Prilep

Prilep (makedonski: Прилеп, turski: Pirlepe ili Perlepe; u narodnim pesmama i "Prilip") je četvrti grad po veličini u Republici Makedoniji od 66.246 stanovnika, na sjeveru Pelagonijske ravnice.

Prilep je poznat i kao grad legendarnog Kraljevića Marka jer se nalazi ispod ostataka utvrđenog grada zvanog Markovi Kuli.

Sjedište je istoimene opštine Prilep, koja ima 76.768 stanovnika (po popisu iz 2002.).

Geografske karakteristike 

Prilep se nalazi u sjevernom dijelu Pelagonijske ravnice, gotovo u sredini Republike Makedonije. 

Kroz Prilep ide magistralna cesta M5 i željeznička pruga za Bitolu.

Prilep je udaljen 128 km od Skopja, 44 km od Bitole i 32 km od 
Kruševa.

Historija 

Iz antičkih vremena postoje ostaci grada makedonskog grada Stiberra, kojeg su kasnije zauzeli Rimljani, a potom razorili Goti 268 godine i koje od tada propada do konačnog napuštanja.

Naselje pod imenom Prilep spomenuto je prvi put 1014 godine kao mjesto gdje je car Samuilo doživio srčani udar kad je vidio tisuće svojih osljepljenih vojnika nakon poraza poslije Bitke na Belasici (Klaidonu).

Iza toga Prilepom vlada Drugo bugarsko carstvo, pa potom srednjovijekovni 
srpski vladari. Prilep je prijestolnica mitskog feudalnog vladara Kraljevića Marka koji je nastavio vladati u svom gradu i Zapadnoj Makedoniji i nakon dolaska Turaka 1371 sve do svoje pogibije 1395.

Od pada pod otomansku vlast Prilep postaje malo provincijsko mjesto, sjedište poljoprivrednog kraja. Tu je podignuta neuspjela pobuna protiv 
otomanske vlasti 1564 - 1565.

Od 18. st. počinje se saditi duhan u Prilepskom kraju, koji vremenom postaje dominantna kultura.

U drugoj polovici 19. st. po Prilepskom kraju skuplja narodno blago Dimitar Miladinov uz pomoć svojih Prilepskih suradnika Rajka Žinzifova i Marka Cepenkova.

Ilindenski ustanak imao je odjeka i u Prilepskom kraju u kojem su ustanike vodili vojvode Petar Acev i Krsto Germov-Šakir.

Nakon Balkanskih ratova Prilep je kao i cijela Vardarska Makedonija podpao pod Kraljevinu Srbiju, a nakon Prvog svjetskog rata pod tadašnju Kraljevinu SHS. 

Za Drugog svjetskog rata u Prilepu je 11. oktobra 1941 napadnuta bugarska policijska stanica, taj dan se kasnije uzeo kao službeni dan početka Narodno oslobodilačke borbe u SR Makedoniji.

Prilepski jezik 
Varijanta makedonskog jezika - Prilepski dijalekt, iz srca Pelagonije uzet je nakon Drugog svjetskog rata i osnutka Narodne Republike Makedonije kao osnova za standardni makedonski jezik .

Znamenitosti i kultura 
U gradu Prilepu poznati spomenici su:
 Crkva Sv. Nikole iz 13. st. 
 Crkva Sv. Preobraženja
 Rimsko groblje sa ostacima zidina, vjerojatno od rimskog naselja Ceramiae kojeg se spominje u spisima Tabula Peutingeriana. 

Pored grada nalaze se ostaci slijedećih spomenika:
 Markovi Kuli, srednjovjekovna utvrda najvjerojatnije podignuta za Bizanta u 10. st. te kasnije višekratno obnavljana i rušena. Markovi Kuli su i prirodna formacija stijena neobičnog izgleda, na istim brdima iznad grada.
 Arheološki ostaci antičkog grada Stiberra na brdu Bedem pored sela Čepigovo.
 Crkva Uspenja Bogorodice, iz manastira Treskavec, iz 12. st. nalazi se u brdima, ispod vrha Zlatovrv na oko 10 km od grada.
 U Prilepu se održava svake godine Međunarodni dječji glazbeni godišnji festival Asterisks
 Prilep je i grad u kojem se održava tradicionalni Festival profesionalnih kazališta Makedonije u čast makedonskog teatrologa Vojdana Černodrinskog.

Stanovništvo 
Po posljednjem popisu stanovništa grad Prilep imao je 66 246 stanovnika, a njihov etnički sastav bio je slijedeći:
 Makedonci 61.320 92,56% 
 Romi 4.372 6,60% 
 Srbi 151 0,22% 
 Turci 123 0,18% 
 Albanci 21 0,03% 
 Bošnjaci 17 0,02% 
 Vlasi 16 0,02% 
 ostali 226 0,34% 
 ukupno 66 246

Poznati sugrađani 
 Kraljević Marko (1335 - 1395), mitski srednjovjekovni junak
 Ilija Džuvalekovski (1915–2004), makedonski filmski i kazališni glumac
 Petar Naumoski, poznati košarkaš prvak Evrope s Jugoplastikom iz Splita
 Blaže Koneski (1921–1993), makedonski književnik i filolog
 Vlatko Stefanovski, poznati muzičar, kantautor i bivši član grupe "Leb i sol"
 Goce Sedloski, poznati nogometaš

Privreda 
Prilep je središte proizvodnje i prerade duhana, a najznačajnije poduzeće iz tog sektora je Tutunski kombinat AD Prilep. Mnogi poznati svjetski proizvođači duhana stavljaju i izvjesne količine duhana zvanog Prilep da dobiju posebnu aromu svojih cigareta. 

U Prilepu djeluju i brojni pogoni: metalne, elektroničke (Mikrosam ), tekstilne, prehrambene
(Pivovara), drvne industrije.

Prilep je poznat i po proizvodnji mramora (kamenolom Sivec) zvanog Makedonski Bianco Sivec.

Gradovi prijatelji 
  Asenovgrad
  Garfield

Izvori

Vanjske veze 

 
 Službene stranice grada
 Duhanski Institut Prilep 
 Prilep na stranicama Cyber Macedonia 
 Prilepska pivarnica AD
 Međunarodni dječji festival Asterisks, Prilep 

 
Gradovi u Makedoniji
Opština Prilep