladar došao na prijestolje bez rata ili krvoprolića.

Njegov stariji brat Muhammed Hakim nije se protivio imenovanju mlađeg brata za vladara. On je jedini od mogulskih vlastodržaca koji je bio potpuno nepismen ali je imao veliku žeđ za znanjem i volju za učenjem. Iako je bio nepismen, "pročitao" je stotine svitaka svetih i učenih tekstova tako što su mu ih čitali njegovi dvorjani.

Na početku svoje vladavine, do punoljetnosti državne poslove u njegovo ime vodio je Bahram Khan. Potpuno odan i iznimno učen i inteligentan čovjek. Kad je Akbar navršio 18 godina, Bahram Khan se povlači iz javnog i političkog života, a mjesto njega glavni utjecaj na vladara ima njegova dadilja, Maham Anga. Poslije 1562. Akbar vlada potpuno samostalno.

Učvrstio je vlast mogulske dinastije, ujedinio Indiju i uspješnim ratovanjem proširio granice države, te skršio moć lokalnih velikaša. Mnogim reformama učvrstio je središnju vlast, podupirao je znanstvenike i umjetnike. Iako sam musliman, dopustio je slobodno ispovijedanje vjere svim državljanima i odupirao se vjerskom fanatizmu muslimana. U nastojanju da pomiri hindue i muslimane pokušao je stvoriti sinkretičku vjeru (dīn-i-ilāhī) u kojoj je on bio vrhovni poglavar. Mauzolej mu je sagrađen 1612.-13. u Sikanderu kraj Agre.

Vanjske veze 

 Akbar. 
 Akbarova vladavina.
 Mogulski car Akbar: Svijet biografija. 
 Fotografije Akbarovog mauzoleja. 

Indijski vladari
Mogulska Monarhija
Bik Koji Sjedi

Tatanka Iyotanka ili Bik Koji Sjedi (1831. - 15. 12. 1890.) je indijanski vrač i poglavica plemena Hunkpapa Siouxa koji je godine 1876. (25. 6. ) vodio Cheyenne i Sioux ratnike protiv američke 7. konjičke pukovnije u bitci kod Little Bighorna. Iako su Indijanci pobijedili, poslije su bili prisiljeni na bijeg u Kanadu odakle se Bik Koji Sjedi vratio nekoliko godina kasnije, dobio amnestiju od američke vlade. Ostatak života je proveo u cirkusu Buffalo Billa, a na kraju je ubijen u rezervatu kada ga je vlada pokušala uhapsiti, misleći da je povezan s Plesom duhova.

Vanjske veze 

Indijanski poglavice
Ratnici
Lav Trocki

Lav Davidovič Bronštajn, poznatiji kao Lav Davidovič Trocki (26. listopada 1879. - 21. kolovoza 1940.) je ruski političar, državnik, vojskovođa i revolucionarni vođa poznat kao osnivač Crvene armije i smrtni neprijatelj Staljina.

Rođen u židovskoj familiji, Trocki je odmalena bio sklon buntovništvu, a u mladosti je prihvatio marksizam zbog čega je bio uhapšen i prognan u Sibir, odakle je pobjegao. U Londonu se povezao s Lenjinom, ali vrlo brzo i razišao, prihvativši frakciju menjševika među ruskim socijaldemokratima. S Lenjinom se pomirio uoči Oktobarske revolucije, gdje je uzeo aktivno učešće.

Nakon revolucije je Trocki uzimao važne položaje u boljševičkoj vlasti. Vodio je resor vanjskih poslova sve dok zbog protivljenja miru u Brest-Litovsku nije podnio ostavku. Nakon toga je imenovan za narodnog komesara za vojsku i mornaricu gdje se istakao u stvaranju Crvene armije te se smatra jednim od najzaslužnijih za boljševičku pobjedu u ruskom građanskom ratu.

Nakon Lenjinove smrti je u SSSR-u započela borba za vlast i određivanje kursa kojim će krenuti kako nova država tako i radnički pokret. Trocki, koji se zalagao za permanentnu revoluciju, izgubio je u okršaju sa Staljinom i njegovim konceptom socijalizma u jednoj zemlji te je izbačen iz Partije i prognan iz SSSR-a. 

Ostatak života Trocki je proveo u izgnanstvu, koristeći svaku priliku za žestoku kritiku Staljina i njegove politike kao izdaje marksizma. Godine 1940. Staljinov agent Ramon Mercarder ga je ubio u Meksiku.
Boraveći u Meksiku imao je ljubavnu aferu sa slavnom meksičkom slikaricom, Fridom Kahlo.

Po Trockom je nazvana ideologija trockizam.

Književna dela 
Autor je više književnih dela među kojima su: 

 Izdana revolucija
 Terorizam i komunizam
 Moj život

Povezano 
 Emmanuel Goldstein

Vidi još 

 Lav Trocki, ZAŠTO JE STALJIN POBEDIO OPOZICIJU?

Vanjske veze 
 Lav Trocki internet arhiva

Ruski i sovjetski vojskovođe
Sovjetski političari
Ruski političari
Jevreji
Žrtve atentata
Pseudonimi
Komunisti
Ruski ateisti
Rusija u Prvom svjetskom ratu
Političari u Prvom svjetskom ratu
Litvanija

Litvanija ili Litva (litavski: Lietuva [lʲɪɛtʊˈvɐ]), službeno Republika Litvanija ili Republika Litva (litavski: Lietuvos Respublika), država u sjeveroistočnoj Evropi, na obali Baltičkog mora.

Geografija 
Litva je jedna od vodećih svetskih agroindustrijskih zemalja, koja se nalazi u centralnoj Evropi. Na severo-zapadu izlazi na Baltičko more. Graniči se s Letonijom na severu, Poljskom na jugu i na zapadu i Rusijom i Bjelorusijom na istoku.

Glavni grad je Vilnius.

Litva je demokratska unitarna parlamentarna republika.

Povijest 
Litva je 1918. stekla neovisnost, zajedno sa Estonijom i Letonijom. 1940., Staljin je okupirao Baltik te je tako njena neovisnost izgubljena. 1941. Litvu osvaja Treći Reich, a 1944. ponovno SSSR. Litva je pripojena Sovjetskom Savezu, a nakon rata su mnogi njeni državljani deportirani u Sibir kako bi se suspregnuo nacionalizam i otpor prema sovjetskim zakonima. Raspadom SSSR-a 1991., Litva proglašava nezavisnost te prelazi iz socijalizma u kapitalizam zajedno sa ostalim baltičkim republikama. Od 2004. je članica Europske Unije

Politika 
Litva je članica Ujedinjenih nacija, NATO-a i država G40, Evropske unije.

Litvini 
 Dalia Grybauskaitė, članica Komisije Evropske Unije Kommission, 2004-2009.
 Vytautas Landsbergis, Sing Revoliution SAJUDIS, Vilnius, 1989-1993; član Evropskog parlamenta, 2004-2009.

Gradovi 
Popis gradova u Litvi

Sport 
 Košarkaška reprezentacija Litvanije
 Fudbalska ili nogometna reprezentacija Litvanije

Vanjske veze 

 http://www.lietuva.lt 

 
Države u Evropi
Istočna Evropa
Države Evropske unije
Anagram

Anagram je metoda šifrovanja koja se koristi tako što se da jedna reč ili rečenica i od nje se napravi druga reč ili rečenica iste ili manje dužine sa drugim značenjem. Anagrami su podjednako način šifrovanja i vrsta zabave.

Neki od primera su: Miroljub - Ljubomir, Boro Livac - ribolovac, „O, rana davi, Al' demon zlo čini!“ - „Leonardo da Vinči, Mona Liza!“ (primer preuzet iz knjige "Da Vinčijev kod")...

 Anagram
Kwame Nkrumah

Kwame Nkrumah (Nkroful, 21. rujna 1909. — Bukurešt, 27. travnja 1972.) je bio ganski političar koji je od 1951. do 1966. godine bio vođa britanske Zlatne Obale te, kasnije, nezavisne Gane. Sudjelujući direktno u stjecanju ganske nezavisnosti, Nkrumah je figurirao kao prvi predsjednik nezavisne Gane, a ranije je bio i prvi premijer. Bio je jedan od vodećih afričkih političara XX vijeka, snažan zagovaratelj panafrikanizma, osnivač Organizacije afričkog jedinstva i dobitnik Lenjinove nagrade 1963. godine. Nkrumah je sebe smatrao "afričkim Lenjinom".

Rođen u britanskoj koloniji Zlatnoj Obali, u mladosti se školovao u SAD i Velikoj Britaniji, gdje je postao sljedbenikom ideologije panafrikanizma. Godine 1947. je započeo borbu za nezavisnost Zlatne obale, pri čemu se služio štrajkovima, demonstracijama i bojkotom. Godine 1957. Zlatna obala je postala nezavisna država pod nazivom Gana. Nkrumah je postao njen prvi premijer i tokom svoje vladavine nastojao uvesti socijalizam i industrijalizaciju. To je dovelo do ekonomske i političke krize zbog koje je u Gani 1964. uveden jednopartijski sistem a Nkrumah postao doživotnim predsjednikom. Dvije godine kasnije Nkrumah je svrgnut u vojnom udaru. 

Predsjednici Gane
Hastings Kamuzu Banda

Hastings Kamuzu Banda (1896. - 25. 11. 1997.) je političar i državnik iz Malavija.

Školovao se za liječnika u Škotskoj da bi godine 1963. postao prvi premijer nezavisnog Malavija. Godine 1966. postao je predsjednik, a godine 1971. se proglasio doživotnim predsjednikom. Njegov režim je bio autoritaran i često kritiziran zbog toga što je kao jedina afrička zemlja imao dobre odnose s Južnom Afrikom u doba apartheida. Banda je bio poznat po svojoj konzervativnosti - uveo je propise o odijevanju i frizuri i sve do 1990-ih zabranjivao televiziju u svojoj zemlji. S druge strane je uveo cijeli niz reformi u cilju izjednačavanja položaja muškaraca i žena te izgradio infrastrukturu zemlje. Godine 1994. je dozvolio višestranačje i na izborima bio poražen od Bakilija Muluzija. Kongresna stranka Malawija, koju je osnovao, danas je najvažniji politički faktor u zemlji.

Predsjednici Malavija
Malavijski političari
Uragan Katrina

Katrina je ime za uragan koji je krajem kolovoza 2005. pogodio južnu obalu Sjedinjenih Američkih Država.

Nastao je 24. kolovoza 2005. kraj Bahama i prvi udar na kopno dogodio se kraj Miamija (Florida) kad je jačina uragana bila kategorije 1 na Safir-Simpsonovoj skali za uragane. Tamo je uzrokovao veće poplave i 11 poginulih. Svoj put je uragan nastavio u Meksičkom zalivu gdje je dobio na snazi. 29. kolovoza uragan nalijeće na američke države Louisiana i Mississippi sa jačinom kategorije 4 (vetrobi 250 km/h). Uzrokovane su velike štete na priobalnim područjima, a 80 % grada New Orleansa je potopljeno. Uragan je također izazvao žrtve i štete u američkim državama Alabama, Tennessee, Georgia, i Kentucky.

Ukupno je poginulo više od 1000 ljudi. Procijenjeno je da je to bila najskuplja prirodna katastrofa u SAD-u do tada.

2005
Tropski cikloni
Historija SAD (1991–danas)
Mirim

Mirim (braz./port. Lagoa Mirim; špan. Laguna Merin), palindromno ime lagune na granici Urugvaja i najjužnijeg dijela Brazila; obuhvaća 3.994 km²; najveća dubina 12 m. Plovna je za manje brodove. Od Atlantskog oceana odvojena je niskim močvarnim sprudom širine 16 do 56 km. S Lagoa dos Patos na sjeveroistoku povezana je kanalom São Gonçalo. (HE)

Naselje Mirim 
U nekim atlasima (Atlas svijeta, Mađarski atlas) Mirim je označen kao jezero. Na spomenutom sprudu, južno od lagune, nalazi se i mjesto Mirim, koje pripada brazilskoj državi Rio Grande do Sul. Na sjeveroistočnoj obali lagune, u istoj državi, jugozapadno od grada Rio Grande, nalazi se mjesto Taim.

Druga značenja 
Mirim je i oblik srpskohrvatskog glagola miriti (prvo lice prezenta), ali i dio izraza caja mirim, što je jedan od domorodačkih naziva za drvo koje se stručno (latinski) zove Spondias mombin.

Gradovi u Brazilu
Hidronimi
Ohopoho

Ohopoho (ili Opuwo), grad u sjeverozapadnoj Namibiji (Afrika), stotinjak kilometara južno od angolske granice, približno na istoj geografskoj širini kao Harare, glavni grad Zimbabvea.

Izvori 

 Atlas svijeta, Mađarski atlas

Gradovi u Namibiji
Oko u oko

Oko u oko, frazeološki izraz u značenju: nasamo; otvoreno, lično, neposredno. Drugi oblici istog izraza: oči u oči, okom u oko, okom na oko. (RMS)

Frazeologija
Mahatir Mohammad

Dr. Mahathir bin Mohammad (10. 7. 1925. -) je malezijski političar i državnik koji je od 1981. do 2003. bio premijer Malezijske Federacije. Tokom njegovog dugogodišnjeg mandata Malezija je doživjela nezapamćen ekonomski procvat i postala jedan od "azijskih tigrova". Siromaštvo je gotovo iskorijenjeno i stvorena više-etnička srednja klasa čime je Malezija barem djelomično postala pošteđena krvavih etničkih i vjerskih sukoba koje su je bile mučile u prošlosti. Godine 1997. Mahathir se suočio s istočno-azijskom ekonomskom krizom i uspješno je prebrodio tako što je potpuno ignorirao savete zapada (MMFa, Svetske banke, SADa, Evropske unije). Godine 2002. je najavio povlačenje s položaja, što je i učinio godinu dana kasnije.

Vanjske veze 

Malezijski političari
Premijeri Malezije
Lee Kuan Yew

Li Guangjao (; 16. septembra 1923. – 23. marta 2015.), singapurski političar i državnik, poznat kao prvi premijer Singapura i kao jedna od najuticajnijih ličnosti u Jugoistočnoj Aziji.

Biografija 
Rođen je 1923. godine u porodici singapurskih Kineza. Njegovo studiranje prekinuo je početak Drugog svetskog rata u Singapuru 1942. godine. Tokom japanske okupacije bio je činovnik u jednoj tekstilnoj firmi.

Nakon rata otišao je da studira u Englesku. Tamo je naposletku diplomirao pravo na Univerzitetu Kembridž. Tokom boravka u Engleskoj, shvatio je da Englezi tokom rata nisu bili sposobni da odbrane Singapur od japanske okupacije, pa je zaključio da Singapur mora biti nezavisan. Kući se vratio 1949. godine.

Počeo je da se bavi politikom 1950-ih godina, zahtevajući samoupravu i nezavisnost Singapura od britanske vlasti. Godine 1954. osnovao je nominalno socijalističku Stranku narodne akcije, kako bi na svoju stranu pridobio imućne prokomunističke Kineze. Kada je Singapur dobio samoupravu godine 1959. njegova stranka je dobila izbore i Li Guangjao je postao premijer.

Godine 1963, Singapur je postao delom Malezijske Federacije. Dve godine kasnije, nakon etničkih sukoba između Malajaca i Kineza, Singapur i Malezija su se mirno rastali 9. avgusta. Istog dana je proglašena Republika Singapur.

U sledećih 25 godina, Singapur je pod Lijevim vođstvom postao industrijski div Azije i jedna od najprosperitetnijih država u svetu. Tri stuba njegove politike činili su nacionalna bezbednost, ekonomija i socijalna stabilnost. Kako bi ojačao suverenost i ugled Singapura u svetu, Li je promovisao politiku neutralnosti i nesvrstanosti. S druge strane, mnogi su mu zamerali autoritarnu unutrašnju politiku. 

Godine 1990. pažljivo je pripremio silazak s vlasti, ali je u budućim singapurskim vladama zadržao savetodavnu funkciju u kabinetima Višeg ili Ministra mentora Singapura. Ovu poslednju funkciju napustio je 2011, i time se povukao iz političkog života Singapura.

Napisao je memoare u dva toma: „Priča o Singapuru“, koja obuhvata istoriju države do razlaza s Malezijom 1965. i „Od Trećeg sveta do Prvog: priča o Singapuru“, koja opisuje njegov doprinos preobražaju Singapura u modernu naciju.

Izvori

Vanjske veze 

 Lee Kuan Yew
 
Intervjui i članci
 A Conversation with Lee Kuan Yew, Fareed Zakaria, Foreign Affairs, March–April 1994
 War of Words  Alejandro Reyes, Time, 25 September 1998
 Lee Kuan Yew: A Chronology, 1923–1965 Largely based on Lee Kuan Yew, The Singapore Story: Memoirs of Lee Kuan Yew. Singapore: Times, 1998. Retrieved 8 December 2004
 Part 1, Part 2: CNN, Fareed Zakaria talks with Lee Kuan Yew about his life as prime minister of Singapore, 22 September 2008
 Daddy knows best: The Lee Kuan Yew story, Tom Plate, Sify.com, 2010(?)
 Lee Kuan Yew Watch 
 Official Profile at the Parliament of Singapore (archived)

Premijeri Singapura
Singapurski političari
Pravnici
Agnostici
Hladni rat
Kofi Annan

Kofi Atta Annan ( ; Kumasi, 8. travnja 1938. – Bern, 18. kolovoza 2018.) bio je ganski diplomat koji je služio na funkciji generalnog sekretara UN.

Annan je svoju karijeru započeo godine 1962. u Svjetskoj zdravstvenoj organizaciji. Od 1972. do 1974. bio je direktor turizma u Gani. Od godine 1987. držao je neke od najvažnijih položaja u UN, uživajući titulu pomoćnika generalnog sekretara. U 1990-im je bio zadužen za mirovne operacije, a od oktobra 1995. je bio specijalni izaslanik UN za bivšu Jugoslaviju.

U to vrijeme Annan je uživao veliku podršku američke administracije Billa Clintona, nezadovoljne dotadašnjim generalnim sekretarom UN Boutrosom Boutrosom Ghalijem i njegovom inzistiranju na proceduri prilikom američke vojne intervencije u bivšoj Jugoslaviji. Uz američki diplomatski pritisak, Vijeće sigurnosti UN je 13. 12. 1996. imenovalo Annana generalnim sekretatrom. Mandat mu je obnovljen godine 2002. 

Godine 2001. dobio je Nobelovu nagradu za mir.

U posljednjim godinama mandata Annan je došao u sukob s novom američkom administracijom Georgea W. Busha, jer je izrazio protivljenje napadu na Irak. Nakon nekog vremena je organizacija UN došla pod žestoki udar kritika zbog nesposobnosti, korupcije, seksualnog zlostavljanja te pronevjere sredstava iz iračkog programa "Hrana za naftu", u što je navodno upetljan i Annanov sin Kojo.

Prvog januara 2007. godine na mestu generalnog sekretara UN zamenio ga je Ban Ki-Mun.

Vanjske veze 

Ganski političari
Diplomati
Generalni sekretari Ujedinjenih naroda
Jacques Chirac

Jacques Rene Chirac (Pariz, 29. studenog 1932. – Pariz, 26. rujna 2019.) bio je francuski političar i državnik koji se od 1995. do 2007. nalazio na funkciji predsjednika Republike.

Nakon koketiranja sa komunizmom u mladosti, studija u Americi i sudjelovanja u alžirskom ratu, gdje je ranjen, Chirac se odlučio baviti politikom kao sljedbenik Charlesa de Gaullea. Nakon tri godine državne službe je postao šef kabineta premijera Georgea Pompidoua, gdje je stekao reputaciju izvrsnog administratora. Poslije je u gaullističkim vladama služio kao ministar poljoprivrede i ministar unutrašnjih poslova. Godine 1974. ga je predsjednik Giscard d'Estaigne imenovao premijerom, ali je zbog nesuglasica podnio ostavku i osnovao vlastitu gaullističku stranku. 

Godine 1977. je postao gradonačelnikom Pariza. Kada je godine 1986. desnica osvojila parlamentarnu većinu, Chirac je ponovno postao premijer. Dvogodišnja kohabitacija sa socijalističkim predsjednikom Mitterandom završila je godine 1988. s Chiracovim porazom na predsjedničkim te desničarskim porazom na parlamentarnim. Chirac se vratio na mjesto gradonačelnika Pariza, gdje ga često povezuju s korupcionaškim skandalima.

Nakon što je Mitterandu istekao drugi mandat, Chirac je godine 1995. u prvom krugu porazio gaullističkog suparnika Edouarda Balladura te u drugom krugu socijalističkog kandidata Lionela Jospina te postao predsjednik. Odmah na početku mandata se založio za oštru intervenciju protiv Srba u bivšoj Jugoslaviji, a poslije je postao žestoki zagovornik evropskog ujedinjenja. 

Godine 1997. je raspustio parlament, ali je desnica izgubila izbore. Ponovno je prisiljen na kohabitaciju, ovaj put kao predsjednik te godine 2002. dobio predsjedničke izbore samo zato što se u prvom krugu ultradesničarski kandidat Jean-Marie Le Pen uspio probiti na drugo mjesto u prvom krugu i prisiliti lijeve glasače da u drugom krugu daju glas Chiracu. 

Iste je godine postao jedan od najžešćih kritičara američke invazije na Irak, zbog čega je stekao simpatije u svijetu. U samoj Francuskoj je, pak, vrlo brzo prokockao tako stečenu popularnost i na referendumu za Ustav EU glasači u Francuskoj su se izjasnili protiv, usporivši tako proces evropskog ujedinjenja. Popularnost su mu dodatno opteretili neredi u francuskim predgrađima krajem 2005. godine, kao i optužbe za sudjelovanje u aferi Clearstream.

11.3. 2007. je u televizijskom obraćanju naciji objavio da se neće kandidirati za treći predsjednički mandat. Nakon izbora održanih 22.4. i 6.5. iste godine ga je naslijedito Nicolas Sarkozy.

U decembru 2011. je osuđen na uvjetnu kaznu od dvije godine zatvora zbog financijskih malverzacija vezanih uz doba kada je bio pariški gradonačelnik. Preminuo je u Parizu 2019. godine; imao je 86 godina.

Predsjednici Francuske
Premijeri Francuske
Francuski političari
Gradonačelnici Pariza
Preživjeli pokušaje atentata
Biografije, Pariz
Silvio Berlusconi

Silvio Berlusconi (Milano, 29. 9. 1936. - 12. 6. 2023.) bio je italijanski poslovni čovjek, političar i državnik koji tri puta osvojio mandat premijera Italije.

Rođen je u familiji srednje klase, a nakon studija prava se počeo baviti građevinom. S vremenom je stvorio Fininvest, medijsku kuću koja će s vremenom obuhvatiti sve najvažnije privatne TV-kuće, radio stanice i novine u Italiji. Zahvaljujući tome, a i vezama sa Socijalističkom partijom i njenim vođom Bettinom Craxijem, postao je jedan od najbogatijih i najuticajnijih ljudi u Italiji. Postao je i vlasnikom nogometnog kluba AC Milan, što mu je donijelo veliku popularnost širom Italije i Evrope.

Početkom 1990-ih su kraj hladnog rata i otkriće niza korupcijskih skandala doveli do sloma dotada vladajućih demokršćana i socijalista, te se držalo da ništa neće stajati na putu reformiranim komunistima koji pola vijeka nisu bili na vlasti, pa se nisu uprljali u očima italijanskih glasača. Berlusconi je odlučio tome dati alternativu u obliku vlastite stranke po imenu Forza Italia, te stvorio desničarsku koaliciju kojoj se pridružili reformirani neofašisti iz stranke Alleanza Nazionale i padanijski separatisti iz Lega Nord. Ta je koalicija dobila izbore godine 1994. i Berlusconi je po prvi put postao premijer.

Godine 1996. se koalicija raspala, a novim izborima su na vlast došli ljevičari na čelu s Romanom Prodijem. Pet godina kasnije Berlusconi je ponovno dobio izbore kao vođa desnice te postao premijer, a njegov drugi mandat je najduži u historiji Republike Italije. 

Berlusconi se istakao po neoliberalnoj ekonomskoj politici, zalaganju za evropsko ujedinjenje ali i bliskim vezama s američkom administracijom Georgea W. Busha, kojeg je podržao u invaziji na Irak. Zbog toga, kao i zbog niza istraga o korupciji te izjava koje opravdavaju i veličaju fašizam, Berlusconi je jedna od najkontroverznijih ličnosti današnje Evrope.

Na parlamentarnim izborima 2006. ga je tijesno porazila koalicija lijevog centra na čelu s bivšim premijerom Romanom Prodijem. Nakon što se ta koalicija raspala, u aprilu 2008. je na čelu desničarske koalicije ponovno osvojio izbore.

Njegov treći mandat je koincidirao sa izbijanjem velike globalne krize koja je izuzetno teško pogodila Italiju, a također je bio obilježen i seksualnim skandalima. Sve je to dovelo do drastičnog pada Berlusconijeve popularnosti i gubitka dotadašnjih političkih saveznika. Nakon što je u jesen 2011. eskalirala kriza zemalja eurozone Berlusconi je izgubio većinu u Parlamentu, te 8. novembra 2011. najavio ostavku.

Vanjske veze 

Premijeri Italije
Italijanski političari
Italijanski poslovni ljudi
Gerhard Schröder

Gerhard Fritz Kurt Schröder (7. 4. 1944. -) je bio njemački političar i državnik koji je obavljao dužnost saveznog kancelara Njemačke u periodu od 1998. do 2005. godine.

Rodio se u skromnoj radničkoj familiji i dugo vremena je morao raditi svakojake poslove prije nego što je završio pravni fakultet i postao advokat. Zbog toga se od mladosti priključio socijaldemokratima i postepeno napredovao u stranci, sve dok godine 1986. nije kao vođa socijaldemokrata dobio izbore u saveznoj državi Donjoj Saksoniji i tamo postao premijer. 

Na toj funkciji je postao najkarizmatičniji i najpopularniji socijaldemokratski političar te kao vođa SPD-a glatko dobio savezne izbore godine 1998. i sastavio koaliciju sa Strankom zelenih. Nedugo nakon toga se založio za intervenciju NATO-snaga u Kosovu te tom prilikom, po prvi put nakon drugog svjetskog rata, poslao njemačke snage u borbene operacije. S druge strane, oštro se protivio američkoj invaziji na Irak čemu mnogi pripisuju njegovu iznenađujuću pobjedu na parlamentarnim izborima 2002. godine. 

Za vrijeme njegovog mandata je u Njemačkoj nezaposlenost narasla do nezapamćenih razmjera i bilježila se velika ekonomska stagnacija te rast ekstremnih partija s lijeva i desna. Nakon poraza socijaldemokrata na izborima u tradiocionalnom uporištu Sjevernoj Rajni-Vestfaliji godine 2005. je zakazao parlamentarne izbore godinu dana prije roka. Na početku su, s obzirom na izborne ankete, svi to smatrali političkim samoubojstvom, ali su na izborima socijaldemokrati i opozicijski demokršćani osvojili gotovo istovjetan broj mjesta u Bundestagu, nakon čega se Schröder nadao kako bi mogao preživjeti kao kancelar u velikoj koaliciji. Na kraju je ipak popustio i dvije stranke su se dogovorile kako će novi kancelar biti Angela Merkel.

Njemački kancelari
Njemački političari
Gro Harlem Brundtland

Gro Harlem Bruntland, rođena 20.4. 1939, je norveška političarka i lekarka, i internacionalna liderka politike održivog razvoja i javnog zdravlja.

Rođena u Berumu i obrazovana za lekarku na univerzitetu u Oslu (1963), magistrirala je u oblasti javnog zdravlja na Harvard univerzitetu 1965. Bila je norveška ministarka za ekologiju 1976-79, i postala je prva norveška premijerka (februar-oktobar 1981). Njen kabinet bio je međunarodno poznat po tome što je imao 8 ministarki, od ukupno 18 ministara.

Bruntlandova je bila na čelu Svetskog komiteta za ekologiju i razvoj (WCED - World Commission on Environment and Development), koji se često navodi kao Bruntland-komisija, razvijajući široki politički koncept održivog razvoja u smeru širokih javnih rasprava koje su se isticale svojom sveobuhvatnošću, a koje su objavljene u raportu "Naša zajednička budućnost" aprila 1987. Bruntland komisija je pokrenula Svetski samit komisije za ekologiju i razvoj (UNCED), pod vođstvom Morisa Stronga koji je bio značajan član Bruntland-komisije.

Bruntland je postala norveška premijerka u dva uzastopna navrata: 9.5. 1986 - 16.10. 1989, i 3.11. 1990 - 25.10 1996, kada ju je nasledio Torbjorn Jagland. Dala je ostavku na mesto liderke Laburističke partije 1992.

Dr. Gro Harlem Bruntland je izabrana za generalnu direktorku Svetske zdravstvene organizacije maja 1998. Na ovoj poziciji, Bruntland je ustanovila dalekosežni pristup javnom zdravlju, ustanovljavajući Komisiju za Makroekonomiju i Zdravlje - na čelu sa Ѕefrijem Zahsom - prozivajući nasilje glavnim problemom javnog zdravlja. Bruntlandovoj je, 2003. godine, časopis Sajentifik Ameriken (Scientific American) odao priznanje njihovog Razboritog lidera godine, za koordinaciju brzog svetskog odgovora na naglu pojavu SARS sindroma (Severe acute respiratory syndrome|SARS). Nasledio je 21. jula 2003 Jong Vuk Li.

1994. je nagrađena Karlovom nagradom grada Ahena.

Premijeri Norveške
Norveški političari
Norveški liječnici