alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Nifo

Nifo (aŭ NIFO) estas la mallongigo por "NeIdentigita Fluganta Objekto" (angle: UFO, "Unidentified Flying Object").

Kutime oni asocias kun tiu ĉi nocio kosmoveturilojn de inteligentaj estaĵoj de aliaj planedoj, kiuj deziras viziti kaj observi la teron. Tiu ĉi supozo ĝis nun ne povis esti pruvita: La videblaj objektoj plej ofte montriĝas esti miraĝoj, helaj astroj, aviadiloj de tera origino, nuboj, eble norda brilo k.s.

La nifologio okupiĝas pri la esplorado de nifoj. UEA havas fakan asocion pri nifologio.

Grupo NIFO estas la nomo, laŭ kiu oni eldonas la sciencfikcian libroserion Sferoj.
La plej fama Nifa formo estas fonta, la unuaj rakontoj pri Nifoj (1947) nomis ĝin flugantaj subtasoj (angle: flying saucers).
Iuj aŭtoroj eĉ esprimis la ideon, ke la unuaj nifoj estas nesukcesaj teknikaj ideoj de la totalisma ŝtato Nazia Germanio meze de la 20-a jarcento. Kelkaj poste konstruitaj flugaj iloj estas similaj al fluganta subtaso, sed nun tiu speco ne normiĝis.

Filmetoj
La Pentagono publikigis, la 28-an de aprilo 2020, tri filmetojn de supozitaj Nifoj. Ili estas faritaj de pilotoj de la usona mararmeo kaj jam aperis dum la pasintaj jaroj en interreto. La Pentagono nun mem publikigas ilin por montri ke la filmetoj estas realaj kaj ke certe temas pri Nifoj. “Ni volas forigi miskomprenojn el la mondo”, ili diras.
La tri filmetoj estas faritaj en 2004 kaj 2015 kaj por la unua fojo publicitaj fare de To the stars Academy of Arts & Sciences, la esplor-institucio pri Nifoj de la eks-kantisto de Blink-182 Tom DeLonge, inter decembro 2017 kaj marto 2018. Tiam unu el la pilotoj atestis kiel li en 2004 faris la videofilmeton kiam li subite vidis flugantan strangan objekton.

Populara signifo
NIFO en populara Esperanto povas ankaŭ signifi esceptan malbanalaĵon, kiu tute ne kongruas kun la samrangaj kaj samepokaj aĵoj de la sama universo.

Ekzemplo: La laste aperinta videoludo de Konami estas vera NIFO kompare kun la ceteraj videoludoj. Tiu dirmaniero estas tutnova kaj propona kaj ne jam estas uzata de plej multaj esperantistoj.

Vidu ankaŭ
 Aimé Michel
 Jean-Pierre Petit
 Kosmoesploro
 Pseŭdoscienco
 Roswell-incidento
 Fluganta subtaso

Bibliografio
Richard L. Thompson, Tożsamość obcych. Starożytna wiedza o współczesnych zjawiskach UFO (traduko el la angla), (Identeco de fremduloj. Antikva scio pri la nununtempaj fenomenoj de Nifo) p. 486, Wydawnictwo ARCHE, Wrocław 1998 ISBN 83-909570-1-9

Eksteraj ligiloj
 Nifo-dosieroj 
 Pentagona videofilmeto

Misteroj
 
Sciencfikciaj temoj
Konspiraj teorioj
Nederlandlingva literaturo

Nederlandlingva literaturo estas literaturo verkita en nederlanda lingvo en diversaj landoj.

Belgaj aŭtoroj 
 Vidu Listo de flandraj verkistoj

Nederlandaj aŭtoroj 
 Vidu Listo de nederlandaj verkistoj

Ĉefverkoj 
 Max Havelaar (libro)

Ceteraj 
 Listo de verkistoj de la Nederlandaj Antiloj
 Listo de verkistoj de Surinamo

Vidu ankaŭ 
 Diĝita Biblioteko por la Nederlanda Literaturo
Nakazawa Keiji

NAKAZAWA Keizi (中沢啓治 [naka-zaŭa kej-ĵi] , NAKAZAWA Keiji en Hepburn) de Japanio verkis Nudpieda Gen pri la atombombo de Hiroshima, kaj multajn aliajn mangaojn.

Li naskiĝis en 1939 en Hiroshima kaj mortis la 19-an de decembro 2012. Li loĝis en Hiroshima, kiam la urbo estis detruita per atombombo en 1945. Lia tuta familio pereis krom la patrino kaj tiuj, kiuj jam foriris.

En 1961 li transloĝiĝis al Tokio kaj iĝis profesia komiksisto. Li verkis mallongajn rakontojn por diversaj antologioj, ekzemple Shonen Gaho, Shonen King kaj Bokura.

En 1966, post la morto de sia patrino, Nakazawa ekrakontis siajn memorojn de Hiroŝimo. Trafita de nigra pluvo estis unua el kvin libroj; ĝi estis fikcia rakonto pri travivintoj de Hiroŝimo kaj postmilita krimo. En 1972 li decidis rakonti pri siaj propraj spertoj en Mi vidis ĝin, kiu publikiĝis en Monata Shonen Jump.

Tuj post tio, Nakazawa ekverkis sian grandan verkon Hadashi no Gen (Nudpieda Gen). Ĉi tiu serio finfine konsistis el dek volumoj. La unua estas tradukita en Esperanton kaj finiĝas per la atombomb-atako. La postaj volumoj priskribas vivon post tio en japana socio.

Referencoj 

Japanaj verkistoj
Nudpieda Gen

Nudpieda Gen (japane :はだしのゲン [hadaŝi no gen]) estas membiografia mangao de Nakazawa Keiji pri la atombombado de Hiroŝimo la 6-an de aŭgusto 1945. Ĝi baziĝas sur reala sperto de la verkisto dum la Dua Mondmilito kaj lia vivo post la milito. La verkisto perdis siajn patron kaj gefratojn pro la atombombado, samkiel la ĉefrolulo Gen. La mangao apartenas al ĝenro ŝonen (por adoleskaj knaboj), entenanta dramon kaj historiajn scenojn.

La unua ĉapitro estis publikigita en la ĉiusemajna magazino Shōnen Jump (kiu antaŭe publikigis la membiografan rakonton Ore wa Mita [おれは見た; Mi vidis ĝin] de Nakazawa) en 1973, kaj nuliĝis en la jaro 1974. Ĝi moviĝis al tri aliaj malpli disvastigitaj magazinoj: Shimin (Civitano), Bunka Hyoron (Kultura kriticismo), kaj Kyoiku Hyoron (Eduka kriticismo).

Tradukoj 
Anglalingva grupo (Project Gen) en 1976 komencis traduki ĝin en la anglan; la unuaj kvar volumoj ekzistas angle. Alie, franclingva, germanlingva, itallingva, korealingva, ruslingva, hispanlingva kaj indonezialingva versioj estas jam eldonataj.

Esperanta grupo (Rondo Gen) eldonis nur la unuan libron en Esperanto en 1982; ĉeftradukisto estis Izumi Yukio.

Serio sur malsamaj magazinoj 
 1973 ĝis 1974 - magazino Shukan Shōnen Jump
 1975 ĝis 1976 - magazino Shimin
 1977 ĝis 1980 - magazino Bunka Hyoron
 1982 ĝis 1985 - magazino Kyoiku Hyoron

Filmoj 
Serion da tri filmoj en la 1970-aj jaroj reĝisoris Yamada Tengo.
 Hadashi no Gen はだしのゲン (1976)
 Hadashi no Gen: Namida no Bakuhatsu はだしのゲン　涙の爆発（1977）
 Hadashi no Gen: PART3 Hiroshima no Tatakai はだしのゲン PART3　ヒロシマのたたかい（1980）

Animeoj 
 Du animeojn en 1982 kaj 1983 reĝisoris Mori Masaki por firmao Gen Production (ゲンプロダクション), kiun fondis Nakazawa. La animacio estis kreata de Madhouse.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retpaĝo (japane), arkivigite en septembro 2013
 recenzo de Russ William de novembro 2003 pri la esperanta eldono, kun titolpaĝo kaj du ekzemplaj scenoj (, jen ankaŭ arkive)

Mangao
Animeo
Bildliteraturo en Esperanto
Gen
Gen
Malutopiaj bildstrioj
Verkoj pri infanoj dum milito
Nukleotido

Nukleotidoj estas molekuloj ĉefe konataj pro tio, ke ili estas la ĉeneroj de RNA kaj DNA. Ili ankaŭ estas gravaj en metabolo, pro tio ke ili utilas, ekzemple, por krei ĥemian energion (per ATP kaj GTP).

Strukturo 

Ĉiu nukleotido konsistas el tri pli simplaj komponantoj:
 fosfato,
 sukero, kaj
 nitrogena bazo (nitrogen-hava heterocikla kombinaĵo).

La polimero, kiu estas la nuklea acido (kiu povas esti kaj DNA kaj RNA), estas alterna ĉeno de fosfataj kaj sukeraj restaĵoj; la sukeroj portas la nitrogenan bazon.

Fosfato 
La neorganika komponanto de la nukleotido, la fosfata grupo, deriviĝas el fosfata acido:

Se fosfato mankas, la molekulo estus nukleosido anstataŭ ol nukleotido.

Ĉe DNA kaj RNA la fosfato utilas por ligi la ĉeneroj de la polimero. Ĉe ATP kaj GTP ĝi utilas, pro tio, ke la fosfataj ligoj enhavas multe da energio (kiu fakte estas la ĉefa utileco de tiuj ĉi molekuloj en metabolo):

ATP + H2O → ADP + Pi  ΔG˚ = −30.5 kJ/mol (−7.3 kcal/mol)
ATP + H2O → AMP + PPi  ΔG˚ = −45.6 kJ/mol (−10.9 kcal/mol)

Sukero 
La sukera restaĵo en nukleotido ĉiam estas kvinkarbona sukero (pentozo). Ribozo estas la sukera komponanto de RNA; en DNA ĝi estas
2-desoksiribozo. Notu ke la sola diferenco inter la du sukeroj estas la anstataŭigo de OH en la pozicio numero 2' per H en desoksiribozo.

La DNA estas malpli reakcia ol la RNA, pro tio, ke tiu ĉi OH-grupo mankas.

La karbonoj estas identigitaj de numeroj el 1' ĝis 5', kiel tiu ĉi bildo montras:

Oni uzas apostrofon, por distingi tiujn ĉi karbonojn de la karbonoj, kiuj estas en la nitrogena bazo. Tiu ĉi fakto estas speciale grava, pro tio, ke vivestaĵoj nur povas sintezi nukleajn acidojn (do, la polimeroj de nukleotidoj) en la direkto de 5' al 3', kaj ne male.

Nitrogena bazo 
La nitrogenhava heterocikla kombinaĵo kiu ofte enestas en nukleotido estas unu el kvin molekuloj, konataj kiel nitrogenaj bazoj:
 Purinoj: adenino (kutime mallongigita per A) kaj guanino (G) (ambaŭ troveblaj ĉe DNA kaj RNA), kaj
 Pirimidinoj: citozino (C)(kiu ankaŭ troviĝas kaj en DNA kaj en RNA), uracilo (U) (nur en RNA), kaj timino (T) (nur en DNA).

Rimarku ke akvo eliminiĝas dum la formiĝo de ligoj. La inversa reakcio, hidrolizo, generas la individuajn komponantojn; ĝi estas unu tipo de reakcio uzata por analizi la konsiston de nukleotidoj. Se ribozo estas en la reakcio, la nukleotido formita estos tiu kiu troviĝas en RNA.

Vidu ankaŭ 
 DNA-vicrivelado
 Geno
 Genetiko
 Homgenoma Projekto
 Nuklea bazo
Narbonne

Narbonne [narBON] (okcitanlingve: Narbona [narbuno], esperante Narbono) estas urbo en suda Francio, la plej granda urbo de la departemento Aude (50 000 loĝantoj) sed ne estas ĝia ĉefurbo. Ĝi estas malnovega urbo, iam ĉefurbo de romia provinco Gallia Narbonensis. Oni foje pro tio kromnomas ĝin "la Unua Filino de Romo".

El tiu tempo ĝi ankoraŭ posedas kelkajn monumentojn: parton de la romia vojo "Via Domitia", subteran bazaron la "Horreum", forumon.
Sed la ĉefaj vidindaĵoj de Narbonne estas sendube la gotika katedralo, unu el la plej altaj de Francio, la ĉefepiskopa palaco, nun muzeo pri belaj artoj, kiu ankaŭ posedas la duan plej riĉan kolekton de antikvaĵoj post Romo, la mezepoka urbocentro kaj la kanalo.

Narbonne ĝuas agrablan pozicion proksime de la Mediteranea Maro kaj la lagunoj (naturprotektita medio) kaj meze de la vinberoj de Corbières kaj Minervois.

Esperanto en Narbonne 
Tie okazis kongreso de SAT en 1964.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Aude
 Narbonne (stacidomo)

Eksteraj ligiloj
Nobla gaso

Noblaj gasoj - estas kemiaj elementoj el ĉefa subgrupo de VIII grupo, kies s- kaj p- ŝeloj estas kompletaj. La noblaj gasoj estas en la lasta kolumno de la perioda tabelo (18 aŭ VIII).
Al noblaj gasoj rilatas:
 heliumo - (atomnumero 2)
 neono - (10)
 argono - (18)
 kriptono - (36)
 ksenono - (54)
 kaj radono - (86).

Ili malofte formas kombinaĵojn kaj estas tre stabilaj, ĉar ili enhavas ĉiujn siajn 8 valentelektronoj en sia ekstera elektronŝelo. Tamen en certaj kondiĉoj ili kapablas formi kombinaĵojn (plej aktive kun fluoro). La plej malaktivaj estas heliumo kaj neono. Ekzemple, oni uzas heliumon anstataŭ hidrogenon en aerŝipoj, ĉar heliumo estas pli stabila gaso. Tamen ksenono estas tre aktiva (por noblaj gasoj).

Mendelejev ne havis noblajn gasojn en sia perioda tabelo ĉar tiam neniu estis malkovrinta ilin. Sed en 1868 Pierre Jules Cesar Janssen malkovris heliumon en la suno. En 1894 William Ramsay malkovris la unuan noblan gasan elementon ĉi tie en la tero, gason en la aero, kaj li nomis ĝin argono. En 1898 kriptono kaj neono malkovriĝis, kaj en 1900 Friedrich Ernst Dorn malkovris radonon.

Heliumo oftas je 5,24 ppm (partoj per miliono) en la atmosfero. Argono estas pli abunda (9 340 ppm), neono havas 18,18 ppm, kriptono 1,14 ppm, kaj ksenono havas nur 0,087 ppm.

Oni uzas noblajn gasojn en inkandeskaj, fluoreskaj, kaj "neonaj" lampoj. Ofte oni uzas argonon por protekti gravajn historiajn dokumentojn de oksidiĝo.

Vidu ankaŭ 
 Okopa regulo

Gasoj
Kemiaj elementoj
Nord-Eŭskio

Nord-Eŭskio (, t.e. Norda parto, , t.e. Eŭsklando) estas la plej eta triono de Eŭskio, troviĝanta en ties nordoriento norde de la Pireneoj kaj ene de la Franca regno. Kontraŭe al Hispanio de Francisco Franco, Parizo neniam oficiale malpermesis la eŭskajn lingvon kaj kulturon, sed tamen per sia jakobena ideologio pri "en Francio, homoj parolas nur la francan" ĝi forte kunhelpis neŭtraligi ĉion eŭskan. Ĝi estis okupita de armeo de Nazia Germanio dum la Dua mondmilito. La okupantoj permesetis eŭskan kulturagadon por malfrancigi la regionon.
La ciferojn malfacilas aserti - ĉar Francio (kune kun Turkio) estas la ununura lando eŭropa kiu ne kutimas registri minoritatojn - sed ŝajne antaŭ jarcento aŭ pli preskaŭ ĉiuj nordeŭskianoj estis eŭsklingvaj. En 1995 ĝin parol(pov)is 25,7 procentoj aŭ  homoj, kaj la nombro malkreskadas. Dume, praktike la tuta loĝantaro parolas la francan. Restas tre etaj komunumoj konservante la gaskonan lingvon.

 Tradicia ĉefurbo: Bajono (, )

 Aliaj urboj:
 Biarritz - Miarritze
 Saint-Jean-de-Luz - Donibane-Lohizune
 Saint-Jean-Pied-de-Port - Donibane-Garazi
 Mauléon-Licharre - Maule-Lextarre
 Hendaye - Hendaia

 Tradiciaj provincoj:
 Lapurdo (, )
 Malsupra Navaro (, )
 Zubero (, )

Vidu ankaŭ 
 Eŭskio
 Sud-Eŭskio

Geografio de Eŭskio
O Bone Jesu

La O Bone Jesu estas preĝo de la rozario. Ĝi devenas de la apero de Sankta Maria ĉe Fatima je 1917.

En la latina lingvo:

O Bone Jesu, libera nos a peccatis nostris; libera nos ab ignibus gehennae;
perduc in paradisum omnes animas praesertim eas quae plus misericordia tua
indigent!

En Esperanto: 

Ho Bona Jesuo, liberigu nin de pekoj niaj; liberigu nin de la fajroj de
Geheno; konduku en paradizon ĉiujn animojn, precipe tiujn, kiuj kompaton
vian pleje bezonas.

Preĝoj
Curlie

Projekto por Malferma Katalogo (anglalingve: Open Directory Project ODP), ofte nomita DMoz (Directory Mozilla), estis katalogo de retejoj, redaktata libere de volontuloj tra la tuta mondo, simile kiel Vikipedio.

La katalogo estis iniciatita en 1998 kaj iĝis en 2001 la plej granda redaktita de homoj katalogo de TTT-ejoj, superante la nombron de TTT-ejoj prezentitaj de la komercema katalogo Yahoo, kiu estas delonge la plej fama home farata katalogo.

Uzado de la katalogo 
Same kiel en Yahoo, oni povas fari serĉon tra la katalogo per du metodoj: per uzo de ŝlosil-vortoj aŭ per esploro de la diversaj kategorioj kaj subkategorioj, laŭ fakaj temoj aŭ laŭ regiona kaj loka intereso en la regiona parto.

Partoprenado en la katalogo 
Ĉiuj povas facile proponi aldonon de TTT-ejo en specifa kategoria paĝo, alklakante la ligilon "Aldonu URL-on" supre de la paĝo kaj poste donante la adreson, titolon kaj mallongan priskribon. Atentu ke ne eblas proponi TTT-ejon en la ĉefa enirpaĝo de ĉiuj lingvoj, por instigi la vizitantojn trovi la plej adekvatan kategorion kaj ne lasi al la redaktantoj de la katalogo la laboron ordigi ĉiujn TTT-ejojn. (Tio funkcias same en Yahoo). Do oni trovu la plej rilatan kategorion al sia TTT-ejo antaŭ proponi ĝin.

Fariĝi redaktanto 
Tiuj kiuj emas partopreni al la evoluo kaj ampleksigo de la katalogo povas fariĝi redaktanto, post elekto de sia plej ŝatata fako aŭ temo. En la esperantlingva parto bona loko por komenci estas la kategorioj pri landoj en la regiona parto. La plejmulto el tiaj kategorioj bezonas redaktanton. http://dmoz.org/World/Esperanto/Regiona/

Historio 
La katalogo estis fondita kiel Gnuhoo [gnuhu], aludante katalogecon ("Yahoo") kaj volontulojn ("GNU"). Tamen, la permesiloj por la kontribuoj ne estis uzataj GNU-e liberaj, kaj, por eviti konfliktojn, la iniciatintoj ŝanĝis la nomon al preskaŭ samsona Newhoo. Estis ankoraŭ polemiko pri la libereco de la enhavo. Fine, Netscape akiris la servilojn kaj rajtojn, verkis permesilon pli akceptata, kaj nomante ĝin DMoz lanĉis ĝin kiel servo parenca al la libera TTT-legilo Mozilo.

Vidu ankaŭ 
 Virtuala Esperanto-Biblioteko
 IMDb
 FreeDB

Eksteraj ligiloj 

 Curlie - 2017 - DMoz
 La ĉefa eniro de DMoz  (angle)
 multlingva parto kun kategorioj en 63 aliaj lingvoj 
 La kategorio en Esperanto 
 Detalaj informoj en Esperanto
 Informoj anglalingve en la TTT-ejo de Dmoz 

Interreto
Okcidenta Flandrio

La provinco Okcidenta Flandrio aŭ Okcidenta Flandrujo (: West-Vlaanderen) estas unu el la kvin provincoj de Flandrio.
Ĝi limas nord-okcidente al la Norda Maro kaj oriente al la Nederlanda "Zeeuws-Vlaanderen" kaj al Orienta Flandrio, kaj en la sudo al Francio kaj la provinco Henegovio.

Informoj 
 Surfaco: 3125 km2
 Provinca ĉefurbo: Bruĝo
 Plej alta punkto: Kemmelberg (156 m)
 Plej gravaj akvovojoj: Izero, Heule, Mandel, Waardamme
 Nombro da loĝantoj en 2004: 1.136.357
 Estas 8 registaraj unuoj: Bruĝo, Diksmuide, Ipro, Kortrejko, Ostendo, Roeselare, Tielt, Veurne

Provinco Okcidenta Flandrio: 64 municipoj 
(Sube estas distingo inter urbo (grase) kaj municipo)

Distrikto Bruĝo 
 Beernem
 Blankenberge
 Bruĝo Damme
 Jabbeke
 Knokke-Heist Oostkamp
 Torhout
 Zedelgem Zuienkerke

Distrikto Kortrejko 
 Anzegem
 Avelgem
 Kortrejko Deerlijk
 Harelbeke
 Kuurne Lendelede
 Menen
 Spiere-Helkijn Waregem
 Wevelgem
 Zwevegem

Distrikto Diksmuide 
 Diksmuide
 Houthulst Koekelare Kortemark Lo-Reninge

Distrikto Ostendo 
 Bredene
 De Haan Gistel
 Ichtegem Middelkerke
 Ostendo Oudenburg

Distrikto Roeselare 
 Hooglede
 Ingelmunster Izegem
 Ledegem Lichtervelde
 Moorslede Roeselare
 Staden

Distrikto Tielt 
 Ardooie
 Dentergem
 Meulebeke Oostrozebeke
 Pittem Ruiselede
 Tielt Wielsbeke
 Wingene

Distrikto Veurne 
 Alveringem
 De Panne Koksijde Nieuwpoort Veurne

Distrikto Ipro 
 Heuvelland
 Langemark-Poelkapelle Mesen
 Poperinge Vleteren
 Wervik Ipro
 Zonnebeke

Provincoj de Belgio
Provincoj de Flandrio
Orienta Flandrio

La provinco Orienta Flandrio ( Oost-Vlaanderen) estas unu el la kvin provincoj de Flandrio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. Orienta Flandrio situas inter la provincoj Okcidenta Flandrio kaj Antverpeno. Ĝi limas norde al la Nederlanda "Zeeuws-Vlaanderen", kaj en la sudo al la Valona provinco Henegovio.

Informoj 
 Surfaco: 2942 km2
 Provinca ĉefurbo: Gento
 Plej alta punkto: Pottelberg (157 m)
 Plej gravaj akvovojoj: Skeldo, Liso, Dender, Durme
 Nombro da loĝantoj en 2004: 1.366.650
 Estas 6 registaraj unuoj (distriktoj): Aalst, Dendermonde, Eeklo, Gent, Oudenaarde, Sint-Niklaas

Provinco Orienta Flandrio: 65 municipoj 
(Sube estas distingo inter urbo (grase) kaj municipo)

Distrikto Aalst 
 Aalst
 Denderleeuw
 Erpe-Mere Geraardsbergen
 Haaltert
 Herzele Lede
 Ninove
 Sint-Lievens-Houtem Zottegem

Distrikto Dendermonde 
 Berlare
 Buggenhout
 Dendermonde Hamme
 Laarne
 Lebbeke Waasmunster
 Wetteren Wichelen
 Zele

Distrikto Eeklo 
 Assenede
 Eeklo Kaprijke
 Maldegem Sint-Laureins
 Zelzate

Distrikto Gent 
 Aalter
 Deinze
 De Pinte
 Destelbergen
 Evergem
 Gavere Gento
 Knesselare
 Lochristi
 Lovendegem
 Melle Merelbeke
 Moerbeke
 Nazareth
 Nevele
 Oosterzele Sint-Martens-Latem
 Waarschoot
 Wachtebeke
 Zomergem
 Zulte

Distrikto Oudenaarde 
 Brakel
 Horebeke
 Kluisbergen Kruishoutem
 Lierde
 Maarkedal Oudenaarde
 Ronse
 Wortegem-Petegem Zingem
 Zwalm

Distrikto Sint-Niklaas 
 Beveren
 Kruibeke Lokeren
 Sint-Gillis-Waas Sint-Niklaas
 Stekene Temse

Provincoj de Belgio
Provincoj de Flandrio
Orkadoj

La Orkadoj ( [okni ajlendz]) estas insularo norde de la Skota ĉeflando, sude de Ŝetlandaj Insuloj. Ĝi konsistas el pli ol 70 insuloj, insuletoj, post la markolo Pentland Firth, kiu larĝas 32 km. Ĝi apartenas al Skotlando kaj pli precize al la Nordaj Insuloj. La insuloj havas la areon de 976 km² kaj loĝantaron de ĉirkaŭ 20.000 personoj. Krome ĝi konsideriĝas  unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando.

Mainland havas du urbojn: Kirkwall kaj Stromness. Kirkwall estas iama reĝa urbo kaj administra centro de la insularo. Vizitendas estas ankaŭ la mallarĝaj stratetoj, katedralo Sankta Magnus, episkopa palaco, restaĵoj de palaco de la skotaj grafoj, malnovaj konstruaĵoj.

Historio 
La Orkadoj estis menciitaj en la antikva klasika literaturo kiel Orcades, sed la loko estis loĝata jam pli frue. Oni trovis starigitajn ŝtonojn (megalitojn) spurojn de praepokaj komunumoj. Sur la okcidenta bordo de la insulo Mainland troviĝas la komunumo Skara Brae, kiun malkaŝis tempestoj el la sablodunoj. Ĝi estas la plej kompleta malfrua novŝtonepoka arkeologiaĵo.

La vikingoj okupis la insulojn en la 8-a jarcento, kie ili setlis en la 9-a jarcento. Post ili okupis la insulojn danoj. La Orkadoj kaj la Ŝetland-insuloj - kiel fianĉinaj donacoj - venis en posedon de la skota reĝo en 1472, kiam Jakobo la 3-a geedziĝis kun la dana princino Margito.

Geografio 
La surfacon de la Orkadoj formis la glacio, glaĉero, kiu elformis malaltan montetaron. Sur la insulo apenaŭ kreskas arbo.

La plej granda insulo de la Orkadoj estas la Mainland (alinome Pomona), kies du partojn interligas terkolo (larĝa de ĉirkaŭ 1,5 km) inter Kirkwall kaj Scapa Flow. Tie estas la Broch de Gurness.

East Mainland estas interligita per digo al la sudaj insuloj Burray kaj South Ronaldsay. Scapa Flow estis mararmea bazo dum la du mondmilitoj.

Ekonomio 
La agroj de la teritorio estas produktemaj, oni kultivas ĉefe furaĝplantojn kaj bredas bovojn, porkojn kaj kortobirdojn. La fiŝkaptado ne tiel gravas kiel sur la Ŝetlandoj.

Oni kondukis naftotubojn al komunumo Flotta (Scapa Flow), kiu donis laborlokojn por la lokaj loĝantoj.

Aertrafiko okazas el Aberdeen kaj Inverness al Kirkwall. Pramoj trafikas al Scrabster, Aberdeen kaj al la Ŝetland-insuloj.

Lingvo 
La origina(j) lingvo(j) nekonatas: aŭ estis unu aŭ pliaj Pikta, P-kelta aŭ eĉ Q-kelta dialekto(j). Post la eksetlado de la vikingoj ĉiu originala dialekto malaperis senspure, anstataŭigate de Norena lingvo kaj ties posta formo Norno. Dum la 18-a jarcento Nornon fine anstataŭigis la Skota, kiu nuntempe estas anstataŭigata de la Angla.

Partneraj rilatoj 
La insularo havas amikajn rilatojn interalie kun
  la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino en Germanio

Vidu ankaŭ 

 Britaj Insuloj
 Sudaj Orkadoj

 
Konsiliaj areoj de Skotlando
Ontario

Ontario (angle Ontario) estas provinco de Kanado, vasta regiono inter la Grandaj Lagoj kaj la Hudsona Golfo kaj inter Kebekio kaj Manitobo. El ĉiuj kanadaj provincoj ĝi havas la plej multajn loĝantojn kaj la due plej grandan areon. Ĝia ĉefurbo estas Toronto, kaj ankaŭ la kanada ĉefurbo Otavo situas en Ontario. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La nuna ĉefministro de Brita Kolumbio ekde la  estas . La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas .

La loĝantaro proksimume 38 % de la loĝantaro de Kanado.

Geografio
La Niagara Istmo (populare nomata Niagara duoninsulo, angle Niagara Peninsula, france Péninsule du Niagara) estas la parto de la kanada provinco Ontario, kiu situas inter la okcidenta parto de la suda bordo de la Ontaria Lago kaj la orienta parto de la norda bordo de la Eria Lago. La urbo Hamiltono situas ĉe la nordokcidenta limo de la regiono, kaj ĝia orienta limo (ankaŭ la landlimo inter Kanado kaj Usono) estas la Niagara Rivero. La istmon enloĝas ĉirkaŭ 1 000 000 homoj.

Demografio 
La ĉefaj rasaj/etnaj grupoj de Ontario estas laŭ deveno:
 Eŭropanoj: 80,9 % (Precipaj grupoj: angloj, irlandanoj, skotoj, francoj, germanoj, italoj, poloj)
 Sud-Azianoj: 4,9 %
 Ĉinoj: 3,7 %
 Nigruloj: 3,6 %
 Indiĝenoj: 1,7 %
 Filipinanoj: 1,3 %
 Latin-Amerikanoj: 0,9 %
 Aliaj: 3,0 %

La ĉefaj religiaj grupoj de Ontario estas:
 34,9 % Protestanta
 34,7 % Rom-katolika
 3,1 % Islama
 2,7 % alia kristana
 2,3 % Ortodoksa
 1,9 % Hindua
 1,7 % Juda
 1,1 % Budhista
 0,9 % Sikha
 16,7 % aliaj, ne-religiaj

Ekstera ligilo: Ontario  ĉe Kanada Oficejo pri Statistiko

Pli kaj pli kreskanta enmigrado de ĉiuj mondpartoj, precipe al Toronto kaj ĉirkaŭaĵo, rapide diversigas la etnan konsiston de Ontario. Ĉirkaŭ 5 % de la ontarianoj estas franc-ontarianoj.

La ontarianoj parolas multajn gepatrajn lingvojn: inter ili la angla (7 694 635), la franca (479 285), la ĉina (328 165), la itala (305 155), la germana (159 430); la portugala (150 630), la pola (139 635), kaj multaj aliaj (censo de 1996).

Dek plej grandaj municipoj laŭ loĝantaro

Aliaj gravaj urboj estas Burlington, Oshawa, Sarnia ktp.

Ekonomio 
La fabrika, agrikultura kaj mina industrioj estas gravaj en Ontario.

Historio 
Étienne Brûlé kaj Samuel de Champlain unue esploris Ontarion en 1610 kaj 1613. Poste aliaj francoj interŝanĝis felojn kaj eŭropajn varojn kun la indiĝenoj. Francaj misiistoj loĝis kun la indiĝenoj kaj fondis misiejojn.

En 1763, post la milito inter la francoj kaj britoj en Nord-Ameriko, la regiono de Ontario fariĝis brita, kaj en 1784, post la Usona Revolucia Milito, multaj homoj, lojaluloj al la brita reĝo, fuĝis el la nova Usono kaj setlis en Ontario. En 1791 brita Kanado dividiĝis en du partojn: Supra Kanado (Upper Canada), nun Ontario, kaj Suba Kanado (Lower Canada), nun Kebekio. Laŭ la brita Leĝo pri Brita Nord-Ameriko (British North America Act) de 1867, Ontario fariĝis provinco de la nova lando Kanado. La leĝo protektis la apartajn rajtojn de protestantoj kaj katolikoj, sed ne de angla- kaj francalingvanoj.
Ordinacio

Ordinacio aŭ ordino estas sakramento de Kristanismo kiu faras viron diakono, sacerdoto aŭ episkopo. Ordinacio estas unu el la sep katolikaj kaj ortodoksaj sakramentoj.

En Roma Katolikismo, virinoj ne povas ordiniĝi. En la okcidentaj partoj de la Katolika eklezio, al kiu apartenas 98% da Katolikoj, edziĝintaj viroj rajtas fariĝi diakonoj, sed ne sacerdotoj aŭ episkopoj. Ordinado estas unu el la sep katolikaj sakramentoj.

En Ortodoksismo kaj en la Katolikaj eklezioj en orientaj landoj, edziĝintaj viroj rajtas fariĝi diakonoj aŭ sacerdotoj, sed ne episkopoj (kiuj kutime estas monaĥoj). En kaj Katolikismo kaj Ortodoksismo, jam ordinitaj viroj ne rajtas edziĝi, escepte kiam specialan escepton permesas episkopo. En la okcidentaj partoj de la Katolika eklezio, tia escepto ordinare okazus nur post kiam episkopo ordonus, ke tiu sacerdoto ne plu faru sacerdotajn devojn.

En Anglikanismo, la tri ordoj povas edziĝi, kaj en Nordameriko povas esti virinoj. En Britio, virinoj povas esti ordinitaj diakonoj kaj sacerdotoj, sed nur viroj povas esti episkopoj.

Protestantismo ne konsideras ordinon kiel sakramenton; ili tamen havas samtipan riton.

Vidu ankaŭ 
 Majoraj ordinoj
 Minoraj ordinoj
 Pastro
 Sacerdoteco

Kristanismo
Kristana kultado
Sakramentoj
Overiselo

Overiselo aŭ Overejselo (nederlande Overijssel [overEJsl], IFA: ; malaltsakse Oaveriessel [overIsl], IFA: ) estas unu el la 12 provincoj de Nederlando. Ĝi situas en la oriento de la lando. La nederlanda nomo estas kunmetaĵo de la prepozicio "over" (trans) kaj la propra nomo de la rivero Iselo (nederlande IJssel).

Regionoj 
Overiselo konsistas el tri regionoj:
 Kop van Overijssel
 Salland
 Twente (Tvento)

Komunumoj

Geografiaj elementoj
 Nacia Parko Weerribben-Wieden

Fotaro

Vidu ankaŭ 
 Flago de Overiselo

 
Provincoj de Nederlando
Olimpanoj

En helena mitologio, la olimpanoj estas grupo aŭ rondo de 12 dioj, kiuj regis la mondon post la renverso de la titanoj. La nomo "olimpano" venas de ilia mitologia loĝejo, la nuba Monto Olimpo. En tiu di-aro estas Zeŭso, Pozidono, Hera, Demetra, Apolono, Artemisa, Atena, Areso, Afrodita, Hermeso, Hefesto kaj Hestia, kies la ĉefo el ili estis Zeŭso.

Vidu ankaŭ 
 Genealogia arbo de la grekaj dioj
 Listo de Romiaj diaĵoj
 Templo de Olimpia Zeŭso (Ateno)
Nomscienco

Nomscienco (aŭ onomastiko, el la malnovgreka ὄνομα [Onoma] = "nomo") estas branĉo de lingvoscienco, kiu studas kaj esploras proprajn nomojn, ilian devenon, evoluon kaj signifon laŭ lingva vidpunkto. Subfakoj de la nomscienco estas interalie la homnomscienco kaj la loknomscienco.

Nomoj
Nomscienco
Omaho

Omaho (, prononcas pli-malpli "O'-ma-ha") estas la plej granda urbo en la ŝtato Nebrasko, Usono. Omaha situas en la orienta parto de la ŝtato, apud la Rivero Misuro.
 Koordinatoj: 
Je 2000, Omaha havis  loĝantojn. La urbo Omaha nomiĝis pro la indiana tribo, kiu antaŭe loĝis apude.

Berkshire Hathaway Inc. (IFA: /ˈbɜːrkʃər/) estas usona - plurnacia konzerno posedata de la miliardulo Warren Buffett, kies oficejoj situas en Omaho.

Urboj de Nebrasko
Oligarĥio

Oligarĥio, foje neoficiale ankaŭ literumata oligarkio, estas la regado fare de malmulte da homoj; la potencon posedas malplimulto.
(Etimologie : greka - oligoi malmultoj, arkhê regado.)

Oni povas distingi plurajn subformojn de oligarĥio :

 • Aristokratio.  Ĝi estas la regado fare de sociala kategorio kiu supoze arigas la plejbonulojn. Aristokratio do baziĝas sur elitisma konceptado de la potenco. Laŭlitere, aristokratio signifas regado fare de la plejbonuloj.

 • Plutokratio.  Plutokratio estas la registara formo, en kiu la potencon posedas la plej riĉaj homoj. La retenita kriterio estas la persona riĉaĵo, ĉar oni konsideras, ke la plej riĉaj homoj estas tiuj, kies intereso ja estas la stabileco kaj la bona administrado de la reĝimo.

 • Partikratio.  Ĝi estas la reĝimo, en kiu la potencon mantenas la estroj de la politikaj partioj. Partikratio estas deviita formo de demokratio, en kiu la potencon konfiskas la kategorio estranta la politikaj partioj (koalicia sistemo).

Vidu ankaŭ 
 Komerca magnato (Tajkuno)
 Plutokratio

Referencoj 

 
Reĝimoj
Organizaĵo por Afrika Unueco

La Organizaĵo por Afrika Unueco (OAU, aŭ OUA laŭ la franca nomo) establiĝis la 25-an de majo, 1963. Je la 8-a de junio, 2002, la organizaĵo eksiĝis kaj anstataŭiĝis per la Afrika Unio.

Ĝia celo estis instigi la unuecon kaj solidarecon de la afrikaj ŝtatoj kaj agi kiel kolektiva voĉo por la kontinento. Ĝi dediĉis sin al la elradikigo de koloniismo kaj establis Liberigo-Komitaton por asisti sendependecajn movadojn.

Ĝi establiĝis en Adis-Abebo en Etiopio, kie restas ĝia ĉef-oficejo, kaj kie subskribis la Ĉarton de la Organizaĵo 32 sendependaj afrikaj ŝtatoj. Je ĝia fino, 53 el la 54 landoj en Afriko estis membroj. Maroko eliĝis en 1985 post la aliĝo de Araba Demokratia Sahara Respubliko, kiu reklamacias Okcidentan Saharon.

Kiel la UN, la OAU estis pli diskutejo kun morala potenco ol vera forto.

Vidu ankaŭ

 Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj
 Himno de la Afrika Unio
 Tago de Afriko
 Monda Tago de Rifuĝintoj

Iamaj internaciaj organizaĵoj
Politiko de Afriko
Panafrikanismaj organizaĵoj
Organizaĵoj fonditaj en 1963
Organizaĵoj malfonditaj en 2002
Adisabebo
Osako

Osako ( [Oosaka] ), aŭ La urbo Osaka ( [Oosaka-ŝi]), industria havenurbo en okcidenta Japanio. Ĝi situas ĉe la okcident-suda marbordo de la ĉefinsulo Honŝuo, en Osaka prefektujo. Nun laŭ loĝantaro ĝi estas la tria post Tokio kaj Jokohamo.

Historio
Osako estis ĉefurbo kaj vicĉefurbo de Japanio en antikva tempo (7a kaj 8a jc.). Ĝi restis la dua plej granda kaj la unua plej granda industria urbo en Japanio ekde la 16a jc. ĝis meze de la 20a jc. 

Osako estis fama pro sia interplektita reto de riveroj kaj kanaletoj, kiuj fluas tra la urbo, kaj pro la multeco de pontoj. Oni pro tio alinomis ĝin 'Urbo de okcent ok pontoj'. Multaj el la kanaletoj estis tamen talusitaj dum la intensa industriiĝo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.

Expo '70 estis la nomo de la Universala Ekspozicio, kiu okazis en Sujta (ĉirkaŭurbo de Osako) de 14-a de marto ĝis 13-a de septembro 1970.

Edukado 
En la urbo lokas kelkaj universitatoj:
 Universitato de Osako
 Universitato de Kansajo

Sporto
 Cerezo Osaka

Famaj loĝantoj 
 Ogata Tomosaburo
 Kobajaŝi Mokiĉi

Vidu ankaŭ 
 Tajheja Megalopolo
 Osako (kastelo)
 Plej grandaj urboj (laŭ enloĝantaro)

 
Honŝuo
Milionurboj
Organo

La organo estas distingebla regiono de ĉeloj en multĉela organismo, kiuj faras distingeblan funkcion. Organoj en la homa korpo inkluzivas la koron, pulmojn, cerbon, stomakon, lienon, pankreason, renojn, hepaton, intestojn, uteron, vezikon, ktp. Kelkaj konsideras la haŭton esti la plej granda organo en la homa korpo.

Plantorgano estas funkcia, sed ne nur morfologia klasigebla parto de la planto. Unuarange tio estas la diversaj tigaj-, foliaj- kaj radiktipoj kaj ties partoj krome ties metamorfozoj.

La plantorganoj servas al la jenaj ĉefaj taskoj
 ŝtofinterŝanĝo,
 substanc-/energistokado,
 metabolismo,
 datentransigo (ekscittransigo, ekscitprezento) kaj
 fizika separiĝo kontraŭ la medio.

Tigo 
 vaskulaj faskoj, por la transporto de akvo kaj nutraĵoj
 ŝelo kiel mekanika protekto
 filokladio metamorfozo de la tigo cele al la fotosintezo

Folio 
 florfolioj cele al la seksa reproduktado
 folioj por la fotosintezo

Radiko 
 tuberoj kiel rezervorganoj
 aktinorizo por kreo de ejo por nitrogenfiksantaj bakterioj
 radikharoj por adsorbi akvon kaj nutraĵojn

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Medicino
 Organismo
 Organkomerco
 Planta histo

 
Plantomorfologio
Organeto

Organeto aŭ organelo estas termino de la biologio de ĉeloj, kiu signifas iun ajn el multaj specoj de subĉelaj strukturoj, tradicie identigitaj pere de iu formo de mikroskopo.

Kelkaj organeloj plejeble originis de endosimbiota bakterio:
 kloroplasto
 mitokondrio

Inter aliaj organeloj estas:
 endoplasma retikulo
 Golĝi-aparato
 lizosomo
 ĉelkerno
 peroksisomo
 vakuolo
 veziketo

Aliaj rilataj strukturoj:
 flagelo
 ribosomo
 citosolo
 endomembrana sistemo

Ĉelbiologio
Anatomio
Operacio

La vorto operacio povas havi plurajn signifojn:

Aro da rimedoj, kiujn oni plenumas por akiri celon aŭ tasko, plenumata por funkciado de iu sistemo (maŝino, ofico).
Komerca operacio - por akiri profiton.
Operaco (Milita operacio) - destinita por sukcesigi atakon aŭ defendon, sed la termino operaco estas preferinda laŭ tiu kunteksto.
Kirurgia operacio - por modifi la staton de organo, aŭ por fortranĉi malsanan nekuraceblan parton de korpo.
En matematiko, operacio estas ago sur nombroj aŭ aliaj elementoj por ricevi difinitan rezulton.
En komputiko, operacio estas ago plenumata de unuopa komputila komando.
Ortodoksa preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Karlovy Vary)

La ortodoksa preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (), foje simple nomata "rusa kirko", ĉeĥe ruský kostel, estas historia konstruaĵo en la urbo Karlovy Vary de Ĉeĥio. La ĉefa enirejo estas el la strato de Reĝo Georgo (Krále Jiřího). La preĝejo estis konstruita por la rusaj gastoj, kiuj en la 19-a jarcento multe vizitadis nian banejurbon. Finkonstruita ĝi estis en la jaro 1898 sub gvido de arkitekto Gustav Wiedermann. Li ĝin projektis laŭ modelo de malnovrusa preĝejo de Kristo-Savinto en Moskvo-Ostankino. Super la ĉefa enirejo estas turo. La konstruaĵo de la ortodoksa preĝejo havas riĉe formitan fasadon, super la nova estas kvin kupoloj. Ĉiuj kupoloj estis origine kovritaj per kupra lado kaj orumitaj. Sed pro militaj celoj estis en la jaro 1916 ĉiuj kupraj kaj orumitaj tegmentoj deŝiritaj. Anstataŭis ilin nur feraj verde farbitaj tegmentoj. Sur multaj bildkartoj kaj aliaj bildoj tio estis bildigita. Dum la 70-aj kaj 80-aj jaroj de la 20-a jarcento ĝi estis rekonstruita kaj nun denove brilas la orumitaj kupoloj kaj denove estas la preĝejo rigardata kaj admirata. El la strato "Sadová" al la preĝejo ascendas rimarkinda dubraka ŝtuparo. Sur la muro de la ŝtuparo troviĝas la memortabulo - bronza reliefo, kiu memorigas laboron de la rusa caro Petro la 1-a, la Granda, kiam li partoprenis konstruadon de la domo "Ĉe la Pavo" (Tiu ĉi domo staris proksime de loko, kie nun estas la ĉefa kolonaro). La memortabulon oni lokigis ĉi tien en la jaro 1912. La reliefon faris karlovara skulptisto Max Miller, kiu tiutempe vivis en Vieno.

Kristanaj preĝejoj en Karlovy Vary
Karlovy Vary
Karlovy Vary
Karlovy Vary
Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Karlovy Vary)
Proksima Oriento

Okcidenta Azio estas laŭ kontinenteŭropa nacilingva kompreno la parto de Azio, kiu inkluzivas Malgrand-Azion, Armenan Altebenajon, plimulton de Irana Altebenaĵo, Mezopotamion, Arabion, Palestinon kaj apudajn teritoriojn de Orient-Mediteranea bordo. Ĝia areo egalas al proksimume 7,5 milionoj da kvadrataj kilometroj. En la regiono ĉefe estas montaroj kaj ebenaĵoj, dezertoj kaj sekaj stepoj.

Problemoj pri la termino en Esperanto 
La germanoj distingas inter Proksima Oriento, Mezoriento, (suda Azio, Afganujo kaj ofte ankaŭ Irano) kaj la Fora Oriento (Ĉinujo kaj Japanujo). Por la angloj la proksima oriento komencas jam en Nederlando, do por ili Mezoriento ŝoviĝas iomete pli okcidenten kaj inkluzivas ankaŭ tiujn ŝtatojn kaj regionojn, kiuj por germanoj estas proksima oriento. Ili eĉ nomas la nordafrikajn ŝtatojn mezorientaj. Estas do klare, ke ankaŭ ĉinoj havas alian komprenon pri la ĉieldirekto de la nomataj regionoj. Kaj kompreneble ankaŭ por la loĝantoj de la „Proksima Oriento“ iliaj landoj estas la centro de la mondo.

Naciaj ŝtatoj resp. ties kulturoj kaj lingvoj havas siajn tradiciojn, parte baziĝantaj en la mezepoko, kiam la homoj komprenis la teron kiel plata disko, kaj laŭ tiu iomete malnoviĝinta mondkompreno ili ankoraŭ uzas malnoviĝintajn terminojn. En la germana ekzistas la vortoj „Osten“ kiel nomo por la ĉiela direkto oriento kaj „Orient“, kiu estas preskaŭ samsignifa kun la vorto „Naher Osten“ (okcidenta Azio). La hispanlingvanoj uzas la vortojn „este“ (oriento) kaj „levante“ (laŭvorte la regiono, en kiu la suno leviĝas) por  okcidenta Azio.

Laŭ la supre menciitaj faktoj Esperantistoj, kiuj ja parolas „internacian lingvon“, devas priprensi la uzon de la nacilingvajn konceptojn Oriento, Proksima Oriento, Mezoriento kaj Fora Oriento.
La konceptoj taŭgas nur en tekstoj, kiuj redonas aŭ citas mezepokan malnoviĝintan mondkomprenon aŭ citas la ideologion de „okcidentumaj“ politikistoj.
En ĉiuj aliaj kuntekstoj por la konceptoj Oriento, Proksima Oriento, Mezoriento kaj Fora Oriento taŭgas nure la terminoj okcidenta Azio, centra aŭ meza Azio kaj orienta Azio.

Vidu ankaŭ 
 Arabio
 Mezoriento
 Malgrand-Azio
 Fora Oriento
 Oriento

Proksima Oriento
Regionoj en Azio
Ohio

Ohio ( [o-HAJ-o]) estas usona ŝtato. Ĝi fariĝis la 17-a ŝtato de Usono je la 1-a de marto 1803.

Ĝi ricevis sian nomon pro la seneka vorto por "granda akvo", ohiːyo‘, rilate al la Ohio-Rivero, kiu estas apud la suda flanko de la ŝtato.

Priskribo

Ohio apudas al la Grandaj Lagoj kaj pro tio kaj la kanaloj kaj riveroj, havas gravan ekspedadan industrion. Sed ankaŭ fabrikado por la aŭta industrio estas integra al la ekonomio. Tradicie, la ekonomio en Ohio estas bone balancita inter agrikulturo, industrio, minado kaj komerco.

Ohio estis la unua usona ŝtato, kiu havas oficialan ŝtatan rokkanton, "Hang on Sloopy".

En 1967, Carl B. Stokes elektiĝis kiel urbestro de Klevlando, fariĝante la unua nigra urbestro de granda usona urbo.

En 1970, membroj de la usona Nacia Gvardio pafis kaj mortigis kvar studentojn ĉe Ŝtata Universitato Kent dum manifestacio kontraŭ la milito en Vjetnamio.

 Loĝantaro:  (en 2015)
 Ĉefurbo: Columbus

Urbegoj, urboj
 Akron
 Cincinnati
 Cleveland
 Columbus
 Dayton
 Indian Hill
 Lebanon 
 Toledo
 Wapakoneta
 Warren
 Youngstown
 Zanesville

Eksteraj ligiloj
 oficiala ŝtata retejo (angle)

Vidu ankaŭ
 Fratoj Wright

Ohio
Oklahomo

Oklahomo ( [ok-la-HO-ma]) estas usona ŝtato. Ĝi fariĝis la 46-a ŝtato de Usono je la 16-a de novembro 1907. Ĝi estas la 28-a plej multhoma kaj la 20-a plej granda ŝtato. La plej granda urbo kaj la ĉefurbo de la ŝtato estas Oklahomurbo. La dua plej granda urbo estas Tulsa.

En 1830, per la Indiana Formova Akto, la lando de Oklahomo estis donita kiel Indiana Teritorio al la Kvin Civilizitaj Triboj de indianoj (Ĉerokoj, Chickasaw, Ĉoktaoj, Creek, kaj Seminoloj) forpelitaj de la sudoriento (dum elirado nomita la Vojo de Larmoj). Ili bone fartis ĝis la Usona Enlanda Milito. Ili subtenis la Konfederacion (iuj eĉ posedis sklavojn) kaj en 1868 Kolonelo George Custer gvidis masakron ĉe la Batalo de Washita. Post dudek jaroj, la registaro abrogaciis siajn traktatajn devigojn kaj malfermis la terenon por setlado.

La nomo de la ŝtato venas el la lingvo de la Ĉoktao-indianoj, venintaj post 1830; en ilia lingvo Okla signifas "homoj" kaj homa signifas 'ruĝa.
La nomo do estas traduko de la eŭropana esprimo "ruĝhaŭtulo".

En la 1920-aj jaroj la ŝtato antaŭis la landon je produktado de benzino kaj petrolo.

La du plej longaj riveroj, la Arkansasa Rivero kaj la Ruĝa Rivero, transiras la ŝtaton.

La geografio de Oklahomo montras tipan "patotenilon", mallarĝan elstaraĵon, kiu okcidente etendiĝas inter Teksason kaj Koloradon kaj atingas Nov-Meksikon.

Vidu ankaŭ
 Oklahoma! (filmo)
 universitata reto Oklahoma Ŝtata Universitato

 Eksteraj ligiloj TTT-ejo de Oklahomo en la angla http://www.state.ok.us''

!
Subŝtatoj de Usono
Oregono

Oregono (angle Oregon [OR-e-gan]) estas subŝtato de Usono. Ĝi fariĝis la 33-a subŝtato de Usono la 14-an de februaro 1859.

Post la malkresko de pelt-komerco, ligno fariĝis la ĉefa industrio de la ŝtato. Lastatempe, komputilaj firmaoj forlasante Kalifornion por pli bona etoso translokiĝis al Oregono kie ili kontribuas al la ekonomio.

La ŝtato tradicie estas politike progresema. Ĝi estas unu el la plej aktivaj ŝtatoj en la natur-protektada movado.

Pluraj indiĝenaj lingvoj estas parolataj en Oregono (krom la angla lingvo kaj aliaj lingvoj de enmigrintoj lastatempaj); pluraj aliaj iam parolitaj lingvoj de Oregono ne plu havas vivantajn parolantojn.

Urboj 
 Portland
 Salem
 Eugene
 Gresham
 Hillsboro
 Beaverton
 Roseburg

Aliaj setlejoj 
 Brookings

Geografio 
Monto Hood (angle Mount Hood; ĉinuke Wy'east) estas dormanta sed eventuale erupcionta vulkano en la norda parto de Oregono. Ĝia plej alta pinto altas ĉirkaŭ 3429 metrojn super la oceana marnivelo.

Kabo Foulweather (Kabo Veteraĉo) estas elstaraĵo el bazalto 150 m al la Pacifika Oceano en la centra marbordo de Oregono en la Kantono Lincoln sude de la golfo kaj urbo Depoe Bay. La kabo estas fama kiel la unua elstaraĵo en la nordokcidenta marbordo de Nova Albiono (laŭ la tiama nomo) kiu estis vidata kaj nomita de la kapitano James Cook, dum sia tria vojaĝo mondoĉirkaŭa.

Servoj 
 Universitato de Oregono

Vidu ankaŭ 
 Oregona teritorio
 Oregona traktato

Eksteraj ligiloj 
 TTT-ejo ĉefa de ŝtato de Oregono
 Popolnombrado usona 
 Mapoj de la kantonoj oregonaj 
 Oregona klimato.  

!
Orienta Azio

Orienta Azio estas parto de Azio, ĉe la bordoj de Pacifiko, en la modera, subtropika kaj tropika zonoj inter 20–60° (norda latitudo). Ĝi estas karakterizata per montara reliefo kun vastegaj ebenaĵoj. La klimato estas musona. La natura vegetaĵaro en la nordo estas larĝfolia kaj miksa arbaro, en la sudo — subtropika kaj tropika. La regiono inkluzivas orientajn partojn de Rusio, Mongolion, Ĉinion, Japanion, Nord-Koreion, Sud-Koreion kaj Vjetnamion.

Noto: En diversaj tekstoj oni trovas la terminon Fora Oriento (angle: Far East, france: Extreme Orient) en la senco de Orienta Azio. Komparu al: Proksima Oriento (angle: Middle East, france: Levant)— Sud-Okcidenta Azio.

Vidu ankaŭ 
 Mez-Azio
 Orientaj religioj
 Sud-Orienta Azio
 Historio por malfermi estontecon

Literaturo 

 Historio por malfermi estontecon. Moderna Historio de Ĉinio, Japanio kaj Koreio, Ĉina Fremdlingva Eldonejo 2007, ISBN 978-7-119-04842-0.

 
Regionoj en Azio
Orienta Timoro

Orienta Timoro (, ) estas regno en Sudorienta Azio. La nomo Timoro devenas de timor aŭ timur, la vorto por "oriento" en ĉiuj malajaj lingvoj. La lando konsistas el la orienta duono de la insulo Timoro kaj la najbaraj insuloj Atauro kaj Jaco, kaj ankaŭ Oecussi-Ambeno, regiono tute ĉirkaŭata de Okcidenta Timoro (parto de Indonezio) kuŝanta sur la nordokcidenta parto de la insulo.

Historio 
Ĝi estis kolonio de Portugalio ekde la 16-a jarcento kaj dume konata kiel Portugala Timoro. En 1975, Orienta Timoro sin deklaris sendependa. Post naŭ tagoj, indoneziaj trupoj invadis la landon. Usono akceptis tiun okupon. Tuj okazis miloj da murdoj kaj en la sekvanta 25-jara periodo Indonezio genocidis ĉirkaŭ trionon de la popolo de Orienta Timoro preskaŭ neatentite de la mondo. En 1986 Indonezio aneksis ĝin kaj anoncis ĝin sia 17a provinco - Loro Sae. Tiun fakton ne agnoskis Unuiĝintaj Nacioj.

La organizo Fretilin gvidis la politikan kaj armean lukton kontraŭ la transpreno de fare de Indonezio de Orienta Timoro ĝis ĝia gvidanto, Nicolau Lobato, estis kaptita kaj mortigita fare de la indonezia armeo en Decembro 1978. Ekde la mortigo de Lobato, la armita rezisto de la timora loĝantaro kontraŭ la indoneziaj invadantoj efike vanuiĝis. La perdo estis disbatanta (85% de la gvidistoj de la movado estis mortigitaj, 80% de la armetrupoj estis perdita, kaj 90% de iliaj armiloj estis kaptitaj aŭ detruitaj). La civila loĝantaro estis dissemita al tendaroj kaj malsatego regis en Timoro. Krome, la indoneziaj militfortoj kontrolis kaj la amaskomunikilojn kaj la komunikajn kanalojn kiuj ligis la kontraŭulojn de la insulo kun tiuj kiuj apogis la lukton en la ekstera mondo. Komence, la restaĵoj de la rezisto, sub la gvidado de Xanana Gusmao agis por renovigi la ligon inter la malmultaj militunuoj forlasitaj en la areo kaj kiuj povis aranĝi armean agadon kontraŭ la okupaciaj fortoj.

En 1999 okazis baloto, en kiu la loĝantoj de Orienta Timoro subtenis la ideon de sendependeco. Finfine, post periodo en prizorgeco de UNO, Orienta Timoro liberiĝis, je la 20-a de majo de 2002. Komparu kun Okcidenta Saharo.

Ekonomio 
La timora eskudo de 1959 ĝis la jaro 1976 estis la nacia valuto de Orienta Timoro. Unu eskudo estas dividita je cent centavoj. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas TPE. Ĝin en 1976 anstataŭigis la indonezia rupio. Intertempe en Orienta Timoro la oficiala valuto estas la usona dolaro.

Ekstera politiko 
Orienta Timoro apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Vidu ankaŭ 
 Portugala Timoro
 Nacia Universitato de Orienta Timoro
 Artikoloj pri la gerila armeo FALINTIL, kiu inter 1975 kaj 1999 armite luktis por la restarigo de la ŝtata sendependeco de Oriente Timoro
 Nacia parko Nino Konis Santana, la unua nacia parko de Orienta Timoro

Distriktoj 

Lautém
Baucau
Viqueque
Manatuto
Díli
Aileu
Manufahi
Liquiçá
Ermera
Ainaro
Bobonaro
Cova-Lima
Oecusse
Atauro

Eksteraj ligiloj 
  (,  kaj )
  
 YouTube: Discovering Timor-Leste - Lonely Planet travel video (Turisma jutuba filmeto pri Orienta Timoro)

 
Administraj unuoj fonditaj en 2002
Otavo

Otavo (angle kaj ) estas la ĉefurbo de Kanado. Ĝi situas ĉe la kunfluejo de la Rivero Otavo kaj la Rivero Rideau. La Nacia Parlamento kaj la Nacia Artgalerio troviĝas en Otavo. (La Kanada Muzeo de Historio, antaŭe nomata "La Muzeo de la Civilizacio", troviĝas trans la rivero, en Gatineau, Kebekio). La ĉefaj dungantoj estas la Kanada federacia registaro kaj ne-registaraj alt-teknologiaj kompanioj.

Otavo kune kun Gatineau troviĝas en la Nacia Ĉefurba Regiono.

Historio 
Post la Milito de 1812 inter la Britoj kaj la Usonanoj, la Britoj kaj la Kanadanoj decidis konstrui kanalon inter la Rivero Rideau kaj la urbo Kingston ĉe la Lago Ontario por eviti la minacon de Usono en la Rivero Sankt-Laŭrenco. En 1832, urbeto konstruiĝis ĉe la kanalo kaj la Rivero Otavo. La urbeto nomiĝis Bytown por honori la generalon BY. En 1855, la urbo ricevis la nomon Otavo, nomo de tribo indiĝena (Otavoj).

En 1857, Reĝino Viktorino nomis Otavon la ĉefurbo de Alta Kanado (Ontario) kaj Malalta Kanado (Kebekio). Poste, Otavo restis la ĉefurbo de la konfederacio. En 1937, la franca arkitekto Jacques Gréber beligis la centron de la moderna kanada ĉefurbo.

Vidindaĵoj 
 Rifuĝo kaj Skulptaĵa Parko Humanics

Servoj 
 Biblioteko kaj Arkivoj de Kanado
 Universitato Carleton

Bildaro

Esperanto-movado 
Ekzistas Esperanto-Rondo de Otavo. Delegito de UEA estas nun Yves Bellefeuille.

Eksteraj ligiloj 
Esperanto-Rondo de Otavo

Vidu ankaŭ 
 Universitato de Otavo

Urboj en Ontario
Urboj de Kanado
Ĉefurboj de Ameriko
O Canada

O Canada (Ho Kanado) estas la nacia himno de Kanado. La muziko estis komponita de Calixa Lavallée. La unua versio de la teksto estis en la franca, kaj estis komponita de Sir Adolphe-Basile Routhillier kiel kanto por la franckanada popolo. Ĝi unue kantiĝis je la 24a de junio (Sankt-Johan-Baptist-festo), 1880. La aktualan anglalingvan version verkis Robert Stanley Weir en 1908. La kanto proklamiĝis la nacia himno 1-an de julio en 1980.

Post longa disputado politika kaj socia, En 2018 la Kanada Parlamento voĉdonis ŝanĝi la nacian himnon (anglan version), per unu vorto ĉe la tria linio, por igi ĝin sekse egala. 

La teksto en la franca:

La angla versio estas:

Krome la muzikaĵo God save the Queen servas kiel reĝa himno de Kanado. Por tiu uzo ankaŭ ĉi tiu himno ricevis aldonan, franclingvan tekston.

Kanado
Naciaj simboloj de Kanado