alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Palestina

Palaestina (hebr. פלשׂתינה, arap. فلسطين‎; Filasṭīn) je jedan od naziva za područje između Sredozemnog mora i rijeke Jordan. Pojam Palestina može se odnositi na geografski, historijski, ali i politički pojam (vidi: Palestinska samouprava).

Najstariji naziv za navedeno područje bio je Kanaan. Najranije korištenje termina Palestina datira iz 12. vijeka pne.; egipatski faraon Ramzes III. u hramu Medinet Habu spominje svoju pobjedu nad Filistejcima odnosno "Narodima sa mora" (P-r-s-t; "Peleset"). Asirski kralj Sargon II. u 8. vijeku pne. za isti narod odnosno geografsko područje rabi ime Palashtu ili Pilistu. Naziv Palestina kasnije upotrebljavaju i Grci u geografskom pojmu Sirija-Palestina što je helenizirani naziv za zemlju Filistejaca, te Rimljani posebno nakon vladavine rimskog cara Hadrijana koji je kao dio kazne nakon gušenja Drugog jevrejskog ustanka provinciji Judeji promijenio ime u Sirija-Palestina''. U moderno vrijeme Palestina se odnosila i na britanski mandat; iako je on originalno pokrivao teritorije današnjeg Izraela,  Palestinske samouprave i Jordana, ubrzo je podijeljen na Palestinu i Transjordan kako bi namirili svog saveznika Šarifa od Meke. Od tada se i politički pojam Palestina uvriježio samo za područje zapadno od rijeke Jordan.

Povezano 
 Historija Palestine
 Pojas Gaze
 Zapadna obala

 
Regije Azije
Nevali Cori

Nevali Cori je rano neolitsko naselje u gornjem toku Eufrata, u istočnoj Turskoj. Nalazi se na oko 490 nadmorske visine, u blizini strmih obala Kantara Caya, pritoke Eufrata.

Početak naselja se datira na oko 8000 godina pne.. U ovom periodu ( PPN B) grnčarstvo je još bilo nepoznato, ali u Nevali Coriju je pronađeno nekoliko stotina malih figurica (5 cm visokih) od ispečene gline te se one tumače kao žrtve božanstvima. One su ispečene na temperaturama između 500-600° C. Zgrade i kuće u naselju su pravokutnog oblika, te imaju neožbukane kamene zidove i kamene podove od vapnenca. Najveća zgrada ima površinu 16m x 7m. Pravokutni kameni stupovi, 3 m visine, su stavljeni u zidove, a u nekim zgradama u sredini prostorije postoje kameni stupovi koji drže krov kuće. Kamene stele pokazuju reljefe ljudskih ruku. Način gradnje pokazuje sličnosti sa starijim okruglim zgradama koje su pronađene u Göbekli Tepeu. 

Naslage ljudskih lubanja su pronađene ispod poda jedne od zgrada.

Stojeće antropomofrne figure od vapnenca iskopane u Nevali Coriju se smatraju najstarijim skuplturama u prirodnoj veličini. Jedna pokazuje gologlavog muškarca sa sikhom. Postoji i statua ptice. Slične statue su pronađene i u Göbekli Tepeu.

1993. je tim njemačkog arheološkog instituta u Istanbulu je iskopao sve što se moglo naći na nalazištu prije nego što je dovršena Atatürkova brana, te neolitsko naselje i mnoga druga nalazišta poplavljena.

Arheološka nalazišta
Mezopotamija
Kameno doba
Sagalassos

Sagalassos je arheološko nalazište u jugozapadnoj Turskoj, oko 100 kilometers sjeverno od suvremenog grada Antalya, drevne Attaleije. U rimska carska vremena grad je bio poznat kao 'prvi grad Pisidije', regije u oblasti zapadnih planina Taurus, danas poznatih kao Jezerska oblast. Već poznat u helenističkom periodu, bio je jedan od najvećih pisidijskih gradova.

Nalazište se nalazi između 1400 i 1600 m nadmorske visine. 

Prvi put je nastanjeno oko 8000 godina pne. Potom ga u 14. vijeku pne. spominju hetitski izvori pod nazivom Salawasa.

Grad je u 6. vijeku doživio veliki potres, a potom je pretrpio uslijed epidemija, nedostatka vode i napada barbara, da bi konačno potres u 7. vijeku prisilio stanovnike da napuste grad te se presele u dolinu. Sagalassos je prepun vrijednih spomenika vezanih uz starogrčki, rimski i rano bizantski period.

Vanjski linkovi 
 Sagalassos Home Page in Dutch and English 
 Sagalassos Interactive Dig

Arheološka nalazišta
Akure

Akure je grad u jugozapadnom dijelu Nigerije, te najveće i administrativno središte Države Ondo. Grad ima otprilike 387.087 stanovnika. 

U predgrađima Akure su pronađene kamene rezbarije koje potječu iz ranog mezolitskog perioda, isto kao i najstariji dosada poznati fosili Homo Sapiensa u zapadnoj Africi, koji su stari oko 11000 godina.

Stanovništvo Akurea pripada etničkoj grupi Yoruba. 

U gradu se nalazi univerzitet - Federalni tehnološki univerzitet Akure. U njemu se također nalaze radio i TV-stanice kao što su NTA Akure, Državna televizija Ondo, Sunshine Radio Akure i FM Akure.

Akure je glavni trgovački centar za okolna poljoprivredna područja gdje se uzgajaju slatki krumpir, cassava, kukuruz i duhan. Također se uzgaja pamuk i proizvodi tkanina.

U Akureu postoji državna specijalistička klinika sa dobro obučenim osobljem koje se brine o zdravlju građana države Ondo, kao i niz drugih državnih bolnica i nekoliko privatnih klinika.

U Akureu također postoji stadion za 15.000 gledatelja kao i drugoligaški fudbalski tim Sunshine Football Club.

Gradovi u Nigeriji
Nedre Eiker

Nedre Eiker je općina u okrugu Buskerud u Norveškoj. Graniči s Lierom, Drammenom, Hofom i Øvre Eikerom. 

Nedre Eiker predstavlja donji dio Eikera, oblasti s dugom poljoprivrednom tradicijom. 

Većina stanovnika živi u selima Mjøndalen, Krokstadelva, Solbergelva i Steinberg.

Rijeka Drammenselva teče kroz Nedre Eiker.

Slavne ličnosti 
 Lars Korvald, bivši norveški premijer
 Herman Wildenvey,(1886 - 1959), pjesnik i pisac

Eksterni linkovi 

 Culture in Nedre Eiker on the map  from Kulturnett.no

Opštine u Norveškoj
Buskerud

Buskerud je okrug u Norveškoj, koji graniči s Akershusom, Oslom, Opplandom, Sogn og Fjordaneom, Hordalandom, Telemarkom i Vestfoldom. Uprava okruga je smještena u Drammenu.

Općine 

Okrug Buskerud ima ukupno 21 općinu:
<table><ol>
<li>Ål
<li>Drammen
<li>Flesberg
<li>Flå
<li>Gol
<li>Hemsedal
<li>Hol
<li>Hole
<li>Hurum
<li>Kongsberg
<li>Krødsherad</ol><ol start=12>
<li>Lier
<li>Modum
<li>Nedre Eiker
<li>Nes
<li>Nore og Uvdal
<li>Øvre Eiker
<li>Ringerike
<li>Rollag
<li>Røyken
<li>Sigdal</ol></table>

Vanjske veze 

 Buskerud Fylkeskommune 

Okruzi u Norveškoj
Warren Buffett

Warren Edward Buffett (Omaha, 30. 8. 1930. – ) je američki poslovni čovjek, direktor osiguravajuće tvrtke Berkshire Hathaway u kojoj drži preko 38 % dionica. Prema Forbesovoj listi, Buffett se s procijenjenom vrijednošću imovine od 62 milijarde US$.

Buffett je poznat kao jedan od najutjecajnijih poslovnih ljudi u SAD, čije mišljenje o financijskim pitanjima uživa veliki ugled. Također je poznat i po skromnom načinu života, kao i stavu da se treba ograničiti nasljeđivanje, jer destimulira ekonomski razvoj i guši poduzetništvo.

25.6. 2006. se obavezao da će 85% svoga bogatstva pokloniti Bill & Melinda Gates Foundation, humanitarnoj zakladi koju vode Bill Gates i njegova supruga Melinda. 

Warren Buffett sa svojom preminulom suprugom Susan ima troje djece.

Američki poslovni ljudi‎
Milijarderi
Melinda Gates

Melinda Gates (rođena kao Melinda Ann French 15.8. 1964.) je bivša zaposlenica Microsofta koja je vodila projekte kao što su Microsoft Publisher, Microsoft Bob, Microsoft Encarta i Microsoft Expedia. 

Poznata je po tome što se 1994. udala za Billa Gatesa, s kojim ima troje djece - Jennifer Katharine Gates (1996-), Roryja Johna Gatesa (1999-) i Phoebe Adele Gates (2002-).

Melinda Gates je redovni sudionik sastanaka Bildeberške grupe, kao i članica upravnog odbora Washington Posta. Zajedno sa svojim suprugom je osnovanla humanitarnu zakladu Bill & Melinda Gates Foundation.

Eksterni linkovi 

 The Bill & Melinda Gates Foundation
 NNDB profile

Gates, Melinda
J. K. Rowling

Džoana „Džo“ Mari (), devojačko Rouling (), poznatija pod spisateljskim imenom Dž. K. Rouling (Džoana Ketlin Rouling) (; Bristol, 31. jul 1965) je engleska književnica najpoznatija kao autorka serije knjiga o Hariju Poteru.

Biografija 
Nakon diplome na Univerzitetu u Eksteru () 1986. godine počinje da radi za Amnesti Internešnel () u Londonu, gde počinje sa pisanjem avantura Harija Potera. Početkom devedesetih putuje u Portugal gde daje časove engleskog jezika za strance, ali se nakon kratkog braka i rođenja kćeri vraća se u Ujedinjeno Kraljevstvo i nastanjuje se u Edinburgu. Živeći od socijalne pomoći, uz davanje privatnih časova, nastavila je s pisanjem.

Hari Poter 

Njena prva knjiga u seriji, Hari Poter i Kamen mudrosti (1997), ostavarila je izvanredan uspeh, obraćajući se istovremeno deci (ciljanoj publici) i odraslima. Živim opisma i maštovitom okosnicom priče, predstavlja avanture neočekivanog heroja Harija Potera, osamljenog siročića koji otkriva da je u stvari čarobnjak, i pravljuje se u Hogvartsovu školu čarobnjaštva i magije. Knjiga je osvojila mnoge nagrade, uključujući Britiš Buk Avard. 

Džoana „Džo“ Mari, devojačko Rouling, poznatija pod spisateljskim imenom Dž. K. Roulingostala jedan od najgledanijih filmova na svetu. Ostali nastavci su takođe vrlo uspešno ekranizovani. U martu 2001. godine, Roulingovoj je dodeljena titula OBE (Officer of the British Empire).

Kasniji rad 
Prvu knjigu posle Hari Poter serijala Roulingova je objavila u septembru 2012. godine. To je bio roman za odrasle „Upražnjeno mesto“. Veoma uspešno je prodavan u Ujedinjenom Kraljevstvu, gde ga je za tri nedelje kupilo milion ljudi. U Srbiji, roman je objavila izdavačka kuća Evro-đunti, a prevodioci su bili Vesna i Draško Roganović, koji su preveli i knjige o Hariju Poteru. „Upražnjeno mesto“ je bila najprodavanija knjiga na Beogradskom sajmu knjiga 2012.. Uprkos velikom komercijalnom uspehu, roman je dobio mešovite kritike.

Sledeća knjiga koju je Roulingova napisala bila je kriminalistički roman „Zov kukavice“. Objavila ju je u aprilu 2013, pod pseudonimom Robert Galbrejt. Da je ona pravi autor otkrilo se tek u julu iste godine. „Zov kukavice“ je prvi deo serijala, koji će spisateljica nastaviti da objavljuje pod pseudonimom.

Djela
Hari Poter serijal:
 Hari Poter i Kamen mudrosti (1997)
 Hari Poter i Dvorana tajni (1998)
 Hari Poter i zatvorenik iz Askabana (1999)
 Hari Poter i Vatreni pehar (2000)
 Hari Poter i Red feniksa (2003)
 Hari Poter i Polukrvni Princ (2005)
 Hari Poter i relikvije Smrti (2007)
 
Dodaci Hari Poter serijalu:
 Fantastične zveri i gde ih naći (2001)
 Kvidič kroz vekove (2001)
 Priče Barda Bidla (2008)

Drugi romani:
 Upražnjeno mesto (2012)
 Zov kukavice (2013)

Izvori

Spoljašnje veze 
 Joanne Kathleen Rowling 

Rowling, J. K.
Authority control
Harry Potter
Referendum

Referendum je oblik neposredne demokratije, tj. oblik neposrednog učešća građana u vršenju državne vlasti i donošenja političkih odluka. 

Putem referenduma građani se izjašnjavaju (neposredno i tajno) da li su za ili protiv određenog zakona, akta, političke ili druge odluke koje su već donešene ili se njihovo donošenje planira.

Referendum može biti u oblasti ustava, zakonodavstva, administracije, finansija ili međunarodnog prava i odnosa. Po obaveznosti odluke može biti obavezujući i savetodavni, po vremenu održavanja prethodni ili naknadni, po obaveznosti održavanja obavezni i fakultativni a po dejstvu odluke može biti konstitutivan ili abrogativan.

Referendum je najčešći oblik neposredne demokratije i kao takav je predviđen u velikom broju ustava u svetu. Po učestalom korišćenju referenduma ističe se Švajcarska, kao i skandinavske zemlje.

 
Izbori
Ustavno pravo
Belišće

Belišće je grad u Hrvatskoj koji administrativno pripada Osječko-baranjskoj županiji

Geografija 
Belišće se nalazi na desnoj obali Drave oko 30 km sjeverozapadno od Osijeka

Historija 
Belišće je nastalo krajem 19. stoljeća kao naselje za radnike u drvnoprerađivačkoj industriji mađarskog veletrgovca i tvorničara Salamona Heinricha Gutmanna koji je godine 1884. ovdje otvorio veliku pilanu, a kasnije i tvornice za preradu drva te izgradio željezničku poveznicu s prugom Osijek – Koprivnica.

Nakon Drugog svjetskog rata tvornički pogoni nastavljaju s radom, a 1960. se i proširuju stvarajući jedan od najvećih celulozno-papirnih industrijskih kompleksa jugoistočne Europe i jedan od najvećih zagađivača okoliša u ovom dijelu Europe.

U ratu u Hrvatskoj početkom 1990-ih, rijeka Drava je predstavljala liniju fronta između hrvatskih snaga u Slavoniji i snaga JNA (kasnije krajiških) u Baranji. Zbog toga je grad pretrpio značajna razaranja, najviše zbog granatiranja s druge strane rijeke.

Administracija i politika

Ekonomija

Demografija

Kultura i Sport

Slavni ljudi 
 Matija Ljubek, kanu
 Josip Hamm, filolog, lingvist i slavist
 Matija Vidaković, ribolov
 Željko Dukmenić, tekvando

Obrazovanje

Vrtići 
 Dječji vrtić Maslačak

Osnovne škole 
 Osnovna škola Ivana Kukuljevića

Znamenitosti 
U užem središtu mjesta nalaze se do danas sačuvani objekti povijesne industrijske arhitekture, posebice kuće i zgrade za stanovanje tadašnjih radnika belišćanskih tvornica. Osim njih, u središtu mjesta nalazi se i velika Guttmanova palača koja je nažalost teško stradala u ratu u Hrvatskoj pogotkom zapaljive granate iz Baranje i još nije obnovljena.

Vanjske veze 

 Stranice grada Belišća

 
Gradovi u Hrvatskoj
Gradovi u Osječko-baranjskoj županiji
Općine u Osječko-baranjskoj županiji
Ærø

Ærø (od danskih riječi Ær = javor and Ø = otok) je jedan od danskih baltičkih otoka, te dio okruga Funen. Zapadni dio otoka je bio dio općine Ærøskøbing; a istočni dio je bio općina Marstal. 1.1. 2006. te dvije ošćine su se spojile u općinu Ærø.

 Stanovništvo: 6.863 (otok 2006); 6.873 (općina)
 Površina: 88 km²(otok); 91 km² (općina)
 Dužina obale: 167 km

V. također 
 Popis danskih otoka

Vanjski linkovi 
 Ærø Tourist Office 
 Map of Ærø 

Geografija Danske
Sand (Applecross)

Sand je veliko arheološko nalazište na obali Inner Sounda na poluotoku Applecross u zapadnoj Škotskoj, sjeverno od gradića Applecross.

Manji tragovi odbačenih školjki su bili poznati kao jedan od rijetkih tragova mezolitskog naselja kada je utočište od stijenja i nabacanih školjki kod Sanda na Applecrossu na obali Zapadnog Rossa u Škotskoj izabrano za detaljno iskopavanje kao dio proučavanja otpadaka od školjki u oblastima oko Inner Sounda između Skyea i kopna.

Projekt zvan Škotski prvi doseljenici (engleski Scotland’s First Settlers, SFS) je proučavao donos između prvih doseljenika na zapadnu obalu te odabrao ovo područje, i od prije poznato po nalazištima An Corran u Staffinu na otoku Skye i Redpoint i Sheildaig u Torridonu. 

Ti istraživači su godine 1999. i 2000. pronašli 104 dosada nepoznata nalazišta, uglavnom pećine i kamena utočišta s 21 "litičkih otpadaka" i 9 odbačenih i otvorenih školjki. Dio tih nalazišta ima tragove relativno novijih perioda, ali test-jame na 4 nalazišta su ustanovila da su Loch a Sguirr na Raasayu i Sand u Applecrossu mezolitska. Pretpostavlja se da ima daleko više nalazišta nego što se ranije pretpostavljalo.

Nalazište oko kamenog zaklona Sand na poluotoku Applecross, sjeverno od samog Applecrossa, se okrenut prema zapadu iInner Soundu, odnosno Skyeu i Raasayu. Oko 7500. godine pne. prvi ljudi koji su se koristili tim kamenim zaklonom su od rogovlja i kamenja pravili alat. Osim korištenja lokalnog kamenja su koristili i posebno kamenje s otoka Rùm, 30 km (19 milja) na jugu, te Staffina na Skyeu, 10 km (6 milja) na zapadu, što znači da su u to vrijeme mogli prelaziti otvoreno more. 

S vremenom se veliki broj školjaka, uglavnom priljepaka, pretvorio u ogromnu hrpu. Gomila komadića ‘'"lonaca"’' i koštanog oruđa pokazuju da su se školjke kuhale, a njihovo meso potom vadilo. Također su pronađene kosti jelena i ptica, te harpuni od rogovolja, koji su se vjerojatno koristili za hvatanje raznih riba, uključujući bakalar, skuše, kolje, haringe i losose.

Fine kuglice su pravljene od školjaka, a oker boja te posebna vrsta lokalnih mekušaca korištena za dobijanje purpurne boje sugerira da su tadašnji stanovnici bavili izradom ukrasnih predmeta.

Vanjski linkovi 
 History Scotland Magazine: First Settlers 
 Scotsman.com Heritage and History
 Applecross Walks, Wester Ross 

Arheološka nalazišta u Škotskoj
Škotska
Wester Ross

Wester Ross je zapadna oblast Rossa i Cromartyja, poznata po tome što sadrži sela na zapadnoj obali kao što su:

 Lochcarron
 Applecross
 Shieldaig
 Torridon
 Kinlochewe (unutrašnjost)
 Gairloch
 Poolewe
 Aultbea
 Ullapool
 Achiltibuie

V. također 
 Easter Ross
 Ross-shire
 Ross i Cromarty
 Dundonnell i šuma Fisherfield
 Little Gruinard

Škotska
Rana historija Irske



Mezolit (8000 godina pne. - 4500 godina pne.) 

Ono malo što se zna o predkršćanskoj Irskoj dolazi od par zapažanja u rimskim kronikama, irske poezije i mitova te arheologije. Za vrijeme pleistocenskog ledenog doba, Irska je bila pod širokim ledenim pokrovom. Ledeni pokrov preko 300 m debeo je pritiskao zemlju, uništavao tlo i kosti, te tako brisao sve tragove eventualnih ranih ljudskih naseobina. Nešto slično se dogodilo i u Britaniji, gdje su ljudski ostaci stariji od posljednje glacijacije pronađeni jedino na krajnjem jugu zemlje, koji je uglavnom izbjegao prodor ledenog pokrova. Za vrijeme posljednjeg glacijalnog maksimuma (oko 16 000 godina pne.), Irska je bila arktička pustoš ili tundra. Midlandska opća glacijacija je pokrivala dvije trećine zemlje s pokretnim pokrovom leda. Malo je vjerojatno da je u to vrijeme na otoku bilo ikakvih ljudi, iako se ta vjerojatnost ne može u potpunosti isključiti.

Najraniji dokazi o prisutstvu ljudi nakon povlačenja leda su datirani između 8000 i 7000 godina pne.. Naselja mezolitskih lovaca-skupljača su pronađeni na nekoliko nalazišta širom zemlje: Mount Sandel u Okrugu Derry; Woodpark u Okrugu Sligo; ušću Shannona; Lough Boora u Okrugu Offaly; Curran u Okrugu Antrim; te na nekoliko lokacija u Munsteru. Smatra se kako su ti doseljenici prvi kolonizirali otok dolazeći iz Škotske. Iako je u to vrijeme razina mora bila niža nego danas, Irska je vjerojatno već bila otok u doba kada su tamo čamcima stigli prvi doseljenici. To ne iznenađuje, jer većinu mezolitskih nazališta u Irskoj predstavljaju obalna naselja. Očito je da su najraniji doseljenici bili pomorci kojima je život ovisio o moru. Može se reći da su bili prisiljeni na takvu vrst ekonomije, jer su trebali prijeći vijekovi prije nego što će zemlja vječnog leda bez ijednog drva biti pretvorena u guato pošumljenu plodnu zemlju.

Lovci-skupljači mezolitske ere su živjeli od školjaka, ptica, divljih veprova i kestenja. Lovili su kopljima, strijelama i harpunima s malim kremenim vrhovima zvanim mikroliti, dok su kao dodatnu hranu skupljali orahe, voće i bobice. Živjeli su u sezonskim skloništima, koja su podizali razapinjući životinjske kože preko jednostavnih drvenih okvira. Imali su vanjska ognjišta za kuhanje hrane, i zna se da su pravili kanue od oborenih stabala drveća.

Za vrijeme mezolita ukupno stanovništvo Irske nije prelazilo više od nekoliko tisuća ljudi.

Vanjski linkovi 
 Old Irish kingdoms and clans
 Ireland's history in maps
Mount Edgecumbe (Aljaska)

Mount Edgecumbe je trenutno ime dugo vremena pasivnog vulkana koji se nalazi na Otoku Kruzof kraj obale Aljaske u SAD. Vijekovima je domorodačkom tlingitskom stanovništvu bio poznat kao L'UX, a ime Mount San Jacinto mu je 1775. godine dao španski istraživač Juan de la Bodega in 1775. Ubrzo nakon toga ga je 1778. godine preimenovao britanski istraživač kapetan James Cook, vjerojatno po Georgeu, Earlu od Edgecumbea.

Uspon 
Na Mount Edgecumbe se relativno lako može uspeti tokom jednodnevnog izleta. Iako ponekad ima velikih problema s pronalaženjem morskog prijevoza od grada Sitke do Otoka Kruzof, jednom kada izletnici dođu do otoku i početka staze Mt. Edgecumbe kod Fred's Creeka, put do podnožja planine je prilično ravan te prelazi preko otvorenih prostora muskega. Postoji skloniptre sa tri strane nakon 3,5 milje, odnosno polovice puta, te malo logorište prije samog uspona. Na oko šest milja uspon počinje. Ubrzo se dostiže linija drveća i niz putokaza vodi izletnike kroz talus. Vrh nema nikakvog zaklona, a vjetrovi znaju iznenada zapuhati, te se zato preporuča topla odjeća.

Erupcija 
 7220. pne.
 3810. pne.
 23. vijek pne.2202. pne. ±100 godina

Godine 1974. lokalni šaljivdžija je zapalio nekoliko starih guma u krateru te uvjerio žitelje obližnje Sitke da se vulkan probudio.

Zanimljivosti 
 Po Mount Edgecumbeu je nazvana Srednja škola Mt. Edgecumbe na Otoku Japonski kraj Sitke.

Eksterni linkovi 
 Global Volcanism Program: Mount Edgecumbe 
 Topographic map of Mount Edgecumbe (1:250,000 scale) from USGS Sitka and Port Alexander
 Alaska Volcano Observatory

Edgecumbe
Edgecumbe
Aljaska

Aljaska (engleski Alaska [əˈlæskə], od eskim. aljashah: kitovo mjesto, kitovo izobilje), poluotok na sjeverozapadu Sjeverne Amerike i 49. država SAD-a. Površina joj je oko 1,5 milijun kvadratnih kilometara, a na tom prostoru živi 655,435 stanovnika (2004.)
Hladna subpolarna klima uzrok je sirovim uvjetima života. Važnost Aljaske uvjetovana je strateškim položajem i velikim rudnim (osobito zlato i srebro) i šumskim bogatstvom, te ribolovom. 

18. listopada 1867. u jednoj vojnoj bazi na istoku Aljaske, spuštena je zastava Carske Rusije, a na jarbol je podignuta zastava SAD, čime je označen prelazak Aljaske u vlasništvo SAD-a. Naime, SAD su kupile milijun i pol četvornih kilometara potpune divljine po cijeni od 4 centa po jedinici, što se kasnije ispostavilo kao jedna od najpametnijih transakcija u povijesti. Tadašnji državni tajnik Wiliam Seward obavio je pregovore o kupovini zemlje, za koju su mnogi smatrali da je zemlja snijega i leda, te su dogovor o transakciji zvali "Sewardova ludost". Međutim, mudrost iskazana ulaganjem u snijeg i led potvrđena je kada su na Aljasci otkrivene velike zalihe nalazišta nafte, zemnog plina i ruda. Aljaska je postala 49. država SAD 1959. godine, a tamošnji stanovnici i danas slave 18. listopad kao dan Aljaske.

Površina Aljaske iznosi 1 518 775 km2.Na Aljasci živi oko 500 000 ljudi. Glavni grad Aljaske je Juneau.

Etničke grupe 
Indijanci: Ahtena, Dihai-kutchin, Han, Ingalik, Kaigani, Koyukon, Kutcha-kutchin, Nabesna, Natsit-kutchin, Tanaina, Tanana, Tennuth-kutchin, Tlingit, Tranjik-kutchin i Vunta-kutchin.

 
Američke savezne države
Historija Punjaba

Prva upotreba riječi Punjab je u knjizi Tarikh-e-Sher Shah (1580), koja spominje izgradnju tvrđave od strane "Sher Khan od Punjaba". Naziv se ponovno spominje u djelu Ain-e-Akbari (I dio), koga je napisao Abul Fazal, te koji spominje da je teritorija Punjaba bila podijeljena u dvije provincije - Lahore i Multan. Također u drugom tomu Ain-e-Akbarija, nazivi poglavlja koriste riječ Punjab. Mogulski vladar Jahangir također spominje riječ Punjab u Tuzk-i-Janhageeriju .

Predarijske civilizacije 
Glavni članci: Mehrgarh, Civilizacija doline Inda

Ljudi su stanovništvo regije, međutim, bili još oko 7000. godine pne., za što postoje arheološki dokazi u Mehrgarhu u današnjem Baludžistanu. Kasnije je bazen rijeke Ind bio središte civilizacije doline Ind, jedne od najranijih u ljudskoj historiji. Civilizacija doline Inda je rasla od malih seoskih naselja prema prilično razvijenom urbanom životu. Na svom vrhuncu, negdje poslije 3000 godina pne., sadržavala je sjajne gradove Harrapa (blizu današnjeg Sahiwala u Zapadnom Punjabu) i Mohenjo Daro u današnjem Sindhu. Arheološki dokazi ukazuju da je civilizacija naglo nestala nakon 17. vijeka pne. iz razloga koji još nisu poznati.

Izvori 

Historija Indije
Punjab
Glaciologija

Glaciologija je nauka koja spada u hidrologiju, koja ima za cilj proučavanje lednika, procesima njihovog nastajanja, kao i proučavanjem njihovog uticaja na životnu sredinu. Reč glečer dolazi od latinskog glacies  što označava led ili mraz.

Glaciologija je interdisciplinarna geo nauka koja povezuje geologiju, klimatologiju, meterologiju, hidrologiju, biologiju i ekologiju. Disciplina takođe oblikuje deo fizičke geografije.

Pregled 
Područja proučavanja unutar glaciologije uključuju glacijalnu istoriju i rekonstrukciju prošlih obrazaca glacijacije, uticaj lednika na klimu i obratno, dinamiku kretanja leda, doprinose lednika eroziji i geomorfologiji, životne oblike koji žive u ledu i tako dalje.

Glaciologija je očekivano jedna od ključnih područja podržanih polarnim istraživanjima.

Tipovi 
Postoje dvije opšte kategorije glacijacije koje glaciolozi razlikuju: alpska glacijacija, akumulacije ili "reke leda" ograničene dolinama; i kontinentalna glacijacija, neograničene akumulacije koje su nekad pokrivale većinu severnih kontinenata.
 Alpski - led se kreće niz doline planinskih područja i oblikuje gomile pokretnog leda na ravnima ispod sebe. Alpski lednici teže stvaraju neravne topografije.
 Kontinentalni - ledena kapa koja se nalazi samo na višim geografskim širinama (Grenland/Antarktik), široka hiljade kvadratnih kilometara i debela hiljade metara.

Zone ledenjaka 
 Akumulacija
 Rasipavanje

Pokreti 
 Ablacija  rasipavanje isparavanjem i topljenjem
 Bergšrund pukotina oblikovana na čelu lednika gdje se odlomljuje od planinske površine.

 Fraktura (debljine 30-60m)  slabo lomljenje stvara pukotine zahvaljujući središnjem delu ledenjaka koji se kreće brže od strana/poda.
 Tok  plastičan zahvaljujući ogromnom pritisku.
 Otkidanje/Lomljenje  pokretni lednik uzima velike blokove stena i prenosi ih ponekad čak i do dva kilometra.
 Cirkovi  kružno oblikovana depresija gde se ledenjak započeo otapati i na kraju se otopio.
 Tarn  jezero koje se oblikuje na dnu cirka.
 Rog  šiljak stene oblikovan prednjom erozijom prstena cirkova oko jedne planine

Glacijalne naslage

Slojevite 
 Isprani pesak/šljunak  na prednjoj strani lednika, pronalazi se na ravnima
 Kotao  gromada stagnirajućeg leda ostavlja depresiju ili jamu
 Eskeri  gomile šljunka/peska strmih stranica verojatno uzrokovanih tokovima koji se kreću ispod stagnirajućeg leda
 Kamovi  slojevit nanos gradi brežuljke blagih padina
 Varfovi  tanka sedimentna podloga (grubo isprekidana), leti nanosi više materijala dok zimi manje.

Neslojevite 
 Glina-nerazvrstana  (lednički pod od oblutaka) nanesen povlačećim/napredujućim lednicima, oblikujući morene 
 Morene  (Čeone ili terminalne) materijal nanesen na kraju; (Podinske ili temeljne) materijal nanesen dok se lednik otapa; (Bočne ili lateralne) materijal nanesen po stranama.
Jaša Tomić (Sečanj)

Jaša Tomić () je naselje u opštini Sečanj u Srednjobanatskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 2982 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 3544 stanovnika). Jaša Tomić je pogranično mesto. Rumunska granica je je istočno na oko kilometar od sela. Blizu sela protiče reka Tamiš.

Selo je dobilo ime po Jaši Tomiću, političaru iz 19. veka. Pre toga naselje se zvalo Modoš.

Selo je poznato po poplavi koja se dogodila 2005. godine kada se izlila reka Tamiš i poplavila veliki deo naselja. To je bila najveća poplava u Banatu u poslednjih stotinak godina.

Geografija

Položaj 
Jaša Tomić se nalazi na nadmorskoj visini od 81 metar. Zapadno od sela je selo Krajišnik, udaljeno oko 10 kilometara, južno su Sečanj i Šurjan, udaljeni 12 odnosno 7 kilometara. Najbliži veliki grad je Zrenjanin udaljen 43 kilometra.

Zemljište je ravničarsko, aluvijalnog porekla, sastavljeno od peščara, peska, lesa i ilovače. Površinski sloj zemljišta je uglavnom banatski černozem (oko 75%), a zastupljena je i naplavnica, slatina i smolnica.

Demografija 
U naselju Jaša Tomić živi 2406 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,6 godina (39,9 kod muškaraca i 43,2 kod žena). U naselju ima 1111 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,68.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Istaknute ličnosti 
 Slobodan Janjić, srpski malonogometaš.

Galerija

Napomene 
→ * - Podaci za površinu i gustinu naseljenosti dati su zbirno za katastarsku opštinu Jaša Tomić, na kojoj se nalaze dva naselja, Busenje i Jaša Tomić.

Reference

Vanjske veze 

 Monografija Modoš - Jaša Tomić , Milan Đukanov, na sajtu Jaša Tomić
Mape
 Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)
 Satelitska mapa (Wikimapia)
 Gugl satelitska mapa (Maplandia)
 Plan naselja na mapi (Mapquest)

Opština Sečanj
Naselja u Vojvodini
New Hampshire

New Hampshire je federalna država SAD. Nalazi se na sjeveru i granici se sa Kanadom. Na istoku graniči s državom Maine, na jugu s državom Massachusetts, a na zapadu s državom Vermont.

Glavni grad je Concord, najveća populacija stanovnistva je u Manchesteru koji ima odprilike 100.000 stanovnika. Manchester je poznat i po rijeci Merimac koja protiče čitavom njegovom dužinom. 

Na prostoru New Hampshire se nalaze velike naslage granitnih stijena, zbog kojih je država dobila nadimak "Granitna država" ili Granite State. Jedna od najpoznatijih granitnih stijena je bila poznata pod nadimkom Old Man of the Mountain, te je poslužila za državni amblem.

New Hampshire je izuzetno važna država po tome što se početkom svake četiri godine u njoj održavaju preliminarni izbori temeljem kojih vodeće američke stranke - Demokratska i Republikanska - određuju tko će biti njihov kandidat na izborima za predsjednika SAD koji se održavaju u novembru. Iako pobjeda na preliminarnim izborima u New Hampshireu sama po sebi ne garantira kandidaturu, smatra se dobrim indikatorom o tome koji potencijalni kandidati imaju, a koji nemaju dobre šanse na izborima.

Najveći gradovi 
(Stanje 1.7. 2004)
 Manchester - 109.310
 Nashua - 87.411
 Concord - 42.345
 Rochester - 29.757
 Dover - 28.495
 Keene - 22.955
 Portsmouth - 20.786

Američke savezne države
Treći križarski rat

Treći krstaški rat trajao je od 1189. do 1192. godine i pokrenulo ga je Saladinovo osvajanje Jerusalima 1187.godine. Krstaši nisu uspeli da osvoje Jerusalim i pohod se okončao dogovorom da Jerusalimskoj kraljevini ostane obala od Tira do Jope i da hrišćani imaju slobodan pristup Jerusalimu.

Osamdesetih godina dvanaestog stoljeća na povijesnoj se sceni pojavio genijalni kurdski vođa Saladin. On je 1187. ponovno ujedinio Egipat i muslimanski Bliski Istok. U boju kod Tiberasa potukao je križare, oslobodio Jeruzalem i osvojio sav ostatak kraljevstva. Na to su kršćani, da spase preostale države i ponovno osvoje Jeruzalem, organizirali i Treći, najslavniji križarski rat. Njemačko-rimski car Fridrik I. Barbarossa uspio je proći kroz čitavu Europu i Malu Aziju, ali se na koncu utopio na kupanju. Druga su dva monarha, engleski Rikard I. Lavljeg Srca i francuski Filip II. August, sretno stigli na cilj i otpočeli neprijateljstva. Nakon dvije godine opsjedanja, 1191. zauzet je veliki obalni grad Akon, nakon čega su križari nastavili prema Jeruzalemu. Rikardova se vojska sukobila sa Saladinovim snagama i porazila ih. Naređuje da se 3000 zarobljenika - od kojih su mnogi bili žene i djeca - izvede iz grada i zakolje. Neki su raskomadani, ne bi li pronašli progutane dragulje. Biskupi su davali blagoslove. "Nevjernički životi nemaju vrijednosti". Kroničar Ambroise, ushićeno piše: "Pobijeni su svi odreda. Neka je za to blagoslovljen Stvoritelj!" Saraceni su bili odbačeni i prisiljeni na defenzivu, ali križari, razdirani nesuglasicama, nisu znali iskoristiti pobjedu. Mirovni ugovor iz 1192. priznao je Francima vlast nad obalom i dao kršćanskim hodočasnicima pravo posjeta Jeruzalemu. Ipak je on i dalje ostao u saracenskim rukama. Križarski ratovi nanijeli su mnogim krajevima velike patnje, a namjeravani cilj nisu postigli. Značajnije su posljedice imali za gospodarski, politički, kulturni i vjerski razvoj europskih zemalja. Europljani su se nedvojbeno upoznali s islamskom kulturom i znanošću, svidjela su im se egzotična jela, svilene tkanine, sagovi i druga fina roba. Ako ništa drugo, križarski su ratovi pojačali antagonizme između katolika i pravoslavaca, te dakako između kršćana i muslimana.

Križarski ratovi
Opsada Tira

Opsada Tira je trajala 10 meseci (novembar 333. pne. - avgust 332. pne. ).
Tir je strateški važan grad na obali Fenikije, tada u sastavu Perzijske Monarhije, odnosno današnjem Libanu. Aleksandar Makedonski ga je opsadao 10 meseci. 
Ljut zbog tako duge opsade 30.000 stanovnika je ubio ili prodao kao roblje.

Dugotrajna opsada 
Aleksandar Makedonski nije mogao da osvoji grad, pa ga je blokirao mesecima, ali se Tir nije predavao.
Novi grad Tir je bio smešten na ostrvu i imao je jako dobra utvrđenja, u potpunosti okružena morem. 
Onda Aleksandar Makedonski koristi zidane ostatke od glavnog dela Tira na obali da sagradi morski put dug oko 1 km.

Tada je usledio zajednički udar kiparske i feničanske flote sa pešadijom i opsadnim spravama. Pešadija i opsadne sprave deluju koristeći izgrađeni put. Tek pomoću opsadnih sprava u dosegu zidina Aleksandar uspeva da se probije u grad.

Pismo od Darija 
Tokom opsade Aleksandar dobija pismo od Darija III u kome mu Darije nudi mir. Obećava da će platiti otkupninu za svoju porodicu, koju mu je Aleksandar zarobio. Nudi mu sve zemlje zapadno od Eufrata i da stvore prijateljski savez. Aleksandar ne pristaje. On hoće sve.

Aleksandrova osveta i masakr 
Aleksandar Makedonski je bio toliko ljut zbog tako žestoke obrane grada Tira i zbog velikog gubitka ljudi, vremena i sredstava da je odlučio da se osveti.
Uništava pola grada, masakrira ogroman broj građana Tira, a preostale prodaje kao roblje.

Kasnije sam pomaže da se rašire priče o strašnom masakru, koje je počinio u Tiru, sa ciljem da se u idućim bitkama gradovi odmah predaju. Jer tko se ne preda odmah neće biti pošteđen. Na taj način Aleksandar je oslabio borbeni moral branilaca.

Vidi još 
 Bitka kod Isa

Tir
Tir
Fenicija
333. pne.
332. pne.
Old Man of the Mountain

Old Man of the Mountain (Starac s planine na engleskom), isto tako poznat i kao veliko kameno lice, je bio niz od pet izbojaka na granitnoj stijeni koja tvori planinu Cannon Mountain u Bijelim planinama New Hampshirea u SAD. Ti izbojci, kada bi se promatrali iz određenog kuta, su izgledali kao profil staračkog lica. Prvi put su otkriveni 1805, a nalazili su se na oko 365 metara iznad jezera Profile Lake, a bili su 12 m visoki i 7 m široki. Old Man of the Mountain se srušio u jezero godine 2003.

Planine u SAD
New Hampshire
Tollmanov hipotetički bolid

Bolid Alexandera Tollmana, prvi put spomenut u radu Kristen-Tollmannove i Tollmanna (1994), je hipoteza austrijskog profesora geologije dr. Alexandera Tollmana, prema kojoj je jedan ili nekoliko bolida (asteroida ili kometa) udario Zemlju godine 7640. pne. (±200), a nešto manji godine 3150. pne. (±200). Ukoliko se dokaže istinitom, ova hipoteza bi mogla objasniti holocenska izumiranja kao i legende o Sveopćem potopu (Kristen-Tollmann and Tollmann 1994).

Pozitivni dokazi na kojima se temelji hipoteza uključuju stratigrafsko proučavanje tektita, npr. Izohk (1988), Glass (1978), and Prasad and Rao (1990), dendrokoronologiju, te nalaze iz ledene jezgre (iz Camp Centurya na Grenlandu) koji sadrže klorovodičku i sumpornu kiselina (što je indikacija snažnog udara u ocean) kao i dušične kiseline (izazvane naglim zagrijavanjem zraka).

Dokazi koji upućuju na godinu 7640. pne. odgovaraju datumima stvaranja slanih ravnica i jezera koje dan-danas postoje u suhim oblastima Sjeverne Amerike i Azije, što sugerira da su se udari dogodili u oceanima, uzrokujući velike valove visine jednog kilometra koji su poslije prodrli u kontinente, ili je velika količina slane vode izbačena u orbitu da bi pala poput slane kiše, ostavljajući slana jezera u pustinjama.

Prodor soli, pijeska i oceanskih fosila u ovom periodu su obično bila objašnjavana "depresijom" kontinenata uslijed težine pleistocenskog leda, but ali ta objašnjenja ne odgovaraju kontradiktornim zapažanjima o rastu razine mora od 90–120 m u ranom holocenu. Po tome bi bilo nemoguće da more jednostavno poplavi ta područja, a potom naraste preko 90 m a kasnije ostane van njih. U nekim područjima (kao što je Veliko slano jezero u Utahu), nije bilo ledenjaka kada je sol gotovo odmah (u stratigrafskom smislu) zamijenila prethodno slatkovodno jezero.

Veliki valovi i poremećaji klime uzrokovani udarima su mogli dati poticaj pričama o sveopćem potopu koji se spominju u mnogim kulturama, ali je to zasada u domenu špekulacija.

Znanstvena procjena Tollmanove hipoteze o bolidu 
Kvartarni geolozi, paleoklimatolozi i planetarni geolozi specijalizirani za udare meteorita i kometa su odbacili Tollmannovu hipotezu o bolidu iznesenu u radu Kristan-Tollmannove i Tollmanna (1994). Oni odbacuju hioptezu jer
 Dokazi korišteni u njen prilog se mogu protumačiti kao posljedica običnih i manje dramatučnih geoloških procesa
 Mnogi od događaja koji se vezuju za hipotetički udar su se dogodili u pogrešno vrijeme, ponekad i stotinama tisuća godina prije i poslije hipotetičkih udara; i
 Postoji manjak pouzdanih fizičkih dokaza o kataklizmičkim poremećajima okoline, odnosno taloga karakterističnih za kilometre visoke tsunamije.

Naučne teorije
Prirodne katastrofe
Geologija
Alexander Tollmann

Dr. Alexander Tollmann (27. 6. 1928. – 8. 8. 2007) je bio austrijski profesor geologije.

Rođen je Beču. Bio je profesor na Geologischen Institutu Bečkog univerziteta od 1969. Politički je aktivan te se zalagao za uklanjanje nuklearne energije u Austriji. Poznat je i kao osnivač Austrijske stranke zelenih (Vereinten Grünen Österreichs ili VGÖ).

Godine 1992. je zajedno sa svojom suprugom Edith napisao rad u kojem iznosi hipotezu o udaru bolida u Zemlju u 8. milenijumu pne. kao osnovi legendi o sveopćem potopu.

Povezano 
 Tollmanov hipotetički bolid

Austrijski geolozi
Austrijski političari
Biografije, Beč
Ivanić-Grad

Ivanić-Grad je grad u Hrvatskoj. Nalazi se u Zagrebačkoj županiji. Po popisu iz 2001. godine u gradu je živjelo 14.723 stanovnika. Gradonačelnik grada je Boris Kovačić.

Zemljopis 
Ivanić-Grad se smjestio uz rijeku Lonju, u Moslavini, na 103 metara nadmorske visine, uz autocestu Zagreb - Lipovac, cestu Bjelovar - Ivanić Grad, te željezničku prometnicu Zagreb - Vinkovci.

Stanovništvo 
Stanovnika 14723, od toga u gradu 7714.

Uprava

Povijest
Prve utvrde na mjestu današnjega grada sagrađene su u 13. ili 14. stoljeću. Polovicom 16. stoljeća sagrađena je nova tvrđava u sklopu sustava Vojne krajine. Ukidanjem Varaždinske krajine 8. lipnja 1871. Ivanić dolazi pod građansku vlast Hrvatske i dobija status grada, pa se ovaj datum slavi kao dan grada.

Gospodarstvo 
Pokraj grada nalazi se jedinstven izvor ljekovite nafte pa je tu sagrađena bolnica "Naftalan".

Spomenici i znamenitosti

Kultura

Sport
Stjepan Grgac bio je višestruki prvak Jugoslavije u biciklizmu, a nastupio je i na Tour de Franceu 1936. U njegov spomen od 1971. organizira se godišnja cestovna utrka "Memorijal Stjepan Grgac".

Vanjske veze 

 Službene stranice
 Plan grada Ivanić Grad, tourist info - CroMaps navigator

Gradovi u Zagrebačkoj županiji
Bitka kod Agrigenta

Bitka kod Agrigenta (Sicilija, 261. pne. ) bila je prva bitka Prvog punskog rata. To je bio sukob između Kartagine i Rimske Republike. Bitka je počela poslije velike opsade, koja je počela 262. pne. . U bici pobjeđuje Rimska Republika i počinje kontrolirati Siciliju,kao važnu žitnicu.

Opsada Agrigenta 
Rimljani šalju cijelu armiju na Siciliju 262. pne. . Armijom zapovijedaju dva konzula, Lucije Postumije Magel i Kvint Mamilije Vitul. Armija je imala 4 legije i ukupno 40.000 ljudi. Sirakuza je bila rimski saveznik i podržavala je rimski pohod.
Armija je krenula u srpanj prema Agrigentu na jugozapadnoj obali Sicilije. U Agrigentu je bio lokalni garnizon, kojim zapovijeda Hanibal Gisko. Agrigent je trebao biti baza za veliku armiju , za koju se očekivalo da dođe iz Kartagine.

Na vjesti o dolasku rimske vojske Hanibal Gisko se zabarikadirao prethodno se snabdjevši namirnicama iz okoline. Time je pripremio grad za opsadu i mogao je čekati pomoć iz Kartagine. Rimljani toga doba nisu raspolagali opsadnim spravama, tako da je jedini način osvajanja grada bila blokada. Blokiraju Agrigent i čekaju da se grad nakon dovoljno dugo vremena preda zbog gladi.

Poslije nekoliko meseci opsade blokada se počela osjećati po gradu, pa Hanibal Gisko traži hitnu pomoć Kartagine.
Dolazi pojačanje zime 262-261. pne. pod vodstvom Hanoa. Pojačanje se sastojalo od 50.000 ljudi, 6.000 konjanika i 60 ratnih slonova. Poslije nekoliko manjih okršaja sa Rimljanima, Hano dolazi blizu Rimljana želeći sukob, ali Rimljani izbjegavaju bitku. 
Time Rimljani dolaze u poziciju da su opkoljeni. Rimske linije snabdijevanja sa Sirakuzom su prekinute.

Bitka kod Agrigenta 
Opkoljeni Rimljani sa prekinutim neodijevanjem iz Sirakuze nalaze se u lošoj poziciji. Rizikuju da umru od gladi, pa zato se odlučuju za bitku. Međutim Hano odbija borbu, nadajući se da će pomoću gladi lakše pobijediti Rimljane. Ali unutar Agrigenta situacija je još lošija. Hanibal Gisko šalje dimne signale tražeći pomoć, pa su Kartaginjani bili prisiljeni da prihvate bitku. Detalje bitke različito opisuju različiti izvori.

Hano je rasporedio kartaginjansku pješadiju u dva reda sa slonovima i pojačanjima u drugoj liniji, a sa konjicom na krilima. Bitka je dugo trajala i Rimljani uspijevaju da probiju prednji red Kartaginjana. To izaziva paniku u pozadini pa kartaginjanske rezerve bježe iz bitke. Rimljani pobjeđuju, a konjica uspjeva da zarobi nekoliko slonova. Kartaginjani, opkoljeni garnizon i Hanibal Gisko uspijevaju da pobjegnu.

Posljedice 
Rimljani zauzimaju Agrigent i sve stanovništvo prodaju u roblje. Dva konzula su bili pobjednici, ali nisu nagrađeni trijumfalnim povratkom (vjerovatno jer Hanibal Gisko i garnizon uspijevaju pobjegnuti).

Poslije 261. pne. Rimska Republika kontroliše većinu Sicilije i time osigurava žito za sebe. To je bila prva velika bitka van Italije, što je Rimljanima dalo polet.

Vidi još 
 Punski ratovi
 Rimska Republika

261. pne.
Bitke stare Kartage
Rimske bitke
Ag
Kataklizma

Kataklizma ili kataklizam (od grčke riječi kataklysmos, potop) je naziv za katastrofu velikih razmjera koja ostavlja trajne posljedice na širokom području ili na cijeloj planeti Zemlji. 

Ispočetka se naziv katastrofa koristio kao sinonim za biblijski Veliki potop, ali je kasnije preuzet kao opis sličnih događaja iz Zemljine prošlosti. 

Proučavanje kataklizmi u nauci je početkom 19. vijeka popularizirao francuski prirodoslovac George Cuvier zahvaljujući hipotezi o cikličnim kataklizmama koje su u potpunosti mijenjale izgled, odnosno floru i faunu Zemlje. Njome se nastojalo objasniti postojanje fosila, a kasnije je poslužila kao alternativa teoriji evolucije.

Katastrofe
Geologija
Paleontologija
Grašak

Grašak (lat. Pisum sativum) jednogodišnja je biljka iz porodice mahunarki, a kao povrtlarska kultura pripada zrnastim mahunarkama.

Opis biljke 

Stabiljka je zeljasta, jednogodišnja, može se granati, ali i biti nerazgranata. Nema dovoljno mehaničkih elemenata pa je polegla ili se povija. Listovi su perasto složeni, s 1-3 para listića. Cvijetovi su skupljeni u grozdaste cvatove, dvopolni su i zigomorfni. Leptirastog su izgleda sa zvonastom čašicom koja ima jajasto lancetaste zupce (gornji su kraći od donjih). Krunicu čine zastavica, krilce i čunić. Zastavica je crvenkasta, ljubičasta ili bijela, široka je i obrnuto srcasta. Krila su tamnocrvena ili bijela, a čunić ružičasr ili je blijedozelen. Od deset prašnika, devet ih je sraslo, a jedan je slobodan. Plodnik je skoro sjedeći i sadrži više sjemenih zametaka. Plod je mahuna, uglavnom prava i na krajevima zašiljena, 4-11 cm dugačka.

Povijest 

Čovjek za hranu nije koristio divlji samonikli grašak, iako se najstarija nalazišta graška javljaju u neolitu. Grašak je pronađen u starogrčkim grobovima 6000 godina pr. Kr., a u južnoj Rusiji u 5000 godina starim arheološkim slojevima. U Europu je grašak stigao početkom srednjeg vijeka s Istoka u vrijeme velikih seoba naroda. Europljani su u 17. stoljeću rado pripremali jela od graška.

Uzgoj 

Grašak se danas uzgaja u cijelom svijetu, a najviše u Rusiji, Kini, Indiji i SAD-u, što upućuje da grašak dobro uspijeva u krajevima s prohladnom i vlažnom klimom. To je biljka koja je jako ekonomična budući da daje relativno visoke prinose, a plodovi se mogu jednostavno konzervirati i tako koristiti tokom cijele godine.

Energetska vrijednost 

S obzirom da spada u mahunarke, grašak je povrće s bogatom hranljivom vrijednošću. U 100 grama ima 81 kcal/339 kЈ. Bogat je izvor ugljikohidrata (14,46%) i vlakana u obliku galaktana, fruktoze i dr. Visok sadržaj proteina (5,42%) ima zahvaljujući čvorićima u korijenu u kojima se nalaze bakterije (Bacterium radicicola) koje vežu dušik iz zraka i pretvaraju ga u vrijedne aminokiseline, a tako i u proteine. Uz proteine i ugljikohidrate, treba spomenuti i masti i lecitin, koji su prilično važni za živčani sustav.

Za vrijeme klijanja graška, nastaju vitamini C i E. Plod je odličan izvor vitamina C (50% preporučenog dnevnog unosa), ali ga u osušenim plodovima ima samo u tragovima. Vitamin E sadrži u maloj količini, ali je postojan tokom kuhanja. Vitamina A ima u tragovima. Grašak je i odličan izvor tiamina (vitamin B1) u suhim plodovima, a dobar izvor riboflavina (vitamin B2), i niacina koji ima ulogu u metabolizmu ugljikohidrata, proteina i masti.

Galerija 

Povrće
Mahunarke
Pasulj

[[File:Phaseolus vulgaris MHNT.BOT.2016.24.73.jpg|thumb|Phaseolus vulgaris”]]
Pasulj ili grah (Phaseolus vulgaris'') jednogodišnja biljka iz porodice mahunarki je poreklom iz Južne Amerike. U Evropi se spominje 1542. Kultivisanjem je odnegovano 70 vrsta pasulja, sa vegetacijom od 70-90 dana, spada u red povrtnog bilja visoke biološke vrednosti.

Opis

Hranljiva vrijednost 
Pasulj ima izuzetnu kaloričnu vrednost (100 grama pasulja ima 143 kilokalorija) ali i sve druge neophodne biološke materije: belančevine (26%), ugljene hidrate (52%), masti (2,1%), lecitin, kalijum, kalcijum, fosfor, gvožđe. 

Ljuska pasulja je bogata pektinom i drugim teško probavljivim sadržajima te se ne preporučuje osobama sa želudačnim, crevnim i drugim smetnjama.

Ljekovito djelovanje 
Pasulj
, a naročito njegove mahune imaju i lekovita svojstva. Mahune bez semena su oprobano sredstvo za smanjivanje šećera u krvi, a dobre su i protiv upale bubrega i mokraćnog mehura. Stablo, list i cvet su pouzdan diuretik. Zahvaljujući kombinaciji vlakana i folne kiseline štiti od moždanog udara i bolesti srca i debelog creva.

Sazreva u jesen. U vegetarijanskoj kuhinji pasulj je veoma popularan, jer se njegovom upotrebom nadoknađuje nedostatak belančevina.

Ljekovito bilje
Povrće
Mahunarke
Bos aegyptiacus

Drevno egipatsko govedo Bos aegyptiacus (čije ime ne priznaje ITIS) je bio pripitomljen oblik goveda nepoznatog porijekla. Najraniji dokazi o Bos aegyptiacusu potječu iz regije Fayum, te datiraju u 8. milenijum pne..

Za razliku od ostalih vrsta goveda, B. aegyptiacus nije imao grbu. Ili je imao velike široke rogove, koji su se prvo zavijali unatrag, a potom unaprijed ili kraće rogove iste strukture. Prema drevnim egipatskim slikama, B. aegyptiacus je bio ili crne, smeđe, svjetlosmeđe, crno-bijele ili bijele boje.

Nije sigurno odakle B. aegyptiacus potječe, dok neki tvrde da je došao iz Levanta ili Mezopotamije a drugi tvrde da je pripitomljena vrsta specifične sjevernoafričke podvrste tura. Postoje dolazi u prilog obje tvrdnje, jer se zna da je govedo pripitomljeno u Levantu u 8. milenijumu pne., dok iskopavanja nalazišta iz ranog holocena u zapadnoj Sahari pokazuju da su domaća goveda tamo postojala od prije 8. milenijuma pne. 

Bez obzira odakle potječe, B. aegyptiacus je bio od prilične važnosti za drevne Egipćane koji su ga slali da pase na zemlji koja nije bila za zemljoradnju, bilo zbog toga što je bila predaleko od Nila za navodnjavanje ili u Delti Nila (i zato prevlažna za zemljoradnju). B. aegyptiacus se koristio kao izvor hrane, mlijeka, kože, i kao žrtva.

B. aegyptiacus je postao toliko važan da su mnogi egipatski bogovi imali oblik B. aegyptiacusa, uključujući poznata božanstva kao Hathor, Ptah (Bik Apis), Menthu (kao Bik Bukha) i Atum-Ra (kao Bik Mnewer). Mnogi su bili mumificirani.

Za vrijeme Nova država (Egipat) grbavo govedo Zebu je iz Sirije dovedeno u Egipat te je, izgleda, postupno zamijenio B. aegyptiacusa.

Drevni Egipat
Goveda