alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ur

Ur je bio stari grad u južnoj Mezopotamiji, blizu gdje je nekad bilo ušće Eufrata i Tigrisa u Perzijski zaljev, i blizu Eridua. Zbog povratka mora nalazište je sada daleko od obale u današnjem Iraku, južno od Eufrata na desnoj obali. Nalazi se blizu grada Nasirijaha, južno od Bagdada, i zove se Tel el-Mukajar (arapski: brežuljak izgrađen od bitumena). Nalazište je prepoznatljivo po ruševinama velikog hrama, još uvijek u prilično dobrom stanju. Hram je bio izgrađen za boginju Nanu, božicu Mjeseca u Sumerskoj mitologiji, i sastoji se od dva dijela. U donjem dijelu cigle su spojene bitumenom a u gornjem dijelu mortom.

Ur je već bio naseljen u najranijem razdoblju seoskog naseljenja u južnoj Mezopotamiji, Ubaidskom razdoblju. Međutim, čini se da je bio napušten za neko vrijeme. Historičari vjeruju da je što se mijenjala klima od prilično kišovite do suhoće u 3. mileniju pne., mala poljoprivredna sela Ubaid kulture su se spojila u veća naselja zbog potrebe za izgradnju velikih centraliziranih natapnih sistema da bi se preživjela suša. Ur je postao jedno takvo središte, i oko 2600. pne., tokom trečeg Sumarskog ranog dinastijskog razdobla grad je bio veoma uspješan. Ur se je već tada smatrao svetim Nani.

Mjesto Ura je bilo povoljno za trgovinu morem i također za kopnene rute u Arabiju. Mnoge velike grobnice, uključujuči tu od kraljice Puabi, su bile izgrađene. Krajnje, kraljevi Ura su postali stvarni vladari cijelog Sumera. Ovo se je dogodilo tokom prve dinastije Ura, koju je uspostavio kralj Mesanepada. Kraj ove dinastije je bio napad Sargona Akadskog oko 2340. pne. O sljedećoj, drugoj, dinastiji se ne zna puno, jer je grad bio u padu tad.

Treča dinastija je uspostavljena kad je kralj Ur-Namu došao na vlast, vladajući između 2112. pne. i 2094. pne. Tokom njegove vladavine hramovi, uključujči i veliki hram Nani, su bili izgrađeni, i poljoprivreda je bila poboljšana kroz navodnjavanje. Njegov zakonik je jedan od najstarijih poznatih dokumenata, stariji čak od Hamurabijovog zakonika. On i njegov nasljednik Šulgi su tokom vladavine smatrani kao bogovi, a i nakon smrti on je ostao junački lik. Treča dinastija je raspala oko 1950. pne. kad su Sumer osvojili Elamiti.

Krajnje i Babilon bi osvojio Ur. U 6. stoljeću pne. bilo je novih izgradnji u Uru pod vladavinom Nebukadnezara II od Babilona. Posljednji Babilonski kralj, Nabonidus od Babilonije, je poboljšao glavni hram. Međutim, grad je počeo pad od otprilike 550. pne. i više nije bio naseljen nakon otprilike 500. pne., vjerovatno zbog suše, mjenjanje položaja rijeka, i povratka mora.

Ur u Bibliji 

Ur je, prema biblijskoj tradiciji, rodno mjesto Abrahama.

Vanjski linkovi 
 Woolley and the Great Flood 
 Treasures from the Royal Tombs of Ur
 The History of the Ancient Near East
 Jewish Encyclopedia: Ur
 City of Ur iz AllAboutArchaeology.org

Arheološka nalazišta u Iraku
Sumer
Peadar Kearney

Peadar Kearney (1883 - 1942) bio je irski revolucionar, pisac irske himne, i ujak irskog pisca Brendana Biana.

Kirni je rođen 12. 12. 1883. u Dablinu. Sa 14 godina napustio je školu i bavio se popravljanjem bicikala, da bi kasnije postao moler. U pozorištu Abbey se zaposlio 1911, i tu je neko vreme radio kao scenograf.

Bio je član Gelske lige, Irskog republikanskog bratstva i Irskih dobrovoljaca, a učestvovao je i u Uskršnjem ustanku 1916. Takođe je učestvovao u Irskom ratu za nezavisnost. Kirni je podržavao Majkla Kolinsa u potpisivanju Anglo-irskog sporazuma, i bio je na njegovoj strani tokom građanskog rata, ali posle toga je prestao da se bavi politikom.

Osim irske himne (1907), Kirni je napisao još mnoge pobunjeničke pesme, često sarkastične. Najpoznatije su: Down by the Glenside (The Bold Fenian Men), The Three-coloured Ribbon, Down by the Liffey Side, Erin go Bragh, The South Down Militia, Nell Flaherty's Drake, Whack Fol the Diddle, Knockcroghery itd.

Kirni je umro je 23. 11. 1942. i sahranjen je na groblju Glasnevin kod Dablina.

Vanjski linkovi 

 http://www.from-ireland.net/history/origin.htm
 http://www.bbc.co.uk/history/british/easterrising/songs/index.shtml

Kearney, Peadar
Authority control
Beda Uvaženi

Beda, odnosno Beda Uvaženi (Baeda; Beda the Venerable) (672 ili 673 - 735) je bio drevni engleski historičar i teolog.

Skoro cijeli život je proveo u benediktinskom samostanu sv. Petra i Pavla u Wearmouthu i Jarrowu. Tamo se bavio spisateljskim radom, uglavnom pišući djela na latinskom jeziku.

Osim historijskih i teoloških djela (Historia ecclesiastica gentis Anglorum u 5 svezaka i Historia Abbatum) napisao je i gramatičke rasprave De metrica arte i De ortographica, raspravu o prirodnim naukama De natura rerum i Chronicon ili De sex mundi aetatibus. Potonja je kasnije poslužila kao model za mnoge srednjovjekovne kronike.

Dosta je važan i zbog bavljenja kronologijom, posebno u vezi s kalendarom, što je predmet njegove rasprave Kalendarum Anglicanicum.

Vanjske veze 

 Ecclesiastical History of the English People, Books 1-5, L.C. Jane's 1903 Temple Classics translation. From the Internet Medieval Sourcebook.
 Bede's Ecclesiastical History and the Continuation of Bede (pdf), at CCEL, edited & translated by A.M. Sellar.
 Bede's World: the museum of early medieval Northumbria at Jarrow
 Bede’s Ecclesiastical History commentary from The Cambridge History of English and American Literature, Volume I, 1907–21.
 Catholic Encyclopedia
 The Venerable Bede s In Our Time (BBC Radio 4) (engleski jezik)
 Bede At Find A Grave

Engleski pisci
Historičari
Teolozi
Authority control
Jedrilica

Jedrilica može značiti:
 jedrilica (letjelica), vrsta letjelice koja nema vlastiti pogon, odnosno koja se po zraku kreće uz pomoć vjetra i zračnih struja 
 jedrilica (čamac), vrsta čamca kojoj je glavni pogon na jedra
Jedrilica (čamac)

Izraz jedrilica se u pomorstvu obično koristi za čamce koji za pogon pomoću jedara koriste vjetar.

Danas su čamci koji koriste jedra prilična rijetkost, osim ukoliko ne služe za sport i rekreaciju, te je jedrilica postala gotovo sinonim za sportsku jedrilicu.

Najpoznatije vrste jedrilica su:
 Jol
 keč
 škuner
 kuter
 slup
 ket

V. također 
 Jedrenjak

Pomorstvo
Korveta

Korveta () je naziv za mali, pokretljivi i lako naoružani ratni brod, koji se najčešće koriste za neposrednu obranu obale. Nalazi se u naoružanju većine današnjih ratnih mornarica, iako ponekad nije klasificiran pod tim nazivom. 

Naziv mu potječe od istoimene vrste ratnog broda koja se u doba razvila u 17. vijeku te predstavljala jedan od standardnih brodova u Dobu jedrenjaka. Tadašnje korvete su postupno nestale iz naoružanja u 19. vijeku kada su ih zamijenile torpiljarke i monitori.

Moderne korvete su se pojavile tek u Drugom svjetskom ratu kao posebna klasa lakih eskortnih razarača. Danas se po veličini i naoružanju najčešće klasificiraju između fregata i patrolnih brodova.

Eksterni linkovi 

  battleships-cruisers.co.uk - Lists of ships, historic info, pictures...
 Argentine Navy
 Brazilian Navy wooden Corvettes
 Danish Navy
 French Corvettes
 Italian Corvettes
 Royal Navy Corvettes
 Uruguayan Navy
 Other Navies Brunei, Moroccan Navy, Moroccan Navy corvettes
  Bathurst Class Corvettes 

Ratni brodovi
Vrste brodova
Fregata

Fregata je naziv koji se u najširem smislu koristi za ratni brod srednje veličine. Kroz historiju se, međutim, taj naziv koristio za različite vrste brodova.

U Doba jedrenjaka je fregata predstavljala tip broda koji je veličinom bio manji od linijskog broda, a veći od korvete. Uglavnom je služio za patroliranje oceanima, borbu protiv pirata i krstarički rat protiv neprijateljske trgovačke mornarice. U 19. vijeku je nestao iz upotrebe, a zamijenila ga je krstarica.

Moderna fregata potječe od klase eskortnih razarača koja se razvila u drugom svjetskom ratu, i kojoj je glavni zadatak bila zaštita konvoja i protupodmornička borba. Danas su fregate osim s topovima i mitraljezima opremljene raketnim naoružanjem, a po svojoj veličini i vatrenoj moći su se približile klasičnim razaračima. U mnogim mornaricama, pogotovo onim manjim, predstavljaju kapitalne brodove.

 
Ratni brodovi
Vrste brodova
Bojni brod

Bojni brod je naziv koji u najširem smislu označava najteže naoružani i najbolje oklopljeni površinski ratni brod.

U užem smislu se taj naziv koristi za vrstu ratnog broda koji se u razvio od karaka i galijuna u 17. vijeku i pod nazivom linijski brod u Doba jedrenjaka predstavljao kapitalni brod većine tadašnjih ratnih mornarica. S razvitkom parne mašine, eksploziva i metalurgije, linijski brodovi dobijaju novi pogon, artiljeriju i oklop te se razvijaju oklopnjače.

U najužem smislu izraz bojni brod se koristi za kapitalne brodove koji su se razvili u drugoj polovici 19. vijeka. Kod njih se razlikuju:
 pre-drednoti, koji su sagrađeni prije 1906. godine;
 drednoti, koji su ime dobili po britanskom broud HMS Dreadnought iz 1906. godine;
 bojni krstaši, koji su predstavljali lakšu varijantu drednota, odnosno hibrid bojnog broda i krstarice;
 superdrednoti.

Za vrijeme drugog svjetskog rata se ispostavilo kako se bojni brodovi, čak i sa najjačom brodskom artiljerijom, nisu u stanju suprotstaviti nosaču aviona koji se nametnuo kao novi kapitalni brod. Zbog toga su se prestale graditi, a danas ih ne koristi nijedna mornarica u svijetu. 

Posljednji put su ulogu imali za vrijeme zaljevskog rata, kada je USS Iowa bombardirala iračke položaje na obali okupiranog Kuvajta.

Vanjske veze 

 "Dreadnought" by Kelley L. Ross, Ph.D.
 World Battleship Lists at hazegray.org
 List of early armored ships 
 Maritimequest Battleships and Battlecruisers of the 20th century
 Maritimequest U.S. Battleship Index
 Maritimequest British Battleship Index
 Maritimequest German Battleship Index
 Maritimequest French Battleship Index
 Maritimequest Italian Battleship Index 
 Maritimequest Japanese Battleship Index
 Maritimequest Russian Battleship Index 
 GlobalSecurity.org
 Video: Inside one of Missouri’s 16" gun room, about 1955. (Windows Media File) 
 Comparison of the capabilities of seven WWII battlesips
 An overview of the United States Navy Naval Surface Fire Support
 University of Washington Libraries Digital Collections – Transportation Photographs An ongoing digital collection of photographs depicting various modes of transportation in the Pacific Northwest region and Western United States during the first half of the 20th century. Includes images of battleships.
 USS New Jersey  Photos on board the Battleship New Jersey BB-62 in Camden, NJ

 
Ratni brodovi
Vrste brodova
39. vijek pne.



Događaji 
 U Engleskoj sagrađen Sweet Track, prva umjetna cesta na svijetu.

Važne ličnosti

Pronalasci i otkrića

Fikcija i mit 

 Korejska mitologija: Prema Baku Jesangu, proučavatelju Sille države () i Hwanguk () su propale oko 3898. pne..

 
-1
-61
Sweet Track

Sweet Track je naziv za nasip sa cestom koji je sagrađen u Somerset Levelsu u Engleskoj, te koji se smatra najstarijim umjetnim putem na svijetu.

Tragovi Sweet Tracka su otkriveni 1970. godine za vrijeme kopanja treseta, a naziv je dobila po Rayu Sweetu, čovjeku koji ih je pronašao.

Nasip s cestom je sagrađen oko godine 3800. pne. od strane neolitskih stanovnika Britanskog otočja, a kao materijal je korišten jasenovina, hrastovina i lipovina čija debla su zabijena u blatnjavo tlo kao potporni stubovi, a potom nasuti blatom i zemljom. U dužini od oko 2 km taj nasip s cestom je spajao tadašnji otok Westhay i uzvisinu kod današnjeg Shapwicka.

Kameno doba
Put

Cesta ili drum je naziv za građevinski objekt koji je namijenjen saobraćaju ljudi i kopnenih vozila koje ne koriste tračnice. S istim značenjem upotrebljava se i riječ put koja u širem smislu znači bilo kakvu saobraćajnu liniju, a u najširem smislu pravac kretanja.

Vanjske veze 

 List of countries where traffic drives on the left, as well as historical background.
 Which side of the road do they drive on? 
 Kansas State University Department of Civil Engineering - History of Concrete Road Building  (PDF file)

 
Kopneni saobraćaj
Saobraćajna infrastruktura
Silla

Silla je naziv koji se koristi za: 

 Drevno kraljevstvo Silla u Koreji;
 inuitsko božanstvo Silla;
 općinu Silla u Valenciji.
Sila (kraljevstvo)

Sila kraljevstvo je bilo jedno od Tri kraljevstva stare Koreje. Sila ja osvojila ostala kraljevstva u sedmom stoljeću: Baekđe 660 godine, i Gogurjeo 668 godine. Historičari često zovu Silu u doba poslije njenog osvajanja ostalih kraljevstava kao Ujedinjena Sila.

Nastanak Sile 

Historičari smatraju da je prvi kralj i osnivač Sile bio Bak Hjeokgeos godine 57. pne.. Sigurno je da je već u drugom stoljeću bio jasan savez političkih entiteta u jugoistočnoj Koreji. Kralj Naemul (356-402) uspostavlja monarhiju u kojem je kraljev nasljednik njegov najstariji sin. U šestom stoljeću Sila osvaja Gaja konfederaciju i postaje moćna država.

Država podržava Budizam i vjera brzo raste u Sili. Mnogi hramovi su napravljeni u ovo doba, najpoznatiji od njih su kod Hvangjongsa, Pulguksa, i Sokurama. Hramovi su bili izgrađeni u tradicionalnom stilu. Kasnije se hramovi prave od kamena umjesto drva.

Uspon Sile 

Kralj Jinheung (540-576) uspostavlja moćnu armiju. Tako u sedmom stoljeću, ulazi u savez sa Kineskom Teng dinastijom. Pod vodstvom Kralja Mujeola (654-661), Sila osvaja Baekđe kraljevstvo 660 godine.

Čuveni general Kim Ju-šin (Koji je zajedno sa Kineskim saveznicima osvojio i Baekđe) ne uspijeva da osvoji Gogurjeo u prvom napadu 661 godine, ni drugom 667. Tek 678 godine uspije i Gogurjeo pada Sili. I tako pod vodstvom Kralja Munmu (Mujeolov nasljednik), Koreja je prvi put ujedinjena. U sljedećoj dekadi, Sila prekida savez sa Kinom i bori se da izbaci Kinesku vojsku sa njihovog tla da bi uspostavili ujedinjeno Korejsko kraljevstvo. Ujedinjena Sila je trajala 267 godina. Konačno, pod vodstvom Kralja Gjeongsuna, pada Gorjeu 935 godine.

Značajne Činjenice 

Glavni grad Sila kraljvestva je bio Gjeongđu (慶州). Mnogi Sila hramovi i grobovi se još uvijek mogu naći u centru Gjeongđua. Sila grobovi (za plemstvo) su bili napravljeni od kamena, a okruženi brežuljakom zemlje. Veliki broj predmeta iz Sila doba se mogu naći svuda u Gjeongđu. Historijsko područje u okolini Gjeongđua je dio spiska mjesta svjetskog nasljeđa Ujedinjenih nacija, napravljen 2000 godine.

Brončano zvono od Kralja Seongdeoka Odličnog je velika turistička atrakcija. Zvono ima poseban zvuk o kojem postoji i legenda. Čeomseongdae astronomski opservatorij blizu Gjeongđua je poseban za doba u kojem je napravljed. Izgrađen je od 362 cigli, koje predstavljaju 362 dana mjesečnog kalendara.

Spoljašni linkovi 

 Narodni Muzej Gjeongđua

Koreja
Hwanguk

Mitska država Hwan-guk (환국, 桓國) je prva država Koreje opisana u Hwandan-gogiju, a kojom je vladao Hwanin. 

Sastojala se od dvanaest manjih država, Biri-guk(비리국, 卑離國), Yangun-guk(양운국, 養雲國), Gumak-hanguk(구막한국, 寇莫汗國), Guda-Cheonguk(구다천국, 句茶川國), Irun-guk(일운국, 一群國), Wooroo-guk(우루국, 虞婁國) or Pila-guk(필라국, 畢那國), Gaekhyung-hanguk(객현한국, 客賢汗國), Gumo-aekguk(구모액국, 句牟額國), Maeguyeo-guk(매구여국, 賣句餘國) ili Jikgu-daguk(직구다국, 稷臼多國), Sanab-aguk(사납아국, 斯納阿國), Sunbi-guk(선비국, 鮮裨國) ili Siwi-guk(시위국, 豕韋國) ili Tongo-saguk(통고사국, 通古斯國) i Sumil-yiguk(수밀이국, 須密爾國).

Prema Hwandan-gogiju, njome je vladalo sedam careva kroz 3301 godina. Zbog njihove duge vladavcine (čiji je prosjek 471,6 godina po vladaru), za ovu državu se smatra da nije u domeni historije.

Nakon njenog uništenja, naslijedio ju je Baedalguk.

Hwan-in u Hwandan-gogiju 
 1. Hwan-in : Ahpakyung (안파견, 安巴堅) 7197. pne. - ?)
 2. Hwan-in : Hyukseo (혁서, 赫胥)
 3. : Gosiri (고시리)
 4. : Joowooyang (주우양)
 5. : Seokjeim (석제임)
 6. : Goo-eulli (구을리)
 7. : Jiwiri (지위리)

Izvori 
 Mit o osnivanju Koreje
 Budoji 
 Hwandan-gogi

Korejska kultura
Fiktivne države
38. vijek pne.



Događaji 
 25.9.. 3760. pne. - Prvi dan hebrejskog kalendara (Stvaranje)
 7.10. 3761. pne. - Epoha (Početak) modernog hebrejskog kalendara.

 
-2
-62
Fianna Éireann

Fianna Éireann (ili Fianna na hÉireann ili Na Fianna Éireann) na irskom gelskom znači ’vojska Irske’, a dobila je ime po Fiani iz legende. Ovo ime je tokom XX i XXI veka označavalo više mladalačkih republikanskih organizacija. Danas se Fianna Eireann nalazi na britanskom spisku terorističkih grupa.

Istorijat 
Fianu su osnovali grofica Constance Markievicz i Bulmer Hobson, po ugledu na mlade izviđače, ali sa akcentom na irskom nacionalizmu i vojnom treningu. Mnogi članovi originalne Fiane kasnije su postali članovi IRA-e i borili se u Anglo-irskom ratu (irskom ratu za nezavisnost). Tokom građanskog rata, Fiana je bila protiv Anglo-irskog sporazuma.

Raspad Fiane i Fiana danas 
Tokom narednih decenija, Fiana se raspala na mnoge grupe, koje su uglavnom sve sebe nazivale ‘jedinom pravom Fianom’ (a slično se desilo i sa IRA-om). Stvar je u tome da praktično svaki ogranak IRA-e i bilo koje druge nacionalističke - političke ili paravojne - organizacije, ima svoj podmladak, koji se vrlo često naziva Fianna Eireann, ili jednom od varijacija ovog imena. 

Na internetu postoji više sajtova, koji pripadaju raznim mladalačkim grupama, koje sebe nazivaju Fianom. One tipično bacaju akcenat na vojni ili polu-vojni trening mladih, irski patriotizam i disciplinu. Sajtovi su prilično radikalno orijentisani i puni propagande. 

Organizacije su uglavnom namenjene dečacima, mada primaju i devojčice. Postoje i u Severnoj Irskoj, kao i u Republici Irskoj.

Danas ideologija Fiane više nema mnogo veze sa mladim izviđačima, pošto su oni apolitična organizacija.

Ideologija 
Grupe pod imenom Fiana tipično se zalažu za otcepljenje Šest okruga od Britanije i za ujedinjenje čitave Irske. Javljaju se i ideje kao 'oslobođenje ujedinjenje svih keltskih naroda', kao i protivljenje abortusu (mada ređe).

Poznati bivši članovi 
 Sean Heuston
 Con Colbert
 Tomás Mac Curtain
 Sean Lemass
 Jimmy Steele
 Cathal Goulding
 Brendan Behan
 Seán Ó Cionnaith
 Gerry Adams
 Patsy O'Hara
 Raymond McCreesh
 Kevin Lynch
 Kieran Doherty
 Thomas McElwee

Eksterni linkovi 
 http://fianna.gq.nu/contents.htm 
 http://www.fianna.netfirms.com/code/fianna_home.html 
 http://www.spirited-ireland.net/articles/fianna-eireann/ 
 http://uk.groups.yahoo.com/group/na-fianna-eireann/ 

Irska
Paravojne formacije
IRA

IRA (Irska republikanska armija) - ovo ime može se odnositi na više organizacija:
 Originalna IRA ili Stara IRA (Original IRA, Old IRA) 1919-1921 - Nekadašnji Irski dobrovoljci. Borila sa u Anglo-irskom ratu kao vojska Irske republike i Irskog parlamenta. Posle potpisivanja Anglo-irskog sporazuma, raspala se na:
- one koji su podržavali Sporazum; oni su se nazivali Narodnom vojskom i ostali su uz Majkla Kolinsa

- protivnike sporazuma, koji su nastavili sebe da nazivaju IRA.
 IRA (1922-1969) - protivnici Anglo-irskog sporazuma u građanskom ratu 1922-23. Nastavili svoje aktivnosti sve do 1969 kada su se raspali na Zvaničnu IRA-u (marksističko krilo) i Provizornu IRA-u (kako su se kasnije nazvali), koja je bila tradicionalistički i militantno orijentisana.
 Zvanična IRA (Official IRA) (1969-1973) - prekinuli vatru 1973. iz ideoloških razloga, i od tada nisu aktivni.
 Provizorna IRA (Provisional IRA) (1969 - danas) - tradicionalističko krilo; danas najveće republikansko paravojno telo. Kada se kaže IRA, obično se misli na ovaj ogranak.
 Continuity IRA (IRA Kontinuiteta ili Dosledna IRA) (1994 - danas) - relativno mala grupa koja se odvojila od Provizorne IRA-e 1986. jer se protivila tome da Šin Fejn uđe u Dáil Éireann, odnosno donji dom Irskog parlamenta.
 Prava IRA (Real IRA) (1998 - danas) - relativno mala grupa koja se odvojila od Provizorne IRA-e 1998. jer se protivila prekidu vatre.

Politika Sjeverne Irske
Marija Šarapova

Marija Jurjevna Šarapova (ruski: Мари́я Ю́рьевна Шара́пова) (rođena 19. aprila 1987) je ruska teniserka, poznata po tome što je osvojila je 5, Grand Slam titula - u Wimbledonu 2004., US Openu 2006., Australija Openu 2008. godine i Roland Garros 2012. i 2014.

Biografija 
Marijini roditelji su iz Belorusije, ali su se 1986. godine, posle nuklearne katastrofe u Černobilu, preselili u Rusiju. Šarapova je u četvrtoj godini počela da igra tenis. U šestoj godini, uočila ju je Martina Navratilova, koja je predložila njenim roditeljima da Šarapova počne ozbiljno da trenira. 

Među mnogim uspesima, posebno se ističe osvojen turnir u Vimbldonu, 21. juna 2004. godine, kao i podatak da je, u dva kratka perioda, bila prva na svetskoj rang listi teniserki (od 22. avgusta 2005. do 28. avgusta 2005, i od 12. septembra 2005. do 23. oktobra 2005.) 

Časopis People ju je 2005. godine svrstao u 50 najlepših poznatih ličnosti na svetu.

Eksterni linkovi 

 
 Maria World 
 Marija Šarapova u časopisu Sports Illustrated 

Sšarapova, Marija
Rođeni 1987.
Chris Evert

Kristin Mari Evert Mil () (rođena 21.decembra 1954. godine na Floridi, SAD) je profesionalna teniserka iz Sjedinjenih Američkih Država, bivša broj 1 teniserka sveta. U svojoj karijeri je oscvojila 18 grend slem turnira, uključujući rekordnih 7 na otvorenom prvenstvu Francuske. Takođe je osvojila 3 grend slem turnira u dublu (u paru). Rekord od 1.304 pobeda i 144 poraza je jedinstven u karijeri bilokog teniserka ili teniserke.

Evert
ATP brojevi 1
Žive ličnosti
Martina Navratilova

Martina Navratilova (rođena 18. oktobra 1956, u Čehoslovačkoj) je bivša broj 1 teniserka. Poreklom iz Čehoslovačke, prebegla je u Sjedinjene Američke Države 1975. godine i postala Američki državljanin 1981. U svojoj karijeri osvojila je 18 grend slem turnira i 40 grend slem turnira u dublu (31 ženski dubl i 9 mešovitih). Vimbldon je osvoila rekordnih devet puta. Smatra se za jednu od nausmešnijih tenisera svih vremena. Takođe je jedna od retkih javnih osoba koja je u javnosti priznala da je lezbejka, u vreme kada to nije bilo tako često kao danas.

Grend slem turniri (singl) 
 Otvoreno prvenstvo Australije 3: 1981, 1983, 1985. 
 Otvoreno prvenstvo Francuske 2: 1982, 1984.
 Vimbldon 8: 1978, 1979, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1990.
 Otvoreno prvenstvo Amerike 4: 1983, 1984, 1986, 1987

Vanjske veze 

 
 Time magazine: 60 Years of Heroes: Martina Navratilova 

LGBT osobe iz Sjedinjenih Američkih Država
LGBT osobe iz Češke
Lezbejske sportistkinje
Dobitnici i dobitnice GLAAD Media Award
Čehoslovačke teniserke
ATP brojevi 1
Češki teniseri
Američke teniserke
Tracy Austin

Trejsi Ostin () je bivša prva teniserka sveta. Rođena je 12. decembra 1962. godine u Kaliforniji, SAD. U svojoj teniskoj karijeri je osvojila 30 turnira u periodu od 1977. do 1982, od toga 2 puta Otvoreno prvenstvo Amerike 1979. i 1981. Zbog niza povreda povukla se iz profesionalnog tenisa 1982. godine. Kasnije se vraćala, ali bez većeg uspeha. Definitivno se penzionisala 1994. godine.

Spoljašnje veze 
 

Austin, Tracy
Rođeni 1962.
ATP brojevi 1
Ženska teniska asocijacija

Ženska teniska asocijacija (), poznatija kao VTA (), je u ženskom tenisu isto što i ATP u muškom. 2005 godine VTA je promenio naziv u .

Ženska teniska asocijacije je nastala u Hjustonu, u Teksasu kada je prvi turnir Virginia Slims odigran 23. septembra 1970. godine.

Kategorije turnira 
 Grend slem turniri
 Turnir na kraju sezone (), sa nagradon od 3 miliona dolara.
 Tier turniri
 Tier 1 (minimalna nagrada od 1.340.000 $), igraju se 10 turnira tokom sezone.
 Tier 2 (minimalna nagrada od 600.000 $), igraju se 16 turnira tokom sezone.
 Tier 3 (minimalna nagrada od 175.000 $), igraju se 17 turnira tokom sezone.
 Tier 4 (minimalna nagrada od 145.000 $), igraju se 12 turnira tokom sezone.

Bodovi 
Organizacija objavljuje jednom nedeljno novi ranking teniserki na turnirima. Bodovi se računaju koliko su daleko teniserke napredovale na turnirima. Sledeća tabela pokazuje koliko bodova se dobija u zavisnosti plasmana:

(*) “+H” znači da je smeštaj obezbeđen
(**) “M” označava da je Masters turnir

Broj 1 teniserke 

Teniserke koje su bile na broj 1 VTA listi od 1975.

Povezano 
 ATP

Spoljašnje veze 
 Službeni sajt Sony Ericsson WTA Tour (engleski)
 Istorija ženske teniske asocijacije (engleski)

Tenis
Tenis
Tenis
ATP


Termin ATP ima više značenja:

 Asocijacija teniskih profesionalaca
 Adenozin trifosfat
Borstal

Borstal se može odnositi na:
 Borstal (institucija) - vrsta popravnog doma u Velikoj Britaniji
 Borstal (selo) - selo u Velikoj Britaniji
Borstal (institucija)

Borstal je institucija za rehabilitaciju mladih prestupnika (16 - 21 godina) u Velikoj Britaniji i drugim bivšim britanskim dominionima. Borstalski sistem uveden je 1902. godine, a ukinut (u Britaniji) 1982. godine.

Principi rada 
Ideja borstala bila je da reformiše i rehabilituje mlade prestupnike uz pomoć rada (koji se plaća), discipline, sporta i obrazovanja. Svaka institucija sastojala se od viđše kuća, a u svakoj kući ne bi trebalo da bude više od 50 dečaka. Svaka kuća imala je posebnug upravnika i osoblje, mada je, naravno, postojao i upravnik čitave institucije, kao i zajedničko osoblje. Zatvorenici su imali prilike da uče zanate i jednostavnije profesije, kao i da pohađaju večernju školu (šest sati nedeljno). 

Rad borstala bio je, naravno, regulisan zakonom, ali u praksi je svaki pojedinačni borstal imao prilično veliku autonomiju, i retko ko se mešao u unutrašnju politiku borstala. Zato su se oni mešusobno razlikovali - svaki je imao reputaciju, zavisno od strogosti upravnika i osoblja, i od toga koliko se često primenjivalo fizičko kažnjavanja.

Istorijat 
Prvi institucija tipa borstal osnovana je 1902. godine, sa idejom da se mladi zatvorenici odvoje od starijih, i dobila je ime po selu Borstal u Kentu, Velika Britanija. Ser Alexander Patterson reformisao je ovu instituciju 1922. i bacio veći akcenat na rehabilitaciju i motivisanje zatvorenika nego na kažnjavanje; takođe je uveo i sistem kuća, opisan u prethodnom odeljku. 

Borstali su u Irskoj ukinuti 1960. a u Britaniji 1982. godine kao zastareli.

Fizičko kažnjavanje i ostale kazne 
Kazne Borstalima bile su sledeće:
 gubitak određenih privilegija (slobodnih aktivnosti, prava na posete i sl.)
 dodatni rad
 smanjenje hrane
 zatvaranje u ćeliju
 fizičko kažnjavanje

U Borstalima su bila predviđena tri tipa fizičkog kažnjavanja: neformalna pljuska na licu mesta (za lakše prestupe), formalne batine (za ozbiljnije prestupe), i javno šibanje (za veoma teške prestupe, poput ozbiljnog fizičkog napada na člana osoblja. Zbog razlika među Borstalima, teško je ustanoviti koliko često i dosledno su kazne primenjivane.

Borstal u umetnosti 
Književnost
 'Borstal Boy' by Brendan Behan (1958)
 'The Loneliness of the Long Distance Runner' by Allan Sillitoe (1959)
 'Lamb' by Brendan MacLaverty (1981)

Film
 'Scum' by Alan Clarke (1979)
 'Borstal Boy' by Peter Sheridan (po Behanovoj knjizi) (2000)

Muzika
 pesma 'Borstal Boys' grupe The Faces, na albumu 'Ooh La La' (1973) (inspirisana Behanovom knjigom)
 pesma 'Borstal Breakout' grupe Sham 69 (1978)
 pesma 'Borstal' grupe Oxymoron (1999)

Vanjske veze 
 http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2330061.stm
 https://web.archive.org/web/20070814062218/http://www.fred.stentiford.btinternet.co.uk/hollesley/hm_borstal/open_day_1964/borstal_training/borstal_training.html
 http://www.corpun.com/ukrer1.htm

Nastanci 1902.
Prestanci 1982.
Zatvori u Ujedinjenom Kraljevstvu
Bivši zatvori‎
Britanska pravna historija
Mladost
Epoha (datum)

U kronologiji epoha označava početak određenog vremenskog perioda. Epoha služi kao referenca prema kojoj se mjeri vrijeme. Dani, sati i druge vremenske jedinice se broje od epohe kako bi se moglo označiti točan datum i vrijeme odrđeenog događaja. Događaji koji su se dogodili prije određene epohe se datiraju negativnu. Epohe se obično biraju tako da budu najjednostavnije za korištenje, odnosno da o njima postoji najširi mogući konsenzus.

Kalendar 
Svaka kalendarska era započinje točno određenom epohom, koja obično označava neki važni historijski događaj.

Vanjske veze 
 RFC1305, defining the Network Time Protocol, includes a lot of information on time standards in historical and modern calendars, starting on page 81 (numbered 74) of the original specification in PostScript format.
 Critical and Significant Dates  (J. R. Stockton), an extensive list of dates that are problematic for various operating systems and computing devices
 Dates potentially causing problems in computer systems 

Kronologija
37. vijek pne.



Događaji 
 Početak kulture Naqada u Egiptu
 Počeci ranog minojskog perioda na Kreti

 
-3
-63
Kultura Nakada

Kultura Nakada je najznačajnija kultura Predinastičkog Egipta, koja je ime dobila po gradu Nakada u Gornjem Egiptu, kod kojeg je pronađeno najviše arheoloških nalazišta.

Ona se nadovezala na Kulturu Badari negdje oko 4500. pne..

Datiranje Kulture Nakada

Flinders Petrie 
Kultura Nakada je isprva podijeljena od strane britanskog egiptologa Williama Flindersa Petrieja, koji je prvi istraživao nalazišta 1894., u tri pod-perioda:
 Nakada I - Amratski (prema nekropoli El-Amra)
 Nakada II - Gerzeanski (prema nekropoli kod sela Gerzeh u Oazi Fajum) 
 Nakada III - Protodinastički period

Suvremeno 
Petrievu kronologiju je zamijenila kronologija Wernera Kaisera iz 1957. Petrieva kronologija počinje od 4. milenija pne., ali je radiokarbonskim datiranjem ustanovljeno da su artefakti nešto stariji, pa ona danas izgleda ovako;

 Nakada I a-b-c (oko 4400. pne.-3500. pne.)
 obojana grnčarija s crnim vrhom
 Nakada II a-b-c (oko 3500. pne.-3200. pne.)
 ova kultura je rasprostranjena po Egiptu
 prva grnčarija od lapora i metalurgija
 Nakada III a-b-c (oko 3200. pne.-3000. pne.)
 profinjeniji grobni inventar
 cilindrične posude
 pismo

Povezano 
 Predinastički Egipat
 Nakada

Izvori

Vanjske veze 

  Naqadan Culture 

Arheologija u Egiptu
Neolitske kulture
Minojska civilizacija

Minojska civilizacija je antičko društvo čije je središte Krit. Krit je ostrvo u Sredozemnom moru dugačko 200, a široko 50 km. Minojska civilizacija ima ovo ime jer se vrhovni sveštenik i najveći vladar zvao Minos. Minojska civilizacija nastala je oko 3000 god pne, a svoj vrhunac doživljavala je oko 1500 g. pne. O istoriji Krita saznaje se na osnovu iskopina, kojih ima mnogo. Minojci su došli na Krit sa kopna Grčke. Klima i zemljište je bilo povoljno te su se ovde i naselili. Glavni grad koji su Minojci podigli bio je Knosos. Tu je živelo najviše stanovnika i nalazila se vladareva palata. Drugi važan grad na Kritu bio je Festos.

Privreda 
Od samog svog početka Krit se veoma brzo razvijao, jer je bio ostrvo i nije strepelo od napada drugih naroda onoliko koliko su strepele kopnene države. Poljoprivreda je bila najviše razvijena. Svoje poljoprivredne proizvode u velikoj meri izvozili. Obrađivali su kamen, bronzu, srebro, zlato i pravili razne ukrase, noževe, sekire. Iskopani su i mnogi grnčarski proizvodi na kojima su slikane životinje ili geometrijski crteži. Minojska umetnost takođe bila veoma razvijena.

Ratovi 
U svom prvom razdoblju Minojci nisu ni sa kim ratovali, međutim sa vremenom počeli su napadi od drugih Grčkih plemena. Najzad, oko 1400 god p.n.e Knosos je razoren od strane Mikenaca, naroda koji je bio nastanjen na Peloponezu. Minojska civilizacija bila je veoma značajna, jer su Mikenci Minojsku kulturu preneli na kopno i tamo stvorili novu, zasnovanu na minojskoj, mikensku kulturu.veliki ratovi kao i osvajanje krita mnogo vekova pre hrista urusila su prelepa zdanja palate kuce naselja koja su bila podignuta u to vreme znacajno je napomenuti da su i tada imali jaku vojsku i katapulte za izbacivanje zapaljivih lopti kojima su gadjali brodove na otvorenom moru

Povezano 
 Minojska umetnost

Eksterni linkovi 

 
Egejska kultura
Krit

Krit (grč. Κρήτη [Kríti], antgrč. Κρήτη [Krḗtē], lat. Candia) je najveći i najnaseljeniji otok u Grčkoj koji leži na krajnjem jugu Kretskog mora.

Čuven je po Minojskoj civilizaciji i Palači u Knososu ali i po Kandijskom ratu i Bitci za Kretu koja se odvijala za Drugog svjetskog rata.

Geografija 
Kreta je svojom površinom od 8336 km² peti po večini otok u Sredozemnom moru, izuzetno je krševit i gorovit, najviša planina Ida ima 2456 m.

Historija 
Kreta je bilo mjesto gdje se razvila Minojska civilizacija (od otprilike 3000. pne. - 1400. pne.), jedna od najstarijih civilizacija u Evropi.

Atrakcije 
Među turističkim atrakcijama u Kreti su arheološki nalazi kod Knossosa, Festosa, Gortina, i mnogih drugih mjesta, Venecijski dvorac u Retimnu, Samarijski klanac, i mnogi drugi manji klanci (Agia Irini, Aradena, itd).

 
Otoci u Grčkoj
Otoci Egejskog mora
Otoci Sredozemnog mora
George Bush

George Bush je ime dvojice američkih predsjednika:
 George H.W. Bush, koji je dužnost vršio od 1989. do 1993.
 George W. Bush, njegov sin, koji dužnost vrši od 2001. do 2009.
LEN Evropsko prvenstvo u vaterpolu

Evropska vaterpolska prvenstva za muške se održavaju svake druge godine od 1981. godine, a dotad su se, uz iznimke, održavala svake četiri godine.

Rezultati prvenstava za vaterpoliste

Odličja po državama 
Po stanju nakon EP 2006.

Vaterpolo
36. vijek pne.



Događaji 

 Civilizacija Sumera
 Nalazište Ggantija na Malti
 Spiljska umjetnost u Chiribiqueteu (Caqueta u današnjoj Kolumbiji).

Važne ličnosti

Pronalasci i otkrića 
 Prva datirana upotreba lima

 
-4
-64
Ggantija

Ġgantija (Ggantia) je megalitski hramski kompleks na mediteranskom otoku Gozo (dio Malte). Dva hrama Ġgantije na otoku Gozo su poznata kao velike neolitske građevine, podignute za vrijeme mlađeg kamenog doba (cca. 3600-2500. pne.). Sa starošću od više od 6000 godina, Ġgantija hramovi su najstarije građevine na svijetu koje još uvijek stoje, te najstarije vjerske građevine, napravljene egipatskih piramida i Stonehengea. Hramovi su vjerojatno služili za kult plodnosti Božice Majke Zemlje, a na nalazištu se nalaze mnoge figurice i statue za koje se vjeruje da su povezane s kultom.

Na malteškom jeziku, Ġgantija znači "pripada divovima".

Eksterni linkovi =
 Heritage Malta's Ġgantija page 
 gozo.gov.mt's Ġgantija page 

Malta
Neolitska nalazišta
Caqueta

Caqueta može označavati:
 Departman Caqueta u Kolumbiji;
 rijeku Caqeuta po kojoj je departman dobio ime
Caquetá (departman)

Caquetá (španjolski: Departamento de Caquetá) je jedan od 33 departmana na koji je Kolumbija od 1991. 
administrativno podjeljena.
Departman je osnovan 1981.

Karakteristike
Caquetá se prostire na jugu zemlje po planinama Kolumbijskih Istočnih Kordiljera i po aluvijalnoj od ravnici sliva 
Amazone. 

Sa sjevera graniči sa departmanima Cauca i Meta, sa sjeveroistoka sa Departmanom Guaviare, sa istoka sa Departmanom Vaupés i sa juga sa departmanima Amazonas i Putumayo.

Departman ima površinu od 90,103 km², na kojoj je 2020. živilo 410,521 stanovnika.

Administrativni centar departmana je grad Florencia.

Administrativna podjela 
Caquetá je podjeljena na 16 općina (španjolski: municipalities);

Izvori

Vanjske veze 

 Gobernación del Caquetá 

Administrativna podjela Kolumbije
Lim

Lim se može odnositi na:
 Lim (legura), legura različitih hemijskih elemenata
 Lim (kovina), lim – tanka metalna ploča, građevinski materijali i proizvodni materijali
 Lim (rijeka), rijeka u Crnoj Gori, Srbiji i Bosni i Hercegovini (Republika Srpska), uliva se u Drinu
 , rijeka u Rusiji (Arhangeljska oblast), uliva se u 

ili:
 LIM domen, proteinski domen
35. vijek pne.



Događaji 
 3450. pne. (?) - Stadij IId kulture Naqada u Egiptu
 ? - Sahara se od polusuhe savane počinje pretvarati u pustinju, zahvaljujući desertifikaciji, navodno izazvanoj pretjeranom obradom zemlje
 Smatra se početkom pisane historije, iako je vjerojatno da su postojali raniji zapisi, danas izgubljeni.

Važne ličnosti

Pronalasci, otkrića i pojave 
 Navodnjavanje u Drevnom Egiptu
 Prvi gradovi u Egiptu
 Prva upotreba klinastog pisma

 
-5
-65
Savana

Savane su oblast visoke trave tropskog i suptopskog podneblja s rijetkim šumarcima stabala i grmlja koji se prostiru između tropskih kišnih šuma i pustinjskih područja. Razgraničenja u odnosu na stepe, travnjake i sušne šume se postavljaju na razne načine.

Savana/sabana u doslovnom prijevodu bi značila "široka ravnica".

Geografija
Ja volim lepu veliku Kitu!
Dezertifikacija

Dezertifikacija je degradacija tla u područjima suhe, polushe i suhe pod-vlažne klime koja je rezultat različitih faktora, uključujući klimatske promjene i ljudsku aktivnost. Moderna dezertifikacija je posljedica zahtjeva koje prema okolini postavlja povećan broj stanovnika, koji se naseljava na određena područja kako bi uzgajao poljoprivredne kulture i dao životinjama ispašu.

Definicija izraza i uzroci dezertifikacije su predmetom velikih kontroverzi. Pokušaji da se dezertifikacija definira ili da se na karti označe oblasti pretvorene u pustinju su predmetom oštrih kritika. 

Ono što je manje kontroverzno je činjenica da se u oblastima pogođene dezertifikacijom bilježi pad bio-raznolikosti, kao i pad proizvodnih kapaciteta, te tranzicija od travnjaka kojima dominiraju višegodišnje trave prema travnjacima kojima dominira višegodišnje grmlje.

Vanjske veze 

 Oasis  - A global agricultural research-for-development partnership against desertification 
  - public domain source for portions of this article.
 Batterbury, S.P.J. & A.Warren. 2001. Desertification. in N. Smelser & P. Baltes (eds.) International Encyclopædia of the Social and Behavioral Sciences. Elsevier Press. Pp. 3526-3529
 
 Benjaminsen, Tor A., and Gunvor Berge (2000). Timbuktu: myter, menneske, miljø. Oslo: Spartakus forlag.
 Desert Research Institute, Nevada
 Educational Quiz on the UN Year to Combat Desertification 
 Eden Foundation article on desertification
 FAO Information Portal - Properties and Management of Drylands
 Geist, Helmut (2005): The Causes and Progression of Desertification, Abingdon: Ashgate
 GTZ CCD Project - A key player in combating desertification and drought effects
 Millennium Ecosystem Assessment (2005): Desertification Synthesis Report 
 Reynolds, James F., and D. Mark Stafford Smith (ed.) (2002): Global Desertification – Do Humans Cause Deserts? Dahlem Workshop Report 88, Berlin: Dahlem University Press.
 Stock, Robert (1995). Africa South of the Sahara. New York: The Guilford Press.
 UNEP (2006): Global Deserts Outlook 
 UNEP Programme on Success Stories in Land Degradation/ Desertification Control 
 United Nations Convention to Combat Desertification - Secretariat

Ekologija
Pustinje
Demokratska partija socijalista Crne Gore

Demokratska partija socijalista Crne Gore je politička stranka u Crnoj Gori koja je osnovana godine 1990. preimenovanjem tadašnjeg Saveza komunista Crne Gore, odnosno od frakcije koja je došla na vlast u antibirokratskoj revoluciji 1989. godine pod te pod vodstvom Mile Đukanovića i Momira Bulatovića podržavala politiku Slobodana Miloševića tokom raspada Jugoslavije.

DPSCG je lako dobila prve višestranačke izbore u Crnoj Gori u decembru 1990. godine, te ostala na vlasti - bilo samostalno, bilo u koalicijama - sve do današnjeg dana, što nije uspjelo nijednoj drugoj stranci na području bivše Jugoslavije.

Sankcije protiv SRJ i globalna nepopularnost Miloševića i Srbije su sredinom 1990-ih dovelo do raskola u DPSCG. Dok se Bulatović zalagao za nastavak saveza s Miloševićem, dotle se Đukanović zalagao za sve veće distanciranje, odnosno sve samostalniju politiku Crne Gore u odnosu na tadašnju SRJ. Nakon što je u borbi za vlast u stranci pobjedu odnijela Đukanovićeva frakcija, pristaše Bulatovića su formirale opozicijsku Socijalističku narodnu partiju.

Đukanovićeva DPSCG je od 1997. godine, kada je dobila parlamentarne izbore, nastavila proces sve većeg osamostaljivanja Crne Gore, ali je 2002. ipak odustala od referenduma o nezavisnosti koji je bio predviđen Sporazumom sa Liberalnim savezom Crne Gore. Godinu dana kasnije, Đukanović potpisuje Beogradski sporazum kojim se Savezna republika Jugoslavija transformisala u Državnu zajednicu Srbije i Crne Gore. Državna zajednica je prestala da postoji nakon referenduma 2006. godine kojim je Crna Gora postala nezavisnom državom.

Vanjske veze 
 Službena stranica

Референце 

Političke stranke u Crnoj Gori
Stranke nastale od Saveza komunista Jugoslavije
Klinasto pismo

Klinasto pismo ili klinopis je jedan od najranijih pisama. Stvorili su ga Sumerani u kasnom 4. milenijumu pne., kao sustav piktograma. Vremenom, piktogrami su pojednostavljeni i postali apstraktnima. 

Klinastim pismom se pisalo po glinenim pločicama, u koje su se utiskivali znakovi komadom trske (stilusom). Otisci su imali oblik klina, po čemu je pismo i dobilo ime.

Pisma
Svjetski trgovački centar

Svjetski Trgovački Centar u New Yorku (STC), (engleski:World Trade Center ili WTC), (Twin Towers ili Tornjevi Blizanci) je bio kompleks od 7 zgrada koje je, uglavnom, dizajnirao japansko-američki arhitekta Minoru Yamasaki finansiran od strane Port Authority New York i New Jersey. Kompleks se nalazio u samom srcu Njujorškog takozvanog finansijskog distrikta a imao je više od 1.24 miliona m² poslovnog prostora tj. oko 4% ukupnog poslovnog prostora na Manhattanu. Centar je najpoznatiji po profetičnim Tornjevima Blizancima koji su imali po 110 spratova. Centar je preživio prvo bombardovanje 26. februara 1993. godine. U napadima 11. septembra 2001. godine cjelokupan kompleks je bio uništen. Zgrade WTC-1, WTC-2 (sjeverni i južni tornjevi) i WTC-7 su se srušili u samom napadu, WTC-3 (Marriott hotel) je bio zatrpan ruševinama tornjeva dok su WTC-4, WTC-5 i WTC-7 bili oštećeni bez mogućnosti opravke te su naknadno srušeni.

Neboderi u New Yorku
Moderna arhitektura
Manhattan
Pentagon

Pentagon je sjedište ministarstva odbrane Sjedinjenih Američkih Država. Zgrada je otvorena za upotrebu 15.1. 1943. godine i jedna je od najvećih zgrada na svijetu u pogledu prostora. Nalazi se u Arlington-u državi Virginia te radno je mjesto za oko 23,000 vojnih i civilnih radnika i oko 3,000 radnika koji nisu dio ministarstva odbrane. Zgrada ima pet stranica organizovanih u pet prstenova i na pet spratova (i dva podruma). Iako zgrada ima oko 28 km hodnika potrebno je manje od 7 minuta hoda između bilo koja dva mjesta u zgradi.

Građevine u SAD
Politika SAD
34. vijek pne.



Kulture i trendovi 
 Stadij IIIa2 Naqada kulture u Egiptu (datiran godine 1998)
 arhaički oblik klinopisa nastaje u kasnom Uručkom periodu

Važne ličnosti 
 3322. pne. - Fu Hsi, legendarni vladar je rođen (prema Jamesu Leggeu).
 Ötzi Ledeni čovjek je žuvio oko 3300. pne.

Pronalasci, otkrića i pojave 

 
-6
-66
Uručki period

Uručki period je protohistorijsko doba u historiji Mezopotamije koje je počelo 4100. pne. a završilo 3100. pne. Nazvan po gradu Uruku, ovaj period je karakterizirala pojava gradskog načina života u Mezopotamiji. Slijedila ga je Sumerska civilizacija. Kasni uručki period (34 - 32. vijek pne.) je karakterizirala postupna pojava klinastog pisma.

Stari vijek
Mezopotamija
Princ Hisahito od Akishina

je treće dijete princa i princeze Akishino, te njihov prvi sin.

Rođen je u privatnoj klinici u Tokiju. Prema trenutnom ustavnom pravu Japana, on je treći po redu nasljednik japanskog cara. Smatra se da je kao prvo muško dijete rođeno u japanskoj carskoj porodici u 45 godina, s dnevnog reda skinuo moguću ustavnu krizu izazvanu nemogućnošću žena da naslijeđuju Prijestolje krizantema.

H
H
Princ Akishino

Princ Akishino (Fumihito) od Japana (秋篠宮文仁親王殿下 Akishino-no-miya Fumihito shinnō denka) isto tako poznat kao Princ Fumihito (文仁親王 Fumihito shinnō) (30.11. 1965.-) ke član japanske carske porodice. On je drugi sin cara Akihita i carice Michiko te trenutno drugi po redu nasljednik Prijestolja krizantema. Od svog vjenčanja u junu 1990, nosio je titulu Akishino-no-miya (prevedeno kao Princ Akishino) i vodio svoju granu carske porodice.

Princ and princeza Akishino imaju dvije kćeri i jednog sina:

 Nj.C.V. Princeza Mako od Akishina (23.10. 1991-);
 Nj.C.V. Princeza Kako od Akishina (29.12. 1994-);
 Nj.C.V. Princ Hisahito od Akishina (悠仁親王) (6.9. 2006) .

Vanjski linkovi 
 Kunaicho | Their Imperial Highnesses Prince and Princess Akishino
 Kunaicho | Press Conference by Their Imperial Highnesses Prince and Princess Akishino on the Occasion of the Birthday of His Imperial Highness Prince Akishino (2003)
 The Japan Times | Prince Akishino regrets brother's remarks on Masako

A
Alumni Univerziteta u Oksfordu
Josif Pančić

Josif Pančić (Ugrini kraj Bribira, 5. aprila 1814. – Beograd, 25. februara (8. marta) 1888.), srpski botaničar. Poznat je po otkriću omorike iz porodice Pinaceae koja je po njemu i dobila svoje narodno ime. Pančićeva omorika koju je otkrio 1876. godine na Tari, danas se nalazi u botaničkoj bašti Danijela Vinceka.

Srpski botaničari
Srpski biolozi
Profesori Beogradskog univerziteta
Akademici SANU
Članovi Društva srpske slovesnosti
Nosioci Ordena Svetog Save
Srbi u Hrvatskoj
Biografije, Beograd
Fuxi

Fu Hsi ili Fu Xi (伏羲; pinyin fúxī; alias Paoxi (庖犧 pinyin páoxī)), sredina 2800-ih godina pne., bio je prvi od mitskih Tri suverena (三皇 sānhuáng) drevne Kina. On je kineski nacionalni junak za koga se tvrdi da je izmislio pismo, ribolov i lov pomoću zamki.

Yi Jing (ili Zhou Yi; Wade-Giles I Ching) se pripisuje njegovom čitanju Karte He, isto tako poznate kao Karta Žute rijeke. Prema tradiciji Fu Xiju natprirodnim putem ukazan sastav trigrama (八卦 bāgùa) Yi Jinga . Taj sasatav prethodi sabiranju Yi Jinga za vrijeme dinastije Zhou. Za Fu Xija se govori da je otkrio sasatav trigrama na ležima mitskog zmaja-konja (po nekim izvorima kornjače) koja je izašla iz rijeke Luo. Za ovo otkriće se drži da je predstavljalo uizvor kaligrafije.

Dolje spomenuti odlomak, koji opisuje Fu Xijevu važnost, je iz knjige Báihǔ tōngyì (白虎通義) Ban Gua (32 n.e. – 92 n.e.) na početku kasne dinastije Han:

Na početku ne bijaše nikakvog moralnog ni društvenog poretka. Ljudi su znali samo za svoje majke, a ne očeve. Kada su bili gladni, tražili su hranu; kada bi se nahranili, bacali bi ostatke. Zajedno s hranom su jeli krzno i dlaku, pili krv, te se pokrivali kožom. Onda je došao Fu Xi, pogledao prema gore i razmišljao o prikazima na nebu, te pogledao prema dolje i razmišljao o pojavama na zemlji. On je sjedinio muškarca i ženu, uredio pet stupnjeva promjene i dao zakone čovječanstva. Smislio je osam trigrama da preko njih zavlada svijetom. 
—Ban Gu. Baihu tongyi. Citirano, s modifikacijama, iz I Ching, Richard Wilhelm and Cary F. Baines, translators (1967).

Fu Xi je svoje podanike naučio kuhati, loviti ribu pomoću mreže i loviti oružjem napravljenim od željeza. Ustanovio je brak i ponudio prve žrtve nebu. Kamena ploča, datirana 160. godine n.e. pokazuje Fu Xija s Nüwa, koja je bila njegova supruga i sestra.

Fu Xiju se također pripisuje pronalazak Guqina, zajedno s Shennongom i Huang Dijem.

Suvremena reference na Fu Xija 
Fu Xi i njegova supruga Nüwa se pojavljuju kao likovi u video igri Dynasty Warriors 3.

Fu Xi se zajedno Nüwa pojavio u hongkonškoj televizijskoj seriji My Date with a Vampire 3, iako se Nu Wa pojavljuje u drugom dijelu, dok Fu Xi igra važnu ulogu u trećem. U njemu se također pojavljuje pod nazivom Ren Wang ili Kralj čovječanstva, zajedno s magičnim lukom i strijelom kao oružjem. Poslan je s nebesa te je s njime Nuwa rodila čovječanstvo. U seriji Nuwa i Fuxi nisu vjenčani.

U seriji je Fu Xi ista osoba kao Hou Yi i Džingis Kan. On je vampir, ili preciznije, božanstvo Pan Gua (U seriji Pan Gu nije jedno biće nego klan ljudi koji su vampiri, mada na višem stupnju od drugi'ljudskih' vampira u seriji).

Fu Hsi se također našao na reljefima pod nazivom "Conversation on Information Technology over 5000 Years" u Centru za informacijsku tehnologiju Norwalk Community Collegea u blizini New Havena u Connecticutu. Izvajao ih je arhitekt Barry Svigals.

Povezano 
 Kineska mitologija
 Sanhuangwudi

|-

Kineski vladari
Mitološki vladari
Kineska mitologija
James Legge

James Legge (理雅各; 20. 12. 1815. - 29. 11. 1897) bio je poznati škotski sinolog, predstavnik škotskih kongregacionalaca pri Londonskom misionarskom društvu u Malacci i Hong Kongu (1840-1873), te prvi profesor kineskog na Univerzitetu Oxford (1876-1897). Zajedno s Maxom Müllerom priredio je monumentalnu seriju Svete knjige Istoka, izdanu u 50 svezaka između 1879 i 1891.

Vanjske veze 

 
 Volume 39 of the Sacred Books of the East by J. Legge
 Volume 40 of the Sacred Books of the East by J. Legge

Britanski lingvisti
Sinolozi
Škoti
33. vijek pne.



Događaji 
 Ujedinjenje prve egipatske države, što označava početak drevne egipatske civičizacije.
 Drevni Egipat počinje koristiti glinu, kosti i slonovaču za označavanje kutija. To je vjerojatno najstarije pismo.
 Velika promjena klime, moguće izazvana promjenom solarne aktivnosti. Ledenjaci se šire, prekrivajući drveće. Atmosferska temperatura pada na najniže stupnjeve. 
 Sahara se mijenja od naseljene oblasti u golu pustinju.
 Civilizacija doline Inda (također poznata kao civilizacija Harappe ili Sindu-Sarasvati civilizacija) započinje u Harappi

Važne ličnosti

Pronalasci, otkrića i pojave

 
-7
-67