Manhatano

Manhatano () estas insula komunumo de Novjorko, Nov-Jorkio, Usono, identa al la administra Kantono Novjorko. Kun loĝantaro en 2006 de 1.611.581 homoj, en terareo da 22,96 kvadratmejloj (59,47 km²), ĝi estas la plej dense enloĝata kantono en Usono, kun 66.940 enloĝntoj po kvadratmejlo (25.846/km²). Ĝi ankaŭ estas la due plej riĉa kantono en Usono. La komunumo konsistas el Insulo Manhatano, Insulo Roosevelt, Insulo Randalls, kaj preskaŭ unu dekono da Insulo Ellis, la superakva parto de Insulo Libereco, kelkaj multe malpli grandaj insuloj, kaj malgranda parto de la kontinenta Nov-Jorkio, tuj apud Bronkso.

Manhatano estas grava komerca, financa, kaj kultura centro de Usono kaj, iome, de la mondo. La plimulto da radiaj, telelvidaj, kaj telekomunikadaj kompanioj en Usono estas bazitaj ĉi tie, same por multaj novaĵaj, magazinaj, libraj, kaj alispecaj eldonejoj. Manhatano enhavas multajn famajn rekonilojn, turismajn allogaĵojn, muzeojn, kaj universitatojn. Ankaŭ en Manhatano troviĝas la stabejo de la Unuiĝintaj Nacioj. Manhatano enhavas la plej grandan centran komerco-distrikton en Usono, kaj tie troviĝas ambaŭ la Novjorka Borso kaj NASDAQ, kaj estas la hejmo de la plej granda nombro da entreprenstabejoj en la nacio. Ĝi estas nedisputeble la centro de Novjorko kaj de la Novjorka urba regiono, enhavante la urbajn registarejojn, kaj la plej grandan parton da postenoj, komercoj, kaj distraĵoj.

Historio 
La nomo devenas de la vorto Manna-hata, kiel skribita en 1609 en la taglibro de Robert Juet, oficisto en la jaĥto Halve Maen (Duonluno) de Henry Hudson. Mapo de 1610 dufoje enhavas la nomon Manahata, ĉe ambaŭ la orienta kaj okcidenta bordoj de la Rivero Mauritius (poste nomita la Rivero Hudson). Oni tradukas la vorton "Manhatano" kiel "insulon de multaj montetoj" de la lenapa lingvo. La Enciklopedio de Novjorko proponas aliajn devenojn, inkluzive de vortoj el la munsea dialekto de la lenapa: manahachtanienk ("loko de ĝenerala ebrieco"), manahatouh ("loko kie oni akiras lignaĵojn por arkojn kaj arkpafilojn"), aŭ menatay ("insulo").

La nederlandanoj aĉetis la insulon en 1626 de indianoj por 60 guldenoj da komercaĵoj. En 1664 la britoj forprenis la insulon.

Kvartaloj 

La ĉefaj kvartaloj de Manhatano:

 Wall Street - "Murstrato" - la financa centro de la insulo, se ne de la mondo.
 Midtown - "Mezurbo" - centro de usona amaskomuniko (eldonejoj, televido, komerca propagando, ktp), modo, kaj la centraj oficejoj de grandaj kompanioj kaj de UNO
 Greenwich Village - "Vilaĝo de Grenviĉo" - tradicie juna kaj avangarda, sed nun plejparte juna kaj profesia
 Harlem - la kultura ĉefurbo de nigra Usono
 Upper East Side - "Supra Orienta Flanko" - muzeoj kaj la apartamentoj de la riĉularo
 Upper West Side - "Supra Okcidenta Flanko" - apartamentoj de la profesiuloj
 Broadway - "Larĝa Vojo" - centro de usona teatro

Priskribo 
Broadway ankaŭ estas strato: en la tempo de la indianoj, ĝi estis la ĉefa vojo trans la insulo. Nun ĝi estas longa strato.

Manhatano estas la centro de fervojoj kaj aŭtovojoj de Novjorko kaj ĝiaj antaŭurboj.

Madison Square aŭ Placo Madison estas formita de la intersekco de la Kvina Avenuo kaj Broadway ĉe la 23a Strato en Novjorko nome ĉe la borough Manhatano. La placo ricevis sian nomon el James Madison, kvara Prezidento de Usono. La Flatiron Building (Gladilo Konstruaĵo) estas lokata tie, unu de la famega konstruaĵoj en la urbo.

Kanal-strato (angle Canal Street) estas ĉefstrato en la suda parto de Manhatano.

La riĉaj kaj la malriĉaj loĝas en Manhatano: la burĝaro estas juna kaj malgranda.

Famuloj 
 Ella Flesch, hungara operkantisto

Urbaj panoramioj 

360 ° - Panorama vido de Manhatano de la Empire State Building

Manhatano de Nov-Ĵerzejo

Urbocentro de Manhatano de G.A.-Konstruaĵo

Vidindaĵoj 
 Malalta Manhatano
 Juda Muzeo (Manhatano)
 Ponto George Washington

Servoj 
 Cooper Union
 Universitato Kolumbio

Vidu ankaŭ 

 Manhatta

 
Nov-Jorkio
Insuloj en Usono
Kantonoj de Nov-Jorkio