České Budějovice

České Budějovice [ĈESke BUDjejovice] () estas regiona urbo en Ĉeĥio, en suda Bohemio ĉe kunfluiĝo de la riveroj Vultavo kaj Malše. Vivas ĉi tie  (). Ĝi estas grava centro de turismo, trafiko, kulturo kaj klerigado kun granda kvanto de historie valoraj memorindaĵoj, sidejo de Sudbohemia universitato. La historia urbocentro estas proklamita kiel protektata monumentrezervejo.

Historio 

La urbo estis fondita kiel reĝa urbo en 1265 de reĝo Přemysl Otakar la 2-a. Onidire li volis tiel rivali la urbon Český Krumlov, fondita kelkajn jarojn antaŭe; certas, ke la rivaleco de la du urboj kontribuis al ilia arkitektura pompo.

Inter la jaroj 1528-1531 ĉi tie kunvenadis landaj kongresoj. Ekde 1784 rezidejo de episkopo.

En 1832 la unua ĉevaltira fervojo inter České Budějovice kaj Linz en Aŭstrio, la unua fervojo sur kontinenta Eŭropo (= ekster Anglio).

Vidindaĵoj 
 ĉefplaco de Přemysl Otakar la 2-a - kun urbodomo, aro da bele konservitaj historiaj domoj kaj fontano de Samson - laŭ la areo la plej granda placo en tuta Mezeŭropo
 katedralo de Sankta Nikolao el la 13-a jarcento alikonstruita en la 17-a jarcento
 gotika dominikana monaĥejo kun preĝejo Oferiĝo de Virgulino Maria (13-a kaj 14- jarcentoj)
 renesanca Nigra Turo (1577-1577)
 malnovaj viandaj butikoj (1560)

Loĝantaro

Muzeoj 
 Sudbohemia muzeo
 Muzeo de ĉevalfervojo
 Sudbohemia motorcikla muzeo
 Muzeo de la biero Budvar/Budweiser

Industrio 

La urbo famas precipe pro siaj bieroj Budvar/Budweiser (ekde 1795) kaj Samson (ekde 1895). Konatas ankaŭ emajlita kuireja vazaro (marko Sfinx) kaj krajonoj (marko Koh-I-Noor).

Ĉirkaŭaĵo 
 Holašovice, vilaĝo en stilo de popola baroko, parto de la Monda kulturheredaĵo de UNESKO
 Český Krumlov, unike konservita renesanca urbo kaj kastelo, parto de la Monda kulturheredaĵo de UNESKO
 romantika kastelo Hluboká
 ĉaskastelo kaj bestoĝardeno Ohrada

Famaj personoj 
 Sankta Johann Nepomuk / Jan Nepomucký Neumann (1811 – 1860), misiisto kaj episkopo en Filadelfio
 Norbert Frýd (1913 – 1976), verkisto
 Vladimír Remek (1948-) – la unua astronaŭto, kiu estis nek soveto nek usonano
 Pavel Šporcl (1973 - ) – violonisto

Transporto

Fervoja trafiko 
Grava punkto en historio de urbo České Budějovice estis jaro 1832, kiam alvenis de hodiaŭa Aŭstrio trajno de aŭstra urbo Linz. Hodiaŭ estas konekto per trajno al ĉefurbo Prago, sed ne mankas ankaŭ trajna konekto al Brno kaj Plzeň. En České Budějovice estas vojkruco de kvin fervojaj linioj:
 220 en direkto Veselí nad Lužnicí - Tábor - Olbramovice - Benešov kaj Prago.
 199 en direkto České Velenice - Gmünd.
 196 en direkto Horní Dvořiště
 194 en direkto Český Krumlov - Volary
 190 en direkto Strakonice - Nepomuk - Plzeň.

Urba trafiko 
En urbo hodiaŭ estas uzataj aŭtobusoj kaj trolebusoj. Pri urba trafiko zorgas kompanio Dopravní podnik města České Budějovice, a.s. (vidu paĝaron: http://www.dpmcb.cz). En jaro 1909 ekveturis la unua tramo en České Budějovice. En la sama jaro ekveturis ankaŭ unuaj trolebusoj en České Budějovice. Pro la malfidindeco de trolebusoj ili ja en komenco de Unua mondmilito finis uzado de trolebusoj por unua fojo.

En jaro 1950 lastan fojon veturadis en urbo tramoj. Sed tio ne signifis, ke en urbo de tiu tempo ne estus ia urba trafiko.
Jam en jaro 1948 denove ekveturis en urbo trolebusoj kaj tri jaroj poste en 1951 en urbo komencis veturi ankaŭ aŭtobusoj. Bedaŭrinde en 60-aj jaroj oni decidiĝis likvidi trolebusojn kaj uzi anstataŭ ili nur aŭtobusojn.

En 80-aj jaroj estis ideoj, ke trolebusoj estus denove uzataj kaj veturus al Nuklea elektrejo Temelín, kiu tiam estis konstruita. Tiu ĉi ideo estus ja multekosta. Tamen trolebusoj revenis kaj en jaro 1991 denove estis ekuzitaj. Kaj urba transporto per trolebusoj kaj aŭtobusoj restis ĝis hodiaŭ. Nuntempe estas 5 tagaj trolebusaj linioj kaj unu nokta.

Esperantisto-movado 
Estas gastigantoj de Pasporta Servo tie.

Esperantistoj 
 Petr Chrdle (*1946)
 Stanislav Papírník (*1939)
 Irena Papírníková (*1946)

Ĝemelurboj

Literaturo 
 Encyklopedie Českých Budějovic, Statutární město České Budějovice a NEBE s. r. o., České Budějovice 2006, 2-a eldono. ISBN 80-239-6706-1

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 2524 Budovicium

Eksteraj ligiloj 

 
 České Budějovice en la oficiala portalo de Ĉeĥio 
 Mallonga videofilmo pri la urbo

 
Municipoj en distrikto České Budějovice
Urboj en distrikto České Budějovice
Regionaj urboj en Ĉeĥio
Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Urboj en Bohemio
Setlejoj en Ĉeskobudejovica baseno
Setlejoj sur Vultavo
Setlejoj sur Malše
Administraj unuoj fonditaj en 1260-1269
Aperis en 1265