alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Starto

Starto estas Esperanto-gazeto kaj organo de Ĉeĥa Esperanto-Asocio, fondita en 1968.

Enhavo 
En la revuo aperas informoj kaj impresoj pri Esperanto-asocioj, anoncoj kaj kalendaro pri Esperanto-aranĝoj. Aperas kelkfoje poemoj dukolumne Ĉeĥe-Esperante. La diversaj kluboj en Ĉeĥujo havas dediĉitan parton en la revuo por raporti pri siaj agadoj. La jubileaj membroj, naskiĝintoj ktp estas gratulitaj fine de revuo. La kovrilo kaj malantaŭa paĝo prezentas kolorajn fotojn.

Historio 
En 1968, kiam estis preparata la refondo de la asocio, tiam la titolo simbolis restartigon de la movado, sed kvankam ĝi jam bone kuras, la titolo estas konservata jam kiel tradicio. Aperadis komence 7-foje jare, poste 6-foje, nun 4-foje.

La unua redaktoro estis Oldřich Kníchal (1968-1979, Jaromír Jermář kaj Zdenko Křimský (1979-1984), Jiří Patera (1985-1990) kaj Miroslav Malovec ĝis nun.

Ekde la jaro 2000 eblas legi la gazeton ankaŭ en elektronika formo.

Eksteraj ligiloj 
 
 Starto legebla rete

Esperanto-gazetoj
Esperanto-movado en Ĉeĥio
Esperanto en 1968
Aperis en 1968
Stephen Kleene

Stephen Cole KLEENE (naskiĝis la  en Hartford (Konetikuto); mortis la  en Madison (Wisconsin)) estis usona matematikisto, kies laboro pri komputebleco provizas la fundamenton de teoria komputiko.

Kleene doktoriĝis ĉe la Universitato Princeton en 1934.  Lia tez-direktoro estis Alonzo Church kaj la titolo de lia tezo estis Teorio de Pozitivaj Entjeroj en Formala Logiko.  Poste, Kleene instruis ĉe la universitato ĝis li membriĝis la fakultaton de la Universitato de Viskonsino en 1935.  Li fariĝis plena profesoro en 1948 kaj restis tie ĝis emeritiĝo en 1979.

La esplorado de Kleene temis pri la teorio de algoritmoj kaj rikuraj funkcioj.  Li disvolvis la fakon de la teorio de rikuro kun Alonzo Church, Kurt Gödel, Alan Turing, kaj aliaj.  Li kontribuis al matematika intuiciismo kiun fondis Luitzen Brouwer.

Lia laboro pri la teorio de rikuro helpis provizi la bazojn de teoria komputiko.  Per provizi metodojn por determini, kiuj problemoj estas solveblaj, lia laboro kondukis al la studado de kiuj funkcioj povas esti komputataj.

La plej konataj libroj de Kleene estas (en la angla) Enkonduko al Matematiko (1952) kaj Matematika Logiko (1967).

Vidu ankaŭ 
 Algebro de Kleene
 Stelo de Kleene

Usonaj komputikistoj
Usonaj matematikistoj
Pioniraj komputikistoj
Ŝ

Ŝ, minuskle ŝ, estas la 23-a litero de la Esperanta alfabeto. Ĝi havas sonon senvoĉan frotan postalveolan (estas senvoĉa frikativa palatalveolaro), kiun IFA-alfabete oni skribas [ʃ]. La nomo de la litero estas "ŝo".

Laŭ la normo ISO 9 (= GOST 7.79 sistemo A) la litero ŝ estas uzata ankaŭ por transdoni latinlitere la cirilan literon Щ. En Esperanto la literon Щ oni plej ofte transdonas per ŝĉ (el la rusa aŭ ukraina) aŭ ŝt (el la bulgara).

Ŝ estas invento de Zamenhof, modifo de S. Ĝi similas la literon š uzatan en kelkaj lingvoj konataj de Zamenhof, sed havas formon propran al Esperanto, kaj tiel "neŭtralan". Laŭ la Fundamento de Esperanto oni povas skribi la duliteraĵon sh anstataŭ la litero ŝ, kiam oni ne povas, pro teknika kialo, uzi la ĝustan literon. La nomo de la signo aldonita al s por transformi ĝin al ŝ estas, en ordinara Esperanto, ĉapelo, sed ĝi povas esti nomata ankaŭ cirkumflekso. 

La ĉi-suba listo montras literojn, literduopojn kaj litertriopojn, kiuj reprezentas similan sonon en aliaj lingvoj. La sonoj ne nepre estas tute samaj, sed multaj parolantoj sentas ilin samaj kiel la esperantan [ŝ]. En lingvoj, kies skribo estas neregula el la vidpunkto de parolsonoj, ekz. la angla kaj franca, la listo montras tipan skribmanieron, sed la montritaj literoj aŭ literkombinoj ne nepre ĉiam reprezentas la sonon [ŝ], kaj tiun povas reprezenti ankaŭ aliaj literoj.

 sh angle
 sh kaj x en latinlitera pinjina skribo de la ĉina
 x eŭske, portugale kaj katalune
 ch france kaj portugale
 sch germane
 sj nederlande
 sc (antaŭ i, e) kaj sci (antaŭ a, o, u) itale
 s hungare
 s (antaŭ i) kaj sy (antaŭ a, e, o, u) en latinlitera Kunrei-transskribo de la japana
 sh en latinlitera Hepburn-transskribo de la japana
 sz pole
 ch kaj x portugale
 š en latinliteraj slavaj lingvoj (krom la pola) kaj en la latva kaj litova 
 ş turke
 ș rumane (iam anstataŭigata per ş)
 ш (en la cirila alfabeto)
 שׁ (en la hebrea alfabeto)
 შ (en la kartvela alfabeto)
 ش (en la araba alfabeto)

Surogataj skribosistemoj 
Kiel surogata skribosistemo, eblas eviti la ĉapelan signon en situacioj kiam uzo de la normala litero ĝ teknike problemas (historie en nacilingvaj tajpiloj aŭ en telegramoj, moderne ekzemple en poŝtelefonaj mesaĝetoj aŭ iuj retpoŝtaj programoj): tradicia helpa kodo en Esperanto estas la h-sistemo, do reprezentigo de la litero per kombino "sh", kvankam en la 20-a jarcento pli kaj pli uziĝis la x-sistemo, do reprezentigo de la litero per kombino "sx" (avantaĝa por aŭtomata anstataŭigo per la vera ĉapelita litero). Aliaj sistemoj malpli ofte uzatas: el ili menciindas la uzo de la kombinoj sˆ kaj s'.

Esperanta alfabeto

id:Sirkumfleks#Ŝŝ
Spaco

Oni distingas diversajn signifojn de la nocio Spaco:

Spaco en Filozofio 
Unu el la du necesaj universalaj kondiĉoj de esto (la alia estas tempo), ordiganta la kunekziston per tridimensia reciproka ekstereco de la eroj, kaj konceptata kiel senfine granda kaj senfine dividebla.

Spaco en Fiziko 
Difinita mezurebla parto de tiu ĉi tridimensia senfinaĵo: distanco, longo inter du lokoj aŭ punktoj. Laŭ la konsiderata fenomeno, tempo estas ankaŭ alia parametro.
 Senfina spaco
 Faza spaco
 Spactempo

Spaco en Matematiko 

Spaco estas matematika strukturo, kiu donas al ĝi ian similecon kun la fizika spaco. Spaco estas en iuj okazoj grave malsama de aro.

 Eŭklida spaco
 Hiperbola spaco
 Hilberta spaco
 Diskreta spaco
 Afina spaco
 Metrika spaco
 Probablo-spaco
 Topologia spaco
 Vektora spaco
 Funkcia spaco
 Laŭ kvanto de dimensioj
 Nul-dimensia spaco
 Unu-dimensia spaco
 Du-dimensia spaco
 Tri-dimensia spaco
 Kvar-dimensia spaco
 Malfinio-dimensia spaco
 Frakcio-dimensia spaco
 Faza spaco

Propraĵoj de spacoj
 Kompakta spaco

Vidu ankaŭ 

 Kosmoesploro
 Kahelaro - plenigo de spaco per figuroj
 Kiberspaco

Spaco
Topologio
Geometrio
Fiziko
Geografio
Astronomio
Psikologio
Salomonoj

La Salomonoj estas insularo kaj ŝtato en Oceanio, en la Suda Pacifiko.

Etimologio 
Estas konata legenda klarigo de la landnomo: ĝi kvazaŭ devenas de hispanoj, kiuj konsideris, ke tiuj insuloj apartenis al la biblia reĝo Salomono.

Insuloj

 Guadalcanal 
 Rennell, Rendova, Kolombangara kaj Bellona.
 Ŝortlandaj insuloj
 Nova Georgio, Vella Lavella
 Choiseul

Historio
La Kampanjo de Salomonoj estis grava kampanjo de la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito. La kampanjo komenciĝis per japanaj surteriĝoj kaj okupado de kelkaj areoj en la Britaj Salomonoj kaj en Bougainville, en la Teritorio de Nov-Gvineo, dum la unuaj ses monatoj de 1942. La japanoj okupis tiujn lokojn kaj komencis la konstruadon de kelkaj ŝip- kaj aviadil-bazoj kun la celoj protekti la flankon de la japana ofensivo en Nov-Gvineo, establante sekurecan barieron por la ĉefa japana bazo en Rabaul en Nova Britio, kaj havigante bazojn por malhelpi liveradon inter la potencoj de Aliancanoj de Usono, Aŭstralio kaj Novzelando.

Politiko 
La Guberniestro ĝenerala (Governor General) estas la reprezentanto en la Salomonoj de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, la ŝtatestro de la Salomonoj. Ekde 1953 la reĝino de la Salomonoj estis Elizabeto la 2-a.

Ekstera politiko 
La Salomonoj apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Vidu ankaŭ 
 Aŭstralazia ekozono
 Orient-melaneziaj Insuloj
 Salomonaj pluvarbaroj
 Vanuatuaj pluvarbaroj

Eksteraj ligiloj 
 paĝoj de la registaro de la Salomonoj
 Mapo de la Salomonoj 
 Trovante la Salomonojn (paĝoj anglalingvaj) 

 
Anglalingvaj administraj unuoj
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Membroj de la Unuiĝintaj Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1978
Insulaj landoj
Insuletaj evolulandoj
Insulaj vulkanaj arkoj
Oceaniaj landoj
Samoo

Samoo estas lando en Oceanio, iama Okcidenta Samoo. Ĝi troviĝas en Samoa Insularo. Ŝtatestro estas Tuimaleali'ifano Va'aletoa Sualauvi II.

La du plej vastaj insuloj estas Savaii-Insulo kaj Upolu-Insulo. La orientan parton de Samoo okupis Usono.

Biogeografie la insularo kongruas kun la samoaj tropikaj humidaj arbaroj el la pacifika ekozono.

Politiko

La leĝdona asembleo entenas 49 anojn, balotitaj per universala balotrajto, sed el tiuj 47 estas elektitaj de nur la gente prasamoanoj, la duaj de la novvenintaj gentoj, kaj por reprezenti la samoanojn nur la ĉefoj (inter alie kelkaj, 5%, ĉefinoj) tiuj ĉefoj konsistigas 25 000 personojn. La ŝtatestro estis du kun-reĝoj, nun unu mortis restas unu, poste lia posteulo estos elektita.

Ekstera politiko 
Samoo apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Samoo en Esperanto 
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 27an ĉapitron "Fabelo el Samoo" al komentoj pri la lando kaj al rilato de R.L. Stevenson al Samoo; poste ŝi rakontas la fabelon pri "Kiel Porkoj Venis al Samoo".

Eksteraj ligiloj 
 oficiala registara retejo
 http://www.visitsamoa.ws turismaj paĝoj pri Samoo]
 "Trovante Samoon" (paĝoj anglalingvaj)
 Mapo de Samoo

 
Insuloj en Oceanio
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1962
Suda Azio

Suda Azio estas tiu parto de Azio, kiu konsistas ĉefe el aziaj landoj kiuj situas sude de Himalajo; , ĝi ankaŭ inkluzivas aliajn ĉeajn landojn. Ĝi havas limojn kun Okcidenta Azio, Mez-Azio, Orienta Azio, Sudorienta Azio kaj la Hinda Oceano.

En Suda Azio situas la landoj Bangladeŝo, Barato, Butano, la Maldivoj, Nepalo, Pakistano kaj Srilanko. Oni kelkfoje inkluzivas Afganion, Birmon kaj Tibeton. 

En Suda Azio loĝas pli ol kvinono el la tuta homaro - kio igas ĝin la plej abunde kaj la plej dense loĝata terparto.

Vidu ankaŭ
 Orientaj religioj

Referencoj
Sejŝeloj

La Sejŝeloj estas lando en la Hinda Oceano, kies teritorio konsistas el la 115 insuloj de la sejŝela arkipelago.

Baza informaro 
 Landkodo: SC.
 E-nomo: Sejŝela Respubliko
 Nacia nomo: Repiblik Sesel (sejŝele), Republic of Seychelles (angle), République des Seychelles (france).
 Areo: 455 km²
 Politika sistemo: respubliko.
 Ŝtatestro: prezidento Danny Faure.
 Ĉefurbo: Viktorio (25 mil).
 Loĝantaro:  (2020).
 Ŝtatlingvo: angla, franca kaj kreola (sejŝela).
 Pokapa GNP: 6.620 $.
 Valuto: Sejŝela rupio.
 Plej grandaj insuloj: Mahé, Praslin, Silhouette, La Digue, Curieuse, Félicité, Frégate, Sainte-Anne, Île du Nord/North Island, Cerf Island, Marianne, Grande Sœur/East Sister, Thérèse, Aride, Conception, Petite Sœur/West Sister, Cousin, Cousine.

Geologio 
El geologia vidpunkto troviĝas du tipoj de insuloj en la Sejŝeloj, grupigitaj en la Granitaj aŭ Centraj kaj la Koralaj aŭ Periferaj Sejŝeloj. Tiuj ĉi estas tiel nomataj malaltaj insuloj kiuj estas sekaj kaj malfertilaj. Granitaj oceanaj insuloj estas unikaj, kaj ne ekzistas aliloke en la mondo.

Estas 42 granitaj insuloj, ordigitaj kun malkreskanta etendaĵo: Mahé, Praslin, Sihouette, La Digue, Curieuse, Félicité, Frégate, Ste. Anne, Île du Nord/North Island, Cerf Island, Marianne, Grand Sœur/East Sister, Thérèse, Aride, Conception, Petite Sœur/West Sister, Cousin, Cousine, Long, Récif, Round (Praslin), Anonyme, Mamelles, Moyenne, Ile aŭ Vaches Marines, L'Islette, Beacon (Île Sèche), Cachée, Cocos, Round (Mahé), L'Ilot Frégate, Booby, Chauve Souris (Mahé), Chauve Souris (Praslin), Île La Fouche, Hodoul, L'Îlot, Rat, Souris, St. Pierre (Praslin), Zavé, Harrison Rocks (Grand Rocher).

Biogeografio 
Biogeografie la insularo apartenas al la madagaskara ekoprovinco de la afrotropika ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi ampleksas jenajn ekoregionojn : granit-sejŝelajn tropikajn humidajn arbarojn kaj aldabra-insularajn kserofitarojn ene de la tutmondaj 200-unuo "sejŝelaj kaj maskarenaj humidaj arbaroj".

Sejŝeloj estas ĉirkaŭataj de samnoma mara ekoregiono.

Demografio 
 Franc-Sejŝelanoj

Eksteraj rilatoj 
 La Sejŝeloj apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Bildgalerio

Vidu ankaŭ 
 Flago de la Sejŝeloj
 Antoine Abel, konsiderita la patro de la literaturo de Sejŝeloj

Eksteraj ligiloj 
 Sejŝela reta forumo
 "Virtualaj Sejŝeloj"
 La Sejŝela Nacio
 Sejŝela interreta portalo

 
Maraj ekoregionoj
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1976
Svazilando

Svazilando, ekde 2018 angle nomata Eswatini laŭ la svazia nomo weSwatini en la signifo "Svazilando", en Esperanto neologisme (sed malpreferinde) novnomebla Esvatinio, oficiale Reĝlando Esvatinio respektive Svazia Reĝlando (, ), estas ŝtato en suda Afriko. Ĝia ĉefurbo estas Mbabano.

Servoj
 Universitato de Esvatinio

Ekstera politiko 
Svazilando apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano

Referencoj 

 
Landoj sen maraliro
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1968
Surtabla rolludo

Surtabla rolludo estas la plej malnova tipo de rolludo.

Iu ludmajstro gvidas ludantojn tra antaŭdifinita historio, kaj ludantoj agadas konsekvence al priskriboj de la ludmajstro, kiu mem ŝanĝas la historion laŭ la diversaj agadoj de la ludantoj, ktp.

La ludo estas finita kiam la celo, elektita de la ludantoj mem (aŭ difinita de la historio) estas atingita.

Surtablajn rolludojn oni ludas per papero, krajono kaj ĵetkuboj multflankaj (ĵetpluredroj) (kvaredro, sesedro (kubo), okedro, dekedro, dekduedro, dudekedro, kelkfoje eĉ 30-edro kaj 100-edro). La ĵetkuboj solvas situaciojn laŭ regulsistemo aĉetebla (ekz. Dungeons and Dragons = Drakoj kaj Galerioj).

Ĉiuj ludantoj ludas la rolon de persono, kies ecojn kaj trajtojn priskribas la persona folio per valoroj numeraj. Tiu persona folio priskribas "ĉion", kio formas "la personon": tion oni ankaŭ nomas "la persono de la ludanto", t.e. la rolo kiun li aŭ ŝi ludas. Valoroj ekzistas kiuj priskribas ĉion, kio estas mezurebla ĉe homoj: forto, rapideco, lerteco, ktp.

Ekzemple, se iu persono havas noton je "14/20" je la lerteco "grimpi", kaj deziras supreniri klifon, la ludmajstro petas la ludanton ĵeti ĵ20 ĵetkubon (ĵetkubon kun 20 flankoj). Se la rezulto estas super 14, la persono sukcese grimpas la klifon; sed se ne, la persono malsukcese falas surteren! Kompreneble, ju pli alta la lerteca nivelo, des pli lertas la persono.

La plej malnova rolludo estas Dungeons and Dragons ("Drakoj kaj Galerioj", sed nun ili multas. Ankaŭ ekzistas rolludoj kiuj temas pri The Lord of the Rings ("La Mastro de l' Ringoj"), Star Wars (Stelaj Militoj), ktp.

Ekzistas diversaj senpagaj regulsistemoj disponeblaj sur la reto. Risus estas rapida, ses-paga rolluda sistemo tradukita en Esperanto de Chris Gledhill. 

Je 1995, ekzistis la serio Une Soirée De Meurtre ("Vespero De Murdo"). Estis serio de ludoj kies la celo estis de resolvi misteraj murdoj.

Rolludoj
Serio (matematiko)

Serio en matematiko estas vico u, konsiderata kune kun ties vico v de partaj sumoj: vn=u0+u1+... +un, t.e.

v1=u0+u1
v2=u0+u1+u2
....
vj=u0+u1+... +uj
......
vn=u0+u1+... +uj+... +un

Pri maksimuma donita entjero n, la serio estas finia serio, kaj serio kun nefinia nombro de termoj estas nefinia serio.

La harmona serio estas tiu serio, kies ĝenerala termo egalas al 1/n; ĝi ne konverĝas.

La geometria serio estas tiu, kiu baziĝas sur geometria progresio; ĝi konverĝas, nur se la absoluta valoro de ĝia kvociento estas strikte malpli granda ol 1.

Rimarko: Ne ekzistas formala diferenco inter la nocioj de vico kaj serio. Ĉiun vicon oni povas konsideri ankaŭ kiel serion. La diferenco aperas nur, kiam temas pri konverĝo, ĉar por serio oni interesiĝas pli pri la konverĝo de la vico v de partaj sumoj, ol pri tiu de u.

Fonto: ReVo

Vidu ankaŭ 
 Absoluta konverĝo
 Integralo
 Kondiĉa konverĝo
 Konverĝa serio
 Konverĝo
 Malkonverĝa serio
 Sumformulo de Gauss
 Vicaj transformoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.research.att.com/~njas/sequences Surlinia enciklopedio de entjeraj vicoj

Matematiko
Kalkulo
Matematika serio
Strukturo

Strukturo estas maniero, laŭ kiu estas kunaranĝitaj la diversaj partoj de konstruo, maŝino, organismo, aŭ la diversaj eroj de kemia substanco, ekz. strukturo de atomo aŭ homa korpo, organiza strukturo de UN. Oni ofte uzas ĉi tiun terminon kun la senco konstruaĵo (ekz. famaj strukturoj de 20-a jarcento).

Super kaj infra
Superstrukturo estas suprendirektita etendaĵo de ekzistanta strukturo super bazlinio. 

Infrastrukturo estas strukturo kiu ampleksas ĉiujn daŭre ekzistantajn bazajn instalaĵojn kaj organizojn - personajn, materiajn, instituciajn - kiuj en sia sumo garantias la funkciadon de labordividanta nacia ekonomio.

Strukturo en kemio 
Kemia strukturo rilatas al kaj molekula geometrio kaj elektrona aranĝo . La strukturo povas esti bildigita per diversaj diagramoj nomataj strukturaj formuloj.

Strukturo en matematiko 

Strukturo estas la tuto de la rilatoj, operacioj k.s., per kiuj oni provizas aron por doni al ĝi interesajn matematikajn ecojn; alternative, oni nomas strukturo ankaŭ la tiamaniere provizitan aron kaj la tuton de ĝiaj ecoj: provizite per adicio kaj multipliko, la aro de polinomoj havas ringan strukturon; metriko donas al aro topologian strukturon, sed ne ĉiu topologia spaco havas metrikan strukturon.

Kelkaj rimarkindaj strukturoj estas: grupo, kvazaŭgrupo, lopo, korpo aŭ kampo, magmo, modulo, monojdo, ringo, algebrao, vektora spaco.

Strukturo en arkitekturo 
Strukturo povas esti: 
 Sistemo, en kiu estas kunaranĝitaj diversaj partoj de konstruo; 
 Maniero, en kiu diversaj partoj de homa kreaĵo estas kunaranĝitaj en unu tuton.

Laŭ Francisko Azorín strukturo estas Maniero, laŭ kiu estas kunaranĝitaj ladiversaj partoj de konstruaĵo, de tutaĵo. Li indikas etimologion el la latina structura (strukturo).

Vidu ankaŭ 

 Sociaj sciencoj
 Komputiko
 Konscio
 Kristala strukturo
 Abstrakta strukturo
 Strukturo (matematika logiko)
 Matematika strukturo
 Diskreta spaco
 Formo
 Tendo

Notoj 

Filozofio
Semantiko
Kemio
Scienco
Lingvoscienco
SoloTronik (muzikisto)

SoloTronik estis muzikisto kiu partoprenis en diversaj Esperanto-aranĝoj.

Muzikistoj
Sveda literaturo

La termino svedlingva literaturo korespondas al literaturo verkita en sveda lingvo, dum "literaturo de Svedio" kaj sveda literaturo (kiuj povas esti uzataj interŝangeble) referencas al la literaturaj verkoj skribitaj en sveda lingvo aŭ en alia lingvo fare de svedaj aŭtoroj.

En ĵusaj jardekoj, nova generacio de verkistoj setliĝi en la internacia literatura etoso, kiaj la verkistoj de krimromano Henning Mankell aŭ Jan Guillou. Estas tutmonde fama la romanisto porinfana Astrid Lindgren, aŭtoro de verkoj kiaj Pippi Långstrump, inter aliaj. Jam komence de la 21a jarcento, la ĵurnalisto Stieg Larsson iĝis eldona fenomeno tutmonde pere de sia trilogio Millenium.

En Esperanto
Sveda Poemaro estas Esperanta antologio de svedlingvaj poemoj. La libro aperis en la jaro 1954 en Stokholmo.

Vidu ankaŭ
 Listo de svedlingvaj verkistoj
Sargono

Sargono estis reĝo de antikva Mezopotamio, regis verŝajne inter 2334 kaj 2279 a.K. Lia plena nomo estis Sargono de Akado, laŭ regno de li fondita.
Sargona famo estas miksita kun multnombraj okazaĵoj el legendoj. Li regis sufiĉe longe - ĉirkaŭ 56 jarojn, fondis la unuan ŝemidan dinastion en regiono kaj estas kreanto de militistaj tradicio de Mezopotamio.

Estas evidente, ke Sargono estis unu el la plej fortaj regnestroj de la mondo de tiuj tempoj. Sargono kaj liaj posteuloj regis pli ol 120 jarojn.

Laŭ tradicio lia plej fama filino estis la fama poetino Enheduanna.

Vidu ankaŭ 

 Mezopotamio
 Akado
 Akadanoj
 Babilonio
 Sumero

Reĝoj
Akada Imperio
Homoj de la 24-a jarcento a.K.
Nimrod
Sumeranoj

Sumeranoj estis ne unuaj loĝantoj de Mezopotamio, sed ili estis unuaj, kiuj lasis skribfontojn pri si. Ilia origino estas nekonata kaj lingvo ne havas parencajn inter aliaj lingvoj. Estis provoj konformiĝi sumeran gramatikon kaj leksikon al aliaj lingvoj (ekz. prahindaj, praturkaj, prakartvelaj), sed tio restas en la nivelo de hipotezoj. 

Sumeranoj ekloĝitaj en la sudo de Mezopotamio, verŝajne venis de oriento. Ili faris multajn gravajn inventojn, tiaj kiaj estas la unuaj formoj de skribo kaj kalkulo, rado kaj plugilo, la evoluo de komerco kaj tiaj sciencoj kiel astronomio kaj matematiko. En Mezopotamio disvolviĝis ankaŭ la unuaj kalendaroj kaj urboj de la mondo.

Vidu ankaŭ 

  Mezopotamio
  Sumero
  Sumera lingvo
  Sumera Mitologio
  Sumero-Babilona Kulturo

Etnoj
Sumero
Mezopotamio
Historio de Irako
Sumera lingvo

La sumera lingvo estas la lingvo de Sumeranoj kaj konata laŭ kojnoskribaj tekstoj de 29-28 jarcentoj a.K. ĝis 3-1 jarcentoj a.K. Genetikaj rilatoj kun aliaj lingvoj estas ne determinitaj.

Vidu ankaŭ 

 Mezopotamio
 Sumero

Antikvaj etnoj
Senparencaj lingvoj
Lingvo
Mezopotamio
Historio de Irako
Lingvoj laŭ alfabeto
Mortintaj lingvoj de Azio
Supra Kastela Fonto

La Supra Kastela Fonto (ĉeĥe: Horní zámecký pramen) elfluas el malfermita ronda altano kun kupola tegmento, kiun apogas ok kolonoj. Ĝi estas la plej alta punkto de la kastelaj kolonaroj. Ĝin projektis la arkitekto Josef Zach kaj ĝi estis konstruita en la jaro 1848.  La fonto estas varma 49,8 Celsius-gradojn.

Karlovy Vary
Akvofontoj
Sankta Lukaso (Karlovy Vary)

La kapeleto de sankta Lukaso (ĉeĥe Kostel sv. Lukáše) estas preĝejo en Karlovy Vary, en Ĉeĥio.

Ĝi estis konstruita antaŭ la fino de la 19-a jarcento (precize la konstruaĵon oni komencis la , kaj la  ĝi estis jam konsekrita), laŭ projekto de doktoro Mothes el Lepsiko. Iniciatintoj estis angloj, kiuj venadis tiam por kuracado.

Interesa estas la turo.

En 1996 oni pritraktis la rekonstruon, kiun bezonis ĉefe la tegmento.

Kristanaj preĝejoj en Karlovy Vary
Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Karlovy Vary
Karlovy Vary
Sanatorio Richmond

Sanatorio Richmond estas ripozloko en Ĉeĥio.

La tuta komplekso - tio signifas ne nur la konstruaĵo, sed ankaŭ ampleksa ekstera park-areo, kun multaj pitoreskaj anguloj, plastikoj, statuoj, lagetoj kaj similaj ornamaĵoj, apartenas al la plej idiliaj bancentroj de la urbo. La tuta komplekso ekestis iom post iom ekde la komenco de la 19-a jarcento. Kelkfoje ĝi estis rekonstruata, kaj fine oni ĝin adaptis laŭ projekto de viena profesoro Bohrmann. 

En la Richmonda parko troviĝas ankaŭ cervo (statuo de cervo), kiu ankaŭ estas videbla sur multaj bildkartoj, kiujn la vizitantoj forsendadas hejmen. 

Konstruaĵoj en Karlovy Vary
Sanatorio - Kurac-Hotelo Imperial

Sanatorio - Kurac-Hotelo Imperial

Per siaj konus-formaj turetoj ĝi iom memorigas kastelon. Ĝi estis konstruita en secesia stilo dum la jaroj 1910-12. Post finkonstruo - en jaroj de sia ekesto ĝi estis la plej komforta kaj plej moderna e1 ĉiuj hoteloj. El la hotelo povas la gastoj ĝui la plej interesan vidon al la ĉirkaŭaĵo ĉirkaŭdirekten. La sanatorion IMPERIAL ĉirkaŭas ampleksa parko kun multaj ekzotaj arboj, arbedoj kaj floroj. Antaŭ kelkaj jaroj oni ĉi tie alkonstruis novan Komplekson de la banterapio. De la sanatorio estas komforta komuniko kun la urba centro pere de kablotramo. La sanatorio IMPERIAL estas fakte unika dominanto, ĉar ĝi estas videbla el diversaj lokoj de la tuta urbo, ekzemple: kiam oni proksimiĝas al Karlovy Vary veturante aŭ irante sur la malnova ŝoseo el Praha, malfermiĝas antaŭ okuloj de la alveturantoj ĉarma arbara valo, el kiu iom post iom aperas la kurac-hotelo Imperial kaj tio aspektas kvazaŭ ilin la hotelo bonvenigus. Multaj vizitantoj de la urbo diras, ke Karlovy Vary, tio estas nur valoj kaj montetoj, kaj la karlovaranoj aldonas: "Jes, Karlovy Vary estas multaj altaĵoj, de kie estas interesaj vidoj." Ekzemple tio estas TRI KRUCOJ, DIANAJ ALTAĴO DE CERVA SALTO, kaj aliaj.

Konstruaĵoj en Karlovy Vary
Sankta Heleno

Sankta Heleno () estas dependa teritorio de Britio en la Atlantiko. La teritorio konsistas el la insuloj de la samnoma Sankta Heleno, Ascension, Tristan da Cunha, Gough kaj Nightingale.

La famo de insulo Sankta Heleno venas ĉefe el la fakto, ke ĉi tie mortis Napoleono la 1-a de Francio, venkita kaj humiligita eks-imperiestro de Francio.

 Landokodo: SH
 Nacia nomo: Saint Helena Colony with Dependencies
 Areo: 412 km²
 Loĝantaro: 7460 (dum julio 2005)
 Administra centro: Ĵamestaŭno
 Valuto: sankthelena pundo

Bildaro

Vidu ankaŭ
 Britaj transmaraj teritorioj

Eksteraj ligiloj 

 Oficialaj registaraj retaj paĝoj de Sankta Heleno
 Novaĵoj pri Sankta Heleno 

 
Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha
Ŝarĵo

Ŝarĵo aŭ Ŝarkao [aŝ-ŝArĵa aŭ aŝ-ŝAriqa], alilingve ankaŭ Sharjah, arabe: الشارقة (elp. ŝarĵa), estas unu el la sep emirlandoj (princlandoj) de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Ĝia loĝantaro estas  homoj (1997 takso), kaj havas areon , kiu konsistas 3,3%-ojn de la teritorio de UAE. La gvidanto de Ŝarĵo estas ŝejĥo Sultan Bin Muhammad al-Qasimi de 1972. 

La urbo Ŝarĵo pligrandiĝas konstante kaj nun la loĝantaro atingas 250 mil homojn. La plimulto de la konstruaĵoj estas plenumita en tradicia islama arkitektura stilo.

Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Sekureca meĥanismo

Komputiko> Komputika Sekureco

Sekureca meĥanismo estas realaĵo kiu ofertas sekurecajn funkciojn. Kutime, oni havas plurajn tiajn meĥanismojn por realigi la sekurecajn funkciojn, ĉiu el ili farante nur kelkajn.

Ekzemple, fajromuro (en:firewall) estas maŝino kun softvaro kiu protektas retojn unu kontraŭ la aliaj filtrante retajn paketojn moviĝante inter ili. Ĝi ĉefe ofertas atingajn regojn kun sekurecaj funkcioj.

Sekureco
Sud-Orienta Azio

Sud-Orienta Azio estas natura regiono en Azio, inkluzivanta Hindoĉinan duoninsulon, Malajan arkipelagon kaj apudajn teritoriojn, kun areo ĉirkaŭ 4,5 mln kv.km. Loĝantaro 463 mil. Reliefo mezmontara kaj ebena, tropikaj arbaroj kaj savanoj. Al sud-orienta Azio apartenas la landoj:
 Brunejo, Vjetnamio, Indonezio, Kamboĝo, Laoso, Malajzio, Mjanmaro, Singapuro, Tajlando, Filipinoj, Orienta Timoro.

Foje ĉi tiuj landoj estas rigardataj parto de suda Azio.

Biogeografie Sud-Orienta Azio plejparte apartenas al hindoĉina kaj al sundalanda-filipina ekoprovincoj de la orientalisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Nur sude de la Linio de Wallace ĝi troviĝas en la Aŭstralazia ekozono.

Bildgalerio

Vidu ankaŭ 

 Mez-Azio
 Orienta Azio
 Sudorientazia Traktatorganizo
 Sundaj Insuloj
Suda Dakoto

Suda Dakoto () estas usona ŝtato. Ĝi fariĝis la 40-a ŝtato de Usono je la 2-a de novembro 1889.

Ĝi estas parto de Usona Mez-Okcidento. Misuro estas la pli longa kaj la pli larĝa rivero en la ŝtato.

La tereno apenaŭ interesis Usonon, ĝis oro malkovriĝis en 1874. Post la furoro pri oro multaj homoj restis por bredi brutojn.

Post la abrogacio de kelkaj traktatoj de la 19-a jarcento, la Usona Indiana Movado eniris kaj akiris regon super la kortumejo en Wounded Knee dum 10 semajnoj en 1973.

 Loĝantaro:  (en 2000)
 Ĉefurbo: Pierre
 Aliaj gravaj urboj:
 Sioux Falls
 Rapid City
 Mitchell
Malgrandaj urboj:
 Custer
 Woonsocket (Kantono Sanborn)
Gravaj fizikaj trajtoj ktp:
 Black Hills
 Badlands
 Monto Rushmore

retejo de Suda Dakoto en la angla: http://www.state.sd.us 

 
Subŝtatoj de Usono
Staten-Insulo

Staten-Insulo () estas insulo de 265 km² en Nov-Jorkio (Usono). Ĝia estas identa al Kantono Riĉmondo (Richmond County), kiu estas samtempe unu el la kvin kvartaloj de la urbo Novjorko.

La indianoj nomis la insulon Monacnong (Rava Arbaro). La nederlandanoj aĉetis la insulon de indianoj, kaj terkultivistoj setlis tie en 1661. Ili nomis la insulon Staaten Eylandt, laŭ la "Ĝeneralaj Statoj" (Staten Generaal), la nederlanda parlamento. Staten-Insulo fariĝis parto de la urbo Novjorko en 1898; la angla nomo ekestis per transskribo de la nederlanda.

Staten-Insulo estas la Konteo de Richmond, unu el la 65 konteoj de Novjorkio. En 2014, 473 279 personoj loĝis en Staten-Insulo, distrikto Richmond. La pramo de Staten-Insulo ligas Staten-Insulo kun Manhatano kaj la Ponto de la Markolo de Verrazano ĝin ligis kun Broklino.

Bildaro

Vidu ankaŭ
 Insulo Estados 

Urboj de Nov-Jorkio
Insuloj en Usono
Geografio de Novjorko
Kantonoj de Nov-Jorkio
Sankta-Kito kaj Neviso

Sankta-Kito kaj Neviso aŭ Sankta Kristoforo kaj Neviso, iam Sankta Kristofo kaj Neviso, estas insularo kaj suverena ŝtato en la regiono Karibio de Ameriko, do situas en la Kariba Maro, pli precize en la ĉeno da insuloj nomita Deventaj Insuloj.

 Landkodo: KN.
 E-nomo: Sankta Kristofa kaj Nevisa Federacio; laŭ AdE Sankta Kristoforo kaj Neviso; laŭ PIV Sankta-Kito kaj Neviso.
 Nacia nomo: Federation of Saint Kitts and Nevis.
 Areo: 261 kv.km.
 Ĉefurbo: Bastero (14 mil).
 Loĝantaro: 41 mil (1995).
 Ŝtatlingvo: angla.
 Persona MNP: 5.170 $.

Nomo 
La nomo "Sankta-Kito kaj Neviso" devenas de la du insuloj Sankta-Kito kaj Neviso, kiuj konsistigas la ŝtaton. Insulo Sankta-Kito iam nomiĝis "Sankta-Kristofo" (angle: Saint Christopher, france: Saint-Christophe), tiam ankaŭ la ŝtato nomiĝis "Sankta-Kristofo kaj Nevis".

Strukturo 
La ŝtato administre konsistas el 14 "paroĥejoj", el kiuj 9 situas sur Sankta-Kito kaj 5 sur Neviso. La du insulojn disigas markolo ĉirkaŭ tri kilometrojn larĝa. Dum la lasta glaciepoko, je malpli alta marnivelo, estis nur unu insulo.

Ekonomio 
La insularo estas parto de orientkaribia valuta unuiĝo kaj kune kun kvin aliaj karibiaj ŝtatoj kaj du pliaj transmaraj teritorioj de Britio kiel oficialan valuton uzas la orientkaribian dolaron.

Politiko 
La politika sistemo estas federacia konstitucia monarkio kaj la ŝtatestro estas la Brita reĝino.

La Guberniestro ĝenerala (Governor General) estas la reprezentanto en Sankta-Kito kaj Neviso de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, la ŝtatestro de Sankta-Kito kaj Neviso. Ekde 1953 la reĝino de Sankta-Kito kaj Neviso estis Elizabeto la 2-a.

Ekstera politiko 
Sankta-Kito kaj Neviso apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo 
 turisma retejo pri Sankta-Kito
 turisma retejo pri Neviso

 
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Karibio
Administraj unuoj fonditaj en 1967
Sankta Lucio

Sankta Lucio aŭ Sent-Lucio - angle Saint Lucia - estas lando en la regiono Karibio de Centra Ameriko.

Lingvoj 
Kvankam la oficiala lingvo estas la angla, la plimulto de la loĝantoj parolas kreolan variaĵon de franca lingvo.

Historio 
Kenny Davis Antony (naskiĝis en 1951) estis ĉefministro inter 1997 ĝis 2006 kaj denove inter 2011 ĝis 2016.

Allen Chastanet iĝis ĉefministro la 7-an de junio 2016. Li estis antaǔe ministro pri Turismo kaj Civila aviado de 2006 ĝis 2011. Li estis opoziciestro de tiam.

Ekde julio 2021 la ĉefministro estas 	Philip J. Pierre.

Teritoria organizado

Politiko
La Guberniestro ĝenerala (Governor General) estas la reprezentanto en Sankta Lucio de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, la ŝtatestro de Sankta Lucio. Ekde 1953 la reĝino de Sankta Lucio estis Elizabeto la 2-a.

Ekonomio 
La ŝtato estas parto de orientkaribia valuta unuiĝo kaj kune kun kvin aliaj karibiaj ŝtatoj kaj du pliaj transmaraj teritorioj de Britio kiel oficialan valuton uzas la orientkaribian dolaron.stlucia vacation information

Gravuloj 
 Derek Walcott, Nobel-premio pri literaturo.

Ekstera politiko 
Sankta Lucio apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala Retejo de la Registaro de Sankta Lucio
 Turisma oficejo
 Sankta Lucio - Simple Bela
 La himno de Sankta Lucio

Referencoj 

Sankta Lucio
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1979
Sankta Vincento kaj la Grenadinoj

Sankta Vincento kaj Grenadinoj estas insularo kaj suverena ŝtato en la regiono Karibio de Ameriko, do situas en la Kariba Maro.

Ĝenerala informo 
 Landkodo: VC.
 E-nomo: Sankta Vincento kaj Grenadinoj.
 Nacia nomo: Saint Vincent and the Grenadines.
 Areo: 389 kv.km.
 Ĉefurbo: Kingstaŭno (28 mil).
 Loĝantaro: 112 mil (1995).
 Ŝtatlingvo: angla.
 Pokapa GNP: 2.280 $.

Geografio 
 Grenadinoj
 Bequia

Politiko
La politika sistemo estas konstitucia monarkio kaj la ŝtatestro estas la Brita reĝino.

La Guberniestro ĝenerala (Governor General) estas la reprezentanto en Sankta Vincento kaj la Grenadinoj de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, nome la ŝtatestro de Sankta Vincento kaj la Grenadinoj. Ekde 1953 la reĝino de Sankta Vincento kaj la Grenadinoj estis Elizabeto la 2-a.

Ekonomio 
La ŝtato estas parto de orientkaribia valuta unuiĝo kaj kune kun kvin aliaj karibiaj ŝtatoj kaj du pliaj transmaraj teritorioj de Britio kiel oficialan valuton uzas la orientkaribian dolaron.

Ekstera politiko 
Sankta Vincento kaj Grenadinoj apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Eksteraj ligiloj 
 

Sankta Vincento kaj Grenadinoj
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1979
Slovio

Slovio estas internacia helplingvo kreita de sciencisto kaj lingvisto Mark Hučko por helpi slavajn parolantojn interparoli, tamen la propagando de Slovio legebla en la TTT-ejo prezentas ĝin kiel lingvon kiu superas Esperanton ĉar ĝi estus tuj komprenebla de ĉiuj eŭropanoj, kiuj parolas iun de la slavaj lingvoj. La gramatiko de Slovio estas simila al Esperanto, sed la vortaro devenas el la plej konataj slavaj vortoj. Laŭ Hučko, Slovio estas komprenebla de pli ol 400 milionoj da homoj tra la mondo. La nomo, Slovio, devenas de la praslava vorto slovo, kiu signifas vorto-n.

Je majo, 2002, la vortaro de Slovio enhavas ĉirkaŭ 1700 radikojn. Ekde 2011 la lingvoprojekto estas neaktiva.

Litera Sistemo

La latina alfabeto 

a b c cx d e f g gx h i j k l m n o p r s sx t u v wx z zx

La sono kaj la prononco de la literoj estas simila al Esperanto skribata per la x-sistemo. Inter la dusignoj estas du malsimiloj kompare kun Esperanto:

 wx - prononciĝas kiel ŝĉ
 zx - prononciĝas kiel ĵ

Same bone oni povas skribi Slovion per supersignitaj latinaj literoj.

La cirila alfabeto 

а б в г д е ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш щ (prononcataj same kiel en la rusa)

Specimeno 

La Patro Nia - en la latina alfabeto:

Naŝ otec ktor es vo nebo,
Sanktju es tvoi imen.
Tvoi kralenie pridib.
Tvoi hcenie bu na zemla takak na nebo.
Darij mi dnes naŝ denju hleb.
I uprostij mi naŝ grehis takak mi uprostime tamktor grehitu protiv mi.
I ne vestij mi vo pokusenie, no spasij mi ot zlo.

La Patro Nia - en la cirila alfabeto:

 Наш отец ктор ес во небо,
 Санктйу ес твои имен.
 Твои краление придиб.
 Твои хцение бу на земла такак на небо.
 Дарий ми днес наш денйу хлеб.
 И упростий ми наш грехис такак ми упростиме тамктор грехиту против ми.
 И не вестий ми во покусение, но спасий ми от зло.

Komparoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala TTT-ejo por Slovio (angle, france, germane, hispane, itale, slovake) La esperanto flageto en la TTT-ejo resendas al ĉi-tiu paĝo mem !
 Pridiskuto de du "tutslavaj" lingvoprojektoj inspiritaj de Slovio: http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=2102  kaj http://www.e-novosti.info/forumo/viewtopic.php?t=2095 
 Slavopedia metawiki

Zonaj planlingvoj
Planlingvoj
Lingvoj laŭ alfabeto
Sud-Georgio kaj la Sud-Sandviĉinsuloj

Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj aŭ pli fidele al la angla nomo Sud-Georgio kaj la Sud-Sandviĉinsuloj estas dependa teritorio de Britio en Sud-Ameriko, apud Argentino, lando kiu postulas la posedon de tiuj insuloj (jam okupitaj de argentinaj trupoj dum Falklanda milito). Ili estas formataj de Sud-Georgioj kaj Sud-Sandviĉinsuloj.

Informeroj
	Landkodo: GS.
	Nacia nomo: South Georgia and the South Sandwich Islands.
	Areo: 3.903 kv.km.
	Loĝantaro: sen konstantaj loĝantoj.

Geografio
 Birdinsulo (Sud-Georgio)

Vidu ankaŭ 
 Britaj transmaraj teritorioj
 Falklandoj
 Listo de maraj ekoregionoj
 Sudaj Antiloj

 
Britaj transmaraj teritorioj
Maraj ekoregionoj
Sankta-Piero kaj Mikelono

Sankta-Piero kaj Mikelono () estas dependa teritorio kaj transmara kolektivo de Francio en Nord-Ameriko, konsistanta el du insuloj Sankta-Piero kaj Mikelono, situantaj en la Atlantiko flanke al Kanada Novlando.

La teritorio subdividiĝas en du komunumoj, kiuj fakte kongruas kun la du ĉefaj insuloj.

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Sankta-Piero kaj Mikelono
 Flago de Sankta-Piero kaj Mikelono

 
Insularoj de Francio
Insuloj de Norda Atlantiko
Transmara Francio
Dependaj teritorioj en Nordameriko
Nova Francio
Kolektivumoj de la Transmara Francio
Franclingvaj administraj unuoj‎
Insulaj landoj
Eksaj departementoj de Francio
Membroj de la Internacia Organizaĵo de la Franclingvio
Administraj unuoj fonditaj en 1946
Disputeblaj teritorioj de Francio
Disputeblaj teritorioj de Kanado
Spoko

Spoko estas unu el multaj dislokitaj stangoj kiuj radias el la centro de rado (la nabo), kaj tiel konektas la nabon kun la rando.

Spokoj de bicikla rado

En kutima bicikla rado, estas du tavoloj de spokoj, intermiksitaj.  Ĉiu dua spoko kliniĝas al unu flanko de rado kaj la aliaj al la alia flanko.  La spokoj estas fiksitaj je la nabo kaj ŝraŭbas en la radrandon per niplo.  La niplo en kiun oni ŝraŭbas la spokon nomiĝas, kompreneble, ankaŭ spokingo.  Per spokŝraŭbilo, oni povas ŝanĝi la distancon inter la nabo kaj la radrando laŭ tiu spoko, kaj tiel pliigi aŭ malpligi la streĉitecon kiun tiu spoko aplikas al la radrando.

Per ŝanĝi kiom la spokoj tiras la radrandon, oni povas korekti du ecojn de la radrando: la rondeco kaj la plateco.  La rondeco estas ĝusta kiam ĉiu parto de la radrando estas je la sama distanco de la nabo (do radia moviĝo).  La plateco temas pri flanka moviĝo, kiam iu parto de la radrando tro klinas al unu flanko.

Por korekti la platecon, oni aŭ aldonas streĉitecon al spoko je unu flanko por entiri la radrandon de tiu flanko, aŭ maldonas streĉitecon al spoko je la alia flanko por forpuŝi la radrandon de tiu flanko.

Por korekti la rondecon, oni devas ŝraŭbi spokojn de ambaŭ flankoj por ne ŝanĝi la flanka pozicio de la radrando, por ŝanĝi nur la altecon je tiu parto.  Do kompreneble, se iu parto de radrando estas tro alta, oni enŝraŭbas la spokojn por malpliigi la distancon al la nabo.  Kaj se iu parto estas tro malalta, oni elŝraŭbas la spokojn por pliigi la distancon.

Ekzistas specoj de bicikloj kiuj ne enhavas metalajn spokojn.  Ili povas enhavi nemoveblajn platojn faritajn el plasto por konservi pezon.  Iuj radoj povas havi unu ne-interrompitan tavolon de plasto inter la nabo kaj la radrando.  Tiuj estas plejparte nur por konkursa biciklado, ĉar tia rado estas tre malpeza sed ankaŭ ne tro fortika.

Biciklado
Steven Brewer

Steven Brewer eklernis Esperanton en 1988.  Li unue provis lerni ĝin en 1987, sed malsukcesis.  Dum vojaĝo tra Kalifornio, li trovis la libron Winnie-La-Pu kaj aĉetis ĝin por donaci al sia frato Philip Brewer.  Trafoliuminte ĝin, li decidis refoje lerni Esperanton kaj serĉis librojn ĉe librovendejo kaj trovis ekzempleron de la malnova libro Esperanto: A Grammar and Commentary (George Cox, 1904).  

Brewer estas prezidanto de la Esperanto-Societo de Nov-Anglio kaj vic-prezidanto de la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko. Antaŭe, li iom aktivis por la Esperanto-Societo de Miŝigano. Li ankaŭ foje verkas hajkojn kaj li dum tri jaroj partoprenas Dekdu-Lingvan Projekton, kiu elektas hajkojn el dekdu lingvoj kaj tradukas ilin en ĉiujn el la aliaj lingvoj kaj Esperanton.  La librojn de la Dekdu-Lingva Projekto eldonas RedMoon Press.  La plej konata Esperanto-verko de Brewer estas TTTejo pri Istvan Bierfaristo.  Brewer ankaŭ estis la redaktoro de Vortpunoj, la ĵurnalo de nenecesaj lingvoj.

En sia alia vivo, Brewer estas profesoro ĉe la Universitato de Masaĉuseco ĉe Amherst pri scienca edukado kaj instruaj teknologioj kaj estras la Biologian Komputikan Centron tie.

Brewer estas docento kaj biologia vicfakarestro de AIS.

Brewer, Steven
BREWER, STEVEN
B
Selo

Selo estas sidilo, kiun oni ligas sur la dorso de rajdbesto, kiel ĉevalo. Kutime ĝi estas lignostruktura sidilo, kusenita aŭ led-kovrita por la rajdanto, aŭ simila aĵo, kiu tenas la jungilaron. La nomo estas uzata ankaŭ por la sidilo de biciklo aŭ simila veturilo kaj ankaŭ por klitelo de ringvermoj.

La selo certigas, ke la pezo premu ne la vertebraron, sed la ripojn de la besto, kovritajn per muskoloj. Antaŭ la invento oni rajdis dum longa tempo sen selo kaj foje oni uzis nur lanajn, aŭ simplajn teksaĵojn, kiel tolo.

La selo elformiĝis kaj disvastiĝis en la 3-a ĝis 1-a jc a.K. Ĝi igis pli komforta kaj sekura la rajdadon, tiel oni povis facile manovri en bataloj.

La selon same kiel la piedingon kaj la brustorimenon elpensis la aziaj stepaj popoloj (eble la sarmatoj), kaj de tie ĝi disvastiĝis en Eŭropo. Ĝi grave evoluis dum la mezepoko (ĉefe en Francio).

Oni metis la kamelan selon sur ĝibo(j) de la besto. La elefantaj seloj estas proporcie pli grandaj kaj similas al baldaĥina niĉo.

La hodiaŭaj ĉevalseloj havas elastan strukturon: oni firmigas la lignolamenojn per metallamenoj. La seloj havas du ĉefajn tipojn: la vesterna (okcienta, aŭ maŭra) kaj la angla (aŭ hungara).

La vesterna selo havas grandan prenilon, almuntitan je la unua anso, kiu servas ne nur la kroĉiĝon sed al kiu oni povas ankaŭ alfiksi kaptoŝnuron (lazon). La posta anso estas alta kaj helpas la stabilan sidon dum laboro. La brustorimeno estas pli larĝa ol la eŭropa.

La angla selo estas pli leĝera, senprenila, plata kaj pli bone remburita. Oni planis tiun ĉi tipon ĉefe por sporto kaj amuzado, specife por transsalti obstaklojn kaj artan rajdadon (dresrajdo).

La galopaj seloj estas la plej malpezaj, la premirajdaj ĉevaloj havas longajn rimenojn, la saltoseloj havas formon, ke la pezo de la rajdanto venas antaŭen. 

Per la t.n. damoseloj (sur kiuj oni metas ambaŭ gambojn al la sama flanko) rajdis la virinoj ĝis la 1920-aj jaroj.

Oni uzas specialajn selojn interalie por longrajdado, cirka rajdado, ĉevala poloo.

Vidu ankaŭ 
 Ĉabrako
 Pomelo

Eksteraj ligiloj 
 http://de.wikipedia.org/wiki/Reitsattel 
 http://en.wikipedia.org/wiki/Horse_tack 

Iloj

it:Finimenti#Selle
SDDS

SDDS estas la kutima nomo de cifereca sonsistemo por kina filmo 35mm. SDDS estas mallongigo de la angla nomo Sony Dynamic Digital Sound (Dinamika Cifereca Sono de Sony). Konkurantaj sistemoj estas DTS kaj Dolby Digital.

SDDS estis desegnita por kinejoj. Dum aliaj ciferecaj sonsistemoj por filmo 35mm desegniĝis baze de la hejma sistemo de 5.1 kanaloj, SDDS havas 8 kanalojn. Ĝi havas kanalojn por ĉirkaŭa sono kaj plenspektran subbojilan kanalon.

SDDS estas surfilma formato. La informo situas en antaŭe ne-uzata parto laŭ la rando. Ĝi konsistas el vicaro de mikroskopaj makuletoj (aŭ bildopunktoj) similaj al tiuj de kompakta disko. Ambaŭ randoj estas uzataj por provizi du kontinuajn fluojn, intermiksitajn per transe pleonasma erar-korektanta tekniko por eviti nedisponeblecon de la cifereca sono pro damaĝo al la filmo. La konkursantaj sistemoj uzas makuletojn inter la truoj de la filmo aŭ sur aparta kompakta disko. Laŭ Sony, la trua tekniko havas malpli da areo kaj tiel malpli kvalitan sonon, kaj la kompaktadiska tekniko estas malkonvena kaj pli kosta.

La SDDS-formato konsistas el du ĉefaj elementoj: la sistema aparataro (la legilo kaj la deĉifrilo) kaj la SDDS-sontrako registrita sur la filmon kiel du fluoj de mikroskopaj makuletoj.

La SDDS-legilo muntiĝas je la supro de 35mm-a projekciilo. La filmo trediĝas tra la legilo antaŭ ol trairi la bildan aperturon. Kiam la filmo moviĝas, ruĝaj LED-oj lumigas la SDDS-sontrakon. Specialaj integraj cirkvitoj (nomitaj Ŝarĝ-Kuplitaj Aparatoj) legas la SDDS-informon kaj ŝanĝas la fluon de makuletoj sur la filmo en ciferecan informon. Tiu ĉi informon estas antaŭ-traktata en la legilo kaj transdonata al la SDDS-deĉifrilo.

La SDDS-deĉifrilo estas instalata en la rako por son-aparatoj. La deĉifrilo ricevas la informon de la legiloj kaj tradukas ĝin en la analogajn sonsignalojn direktatajn al la potencaj amplifiloj de la kinejo. La deĉifrilo respondecas pri korektado de eraroj kaŭzitaj de gratoj aŭ damaĝo al la filmo. Ĉar la informo estas legata je la supro de la projekciilo (antaŭ ol atingi la aperturon), la soninformo estas iomete prokrastata por sinkroniĝi kun la bildo. Post ĉio ĉi, la deĉifrilo faras ĝustigojn al la tona ekvilibro kaj ĝustigas reludajn nivelojn por la akustiko de la specifa aŭditorio. SDDS estas desegnita por trakti sonon tute ciferece, tiel preterpasante analogan traktilon kaj konservante la klarecon kaj provizante tutan dinamikan spektron.

La SDDS-sontrako registriĝas sur la filmon samtempe kun la konvencia analoga sontrako.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.sdds.com  
 http://www.imdb.com/Sections/Sound-mix/types_all  
La TTT-ejo de SDDS en la angla http://www.sdds.com 

Akustiko
Kino
Komputiko
Solen'

Solen'  (Solène laŭ franca ortografio) estas la artistnomo de Sylvie GASPARD (naskiĝis la ; mortis la  en Cardaillac), esperantlingva aktorino, reĝisorino kaj verkistino el Francio.

Kiel filino de blindaj geesperantistoj (Iginio Gaspard kaj Jeanine) Solen' jam en sia infanaĝo vizitis diversajn Esperanto-renkontiĝojn kaj spertis la riĉan Esperanto-kulturon en sia hejmurbo Parizo. Jam kiel 15-jarulino ŝi fervore gvidis teatran grupon en la lernejo. En 1976 ŝi eksubtenis la Teatron Esperanto de Parizo (TESPA) per aktorado, okupado pri dekoroj, kostumoj, son- kaj lumtekniko kaj reĝisorado. Ekde 1978 ŝi ankaŭ aktivis en la Esperanta kabaredo La ruza kruĉo kaj redaktadis la teatran gazeton Kulisoj internaciaj.

En 1980 Solen' forlasis Parizon. Kune kun Arno Lagrange ŝi fondis la teatron La Krizalido, kiu prezentadis dulingve: france kaj Esperante. Ŝia lasta prezentaĵo estis Lasu neĝon fali, kiun ŝi - jam tre malsana - prezentis en julio 2000 dum KAFE. Ŝia tre originala tombo kun ligna memorigilo  estas en Cardaillac (Lot, Francio).

Famaj teatraĵoj, en kiuj ŝi partoprenis 

 kun TESPA:
 Andromaka (de Jean Racine)
 La justuloj (de Albert Camus)
 La kalva kantistino (de Eugène Ionesco)
 La fatomaŝino (de Jean Cocteau)

 Kun La Krizalido:
 Ĉu Dio bojas? / Dieu aboie-t-il ? (de François Boyer)
 La evento / L'événement (de Guy Foissy)
 Soleco / Solitude (de Emilija Lapenna)
 La forlasitino/ La délaissée (de Max Maurey)
 La Amanto/ L'Amant (de Harold Pinter)
 La plezuro disiĝi / Le plaisir de rompre (de Jules Renard)
 Meluzina / Mélusine (verkita de Solen')
 Lasu neĝon fali / Laissez tomber la neige! (de Pierrette Dupoyer)

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 Solen'

Esperanto-aktoroj
Esperanto-reĝisoroj
Francaj esperantistoj
Naskiĝintoj en 1955
Mortintoj en 2000
Sankt-Laŭrenco (rivero)

Rivero Sankt-Laŭrenco (, ), riverego de orienta Kanado kaj Usono. Ĝi drenas la Grandajn Lagojn, fluas inter Ontario kaj Novjorkio kaj trans Kebekio, kaj enmariĝas en Sankt-Laŭrenca Golfo. Ĝi difinas la valon de la rivero Sankt-Laŭrenco, fekundega zono de prisemebla tero.

La rivero trapasas ĉe Kebeko / Kebekurbo kaj Montrealo, kie komenciĝas la marvojo Sankt-Laŭrenco.

La lago Saint Pierre (france Lac Saint-Pierre) estas lago elfluanta el la Sankt-Laŭrenca rivero inter Sorel-Tracy kaj Trois-Rivières. Ĝi estas malsupre, kaj nordoriente, de Montrealo; kaj supre, kaj sudokcidente de, Kebekurbo. La fino de la lago limas kun la komenco de la estuaro de la rivero Sankt-Laŭrenco.

Geografio 
Rivero Sankt-Laŭrenco formiĝis pro la drenado de la maro Champlain, kiu ekzistis antaŭ 13000-10000 jaroj kaj konstante ŝrumpis dum tiu tempo. Tiu procezo daŭras ankaŭ nun.

Hodiaŭ la rivero Sankt-Laŭrenco komenciĝas ĉe la elfluo de la lago Ontario, fluas apud Cornwall, Montrealo, Trois-Rivières, Kebeko kaj aliaj urboj kaj poste alfluas en la Sankt-Laŭrencan Golfon, la plej grandan estuaron en la mondo. La estuaro komenciĝas ĉe la orienta pinto de la Insulo Orleano, tuj post Kebeko. La rivero havas tajdon ĉe Kebeko.

La rivero Sankt-Laŭrenco inkluzivas la lagon Saint-Louis sude de Montrealo, la lagon Sankta Francisko ĉe Salaberry-de-Valleyfield kaj la lagon Saint-Pierre oriente de Montrealo. Ĝi enhavas kvar insularojn: la ĉeno Mil Insuloj proksime de Alexandria Bay, New York kaj Kingston (Ontario); la Hochelaga Insularo, inkluzive de la Insulo Montrealo kaj Île Jésus (Lavalo); la insularo de la Lago Saint-Pierre (klasigita kiel biosfera mondrezervejo de Unesko en 2000) kaj la pli malgranda Mingan-Insularo. Aliaj insuloj estas Île d'Orléans proksime de Kebeko kaj Antikostio norde de Gaspé.

Ĝi estas la dua plej longa rivero en Kanado.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

 http://www.greatlakes-seaway.com
 http://www.lakechamplainpub.com/st_lawrence_river.htm  

Sankt-Laŭrenco
Sankt-Laŭrenco
Sankt-Laŭrenco
Sankt-Laŭrenco