alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Post-impresionismo

Post-impresionismo aŭ Post-Impresionisma Pentrado estas la nomo donita al la tendencaro kaj individuaj stiloj kiuj, sekvante la renovigan vojon malfermitan de la impresionismo, konstituis la firmigon en la franca arto de la lasta kvarono de la 19-a jarcento --kun larĝa internacia graveco-- pri novaj ideoj de pentra moderneco.

La diversaj tendencoj koincidas doni plian gravecon al la koloro.

La nomo inkludas la stilojn sintezismo kaj nabismo.

Famaj reprezentantoj 
 Émile Bernard
 Paul Cézanne
 Robert Delaunay
 Roger Fry
 Paul Gauguin
 Vincent van Gogh
 Henri Martin
 Maurice Prendergast
 Henri Rousseau
 Émile Schuffenecker
 Georges Seurat
 Henri de Toulouse-Lautrec
 Jan Verkade
 Édouard Vuillard

Galerio

Vidu ankaŭ 
 Nov-impresionismo

Eksteraj ligiloj 

Artaj movadoj
Nabis (artistoj)

La Nabis (france: Les Nabis; la Nabi-oj; el la hebrea vorto sigifianta profeton) estis fonditaj en la jaroj 1888 / 1889 kiel ribelema grupo de junaj artstudentoj de la Académie Julian en Parizo de Paul Sérusier. La grupo de post-impresionismaj artistoj kaj ilustristoj havis grandan influon al bildaj artoj inter 1891 kaj 1899.

La Nabi-oj komprenis sin laŭ la tradicio de Paul Gauguin, forte influis ilin la japana kolora ksilografio kaj ili vidis bildon, kiel areon kovritan de farboj kunigitaj laŭ ia ordo.

Nabis-artistoj famiĝas pro la multaj medioj, en kiuj ili laboras. Aldone al pentrado kaj skulptado ili uzis presadon, afiŝdezajnon, ilustraĵojn, teksaĵojn, meblojn kaj scenejojn.

Kune kun la same evoluanta Secesio la Nabis substrekis la graveco de dezajno. Ambaŭ movadoj estas ligita al simbolismo.

Gravaj anoj de Les Nabis 
 Aristide Maillol – (1861–1944), skulptisto
 Félix Vallotton – (1865–1925), pentristo
 Pierre Bonnard – (1867–1947), pentristo
 Ker-Xavier Roussel – (1867–1944), pentristo
 Édouard Vuillard – (1868–1940), pentristo
 Maurice Denis – (1870–1943), pentristo
 Georges Lacombe – (1868–1916), skulptisto
 Paul Ranson – (1864–1909), pentristo
 Paul Sérusier – (1864–1927), pentristo

Francaj pentristoj
Artistaj kolektivoj
Post-impresionismo
Punktismo

Punktismo estas arta tekniko kiu konsistas en pentrado de verko pere de la uzado de malgrandaj punktetoj. Aperas por la unua fojo en 1869, estrite de la novimpresionisma pentristo Georges Seurat, al kiu sekvis artistoj kiel Henri-Edmond Cross kaj Vlaho Bukovac. Tiu proceduro konsistas en pentrado de punktoj de puraj koloroj anstataŭ penikaĵoj sur la tolo. Tiu estis la rezulto de la prikoloraj studoj faritaj de Georges Seurat (1859-1891), franca pentristo, kiu en 1884 alvenis al la divido de kolornuancoj per la pozicio de koloreroj kiuj, viditaj el ia distanco, kreas en la retino la deziratajn kombinojn.

Famaj reprezentantoj 
 Anna Boch
 Henri-Edmond Cross
 Maximilien Luce
 Theo van Rysselberghe
 Georges Seurat
 Paul Signac

Vidu ankaŭ 
 Dividismo
 Nov-impresionismo

Pentrado
Artaj movadoj
Faŭvismo

Faŭvismo (de la franca: Les Fauves, sovaĝaj bestoj) estas mallongdaŭra artmovado de fruaj modernaj artistoj. Faŭvistoj simpligis liniojn kaj utiligis brilajn sed arbitrajn kolorojn. Ili ankaŭ emfazis freŝecon kaj spontanecon anstataŭ fineco.

Famaj reprezentantoj 
 Georges Braque
 Charles Camoin
 André Derain
 Kees van Dongen
 Auguste Herbin
 Albert Marquet
 Henri Matisse
 Paula Modersohn-Becker
 Georges Rouault
 Maurice de Vlaminck

Vidu ankaŭ 

 Avangardo

Artaj movadoj
Ismoj
 
Post-impresionismo
Montkabana renkontiĝo

La Montkabana renkontiĝo (mallongigo: MKR) estas e-renkontiĝo por montmigruloj. Origine ĝi estis la renkontiĝo de aŭstraj e-junuloj /1990-1999/, sed intertempe ĝi estis transprenita de montmigremuloj el Kroatio. Dum la lastaj jaroj ĝi estis organizita en Slovenio kaj Kroatio.

En 2005 okazis jam la 16-a renkontiĝo.

Pliaj informoj ĉe: http://www.angelfire.com/va2/Vanja

Esperanto-movado
Heksapla

Heksapla (greke, Hexapla, "sesobla")
estis la multlingva eldono de la Malnova testamento de la 3-a jarcento de Origeno.  

La Heksapla prezentis ses versiojn de la Biblio en ses kolumnoj. ĉiu paĝo en la Heksapla havis ses kolumnojn, en la sekva sinsekvo:

 la originala hebrea teksto (verŝajne la Masora Biblio)
 Transskribo en la grekaj literoj de la hebrea teksto
 la greka traduko de Aquila el Sinopo
 la greka traduko de Symmachus
 la greka traduko de la Septuaginto, kiel reviziita de Origeno
 la greka traduko de Teodociono

En la tempo de Origeno, la Septuaginto estis la ĉefa versio inter la kristanoj kaj la Masora Biblio inter la judoj. La Heksapla montras la rilaton inter la du versioj.

La Septuaginto ne estas traduko de la Masora Biblio, sed de
alia, antikva hebrea teksto, kiu ne jam ekzistas. Estis gravaj
diferencoj inter tiu teksto kaj la Masora. Tio instigis Origenon ellabori la Heksaplan.

La transliterumo de la hebrea en la grekan alfabeton, kiu aperas en la dua kolumno, gravegas por scii la prononcon de la hebrea en la tria jarcento.

Aquila, kiu estis kristano, tradukis la
Masoran Biblion laŭvorte. Symmachus, kiu estis de Ebionito, poluris kaj elegantigis la tradukon de Aquila. La traduko de Theodotion ŝajne estis revizio de la Septuaginto por pliproksimigis ĝin al la Masora.

En iuj partoj de la Biblio, estas aliaj kolumnoj por du aŭ tri aliaj grekaj tradukoj.

Sankta Hieronimo utilis la Heksaplan, inter aliajn tekstojn, por ellabori sian latinan tradukon de la Biblio, la Vulgaton. Ĝenerale, li favoris la tradukon de Symmachus. La Heksapla ankaŭ estis disponebla al Eŭsebio de Cezareo kaj Epifanio.

La Heksapla ŝajne malaperis en la 7-a jarcento post la araba venko super Bizantio en Palestino, kie la manuskripto(j) ekzistis.

El la Heksapla, ni nur havas iujn psalmojn kaj la citaĵoj de antikvuloj.

Ortodoksismo agnoskas la Septuaginton kiel la pli ĝusta teksto de la Malnova testamento, katolikismo la Vulgaton, kaj protestantismo kaj moderna judismo la Masoran Biblion.

Kristanismo
Karolo Piĉ


Karel PÍČ (naskiĝis la 6-an de decembro 1920 en Litomyšl, mortis la 15-an de aŭgusto 1995), kromnome Karolo PIĈ, estis ĉeĥa esperantisto, oficisto, estis membro de Akademio de Esperanto, rekonata poeto, verkisto kaj tradukisto. Esperantistiĝis en 1926. Li verkis multajn originalajn poemojn. Lia lingvaĵo estas eksperimentece nekutima, eĉ propra (nefundamenta) varianto de Esperanto, ia Piĉido.

Post sia morto, Karolo Piĉ estis entombigita en la litomiŝla tombejo (), kiun li antaŭe mem famigis inter esperantistoj per sia romano "La Litomiŝla Tombejo". Lia tombo tie portas la numeron 137/IV.

Du jarojn post lia morto, t.e. en 1997, estis eldonita lia romano Ordeno de verkistoj.

Verkoj 
 La Litomiŝla Tombejo (romano)
 La Bermuda triangulo (rakontaro)
 La mortsonorilo de Chamblay
 Klaĉejo (romano)
 Angoro (poemaro)
 Obsedo
 Ordeno de verkistoj (romano)
 La interna vivo de Esperanto (eseoj)
 Naturalismo kaj skemismo
 Urbi et orbi
 Perspektivoj de la Ilustralo
 Kritiko kaj recenzistiko en Esperanto

Laŭ informoj el la 1950-aj jaroj, la poeto posedis manuskriptajn poemarojn
 Ekkrioj de Georgino
 Fabeloj el Transe
 La Davida Harpo
 Aboco
 Demandoj kaj problemoj
 La granda Superstiĉo
 Ĝardeno de Alaho
 Mistero de Tri Unuoj

Informo pri la manuskriptoj de K. Piĉ estas trovebla en 
 Vlastimil Novobilský: Skizo pri la Esperanta literaturo, p. 57, eldonis Esperanto-junularo ĉe Domo de Kulturo en Opava (1956)
 S. Kamarýt: Historio de La Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio, p. 111, ĈEA 1982
 Alfonso Pechan: Gvidlibro por supera ekzameno, p. 155, Budapest 1966

Aliaj aŭtoroj pri li 
 "Prefere karoli piĉe ol paroli kiĉe", Jorge Camacho
 
 Pri La Litomiŝla tombejo vidu Sten Johansson, Bohemia amoro: Karolo Piĉ kaj Eli Urbanová [2005] en Pri homoj kaj verkoj. Eseoj pri la Esperanto-kulturo. UEA. Rotterdam. 2012. 143 paĝoj. Paĝoj 95-112.

Eksteraj ligiloj 

 Paĝo pri Piĉ kun recenzoj de pluraj liaj verkoj
 Recenzo de La Litomiŝla Tombejo de Don Harlow
 Verkoj de kaj pri Karolo Piĉ en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Libroj de Karolo Piĉ ĉe UEA en Roterdamo
 Verkoj de Karolo Piĉ en Aŭstria Nacia Biblioteko en Vieno 
 Verkoj de Karolo Piĉ en Germana Nacia Biblioteko en Leipzig 
 Karolo Piĉ en la retejo de esperantistaj verkistoj
 Retejo pri Karel Píč
 Josip Pleadin: Ordeno de Verda Plumo (Leksikono de 450 esperantlingvaj aŭtoroj,, K. Píč sur p. 185)

Akademio de Esperanto
Esperanto-verkistoj
Ĉeĥaj esperantistoj
Tradukistoj al Esperanto
Landes

Landes [] (okcitane Lanas [lanos]; esperante Erikejoj) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. La departemento Landes estas la dua plej granda de Francio (), sed havas malmultajn loĝantojn (), ĉar ĝia teritorio estas plejparte kovrita de granda arbaro (60 %). Tiu ĉi arbaro estas ankaŭ la plej ampleksa el la tuta okcidenta Eŭropo. La ĉefurbo de tiu departemento estas Mont-de-Marsan. La departemento entute havas 331 komunumojn.

La departemento Landes havas longan kaj rektlinian fasadon al la Atlantika Oceano (pli ol ), kelkajn lagojn kaj estas plejparte ebena. Nur en la sudorienta parto de la teritorio troviĝas kelkaj montetoj.

Pro la vastega arbaro, la agrikulturo resp. kultivado ludas malgrandan rolon en la ekonomia vivo de Landes. Industrio prezentiĝas per aeronaŭtiko, elektroniko kaj fabrikado de plastaj materioj.

Turismo nun disvolviĝas, precipe danke al multnombraj ban-urboj (unua franca ban-departemento): Dax, Eugénie-les-Bains, Tercis-les-Bains, Saubusse ktp. La turisma vivo ankaŭ viglas somere laŭ la longa marbordo kun siaj agrablaj banlokoj (Côte d’Argent: Arĝenta Bordo).

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al du arondismentoj:
 arondismento Dax
 arondismento Mont-de-Marsan

Notoj kaj fontoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Landes
 Arbaro de Landes

Eksteraj ligiloj 
 Departementa konsilio de Landes
 Prefektejo de Landes

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Therese Giehse

Therese GIEHSE [tereze gize] (naskiĝis la 6-an de marto, 1898, mortis la 3-an de marto, 1975) estis germana aktorino.

Therese Giehse naskiĝis en Munkeno. De 1925 ĝis 1933 kaj ŝi laboris por la Münchner Kammerspiele. En la jaro 1933 ŝi kune kun Erika Mann fondis la kabaredon Die Pfeffermühle, kiu tamen mallonge poste pro la politika situacio en Germanio nur eksterlande povis turnei.

Post la Dua mondmilito Therese Gift laboris kun Bertolt Brecht en Zuriko kaj Berlino. Krom en teatraĵoj de Brecht (i.a. kiel Mutter Courage) ŝi brilis en dramoj verkitaj de Gerhart Hauptmann, Henrik Ibsen, Friedrich Dürrenmatt kaj Maksim Gorkij.

En filmoj ŝi malofte aperis, sed menciindaj estas Mädchen in Uniform (Germanio, 1958) kaj Lacombe Lucien (Germanio/Francio/Italio, 1973). Ŝi mortis en Munkeno.

Germanaj aktoroj
Christo kaj Jeanne-Claude

Christo  (aŭ plennome: Christo Vladimiroff JAVACHEFF, denaske ) estas bulgardevena artisto, kiu je la 13-a de junio 1935 naskiĝis en la bulgara urbo Gabrovo kaj mortis la  en Novjorko. En Sofio li studis Pentradon, Skulptadon kaj Arkitekturon. En la jaro 1956 li uzis vojaĝon al Prago por fuĝi al Vieno, kaj post restado tie kaj en Ĝenevo li en 1958 ekloĝis en Parizo, kie li vivtenis sin ĉefe per la pentrado de portretoj.

Jeanne-Claude  (aŭ plennome: Jeanne-Claude Marie ANDERSON) naskiĝis je la 13-a de junio 1935 (je la sama tago kiel Christo!) en Casablanca, Maroko kaj mortis la  en Novjorko. Ŝi studis en Tunizio, poste venis al Francio kaj konatiĝis kun Christo, kiam li pentris portreton de ŝia patrino. Ekde la jaro 1959 ili vivas kune kaj laboras en multaj komunaj projektoj; ekde 1964 la paro vivas ĉefe en Novjorko.

Famon ili gajnis per la agado, kovri ĉiutagajn objektojn (ekz. seĝojn, skatolojn kaj botelojn) per ne-travideblaj plastaj materialoj. La objektoj de ilia arto baldaŭ tamen fariĝis pli kaj pli grandaj: En la jaro 1962 ili en la Pariza Rue Visconti starigis 4,30 m altan muron el bareloj, kiun ili nomis Wall of Barrels – the iron kurtain (= Muro de bareloj – la fera kurteno). Tiu ĉi kreaĵo, kiu plene okupis la 176 metrojn longan straton, estis ilia reago al la konstruo de la Berlina Muro unu jaron antaŭe.

Aliaj sensaciaj agoj estis i.a. la kovrado de roka marbordo en Aŭstralio en la jaro 1969; en 1985 la Pariza ponto Pont Neuf kaj en 1995 la Berlina Reichstag akiris dumtempan pakumon. La projektoj de Christo kaj Jeanne-Claude ofte estas tiel gigantaj, ke inter la ideo kaj la fina realigo ofte plurjara komunikado, konvinkado kaj preparado necesas. Ambaŭ ĝenerale perceptiĝas kiel ano de koncepta arto.

Eksteraj ligiloj 

 La oficiala TTT-paĝo de Christo kaj Jeanne Claude

Naskiĝintoj en 1935
Landarto
Pearl S. Buck

Pearl S(ydenstricker) BUCK (ĉina nomo en la ĉina 赛珍珠, pinjino Sài Zhēnzhū; naskiĝis la 26-an de junio 1892 en Hillsboro, Okcidenta Virginio, mortis la 6-an de marto 1973 en Danby, Vermonto) estis usona verkistino kaj tradukisto.

La filino de misiisto pasigis parton de sia infanaĝo en Ĉinio; ŝi studis en Usono, sed poste laboris kiel profesorino pri angla literaturo en la ĉina urbo Nanking. La konfronto al la okcidenta kaj la azia kulturoj havis grandan influon al la verkaro de Pearl S. Buck, kiu varbis por etna egaleco kaj interkompreniĝo. Krom romanojn, rakontojn kaj eseojn ŝi verkis ankaŭ biografiojn, dramojn kaj poemojn, krome ŝi tradukis verkojn el la ĉina al la angla lingvo.

En la jaro 1932 ŝi gajnis la Premion Pulitzer pro sia plej bone konata romano "La bona tero". Post la eldono de du biografitemaj verkoj pri sia gepatroj, "The Exile" (la ekzilo) kaj "The fighting angel" (La luktanta anĝelo) en 1938 ŝi gajnis la Premion Nobel de Literaturo.

Buck verkis pli ol 100 verkojn - romanojn, novelojn, prozon kaj porinfanan literaturon. Ŝia vivspertoj grave influis la enhavon de siaj verkoj.

Ŝi agnoskis ke ŝi volis pruvi al siaj legantoj, ke la la homaro povas vivteni ĝin en universaleco kaj harmonio, se volo nur ekzistus. Ŝi verkis pri virinoj, emocioj, azio kaj azianoj, enmigrado kaj adopto.

Ŝi estis patrino de ses adopitataj infanoj kaj en 1949 ŝi fondis adoptejon por prizorgi miksrasaj infanojn.

Listo de verkoj 
 East Wind, West Wind (romano, 1930)
 The Good Earth (La bona tero) (romano, 1931)
 The Mother (romano, 1934)
 The Exile (biografio, 1936)
 Fighting Angel (biografio, 1936)
 Pavilion of Women (romano, 1946)
 Far and Near (rakontoj, 1948)
 The Townsman (romano, 1952)
 The Lovers and Other Stories (rakontoj, eld. 1977)

Nobel-premiitoj pri literaturo
Usonaj verkistoj
Usonaj aŭtobiografoj
Gajnintoj de Premio Pulitzer
Usonaj aktivuloj
Usonaj Nobel-premiitoj
Verkistinoj
93

En la jaro 93 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Kelkaj gnostikaj pastroj konstruis kirkon al Sankta Maria en Monto Karmelo.
 Domiciano persekutis la kristanojn, kiuj ne volis adorkliniĝi al li.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Gnaeus Julius Agricola, Romia generalo (naskiĝis ĉirkaŭ 40)

als:90er#Johr 93
Wole Soyinka

Wole SOYINKA (en la angla Akinwande Oluwole Wole Soyinka, en la joruba Akinwándé Oluwo̩lé Babátúndé S̩óyinká; naskiĝis je la 13-a de julio 1934 en Abeokuta) estas niĝeria verkisto. 

Plurajn jarojn de sia vivo Wole Soyinka pasigis eksterlande: parte libervole por studi kaj labori (ekz. en Britio), sed parte ankaŭ, ĉar la regantoj en lia patrujo persekutis la politike ege aktivan kaj kritikeman verkiston, kiu pro siaj konvinkoj ankaŭ plurajn jarojn (1965 kaj 1967-1969) pasigis en malliberejo. Gajninte en la jaro 1986 la Premion Nobel de Literaturo (kiel unua afrikano), li intertempe apartenas al la plej famaj reprezentantoj de la afrika literaturo.

Famaj verkoj 

 A dance of the forests (teatraĵo, 1963)
 The lion and the jewel (komedio, 1963)
 The interpreters (romano, 1965)
 Idanre, and other poems (poemoj, 1967)
 Madmen and specialists (tragedio, 1971)
 A shuttle in the crypt (poemoj, 1972)
 Season of anomy (romano, 1973)
 Death and the King's horseman (dramo, 1976)
 Aké, the years of childhood (membiografio, 1981)

Bildoj

Vidu ankaŭ 
 
  
  

SOYINKA, Wole
SOYINKA, Wole
S
Haute-Loire

Haute Loire [ot lŭar] (esperante tio signifas "supra Lŭaro"), estas unu el la departementoj de la franca regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj, situanta meze de Francio. Ĝi ampleksas  kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo de tiu departemento estas la malgranda urbo Le Puy-en-Velay. La departemento sume enhavas 258 komunumojn.

La departemento, situanta sur la altaj ebenaĵoj de la Centra Montaro (france: Massif Central), estas plejparte rura kaj maldense loĝata. La plej alta punkto de la Haute-Loire estas la monto Mézenc, 1753 metrojn alta.

Agrikulturo, precipe bredado, okupas grandan parton de la ekonomia vivo. Sed tiu sektoro perdas rapide sian signifon, kaj la arbaroj kiuj kovras la teritorion plivastiĝas, anstataŭigante la kampojn.

Industrio ne rolas gravan rolon, kaj estas ĉefe reprezentata de malgrandaj fabrikoj (fabrikado de mebloj, nutraĵoj, teksaĵoj).

Kiel en multaj aliaj ruraj regionoj de Francio, turismo disvolviĝas, interalie "verda turismo": naturaj parkoj, montaro, lagoj (interalie la lago Bouchet), sportaktivadoj, skiado. La departemento havas ankaŭ kelkajn belajn ekzemplojn de sia riĉa historio: monaĥejoj, kasteloj, mezepokaj vilaĝetoj.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Brioude
 arondismento Le Puy-en-Velay
 arondismento Yssingeaux

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Haute-Loire

Eksteraj ligiloj 

 http://www.haute-loire.pref.gouv.fr 
 http://www.cg43.fr  
 http://www.zoom43.fr  
 http://www.bestofhauteloire.com  

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Dordogne (departemento)

Dordogne [], okcitane Dordonha [], estas unu el la departementoj de la sudokcidenta franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi respondas al la malnovfranca provinco kaj natura regiono Périgord. Ĝi estas  granda kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas la bela historia urbo Périgueux. Aliaj gravaj urboj : Bergerac, Nontron kaj Sarlat-la-Canéda. La departemento nun kovras la historian teritorion de Périgord, kaj entute havas 545 komunumojn.

Geografio 
La pejzaĝoj de Dordogne prezentiĝas kiel serio da valoj kaj montetoj, kaj ankaŭ la kalkŝtonaj altebenaĵoj de la centra Périgord.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
 arondismento Bergerac
 arondismento Nontron
 arondismento Périgueux
 arondismento Sarlat-la-Canéda

Historio 
Agrikulturo ludas gravan rolon en tiu departemento, kie industrio malmulte disvolviĝis kaj prosperis. La Dordogne aparte famas pro sia riĉa gastronomio: anasoj, anseroj, vinoj, tritiko, maizo, ktp.

Kulturo 
La kultura kaj historia patrimonio de Dordogne apartenas al la plej riĉaj de tuta Francio: prahistoriaj grotoj (Montignac-Lascaux, Grand-Roc, Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil, Rouffignac) - pli ol 1500 mezepokaj kasteloj (Castelnaud, Beynac, Bourdeilles, Fages, Hautefort, Montbazillac, Puyguilhem, ktp…), mezepokaj urboj kaj vilaĝoj (ekzemple Périgueux aŭ Montpazier), pli ol 400 romanikaj preĝejoj, kaj la kvieteco de la kamparo faras el tiu departemento unu el la ĉefaj turismaj destinoj de Francio.

Tie naskiĝis Théophile Cart, Michel de Montaigne.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Dordogne

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Deux-Sèvres

Deux-Sèvres [] estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi estas  granda kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Niort. Ĝia administracia numero kaj aŭtomobilkodo estas 79.

La departemento tute enhavas 297 komunumojn.

Geografio 
“Deux Sèvres” signifas “du Sèvre”: la departemento ŝuldas tiun nomon al la du samnomaj riveroj (Sèvre nantaise kaj Sèvre niortaise), kiuj trafluas ĝian teritorion, kiu grandparte konsistas el ebenaĵoj.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Bressuire
 arondismento Niort
 arondismento Parthenay

Ekonomio 
Terkultivado okupas pli-malpli 25 % de la laborantaro (bredado de bovedoj, kultivado de tritiko, maizo kaj sunfloroj). Industrioj malmultas. La ĉefurbo Niort estas aparte fama en Francio kiel sidejo de multaj asekur-agentejoj.

Vidindaĵoj 
Heredaĵo: multaj romanikaj preĝejoj kovras la teritorion de Deux-Sèvres, ĉar ĝi estis mezepoke sur la vojo al Santiago de Compostela en Hispanio (fama pilgrimloko), ankaŭ vizitindas la natura parko de la Puatuaj marĉoj kaj lagoj.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Deux-Sèvres
 Francaj departementoj

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Meryl Streep

Meryl STREEP [meril strijp], plennome: Mary Louise STREEP (naskiĝis je la 22-a de junio 1949 en Summit, Nov-Ĵerzejo) estas usona aktorino.

Post studado en la Yale Drama School ŝi komencis teatran karieron, kaj ekde la 1970-aj jaroj ŝi ankaŭ videblas en filmoj. Dufoje ŝi gajnis Oskaron: Unuafoje en 1979 pro sia epizoda rolo en la filmo Kramer vs. Kramer kaj duan fojon en 1982 pro la ĉefrolo en Sophie's choice.

Listo de filmoj

Televido

Teatro

Eksteraj ligiloj 

 http://www.merylstreeponline.net 
 http://www.imdb.com/name/nm0000658 
 http://www.mtsu.edu/~socwork/frost/crazy/streep.htm 
 http://www.meryl-streep.de  
  ()
 
 
 
 
 
 
 
 

Oskaro
Usonaj aktoroj
Naskiĝintoj la 22-an de junio
Usonaj teatruloj‎
Usonaj televidaktoroj
Usonaj voĉaktoroj
Usonaj kinproduktoroj
Usonaj televidproduktoroj
Split

Split (/ˈsplɪt/; aŭ Spljet; ) estas la dua plej granda urbo de Kroatio, la plej granda urbo kaj la ĉefurbo de Dalmatio, kaj la plej granda urbo kaj la ĉefurbo de Regiono Split-Dalmatio ().

 Koordinatoj: 

Ĝi havas 175.140 loĝantojn laŭ la nombrado en 2001. Granda ŝiphaveno al la maro Adriatiko, kunliganta Italion, Albanion, Grekion kaj aliajn landojn kun Kroatio.

Ĝi estas industria, trafika, kultura kaj universitata centro.

La centro de la urbo estas la restaĵoj de palaco de romia imperiestro Diokleciano, konstruita en la 4-a jarcento. La restaĵoj de la palaco estas heredaĵo de UNESKO. Dum la barbaraj migradoj, la palaco estis uzata kiel ŝirmita loĝejo. Dum jarcentoj, homoj loĝis tie, adaptante ĉambrojn kvazaŭ domoj kaj koridorojn kvazaŭ stratoj.

La urba futbalteamo estas Hajduk Split.

Ĝemelurboj 
  Kokburno, Aŭstralio
  Antofagasta, Ĉilio
  Iquique, Ĉilio
  Punta Arenas, Ĉilio
  Beit Shemesh, Israelo
  Ankono, Italio
  Cagli, Italio
  Peskaro, Italio
  Charlottenburg-Wilmersdorf, Germanio
  Dovro, Anglio, Unuiĝinta Reĝlando
  Gladsaxe, Danio
  Krakovo, Pollando
  Rzeszów, Pollando
  Los-Anĝeleso, Usono
  Mostar, Bosnio kaj Hercegovino
  Odeso, Ukrainio
  Ostrava, Ĉeĥio
  Sarandë, Albanio
  Štip, Nord-Makedonio
  Trondheim, Norvegio
  Velenje, Slovenio
  Bejruto, Libano
  Bandar Lampung, Indonezio
  Cetinjo, Montenegro
  İzmiro, Turkio
  Kermanŝaho, Irano
  Patraso, Grekio
  Rosario, Argentino

Famuloj
 Adolfo Mussafia
 Severina Vučković

Esperantistoj el Split 
En Split estis naskita Ivo Lapenna kaj mortis Aleksandar Hrstić.

Galerio 

Dalmatio
Urboj de Kroatio
Bjelovar-Bilogora

La provinco Bjelovar-Bilogora - kroate plennome Bjelovarsko-bilogorska županija - estas unu el la provincoj de Kroatio. En 2011 ĝi havis 119 764 loĝantojn.

Surfaco: 2652 kvadrataj kilometroj.

La provinca ĉefurbo Bjelovar en 2011 havis 40 276 loĝantojn.

Aliaj urboj: Daruvar (11,6 mil), Garešnica/Gareŝnica (10,4 mil), Grubišno Polje/Grubiŝno Polje (6,4 mil), Čazma/Ĉazma (8,0 mil).

La provinco situas en la orienta parto de centra Kroatio. Ĝi konsistas de kvar partoj: monteta parto de monto Bilogora (norde kaj nordoriente), randaj teritorioj de montoj Papuk kaj Ravna gora (oriente), monto Moslavačka gora/Moslavaĉka gora (okcidente kaj sude) kaj la valoj de riveroj Česma/Ĉesma kaj Ilova (okcidente kaj sude).

Provincoj de Kroatio
Dubrovnik-Neretva

La kroatia provinco Dubrovnik-Neretva (Dubravačko-Neretvanska županija) laŭ la stato de  havis  loĝantojn.

Surfaco: 8 172 km²

La ĉefurbo estas Dubrovnik (55 mil).

Aliaj urboj: Korĉula, Metkoviĉ, Opuzen kaj Ploĉe.

La distrikto estas la plej suda kroata distrikto, etendiĝas de la valo de rivero Neretva (NOk) ĝis la Prevlaka (SOr). Ĝia marbordo estas rompita per 4-kilometra parto, kiu apartenas al la teritorio de Federacio Bosnio kaj Hercegovino. Tiu teritorio estas restaĵo de tempo de Turka imperio, per kiu Turkoj defendis sin de atakoj de l' nordaj malamikoj.

La tuta regiono plenas je malnovaj urbaj kernoj: Dubrovnik, Korĉula,sur samnoma insulo Korčula, Ston, kiu situas sur la duoninsulo Pelješac, kaj aliaj.
La urba kerno de Dubrovnik estas enskribita en registro de Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

En distrikto ankaŭ estas Nacia parko Mljet, kiu estas parto de la insulo Mljet.

Provincoj de Kroatio
Lot-et-Garonne

Lot-et-Garonne [lot e garon] (aŭ okcitanlingve Òlt e Garona [olt e garuno]) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi estas  granda kaj laŭ la stato de  havis loĝantaron de  personoj. La ĉefurbo de tiu departemento estas Agen [aĵen]. La departemento ŝuldas sian nomon al la du riveroj (Lot kaj Garonne), kiuj trafluas sian teritorion.

La departemento sume enhavas 319 komunumojn.

Geografio 
Lot-et-Garonne havas limojn kun la departementoj Lot, Tarn-et-Garonne, Gers, Landes, Gironde kaj Dordogne.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
 arondismento Agen
 arondismento Marmande
 arondismento Villeneuve-sur-Lot
 arondismento Nérac

Ekonomio 
Lot-et-Garonne karakteriziĝas per du malsimilaj tipoj da pejzaĝoj: kalkŝtonaj ebenaĵoj okcidente, kaj montetoj kaj valoj oriente. Ĝi estas precipe rura departemento, kie agrikulturo ludas la ĉefan rolon en la ekonomia vivo (produktado de legomoj, fruktoj, tomatoj, tritiko, maizo, kaj ankaŭ bredado de bovedoj).

Kulturo 
La historia patrimonio de la departemento estas riĉa: multaj mezepokaj vilaĝoj kovras la teritorion, multaj preĝejoj kaj kapeloj diversstilaj vizitindas. Ferioj en naturo ankaŭ eblas, dank'al la nombraj lagetoj kiuj situas en Lot-et-Garonne.

Ĉefkomunumoj

Ĉefurboj 
 Agen
 Villeneuve-sur-Lot
 Marmande
 Tonneins
 Nérac
 Fumel

Interesaj vilaĝoj 
 Beauville
 Cocummont, kaj en la sama kantono:
 Montpouillan
 Guérin
 Samazan
 Montpezat

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Lot-et-Garonne

Eksteraj ligiloj 

  ()
 retejo de la Ĉambro de Komerco kaj Industrio ()
 Prefektejo ()

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Cher (departemento)

Cher [] estas unu el la ses departementoj, kiuj formas la francan regionon Centro-Valo de Luaro. Ĝi estas  granda kaj havis  loĝantojn en la jaro 2013. La ĉefurbo de la departemento estas Bourges. Aliaj urboj estas Saint-Amand-Montrond kaj Vierzon. La departemento enhavas 287 komunumojn.

Cher situas precize je la centro de Francio. Krom kelkaj montetoj, la teritorio de Cher estas grandparte ebena kaj kovrita de kampoj kaj arbaroj (tipaj pejzaĝoj de Sologne).

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Bourges
 arondismento Saint-Amand-Montrond
 arondismento Vierzon

Ekonomio 
Tiu departemento estas ĉefe kampara, Bourges estas la sola granda urbo kie koncentriĝas 23% de la loĝantaro kaj preskaŭ ĉiuj ekonomiaj aktivaĵoj.

Agrikulturo ludas grandan rolon: bredado de bovedoj kaj kultivado de cerealoj.

Heredaĵo 
Cher ne posedas famajn vizitindaĵojn, tamen estas kelkaj belaj ekzemploj de mezepoka arkitekturo (Abatejo de Noirlac, vilaĝo Apremont-sur-Allier). La ĉefurbo Bourges estas ankaŭ belega urbo, kies katedralo estas en la listo de la Monda heredaĵo de UNESKO. Ĉiujare printempe okazas fama muzikfestivalo kiu allogas vizitantojn el la tuta lando, kaj eĉ el eksterlando.

Famaj personoj 
 Maurice Rollinat
 Pastro Théophile Moreux

Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Cher

Eksteraj ligiloj 

 Departementa konsilio de Cher
 Prefektejo de Cher

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Corrèze

Corrèze (franca elparolo: [],  [kurezo]) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi estas  granda kaj havis  loĝantojn en 2013 (la loĝantaro daŭre malkreskas pro izoliteco kaj malriĉeco de la teritorio). La ĉefurbo estas la malgranda urbeto Tulle, aliaj urbetoj estas Brive-la-Gaillarde kaj Ussel. La departemento tute enhavas 285 komunumojn.

Situanta sur altebenaĵoj (Plateau de Millevaches : 978 metrojn alta), la pejzaĝoj de Corrèze karakteriziĝas per arbaroj, multaj riveroj (aparte la rivero Corrèze, kies nomo estis elektita por la departemento) , profundaj valoj.

Bredado ludas grandan rolon, kaj kompreneble la produktado de viando. Kultivadon de tritiko, maizo, fruktoj, legomoj, tabako oni ankaŭ trovas en la malpli altaj partoj de la departemento, kie la klimato tion ebligas.

Iamaj prezidentoj Jacques Chirac kaj François Hollande ambaŭ estis elektitoj de Corrèze.

La naturo kaj loka gastronomio estas la ĉefaj allogaĵoj de la Corrèze por la turistoj.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
 arondismento Brive-la-Gaillarde
 arondismento Tulle
 arondismento Ussel

Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Corrèze

Eksteraj ligiloj 

 Prefektejo de Corrèze
 Departementa konsilio de Corrèze

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Haute-Vienne

Haute Vienne [ot vjen] (Supra Vienio) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. La teritorio estas  granda kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Limoges [limoĵ] (Limoĝo). Haute Vienne estas ĉefe rura departemento, sed 38% de la loĝantaro koncentriĝas en la ĉefurbo.

La departemento sume enhavas 200 komunumojn. Ili dividiĝas al tri arondismentoj: arondismento Bellac, arondismento Limoĝo kaj arondismento Rochechouart.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Bellac
 arondismento Limoge (Limoĝo)
 arondismento Rochechouart

Geografio 
La departemento konsistas el altebenaĵoj kaj profundaj valoj ofte kovritaj de arbaroj.

Ekonomio 
Ekonomio: agrikulturo (bredado, produkto de viando) - industrio (disvolviĝo de novaj teknologioj en Limoges).

Vidindaĵoj 
Natura kaj kultura patrimonio: arbaroj, lagoj kaj riveroj allogas multajn turistojn, kiuj volas ĝui la naturon kaj praktiki sportojn en natura kaj protektita medio. Tiuj, kiuj interesiĝas pri tradiciaj industrioj, vizitu la malnovajn fabrikejojn de porcelanaĵoj en Limoges.

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Haute-Vienne

Eksteraj ligiloj 

 http://www.haute-vienne.pref.gouv.fr 
 http://www.cg87.fr 
 http://www.asso-arcenciel.net 

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Esperanto-Kultur-Centro

Esperanto-Kultur-Centro (EKC,  : Centre Culturel Espéranto ) estas kunordiga neprofitcela asocio, kreita en marto 1992 de esperantistoj en Tuluzo. Esperanto-Kultur-Centro de Tuluzo celas disvolvi la interkulturajn interŝanĝojn kaj la internacian solidarecon per la lingvo Esperanto. EKC precipe agadas en tri kampoj: informado pri la lingvo, instruado, kaj utiligado de la lingvo.

EKC havas bibliotekon entenanta milon da libroj kaj revuojn. La katalogo de la biblioteko estas alirebla sur la TTT-ejo de EKC. EKC organizas enurbe kursojn kaj lingvajn semajnfinojn en Arrout (Ariège), ĉiumonatan manĝoklaĉon, partoprenas ĉiujare en Forum des langues du monde (Forumo de la lingvoj de la mondo). Enkadre de EKC funkciis Teatra Trupo de Tuluzo. EKC eldonas informbultenon dulingvan (france, esperante) La Krokodil' rete kaj papere. EKC kunorganizis la tuluzajn renkontiĝojn KAFE okazinta en Tuluzo en julio 2000, FESTO en 2010 kaj organizas de 2012 ĉiujaran Esperanto-semajnon SEMEO.

EKC regule invitadas eksterlandajn volontulojn neformale aŭ kadre de la franca programo Civita Servo.

Aktivaĵoj 
EKC proponadas diversajn regulajn aktivaĵojn ĉirkaŭ tri aksoj:
 Informado pri la internacia Esperanto-lingvo
 Instrui Esperanton
 Uzi Esperanton

Informado pri la internacia Esperanto-lingvo 
 Deĵoro por informiĝi sin, aŭ simple renkonti respondeculojn: Merkrede
 Konferencoj, prezentadoj, inicigoj, informtabloj.
 Malkovraj Atelieroj pri la lingvo
 Radio-elsendo unu lundo el du je la 20a H sur Canal Sud 92.2 FM.
 Informleteroj (monata aŭ semajna)
 Kvaronjara papera bulteno : La Krokodil’.
 Sociaj retaj paĝoj (Twitter, Instagram, Facebook, Discord).
 Videoj sur YouTube

Instrui Esperanton 
Per kursoj kaj staĝoj (malsamaj niveloj, daŭro, …)

Uzi Esperanton 
kun…
 Libroservo.
 Lingvo-kafejo en esperanto unu foje monate en la trinkejo “Le Cactus”.
 «Manĝo-klaĉo», renkontiĝo-vesperoj por babili esperante.
 Prelegoj (france aŭ esperante).
 Karavanoj por veturi al renkontiĝoj.
 Internaciaj renkontiĝoj en esperanto : Krokodila Renkontiĝo 2008, FESTO 2010, Krokodila Renkontiĝo 2012, Krokodila renkontiĝo 2017

Vidu ankaŭ 
 Volontuloj de EKC

Eksteraj ligiloj 
 Esperanto-Kultur-Centro

Esperanto-komunumo
Francio
Territoire de Belfort

Territoire de Belfort (ankaŭ Territoire-de-Belfort [], “teritorio de Belfort”) estas unu el la departementoj de la franca regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi etendiĝas sur 609 km² kaj havas  loĝantojn. Ĝi estas malgranda teritorio kreita el la sola parto de Alzaco, kiu restis franca post la Francia-Prusia Milito.

La departemento havas entute 102 komunumojn kaj ĝia prefektejo (ĉefurbo) estas Belfort.

Arondismento 
La departemento estas la sola de Francio, kiu nur konsistas el unu arondismento:
 arondismento Belfort

Historio 
Post la milito de 1870, Francio malvenkis kaj perdis la provincon Alzaco favore al Germanio, kiu aneksis Alzacon krom tiu parteto. La teritorio de Belfort fariĝis nova franca departemento en 1922.

Ekonomio 
Industrio okupas la plej grandan parton de la laborantaro (35,2 %) : mekaniko, elektromekaniko, aŭtofabrikado (Peugeot). Teknologiaj industrioj nun disvolviĝas (Alsthom, Bull).

Vidindaĵoj 
Kiel ĉefan vidindaĵon oni menciu la citadelon de Belfort. Multaj festivaloj donas viglan kulturan vivon al la ĉirkaŭaĵoj de Belfort (Internacia muzikfestivalo, rok-festivalo “Les Eurockéennes”, ktp.).

Notoj kaj fontoj

Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Territoire de Belfort

Eksteraj ligiloj 
 Ĝenerala konsilio de Territoire de Belfort
 Prefektejo de Territoire de Belfort 

 
Ĵuraso
Administraj unuoj fonditaj en 1871
Departementoj de Francio
Kristala nokto

Kristala nokto (), konata ankaŭ kiel La Nokto de Rompita Vitro, estis ŝtatorganizita pogromo kontraŭ la judaj loĝantoj de nazia Germanio tra la tuta lando (Tria regno) dum la nokto de la 9-a de novembro ĝis la 10-a de novembro, 1938.

La evento nomiĝis Kristallnacht (germanlingve por "kristala nokto") pro la multaj vendejaj fenestroj kiuj rompiĝis dum la nokto. Hodiaŭ en Germanio oni plejofte nomas ĝin Pogromnacht ("pogroma nokto"), ĉar la vorto "Kristallnacht" estas kreaĵo de la nazioj.

La Kristala nokto ekigis novan fazon de kontraŭjudaj agoj de nazia registaro. Antaŭrimedojn por realigi la elmigradon kaj, fine, la ekstermadon de la juda popolo entrepenis la nazioj sen justa proceso. Tiel la okazaĵo estas konsiderita historie kiel la simbola komenco de la holokaŭsto.

Fono de eventoj 
Je la 7-a de novembro, 1938, Ernst vom Rath, sekretario de Germana Ambasadejo en Parizo, estis mortpafita de Herschel Grynszpan, juda el germanio kiu fuĝis al Francio. La nazioj uzis tion kiel pretekston por lanĉi pogromon kontraŭ la juda loĝantaro tra la lando.

La pogromo 
Kvankam la kampanjo devus esti spontana partoprenis ĝin batalgrupoj de SA kaj eĉ membroj de SS. Rezulte:
 oni murdis 91 personojn de juda nacieco
 bruligis aŭ detruis 267 (povas esti, laŭ novaj donitaĵoj, ke eĉ pli ol mil) sinagogojn
 oni detruis 171 domojn
 profanis preskaŭ ĉiujn judajn tombejojn
 setligis en koncentrejoj ĉirkaŭ 20–30 mil judoj
Oni detruis multe da artverkoj de la juda kulturo. Tamen plimulto de germanoj restis pasiva, nur malmultaj aliĝis al ĉi tiu vandalismo.

Memortago 
Hodiaŭ la 9-an de novembro estas ĉiujare markita kiel memortago nomata la Internacia tago kontraŭ Faŝismo kaj Antisemitismo  . Ekde 1989, la jaro de la falo de la berlina muro kaj la reunuiĝo de Germanio estas organizata Internacia batal-tago kontraŭ faŝismo kaj kontraŭjudismo, sed pli frue la tago estis markita kiel memortago pri la okazaĵo mem.

Vidu ankaŭ 
 Holokaŭsto
 Kontraŭjudismo
 Nacisocialisma Germana Laborista Partio
 Nokto de la longaj tranĉiloj
 Nurenbergaj leĝoj
 Wannsee-konferenco

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Schultheis, Herbert. Die Reichskristallnacht in Deutschland nach Augenzeugenberichten (Bad Neustädter Beiträge zur Geschichte und Heimatkunde Frankens 3). Bad Neustadt a. d. Saale: Rötter Druck und Verlag. 1985. ISBN 978-3-9800482-3-1.
 Richard Overy: Trzecia Rzesza Historia Imperium (Nazia Germanio. Historio de Imperio), Warszawa: Buchmann 2012. ISBN 978-83-7670-290-2.

Holokaŭsto
Pogromoj
Eventoj en 1938
Antisemitismo en Germanio
Masakroj en la dua mondmilito
Politiko de Nazia Germanio
Judismo en Germanio
Kvinpetalo

Kvinpetalo estas Esperanto-Centro en Bureso apud Puatiero (Francio). Kursoj prilingvaj, staĝoj diverstemaj (literaturo, astronomio, botaniko, komputiko...) en somero kaj en pluraj feri-periodoj dum la tuta jaro en vilaĝaj domoj, el kiuj kvin apartenas al Societo Yvonne Martinot (SYM). La centron kreis en 1985 kelkaj sindonemaj esperantistoj, ĉefe francaj, interalie Georges Lagrange. Ĝis la jaro 1997 ĝi estis filio de LF-koop. De tiam ĝi estas tute memstara kaj ĝi funkcias kaj disvolviĝas plu en plena sendependenco.

Tre riĉa biblioteko kun multaj heredaĵoj de Gaston Waringhien, Roger Bernard kaj Maurice Sujet.

Deveno de tiu nomo 
Laŭ la modelo "trifolio", la nomo "Kvinpetalo" formiĝis, bildigante la kvin pintojn de la verda stelo, kaj samtempe la kvin dometojn de la centro.

Aliaj esperantaj kulturcentroj 
 La Kastelo Grezijono (Baugé-en-Anjou, Francio)
 La Interkultura Centro Herzberg (Herzberg am Harz, Germanio)
 La Kultura Centro Esperantista (La Chaux-de-Fonds, Svislando)
 La Internacia Esperanto-Instituto (Hago, Nederlando)

Eksteraj ligiloj 
 TTT-ejo de Kvinpetalo
 Intervjuo pri Kvinpetalo (2003)
 Kunveno omaĝe al Georges Lagrange en Kvinpetalo
 Lego-klubo de Kvinpetalo (recenzejo)

Esperanto-domoj
Esperanto-bibliotekoj
Zamenhof/Esperanto-Objektoj
Poitiers

Poitiers  (en Esperanto Puatiero, Potevo) havas  loĝantojn, kaj estas la ĉefurbo de la departemento Vienne en la regiono Nova Akvitanio. Ĝi estis ĝis 2016 ĉefurbo de regiono Potevio-Ĉarento

Mezvoje inter Parizo kaj Bordozo. 1 loĝanto el tri estas malpli ol 30-jara. Multaj gestudentoj. Transportoj, universitato kaj superaj altlernejoj, grandaj administracioj, sciencaj esploroj, hospitaloj, kulturaj kaj sportaj ekipaĵoj, animadoj, festivaloj.

Historio 
 Batalo de Poitiers (dum Centjara milito)

Vidindaĵoj 
 Katedralo Sankta Petro: bela kaj originala (la ĥorejo estas rekta muro sen apogarkoj kaj la flanknavoj tiom altas kion la centra, tio kaj la vastaj vitraloj donas al ĝi impreson de vasteco kaj heleco. La orgeno estas inter la plej bonaj kaj famaj en Francio.
 Kirko Notre-Dame la Grande (romanika)
 Baptejo (la plej malnova restanta nun)
Chez Cul-de-paille, kafejo kaj drinkejo

Famaj personoj el Poitiers 
 Agnesa el Potevo, priorino kaj sanktulino
 Karolo Martelo
 Léon Perrault
 Louis Vierne
 Michel Foucault
 Jean-Pierre Thiollet
 Radegundo de Turingio, patronino urba
 Rabelezo, verkisto
 René Descartes, filozofo

Esperantaj eventoj en Poitiers 
Poitiers estis la loko de la 33-a Internacia Junulara Kongreso en 1977.

Partneraj urboj

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 puatua-santonĝa
 Poitiers (stacidomo)

Eksteraj ligiloj 

 

 
Potevio
Patrick Lagrange

Patrick LAGRANGE (naskita je 4-a de januaro 1954) estas denaska esperantisto kaj astronomo. Aktiva en Astronomia Esperanto-Klubo.

Kuntradukis Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj.

Filo de Georges Lagrange kaj Erika Frieß. Frato de Arno Lagrange.

Eksteraj ligiloj 
 Sinprezento (arkivigite laŭ stato de 2007) en la paĝaro de Astronomia Esperanto-klubo (jen antikva membrolisto, arkivigite laŭ stato de 2004)
 Asteriks ĉe la Olimpiaj Ludoj (arkivigite laŭ stato de 2010)

Francaj esperantistoj
Denaskaj esperantistoj
La Krizalido

En 1980 Solen' kune kun Arno Lagrange fondis la teatron La Krizalidon en Figeac (Lot, Francio), kiu prezentadis dulingve: france kaj Esperante. Krizalido prezentis spektaklojn en dekduo da eŭropaj landoj (Francio, Belgio, Britio, Nederlando, Germanio, Danio, Svedio, Pollando, Hungario, Italio, Jugoslavio, Katalunio) en Esperanto-renkontiĝoj (inter aliaj: UK 1982, UK 1987, IJK 1987, KEF, francaj kaj katalunaj kongresoj) laŭ invito de lokaj kluboj kaj en diversaj spektaklejoj en Sudfrancio. La lasta prezentaĵo de Solen' estis Lasu neĝon fali, kiun ŝi - jam tre malsana - prezentis en julio 2000 dum KAFE.

Teatraĵoj kiujn prezentis  La Krizalido

Eksteraj ligiloj 
 Spektakloj  kiujn Arno Lagrange kaj Solen' partoprenis, TESPA, Krizalido, ktp

Esperanto-teatro
Kallima

Kallima estis teatro-grupo kreita de Arno Lagrange kaj Walter Hebert, franca aktoro kiu esperantistiĝis por prezenti "La Arkitekto kaj la Imperiestro de Asirio" de Fernando Arrabal (L'Architecte et l'Empereur d'Assyrie, tradukita al Esperanto de Arno Lagrange) en 1990 en turneo al Sovetunio (Parizo, Dortmund, Berlino, Moskvo, EoLA en Volĵskij, Ivanovo).

Eksteraj ligiloj 
 Kallima

Esperanto-teatro
Joseph-Louis Lagrange

Joseph-Louis de LAGRANGE ([ĵozef lui do lagronĵ] ; naskiĝis la 25-an de januaro 1736 en Torino, mortis la 10-an de aprilo 1813 en Parizo) estis itala matematikisto, fizikisto kaj astronomo kaj unu el la plej gravaj sciencistoj de la 18-a jarcento.

Biografio 
Lagrange naskiĝis en Torino, Italio. Li estis brila lernanto en la universitato de sia naskurbo antaŭ esti nur 19-jara nomumita profesoro en la reĝa lernejo pri Artilerio. Kun kelkaj amikoj li kreis en 1757 sciencan societon, estonta Torina scienca Akademio. Du matematikistoj ludis gravan rolon en la vivo de Lagrange. La unua estis Eŭlero, kun kiu li abunde leterkorespondis, kaj kiu kuraĝigis kaj inspiris lin en liaj matematikaj esploroj. La dua estis lia amiko d'Alembert. Per lia helpo Lagrange eniris la kortegon de Frederiko la 2-a en Berlino en 1766. Li tie estis nomumita direktoro de la matematika sekcio de la Scienca Akademio post sia protektinto mem foririnta al Sankt-Petersburgo. Post la morto de la imperiestro post dudek jaroj da fekunda laboro, Lagrange akceptis la inviton de la franca estraro kaj forveturas al Parizo. Iĝinte veterana pensiulo de la Scienca Akademio li partoprenis dum la Revolucio la kreon de la metra sistemo kunlabore kun Lavoisier, kaj kontribuis en la fondo de la École normale (instruista altlernejo), de la École Polytechnique (multteknika altlernejo) kaj de la Bureau des longitudes (buroo de la longitudoj). Admiriata de Napoleono 1-a, li mortis honorita: senatano, imperia grafo kaj granda oficiro de la Légion d'honneur (honora Legio), en Parizo en 1813.

Lagrange troviĝas ĉe la fonto de lagranĝa mekaniko kaj multaj progresoj en diversaj matematikaj sferoj. Li estas, kun Euler, unu el la fondintoj de la variada kalkulo. Li pruvis la teoremojn de Wilson kaj de Bachet kaj fondis la teorion de kvadrataj formoj (Recherches arithmétiques, 1775). Sed la precipa verko de Lagrange sendube estas lia Mécanique analytique (Analiza meĥaniko), eldonita en 1788. En ĉi tiu verko li sistemigis la uzon de diferencialaj ekvacioj kiujn li aplikis al problemoj de pura meĥaniko. El lia metodo fontos multaj postaj esploroj el kiuj tiuj de Hamilton. Fine en ĉiela meĥaniko, Lagrange faris gravajn esplorojn : pri la problemo de la tri korpusoj la luna libracio kaj la planedmovoj.

Honoroj kaj omaĝoj 
 Grand-oficiro de la Honora Legio
 Li estas entombigita en la panteono de Parizo
 Lia nomo estas unu el la 72 nomoj de scienculoj skribitaj sur la Eiffel-turo.
 Unu strato "Lagrange" estas dediĉita al li en la 5-a arondismento de Parizo.
 Kratero de la sudokcidenta rando de la Luno nomiĝis omaĝe al li.
 Asteroido 1006 Lagranĝo nomiĝis omaĝe al li.

Vidu ankaŭ 
 Polinomo de Lagrange
 Mekaniko de Lagrange
 Punkto de Lagrange
 Teoremo de Lagrange
 Kvar-kvadrata teoremo de Lagrange
 Inversiga teoremo de Lagrange
 Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo

Eksteraj ligiloj 

 Biografio  (franclingve)
   kaj   Biografioj (hispanlingve)
 Listo de retaj artikoloj diverslingvaj

Naskiĝintoj en 1736
Mortintoj en 1813
Viroj
Italaj matematikistoj
Italaj fizikistoj
Italaj astronomoj
Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Niels Henrik Abel

Niels Henrik ABEL [Abel] (naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1802 en Finnøy (Norvegio), mortis la 6-an de aprilo 1829 en Froland (Norvegio)) estis norvega matematikisto.

Abel faris gravajn kontribuojn al la teorioj de elipsaj funkcioj kaj de grupoj.
Laŭ li oni nomas grupon, kiu plenumas la komutecon, "abela".
En 1824 li pruvis, ke la solvojn de ĝeneralaj polinomoj kvina-gradaj ne eblas kalkuli aŭ esprimi per algebra formulo.

Abel mortis, eĉ ne 27-jara, pro pulma tuberkulozo.
Honore al li la norvega registaro je lia 200-a naskiĝtagreveno en 2002 fondis
sciencan premion, la Abel-Premion, ĉiujare donatan al meritplena matematikisto.

Norvegaj matematikistoj
Pafnutij Ĉebiŝov

Pafnutij Lvoviĉ Ĉebiŝov () (naskiĝis la 16-an de majo (julia kalendaro: 4-a de majo) 1821 en Okatovo, regiono Kaluga; mortis la 8-an de decembro (julia kalendaro: 26-a de novembro) 1894 en Peterburgo) estis rusa matematikisto.

Biografio 
Pafnutij Ĉebiŝov naŝkiĝis en vilaĝo Okatovo apud Borovsk en familio de riĉa landposedanto Lev Pavloviĉ Ĉebiŝov. Unuaj lekcionoj pri matematiko li ricevis de sia patrino Agrafena Ivanovna. Krom matematiko, Ĉebiŝov ekde sia infaneco ŝatis kaj lernis muzikon. Tio ege influis lian percepton de monda harmonio.

En 1892 la familio de Ĉebiŝov transloĝiĝis al Moskvo por doni bonan edukon al la infano. En Moskvo lin instruis P.N.Pogorevskij, unu el la plej bonaj moskvaj instruistoj pri matematiko kaj fiziko. Alia lia lernanto estas Ivan Turgenev.

Somere de jaro 1837 Pafnutij Lvoviĉ komencas studi matematikon en Moskva universitato. El universitataj instruistoj lin plej influis Nikolaj Braŝman, tra kiu Ĉebiŝov ekkonis verkojn de Jean-Victor Poncelet.

En jaro 1838 Ĉebiŝev partoprenis en studenta konkurso kie ricevis duan pozicion por lia projekto pri trovo na solvoj de n-potenca polinomo surbaze de algoritmo de Newton. La verkon Ĉebiŝov finis jam en la sama jaro, kaj pro tio oni lin rimarkis kiel plej perspektivan studenton.

En 1841 pro granda malsato en Eŭropa Rusio la familio de Ĉebiŝov ne plu povis subteni lin. Tamen danke al sia granda energio, obstino kaj senhiziteco li sukcesis gradiĝi de universitato kaj fari disertacion.

En 1847 Ĉebiŝov iĝis docento pri teorio de nombroj en Peterburga universitato. En 1850 li doktoriĝis kaj iĝis profesoro. Tiun pozicion li tenis ĝis lia morto kaj neniam haltigis sian sciencan laboron. Li mortis je 8-a de Decembro 1894 ĉe skribtablo.

Lia tombo estas en vilaĝo Spas je 90 kilometroj apud Moskvo.

Lian nomon tenas:
 Luna kratero
 Asteroido 2010 Chebyshev
 Multaj nocioj en nuna matematiko

Sciencaj verkoj 
Pafnutij Lvoviĉ Ĉebiŝov estas unu de fondintoj de teorio de aproksimaĵoj. Ankaŭ li multon verkis pri teorio de nombroj, probablokalkulo kaj mekaniko.

Vidu ankaŭ 
 Neegalaĵo de Ĉebiŝev
 Distanco de Ĉebiŝev
 Ekvacio de Ĉebiŝev

Naskiĝintoj en 1821
Mortintoj en 1894
Naskiĝintoj en Kaluga provinco
Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Distrikto Ĵukov
Rusiaj matematikistoj
Nombroteoriistoj
Probabloteoriistoj
Kavaliroj de la Honora Legio
Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj