alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Veneto

Veneto (itale Veneto ) (aŭ Venecilando, laŭ NPIV) estas nordorienta regiono de Italio.

Geografio 
Veneto samlimas okcidente kun Lombardio, oriente kun Friulo-Venecio Julia, norde kun Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo kaj sude kun Emilio-Romanjo, kaj geografie estas inter la montĉeno de Alpoj kaj la Adriatika maro. Ĝin trairas du gravaj riveroj, Pado kaj Adiĝo.

La ĉefurbo de la regiono estas Venecio, kiu estas ankaŭ la ĉefurbo de la eponima provinco; kaj la aliaj provincoj estas Beluno, Padovo, Rovigo, Trevizo, Verono kaj Viĉenco.

Ĉefaj urboj 
Sekvas listo de la urboj kun pli ol 50 000 loĝantoj.

Historio 

Tiu regiono estas riĉega de artaj kaj kulturaj trezoroj.  Ĝiaj heredaĵoj enhavas la unikajn konstruaĵojn kaj pontojn de Venecio, kaj multaj vilaoj de Andrea Palladio. Verono havas arenon, kiu estas antikva romia amfiteatro kaj tradicie gastigas operajn spektaklojn. Ankaŭ la varmaj banoj de Abano Terme estas famaj.

Ekonomio 
La regiona ekonomio, kiu antaŭe tute dependis de la agrokulturo, nuntempe orientiĝas aparte al pintoteknologia industrio kaj al la modbutikoj (ekzemple Benetton); krome, ludas ŝlosilrolon kultura turismo.

Referenco

Eksteraj ligiloj
Vladimir (urbo)

Vladimir () estas ĉefurbo kaj administra centro de la Vladimira provinco, Rusio, situanta ĉe la rivero Kljazma, ĉ. 200 kilometrojn (120 mejlojn) oriente de Moskvo. Ĝi estas servata de fervojo kaj la aŭtovojo M7.  Ĝi kalkulas 349 951 loĝantojn (Censo 2021 ) . 

Vladimir estas parto de la Ora Ringo de Rusio, grupo de historie gravaj urboj, kie konserviĝis multaj historiaj memoraĵoj.

Historio 
Vladimiro estis unu el la mezepokaj urboj de Rusio, kun signifaj konstruaĵoj pluvivantaj de la 12-a jarcento. Du el ĝiaj rusaj ortodoksaj katedraloj, monaĥejo, kaj rilataj konstruaĵoj (Blankaj Monumentoj de Vladimiro kaj Suzdal) estis nomumitaj kiel  Monda Heredaĵo de Unesko. En la pasinteco, la grandurbo ankaŭ estis konata kiel Vladimir-na-Kljazma (Владимир-на-Клязьме)  kaj Vladimir-Zaleski (Владимир-Залесский), por distingi ĝin de alia Vladimir, nome Volodimir en Volinio (nuntempe en Ukrainio).

Kernaj informoj 
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17401.

La urbo estis fondita en jaro 1108.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1108.

La interurba telefona kodo estas 0922, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°08' norde, longitudo 40°25' oriente.

La urbo sur alta maldekstra bordo de rivero Klazjma ().

En jaro 2002 la urbo havis 397 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Vidindaĵoj 

Rimarkindaj monumentoj de la antaŭ-mongola rusa arkitekturo troviĝas en la najbareco. Por pliaj informoj pri ili, vidu Suzdal, Ю́рьев-По́льский (Juriev-Polski), Боголю́бово (Bogoljubovo) kaj Кидекша (Kidekŝa).

Esperanto 
En urbo Vladimir okazis de la 19-a de aprilo 2001 ĝis la 2-a de majo 2001 Esperanto-renkontiĝo kies temo estis Antikvaj civilizoj: Oriento.

Eksteraj ligiloj 
 ()

Referencoj 

Urboj de Vladimira provinco
Monda heredaĵo de Unesko

Vidu ankaŭ 
Monda heredaĵo de Unesko
Verso

Verso (etimologie de la Latina verbo vertere = turni: skribita linio, ĉe kies fino la plumon oni turnas alidirekten por ekskribi novan linion) sin prezentas aro da vortoj, aranĝitaj laŭ valoro aŭ nombro de siaj silaboj, konsistiganta stilistikan unuon, kun regula kontinueco kaj periodeco. Ekzemple ekzistas jambaj versoj, trokeaj versoj, daktilaj versoj, anapestaj versoj kaj, eble plej kutime, miksitaj versoj.
Oni ankaŭ, precipe en pli "moderna" poezio, parolas pri libera verso. Tio estas versoj, kiuj - se legi la tutan poemon - prezentas ŝajne sensisteman alternadon de rekoneblaj aŭ ne-rekoneblaj versoformoj. Foje sen, foje kun rimoj.

Heksametro, ekzemple, estas verso, kiu konsistas el alternadoj de daktiloj kaj spondeoj, ĉe kio la lasta "piedo" ĉiam estas nur dusilaba. Heksametrojn jam uzis Homero kaj post li multegaj aŭtoroj, precipe por pli longaj poemoj.

Ĉiu verso estas grafike markita en aparta linio.

La versfarado estas arto aŭ maniero fari versojn. La perfekta versfarado sin bazas sur triobla harmonio: mezura, akcenta kaj rima.

La vorton verso kelkfoje, sed iom malpli stilistike-fakece, oni uzas ankaŭ ĝenerale por iom mallonga poemeto.

Poemeto povas foje havi strofojn, senkonsidere de la formo de ĝiaj versoj.

Por doni ekzemplon pri tiaj strofoj: 
la Sapfoaj strofoj estas poemoj, kies strofoj ĉiuj konsistas el po kvar versoj; la unuaj tri versoj konsistas el du trokeoj, unu daktilo kaj ree du trokeoj; la kvara verso el daktilo kaj trokeo. 
 
Ekzemple: Katulo - Poemo 51:
Tiu al mi Dion simili ŝajnas,
tiu, se nur decas, superi Diojn,
kiu daŭre kontraŭ vi sidas kaj vin
spektas kaj aŭdas
(kaj tiel plu). 
(Traduko de Gerrit Berveling)
---

Bone distingu verson disde versiklon.

Transpaŝo kiel nocio en la poetiko signifas malkoincidon de pensofino kaj versfino. 

Prozmetro estas poezia komponaĵo kiu uzas kombinon de prozo kaj verso.

Referencoj

Literaturo
Vedoj

Vedoj estas la plej antikvaj sanktaj libroj de Hinduismo, sin prezentas kolekto de himnoj, sorĉaj ritoj kaj religiajn ceremonioj. Konserviĝis nur kvar kolektoj, plej fruaj partoj apartenas al la mezo de la dua jarmilo a.K., sed dum unu jarmilo ili reverkadis kaj la fina versio estis farita en tempoj proksimaj al nia erao.
  
<li>Rigvedo  -  la unua kaj plej antikva libro de la hindaj Vedoj, entenanta religiajn himnojn. 
<li>Samavedo - kolekto de himnoj, ripetanta tekstoj de Rigvedo, sed aldonas per ceremonia-rita instrukcioj.
<li>Jaĝurvedo - priskribas Vedajn ceremoniojn kaj regulojn de viktimado.
<li>Atharvavedo - kolekto de sorĉaj ritoj kaj formuloj.

Vidu ankaŭ

 la forviŝitan artikolon Jaĝurveda medicino (kiel vidi forviŝitan artikolon?)
 Varuno
 Veda Civilizo
 Ĉanakja
 Veda lingvo

Sanktaj libroj
Hinduismo
Jogo
Vistavision

Vistavision [angle, VIStaviĵn] estas variaĵo de la kutima kina filmformato 35mm far de Paramount Pictures dum la jardeko 1950. La filmo aranĝiĝas horizonte, kiel en senmova fotografio, je longo de 8 truoj (38 mm aŭ 1,5 coloj) po bildo anstataŭ la kutima vertikala formato. Tio farigas pli vastan bildproporcion de 1.67 kontraŭ la kutima 1.33, kaj pli klaran bildon pro la pli larĝa bildareo.

Tamen ĝi neniam fariĝis la normo, ĉar ĝi postulis novan aŭ modifitan ilaron ekde la kamero ĝis la projekciilo, kaj duoble de filmo. Finfine, Vistavision malgajnis la ĝeneralan merkaton je la malpli multekostaj anamorfaj filmformatoj kaj la pli kapabla filmo 70mm. Ekde 1977, la formato iome renaskiĝis kiel perilo por filmi specialajn efektojn, danke al la pli klara bildo kaj facila adaptebleco de kompaktaj fotokameroj al la formato.

Videa kaj kina teknologioj
Venuso (diino)

Venuso, ankaŭ nomata VeneroZ, estis malgrava diino en Romo, ĝis la romanoj identigis ŝin al la bela greka diino pri Amo kaj Beleco, Afrodito. Tiam Venuso fariĝis grava diino. Ŝia latina nomo estas Venus (nominative), kaj pro sia beleco ŝi donis sian nomon al Venuso, la plej bela kaj hela planedo en la ĉielo.

Venuso edziniĝis kun la lama dio Vulkano. Sed Venuso amis ankaŭ la dion Marso, kaj ŝi naskis Kupidon, la junan dion pri Amo.

Venuso amis ankaŭ du mortemulojn, nome Adonison kaj Anĥizon. Venuso kaj Anĥizo estis la gepatroj de Eneo. Granda heroo, Eneo postvivis la falon de Trojo, kaj fondis la novan nacion de Latio en Italio. Eneo estis praulo de Romulo. Pro tio, la romanoj kredis Venuson la patrino de sia gento.Al Venuso la romianoj dediĉis tagon de la semajno, nome vendredon.

Famaj artaĵoj 
 Naskiĝo de Venuso
 Venuso ĉe ŝia spegulo
 Venuso de Dresdeno
 Venuso de Mediĉoj
 Venuso de Urbino
 Venuso kaj muzikisto
 Melosa Venuso

Vidu ankaŭ 

 De figuris Veneris
 Veneraj malsanoj

 
Diinoj
Dioj pri amo kaj sekso
Dioj pri fekundeco
Patrinaj dioj
Roluloj de la Eneado
Diinoj de la romia mitologio
Vladislav Vančura

Vladislav VANČURA (legu Vladislav Vanĉura) (naskiĝis la 26-an de junio, 1891, mortis la 1-an de junio, 1942) estis ĉeĥa verkisto, ekzekutita de nazioj. 

Vančura naskiĝis en Háj u Opavy. Komence li volis fariĝi pentristo (du jaroj en art-industria teknikumo), sed fine li studis medicinon ĉe Karola Universitato en Prago. En Zbraslav apud Prago li praktikis kuracadon dum kelkaj jaroj, sed poste plene dediĉis sin al literaturo. Politike li estis komunisto. Nazioj lin pafmortigis en Prago. Lia onklo estis Jiří Mahen.

Lia bonhumora rakonto Kaprica Somero estis sukcese filmigita de Jiří Menzel, kvankam multaj dubis, ĉu lia poetismo estas interpretebla per la filma lingvo. Filmitaj estis ankaŭ romanoj Fino de Malnovaj Tempoj kaj historia rakonto Margareta Lazarová (Markéta Lazarová). Tiun verkon filmigis František Vláčil kaj laŭ opinio de kritikistoj temas pri la plej bona ĉeĥa filmo, sed por artamaj spektantoj. Eble plej multe legataj estas liaj Bildoj el la Historio de la Ĉeĥa Nacio, vico da rakontoj el diversaj epokoj, kiujn li ne povis jam fini.

Pro sia komplika kaj riĉa lingvaĵo Vančura estas respektata kiel la plej granda majstro de la ĉeĥa lingvo, sed liaj lirikaj verkoj ne estas facila legaĵo por ĝenerala publiko.

Listo de verkoj

Prozo 
Amazonský proud ("Amazona fluo", 1929)
Dlouhý, Široký a Bystrozraký ("Longulo, Dikulo kaj Akrevidulo", 1924)
Pekař Jan Marhoul ("Bakisto Jan Marhoul", 1924)
Pole orná a válečná ("Kampoj plugaj kaj militaj", 1925)
Rozmarné léto ("Kaprica somero", 1926)
Poslední soud ("La lasta juĝo", 1929)
Hrdelní pře anebo Přísloví ("Gorĝoriska konflikto aŭ Proverbaro", 1930)
Kubula a Kuba Kubikula ("Kubulo kaj Kubo Kubikulo", fabelo, 1931)
Markéta Lazarová ("Margareta Lazarová", 1931)
Luk královny Dorotky ("Pafarko de reĝina Dorotinjo", 1932)
Útěk do Budína ("Fuĝo al Buda", 1932)
Konec starých časů ("Fino de la malnovaj tempoj", 1934)
Tři řeky ("Tri riveroj", 1936)
Rodina Horvatova ("La familio de Horvat, 1938)Obrazy z dějin národa českého ("Bildoj el la historio de la ĉeĥa nacio", 1939, nefinita dua volumo)

 Dramo Učitel a žák ("Instruisto kaj lernanto", 1927)Nemocná dívka ("Malsana knabino", 1928)Alchymista ("Alkemiisto", 1932)Jezero Ukereve ("Lago Ukereve", 1935)Josefína ("Jozefino", postmorte trovita)Pražský žid'' ("Praga judo", postmorte trovita)

En Esperanto aperis 
Fuĝo (tr. O. Sklenčka, en: Ĉeĥoslovaka antologio, 1935)
Tri riveroj (fragmento el romano, tr. Oldřich Kníchal, en: Oldřich Kníchal: Mediteme, Panoramo 1980, literatura almanako de Starto)

Ĉeĥlingvaj verkistoj
Ĉeĥaj dramistoj
Ĉeĥaj verkistoj
Ĉeĥaj romanistoj
Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Ekspresionismo
Ĉeĥaj kritikistoj
Ĉeĥaj publicistoj
Ĉeĥaj scenaristoj
Ĉeĥaj reĝisoroj
Ĉeĥaj kuracistoj
Personoj de ĉeĥoslovaka kontraŭnazia rezistmovado
VEB

La vorto havas plurajn signifojn:

 VEB estas kodo de valuto Venezuela bolivaro de lando Venezuelo laŭ normo ISO 4217.
 Virtuala Esperanto-Biblioteko
 Mallongigo por Volkseigener Betrieb (popolproprietaj entreprenoj en GDR).
Virtuala Esperanto-Biblioteko

La Virtuala Esperanto-Biblioteko estas kolekto de retligiloj kun rilato al Esperanto. Ĝi estis fondita de Martin Weichert en 1997, sed depost 2002 restas senŝanĝa.

Siatempe ĝi estis unu el la plej gravaj interretaj projektoj por Esperanto, kiam ekzistis malmulte da tiaj centraj lokoj. Ĝian rolon transprenis DMoz.

Eksteraj ligiloj 
 retejo 

Esperanto en interreto
Věra Ludíková

Věra Ludíková (n. 16-an de junio 1943) estas ĉeĥa poetino. Post abiturientiĝo ŝi eklaboris en la fabriko Pragovka, ekde 1969 aktivis en la eldonejo Odeon, en la 90-aj jaroj en la eldonejo de Ivo Železný. Poste konsilistino de la ĉeĥa parlamento. Posedantino de la eldonejo Chronos. Ŝi verkas poemojn kaj rakontojn. Kelkaj poemoj tradukitaj al Esperanto kaj aliaj lingvoj. Ŝi eldonis la poemon "Ekaŭdi la animon" en 16 lingvoj, la poezian prozon "Estas printempo" en 37 lingvoj.

Poemaroj kaj eseoj 
 Váhy (Pesiloj, 1992)
 Oni netuší (Ili ne scietas, 1993)
 Uslyšet duši (Ekaŭdi la animon, 1994)
 Uslyšet duši – básně a texty (Ekaŭdi la animon - poemoj kaj tekstoj, 1997)
 Uslyšet duši (Ekaŭdi la animon, 1998 + traduko al Esperanto)
 Uslyšet duši 1+10 (Ekaŭdi la animon, 1999 + traduko al 10 lingvoj)
 Uslyšet duši 1+16 (Ekaŭdi la animon, 2000 + traduko al 16 lingvoj)
 Kantáta (Kantato, 2001, kun tradiko al 12 lingvoj)
 Je jaro (Estas printempo, 2002, traduko al 36 lingvoj)
 Pošli to dál (Sendu ĝin pluen, 2003)
 Pošli to dál II (Sendu ĝin pluen II, 2004)
 Pošli to dál III (Sendu ĝin pluen III, 2005)
 Věk nadějí – Posílej dál slova vyslyšivá (La epoko de esperoj - Sendu pluen vortojn aŭskultotajn, 2006)
 Vzkříšení – Služba lásky a oběti (Resurekto - Servo de amo kaj ofeero, 2007)
 Kamkoli půjdeš... (Kien ajn vi iros ...., 2008)
 Eseje (Eseoj, 2009)
 Pocta Boženě Němcové (Omaĝo al Božena Němcová, 2010)
 Až jednou budu se s tebou loučit, Praho (Kiam mi foje devos adiaŭi vin, Prago, 2011)
 Otisky vesmíru (Premsignoj de la universo, 2012)
 Malý básník (Malgranda poeto, 2013)
 Vlna nad vlnu stoupá, Vzpomínky na pana kardinála Tomáše Špidlíka (Ondo super ondon ascendas. Rememoroj pri sinjoro kardinalo Tomáš Špidlík 2014)
 Duše neumírá (La animo ne mortas, 2015)
 Usedám nad bílou stránku (Mi eksida super blanka paĝo, 2016)
 Podobnost věčných témat: Po stopách Gilgamešových (Simileco de eternaj temoj: Laŭ spuroj de Gilgameŝ, 2017)

Tekstoj en libroj 
 Ohlasy Starého zákona v čes. liter. 19. a 20. stol. (Resono de Malnova Testamento en la ĉeĥa literaturo de la 19-a jc, 1997),
 Podorlická poezie – výbor (Poezio de regiono sub montaro Orlické, 1996),
 Krajem lidí a kamenů II (Tra la regiono de homoj kaj ŝtonoj, 2004),
 Před hradbami noci (Antaŭ la muregoj de la nokto, 2004),
 Zdeněk Hajný (2004),
 Do Ciebie Ojecze… Antologia Modlitw Wspólczesnych (Antologio de pola poezio, 2003),
 O životě, člověku a Bohu (Pri la vivo, homo kaj Dio, 2005)
 Biblický třpyt v české poezii (Biblia rebrilo en la ĉeĥa poezio, 2007),
 Ptáci z podzemí (Birdoj el sub la tero, 2013),
 Jen krůček od tajemství (Nur unu paŝon de sekreto, 2013),
 Pastýři noci (Paŝtistoj de la nokto, 2014)
 Almanach mladých básníků Podorlicka I, II (Almanako de junaj poemoj de de regiono sub montaro Orlické, 2001, 2002)

Eksteraj ligiloj 
Retejo de Věra Ludíková

Ĉeĥlingvaj verkistoj
Ĉeĥaj poetoj
Vladimír Váňa

Vladimír VÁŇA (naskiĝis la 17-an de februaro 1932 - mortis la 25-an de marto 2000) estis ĉeĥa esperantisto kaj filatelisto el Plzeň, tradukinto de la fama verko de Jaroslav Hašek, La travivaĵoj de la brava soldato Ŝvejk dum la mondmilito.

Li estas konata precipe el Paŝoj al Plena Posedo de W. Auld kiel aŭtoro de la plej komika rakonto Kiel ni mortigadis leporon por la antaŭkristnaska vespermanĝo (Paŝo 26). Li verkis ankaŭ aliajn rakontojn aprezitajn dum Belartaj Konkursoj: (Kiel mi eniris Parnason, Kisteho, Maljuna koro, Milita danco, La Fortuno, Kiel kondutas al ni kelkaj oficistoj, La konscienco). La rakontoj aperis libroforme en 2002 sub la nomo Rakontoj ne nur ŝercaj.

Grava parto de lia verkaro estas tradukoj. En 1965 eldonis Stafeto lian tradukon de tragedia novelo Romeo, Julieta kaj la tenebro de Jan Otčenášek kun antaŭparolo de Louis Aragon, verkita por tiu ĉi Esperantlingva eldono (vidu PIV, p. 1099: Romeo, Julieta kaj la Tenebro estas majstre tradukita").

Sian talenton li elprovis ankaŭ ĉe la ĉefverko de Jaroslav Hašek La aventuroj de la brava soldato Švejk dum la mondmilito, kiu aperis fine de la jaro 2004 en la serio Oriento-Okcidento, eldonita de KAVA-PECH. Jam antaŭe estis la traduko publikigita elektronike en eLibrejo.

Kiel filatelisto li gajnis ofte medalojn kaj ĉefajn premiojn pro sia Esperanto-kolekto de poŝtmarkoj modele aranĝita, plej ofte en neesperantistaj filatelaj ekspozicioj (la lastan du semajnojn antaŭ la morto). Li verkis ankaŭ artikolojn pri modela aranĝado de filatelista ekspozicio.

Verkoj 
 Katalogo pri Esperanto-poŝtmarkoj (EKIK, 1967)
 Rakontoj ne nur ŝercaj (2002)
  Kiel krei filatelan ekspozaĺon je la temo Esperanto (1977)
 Tutaĵoj je la temo Esperanto (1986)

Tradukoj 

 Jan Otčenášek: Romeo, Julieta kaj la tenebro (1965)
 Jaroslav Hašek: Aventuroj de la Brava Soldato Ŝvejk dum la Mondmilito (2004, serio Oriento-Okcidento)

Plie li tradukis plurajn rakontojn, kiuj aperis en gazetoj:
 Stefania Grodzieńska: Elflugos la birdeto; Kiel ĉiam
 Jaroslav Hašek: Kial Baĉi havis haltigita la avancon; Kunveno de nia komunuma reprezentantaro en Mejdlovary
 Jiří Haussmann: Danoj en Praha'''
 František Němec: Alberto sur erara vojo; Sinjoro Sanytr postulas sian subtason Eduard Petiška: Prometeo Karel Poláček: Joakimo kaj la parencaro; La kompensa komerco I''

Eksteraj ligiloj 
 eLibrejo 
 Verkoj de kaj pri Vladimír Vána en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Ĉeĥaj esperantistoj
Esperanto-verkistoj
Valda Vinař

Valda VINAŘ (naskiĝis la  en Kaposvár, Hungario, mortis la  en Prago, Ĉeĥoslovakio) estis ĉeĥa reĝisoro, poeto kaj Esperanto-verkisto, aŭtoro de multaj originalaj poemoj kaj rakontoj, premiita en Belartaj Konkursoj. Liaj gepatroj estis ĉeĥoj kaj nur dumvojaĝa hazardo kaŭzis, ke Valdemar surmondiĝis en la hungara lando.

Jam dum siaj studentaj jaroj li surprizadis per sia neordinara poeta kaj verkista talentoj. Fininte siajn studojn li fariĝis redaktoro, pli poste li dediĉis sin plene al teatra laboro. Li estis aktoro, poste reĝisoro en Liberec, Plzeň kaj fine en Cheb, kie li vivis eĉ pensiumiĝinte.

Vinař fariĝis esperantisto en 1949. Li laboris kiel perfekta tradukanto kaj kiel same perfekta aŭtoro de originalaĵoj. Ĉefe dum la lastaj jaroj de sia vivo Vinař pliriĉigis la esperantan literaturon per signifoplenaj verkoj, por kiuj li gajnis premiojn en la internaciaj konkursoj: en Stokholmo 1980 la duan premion por literaturo pro sia monologa rakonto „La insulo de neresanigeblaj“, duan premion en la Literatura Konkurso en Zaragosa (Hispanio) por la historia rakonto „La astronomia horloĝo en Prago“, en pola Bydgoszcz dum la literatura konkurso je temo „La paco“ estispremiita lia felietono „Nefinpentrita kato“, kaj la lasta premio, pri kiu li nur eksciis, sed kies frukton li ne plu povis ĝui, estis la „Natura floro“ en la 21-aj Internaciaj Floraj Ludoj en Barcelona pro lia originala poemo „Edeno retrovota“.

Libroforme aperis "Ĉeĥaj Fabeloj", fabeloj de Božena Němcová kaj Karel Jaromír Erben. Originala satiro apokrifforma "La Skandalo pro Jozefo". Plua originala teatraĵo-monologo "Ĉerande de l' Abismo". Eminenta poemtradukanto.

Verkoj 
 Voĉoj de malproksime. Parafrazoj laŭ motlvoj el la poezio de primitivaj popoloj. (La unua prezentado okazis 28. 6. 1950 en Hradec Králové. Hradec Králové, [Esp. klubo] 1950. 9 fol. 28,5 x 20,7. Stencilita.)
 Ĉeĥaj fabeloj (kun bildoj de Josef Lada. Laŭ popolaj temoj en Esperanto libere rakontas... Tenmori, Kôzôji, Aiĉiken, Amo-Akademio 1962. 74 p., 5 kol. il. 18,5 x 13.
 La skandalo pro Jozefo (ĈEA, Panoramo, 70 p.)
 La skandalo pro Jozefo (KAVA-PECH, 2001)
 Skandál kolem Jozefa (enĉeĥigis Renata Mauserová, KAVA-PECH 2001)

Manuskriptoj 
 La insulo de neresanigeblaj
 Ĉu instrui - ĉu lernigi?
 Edeno retrovota
 Interkompreniga hororo
 Nefinpentrita kato
 La astronomia horloĝo en Prago
 Ĉerande de l‘ abismo
 Nad propastí (en la ĉeĥan tradukis Jiří Mašek)
 Inkubo
 La distra edzo
 Edeno retrovota

 František Lázecký: Pri kaleŝo, kiu veturas sen ĉevaloj
 Jiří Karen: Tiam venu
 Bohumil Hrabal: Kunikloj en fortepiano
 Bohumil Hrabal:La anĝelecaj okuloj
 A. Gladilin: Střelec gólu (el Esperanto ĉeĥigis V. Vinař)

Eksteraj ligiloj 
 Verkoj de kaj pri Valda Vinař en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Ĉeĥaj esperantistoj
Stokholmanoj
Ĉeĥaj verkistoj
Ĉeĥaj poetoj
Esperantlingvaj poetoj
Věroslav Berger

Věroslav BERGER, ĉeĥa pentristo, skulptisto, grafikisto kaj ilustristo, naskiĝis en la 25-a de majo 1928 en Černá-Rváčov apud Lomnice nad Popelkou, distrikto Semily, en familio de lignoskulptisto kiel la plej juna el ses infanoj. Inter 1943-46 li lernis metion de delikata mekanikisto ĉe la firmao Logia en Prago.

Inter 1950-58 li frekventis vesperajn kursojn de pentrado en la eksa Ukrainia Akademio (Profesoro Jiří Krejčí). En 1952 li edziĝis al Zdenka Vovsová-Bergrová, verkistino, tiutempe ĉefe tradukistino de poetoj el la 19-a jarcento.

Inter 1948-60 li laboris en Meopta (fabriko de otikaj aparatoj) kaj 1960-68 en Esplorinstituto Geodezia, Topografia kaj Kartografia en Prago, ekde 1965 kiel estro de esplorlaborejo. Li estas kunaŭtoro de patento n-ro 147719. Inter 1958-63 li studis en Lernejo de Plastikaj Artoj en Prago ĉe Hollar-placo (Prof. Jaroslav Bartoš kaj Prof. Jaroslav Vondráček).

Ekde 1967 kandidato de Ĉeĥoslovaka Asocio de Plastikaj Artistoj en Prago, post 1968 nur registrita. Ekde 1990 membro de Unio de Plastikaj Artistoj, nun en Ligo de Pragaj Pentristoj. Ekde 1959 li aranĝis dudek ses memstarajn ekspoziciojn kaj partoprenis en kvardeko da kolektivaj ekspozicioj. Prezentita en artgalerioj: Nacia Galerio en Prago, skulptaj kaj grafikaj kolektoj. Muzeo de Nacia Literaturo. Galerio de la Ĉefurbo Prago. Armea Plastik-arta Studio. Regiona Galerio de Moderna Arto en Hradec Králové. Galerio de Artoj en Karlovy Vary. Muzeo Terezín. Galerio de Artoj en Lomnice nad Popelkou. Galerio Zirc, Hungario. Li ilustris tridek ses librojn, plej ofte poezion. Li realigis monumenton en Vyšehrad-tombejo, tombo n-ro 74, ŝtono, metalo.

Honorigoj: Medalo kaj diplomo de Eŭropa Cirklo Franz Kafka, Prago 1998. Li estas indikita en enciklopedio Who's Who in the World (Edition 2000, Marquis, Usono), en Ĉeĥio en enciklopedio Diderot, plue en enciklopedio Outstanding Artists and Designers (Cambridge, Anglio).

Ĉeĥaj pentristoj
Ĉeĥaj skulptistoj
Vultavo

Vultavo (,  - ĉiuj signifas "sovaĝa akvo") estas rivero en Bohemio fontanta sude en la montaro Šumava kaj iranta norden tra la grandaj urboj České Budějovice kaj Prago kaj apud la urbo Mělník ĝi enfluiĝas en la riveron Elbo. Longeco 435 km, baseno 28 090 kv. km, averaĝa trafluo ĉe la enbuŝiĝo 150 kubaj metroj en sekundo. Digolagoj Lipno 1, Lipno 2, Orlík, Kamýk, Slapy, Štěchovice, Vrané. De Slapy ŝipebla.

Vultavo estas pli granda ol Elbo ĉe la kunfluiĝo, sed la antikvuloj en Bohemio kaj Germanio ne konis la fontojn, nek la kunfluon, ili simple donis nomojn al riveroj, sur kies bordo ili vivis, ne sciante pri ilia rilato.

Vidu ankaŭ 
 Ponto Žďákovský
 2123 Vltava

 
Riveroj en distrikto Prachatice
Riveroj en distrikto Český Krumlov
Riveroj en distrikto České Budějovice
Riveroj en distrikto Písek
Riveroj en distrikto Příbram
Riveroj en distrikto Prago-okcidento
Riveroj en Prago
Riveroj en distrikto Prago-oriento
Riveroj en distrikto Mělník
Riveroj en Šumava
Riveroj en Šumava cismontaro
Riveroj en Ĉeskobudejovica baseno
Vico

Vico estas sinsekvo da personoj aŭ objektoj aranĝitaj laŭ unu linio, unu apud aŭ post alia. Ĉi-sence ĝiaj samsignifaj nocioj povas esti: ĉeno, serio, spaliro, procesio k.a.

Vico en matematiko 
Vico en aro E estas bildigo de iu subaro de la aro de entjeroj al E, ekzemple: la nombra funkcio, kiu estas difinita sur la aro de naturaj nombroj, sin prezentas nefinia nombra vico.

f vico, kies signifoj estas  signatas per simboloj  aŭ , kie  estas la unua termo de la vico,  - la dua,  - n-a aŭ ĝenerala termo.

Oni povas doni vicon diversmaniere:
 per finia vico - eblas vicigi la termojn, laŭ kresko de iliaj numeroj en la vico;
 per laŭvorta priskribo de la ĝenerala regulo;
 per formulo, ekz. , kie n estas la vicnumero;
 per rikura regulo, se estas eksplicite donitaj la unua aŭ kelkaj komencaj termoj kaj la regulo por trovi ceterajn termojn.
 
Rimarkindaj vicoj estas: polinomo, progresio, serio, rimarkindaj ecoj de vico: barita, konstanta, kreskanta, malkreskanta, konverĝa.

La vico povas esti konstanta (kies komuna termo , kie c estas iu nombro), kreskanta (kies ĉiu membro estas pli granda ol antaŭa) aŭ malkreskanta (kies ĉiu membro estas pli malgranda ol antaŭa). Vicoj kreskantaj kaj malkreskantaj estas nomataj monotonaj.

La vico (Xn) estas barita tiam kaj nur tiam, se ekzistas tiaj nombroj m kaj M, ke por ĉiu n plenumiĝas malegalaĵo: m ≤ Xn ≤ M.

La nombro a estas nomata limeso de nefinia barita vico, se la ĝenerala termo pli kaj pli alproksimiĝas al ĝi (t.e. al nombro a). Ekzemple, la senfina vico  pli kaj pli alproksimiĝas al la nombro 1. Tiuokaze oni diras ke la vico konverĝas al 1. Se la vico ne havas limeson, oni diras ke ĝi diverĝas.

Vidu ankaŭ 
 Serio (matematiko)
 Konverĝo
 Vico de Fourier

 
Kalkulo
Vetaĵo Preakness

La Vetaĵo Preakness () estas ĉevalvetkuro kiu estas oficiala evento de la Marilanda Ĵokea Klubo kaj okazas ĉe la Vetkurejo Pimlico en Baltimoro, Marilando. La Vetaĵo Preakness estas la dua vetkuro en la Triobla Krono.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pimlico.com - la TTT-ejo de Vetkurejo Pimlico en la angla

Ĉevalvetkuroj
Marilando
Rajdado
Vetaĵo Belmont

La Vetaĵo Belmont (aŭ Belmont Stakes en la angla) estas ĉevalvetkuro kiu estas oficiala evento de la Novjorkia Vetkura Asocio kaj okazas ĉe la vetkurejo Parko Belmont en Elmont, Novjorkio.  La Vetaĵo Belmont estas la tria vetkuro en la Triobla Krono.

La TTT-ejo de la vetkurejo Parko Belmont en la angla http://www.nyra.com/belmont/
La TTT-ejo de la Novjorkia Vetkura Asocio http://www.nyra.com

Parkoj
Belvedero Diana

Belvedero Diana estas 35 metrojn alta kaj estis konstruita antaŭ la unua mondmilito en la jaroj 1913-14 kaj apartenas al la plej ŝatataj celoj de promenadoj. La belvedero staras sur "Altaĵo de amikeco", kiu atingas 556 metrojn super marnivelo. Proksime estas la Rokaro de Cerva Salto kaj la Belvidejo de Petro la granda. La vidturo estis malfermita solene kune kun la apuda restoracio la 27-an de majo 1914. En la turo estas 150 ŝtupoj supren al la teraso, oni povas uzi ankaŭ lifton. En la jaroj 1997-8 estis la vid-turo ankaŭ rekonstruata kaj la 30-an de januaro 1998 ĝi fariĝis denove celo de turismaj promenoj. Apud la turo estas restoracio - same nomata Diana, kie oni povas agrable restadi - ripozi kaj refreŝiĝi. Ĝi estis konstruita dum la jaroj 1912-14 laŭ projekto de karlovara inĝeniero Breinl. Al la vidturo kaj restoracio Diana, kiuj troviĝas sur la altaĵo de amikeco oni konstruis ankaŭ en la jaroj 1911-12 la kablotramon por pli facila vizito. Projektis ĝin svisa inĝeniero H. H. Peter el Zürich. Komenca stacio estas malantaŭ la Grand-hotelo Pupp en Mariánská-strateto, kiu troviĝas 389 m super marnivelo. La trako estas longa 452 metrojn kaj alteca diferenco de la trako estas 167 m. La supera stacio sur la Altaĵo de Amikeco estas 555 metrojn super marnivelo. La meza stacio ĉe Cerva Salto estas 473 m super marnivelo. En la jaroj 1963-65 oni rekonstruis la trakon. Malgraŭ kelkaj riparoj la kablotramo ĉesis funkcii en la jaro 1980 kaj post longa ĝenerala rekonstruo denove ekfunkciis la 20-an de decembro 1988. Ankaŭ la vidturo Diana estis en la jaroj 1997-8 rekonstruata kaj ĝi estas vera dominanto de la urbo.

Belvederoj en Karlovy Vary
Belvederoj en Slavkova arbaro
Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Karlovy Vary
Konstruaĵoj finitaj en 1914
Vajomingo

Vajomingo (angle Wyoming [ŭaj-O-ming]) estas usona ŝtato. Ĝi fariĝis la 44-a ŝtato de Usono je la 10-a de julio 1890. Ties
loĝantaro estis de  personoj (en 2017). Ties ĉefurbo estas Ŝajeno.

Vajomingo estis la unua usona ŝtato, kiu donis voĉdon-rajtojn al virinoj, la 10-an de decembro 1869. En 1925, Nellie Tayloe Ross fariĝis la unua virina ŝtatestro en Usono, post la morto de sia edzo.

La ŝtato estas plej konata pro siaj naturaj elstaraĵoj, inter kiuj estas Nacia Parko Yellowstone, la plej aĝa kaj granda usona nacia parko kaj loko de la gejsero Maljuna Fidelulo. Alia natura vizitindaĵo estas la Turo de Diablo aŭ Devils Tower, nome monolito en nordorienta Vajomingo, kiu altas 386 metrojn super la ĉirkaŭanta plataĵo en la valo de la rivero Belle Fourche.

Urboj 
 Ŝajeno (ĉefurbo)
 Kaspero
 Verda Rivero
 Rokaj Fontoj

Naturo 
 Nacia parko Yellowstone
 Vajominga bufo

Eksteraj ligiloj 

 Retejo de Vajomingo en la angla

Subŝtatoj de Usono
Vaŝingtonio

Vaŝingtonio (angle Washington [ŬOŜ-ing-tn], laŭ George Washington) estas usona subŝtato. Ĝi estas en la nordo de la pacifika marbordo apud la kanada landlimo, kaj fariĝis la 42-a ŝtato de Usono je la 11-a de novembro 1889. La loĝantaro estis de 6,724,540 en 2010.

Antaŭ ŝtatiĝo, la registaro de la kolonio donis voĉdon-rajton al virinoj, sed ĉe ŝtatiĝo la usona parlamento deklaris ke virina voĉdon-rajto estas kontraŭ la konstitucio.

La vulkano Monto Saint Helens erupciis en 1980 mortigante 61 homojn.

En la balotado de la 2-a de novembro 2004, malpli ol 0,1% da voĉoj disigis la du ĉefkandidatojn, la Demokrato Christine Gregoire kaj la Respublikano Dino Rossi. Gregoire inaŭguriĝis je la 12-a de januaro, 2005. (La Demokrato John Kerry venkis en la ŝtato rilate al la usona prezidenteco.)

Geografio 
La ŝtato Vaŝingtonio estas la plej nordokcidenta de la kunapudaj ŝtatoj de Usono, nome okupante ties angulon, kun la plej sudokcidenta parto de Kanado kaj la Pacifika Oceano oriente. Sude estas la ŝtato Oregono kaj oriente Idaho.

Lago Roosevelt (angle Lake Roosevelt aŭ, pli formale, Franklin Delano Roosevelt Lake) estas baraĵlagego en Vaŝingtonio. Ĝi kovras surfacon de 320 km², inkluzive de partoj de kvin kantonoj (Ferry, Stevens, Lincoln, Okanogan, kaj Grant) kaj etendiĝas 270 km de la landlimo inter Usono kaj Kanado ĝis Baraĵo de Grand Coulee. Ĝia bordo longas pli ol 970 km.

Whidbey Island (kutime Vidbejo en Esperanto) estas insulo en Vaŝingtonio, ĉe la norda ekstremaĵo de Puĝeta Fjordo. Ĝi estas la plej granda insulo en Vaŝingtonio, kaj formas la plej grandan parton de sia kantono, Island County.

Montpasejo Snoqualmie (angle Snoqualmie Pass) estas montpasejo tra kiu pasas la ŝoseo I-90 trans la Kaskadan Montaron inter la okcidenta kaj orienta partoj de la ŝtato Vaŝingtonio. La plej alta punkto en la montpasejo situas 919 metrojn super la marnivelo.

Urboj 
Ĉefurbo: Olympia 
Plej granda urbo: Seattle
Aliaj urboj: Colfax, Spokeno (Spokane), Takomo (Tacoma), Belvjuo (Bellevue), Kirklando (Kirkland), Jakimao (Yakima), Belingamo (Bellingham), Sedro-Vulio (Sedro-Woolley), Valavalo (Walla Walla), Pullman, Vankuvero (Vancouver), Evereto (Everett), Bremertono (Bremerton), Redmondo (Redmond), Venaĉio (Wenatchee), Elenzburgo (Ellensburg), Portaŭnsendo (Port Townsend), Portanĝeleso (Port Angeles), Mosealagurbo (Moses Lake), Kenmoro (Kenmore), Bothelo (Bothell), Lago-Arbaro-Parko (Lake Forest Park)

Kantonoj 

 Okanogan
 Stevens

Ekonomio 
En agrikulturo elstaras la vinproduktantaj areoj de Naches Heights.

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj 
 retejo de Vaŝingtonio en la angla

Referencoj 

Subŝtatoj de Usono
Viskonsino

Viskonsino ( [ŭis-KAN-sn]) estas usona subŝtato. Ĝi fariĝis la 30-a subŝtato de Usono la 29-an de majo 1848.

En la fruaj jaroj de la 19-a jarcento, la ŝtaton setlis kultivistoj el Usona Nov-Anglio, kaj malfrue germanaj, skandinaviaj, polaj kaj nederlandaj.

La loĝantaro estis de 5 771 337 (en 2015). La ĉefurbo estas Madisono.

La rivero Viskonsino estas alfluanto de la rivero Misisipo en Viskonsino. Proksimume 692 km longa, ĝi estas la plej longa rivero de la ŝtato.

Grandaj urboj 
 Blankakvo (Whitewater)
 Kenoŝo (Kenosha)
 Madisono (Madison)
 Milvokio (Milwaukee), hejmo de bierfarejoj (Miller kaj kelkaj aliaj).
 Racino (Racine)
 Verda Golfeto (Green Bay), hejmo de la Usona piedpilko teamo "Green Bay Packers".
Ninao (Neenah)

Pli malgrandaj urboj 
 Green Lake
 Muskego
 Sheboygan
 Two Rivers
 Waukesha

Kantonoj 
Entute ekzistas 72 kantonoj (aŭ distriktoj) en Viskonsino. Pri la jenaj jam ekzistas apartaj e-lingvaj artikoloj:

 Kantono Adams 
 Kantono Ashland
 Kantono Barron
 Kantono Bayfield
 Kantono Brown
 Kantono Buffalo
 Kantono Burnett
 Kantono Calumet
 Kantono Chippewa
 Kantono Clark
 Kantono Columbia
 Kantono Crawford
 Kantono Dane
 Kantono Dodge
 Kantono Door
 Kantono Milwaukee
 Kantono Waukesha

Famaj viskonsinanoj 
 Orson Welles, filmisto el Kenosha.
 Frank Lloyd Wright, arkitekto el Richland Center.

Eksteraj ligiloj 
 

Subŝtatoj de Usono
Virgulininsuloj

La Virgulininsuloj aŭ lastatempe ankaŭ Virgulinsuloj estas insularo en la Kariba Maro. Ili havas areon de 505 kvadrataj kilometroj. Ili estas dividitaj inter Portoriko, Usono kaj Britio.

La insuloj estis trovitaj de Kristoforo Kolumbo kaj nomitaj de li kiel Santa Ursula y las Once Mil Vírgenes (mallongigite Las Vírgenes), memorigante pri mezepoka legendo pri Sankta Ursulo de Kolonjo.

Vidu ankaŭ 
 Britaj Virgulininsuloj 
 Usonaj Virgulininsuloj

Referencoj 

 
Dividitaj regionoj
Vilhelmo

Vilhelmo estas vira persona nomo, kiu konsistas el la ĝermanaj partoj will- (protekti) kaj -helm (kasko).  Nomo de franka tradicio, bone dokumentata en Francio ekde la 8-a jarcento, ĝi difuziĝis tra Eŭropo ekde la Mezepoko pro la kulto al la multnombraj sanktuloj, kiuj havas tiun ĉi nomon, kaj ankaŭ pro la prestiĝo de kelkaj historiaj personegoj tiel nomitaj.

Esperanta karesformo:  Vilĉjo.

Nacilingvaj formoj 
Guglielmo (itale)
Guillaume (france)
Guillermo (hispane)
Guillem (katalune)
Wilhelm (germane, svede, pole)
William (angle)
Vilhelm (norvege, finne)
Viljalm (dane)
Vilém (ĉeĥe)
Willem (nederlande)
Guilherme (portugale)
Вильям (ruse)
Guilielmus (latine)
Vilmos (hungare)
Vilhjálmur (islande)

La plej famaj Vilhelmoj 
 Vilhelmo la Konkerinto
 Wilhelm Tell
 Vilhelmo Ŝekspiro
 Princo Vilhelmo
 ... kaj multe da reĝoj.

Vilhelmoj (esperantistoj) 
 Vilmos Austerlitz 
 Vilmos Bleier
 Vilmos Benczik

Vilhelmoj (elekto) 
 Vilmos Aba-Novák, pentristo
 Vilmos Apor, episkopo
 Vilmos Batthyány, episkopo
 Vilmos Böhm, ministro
 Vilmos Komor, dirigento
 Vilmos Nagy, nagybaczoni, kolonelo
 Vilmos Rubányi, dirigento
 Vilmos Schulek, kuracisto
 Vilmos Tátrai, violonisto
 Vilmos Zsigmond, kameraisto
 Vilmos Zsigmondy, inĝeniero
 Vilmos Zsolnay, ceramikisto

Regantoj 
Vidu: Listo de regantoj nomataj Vilhelmo

Fontoj 
Diccionario de nombres propios de Roberto Faure Sabater, Madrido : Espasa, 2002.
Словарь русских личных имен de N.A. Petrovskij, Moskvo : Sovjetskaja Enciklopedija, 1966.
Nasze Imiona de Bogdan Kupis, Varsovio : Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1991.
Mil e tal nomes próprios de Ana Belo, Cascais (Portugalio) : Pergaminho, 1997.
Словарь английских личных имен de A.I. Ribakin, Moskvo : Russkij Jazik, 1989.

Viraj personaj nomoj
Mihály Vörösmarty

VÖRÖSMARTY Mihály (naskiĝis la 1-an de decembro, 1800 Kápolnásnyék, mortis la 19-an de novembro, 1855 Pest (urbo)) estis hungara poeto, redaktoro kaj tradukisto. Lia filo estis Béla Vörösmarty.

Biografio 
Li naskiĝis en malriĉiginta nobela familio, li havis ok gefratojn. Li lernis ekde 1811 Székesfehérvár, ekde 1816 Pest, kie li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1820, advokatan diplomon post 4 jaroj. Intertempe li estis ĉefamilia edukisto. Li neniam iĝis juristo. Li edziĝis en 1843, poste 3 gefiloj naskiĝis. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis parlamenta deputito, sed li rifuzis esti instruisto en la universitato.

Li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy, same Athenaeum (revuo), kie liaj poemoj ofte aperis. Li estis ankaŭ membro de la parlamento kaj de Hungara Scienca Akademio.

Listo de verkoj 
 Csongor és Tünde (teatra ludo) / 1831
 Szózat ("Proklamo", poemo) / 1836

En Esperanto aperis 
Al la espero (kanto)

Pensoj en biblioteko ; La maljuna cigano. En: Tutmonda sonoro / Eldonita de Kálmán Kalocsay ; p.428 - 432, vol. 2

Proklamo ; En la Gutenberg-albumon ; Pensoj en biblioteko ; Antaŭparolo ; La maljuna cigano / Trad.: Kálmán Kalocsay, Ferenc Szilágyi
En: Hungara antologio. 1983 ; p.64 - 71

Ilonjo bela / Trad.: Eŭgeno FUCHS. -
Szeged: La Hungara Esperantisto, 1919. - 7
p. - (Biblioteko de la "Hungara Esperantisto" ; 1)

Vidu ankaŭ 
 Placo Vörösmarty
 Vörösmarty tér (metrostacio)

Vorosmarty, Mihály
Vorosmarty
Vika Sentenco

La Vika Sentenco (angle, Wiccan Rede), estas multversia proverbo de la novpaganisma religio Viko. 

Estas multaj manieroj traduki ĉi tiun tekston, eble pro tio ke eĉ en ties originala lingvo, ekzistas multaj versioj iometete nesamaj.

Esperantaj versioj de la Vika Sentenco 
Jen la du plej oftaj tradukitaj formoj de la Vika Sentenco :

 "Se vi damaĝas neniun, faru kion vi volas."
 "Se ne malutilas al iu ajn, faru kion vi volas."

Pri la Sentenco kiel ĝi estas uzata inter Vikanoj 
Gravas rimarki ke la Vika Sentenco ne estas leĝo laŭ la kutima senco, ĉar Viko estas religio sendogma. La Sentenco plejparte estas gvidilo. 

Estu bone notita ke la 'Sentenco' mem povas diferenci de la Libro de Ombroj de unu viĉo al la Libro de Ombroj de alia. Ankaŭ aliaj pli longaj formoj kaj malplilongaj formoj de la Vika Sentenco ekzistas. Populara mallonga formo estas 'Malutilu neniun', aŭ 'Damaĝu neniun', (Angle Harm none).

Interpretoj de la Sentenco 
La Sentenco similas al la Ora Regulo, kredo kiu troviĝas je preskaŭ ĉiu religio. Ne ĉiuj Vikanoj honoras al la Sentenco: Gardnerismanaj Vikanoj plej preferas la Ordonon de la Diino. Ties enhavaĵo "Konservu puran vian plej altan idealon; Permesu ke nenio haltigu vin aŭ alidirektigu vin, ĉar Mia estas la sekreta pordo kiu malfermiĝas al la pordo de juneco." estas tiel uzata.

Ekzistas iom da debato en novpaganismaj kaj vikanaj komunumoj pri la signifo de la Sentenco. La debato plej temas pri ĉu fakte estas la Sentenco nur konsilaĵo- sugestaĵo- aŭ ĉu estu interpretita kiel ordono.
  
La malakcepto de specifaj admonoj kaj malpermisoj pri sinkonduto, ekzemple tiuj kiuj ekzistas en la Judeo-Kristanaj dek ordonoj igas la karakteron de la Vika Sentenco esti iomete malsama al aliaj religiaj tekstoj kiel, ekzemple, la Sankta Biblio aŭ la Korano. 

La Sentenco estas nur gvidilo kiun ĉiu homo devas por si mem interpreti por ĉiu situacio, kaj, nekiel la Abrahamaj religioj, kiuj agoj fakte 'malutilas', (kaj tiuj kiuj ne) ne estas specife listigitaj en la Sentenco. Kio malutilas do dependas de individua interpreto. 

Esence, la Sentenco povas interpretiĝi kiel signifanta ke ĉiu sekvu sian veran volon, anstataŭ provi ekhavi ĉiujn etajn volataĵojn- kaj ke, dum farante tion, oni estu sekura ke siaj agoj ne malutilas al iu ajn. Tiel, la Sentenco povas esti teksto kiu kuraĝigas Vikanojn, zorgi mem pri siaj agoj, kaj agnoski la prikulpecon de siaj agoj.

Interpretoj de "Malutilu al Neniu" 
Ekzistas multaj eldonitaj opinioj pri kiel oni decidu kio apartenas al 'malutili neniun'. Silver Ravenwolf, ekzemple, kredas ke malgraŭ tio ke bridi malbonfarantulon estas, kelkmaniere, 'malutili' al ili, ne tion fari povas okazigi eĉ pli da malbonaĵoj; Oni devas zorgante pri pensi, kaj prefere agplano troviĝos kiu malplej domaĝos al ĉiuj.

Kelkaj homoj uzas reviziitan version de la Vika Sentenco kiu inkluzivas la vortojn "Se ja malutilas, faru kion vi devas."

Vidu ankaŭ 
 Novpaganismo
 Viko
 Ordono de la Diino

Sentenco
Vendredo

Vendredo estas la sesa tago de la semajno (la kvina laŭ internacia normo ISO 8601), kiu sekvas ĵaŭdon kaj antaŭvenas sabaton. En multaj mondopartoj ĝi estas la kvina kaj lasta tago de la laborsemajno. Vendredo estas la ŝabato de la islamanoj.

Etimologio 
Tiu nomo venas el la franca vendredi, kiu siavice venas de la latina Veneris dies, tago de la diino Venera. El tiu venas ankaŭ la vortoj hispana viernes kaj itala venerdì.

En la ĝermanaj lingvoj ĝi havas komunan radikon, kiu videblas ekzemple en la angla nomo Friday, germana nomo Freitag aŭ sveda nomo fredag. Laŭ unu teorio, oni tie kopiis la ideon, uzante la nomon de la nordĝermana diino Frigg anstataŭ Venera. Laŭ alia teorio, la ĝermanaj nomoj por vendredo estas nomitaj ne laŭ Frigg, sed laŭ Frejo, diino de amo kaj amoro, kaj tiel paralela al la greka diino Afrodito kaj la romia diino Venuso.

Pro la ligo de la tago al diino de amo kaj amoro, vendredo estis feliĉa tago en la greka, romia kaj ĝermana kulturoj antaŭkristanaj. Sed ekde la morto de Jesuo Kristo en vendredo, tiu tago pro la disvastiĝo de kristanismo fariĝis tago malbonaŭgura.

Titoloj, esprimoj, eventoj kun vendredo 
 sankta vendredo estas la vendredo antaŭ Pasko

Vidu ankaŭ 

 Gregoria kalendaro

Tagoj de la semajno
Valo

Valo estas malaltiĝo en tereno kompare de ĝia ĉirkaŭaĵo, kutime ĉirkaŭata de montoj kaj montetoj. ekzemple ebenaĵeto inter montoj. 

Ekzistas valoj de diversaj tipoj: V-valo, fosita de rivero; U-valo, fosita de glaciaro. Pendanta valo estas flanka valo, kiu pli alte kuŝas ol alia, ĉefa valo, kiu fositis de pli forta fluo - ĉu akva, ĉu glacia. Kiam valo troviĝas sub akvo sed ĉirkaŭatas de supermaraĵo, ĝi nomiĝas "fjordo".

Solidaj planedoj kaj lunoj ankaŭ havas surfacajn propraĵojn kiel valoj, malgraŭ ke akvo ne fluas sur liaj surfacoj kaj oni ne scias pri tektonika aktiveco. Ĉi tiuj valoj kutime estas fendaj valoj, aŭ ili apartenas al du kategorioj da valoj, kiuj laŭ la kondiĉoj ĉe la tero malhavas longe pro la aluvia surfaco drivanta per la ventoj kaj pluvoj:

 Ĉeno de alfrapaj krateroj (krateroj formitaj de meteorita frapo sur solida la surfaco);
 Lafrivero aŭ post la kuntiriĝo de malvarmetigita lafrivero

Tipoj
V-valo aŭ V-forma valo estas valo kiu troviĝas ofte en mezmontaro kaj altmontaro. Ofte la valofundo estas mallarĝa, tiel ke la valo povas esti nomata mallarĝvalo. V-valoj ekestas ĉe forta profunda erozio kaj samtempe okazanta denudacio ĉe la valaj deklivoj. 

U-valo aŭ U-forma valo. Glaciaj valoj formiĝis antaŭ dekoj da miloj da jaroj (probable dum la Glaciepoko) per la grandega kaj vasta forto de glaĉeroj. Multaj glaciejaj valoj troveblas en Mezeŭropo, en la landoj de Alpoj.

Homa habitato kaj lulilo de civilizoj 
Iuj el la unuaj homaj nenomadaj kompleksaj socioj originis kaj situis ĉe rivervaloj. En prahistorio, la riveroj estis uzataj kiel fonto de dolĉa akvo kaj manĝaĵo (fiŝoj kaj ĉasaĵoj), kaj ankaŭ kiel loko por lavi kaj uzi kiel kloako. La proksimeco de akvo moderigis temperaturajn ekstremojn kaj provizis dependan fonton por irigacio, stimulante la disvolviĝon de agrikulturo. Ĉe la fino de rivero, la riverdelto, kaŭze de senĉesa aluvio estas multe pli da fekunda grundo por agrikulturumi kaj tiel vivteni, regule provizi la nutraĵabezono de la loĝantaro kaj eĉ amasigi plio por komerci. bonkvalitaj grundoj ankaŭ okazas ĉe la bordoj de riveroj. Plej multaj el la unuaj civilizoj disvolviĝis el ĉi tiuj riveraj valaj komunumoj ĉe la grandaj riveroj kiel tiu de Nilo, Tigriso-Eŭfrato (Mezopotamio), Induso, Gango, Jangzio, Flava Rivero, Misisipo, kaj verŝajne Amazono. Situado de setlejoj ene de valoj estas influita per multaj faktoroj inkluzive de la bezono eviti inundon kaj travadejo, kiel la plej konvena loko por riveraj transirejoj de bordo al bordo.

Famaj valoj
Konataj valoj inkluzivas:

 Amazonio (Sudameriko)
 Bekaa (Libano)
 Bramaputro (Hinda subkontinento)
 Death Valley (Usono)
 Glendalough (Irlando)
 Gudbrandsdalen (Norvegio)
 Neandertal (Germanio)
 Orient-afrika Klafta Valo
 Valo Aran (Hispanio)
 Muminvalo, kie laŭdire loĝas Mumintroloj

Vidu ankaŭ 
 Klafto
 valfundlinio
 montaro
 kanjono
 ravino

 
Geografia terminologio
Geologio
Venceslaa Placo

Venceslaa Placo (ĉeĥe: ), kies amplekson difinis Karolo la 4-a mem, estas la plej granda placo de Prago kaj ekde sia fondiĝo ĝi estas centro de la komerca vivo.

Ĝi ludis gravan rolon en la historio de Prago; ekz. en 1848 oni celebris tie tri naciajn Pentekostajn mesojn, kiuj iniciatis la ekflagron de revolucio. Ankaŭ en la 20-a jarcento la placo estis scenejo de gravaj politikaj manifestaĵoj. La domoj de la placo devenas el la lasta kvarono de la 19-a kaj el la 20-a jarcentoj. Supre fermas la placon monumenta novrenesanca konstruaĵo, la Nacia muzeo, kiun oni konstruis laŭ la planoj de arkitekto Josef Schulz en la jaroj 1885-1890.

Sub la Muzeo, iomete pli proksime al centro de la placo, staras Monumento de Sankta Venceslao, eminenta verko de la skulptisto Josef Václav Myslbek el la jaroj 1912-1913, formanta optikan kulminon de la tuta placo.

La supera duono de la Venceslaa placo havas ankaŭ tri novajn konstruaĵojn, kiuj reprezentas la nuntempan ĉeĥan arkitekturon, ili estas nome: la "Domo de nutraĵoj" (Dům potravin), la moderna hotelo "Jalta", kaj la "Domo de la modo" (Dům módy). Menciinda estas plue la novrenesanca domo de arkitekto A. Wiehl sur angulo de strato Vodičkova, kun fasado ornamita per pentraĵoj de L. Novák laŭ proponoj de Mikoláš Aleš kaj de arkitekto J. Fanta.

Vidu ankaŭ

Jan Palach

Placoj en Prago
Sankta Venceslao
Nova Urbo (Prago)
Vilao Ameriko

Vilao Ameriko (, strato "Ke Karlovu") estas ĉarma barokstila somera restadejo de Kilian Ignaz Dientzenhofer. La origine barokstila ĉirkaŭa parko en 1793 trakonstruiĝis al angleca pejzaĝa parko. En ĝi staras statuoj el la verkejo de Matthias Bernhard Braun (Matyáš Bernard Braun). Nuntempe la vilao entenas muzeon pri Antonín Dvořák.

Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)
Barokaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Vilaoj en Ĉeĥio
Kulturaj memorindaĵoj en Prago
Konstruaĵoj finitaj en 1720-1729
Aperis en 1720
Vanilo

Vanilo  (Vanilla) estas  genro de tropikaj kaj subtropikaj plantospecioj el la familio de la Orkidacoj (Orchidaceae).

Priskibo 
La specioj de la genro Vanilla estas ĉiamverdaj, plurjaraj, grimpoplantoj, kiuj enradikiĝas en la tero aŭ vivas  duonepifite. La dika, verda, kalva, unupieda trunko disbranĉiĝa de tempo al tempo kaj estas sukulenta. La griz-verdaj radikoj ekkreskas ĉe ĉiu nodo de la trunko. Ĝiaj folioj estas lede dikaj kaj karnecaj; ili povas esti grandaj kaj oblongaj aŭ skvamformaj.

La grapola floraro estas mallonga kaj dense ekipita de floroj. La mallongvivantaj floroj estas okulfrapaj. La sepaloj estas liberaj. La fruktoj estas botanike oblongaj kapsuloj aŭ ledaj beroj. En la komerco ili nomiĝas „vanilaj guŝoj“ kun tre multaj etaj semoj kiel ĉe ĉiuj Orkidacoj.

Disvastigo 

La disvastigejo de la genro estas la tropikaj kaj subtropikaj regionoj de la diversaj kontinentoj. Ekzistas  arealoj, kie la genro kreskas en la suda Nordameriko, sur la Karibio, en Mezameriko, Sudameriko, Centrafriko, Madagaskaro, Sudorienta Azio kaj sur la okcidentaj pacifikaj insuloj.

La origina disvastigo de la plej multaj specioj estas Sudameriko. Nur kelkaj specioj, ekzemple  Vanilla imperialis kaj Vanilla roscheri hejmiĝas sur la afrika kontinento.

Uzado 
La plej konata specio estas la vera vanilo (Vanilla planifolia). El la fermentitaj kapsuloj („vanilaj ĝuŝoj“) de tiu planto oni faras la spicaĵon vanilo. Ankaŭ aliaj vanilaj specioj, kiel la Tahitia-vanilo (Vanilla tahitensis kaj Vanilla pompona) estas uzataj komerce. Ankaŭ tiuj ĉi Vanilo-specioj povas esti uzataj en la kuirarto. La enhavosubstancoj estas iomete diversa kaj la aromo ne estas tiom frukta kiel ĉe la vera vanilo. La Tahitia vanilo ĉefe etas uzata por fari kosmetikaĵojn.

Sistematiko 
La genro Vanilla konsistas el pli ol 100 specioj, el kiuj kelkaj havas aromajn fruktojn. Jen listo:

La vanilo
La specio, kies frukto estas uzata en produktado de vanilo estas ĉefe Vanilia planifolia vaste kultivata en la tropikaj regionoj. 
Ĝi havas sian originon en Meksiko. Longatempe ĝi nur tie povis esti kultivata, ĉar la insektoj polenantaj la plantojn aliloke ne ekzistis.
Arta polenado poste tamen ebligis la kultivon ankaŭ en aliaj tropikaj regionoj, kiel ekzemple Madagaskaro kaj Tahitio.

La vorto vanilo estas etimologe el la hispana vainilla, "ingeto" aŭ "malgranda ingo" el la latina vagina (de kie venas la Esperanta vorto vagino)

En la kuirarto uzatas la semoj, kiuj troviĝas en la guŝo de la planto. Vanilo fajnigas dolĉajn manĝaĵojn, kiel ekzemple ĉokoladon, laktaĵojn, bakaĵojn kaj fruktosalatojn. Ofte ĝi estas aĉetebla kiel vanilita sukero, tio estas sukero aromigita per vanilo.

Krome haveblas vanilin-sukero, sed ĝi konsistas (krom el sukero) el kemie produktita anstataŭaĵo, kiu gustas kaj odoras preskaŭ same kiel la originalo. Alimaniere, la kultiva produktaro ne sufiĉus por tiom da vanilgustaj nutraĵoj.

Vanilo estas uzata ankaŭ en la parfumindustrio.

Vidu ankaŭ
 Vanilino

Eksteraj ligiloj 

 Übersicht der Gattung 
 Beschreibung der Gattung in der Flora of North America.

 
Orkidacoj
Plantoj de Karibio
Plantoj de Centra Ameriko
Plantoj de Brazilo
Plantoj de Meksiko
Spicoj