Bertolt Brecht

Bertolt BRECHT [Bertolt Breĥt] (Eugen Berthold Friedrich Brecht; naskiĝis la 10-an de februaro 1898 en Augsburg, mortis la 14-an de aŭgusto 1956 en Berlino) estis germana verkisto, dramisto kaj reĝisoro, li havis komunismajn idealojn.

Privata vivo 
Post la elementa lernejo li vizitis ĝis 1917 la "Realgymnasium" (hodiaŭ: Peutinger-Gymnasium) en Augsburg. Tie li lernis interalie ĉe la esperantisto Richard Ledermann. Ekde 1917 ĝis 1918 li studis ĉe la Ludwig-Maximilian-Universitato en Munkeno natursciencojn, medicinon kaj literaturon. Jam en la jaro 1918 li devis interrompi sian studadon por labori en aŭgsburga milithospitalo.

Tiutempe li konatiĝis kun Paula Banholzer. La komuna filo Frank Banholzer naskiĝis je la 3-a de aprilo 1919 kaj mortis je la 13-a de novembro 1943 en Porĥov, Rusio. Ĉar Brecht estimis la verkiston Frank Wedekind, la filo ricevis la nomon Frank.

En la jaro 1922 li edziĝis kun la aktorino kaj operkantistino Marianne Zoff. Unu jaron poste, la 12-an de marto, la filino Hanne naskiĝis. Mallonge poste li konatiĝis kun sia posta edzino Helene Weigel, kiu en 1924 naskis lian duan filon Stefan. Tri jarojn poste li divorcis de Marianne Zoff. En 1929 li edziĝis kun Helene Weigel kaj la filino Barbara naskiĝis.

Berlina epoko 
Ekde 1920 Brecht ofte vojaĝis al Berlino por flegi rilatojn al homoj el la teatra vivo. En 1924 li translokiĝis al Berlino. Komence li laboris kun Carl Zuckmayer kiel surscenigisto ĉe la Deutsche Theater de Max Reinhardt.

La du komponistoj por liaj verkoj kaj kantoj estis Kurt Weill kaj ekde 1928 Hanns Eisler.

Dum la 20-a jaroj li fariĝis komunisto, tamen li neniam membriĝis en la Germana Komunista Partio KPD.

Ekzilo 
Abomenante la germanan politikon kaj persekutate de la regantoj, li en 1933 forlasis Germanion kaj vivis interalie en Danio, Svedio, Finnlando, Usono kaj Svisio.

La nazioj bruligis liajn verkojn en 1933 kaj li perdis sian germanan ŝtatanecon en 1935. Li ŝatus labori kiel verkisto de filmaj scenaroj en Hollywood, sed li ne sukcesis fari tion.

Reveno 
En 1948 Brecht revenis al orienta Berlino, ĉar li ne rajtis reveni al okcidenta Berlino. Kune kun sia edzino, la aktorino Helene Weigel, li fondis en 1949 la teatran grupon Berliner Ensemble.
Baldaŭ li malharmoniis kun la kultura burokratio de la GDR.

Brecht mortis en Berlino en 1956 pro korinfarkto.

Teatra teoriaro 
 Distancigo
 Rompi la kvaran muron
 Soci-politika enhavo

Listo de verkoj 
 Baal, 1918
 Etburĝa geedziĝo (Die Hochzeit, ankaŭ Die Kleinbürgerhochzeit), 1919
 Tamburoj en la nokto (Trommeln in der Nacht), 1920
 En la ĝangalo de la urboj (Im Dickicht der Städte), 1922
 Vivo de Eduardo la 2-a (Leben Eduards des Zweiten von England), 1924
 Viro estas viro (Mann ist Mann), 1925
 Trigroŝa opero (Die Dreigroschenoper), 1928
 La badena lekciono pri interkonsento (Das Badener Lehrstück von Einverständnis), 1929
 Kresko kaj falo de la urbo Mahagonny (Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny), 1930
 La Oceanflugo (Der Ozeanflug, ankaŭ Der Lindberghflug, ankaŭ Der Flug der Lindberghs), 1928
 La sankta Johana de la Buĉejoj (Die heilige Johanna der Schlachthöfe), 1930
 La jesdiranto, la nediranto (Der Jasager, Der Neinsager), 1930
 La Rimedo (Die Massnahme), 1930
 La escepto kaj la regulo (Die Ausnahme und die Regel), 1930
 La Patrino (Die Mutter), 1931
 Kuhle Wampe (filmo), 1932
 La Horacoj kaj la Kuriacoj, (Die Horatier und die Kuriatier)
 Rondaj kapoj kaj pintaj kapoj (Die Rundköpfe und die Spitzköpfe), 1933
 La armiloj de sinjorino Carrar (Gewehre der Frau Carrar), 1937
 Patrino Kuraĝo kaj ŝiaj infanoj (Mutter Courage und ihre Kinder), 1938
 Timego kaj mizero de la 3-a regno (Furcht und Elend des Dritten Reiches), 1938
 Vivo de Galileo (Leben des Galilei), 1938
 La Bonulo de Siĉŭano (Der gute Mensch von Sezuan), 1938
 La Proceso de Lukulo (Das Verhör des Lucullus, ankaŭ Lukullus vor Gericht, ankaŭ Die Verurteilung des Lukullus), 1939
 Majstro Puntila kaj lia servisto Matti (Herr Puntila und sein Knecht Matti), 1940 (kun )
 La Rezistebla Supreniĝo de Arturo Ui (Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui), 1941
 La vizioj de Simone Machard (Die Gesichte der Simone Machard, ankaŭ Die Stimmen), 1942
 Schweyk en la Dua Mondmilito (Schweyk im zweiten Weltkrieg), 1943
 La kaŭkaza kretcirklo (Der kaukasische Kreidekreis), 1945 (publikigita en 1949)
 Prilaboro de Antigona, 1947
 La Tagoj de la Komunumo (Die Tage der Commune), 1949
 Dialektiko en teatro, 1951
 Prilaboro de Coriolanus de Shakespeare (1952/53)
 Turandot, aŭ la kongreso de la vestpurigistoj (Turandot oder der Kongress der Weisswäscher), 1954
 Plendokanto de la mortinta soldato (1966)

Notoj

Tradukoj en Esperanto 
 Pri la afableco de la mondo; Memoro pri Maria A.; Demandoj de leganta laboristo; Legendo pri la fariĝo de la libro Taoteking survoje dum la elmigrado de Laŭzi / trad. de Guido Holz, en: Tran(skon)dukoj, Messkirch: Gmeiner, 1988. p. 111-119, ISBN 3-926633-14-X.
 Trigroŝa romano, trad. Karl Schulze, 1977.
 La mantelo herezula (Der Mantel des Ketzers), trad. Vilhelmo Lutermano.
 Historioj pri sinjoro Kojno (Geschichten vom Herrn Keuner), trad. Vilhelmo Lutermano, MAS, 2011, 43 p., ISBN 978-2-918300-62-5 .
 La juda edzino (el Furcht und Elend des Dritten Reiches), tradukis Erika Lagrange.
 Du fragmentoj el Vivo de Galilei en la traduko de Adriaan den Haan aperis en La Gazeto, numeroj 87 kaj 88.
 La maldigna junulino. – tradukis Barry Friedman.
 Vivo de Galilei.

 Vidu ankaŭ 
 12298 Brecht

 Eksteraj ligiloj 
 Macky Messer (tradukis Pavo)

 Tradukoj de Vilhelmo Lutermano 
 Historioj pri sinjoro Kojno La mantelo herezula Enkonduka eseo pri la teatra penso de la aŭtoro 
 Hel-ikso dokumentoj  Tradukoj de Cezar 
 (Brecht en Verkistoj)''

 
Germanaj verkistoj
Germanaj reĝisoroj
Germanaj dramistoj