Harry Harrison

Harry Maxwell HARRISON (naskiĝis la , en Stamford (Konektikuto), mortis en Crowborough (Anglio) la ) estis usona verkisto, eksprezidanto de Monda Socio de Sciencfikcio (World SF), internacia organizaĵo de sciencfikciaj verkistoj kaj redaktoroj. Li estis pacifisto, esperantisto, kiu   lernis Esperanton en sia junaĝo kaj dum militservo. 

Li estis membro de UEA jam ekde 1945 kaj estis ano de la Honora Patrona Komitato de UEA. Li eĉ servis kiel honora prezidanto de Irlanda Esperanto-Asocio kaj honora membro de pluraj aliaj Esperanto-asocioj.

Harry Harrison en multaj siaj noveloj roligis la lingvon Esperanto kiel lingvon de estontaj societoj kaj aperigas specimenojn el ĝi. Foje tiuj specimenoj estas iom strangaj, kaj ne ĉiam estas klare, ĉu tio montru evoluon aŭ dialektiĝon de Esperanto dum jarmiloj.

Lia novelo "Make room! Make room!" (donu spacon!) iĝis tre konata pro la kina kaj televida filmo "Soylent Green", kiu ekestis surbaze de ĝi.

Persona vivo 
Harrison naskiĝis kiel Henry Maxwell Dempsey (sed li ne sciis pri tio ĝis sia trideka jaro, kiam li leĝe ŝanĝis sian nomon al Harry Max Harrison). Patrino de li estis latvino Ria Kirjassoff naskita en Rigo, Latvio (en iama Sovet-Unio), patro Henry Leo Dempsey estis irlanddevena ĉar patrino de lia patro estis de Irlando. Li naskiĝis en Stamford (Konektikuto), sed li vivis en multaj partoj de la mondo inkluzive de Meksiko, Anglio, Irlando, Danio kaj Italio. Dum la Dua Mondmilito li militservis en la Usona Armeo. Li estas esperantisto (la lingvo ofte aperas en liaj noveloj) kaj antaŭe estis la honora prezidanto de Esperanto-Asocio de Irlando, kaj ankaŭ honora membro de usona landa asocio Esperanto-Ligo por Norda Ameriko nun Esperanto-USA kaj krome membris en aliaj Esperanto-organizoj, kaj jam ekde 1945 en Universala Esperanto-Asocio, en kies Honora Patrona Komitato de UEA li membris. Laste li vivis en Irlando kaj posedis apartamenton en Brajtono (Brighton) por vizitoj al Anglio.

Harrison edziĝis al Joan (naskita Merkler) en 1954 en Novjorko, la geedzeco daŭris ĝis ŝia morto pro kancero en 2002. Ili havis du infanojn, Todd (nask. 1955) kaj Moira (nask. 1959), al kiuj li dediĉis la libron Make Room! Make Room!.

Listo de verkoj 
 Vilĉjo, la galaksia heroo
 sur la planedo de robotaj sklavoj (Bill, the Galactic Hero on the Planet of Robot Slaves)
 sur la planedo de enbotelaj cerboj (Bill, the Galactic Hero on the Planet of Bottled Brains)
 sur la planedo de sengusta plezuro (Bill, the Galactic Hero on the Planet of Tasteless Pleasure)
 sur la planedo de zombiaj vampiroj (Bill, the Galactic Hero on the Planet of Zombie Vampires)
 sur la planedo de dek mil baroj (Bill, the Galactic Hero on the Planet of Ten Thousand Bars)
 la fina absurda aventuro (Bill, the Galactic Hero: the Final Incoherent Adventure)

 Trilogio "Mortmondo" (deathworld)
 Mortmondo 1 (la mondo de la morto)
 Mortmondo 2 (la mondo de la sklavoj)
 Mortmondo 3 (la mondo de la barbaroj)
 Serio "Rustimuna Ŝtalrato" (Stainless Steel Rat)
 The Stainless Steel Rat (1961)
 The Stainless Steel Rat's Revenge (1970)
 The Stainless Steel Rat Saves the World (1972)
 The Stainless Steel Rat Wants You (1978)
 The Stainless Steel Rat for President (1982)
 A Stainless Steel Rat is Born (1985)
 The Stainless Steel Rat Gets Drafted (1987)
 The Stainless Steel Rat Sings the Blues (1995)
 The Stainless Steel Rat Goes to Hell (1998)
 The Stainless Steel Rat Joins the Circus (2000)

 Trilogio "Edeno"
 West of Eden
 Winter in Eden
 Return to Eden

 Serio "The Hammer and the Cross" (la martelo kaj la kruco)
 The Hammer and the Cross
 One King's Way
 King and Emperor

 Serio "Al la steloj" (To the stars)
 Hejmmondo (homeworld)
 Radmondo (wheelworld)
 Stelmondo (starworld)

En Esperanto aperis 
 Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato. Trad. Reinhard Fössmeier, Edmund Grimley Evans, Rob Helm, Konrad Hinsen, Pierre Jelenc, Jorge Llambias, Kevin Schoedel kaj Mark Weddell. Jekaterinburg: Sezonoj, 1996.
 La stratoj de Aŝkelono. Tradukis William Auld. Jekaterinburg: Sezonoj, 1994.
 La kaptita universo. Tradukis Andrej Grigorjevskij, Pentristo Vjaĉeslav Te. Moskvo: Impeto, 2001. 176 p. ISBN 5-7161-0086-4
 Invado: Tero. Trad. M. Ĉertilov. Moskvo: Impeto, 2012.
 La Verda Estonteco, trad. J. Davies. Dublino: E-Asocio de Irlando.

Bibliografio
 Gunnar Gällmo: Harry Harrison, 12.3.1925-15.8.2012. Beletra Almanako (16), februaro 2013. pp. 43-45.

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo ()
 biografio en la retejo isfdb.org ()
 http://www.scifiworld.cz/author.php?AuthorID=45  
 http://web.lib.usf.edu/usflibraries/special_collections.html

Referencoj 

Sciencfikciaj verkistoj
Usonaj esperantistoj
Usonaj verkistoj