alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Mihajlo I Rangabe

Mihailo I Rangabe (grč. Μιχαήλ Α΄ Ραγγαβέ, Mihail o Protos Rangabé), (umro 11. januara 844) bio je vizantijski car (vladao od 811. do 813) koji je Ahenskim mirom priznao franačko Rimsko carstvo.

Mihailo je bio sin patricija Teofilakta Rangabea, admirala Egejske flote. Oženio se Prokopijom, kćerkom Nikifora Logoteta. Pošto mu je tast 802. postao car Nikifor I, Mihailo je imenovan kuropalatom. Posle pobeda u ratu koji mu je nametnuo bugarski kagan Krum Nikifor je 811. upao u bugarsku zasedu i poginuo, a naslednik Stavrikije je teško ranjen i paralizovan. 

Prokopija nije uspela nagovoriti cara Stavrikija da imenuje Mihaila za naslednika, pa je ikonodulsko crkveno vođstvo nateralo cara da abdicira u Mihailovu korist 2. oktobra 811. 

Mihailo se pokazao kao pobožan i pomirljiv vladar, po tvrdnjama svog hroničara Teofana Ispovednika. Odustao je od dela poreza koje je uveo Nikifor, izdašno je finansirao vojsku i državnu upravu, a i Crkvu. Progonio je ikonoklaste, naveo je patrijarha Nikifora da ustukne u sporu protiv Teodora, igumana manastira Studios. 

Odmah po stupanju na presto Mihailo je obnovio pregovore sa Francima. Za razliku od cara Nikifora, koji je 803 potpisao mir ne priznajući Karlu carsku titulu, Mihailo je 12. januara 812. sklopio Ahenski mir i njime priznao da je i Karlo Veliki "vasileos", dakle car Franaka. Za uzvrat je Karlo priznao Vizantiji suverenitet nad Venecijom, Istrom, Dalmacijom s ostrvima, te Zadrom, Trogirom, Splitom, Dubrovnikom i Kotorom na kopnu, kao i južnom Italijom.

Mihailo je odbio Krumove uslove za mir sa Bugarima. U nastavku ratovanja, nakon početnih uspeha, vizantijska vojska je u Trakiji blizu Drinopolja bila naterana u bekstvo u junu 813. Da bi predupredio već započetu zaveru, Mihail je abdicirao, pa ga je nasledio vođa zavere general Lav Armenac. Mihailo se zamonašio pod imenom Atanasije. Novi car je dao uškopiti i zamonašiti sve Mihailove sinove, od kojih je Ignatije (krsnim imenom Niketa) docnije postao carigradski patrijarh. Monah Atanasije umro je prirodnom smrću 11. januara 844.

Istočnorimski carevi
Boxing Day Test

Boxing Day Test match (srpskohrvatski Test meč na Dan Sv. Stjepana) je naziv za test meč u kriketu koji se održava u Melbourneu (Australija) između australskog kriket tima i stranog tima koji tog ljeta (u južnoj hemisferi) gostuje u Australiji. Počinje na Boxing Day (anglosaksonski naziv za Dan sv. Stjepana) (26.12.) te se igra na Melbournskom igralištu kriketa.

Historija 
Prvi Boxing Day Test u Australiji je godine 1950. bio održan na Melbournskom igralištu kriketa. Između 1953. i 1967. se nije održavao u Melbourneu, a umjesto toga je australski kriket tim na Dan sv. Stjepana igrao u drugim zemljama svijeta. Godine 1980. su pak Melbournsko igralište kriketa i australski kriket tim osigurali prava na igranje meča svake godine.

Ostali Boxing Day Testovi 
U Novom Zelandu godišnji test meč za Dan sv. Stjepana se igra u Basin Reserveu u Wellingtonu između novozelandskog kriket tima i suprotne strane. Posljednjih godiona se Boxing day Test manje igra radi one day international i Twenty20 mečeva između novozelandskog i drugih nacionalnih timova na međunarodnoj turneji.

U Južnoj Africi Boxing Day Test se često igra ako u posjet dođe drugi nacionalni tim kako bi igrao protiv južnoafričkog kriket tima.

Vanjske veze 
 History of MCG Boxing Day Tests 

Kriket
Mentor

Mentor
 (Mentor) u Odiseji, lojalni Odisejev prijatelj i odgojitelj njegovog sina Telemaha. Usp. Mentor (Odiseja).
 Voditelj, odgojitelj, nastavnik, učitelj.
 Sveučilišni nastavnik zadužen za nadgledanje rada kandidata pri izradi magistarske ili doktorske radnje.
 Grčki toreutičar, izrađivač srebrnog posuđa (IV. st. pne.)
 Muško ime naših krajeva.
 List koji je izlazio u Ljubljani (1908-1941).
 Mjesto u SAD, na sjevernoj obali savezne države Ohio, nedaleko od Clevelanda.

Mentorica - žena mentor.

Izvori 
HER, ER6
Ignac Stipanić

Ignac Stipanić (Požega, 1. II. 1925. - Osijek, 4. XIII. 2005), liječnik, urolog, primarijus, doktor. Medicinu je studirao u Zagrebu, gdje je specijalizirao kirurgiju, a urologiju je specijalizirao u Ljubljani. U osječkoj bolnici radio je od 1951. godine do penzionisanja 1. II. 1990. Bio je šef Urološkog odjela (1961), osnivač Urološkog odjela Klinične bolnice Osijek (KBO; 1963). Usustavio je drugu redovitu dijalizu u Hrvatskoj (1969), a posebno je zaslužan za osnutak Centra za hemodijalizu pri odjelu (1982).

Pod njegovim vodstvom urološki odjel KBO osposobljen je za veći obujam rada, za kvalitetniji i stručniji rad uz zavidnu opremljenost operacijskog bloka i endoskopskog instrumentarija. Zbog toga je svrstan u vodeće urološke odjele u Hrvatskoj i nekadašnjoj Jugoslaviji.

Učesnik je NOR-a te dobitnik mnogih priznanja i odlikovanja za svoj stručni rad, ali i za svoj doprinos zajednici u kojoj je živio.

Izvor:
 In memoriam, Osječki dom, VI, 729, 4 - Osijek, 6-8. VIII. 2005.

Hrvatski liječnici
Biografije, Osijek
Ljerka Antonić

Ljerka Bočanji Antonić (Osijek, 19. III. 1942), hrvatska novinarka, književnica, haiku-pjesnikinja.

U Osijeku je završila osnovnu školu, gimnaziju i Ekonomski fakultet. Nakon toga zaposlila se kao novinar u redakciji "Glasa Slavonije". U novinarstvu je provela cijeli svoj radni vijek.

Danas je u mirovini, ali se i dalje bavi publicističkim radom. Još kao gimnazijalka počela se javljati pjesmama, kratkim pričama te novinskim izvještajima u tadašnjim književnim časopisima i novinama.

Haiku 
Već nekoliko godina velika joj je radost haiku-poezija, koju i sama piše. Član je Društva hrvatskih haiku-pjesnika, a objavljuje kontinuirano radove u nekoliko hrvatskih haiku-zbornika.

Bibliografija 
Objavila je šest knjiga: 
 "Osječka pričaonica", Osijek, 1995. (105 str.)
 "Blues za šnajdericu Herminu : (osječka pričaonica 2)", Osijek, 1998. (252 str.)
 "Sakadaš : haiku", Osijek, 2001. (123 str.)
 "Žurim na Susret ugode", Osijek, 2001. (219 str.)
 "Smijeh linotypa", Osijek, 2002. (188 str.)
 "Klamerica esekerska", Osijek, 2014. (152 str.)

Izvor 
 Helena Sablić-Tomić, Goran Rem: "Slavonski tekst hrvatske književnosti", Zagreb, 2003. (str. 450)

Hrvatski pisci
Hrvatski novinari
Haiku-pjesnici
Biografije, Osijek
Authority control
Ilija Jorga

Dr Ilija Jorga, univerzitetski profesor, doktor sportske medicine, majstor borilačkih veština, osnivač karate stila Fudokan 1980. godine. Pionir karatea SFR Jugoslavije, te njen najbolji instruktor karatea (Soke, 10. Dan).

Redovni profesor fiziologije Medicinskog fakulteta u Beogradu u penziji.

Karate biografija 
Prof. dr Ilija Jorga je počeo da se bavi karateom 1959. godine. Njegov prvi instruktor je bio njegov stariji brat prof. dr Vladimir Jorga, a kasnije njegovi učitelji su postali profesori Tetsuji Murakami, Taiđi Kaze i Hidetaka Nišijama.

Napredovanje po pojasevima 
 1967 crni pojas prvi dan (šodan) kod Tetsuji Murakamija, u Zagrebu.
 1968 crni pojas drugi dan (nidan) kod Taiđi Kazea.
 1971 crni pojas treći dan (sandan) kod Taiđi Kazea u Parizu.
 1975 crni pojas četvrti dan (jodan) kod Taiđi Kazea u Beogradu.
 1978 crni pojas peti dan (godan) kod Taiđi Kazea u Beogradu.
 1982 crni pojas šesti dan (rokudan) kod Taiđi Kazea u Parizu.
 1987 crni pojas sedmi dan (šičidan) kod Hidetake Nišijame u Los Anđelesu.
 1998 crni pojas osmi dan (hačidan) kod Hidetake Nišijame u San Dijegu.
 2003 crni pojas deveti dan (kudan) dodeljen od strane VTFSKF -a u Veroni.
 2008 crni pojas deseti dan (judan) dodeljen od strane IBMA u SAD-u

Takmičar, trener i selektor 
Proslavljeni šampion Evrope u katama i 13 puta jugoslovenski majstor u otvorenoj sportskoj borbi i ponovljeni šampion Evrope, takođe je osvajač medalja na mnogim međunarodnim turnirima. Na međunarodnim turnirima osvojio je 18 medalja, među evropskim i svetskim šampionima (Jorga je prvi šampion koji nije iz Japana, koji je pobedio na šampionatu sveta u Tokiju).
Između 1968. i 1980. bio je selektor karate reprezentacije Jugoslavije i oni su osvojili 65 medalja na međunarodnim turnirima, takođe 12 evropski i svetskih šampionskih titula.

1981. napustio je Jugoslovensku karate federaciju i počeo samostalnu karijeru. Nekoliko godina živeo u Francuskoj trenirao je sa Taiđi Kazeom, bio mu asistent na međunarodnim trening kampovima i očekujući zvanično priznanje jošitaka stila. Godine 1987. Jorga počinje sarađivati sa Hidetakom Nišijamom i zajedno sa njim počeo je da popularizuje tradicionalni karate kao njegov učenik. Njegova organizacija fudokan je četvrta velika organizacija sveta. Autor je mnogih knjiga sa bratom Vladimirom.
(, st. 120)

Osnivanje Fudokana 
Na svoj rođendan, 15. novembra 1980. Dr. Ilija Jorga je prezentovao novi predavački sistem, moderan razvitak tradicionalnog karatea poznatog po nazivom Fudokan.
Kate koje je tada demonstirao su: Heian oi-kumi, Taiđi šodan, Kaminari.

Privatni život 
Profesor Dr. Ilija Jorga je otac troje dece: Tijane, Anamarije i Alekse.

Izvori

Vanjske veze 
 World Fudokan Federation

Biografije, Beograd
Srpski lekari
Karatisti
Knežević

Knežević
 knežev sin, princ; 
 u Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji često prezime; u Hrvatskoj ima oko 11.720 nositelja tog prezimena u Lici, Kordunu, sjevernoj Dalmaciji i Slavoniji.

Značajnije osobe koje nose prezime Knežević:
 
 Antun Knežević, bosanski franjevac, historičar i nacionalni radnik (1834-1889)
 Boban Knežević, srpski pisac fantastike, stripski scenarista, urednik, izdavač i kulturni aktivista (rođen 1959)
 Bogić Knežević, projektant hidroelektrana (1891-1963)
 Božidar Knežević, filozof, književnik i prevoditelj (1862-1905)
 Branko Knežević, srpski pripovjedač i feljtonist (1891-1918)
 Dinko Knežević, enigmat (1955)
 Đuro Knežević, enigmat, anagramist (?-?)
 Grozdan Knežević, hrvatski arhitekt (1928)
 Ivan Knežević, operski pjevač, bas (1928)
 Ivo Knežević, knez Ivo od Semberije (oko 1760-1840)
 Jovan Knežević , glumac (1818-1864)
 Joko Knežević, slikar, kipar, mozaičar, karikaturist i pisac (1907-1988)
 Lierka Knežević, hrvatska redovnica (1922-2002) 
 Ljubomir Knežević, enigmat (1928-?)
 Milorad Knežević, šahovski velemajstor (1936)
 Milutin Knežević, profesor Šumarskog fakulteta u Beogradu (1905-?)
 Nada Knežević, beogradska pjevačica zabavne muzike i džeza (1940)
 Petar Knežević, hrvatski vjerski pisac (1702-1768)
 Rajko Knežević, baranjski pjesnik (1958)
 Slađana Knežević, baranjska pjesnikinja (1966)
 Stevan Knežević, grafičar (1940)
 Snješka Knežević, hrvatska povjesničarka umjetnosti i prevoditeljica (1938)
 Uroš Knežević, srpski slikar (1811-1876)
 Zoran Knežević, enigmat, križaljkaš (1943)

Izvori 
 ELZ, HOL, LJM, MEP, Minerva
 Stjepan Horvat: "Leksikon zagonetača Jugoslavije", "Čvor", Bjelovar

Prezimena
Dragojević

Prezime Dragojević su nosili li nose:
 Aneli Dragojević, novinarka Novog lista (Rijeka)
 Danijel Dragojević, hrvatski pjesnik i esejist, brat-blizanac Ivana Dragojevića (r. 1934)
 Darko Dragojević, srpski filmski glumac (r. 1963)
 Drago Dragojević, pravnik, javni pravobranilac SR Srbije od 1967. (1918-?)
 Ivan Dragojević, hrvatski prozaik, brat-blizanac Danijela Dragojevića (r. 1934)
 dr Milisav Dragojević, profesor Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu (1923-?)
 Ljubica Dragojević-Buble, akademska slikarica iz Trogira
 Oliver Dragojević, hrvatski pop-pjevač i instrumentalist (r. 1947)
 Petar Dragojević, hrvatski pjevač, nastupio na Dori 2002.
 Rade Dragojević, novinar iz Hrvatske (r. 1967)
 Srđan Dragojević, srpski filmski režiser i scenarist (r. 1963)
 Žarko Dragojević, srpski filmski režiser i scenarist ("Noć u kući moje majke")

Izvori: Ko je ko, EON, razne novine, internet

Prezimena
Dijeceza

Dijeceza (lat. diacesis od grč. dioikesis: gospodarstvo, kućanstvo, upravljanje, uprava), upravna jedinica Rimskog Carstva (od kraja 3. stoljeća), veća od provincije, manja od prefekture. Dioklecijan je Carstvo podijelio na 12 (kod Vujaklije: 14) dijeceza sa 101 provincijom. Već za Konstantina Velikog počinje se naziv dijeceza upotrebljavati i za crkvenoupravno područje, posebno kad se poklapa s granicama dijeceze Carstva.

Danas je termin dijeceza u Katoličkoj crkvi naziv za područje kojim upravlja biskup (tj. za biskupiju). Ponekad se ta riječ upotrebljava i za pravoslavnu crkvenu oblast pod upravom episkopa, tj. za episkopiju, (eparhiju odn. vladičanstvo), kao i (kod protestanata) za parohiju koja stoji pod jednim superintendantom.

Dijecezan je onaj koji upravlja dijecezom, biskup (rjeđe episkop).

Napomene 
 U MEP-u dijeceza se opisuje kao "(grč.) episkopija, biskupija; eparhija, parohija", iako su u pravoslavnoj crkvi episkopija i eparhija sinonimi, a parohija je manja crkvena oblast koja je dio eparhije.
 Usporedi arhidijeceza.

Izvori 
 ELZ, HER, HOL, Jurančič, Klaić, MEP, Minerva, RMS, RSANU, Vujaklija

Pravoslavlje
Katoličanstvo
Antički Rim
Latinizmi
Grecizmi
Arhidijeceza

Arhidijeceza (lat. archidiocesis; arhi- + dijeceza), područje pod upravom arhiepiskopa (arhiepiskopija) odn. nadbiskupa (nadbiskupija, metropolija).

Izvori: 
 HER, Klaić, RSANU, Vujaklija

Pravoslavlje
Katoličanstvo
Latinizmi
Metropolija

Metropolija (grč. mētrópolis < mētēr : majka, polis : grad), sjedište i djelokrug rada i časti nadbiskupa, metropolita (HER). Područje (glavni grad, država ili pokrajina) kojim upravlja metropolit (HOL).

Povezano 
Mitropolija

Katoličanstvo
Metropolit

Metropolit (metropolita) ili mitropolit (grč. metropolites : stanovnik metropole), visoki crkveni dostojanstvenik u katoličkoj i pravoslavnoj crkvi. U katoličkoj crkvi, metropolit, biskup glavnog grada neke države ili pokrajine ima i naslov nadbiskupa (grč. arhiepiskopos). Metropolit je na čelu neke crkvene provincije u kojoj ima više biskupskih dijeceza, pa je on prema tome starješina tih biskupa-sufragana. Metropolit ima u svojoj metropolitskoj (nadbiskupskoj) dijecezi ista prava kao svaki biskup u svojoj biskupskoj dijecezi. U katoličkoj hijerarhiji metropolitska čast dolazi (uz izuzetni položaj rimskog pape), iza patrijarha i primasa, a ispred biskupa. Metropolit (nadbiskup) ima pravo na palij, znak najviše pastoralne časti.

Izvori 

 ELZ (glavni)
 HER, HOL, Jurančič, MEP - nema te natuknice, RMS, RSANU, Vujaklija (sporedni)

Pravoslavlje
Katoličanstvo
Religijska zanimanja
Grecizmi
Mitropolit

Mitropolit ili metropolit (grč. metropolites : stanovnik metropole), visoki crkveni dostojanstvenik u pravoslavnoj i katoličkoj crkvi. U pravoslavnoj crkvi mitropolitom se zove arhiepiskop na čelu manje, nezavisne crkvene provincije. Većima je na čelu patrijarh.

Srpska pravoslavna crkva (SPC) trenutno ima četiri mitropolita: mitropolita zagrebačko-ljubljanskog Jovana, mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohije, mitropolita srednjezapadnoameričkog Hristofora i mitropolita dabrobosanskog Nikolaja. Poglavar SPC nosi titulu arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski. Titulu mitropolit nosi i mitropolit veleški i povardarski Jovan, patrijaršijski egzarh autonomne Ohridske arhiepiskopije.

Izvori: 
 ELZ (glavni)
 Srpska pravoslavna crkva 
 HER, HOL, Jurančič, MEP - nema te natuknice, RMS, RSANU, Vujaklija (sporedni)

Pravoslavlje
Katoličanstvo
Grecizmi
Titule
Mitropolija

Mitropolija (grč. mētrópolis < mētēr : majka, polis : grad)

1. veća pravoslavna crkvena oblast pod upravom mitropolita; može obuhvatati nekoliko episkopija (eparhija); oblik crkvene administracije na čelu s mitropolitom;

2. crkveno sjedište mitropolita; zgrada, dvor u kome on stanuje.

Srpska pravoslavna crkva (SPC) danas ima pet mitropolija: 
 Mitropolija crnogorsko-primorska
 Mitropolija dabrobosanska
 Mitropolija zagrebačko-ljubljanska
 Mitropolija srednjezapadnoamerička
 Mitropolija novogračanička (Eparhija američka i kanadska, Eparhija australijsko-novozelandska)

Izvori: 
 HER, RMS, RSANU

Povezano 
Metropolija

Ustrojstvo Srpske pravoslavne crkve
Egzarh

Egzarh (grč. éksarkhos : vojvoda, vođa, kolovođa; predvodnik, starješina; odličnik; započinjatelj), po Pravoslavnom rječniku i Klaićevom rječniku - poglavar ili rukovodilac neznabožačkih žrečeva u staroj Grčkoj, glavni žrec u hramu; potom - građanski upravitelj dijeceza, administrativnih jedinica na koje je Konstantin Veliki bio podijelio svoje carstvo. Kasnije je taj administrativni naziv dobio crkveno-kanonsku upotrebu. Pretpostavlja se da su egzarsi u staroj crkvi bili episkopi dijeceza, koji već polovinom VI. vijeka gube na svom značaju: ili tako što po svojim funkcijama bivaju izjednačeni s drugim crkvenim ličnostima, ili tako što ih viša vlast ukida kao nepotrebne. Danas je egzarh samostalni predstavnik (nešto između mitropolita i patrijarha) cijele crkve ili njenog dijela, koji ima punu vlast. Poglavar samostalne crkve ili niza nacionalnoistorodnih eparhija

Po ELZ-u, HER-u i HOL-u, vojnički zapovjednik bizantskog egzarhata kojemu je povjerena i civilna vlast; carski namjesnik u egzarhatu; namjesnik bizantskog cara u njegovim talijanskim posjedima, u Gornjoj Italiji. U istočnoj crkvi, mitropolit, obično u glavnim gradovima kasnoantičkih prefektura (u Aleksandriji, Antiohiji, Kapadokiji itd.). U pravoslavlju, patrijaršijski namjesnik koji zastupa patrijaršijsku vlast (u Rusiji od Petra Velikog, u Bugarskoj od 1872. godine; primas Bugarske pravoslavne crkve nosi titulu egzarha od 1870-1953: egzarh bugarski.

Danas u Srpskoj pravoslavnoj crkvi (SPC) dva mitropolita imaju i titulu egzarha: arhiepiskop cetinjski, mitropolit crnogorsko-primorski, zetsko-brdski i skenderijski i egzarh Pećkog trona Amfilohije (Radović) te mitropolit Hrizostom arhiepiskop sarajevski, mitropolit dabrobosanski i egzarh Dalmacije. 

Izvori: 
 ELZ, HER, HOL, Jurančič, MEP, RMS, RSANU, Vujaklija
 Srpska pravoslavna crkva  
 Mitropolit Amfilohije (Radović) 

Pravoslavlje
Historija
Grecizmi

de:Exarchat
fr:Exarchat
ja:総主教代理
nl:Exarchaat
Opijelo

Opijelo, pravoslavni crkveni obred (crkvena služba) praćena pojanjem i čitanjem molitava nad mrtvacem pri sahrani. Opijelo obavljaju sveštenik i pojac.

U zakazano vrijeme dolazi sveštenik. Njega dočekuje domaćin i vodi ga u prostoriju gdje je pokojnik. Nakon što sveštenik uzme potrebne podatke o umrlome, kovčeg (sanduk) s pokojnikom iznosi se u dvorište, gdje se vrši opijelo. U mjestima gdje postoji kapela, svi dolaze u zakazano vrijeme na sahranu, i u određeno vrijeme se vrši opijelo. Najprije se podijele svijeće svima prisutnima, koje se upale i drže u toku opijela. Za vrijeme opijela rodbina stoji s desne strane kovčega, a kovčeg je okrenut tako da pokojnik gleda prema istoku. Dok traje opijelo vlada potpuna tišina i potpuna ozbiljnost. Krst stoji kraj glave pokojnika. Također, kraj glave se postavlja manji stolić na koji se stavlja žito (koljivo), skuhano kao za slavu. U žito se stavlja jedna svijeća. Pored žita potrebna je i jedna bočica u kojoj je pomiješano vino i ulje (uspomena na svetu tajnu jeleosvećenja), kojim se poslije opijela preliva pokojnik.

Na stolić se stavlja i jedna čaša s čistim vinom i kašičicom da sveštenik na kraju opijela prelije žito. Tu se još stavlja pogača i tacna s medom. Pogača simbolizira samog Hrista, koji je hljeb života, dok je med sladost raja i vječnog blaženog života.

Napomena 
Riječ opijelo ima i ekavski oblik opelo, koji se koristi i među izrazitim ijekavcima (npr. u Baranji). Postoji i glagol opojati (nesvršeni oblik: opojavati) sa značenjem: održati opijelo, opjevati mrtvaca.

Vidi također 
 Smrt
 Panihida
 Parastos
 Zadušnice

Izvori 
 Episkop Nikolaj - protođakon Ljubomir Ranković: "Srpske slave i verski običaji", Valjevo, 1995. (str. 119/120)
 Anić, ARJ, HER, Jurančič, Moskovljević, RMS, Skok

Pravoslavlje
Osmoglasnik

Osmoglasnik, pravoslavna bogoslužbena knjiga, zbornik pjesama posvećenih Hristovom vaskrsenju. Sve pjesme Osmoglasnika razvrstane su prema osam crkvenih glasova - od I do VIII po slavenskom obilježavanju. Pjesme jednog glasa pjevaju se tokom jednog tjedna (jedne sedmice), a niz od osam tjedana, kad se izređaju svi glasovi osmoglasnika naziva se stolp. Ciklus počinje prve nejdelje poslije Pedesetnice prvim glasom, i obnavlja se do Lazareve subote.

Eksterni linkovi 
 Osmoglasnik, po notnim zapisima Nenada Baračkog 

Izvori:
 Episkop Nikolaj - protođakon Ljubomir Ranković: "Srpske slave i verski običaji", Valjevo, 1995. (str. 119/120)
 Anić, ARJ, HER, Jurančič, Moskovljević, RMS, Skok

Pravoslavlje
Panagija

Panagija (grč. παναγία = svesveta, presveta, najsvetija; engolpija, enkolpija, enkolpion, golfija, golpion, naprsnik, panađija), mala ikonica, dio episkopske odežde i - uz naprsni krst - znak episkopskog dostojanstva. Uglavnom je kružnog oblika, izrađena u emajlu odn. porculanu, metalu, srebru ili zlatu, katkad okovana i pozlaćena te ukrašena kamenjem i biserom. Na njoj je (na unutrašnjoj strani) predstavljena Bogorodica (Bogomatera) s malim Hristom na rukama, a na drugoj strani Isus Hristos ili Sveta Trojica u vidu tri anđela - kao Gostoljublje Avraamovo. Ranije je izrađivana u obliku diptiha.

Panagiju na prsima o lančiću nosi episkop (odn. arhijerej) kao stalno podsjećanje na svoj dug da u srcu svome nosi Gospoda i da se pouzda u zastupništvo Presvete Majke Njegove. Panagiju nose i neki arhimandriti (naime, nastojatelji stavropigijalnih manastira). Po starom običaju, kijevski mitropolit nosi dvije panagije.

Spoljašnje poveznice 
 Pravoslavni izvornik 
 Odežde
 Muzej Srpske pravoslavne crkve 
 Filigran Pokimica - Katalog panagija 

Izvori: 
 An-Gold, HER, HOL, Jurančič, Klaić, Minerva, Pravoslavni rečnik, RMS, RSANU, SES, Skok, Vujaklija, Vukov rječnik

Pravoslavlje
Pojac

Pojac, crkveni pjevač, osoba (u pravilu muška) koja redovito na bogosluženjima u pravoslavnoj crkvi i na obredima izvan crkve pojanjem prati pojanje sveštenika i čita molitve. U bogosluženju može sudjelovati više pojaca, koji stoje za pijevnicom slijeva ili zdesna ispred oltara.

Nakon smrti, na opijelu, sveštenik uz ime pokojnog pojca spominje da je bio pojac, što se za ostale necrkvene osobe ne čini, već se samo kaže da je rab božji.

Napomena: 
Riječju pojac nekad je označavala pjevača uopšte.

Pravoslavlje

en:Singer
Pojanje

Pojanje, crkveno pjevanje, obično u pravoslavnoj crkvi i u crkvama istočnog obreda.

U pravoslavnoj crkvi gotovo cijela bogosluženja (jutrenje, liturgija, večernje...), svete tajne (krštenje, vjenčanje), opijelo na sahranama itd. obavljaju se pojanjem. svešteničko pojanje u pravilu prati jedan ili više pojaca, ponekad i crkveni hor. Pojcima se pridružuju i pojedini vjernici i vjernice.

Napomena: 
Riječju pojanje označava se i ptičje pjevanje, a nekad se označavalo pjevanje u stihovima, pisanje stihova.

Pravoslavlje
Čirak

Čirak (tur. çirak < perz. čirag : svijeća, fitilj, kandilo), stalak za svijeću; svijećnjak, kandelir. Riječ se koristi u terminologiji pravoslavne crkve.

Figurativno, u jeziku bogatom turcizmima ta riječ označavala je onoga koji je dobio kakav položaj ili činovničku službu s određenom plaćom. Imala je također i značenje: šegrt, učenik (u privredi); kalfa; sluga, momak.

Izvori 

 HER, Jurančič, Klaić, Minerva, RMS, Turcizmi, Vujaklija

Pravoslavlje
Čirak
Odežda

Odežda (ruski i staroslovenski: odjeća) je svečana odeća pravoslavnih sveštenika u bogosluženju. Takođe, u istom značenju ovu reč koriste i unijati. U istorijskom i regionalnom kontekstu, ova reč se koristila za svečanu odeću vladara, vitezova, kraljeva, plemića; 

U ranom hrićanstvu sveštenoslužitelji su nosili odežde po kroju slične svakodnevnoj odeći, ali izrađene od skupocenog materijala, i odevali su je samo pri bogosluženjima. Postojale su i odežde nalik starozavetnim. Crkva, čuvajući predanje, u kasnijim vekovima nije bitnije menjala oblik starih odeždi.

Crkvene odežde su određenih boja, od kojih svaka ima posebno značenje. Bela boja je simbol radosti, čistote i prosvećenja. Crvena boja ima značenje krvi koju su prolili Hristos i njegovi učenici, apostoli, svetitelji i mučenici. Zelena boja je simbol nade na večno blaženstvo, stečeno zaslugom Isusa Hrista i darom Svetoga Duha. Crna i tamno crvena boja predstavljaju kajanje i žalost.

Same odežde opominju sveštenika da pobožno obavlja bogoslužbene radnje i podsećaju ga na vrline kojima treba da se odlikuje.

Svaka sveštena odežda obavezno se osvećuje od strane episkopa ili sveštenika. Kad se odežde oblače, izgovaraju se Tipikom propisane molitve. Odežde se mogu upotrebiti samo u bogoslužbene svrhe. Što se tiče boje crkvenih odeždi u početku je dominirala bela boja. Kasnije su uvedene u vreme posta purpurne ili crne odežde, a tokom godine i crvene, zelene, zlatne i druge. Obično su vezene i ukrašene.

Pošto kod pravoslavnog sveštenstva ima tri stepena, to i svaki stepen ima svoje određene odežde. 
 đakonske odežde su: stihar (obično beo sličan grčkoj haljini hitonu, prekriva celo telo od vrata do dole), narukvice i orar (dugačka traka koju đakon nosi na levom ramenu i daje znak za zajedničku molitvu tokom bogosluženja); 
 prezviterske (svešteničke) odežde su: stihar, epitrahilj (orar čija su oba kraja napred sastavljena, sveštenik ga stavlja oko vrata), pojas, narukvice i felon (ogrtač bez rukava sa otvorom da se preko glave obuče, oblači se preko stihara); 
 arhijerejske (episkopske) odežde su: stihar, epitrahilj, pojas, narukvice, nadbedrenik (četvorougaono platno koje se za jedan ugao veša oko pojasa na desno bedro; nadbedrenik takođe nose i zaslužni sveštenici), sakos (odeća nastala kombinovanjem odeće vizantijskih imperatora i odeće starozavetnih prosveštenika, razrezan sa strane i povezan zlatnim praporcima; oblači se preko stihara), omofor (nosi ga arhijerej preko oba ramena prebačenog), mitra (na grčkom: pojas, šal kojim se obavija glava; kapa) i žezal (matealni štap koji se dodeljuje arhijereju na rukopoloženju). Znaci episkopskog dostojanstva su još i panagija i naprsni krst.

Povezano 
 Kamilavka, sveštenička kapa

Crkvenoslovenski izrazi
Pravoslavlje
Liturgijska odjeća
Zadušnice

Zadušnice, praznik u pravoslavnoj crkvi koji je posvećen mrtvima (upokojenima). Praznuje se uvijek u subotu jer je u bogosluženjima po crkvenom pravilu subota dan za pomen svim mučenicima i upokojenima pa se stoga i u bogoslužbenim pjesmama vjernici molitveno obraćaju za spasenje svojih upokojenih.

U crkvenoj godini, koja počinje 1. X., određeni su zaupokojeni dani četiri puta godišnje i to: zadušnice u prvoj polovini mjeseca listopada / oktobra (11. X. po novom, 28. IX po starom kalendaru), u narodu poznate kao Miholjske zadušnice zato što bivaju o Miholjdanu (Sv. Kirijak Otšelnik). Druge zadušnice uvijek se služe u prvu subotu mjeseca studenog / novembra i u narodu su poznate kao Mitrovske zadušnice. Te zadušnice uvijek su u subotu prije praznika Sv. velikomučenika Dimitrija. Treće zadušnice su pokretne i vezane su uz pripremu za početak uskršnjeg posta. One su u posnom triodu uoči Nedjelje mesopusne. I četvrte zadušnice uvijek su u subotu uoči praznika Silaska Sv. Duha na apostole (Duhovi).

Različiti su običaji u narodu povodom zadušnih praznika. U svoj vaseljeni u te se dane moli na svetoj liturgija, na parastosima, prekađivanjem grobova i pomenima za spasenje svih onih koji usnuše s nadom na "vaskrsenje" i život vječni. 

Izvor:
 Parohijske vijesti, Glasnik Srpske pravoslavne opštine zagrebačke

Pravoslavlje
Srpski narodni običaji
Milena Dragišić

Milena Dragišić, konjička novinarka iz Osijeka, dugogodišnja članica Hrvatskog zbora sportskih novinara i Međunarodne udruge konjičkih novinara (International Alliance of Equestrian Journalists). Piše za Sportske novosti, Jutarnji list, Agroglas i Gospodarski list. Izvještavala je s olimpijskih igara u Atini (2004) i Sidneju (2000).

Svoje novinarsko pero nadopunjuje i fotografijom. Početkom decembra 2004. godine u Novinarskom domu u Zagrebu upriličila je veliku izložbu svojih fotografija snimljenih na OI u Atini (kasnije prenesenu u Bizovačke toplice). Izložba je bila podijeljena na četiri područja: dresuru, preponaštvo, eventing (svestranu upotrebljivost konja) i ljubav.

Izvor:
Gorana Korać: "Već u djetinjstvu sam uz osječki hipodrom uživala u plemenitim konjima!", "Osječki dom", VI, 663, 15 - Osijek, 1-2. II. 2005.

Dragišić, Milena
Dragišić, Milena
Dragišić, Milena
Authority control
Magistar

Magistar,
 osoba koja je stekla prvi znanstveni stupanj (napisala i obranila magisterij); magistar znanosti - akademski naslov nakon završenoga poslijediplomskoga studija (tzv. trećeg stupnja) na sveučilištu (kratica mr. ili mr. sc.);
 u najnovije vrijeme, naslov (uz naziv struke) za onoga koji je diplomirao na nekom fakultetu (npr. magistar farmacije);
 u nekim zemljama, znanstveni stupanj; odgovara našem "profesor", osobito srednjoškolski.
 (magister) u antičkom Rimu naziv za razne javne dužnosnike; glavar, javni službenik; učitelj;
 (magister) u starom vijeku, ravnatelj; nastavnik; umjetnik;
 u srednjem vijeku, poglavar duhovno-viteškog reda;
 u srednjem vijeku, predavač tzv. "slobodnih" (humanističkih) znanosti;
 titula ljekarnika; magistar farmacije (magister pharmaciae), diplomirani ljekarnik (farmaceut; kratica mr. ph.).

Usp. magistratura, magistra.

Izvori 
 HER, HOL, ONO, Klaić

Obrazovanje
Katoličanstvo
Univerziteti
Latinizmi
Magisterij

Magisterij,
 postupak stjecanja zvanja magistra; poslijediplomski studij za stjecanje naslova magistra znanosti;
 znanstveni stupanj magistra znanosti;
 znanstveni rad čija izrada i obrana omogućuje stjecanje naslova magistra, magistarska radnja, magistarski rad, završni ispit na postdiplomskom studiju;
 upraviteljska nadzornička služba;
 upravljanje, naučavanje;
 službeno (katoličko) crkveno učenje koje se nalazi u dogmatskim formulacijama, papinskim i koncilskim dokumentima.

Usp. magistratura. 

Obrazovanje
Katoličanstvo
Univerziteti
Latinizmi
Magistratura

Magistratura,
 magistarski ispit;
 služba člana magistrata.

Usp. magisterij, magistra.

Izvor 
 HER

Obrazovanje
Univerziteti
Latinizmi
Ktitor

Ktitor (grč. κτήτωρ : osnivač, utemeljitelj, vlasnik, od starogrčkog glagola κτίζω : osnivam), osoba koja je osnovala kakvu zadužbinu; zadužbinar (obično u Bizantu i kod pravoslavnih Slavena ili osnivač odn. osoba koja izdržava manastir ili mu dade velik prilog; donator. Žena ktitorka (ili ktitorica). (HER)

Ktitor (obično feudalac) iz svojih je sredstava zidao crkvu i poklanjao joj sve predmete potrebne za bogosluženje, uzdržavao je manastir i branio ga u slučaju potrebe, postavljao starješinu manastira, upravljao njegovim prihodina i propisivao unutrašnji red. Portreti ktitora i njegove porodice naslikani su u crkvi, a njihova imena unošena su u diptihe. Oni su imali počasno mjesto za vrijeme liturgije i pravo na grob u crkvi. Prava ktitora prenosila su se na njihove nasljednike. U novom vijeku (XVI-XVII st.), kad se više nisu gradili novi manastiri, naziva se ktitorom i onaj tko manastir uzdržava, popravi ili dariva. Tako se neki ruski, vlaški i moldavski knezovi zovu "novi ili vtori ktitori". (ELZ)

Eksterni linkovi 

 
Pravoslavlje
Historija
Grecizmi

de:Stifter
Kolokvij

Kolokvij,
 stručni razgovor i razmjena mišljenja;
 usmena ili pismena provjera znanja na visokim školama, često iz dijela ispitne građe ili kao predispit.

Izvor 
 HER

Obrazovanje
Univerziteti
Kustos

Kustos (lat. custos: čuvar), žena kustosica,
 onaj koji uređuje, obrađuje i obnavlja zbirku umjetničkih djela; čuvar zbirke (npr. u muzeju);
 u katoličkoj crkvi: 1. kanonik koji obavlja nadzor nad katedralom; 2. kod franjevaca, predstojnik kustodije, provincijalov zamjenik.

Izvor 
 HER

Umjetnost
Katoličanstvo
Latinizmi

en:Custos
Nabedrenik

Nabedrenik ili nabedrenica, dio svešteničke odežde, ukrasno četverokutno platno što ga pravoslavni sveštenici nose kao znak čina, ranga ili odlikovanja na desnom bedru. U povijesnom kontekstu nabedrenik je dio ratničkog oklopa oko bedra.

Pravoslavlje
Monografija

Monografija ( — "jedan" i γραφειν — "pisati") pisano je delo koje detaljno obrađuje jednu temu. Često je u pitanju naučni esej ili naučni traktat, koji može biti objavljen kao knjiga ili članak u časopisu. To je po definiciji jedan dokument koji sam po sebi predstavlja kompletan tekst. Monografija je obično delo jednog autora, ali to nije uvek slučaj. Izlaganje u monografiji je na višem nivou od udžbenika.

Nauka 
Među naučnicima je uobičajena praksa da se svaki dovoljno obiman rad koji istražuje određenu temu objavi kao monografska publikacija. Ona sadrži detaljan opis metodologije datog istraživanja, predstavljanje rezultata istraživanja i njihovo tumačenje.

Bibliotekarstvo 
Bibliotekari pod monografijom podrazumevaju svaku neserijsku publikaciju koja je završena u jednom tomu ili u konačnom broju tomova. Po tome se ona razlikuje od serijskih publikacija, kao što su magazin, časopis ili novine.

Izvori 

Knjige
Nauka
Izdavaštvo
Grecizmi
Monah

Monah ( <  [monakhós] – "sam", "jedini"), muška osoba koja se zavjetima vezuje i potpuno predaje monaštvu. U istočnim crkvama svi su redovnici monasi (kaluđeri, inoci), u zapadnoj samo neki (benediktinci, cisterciti, kamaldoležani, kartuzijanci, silvestrini, olivetani, trapisti, valambrozanci, ženski ogranci kontemplativnih redova i bosonoge karmelićanke ). 

Žena monahinja. (HER)

 
Asketizam
Religijske ličnosti
Pravoslavlje
Katoličanstvo
Makroregija

Makroregija, velika geografska homogena cjelina koju odlikuju zajedničke značajke (klimatske, privredne i dr.).

Povezano 
 Mikroregija

Izvori 
 HER

Regionalna geografija
Metoh

Metoh (grčki:  [metókhi] — metohi = dioništvo, zajednica; zajedničko dobro) ili metohija (grčki:  [metókhia] — metohia;  [metókhion] — metohion), u srednjovjekovnoj Srbiji (u srpskom agrarnom pravu), zemlja ili posjed što ga drži neka crkva ili manastir. Posjed koji se daruje crkvi ili manastiru postaje metohija Isprva se metohijom nazivala naseobina kaluđera koji su obrađivali manastirsku zemlju. Ujedno se tim nazivom označavalo pojedino selo ili skup više sela, te manji manastir darovan ili podčinjen većem. Metohija je katkada skupno ime i za ljude koji žive na manastirskom ili crkvenom dobru. Metohija hotčka dala je ime potonjem području Metohije. Metoh u užem smislu znači i upravno središte jedne metohije. (HE, ELZ ARJ)

U feudalnoj Srbiji ktitori su neke crkve ili manastire prilagali većem manastiru i stavljali ih pod njegovu vlast, čime su se stvorila crkvena vlastelinstva, metohije, kojima je često pripadalo i više sela. Naročito su bili bogati veći vladalački manastiri jer su posjedovali po dvije ili više metohija na različitim stranama, znatno udaljenim od samog centralnog manastira. Metohijom je upravljao naročito određen kaluđer-ekonom, koji je imao i razne svjetovne pomoćnike za upravne, sudske, vojne i financijske poslove, u cilju i da se ekonomski eksploatiraju imanja i da se narod, kojim se na taj način upravljalo, koristi u političke i vojne svrhe. Naziv se u najnovije vrijeme odnosio na svako imanje udaljeno od manastira kojem je pripadalo. (MEP)

Srbija
Pravoslavlje
Srpska pravoslavna crkva
Historija
24. 9.

Dani - Godine
prethodni dan - sledeći dan

24. septembra/rujna (24. 9.) je 267. dan godine po gregorijanskom kalendaru (268. u prijestupnoj godini).
Do kraja godine ima još 98 dana.

Događaji  
   
 
  
   
   
   
    
    

   
 

 1971. — Britanska je vlada protjerala 90 sovjetskih diplomata zbog navodne špijunaže. Moskva je zauzvrat 8. listopada uskratila dozvole za boravak sedamnaestorici britanskih diplomata.   

.
 1973. — Unatoč prosvjedima Portugala, UN je priznao nezavisnost Gvineje Bisaua. 
.
 1978. — Švicarci su izglasali osnivanje kantona Jura francuskoga govornog područja koji se odvojio od kantona Bern. To je u Švicarskoj bila prva teritorijalna promjena od 1848. godine.     
   
   
   
   
   
   
    

   
   
 
   
  
   
   

  
   
  

.

Rođenja 
 1583. — Albrecht von Wallenstein, vojskovođa katoličke lige u tridesetogodišnjem ratu († 1634.).
 1882. — Franjo Fancev, hrvatski književnik i povjesničar († 1943.).
 1887. — Mihovil Pavlek-Miškina, hrvatski književnik († 1942.). 
 1896. — F. Scott Fitzgerald, američki pisac romana i novela († 1940.). 

 1902. — Ruhollah Mussawi Hendi Homeini, iranski političar i vjerski vođa (ajatolah). 
 1940. — Slaven Zambata, umirovljeni hrvatski igrač nogometa. 
 
 1954. — Marco Tardelli, talijanski nogometaš i nogometni trener.
 1969. — Shamim Sarif, britanska spisateljica i rediteljka. 
 1976. — Claus Møller Jakobsen, umirovljeni danski rukometaš. 

 1980. — Jordi Torras, španjolski malonogometaš. 
 1980. — John Arne Riise, norveški nogometaš.

 1992. — Jack Sock, američki teniser. 

.

Smrti 
 1541. — Paracelsus, švicarski alhemičar, fizičar, astrolog i bavio se okultnim (r. 1493).
 1904. — Niels Ryberg Finsen, danski znanstvenik (* 1860.).
 1923. — Ivo Ćipiko, hrvatski književnik (* 1867.).
 1968. — Branislav-Bane Sekulić, bio je jedan od najboljih jugoslovenskih nogometaša između dva rata, istaknuti trener i pedagog. (*1906.).
 2002. — Ivica Sudnik, hrvatski kulturni, turistički i sportski radnik te publicist. Prvi i zasada (2010. godina) jedini počasni gradonačelnik grada Samobora (* 1910.).
 2004. — Françoise Sagan, francuska spisateljica (* 1935.).

 2008. — Vice Vukov, hrvatski pjevač i političar (* 1936.)
.

Blagdani 

.

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar

Dani u godini
France Prešeren

France Prešeren [fɾanˈt͡sɛ pɾɛˈʃeːɾən] (Vrba kraj Bleda, 3. decembra 1800. – Kranj, 8. februara 1849.), slovenski pjesnik i pravnik.

Franc Prešern danas važi za najvećeg slovenskega pjesnika. Njegova pjesma Zdravljica, napisana 1844. godine, je današnja državna himna Republike Slovenije.

Prešeren se rodio u kmetskoj obitelji. Po sticanju diplome na bečkom pravnom fakultetu vratio se u Ljubljanu, gdje je radio kao advokat. Tu je i nastala većina njegovih pjesama.

Prešeren je tako postao prvi Slovenac, koji se kvalitetom svog pisanja mjerio sa svojim evropskim savremenjacima.

Životni put pjesnika obilježen je nesretnom zaljubljenošću u bogatu Primićevu Juliju, kojoj je posvatio svoj Sonetni vijenac (1834.) i mnoge druge ljubavne pjesme.

Posebno je važan jer je obogatio književnost tako što je unio razne motive (npr. položaj pjesnika u društvu).

Potrebno je spomenuti da je stvorio pjesnički jezik, postavio temelje jezika slovenske književnosti i uključio slovensku književnost u europsku.

Eksterni linkovi 

Slovenski pisci
Authority control
Vesna Vulović

Vesna Vulović (Beograd, 3. januara 1950. – Beograd, 23. decembra 2016.), jugoslovenska stjuardesa. Ušla je u Ginisovu knjigu rekorda kao osoba koja je preživela pad sa visine 10.160 metara bez padobrana.

Pad JAT-ovog putničkog aviona DC-9 - o čijem uzroku danas postoje kontroverze - se desio 26. 1. 1972. iznad Srpske Kamenice u Čehoslovačkoj (današnja Češka). Vesna Vulović je preživela pošto je bila vezana za svoje sedište u zadnjem delu aviona koji je, posle eksplozije, ostao spojen za toalete i pao na snegom pokrivenu planinu.

Ono što je interesantno je da 22-godišnja stjuardesa nije čak ni bila predviđena za taj let, bila je zamenjena sa drugom stjuardesom koja se takođe zvala Vesna.

Vesna Vulović je bila jedina preživela. Nastavila je da radi za JAT, ali ne kao stjuadresa, već za šalterom nakon potpunog oporavka od povreda među kojima su bile fraktura lobanje, obe slomljene noge i tri slomljena pršljena, od kojih je jedan bio zgnječen zbog čega je ostala privremeno paralizovana od pojasa nadole. Prohodala je nakon nekoliko meseci, posle više uzastopnih operacija.

Vesna Vulović je primila titulu za Ginisov rekord od Pola Mekartnija. Kasnije je postala nacionalni heroj u Jugoslaviji tokom sedamdesetih.

1990-ih je Vulović bila poznata kao protivnik režima Slobodana Miloševića.

Njen pad je bio predmetom jedne od epizoda dokumentarne TV-serije Mythbusters na Discovery Channelu.

Povezano 
 Let JAT-a JU 367

Vanjske veze 
 Intervju sa Vesnom Vulović 
 Ginisova knjiga rekorda

Biografije, Beograd
Guinnessovi svjetski rekordi
ATR 72

ATR-72 (ATR-72), turbo-elisni putnički avion. Proizvodi se u Francuskoj. Avionom upravlja dvočlana posada. ATR 72 je prvenstveno namenjen za regionalni saobraćaj. JAT u svojoj floti ima četiri aviona tipa ATR 72-200

Razvoj 
ATR 72 je razvijen od ATR 42. U odnosu na svog prethodnika 72 ima produženi trup za 4.5m, veću površinu krila, jače motore i prikladno povećan prostor za skladišćenje goriva (za oko 10%). Proizvodnja ATR 72 je najvaljena 1986. 

Previ let je obavljen 27. oktobra 1988. Tačno godinu dana kasnije ATR 72 je uveden u komercijalnu upotrebu, a prvi komercijalni let je obavila kompanija Fineir 

Do januara 2007. isporučeno je ukupno 323 aviona ATR 72. Za sada je naručeno još 113 aviona.

Modeli

ATR 72-200 
72-200 je prva proizvodna verzija ATR-a 72. Оpremljen je motorima Pratt & Whitney Canada PW124B koji imaju 2400 konjskih snaga na zamajcu.

ATR 72-210 (212) 
The ATR 210, je verzija sa nešto jačim motorima 2.750 ks

ATR 72-500 (210A/212A) 

Prvobitno nazvan -210A ATR 72-500 je usavršena verzija ATR 72-210. Podignut je nivo automatizacije aviona, a motori na 72-500 imaju šest propelera.

Drugi modeli 
ATR je objavio tokom 2002. početak proizvodnje kargo verzije koja je ušla u flote DHL UPS-a i drugih kompanija.  ATR 72-500 se nudi i u VIP varijanti sa znatno opremljenijom kabinom prilagođenom potrebama bogatih i poslovnih putnika

Specifikacije JAT-ovog ATR 72-200 
 Dužina: 27,16 m
 Razmah krila: 27,05 m
 Broj sedišta: 62
 Brzina krstarenja: 510 km/h
 Visina krstarenja: 7.600 m

Kompanije sa više ATR 72 u svojoj floti 
 Aer Arann (9)
 Aero Airlines (7)
 Air Dolomiti (8)
 Airlinair (7)
 Air Nostrum (7)
 Alitalia Express (10)
 American Eagle Airlines (39)
 Atlantic Southeast Airlines (12)
 Bangkok Airways (9)
 Binter Canarias (13)
 Eurolot (8)
 Jet Airways (8)
 Mount Cook Airline (11)
 Olympic Airlines (7)
 TransAsia Airways (10)
 Trip Linhas Aéreas (6)
 Vietnam Airlines (9)
 Kingfisher Airlines (10)
 JAT Airways (4)

Reference

Vanjske veze 

 Zvanični sajt

Putnički avioni
Inok

Inok (crkvenoslovenska i zastarjela riječ; množina inoci), onaj koji živi sam, samac, pojedinac, pa u daljem razvitku značenja: pustinjak, isposnik; monah, kaluđer, redovnik.

Žena inokinja.

Izvori: Klaić, RSANU, ARJ

Pravoslavlje
Kaluđer

Kaluđer (grč. kalógeros – "dobri starac" < kalós – "častan" + gérōn – "starac"; pokr. kalođer), monah, onaj ko se zamonašio, redovnik pravoslavne crkve koji živi u manastiru. Žena kaluđerica.

U drevna vremena mladi su tako zvali stare monahe, da bi se kasnije taj izraz počeo upotrebljavati za monahe uopšte. Riječ kaluđer sreće se u mnogim spomenicima književnosti. (Pravoslavni rječnik)

Od riječi kaluđer nastala su brojna prezimena: Kaluđer, Kaluđera, Kaluđerčić, Kaluđerević, Kaluđeri, Kaluđerov, Kaluđerović, Kaluđerski, Kalođera... i toponimi: Kaluđerac (Budva), Kaluđerce (Leskovac), Kaluđerec (Brod u Makedoniji), Kaluđerica (Radoviš i Beograd), Kaluđerovac (Gospić), Kaluđerovići (Priboj), Kaluđerovo (Babušnica, Bela Crkva)... (HER, LPSRH, IMJ)

Pravoslavlje
Prezimena
Naselja
Grecizmi
Epitrahilj

Epitrahilj (petrahil, petrahilj; epi + grč. trákhēlos: vrat), dio odežde pravoslavnog sveštenika i episkopa pod felonom, tj. ispod rize, a preko stihara; duža, široka, krstovima izvezena traka s izrezom za glavu (odgovara stoli u katoličanstvu); stavlja se oko vrata i pruža do ispod koljena. Epitrahilj je sličan đakonskom oraru, samo su mu oba unutrašnja ruba spojena.

Epitrahilj je najvažniji dio svešteničke odežde jer simbolizira blagodat Sv. Duha koji se nizašilja na sveštenika; i slično tome kako je sam Isus Hristos na svojim ramenima nosio krst do stradanja, tako postupa i jerej, vršeći tajnu stradanje njegovog, simbolizira "igo (jaram) Hristov". Epitrahilj, također, podsjeća na uže kojim je Isus vezan oko vrata i vođen na sud Ponciju Pilatu.

Bez epitrahilja jerej ne smije vršiti ni jednu službu. Ako se neka služba mora vršiti (molitva, krštenje ili neka druga sveštena služba), a epitrahilja nema, onda vršenje tajne ne treba odlagati. Tada će jerej uzeti pojas ili komad kanapa, ili nekakvo platno i, blagoslovivši ga, staviti ga kao epitrahilj i izvršiti službu. Poslije se takva stvar više ne može smatrati za običnu, već se mora koristiti kao osvećena.

Vanjske veze 
 Православни изворник 
 Одежде

Izvor:
 "Veliki pravoslavni bogoslovski enciklopedijski rečnik" (tom I), Novi Sad, 2000.

Pravoslavlje
Grecizmi
Felon

Felon (grč. phelones, phailones: debela gornja odjeća, ogrtač), široka gornja odežda, ogrtač bez rukava pravoslavnih sveštenika, koji pokriva prsa i leđa. Nosi se preko stihara i epitrahilja. 

Izvori: Vujaklija, RMS

Pravoslavlje
Grecizmi
Iguman

Iguman (bizant. grč. hēgoúmenos = grč. hēgēmón: vođa, upravitelj; srp.  игуман , rus. игумен), starješina, nastojatelj pravoslavnog manastira. Iguman važnijeg manastira obično ima čin arhimandrita. Nastojateljica ženskog manastira je igumanija. Ta riječ označava i manastir kojim upravlja iguman.

U davno vrijeme u Rusiji iguman je bio starješina svakog manastira, a arhimandrit starješina jednog manastira u eparhiji. Imali su ista prava i obaveze, a razlikovali su se samo po odeždi za vršenje bogosluženja. Iguman je nosio prostu monašku mantiju i nabedrenik, a arhimandrit mantiju s tablicama, palicu i mitru. (Pravoslavni rječnik)

Od riječi iguman nastala su prezimena Igumanov, Igumanović, Igumenov i Igumnov.

Postoji i narodna izreka: putuj (oče) igumane (ne brini se, ne pitaj za manastir /namastir/), kojom se nekome želi reći da se i bez njega može, da će i bez njega sve biti u redu. (RSANU)

Ruski oblik riječi iguman Igumen naziv je grada u Bjelorusiji, koji se od 1923. godine nazivao Červenj (rus. Червень). (SES)

Pravoslavlje
Religijska zanimanja
Grecizmi
Hram Prepodobne matere Paraskeve na Dobroj vodi u Vukovaru

Hram Prepodobne matere Paraskeve na Dobroj vodi u Vukovaru (Crkva svete Petke, Hram svete Petke), pravoslavna crkva u okolini Vukovara. Sagrađena je u razdoblju od 1807. do 1811. godine na mjestu gdje se nalazi izvor ljekovite vode.

Nastanak 
Navodi se da je na tom mjestu jedan Vukovarac, koji je bio slijep od rođenja, progledao jer ga je sveta Petka dovela do izvora i rekla mu da se umije te da će progledati, što je on i učinio. Tada su blagovjerni hrišćani s pobožnošću sagradili hram. U njemu je prva liturgija služena 1808. godine na dan Prepodobne mučenice Paraskeve (svete Petke), koji se u naše vrijeme slavi 8. VIII. po gregorijanskom, a 26. VII. po julijanskom kalendaru. Od 1811. godine crkva je bila filijalni hram, odnosno kapela Sabornog hrama svetog oca Nikolaja u Vukovaru, sve do 1995. godine, kad je odlukom episkopa Lukijana postala parohijski hram, a protojerej Jovan Radivojević njegovim dekretom postavljen za prvog starješinu.

Obnove 
Crkva sv. Petke obnavljana je 1905. i 1980. godine, ali je generalna adaptacija bila 1999. godine i od tada traje njeno uređivanje. Još uvijek traju radovi na freskama. Postavljen je i novi ikonostas u duborezu. Kad je protojerej Jovan Radivojević preuzeo upravu, crkva nije imala ništa, a danas prednjači ljepotom i kvalitetom crkvenih predmeta. Sve je u njoj napravljeno isključivo dobrovoljnim prilozima vjernika i prilozima skupljenim na humanitarnom koncertu "Put ka Dobroj vodi" (koji je inicirao političar Jovan Ajduković) i dvjema pozorišnim predstavama u organizaciji Generalnog konzulata tada SCG, a danas Republike Srbije u Vukovaru. Uklonjeno je i brdo i crkva je otkopana kako bi se spasila od propadanja i vlage te su napravljene dvije pomoćne zgradice za prodaju svijeća i crkvenih suvenira. Tucanikom je nasut pristupni put i saniran most, koji je stradao u poplavama 2005. godine. Prije toga 10 mjeseci godišnje crkvi se zbog blata moglo prići samo u gumenim čizmama.

Spomenica 
Godine 2000. Srpska pravoslavna parohija u Vukovaru izdala je, u tiražu od 2.000 primjeraka i na 93 stranice, "Spomenicu hrama Prepodobne matere Paraskeve na Dobroj vodi u Vukovaru", čiji je autor protojerej Jovan Radivojević.

Izvor 
 Dragana Korpoš: "Suživot je život u duhu Evanđelja Kristova", Glas Slavonije, LXXXVI, 27039 (prilog "Magazin", broj 249, 9) - Osijek, 7. I. 2006.
 P(redrag) Azap: "Dvesta godina Svete Petke", Novosti, XI, 595, 28 - Zagreb, 13. V. 2011.

Vukovar
Vukovar