31 декабрь

31 декабрь – Милади тәкъвимендә декабрь аталган уникенче айның утыз беренче көне. Елның соңгы көне.





– Бөтендөнья азәриләрнең теләктәшлек көне.
  Кыргызстан – Таможня хезмәткәрләре көне.
  Филипин – Елның соңгы көне бәйрәме, рәсми ял көне.

Яңа ел алды киче (Халыкара).
  Шотландия – Хогманэй (борынгы гадәт буенча Яңа ел) бәйрәме.
 Щедрец – Православ (ортодокс) христиан святки гадәтенең соңгы көне.
 Уникенче төн – Йольның бетү, яңа ел, яңа тормыш циклын башлануы.
 «изге» Сильвестр яки Яңа Ел төне.



Христианлык
 Көньбатыш Христианлыкның Раштуаның 12 көненен җиденчесе.
 француз телле lectionnaire de Jérusalem ятимнәрне кайгыручы Зотикны искә төшерергә киңәш итә, Ro. 1, 1(-17) һәм Mt. 2, 12(-15) укыла.

Бердәм  Католик һәм Православ изгеләре

Католик изгеләр һәм шатлыклылар

Православ изгеләре

Алэн һәм ясалмалар: Алан, Аланик, Аланнэ, Аллен, һ.б.
Барбачьян
Вера
Виктор
Владимир
Георгий
Доната
Елизавета
Зотык
Зоя
Иван
Илья
Катарина
Коломб һәм ясалмалары: Коломбин, Йона, Йонах, Йоние, һ.б.
Корнелиуш
Мариуш
Марк
Мартин
Мелания һәм ясалмалар: “Мелани”
Михаил
Модест
Николай
Одилон
Палома
Паулина
Сатурнина
Себастьян
Сильвестр,  Сильвестра
Сильви һәм ясалмалары: Сильвие, Сильфид, Сильветте, Сильвия, Сильвиана, Сильвина, һ.б.
Творцыслав
Фаддей
Федор
Севастьян
Сергей
Софья

406 — Вандал, Алан һәм Суэбьян кабиләләр төркемнәре Рейн елгасын күчеп, Галлияга керәләр.
 1600 — Британ Көньяк Индия Компаниясы оешыла.
 1994 — Россия гаскәрләре Грозныйга һөҗүм итә. Шәһәр утка тотыла. Дистәләрчә мең кеше вафат.
 1998 — Европа акчаларын алмаштыру механизмы элекке Еврозона валюталарынын алмашу курсын билгеләп яңа "Евро" бәясен билгели.
 1999 — Борис Ельцин Россия президенты вазифасыннан үз теләге белән китә. Вакытлыча аның вазифаларын башкаручы булып Владимир Путин билгеләнә.

695 — Мөхәммәд бин Касыйм, Шам генералы (ү. 715 ел)
 1844 — Константин Лаврский, 
 1852 — Владимир, 
 1854 — Пётр Владимиров, 
 1858 — Кудирка Винцас, 
 1869 — Анри Матисс, француз рәссам, сынчы.
 1878 — Лизабет Ардэн, канадалы хатын кыз бизнесмен (ү. 1966 ел)
 1880 — Джордж Маршалл, 
 1882 — Василий Глушков, 
 1891 — Василий Грацинский, 
 1899 — Александр Дейч, 
 1899 — Лазарь Люстерник, 
 1902 — Фатыйма Ильская, Татарстанның һәм Россиянең халык артисты.
 1905 — Вәли Фатыйхов, 
 1905 — Татьяна Власова, 
 1908 — Бабаҗан Гафуров, 
 1909 — Корбан Галимов, 
 1918 — Җәүдәт Айдаров, музыкант, дирижер.
 1920 — Владимир Оскал-оол, 
 1922 — Разия Мөэминова, тарихчы галим (Ташкәнт).
 1927 — Назиф Бәхтизин, татар авыл хуҗалыгы галиме.
 1928 — Гадел Вахитов, нефтьче галим, институт директоры.
 1929 — Борис Иванов, органик химия галиме, профессор.
 1932 — Санал Бадмаев, 
 1934 — Юрий Клячкин, 
 1935 — Салман ибн Габдел-Газиз әс-Согуд, 
 1937 — Аврам Һершко, израильле биологы, химия өлкәсендә Нобель бүләге лауреаты
 1938 — Лев Зиннер, 
 1941 — Алекс Фергюсон, шотланд футболчысы, тренер.
 1947 — Юрий (Хәлил) Бариев, шагыйрь (Норильск).
 1955 — Давуд Ибрахим, индиялы җинәятче төркеменең башлыгы.
 1956 — Юрий Борисов, 
 1958 — Бебе Ньювирт, американ актриса.
 1959 — Ливерис Андритсос, грек баскетбол уйнаучысы.
 1963 — Алексей Созинов, 
 1963 — Конишики, американ сумо көрәшчесе.
 1976 — Вадим Тарасов, 
 1977 — Пак Чэ Сан, көньяккореялы җырлар авторы һәм башкаручы.
 1979 — Вәсилә Фәттахова, Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар җырчысы.
 1980 — Ольга Любимова, 
 1984 — Грег Притчард, БөекБританияның "Сәләтең бар мы?" ярышы ярым-финалисты.
 1984 — Пол Родригез көчесе, профессиональ скэйтбоард шуучысы.
 1985 — Александра Герасименя, 
 1985 — Марат Закиров, 
 1992 — Артур Анисимов,  
 1997 — Илзат Әхмәтов,

192 — Коммод, Рим императоры (161 ел туган)
 335 — Сильвестр I, Рим папасы
 1384 — Джон Уайтклифф, инглиз теолог һәм Инҗил тәрҗемәчесе
 1583 — Томас Эрастус, швейцар теолог (1524ел туган)
 1610 — Людольф ван Сейлен, герман математик (1540 ел туган)
 1679 — Джованни Альфонсо Борелли, итальян физиолог һәм физик (1608 ел туган)
 1691 — Дадли Норт, инглиз икътисадчы (1641 ел туган)
 1876 — Виктор Григорович,  
 1888 — Самсон Рафаэль Нирш, герман раввин (1808 ел туган)
 1889 — Йон Креанга, румын язучысы.
 1890 — Панча Карраско, Коста Рика сугыш хатын кыз герой (1826 ел туган)
 1894 — Томас Йоаннес Штилтьес, Голландия математикчы (1856 ел туган)
 1905 — Александр Попов, рус физигы (1859 ел туган)
 1908 — Мөхәммәтҗан Галиев, сәүдәгәр, сәнәгатькәр, хәйрияче, иганәче.
 1934 — Җәфәр Җаббарлы, 
 1940 — Николай Васильев, Казан университеты профессоры: матиматик, фәлсәфәче, психолог.
 1942 — Ильяс Кудашев-Ашказарский, татар актеры һәм режиссеры, «Сәйяр» труппасына нигез салучы.
 1955 — Лука Спасов, 
 1966 — Елена Стасова, 
 1971 — Викрам Сарабхай, Һинд физигы (1919 ел туган)
 1975 — Шаһгали Чанборисов, 
 1976 — Пётр Пискарев, 
 1977 — Дмитрий Карев, 
 1977 — Сабах III Аль-Салим Аль-Сабах, Kувейт җитәкчесе (1924 ел туган)
 1980 — Маршал МакЛухан, Канада язучысы (1911 ел туган)
 1985 — Габит Мөсрепов, 
 1986 — Әгъзам Вәлиев, хәрби очучы, Советлар Берлеге Каһарманы.
 1990 — Василий Лазарев, СССР космонавты (1928 ел туган)
 1993 — Звиад Гамсахурдия, беренче Грузия Президенты (1939 ел туган)
 1993 — Шәмсинур Байбәкева, 
 1994 — Александр Баев, биохимия галиме.
 1995 — Николай Дедушкин, 
 1997 — Алексей Авдышев, 
 2000 — Беньямин Зэев Каханэ, Израильның "Кач һәм Кахан Чай" партиясы җитәкчесе, 1966елда үтерелгән раввин Мейр Кахан улы
 2002 — Сергей Князев, КПССның Татарстан өлкә комитеты сәркатибе.
 2005 — Әмирҗан Гәрәев,  
 2007 — Маркку Петрола, Финляндия актеры һәм музыкант (1956 ел туган)
 2008 — Вера Торопова,  
 2008 — Шәрига Таһирова, татар язучысы.
 2013 — Евдокия Багаева,  
 2016 — Яков Бергер,  
 2020 — Эльвира Кудрецкая, 
 2021 — Вадим Хамутцких,
 2022 — Бенедикт XVI, 265-нче Рим папасы.

Сынамышлар 
 Утыз беренче декабрьдә бәс булса, ашлык уңар.

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр 

Ел көннәре
31 декабрь