alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Paul Champion

Paul CHAMPION (ŝampjon, mortis en 1914) estis franca esperantisto kiu tradukis multajn verkojn al esperanto, kaj licea profesoro en Avignon, Francujo. Li fondis grupon en Avignon, kaj tradukis verkojn al Esperanto. Enciklopedio de Esperanto skribas ke li faris "bonaj tradukoj" antaŭ la sube listigitaj tradukoj, kaj post la tuta artikolo pri Champion aldonas, en parantezo, "[l]aŭ UEA-jarlibro 1927".

Sinjoro Vento kaj Sinjorino Pluvo estas libro de Paul de Musset – frato de Alfred de Musset – tradukita el la franca al esperanto de Champion. La traduko havas 123 paĝojn, kun ilustraĵoj. "Ĉarma rakonto. Facila stilo." la gazeto Lingvo Internacia skribis pri ĝi kiam ĝi aperis en 1907 (tiu jaro, paĝo 284).

Tradukoj 
Esperantlingvaj tradukoj de Champion, kun eldonjaro de la traduko, kaj aŭtoro:

 Sinjoro Vento kaj Sinjorino Pluvo – 1907, de Paul de Musset (123 paĝoj, ilustrita)
 Reĝlando de l' rozoj – 1908, de Arsène Houssaye (39 p.)
 Mirejo – tradukita kunlabore kun Eugène Noël, 1909, de Frédéric Mistral (72 p.)

Ĉiuj tiuj libroj estis eldonita de Presa Esperantista Societo en Parizo.

Vidu ankaŭ 
 Insulo de la Rozoj – esperantlingva mikronacio kun simila nomo al la libro de Houssaye

Fontoj 
 
 
 Biblioteko Juan Régulo Pérez (pri Reĝlando de l' rozoj, kaj Presa Esperantista Societo)

Francaj esperantistoj
C
Emile Chapelier

Emile CHAPELIER [ŝapeljé], belgo. Naskiĝis en Bande la 8-an de septembro 1870. Mortis la 17-an (laŭ alia fonto la 16-an) de marto 1933. Kunlaboranto al Internacia Socia Revuo. Verkis propagandan broŝuron kaj kunverkis raporton pri la temo La anarĥiistoj kaj Esperanto; aperinta en la franca kaj angla lingvoj.

Vivo 
Profesie ministo, li ekde 1893 ekaktivis en la anarĥiista movado.
En 1905 li en Stokkel starigis liberecanan komunistan kolonion, "La Eksperimento", kie interalie estis instruata Esperanto. En 1907, dum la unua Internacia Anarkiista Kongreso kiu okazis en Amsterdamo, Chapelier estis unu el la gvidaj partoprenantoj. Por la kongreso Chapelier preparis detalan raporton pri la esenco, utilo kaj perspektivoj de Esperanto. Sed pro manovroj en la tagordo li ne rajtis prezenti tiun raporton. Krome, Chapelier, kune kun la itala anarkiista veterano Errico Malatesta, proponis al la Kongreso rezolucion ne sole por instigi la anarkiistojn, almenaŭ la plej aktivajn, lerni Esperanton sed ankaŭ por postuli ke la Anarkiista Internacio uzu Esperanton kiel laborlingvon. Tiu rezolucio estis malakceptita. La Kongreso montris sin pli pragmatisma ol idealisma kaj akceptis alian rezolucion kiu "alvokas ĉiun kamaradon lerni almenaŭ unu vivantan lingvon".

Verkoj

Franclingve 
 Réponse à l'encyclique du Pape ou les crimes obligatoires de l'Eglise romaine, Brussel, 1901;
 La nouvelle clairière. Drame social en 5 actes, Bosvoorde, 1906;
 Une colonie communiste. Comment nous vivons et pourquoi nous luttons, Stokkel, 1906;
 Le communisme et les paresseux, Bosvoorde, 1907;
 Les anarchistes et la langue internationale "Esperanto", suivi d'un exposé des éléments de la langue, Paris, 1907;
 Ayons peu d'enfants. Comment et pourquoi ? (verkita kun E.-G. MARIN), Brussel, 1908.
 Limitons les naissances ! Réponse au cardinal Mercier, Brussel, 1909;
 Pourquoi l'Eglise a tué Ferrer ? ..., Brussel, 1909;
 Au confessional. Vaudeville en un acte, Brussel, 1910;
 Catéchisme syndicaliste en six leçons..., Brussel, 1910;
 Entre propriétaire et locataire. Dialogue, Brussel, 1910;
 Pourquoi je ne crois plus en Dieu..., Paris, 1927;
 La libre-pensée prolétarienne contre la libre-pensée bourgeoise..., Brussel, 1929;
 Lettre ouverte au joyeux curé de Dolhain..., z.p., z.d.

 Anglalingve 
 Anarchists and the International Language Esperanto. With an appendix explaining the elements of the language. Report presented to the International Anarchist Congress at Amsterdam. August 1907'' (verkita kun GASSY M.), Londono, 1908.

Referencoj

Literaturo 
 Protokolo pri lia interveno en Amsterdamo, 1907 (franclingve)  
 Biografio nederlandlingva (bazita sur dosiero en la ŝtatarĥivo 
 Fotoj pri "La Eksperimento", la liberecana komunista kolonio, kiun li kreis.
 Émile Chapelier
 Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Emile Chapelier en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Notoj

Vidu ankaŭ 
 Liberpensuloj

Belgaj esperantistoj
Vincent Chaussegros

Vincent CHAUSSEGROS (ŝosgro), franco, prof. Nask. jul 1861 en Brioude (apud St-Etienne), mortis 12 sept. 1932 en Brioude. E-isto de 1902, sekr. de la Pariza Grupo antaŭ la milito; de 1907 redaktis la monatan bultenon Paris - E. Kunorganizinto de la UK, 1914.

CHAUSSEGROS, Vincent
CHAUSSEGROS, Vincent
Lionel Chilard

EdE-C

	
Lionel CHILARD (ŝilar), franco, filatelisto. Naskiĝis la 23-an de majo en 1883 en Courbevoie (apud Parizo). Esperantistiĝis en 1905. Komitatano de SFPE. Gvidis multajn kursojn kaj prez. grupojn en la ĉirkaŭaĵo de Parizo. Agas propagande ĉe la Iniciativa Sindikato por turismo en Versailles (ties konsilanto) kaj en la "Centre d' Études Internationales" en Parizo.

CHILARD, Lionel
Wilfred Chitty

EdE-C

	
Wilfred CHITTY (ĉiti), brito, muelisto. Nask. 11 jul. 1874 en Dover. E-istiĝis en 1904. Sekr., poste prez. de la loka grupo. Ĉeestis la 1-an UK, akceptis Z-n en Dover. UEA-del, rotariano.

CHITTY, Wilfred
Franz Christanell

Franz Christanell (kristanel) estis aŭstra esperantisto, doktoro, pastro kaj gimnazia instruisto de matematiko kaj fiziko ĉe Borromaeum-gimnazio. Li naskiĝis 14-an de junio 1880 en Meran, Sudtirolo, Aŭstrio-Hungario, kaj mortis samloke post ses pensiulaj jaroj en Merano la 6-an de marto 1961. Kun Esperanto li konatiĝis per d-ro Pezlederer en 1920. En 1921 li kunfondis neŭtralan grupon en Salzburgo kaj restis ties animo. En 1925 li estis prezidanto de la Aŭstria Esperanto-Kongreso en Salcburgo kaj en 1926 prezidanto de la Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED). Li gvidis multajn kursojn laŭ la Cseh-metodo. Enkondukis Esperanton kiel oficialan libervolan fakon en sia lernejo jam en 1922 kaj en 1928 fondis IKUE-grupon por studentoj kaj pastrokandidatoj. Verkis propran broŝuron Gvidlibro pri Salcburgo en 1924, libreton La Vero pri Suda Tirolo en 1926, Kantaron de la Esperanto-Grupo Salzburgo en 1930, kronikon de la Salcburga Esperanto-Grupo en 1931, kaj tradukis du proprajn enhavajn teatraĵetojn en 1922 kaj 1923. Serio de propagandaj teatraĵoj originalaj, prezentitaj okaze de Zamenhof-festoj; aldone estas aliaj priesperantaj tekstoj en manuskripto.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 nigra-blanka portreta foto de li el proksimume 1930 en la arkivo de la Aŭstria Nacia Biblioteko

Aŭstraj esperantistoj
Aŭstraj pastroj
Aŭstraj instruistoj
Tirolanoj
Alf Christensen

EdE-C

Alf CHRISTENSEN (kristensen), norvego, komercisto kaj konsulo en Kristiansand, instruisto de lingvoj. Nask. 10 majo 1900. Studis komercon en Francujo, Anglujo, Germanujo kaj Hispanujo. E-isto de 1908. Prez. de "Sörlandets E-sammenslutning", 1920. Revigliĝis I931 kaj estiĝis vigla kaj ideriĉa prop-isto per gazetoj paroladoj en radio kaj en multaj asocioj. Instruas E-n krom aliaj lingvoj ĉe la komerca gimnazio en K. Depost jan. 1933 red. de la N E-bladet.

CHRISTENSEN, Alf
Parley Parker Christensen

Parley Parker CHRISTENSEN [kristensen] ( en Weston – ) estis usona esperantisto, advokato kaj magistratano de Losanĝeleso.

Sekretario de Konstitucia Kongreso por krei ŝtaton Utah (1895); ŝtata advokato; ano kaj prezidento de ŝtata parlamento 1910-12. Kandidato de Partio de Farmistoj kaj Laboristoj (Farmer-Labor Party) por prezidento de Usono (1920), sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine iĝis Warren G. Harding. Poste, li servis kiel magistrato por la 9-a distrikto de Losanĝeleso du fojojn.

Vivo 
Naskita en la ŝtato de Idaho ĉi tie li praktikis sian profesion, kiel advokato. En 1920 li transloĝiĝis al Ĉikago

Esperanto 
Li interesiĝis pri Esperanto jam multaj jaroj antaŭe sed lia granda entuziasmo ekkomencis en
Kopenhago en 1920. Li estis Vicprez. de EANA 1931-32.

Instruis Esperanton en superaj lernejoj de Losanĝeleso kaj Pasadena (Kalifornio). Estante bone konata de eminentuloj li ankaŭ sukcesis gajni instruejon en "Politeknika Altlernejo,” kie la Esperanta instruisto estas pagata same kiel la ceteraj instruistoj.

Vojaĝoj 
Vojaĝis li ĉirkaŭ la mondo ekde 1920 uzante Esperanton. Rondvojaĝanta, konstante en
fremdaj landoj, studis la ekonomiajn, sociajn kaj politikajn kondiĉojn de popoloj de diversaj landoj, li uzis nur la Esperantan lingvon en neangleparolantaj landoj.

Eksteraj ligiloj 

2021 Landa Kongreso de Esperanto-USA, angle "La Prezidunto: Upton Sinclair & Esperanto: A Lecture in English by Brandon Sowers"

Usonaj esperantistoj
Usonaj politikistoj
Usonaj juristoj
Søren Engesgaar Christie

Søren ENGESGAAR CHRISTIE (naskiĝis la 30-an de julio 1889 en Kristiansund) estis norvega esperantisto, kandidato de juro, kaj redaktoro en Oslo.

La plej maljuna filo de Edel ENGESGAAR de Namsos kaj Henning Johan Anneus CHRISTIE de Kristiansund, Søren esperantistiĝis en 1907 per kurso en la gazeto Urd.  Li estis estrarano de la Esperantoklubo de Oslo ekde 1908, iniciatoro kaj kunfondinto de Norvega Esperantista Ligo 1911, faris paroladojn kaj kursojn en Kristiansund 1908, en Oslo 1908–1911 kaj 1914–1918, en Trondheim 1916–1917. Engesgaar Christie ankaŭ verkis lernolibron en 1912, en 1 000 ekzempleroj.

Fontoj
 

CHRISTIE, Søren Engesgaar
CHRISTIE, Søren Engesgaar
Walter John Clark

Walter John CLARK [klark] (naskiĝinta en 1881; mortinta 30-jara la ) estis angla esperantisto. Li finance kaj labore subtenis la movadon enlande kaj internacie. Li verkis la bonegan historian verkon International Language, Past, Present, and Future (1907).

Walter J. Clark doktoriĝis en 1901 ĉe la universitato de Lepsiko per germanlingva disertaĵo pri George Byron kaj la romantisma poezio en Francio (Byron und die romantische Poesie in Frankreich). Krome li studis lituraron kaj juron en Parizo kaj en Oxford.

Rete legeblas 
International Language, Past, Present, and Future

 Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
 Naskiĝintoj en 1881
 Mortintoj en 1911
Attilio Clavenna

Attilio CLAVENNA  (naskiĝis la  en Milano, mortis en 1951 en Milano) estis itala industriisto kaj librotenisto, kaj pioniro de Esperanto en Italio. 

Li estis esperantisto de 1911, sub gvido de Alfredo Stromboli. De tiam, li iĝis fervora propagandisto; li estis fondinto kaj prezidanto de la Esperanto-Grupo Società Esperantista Sampierdarenese, en Sampierdarena (hodiaŭ parto de Ĝenovo). Dum la unua mondmilito li estis estrarano de la landa asocio Itala Esperantista Federacio (IEF), kun kiu li kunlaboris ĉefe en la jarduo 1919-1920; en 1948 li iĝis ties prezidanto. Li estris diversajn kursojn kaj estis membro de la Itala Katedro de Esperanto (IKE).

Dum sia vivo, li loĝis en Patagonio kun sia patro kaj studis en Bonaero antaŭ ol reveni al Italio.

Li partoprenis plurajn internaciajn kongresojn.

Nekrologon oni publikigis en la itala revuo l'esperanto, numero 28 (1951), paĝoj 21-22.

Literaturo 
 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)
 1951: Nekrologo en "L'Esperanto" 1951, n-ro 28, p. 21-22

Italaj esperantistoj
Ricardo Codorniu

Ricardo CODORNIU Y STÁRICO [kodorniu] (naskiĝinta la  en Cartagena; mortinta la  en Murcia) estis hispana arbara inĝeniero, unu el la ĉefaj figuroj de la frua hispana Esperanto-movado.

Oni tradicie konsideras lin la fondinto de la forsta inĝenieriko en Hispanio. Li direktis la rearbarigon de la montaro Sierra Espuña, en sia naskiĝregiono Murcio. Li ricevis multnombrajn agnoskojn fare de la hispanaj popolo kaj registaro, kun honormedaloj kaj statuoj (interalie unu en Parko Retiro de Madrido). Li estis konata kiel la apostolo de la arbo. Codorniu estis prezidanto de la Reĝa Hispana Societo de Naturhistorio kaj fondinto de la Societo de Amikoj de la Arbo.

Li estis unu el la unuaj hispanoj, kiuj lernis la lingvon Esperanto, kaj dediĉis multajn penojn al ĝia propagando. Li estis prezidanto de la Hispana Societo por Propagando de Esperanto, ekde ĝia fondiĝo en 1903 kaj membro de la Lingva Komitato.

Hispanaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Leon Paul Charles Cogen

Léon Paul Charles COGEN [kogen] (naskiĝis la  en Gent, mortis en oktobro 1944 en Ninove) estis belga doktoriĝinta juristo, advokato, poste pacjuĝisto en Ninove kaj belga esperantisto kaj stenografiisto, membro de la Lingva Komitato. Li estis filo de la artpentristo Alphonse (Alfons) Cogen (1842 - Gent, 1921). Lia edzino estis muzikistino Jenny Van Rysselberghe (naskiĝis la  en Kortrijk, mortis la  en Concepción, Ĉilio).

Cogen scipovis eŭropajn lingvojn (krom la slavajn). Li estis elpensinto de kalendar-reformo, pri kiu li ankaŭ prelegis dum Somera Universitato en 1928.

Esperanto kaj stenografio 
Esperantisto Cogen ekinteresiĝis pri Esperanto ekde decembro 1898 post legado de artikoloj de Charles Lemaire en Le Petit Bleu. Li estis vicprezidanto de Belga Ligo Esperantista (BLE) kaj prezidis belgajn Esperanto-kongresojn post la unua mondmilito. Cogen ankaŭ estis prezidanto de Internacia Asocio de Esperantistaj Stenografiistoj (IAES) kaj redaktis la periodaĵon Internacia Stenografiisto. Li klopodis enigi Esperanton en la internaciajn kongresojn de stenografio.

Verkoj 
Cogen postlasis prozajn kaj versajn tradukojn el la nederlanda kaj franca lingvoj kaj multajn originalaĵojn kaj Esperantigojn de kantmuzikaĵoj; parto estis konservita en la Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet. En 1922 li verkis ma mobreton "La demando pri la plibonigo de l' Muzikskribo kaj ĝia solvo per la Aŭtonoma Muzikskribado", kies propagandon prizorgis eta societo kreita de li en 1924. Li kontribuis al Belga Esperantisto kaj Suno Hispana.

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-movado en Belgujo
 Historio de Esperanta stenografio

Bildaro

Referenco

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/C en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Libroj de kaj pri Léon Cogen en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
 Artikoloj de kaj pri Léon Cogen en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Belgaj esperantistoj
Belgaj verkistoj
Akademio de Esperanto
Steno
Claudius Colas

Claudius COLAS (kola), franco, oficisto ĉe eldonejo, kaporalo. Naskiĝis la  29-an de novembro 1884 en Saint-Huruge (apud Macon), mortis la 11-an de septembro 1914, ĉe la Marna batalo. Estis pioniro de Esperanto en franca katolikaro kaj patro de René Claude Colas dum multaj jaroj prezidanto de la franca katolika Esperanto-asocio. 

En 1908 li propagandis en Remiremont (Vosges) ĉe diversaj katolikaj grupoj de junuloj. La pastraro de Remiremont iĝis favora al la movado. Fine de tiu jaro li fariĝis redaktoro de Espero Katolika

Li kunlaboradis kun abato Austin Richardson (lia baptopatro) por starigo de IKUE, 1910. Fondinto kaj direktoro de franca propaganda revuo L' Esperantiste catholique. Organizis la unuan Kongreson de Katolikoj Esperantistoj en Paris 1910; la 4-an en Romo, 1913, la 5-an en Lourdes, 1914, kies kuniĝon malhelpis la milito. Li faris multajn kursojn kaj paroladojn, ĉiam fervora kaj tiel ĉarme simpla kiel sindona; en Kanado ruĝhaŭtuloj alnomis lin "Katsenio" (Arda Fajro). Li laboris en la Tutmonda Jarlibro, en la Oficiala Gazeto; redaktis multege da broŝuroj, artikoloj. Ni citu: Kristnasko, propaganda broŝuro, 1911. La Lignoŝuoj 1914. Lingva Komitatano de 1910.

La 21-an de aŭgusto 1909 Claudius estis akceptita de Léon-Adolphe Amette (1850-1920) ĉefepiskopo de Parizo. Amette aŭskultis lin parolantan pri la movado esperantista, kaj pri la partopreno de la katolikoj en tiu movado.

En 1910 li, sub kaŝnomo "Profesoro V. Esperema" proponis esperantidon Adjuvilon. Tiu estis ofta afero inter la grandaj esperantistoj de komenco de 20-a jarcento, multaj el ili kreis kaj publikigis siajn lingvoprojektojn, sed daŭras bonaj esperantistoj. Krome, li estis nur 25-jaraĝa junulo, kaj eble ne bone pensis pri la kontradicio de tio. Kelkaj diras ke la celo de "Adjuvilo" estis malhelpi la influon de Ido.

Ankoraŭ en 1910 li reprezentis IKUE'n kaj Esperanto Katolika ĉe la 6a U.K. en Vaŝingtono kaj ĉe la Eŭkaristia Kongreso en Montréal (Kanado). Li enŝipiĝis la 30-an de julio en Boulogne-sur-Mer kaj alvenis al Novjorko la 9-an de aŭgusto. Dum la dek-taga vojaĝo Colas ne perdis tempon, kaj propagandas Esperanton, kiu «baldaŭ fariĝis tute konata afero inter la 500 pasaĝeroj de unua kaj dua klaso», pere de liaj flugfolioj kaj kursoj.

Claudius estis la ĉeforganizanto de la unuaj IKUE-kongresoj: 1-a en Parizo 1910, la 4a en Romo (1913) de li organizita sen surloka helpo, de la 5-a en Lurdo (1914), kies okazigon blokis la milito.

Prepare al 4-a UKUE-Kongreso, Claudius vojaĝis al Romo komence de oktobro 1912. Li estas unue akceptita aŭdience de kardinaloj Willem Marinus van Rossum (1854-1932) kaj José Calasanz Vives y Tuto (1854-1913). Dank’ al la helpo de la unua, estas fiksita por sabato la 8-a de oktobro, je la 10:30 h, privata aŭdienco kun la Papo, sed la malsaniĝo de Pio la 10-a malebligas, ke Claudius renkontu la estontan sanktulon.

Verkoj 
 Kristnasko (novelo)
 L' Adjuvilo. Paris: Gamber, 1910. 32 paĝoj
 Adjuvilo, Esperantigita de Roy McCoy, 2000
 La Lignoŝuoj
 Epizodo de milito

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.ikue.org/tit910_00.html 

Francaj esperantistoj
William Edward Collinson

William Edward COLLINSON [KOlinsen] (naskiĝis la  en Birmingham; mortis la  en Liverpolo) estis eminenta angla lingvisto kaj esperantisto.

De 1914 ĝis 1954 Collinson estis profesoro de la germana lingvo ĉe la universitato de Liverpool. Krome li estis d-ro-John-Buchanan-lektoro de Esperanto ĉe tiu universitato. Kune kun Otto Jespersen kaj Edward Sapir li kunlaboris kun Alice Vanderbilt Morris por disvolvi la esplorprogramon de "International Auxiliary Language Association" (IALA, Internacia Helplingva Asocio).  Kiel Edward Sapir kaj Otto Jespersen, estis membro de la konsila komitato por lingvistikaj esploroj de IALA. De 1936 ĝis 1939 li estis esplordirektoro de IALA.

En 1927 aperis lia populariga libro en Esperanto pri lingvistiko La Homa Lingvo. Li estis viceprezidanto de Brita Esperanto-Asocio (BEA), membro de la Lingva Komitato kaj verkis artikolojn por multaj gazetoj kiel Literatura Mondo, Internacia Pedagogia Revuo, Lingva Kritiko, Esperantologio, La Brita Esperantisto, Heroldo de Esperanto ktp.

Li ankaŭ estis kunlaboranto de Centro por Esploro kaj Dokumentado kaj Internacia Scienca Universitato kie li donis 7 konferencojn. Li estis prezidanto de la Internacia Scienca Asocio Esperantista (ISAE) inter 1959 kaj1965 kaj dum longa tempo membro de la Akademio de Esperanto.

Eksteraj ligiloj 
Libroj  de kaj pri William Edward Collinson en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Bibliografio 
Artikoloj de kaj pri William Edward Collinson en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Vidu ankaŭ 
Sciencaj studoj bazitaj sur originalaj esploroj kaj observoj.

Referencoj 

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Akademio de Esperanto
Interlingvao
Anglaj lingvistoj
Jacint Comella i Mora

Jacint Comella i Mora (naskiĝis la 2-an de aprilo 1879 en Vic, mortis en 1962) estis kataluna pentristo kaj esperantisto.

Li esperantistiĝis en 1902, li gvidis kursojn, fondis Esperanto-grupojn, estis sekretario de la komitato por gastigo de aŭstriaj infanoj post la milito pere de Esperanto. Unuaj premioj ĉe la desegna konkurso por kongresa insigno de la UK 1928 en Antverpeno kaj la UK 1929 en Budapeŝto.

Li mortis sen havi infanon. Li estis enterigita en la tombejo de Vic en tombo for de lia biologia familio. Sur lia tombo estas skribita en Esperanto: "Interkompreniĝu kaj amu vin".

Referencoj 

Katalunaj esperantistoj
Katalunaj pentristoj
Benjo Conev

Benjo CONEV (bulgare Беньо Стефанов Цонев, n. 12-an de januaro 1863; m. 5-an de oktobro 1926) estis bulgara filologo, doktoro, universitata profesoro de slava filologio. Demonstraciis sian simpation por Esperanto, i. a. per entuziasma artikolo.

Li estis profesoro en la Universitato de Sofia, kaj membro de la Bulgara Akademio de Sciencoj ekde ĝia fondiĝo en 1911. Lia ĉefa fako estis la historio de fonetiko, kaj la historio de la bulgara lingvo.

Bulgaraj filologoj
Akademianoj
R. Coomans

R. COOMANS [komans] estis nederlanda esperantisto. Li kunfondis la unuan laboristan Esperanto-grupon en Hago kaj redaktis kaj administris ties organon Laborista Esperantisto en 1910 kaj 1911. Li kunlaboris al Internacia Socia Revuo.

Nederlandaj esperantistoj
Pierre Corret

D-ro med. Pierre CORRET [kore'] (naskiĝis la  en Parizo; mortis la  samloke) estis franca esperantisto,  kuracisto kaj membro de la Akademio de Esperanto. 

Corret verkis la unuan pordoktorecan tezon pri Esperanta temo, nome Utilité et possibilité de l'adoption d'une langue internationale auxiliaire en médecine (Utileco kaj ebleco de alpreno de internacia helplingvo en medicino), Parizo, 1908. Li estis ankaŭ tre kompetenta pri radio kaj elpensis aparatojn. 

De 1908 ĝis 1911 li estis ĝenerala sekretario de SFPE. Li verkis en diversaj Esperantistaj gazetoj, kaj precipe en Lingvo Internacia, kie, kun Théophile Cart, li energie atakis Idon, kontraŭbatalis ĉiun ŝanĝon aŭ neologismon, kaj partoprenis en la diskutoj inter Cart kaj Carlo Bourlet pri la vortaro franca-Esperanta de Grosjean-Maupin. 

Kiel sciencamanto, li verkis en Internacia Scienca Revuo kaj turnis sian atenton precipe al la radio. Li prezidis Internacian Radio-Asocion (fonditan en 1924) kaj estis ĉefredaktoro de "Internacia Radio-Revuo" 1926.

Krom multajn artikolojn, kelkajn broŝurojn kaj sian tezon, li verkis: 
Internacian Radio-Leksikonon seslingvan, 1925. 
Raportojn pri la 2a, 3a, 4a, 5a Kongresoj, 1906-09. (La 2a kaj 3a kun René Artigues). 
Trad. de Jules Romains, Knock, 1932, prezentita dum la 24a UK de 1932 en Parizo. 

Ekde 1909 li estis membro de la Lingva Komitato, ekde 1920 Akademiano.

Literaturo 
 1982: Szerdahelyi, István. Krestomatio de Esperanta Literaturo. Tekstoj, dataro, bibliografio. Vol. III. Budapest 1982, 66-67 (kun foto)
 1937: Flageul, P. Doktoro Pierre Corret - esperantisto kaj stenografisto. Isey-les-Moulineaux 1937, 20 p.
 1921: N.I. [Setälä, Vilho]. Niaj Akademianoj. En: Esperanta Finnlando 1921:1 (jan), p. 4-8

Eksteraj ligiloj 
Libroj de kaj pri Pierre Corret en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Notoj 

Francaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Carlos Cortezo

Carlos María CORTEZO PRIETO (karlos maria korteθo prjeto) (1850-1933) estis hispana kuracisto, politikisto kaj esperantisto.

Li okupis tre altajn postenojn en la hispana politiko, ĉefe en la fako rilata al la Sano, kaj kiel ministro de Publika Instruado. Li prezidis la hispanan Akademion de Medicino, kaj ankaŭ la Ŝtata Konsilio, la plej alta konsulta instanco en la lando.

Li esperantistiĝis en 1925, okaze de akcidento, kiam vizitis lin la inĝeniero Leonardo Torres Quevedo. Baldaŭ poste li estis nomumita prezidanto de Hispana Esperanto-Asocio kaj prezidis nacian Kongreson. Li multe propagandis la lingvon en altaj instancoj, ĝis sia retiriĝo pro sanproblemoj.

Hispanaj esperantistoj
Aimé Cotton

EdE-C
Aimé COTTON (koton), franco, fama scienculo, fizikisto, profesoro ĉe la Pariza Universitato, ano de la Scienca Akademio. Naskiĝis je la 9-a de oktobro 1869 en Bourg-en-Bresse, kaj mortis je la 16-a de aprilo 1951 en Sèvres. Li pristudis la interferojn, difrakton kaj polarizon de la lumo, efikojn de Cotton, de Faraday, de Zeeman, ktp. La granda elektromagneto, pri kiu li parolis en la UK de Bern, 1913, estis realigata en 1924. Tiun grandan ilon pezantan pli ol cent milkilogramojn Cotton instalis en laboratorio de Bellevue apud Paris. Tia elektromagneto permesas atingi elelektomagnetan indukton ĝis 7 tesloj; ĝin oni senĉese uzas por diversaj esploradoj, precipe pri la radioaktivaj substancoj kaj la magnetooptikaj fenomenoj.

Esperantisto ekde 1907, li ĉeestis dek UK-jn. Eksprezidanto de ISAE. kaj de la "Federation Universitaire Esperantiste de France", li propagandis per artikoloj en sciencaj kaj grandpublikaj revuoj.

Eksteraj ligiloj 

 "Pesilo de Cotton" uzita por mezuri elektromagnetajn fortojn (klarigoj en la franca lingvo)

Francaj esperantistoj
Léon Courtinat

Léon COURTINAT [kurtina'] (pseŭdonimo Esperido; naskiĝis  en Etroussat (Allier), mortis ) estis franca esperantisto, doktoro jura, direktoro de la franca poŝto kaj redaktoro. 

Li fariĝis Esperantisto en 1915 en militkaptitejo en Münster (Germanio), kie li redaktis la hektografitan gazeton Antaŭen Verdsteluloj en 1915 kaj 1916, gvidis kursojn tie kaj poste en Limburga internigejo por francaj kaj rusaj samsortuloj. 

Li fondis Esperanto-grupon en Clermont-Ferrand en 1922. Poste li estis helpsekretario de Esperanto-grupo en Lyon. Li estis membro de UEA ekde 1919 kaj delegito de UEA ekde 1922. Li estis ĝenerala sekretario de ILEPTO de 1924 ĝis 1926. Li gvidis kursojn, verkis artikolojn por Heroldo de Esperanto ktp., organizis la francan Esperanto-kongreson en 1925 kaj ĉeestis plurajn Universalajn Kongresojn.

Verkoj 
 Historio de Esperanto, tri volumoj

 Francaj esperantistoj
Antonio Caetano Coutinho

Antonio Caetano COUTINHO [antonjŭ kaetanŭ koŭtinjŭ] (naskiĝis en 1879 kaj mortis en la 15-a de februaro 1970, en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila farmaciisto kaj esperantisto. Li tradukis la verkon "Unuaj Lecionoj" de Théophile Cart kaj estis membro de la Lingva Komitato de 1905.

Coutinho lernis Esperanton en 1898, varbite de la unua esperantisto brazila, la supera juĝisto D-ro Jacome Martins Baggi de Araujo. La broŝuron "Unuaj lecionoj" de Cart li tradukis portugalen, kaj la tradukon eldonis Hachette en Parizo. Jam en 1905 li estis elektita en la Lingvan Komitaton. Multon li verkis en Esperanto, precipe por "Brazila Esperantisto", kies direktoro li estis. "Esperantaj prozaĵoj" prezentas belan tradukon lian. Antologio de Brazilaj Rakontoj estas grandparte reviziita de li. 

En 1945 li estis ano de organiza komitato de 10-a Brazila Kongreso de Esperanto.

En 1950 UEA aklamis lin Honora Membro. Diplomita pri farmacio, li plenumis la oficon de fakdelegito. Centojn da kursoj per korespondado de Brazila Esperanto-Ligo li zorgeme gvidis (Esperanto 6/1970 (775), p. 98).

Tradukoj

Théophile Cart: Primeiras lições de Esperanto (1907)
Notas sobre o Esperanto no estado de Minas Gerais (1947)
Abilio Barreto: Resumo de la historio de Belo Horizonte: ĉefurbo de la ŝtato Minas Gerais (1949)
Graça Aranha: Kanaano, romano (1987)
Machado de Assis: Teatro (kvar komedioj), kuntraduko de M. Aveleza de Sousa,  A. Caetano Coutinho,  Henerik Kocher kaj  Débora do Amaral Malheiro (1958)
Rodrigo Octávio: Gongo velho, rakonto en Antologio de Brazilaj Rakontoj
Rosalia Sandoval: La miozoto

Bibliografio 
 1970: Antonio Caetano Coutinho (1879-1970). [Nekrologo kun foto] en: Esperanto 6/1970 (775), p. 98

Brazilaj esperantistoj
George Cox

George COX  (naskiĝis en 1838, mortis la ) estis angla esperantisto kaj majorgeneralo.

De 1861 ĝis 1898 li servis en la brita armeo en Malto, Egiptio kaj Sud-Afriko.

Li esperantistiĝis en 1905 kaj multe laboris por la gazeto La Brita Esperantisto. Li en 1906 eldonis proprakoste libron Grammar and Commentary on the Esperanto Language, kiu ankaŭ post lia morto bone vendiĝis kaj en 1924 presiĝis en 4-a eldono. Li partoprenis la tradukon de la Nova Testamento kaj eldonis tradukojn el Mil kaj unu noktoj.

Eksteraj ligiloj 
 

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Ralph Crowley

Ralph Henry CROWLEY [ralf henri kroŭli] (naskita la  en Croydon, Surrey; mortinta la  en Tewin, Hertfordshire) estis angla esperantisto kaj kuracisto.

Li lernis en gimnazio (Grammar School) en Brajtono kaj en Oliver's Mount School en Scarborough. Poste li studis medicinon en St Barholomew's Hospital en Londono. En 1895 li doktoriĝis. Unue li laboris kiel kuracisto en Londono, poste li fariĝis la medicina oficisto por la lernejoj de Bradford. En 1909 li eklaboris en la ministerio pri instruado; de 1924 ĝis pensiiĝo en 1933 li estis ties medicina ĉefoficisto. Tie li esploris precipe la problemojn de handikapitaj lernantoj.

Ralph Crowley estis dumviva membro kaj vicdelegito de UEA.

Literaturo 
 Obituary, en: British Medical Journal 1953, paĝo 833.

Anglaj kuracistoj
Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Sándor Csáder

CSÁDER Sándor [ĉader] (naskita la  en Somorja en tiama Hungario) estis hungara esperantisto kaj bankoficisto loĝanta en Ĉeĥoslovakio. Le esperantistiĝis en 1921 kaj tuj fariĝis kasisto de la Esperanto-grupo en Bratislavo. Li estis ĉefdelegito de UEA kaj de 1927 ĝis 1931 prezidanto de Tutmonda Esperanto-Junulara Asocio (TEJA). Li laboras ĉe la skoltoj kaj estis kunlaboranto de diversaj ĵurnaloj en Slovakio. Liaj noveltradukoj aperis en Esperantista Junularo, Marto ktp.

Hungaraj esperantistoj
Naskiĝintoj en 1902
Gyula Csapó

CSAPÓ Gyula [ĉapO djula], duonesperantigite Julio CSAPÓ (naskiĝis la  en Jimbolia (tiam en Hungario, nun en Rumanio); mortis la 19-an de decembro 1974 en Satu Mare, Rumanio), estis hungara esperantisto kaj lignokomerca oficisto.

Biografio 
Post Traktato de Trianon (1920) li apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li lernis Esperanton en 1921 kaj gvidis la movadon en Timişoara. Dum longa tempo servis ankaŭ kiel delegito kaj fakdelegito de UEA. Inter la du mondmilitoj li estis la ĉefa aktivulo por Esperanto en la regiono de la rumana urbo Timișoara.

Hungaraj esperantistoj
Rumanaj esperantistoj
Rumaniaj hungaraj esperantistoj
Transilvaniaj hungaroj
Walter Currie

Walter B. CURRIE [kuri] (naskita la  en Ecclefechan; mortinta en 1946) estis skota esperantisto kaj komercisto. 

Prezidanto de Burnley Esperanta-Socio de 1908. Ĉiusemajna Esperanto artikolo en Burnley Gazette. Instruis Esperanton en tekniklernejoj de Burnley, Blackburn, Nelson. Tradukis anglen La kandelingoj de la episkopo, La pacientoj de la kuracisto kaj Ĉu li?

Fontoj 

Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Tibor Czitrom

CZITROM Tibor [citrom] poste RÉTHELYI Tibor (naskiĝis la  en Budapeŝto) estis hungara esperantisto, privatoficisto kaj Esperanto-instruisto. 

Li estis esperantisto de 1924. Li estis prezidanto de HESI kaj gvidis multajn kursojn. De 1931 je la invito de SEI li gvidis rektmetodajn kursojn en Svedujo. Li faris propagandan vojaĝojn al Svedujo, Finnlando, Estonujo. Krome li faris lumbild- kaj radioparoladojn, ankaŭ pri Hungarujo. Li estis aŭtoro (kun d-ro Szilágyi) de la lumbilda Esperanto-kurso.

Czitrom, Tibor
Czitrom, Tibor
Antoni Czubryński

Antoni CZUBRINSKI, ĝuste Czubryński (naskiĝis la  en Krakovo, mortis la  en Varsovio) estis pola gimnazia instruisto, liberpensulo, daŭriganto de astralistikaj esploroj pri la Biblio, komencitaj de Andrzej Niemojewski, kunlaboranto de la astrologo Franciszek Prengel kaj esperantisto.

Czubryński finis klasikan gimnazion en Krakovo. En Zuriko li studis natursciencon kaj poste filozofion en la Jagelona Universitato, kie li doktoriĝis en 1913 kaj ekinteresiĝis pri pola folkloro kaj slavaj legendoj. Post la morto de Niemojewski li eldonis du liajn laboraĵojn:

 Biblia a gwiazdy. Sto pytań stawianych biblistom oraz sto odpowiedzi dla ludzi umiejących myśleć własną głową (Biblio kaj steloj. Cent demandoj al bibliistoj kaj cent respondoj por homoj scipovantaj pensi proprakape), Sapere Ausuris, Warszawa 1924, 1959
 Polskie niebo (Pola ĉielo), Warszawa 1924

Li verkis multajn informilojn kaj statistikajn artikolojn pri Esperanto, havis paroladojn kaj publikigis longan pollingvan verkon pri Esperanto. Czubryński estis iniciatinto de l' ideo pri "interŝtata Esperanto-akordo" kaj pri ĝenerala plebiscito por Esperanto inter neesperantistoj.

Czubryński estis membro de la Lingva Komitato antaŭ la dua mondmilito kaj de 1949 apartenis al la unua membraro de la restarigita Akademio de Esperanto.

Fonto 
 Henryk Hoffmann, Astralistyka (szkice z dziejów religioznawstwa polskiego), Jagelona Universitato, Kraków 1991

Notoj 

Polaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Vulpo

Vulpo estas membro de unu el ĉirkaŭ 22 specioj de malgrandaj kanisedoj. La besto plej ofte komprenata sub la vorto vulpo en Eŭropo kaj Nordameriko estas la ruĝa vulpo (Vulpes vulpes), kvankam diversaj vulpospecioj troviĝas sur preskaŭ ĉiu kontinento (mankas nur en Oceanio).

Arkta vulpo nomiĝas ankaŭ izatiso, stepa vulpo korsako, dezerta vulpo feneko ktp. Oni nomas la vulpoblekon jelpo.

Priskribo 
Tiu besto havas pintajn orelojn (en kelkaj specioj tre grandaj) kaj longan voston. Kelkaj varioj havas sur la nuko kaj dorso krucforman desegnon, aliaj longan, brilan, nigran hararon kun arĝentnuancaj sektoroj (arĝenta vulpo). Nobligita kolora vario de arĝenta vulpo havas hararon blankan, sur la dorso kun nigraj pintoj (platen-vulpa felo).

Sistematiko
Sub la kutima nomo "vulpo" oni celas plurajn sciencajn genrojn. Tabele ni montras tiujn genrojn kaj la rilatajn speciojn.

En kulturo

Pro la disvastigiteco de la vulpoj, ili aperas en la popola kulturo kaj folkloro de multaj nacioj, triboj, kaj gentoj.

Vulpo estas tre inteligenta kaj rolas en multaj fabeloj kaj fabloj kiel ruza besto; reciproke ruzaj homoj estas komparataj je vulpoj (esti ruza kiel vulpo, esti vulpokapulo).

La japana mitologio parolas pri ruzaj spiritoj nomataj kicuneoj (japane Kitsune). Tiuj spiritoj similas al multvostaj vulpoj.

Ĝia hispana nomo zorro inspiris la historion pri venĝanto de malriĉuloj kun la nomo "Zorro".

Renard, Histoire burlesque chantée et jouée (La vulpo: burleska rakonto kantata kaj ludata) estas unuakta ĉambra oper-baleto de Igor Stravinski, verkita en 1916. La ruslingva teksto de la komponisto estis bazita sur rusaj folkloraj rakontoj el la kolekto de Aleksandr Afanasjev. Temas pri moraliga historio, nome farma rakonto pri Vulpo kiu trompas Kokon, Katon kaj Virŝafon, sed finfine ili kaptas kaj punas lin. La Koko estas dufoje trompita kaj kaptita de la Vulpo, kaj ĉiam estas savita de la Kato kaj la Virŝafo. Post la dua savo de la Koko, la Kato kaj la Virŝafo strangolas la Vulpon, kaj la tri amikoj dancas kaj kantas.

Proverbo 

Ekzistas pluraj proverboj pri vulpo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :

Referencoj 

Kanisedoj
Orientalisa faŭno
Nearktisa faŭno
Palearktisa faŭno
Arkta vulpo

Arkta vulpo (Alopex lagopus) estas kaniseda specio vivanta en arktaj regionoj; ĝi havas mallongajn rondajn orelojn, mallongajn krurojn kaj longan voston. Ĝia felo estas tre ŝatata kaj valora; la delikata, mola, densa hararo estas somere griza ĝis griznigra, vintre pure blanka, ĉe kolora vario la hararo estas tutjare bluete griza ĝis brunete blua.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Skandinavaj montaraj betularoj kaj herbejoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.lioncrusher.com/animal.asp?animal=3 
 http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Alopex_lagopus.html 
 http://hornsund.igf.edu.pl/zwierzaki.html  
 http://www.nina.no/applications/system/publish/view/showobject.asp?infoobjectid=1001187  

Karnovoroj
Kanisedoj
Holarktisa faŭno
Nearktisa faŭno
Palearktisa faŭno
1138

En la jaro 1138 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Konrado la 3-a iĝis imperiestro de la Sankta Romia Imperio
 Kardinalo Conti iĝis kontraŭpapo kun la titolo Viktoro la 4-a;

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Chénens kiel Cheineis (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).

Naskiĝoj 
 Saladino, fondinto de la etne kurda Ayyubida dinastio de Egiptio kaj Sirio (m. 1193)
 Tankredo, reĝo de Sicilio (m. 1194)

Mortoj 
 Arŭa al-Sulajhi, reĝino de Jemeno (n. 1048)
Polsko

La Polsko (ne konfuzinda kun la polko) estas la plej ofta el la svedaj popoldancoj. La sveda vorto polska devenas el polsk dans, "pola danco", kaj fakto estas ke la plej sveda el ĉiuj popoldancoj ja havas polajn radikojn.

Eble la danco originis kiam polaj muzikistoj akompanis la reĝon Sigismondo Vasa, kiam tiu surtroniĝis en Svedio.

Troveblas tri ĉefaj tipoj de la polsko: la deksesono-polsko (iom simila al la polonezo, precipe kiel tiu sonis ĝis la 18a jarcento), la okono-polsko (iom simila al la mazurko), kaj la trioleto-polsko.

Dancoj
Clement Attlee

Clement ATTLEE (naskiĝis la 3-an de januaro 1883, mortis la 8-an de oktobro 1967) estis politikisto kaj ĉefministro de Britio inter 1945 kaj 1951.

Li naskiĝis en Londono kaj studis ĉe la Universitato de Oksfordo.

Li turnis sin al socialismo post laborado kun la infanoj de tre malriĉaj familioj en la kvartalo Stepney en orienta Londono.

Li fariĝis instruisto ĉe la Universitato de Londono en 1913.

Post servado en la armeo dum la unua mondmilito li fariĝis urbestro de Stepney en 1919 kaj poste parlamentano por la Brita Laborista Partio en 1922.

Li fariĝis la estro de la Laborista Partio en 1935 kaj estis vic-ĉefministro post 1942 en la koalacia registaro.

Post la dua mondmilito la Laborista Partio sukcesis en la nacia balotado kaj Attlee fariĝis la ĉefministro.

Dum tiu periodo multaj reformoj estis enkondukitaj ekz. La naciigo de fervojoj, karbminejoj kaj la kreado de la nacia sansistemo.

Attlee restis ano de la parlamento ĝis 1955.

Ĉefministroj de Britio
Britaj politikistoj
Membroj de la brita parlamento
Devon

Devono ( aŭ Devonshire) estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono sudokcidenta Anglio. Ĝia ĉefurbo estas Exeter.

La urbego Plymouth estas nun unuara instanco (angle: unitary authority).

Devono limas al Kelta nacio Kornvalo, sed ĝia propra kulturo iam kelta rapide forasimiliĝis dum la anglosaksa konkero. Tamen en 2003 estis elektita (neoficiala) flago de Devono kun klara influo de la Kornvala flago.

 Loĝantaro -  (j. 2000)
 Areo - 
 Industrioj - turismo, agrikulturo, cidro

Urboj kaj vilaĝoj 
 Axminster
 Barnstaple, Brixham, Bideford, Buckland Monachorum, Burgh Island
 Dartmouth
 Exeter
 Lundy
 Ottery St. Mary
 Paignton, Plymouth
 Salcombe
 Torquay, Torrington, Totnes
Oriento de Anglio

Geografio > Eŭropo > Britio > Anglio > Angla regiono > Oriento de Anglio

Oriento de Anglio estas unu el la anglaj regionoj.

Loĝantaro - 

Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj instancoj.

Kantonoj 
 Bedfordŝiro
 Kambriĝŝiro
 Esekso
 Hartfordŝiro
 Norfoko
 Sufoko

Unuaraj instancoj 
 Lutono - Bedfordŝiro
 Peterboro - antaŭe parto de Kambriĝŝiro
 Southend-on-Sea - antaŭe parto de Esekso
 Thurrock - antaŭe parto de Esekso

Eksteraj ligoj 
Mapoj de la regionoj

Vidu ankaŭ 
Loka regado kaj administrado en Britio

Regionoj de Anglio
Yorkshire and the Humber

Jorkŝiro kaj la Humbero (Angla: Yorkshire and the Humber) estas unu el la regionoj de Anglio.

Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj instancoj.

Kantonoj 

Norda Jorkŝiro

Metropolaj kantonoj 

Okcidenta Jorkŝiro
Suda Jorkŝiro

Unuaraj aŭtoritatoj 

East Riding of Yorkshire
Kingston upon Hull
Nord-Orienta Linkonŝiro
Norda Linkonŝiro
Jorko

Metropolaj distriktoj 
Barnslijo
Bradfordo
Kalderdalo
Donkastero
Kirkliso
Lidso
Rotherhamo
Ŝefildo
Vakfildo

Jorkŝiro kaj Humberside
 Esperanto-Federacio de Yorkshire kaj Humberside

Eksteraj ligiloj 

Mapoj de la regionoj

Vidu ankaŭ 
 Loka regado kaj administrado en Britio
Aberdeen

Aberdeen (prononco [ˌæbəɾˈdiːn]; ; ) estas havenurbo en nordorienta Skotlando.
 Koordinatoj: 
 Loĝantaro: 183 791 (2005)

Ĝi estas la tria plej granda urbo en Skotlando kaj situas apud la Norda Maro, inter la estuaroj de la riveroj Dee kaj Don. Krome ĝi estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando.

Ĝi estas kultura centro kun antikva universitato.Industrio – fiŝkaptado, grava centro de submara esplorado por nafto kaj gaso.

Esperanto en Aberdeen 
Tridek ok homoj en Aberdeen aperas en la Adresaro de la Esperantisttoj serio XXV (1903-1904). Tiuj homoj ŝajne aĉetis la Unuan Libron kaj sendis al Zamenhof deŝireblan folion el la broŝuro. Kun unu escepto, tiuj 38 nomoj aperas en blokoj, tiel donante impreson ke iu organizis la listiĝon. La tiama loka gazeto verŝajne nomiĝis "La Norda Stelo".

Pastro Henry Dawtrey kaj George Jarvis aranĝis publikan kunvenon en 1918 en Aberdeen dum kiu parolis bone konata malnova esperantisto John Bredall. La prelego estis tiel sukcesa ke la Lerneja Komisiono de Aberdeen tuj konsentis starigi klasojn, al kiuj en la sama jaro, aliĝis 50 personoj.

En 1922 tie okazis la 13-a Skotlanda Kongreso de Esperanto.

Esperantistoj de Aberdeen
 John Esslemont

Vidu ankaŭ 
 Universitato de Aberdeen
 5677 Aberdonia

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo de la urba konsilio de Aberdeen]
 retejo pri la urba skota dialekto 
 urba komerca portalo
 retejo de la universitato de Aberdeen

Urboj de Britio
Urboj de Skotlando
Konsiliaj areoj de Skotlando
Bournemouth

Bournemouth [bonmut], en esperanto Burnmuto, estas kaj urbo kaj unuara instanco en la angla regiono South West England de Britio. La tuta regiono enhavas proksime 162.000 loĝantojn (1997) kaj ampleksas areon da 46 km².

La urbo Bournemouth estas tre bonkonata kaj populara feriurbo ĉe la suda marbordo de Anglio. La urbo havas proksime 50.000 loĝantojn. Turismo kaj granda konferencejo estas ĝiaj ĉefaj industrioj.

Esperanto en Bournemouth 
La 34-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en Bournemouth en 1949.
La 12an de aŭgusto 1949 estis kreita Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj ILEI en Bournemouth.

Famuloj 
En Bournemouth mortis hungara kuracisto kaj akademiano Tivadar Duka.

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Loka regado kaj administrado en Britio

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala TTT
 Mapo de Bournemouth 

Urboj de Dorset
Polko

Polko estas danco en 2/4-takto (ne intermiksu ĝin kun la polsko aŭ la polonezo!). La polko originis en la mezo de la 19-a jarcento en Bohemio (tiam parto de Aŭstra Imperio, nun la okcidenta parto de Ĉeĥio). Ĝi estas ankoraŭ ofta en ĉeĥa popolmuziko, kaj disvastiĝis en Eŭropo kaj Ameriko, iĝante tradicia en pluraj landoj kiel Meksiko. En la klasika muziko, multajn polkojn komponis interalie la du Johann Strauss-oj; kelkajn bone konatajn faris Bedřich Smetana.

Komparu ankaŭ polko-mazurko.

Polaj dancoj
Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista

La Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista (ĈAE) estis organizo de slavaj esperantistoj en Ĉeĥoslovakio post la unua mondmilito (la germanaj estis organizitaj en Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio) inter la jaroj 1920 kaj 1935. 

Antaŭ la unua mondmilito ekzistis en la aŭstriaj Bohemio kaj Moravio du rivalaj organizoj de ĉeĥaj esperantistoj, nome Bohema Unio Esperantista (kiu asociigis klubojn) kaj Bohema Asocio Esperantista (kiu asociigis individuojn). Ambaŭ organizoj ofte kverelis kaj kondutis tre malamike, sed la milito ilin repacigis. Komence de 1918 kunvenis en Praha reprezentantoj de Unio kaj Asocio kaj decidis kunfandi la du societojn tuj, kiam post la milito estiĝos nova ĉeĥoslovaka ŝtato. 

La esperoj plenumiĝis, la 28-an de oktobro 1918 estis proklamita Ĉeĥoslovakio. Tamen nur la 1-an de februaro 1920 la du societoj kunfandiĝis, kiam estis oficiale fondita Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista. En 1935 oni reorganizis ĝin sub la nomo Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko, provinte vane allogi la germanlingvanojn en Ĉeĥoslovakio. En 1939 ĝi devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio sub premo de la polico antaŭ la likvido de la asocio en 1940. Tiu EAĈSR ekzistis ankaŭ post la dua mondmilito, sed post la stalintempa malpermeso oni dum la repermeso en 1969 fondis du asociojn, unu en Ĉeĥio (Bohemio kaj Moravio) - Ĉeĥa Esperanto-Asocio - kaj unu en Slovakio - Asocio de Esperantistoj en Slovaka Socialisma Respubliko.

La asocia gazeto nomiĝis La Progreso.

En 1939 post okupacio de la lando la asocio devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio, sed post kelkaj monatoj en 1940 Gestapo ordonis likvidi la asocion.

Estraro de ĈAE
prezidanto: Josef Eiselt, registara konsilisto
vicprezidanto: Stanislav Kamaryt el Bratislava
ĝenerala sekretario: Rudolf Hromada

Fontoj
 Bulteno de ĈAE 1929-1939. La n-ro 2/1936 portas la titolon Bulteno de Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista, la n-ro 3/1936 jam estas Bulteno de Esperanto-Asocio en ĈSR, la n-ro 1-5/1939 Bulteno de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.

Vidu ankaŭ
 Esperanto en Ĉeĥoslovakio
 Ĉeĥa Esperanto-movado
 Germana Esperanto-Ligo

Ĉeĥoslovakaj Esperanto-asocioj
Ints Ĉaĉe

Ints	ĈAĈE (naskiĝis la ; mortis en 1986) estis latva esperantisto kaj kompostisto. Li estis esperantisto ekde la jaro 1911 kaj gvidis kursojn, precipe inter blinduloj kaj junularo. Li verkis lernolibron kaj en 1933 tradukis tragedion Amo estas pli forta ol morto de Janis Rainis el la latva lingvo.

Verkoj
Esperanto, gramatiko kaj krestomatio. Eldono de l’ aŭtoro, Riga, 1928?

Latvaj esperantistoj
Tradukistoj el la latva lingvo
Ĉekbanko Esperantista

La Ĉekbanko Esperantista estis banko fondita en 1907 de H. F. Höveler en Londono. En- kaj el-pagoj baziĝis sur la Esperanta monunuo spesmilo (=2 oraj ŝilingoj). Laŭ Enciklopedio de Esperanto la transpago estis "plej oportuna kaj malkara". Je la 30-a de aprilo de 1914 ĝi havis 730 kontulojn en 320 urboj, 43 landoj. Post morto de la fondinto la banko likvidiĝis.

Esperanto-movado
Komerco per Esperanto
Ĉeklibroj internaciaj

Ĉeklibrojn internaciajn eldonis en 1908 la Esperanta konsulejo en Ĝenevo. Ĉiu libro enhavis 50 ĉekojn kaj kostis 50 Spesojn. La nomo de la banko, al kiu la ĉeko estis adresota, ne estis presita sur la ĉekoj, sed devis esti skribita mane, tiamaniere, ke ĉiu esperantisto povu uzi tiajn ĉekojn, skribante sur ili la nomon de sia banko.

Vidu ankaŭ 
 Esperantismo kaj mono''

Komerco per Esperanto
Ĉekoj internaciaj

Ĉekoj internaciaj. La internacia helpa monsistemo decimala, proponita en 1907 de profesoro Saussure, estis bone akceptita de la Esperantistaro, kiu volonte uzis ĝin. La Svisa Bankunio (Schweizerische Bankverein) en 1908 enkondukis internaciaj ĉekojn, kies monvaloroj estis montritaj en spesmiloj, kaj kies teksto estis nur Esperanta. Samjare la banko Pictet en Geneve eldonis similajn ĉekojn ankaŭ kun Esperanta teksto.

Vidu ankaŭ Esperanto kaj mono

Komerco per Esperanto
Ĉilo

Atentu: La vorto ĉilo nek estas la nomo de ŝtato en Sudameriko (temas pri Ĉilio) nek la nomo de ĝiaj ŝtatanoj (temas pri ĉilianoj).

Ĉilo aŭ ĥilo aŭ Laktosuko (france chyle, de la latina vorto chylus kaj de la antikva greka ĥūlos, suko aŭ limfo) estas lakteca likvaĵo konsistanta el limfo kaj emulsia graso, formiĝanta dum digestado de grasaĵoj. Ĝi ekestas en la maldika intesto dum la digestado de grasaj manĝaĵoj, kaj fortransportiĝas per limfaj kapilaroj. Pro globetoj de graso ensorbita, la limfo elfluanta el la intestaro aspektas laktosimila (tial en iuj lingvoj ĝi nomiĝas "blanka limfo"). La relative malalta premo de la limfaj kapilaroj permesas al relative larĝaj grasacidaj molekuloj difuziĝi en ili, dum la pli alta premo en vejnoj nur permesas la difuziĝon de pli etaj manĝoproduktoj, kiel aminoacidoj aŭ sukerojn, rekte en la sangon.

Patologio 
Ĉila fistulo estas elfluo de limfa likvaĵo el la limfangio, tipe akumuliĝante en la toraka aŭ abdomena kavoj.

Vidu ankaŭ
'Laktosuko

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 artikolo "ĉilo" en la anglalingva vortaro MedTerms 

Anatomio
Imuna sistemo
Ĉinaj noveloj

Ĉinaj Noveloj

 kurta skizo: Tendenco bolŝevika. "Interna, anima kontakto de l'aŭtoro kun la sklavaj amasoj neniel sentiĝas. Lingvaĵo entute bona" (N. B., probable Norbert Barthelmess, Sennacieca Revuo 1933, paĝo 84.)

 aŭtoro: Oskar Erdberg
 tradukisto: P. Gavrilov (П. Гаври́лов) el la rusa
 eldonejo: Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo (EKRELO)
 paĝoj: 72
 jaro de kompono kaj unua eldono: 1933 

La sama verko ankaŭ je titolo Kiinalaisia novelleja en 1931 aperis suome, je titolo Die drei Grundsätze des Mister Kung und andere Chinesische Novellen en 1932 germane kaj je titolo Khinezishe noṿeln [ĥineziŝe noveln] en 1933 jide.

Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Noveloj
Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Ĉirkaŭ la mondon kun la verda stelo

Ĉirkaŭ la mondon kun la verda stelo estas libro originale verkita en Esperanto fare de Joseph R. Scherer. La 272-paĝa libro kun 107 bildoj en flua, facila stilo aperis en 1933. Ĝi raportas pri la mondvojaĝo de Scherer en 43 landoj per kaj por Esperanto. La libro estas tre interesa kaj grava dokumento pri la vivado de Esperanto eĉ en ekzotikaj landoj.

Eksteraj ligiloj 
 libro legebla pdf-versie

Esperanto-libroj aperintaj en 1933
Esperantistoj-vojaĝintoj