alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Catherine Baker

Catherine BAKER (naskiĝis la 16-an de julio 1947 en Lille) estas franca ĵurnalisto kaj liberecana verkisto. Ŝi ankaŭ elfaris elsendojn en franca radio (France-Culture).

Ĉefaj libroj 
 1982: Ballade dans les solitudes ordinaires (Vagado tra ordinaraj solecoj)
 1985: Insoumission à l’école obligatoire (Malsubmetiĝo je l’deviga lernejsistemo)
en kiu ŝi kritikas la devigan lernej-sistemon, kaj pravigas la familiojn, kiuj elektis ne sendi siajn infanojn lernejen, sed ilin instrui mem hejme.
 2004:Pourquoi faudrait-il punir? (Kial necesus puni?) kontraŭ la karcera sistemo (vidu en Eksteraj ligoj)

Citaĵoj 

"Tujpost, ke l’malleviĝo de Eklezio evidentiĝis, nepris al la ŝtato, ke ĝi urĝe trovu al si rimedon por ŝovi sin en la mensojn, kaj tio tiom totalism-maniere, kiom Eklezio estis sukcesinta."
"Kiu ne miras plu, ne indignas plu."
"Oni donas okupojn al la infanoj, tiamaniere kiel armeo okupas invadintan landon."
"La celo de la institucio klaras : enteni la infanojn, eĉ se nur kiel rubaĵojn."
"Plejparte el la homoj forgesintas sian infanecon. Se ne, neniam povus ili konduti kontraŭ la buboj per tiom malinteligenta suferigemo."
"Tiuj ame ŝatas al la steloj, la insektoj, geometrio, la korpoj, la ideoj, la mondon ili posedas. El la ordinaraj nomoj ili elfaras proprajn nomojn."
"Enlerneje la buboj iĝas tiaj ŝablonaj fabrikaĵoj, kiaj la plenkreskuloj, tiom senkoloraj kaj sengustaj."
"Etikedoj ĉiam tromalgrandas, elstare tro malgrandas."
"Senokupeco estas patrino de ĉiuj ideoj."

Vidu ankaŭ 
 Hejminstruo

Eksteraj ligiloj 
 ĉapitro el lia libro pri edukado 
 alia ĉapitro "Contre la trouille" 
 intervjuo (france) 
 TTT-paĝo pri ŝia lasta libro (france)

Francaj verkistoj de la 20-a jarcento
Francaj verkistoj de la 21-a jarcento
Hejminstruo
Francaj instruistoj
Francaj pedagogoj
Cassie Bernall

Cassie BERNALL [KESi BerNAL] (naskiĝis 6-a de novembro, 1981, mortis 20-a de aprilo, 1999) estis viktimo en la Masakro de Columbine, kiu postmorte famiĝis pro onidira martireco, kvankam ĉi tiu historio restas forte pridubata.

Laŭ la rakonto, kiun popularigis la patrino de Bernall, dum la masakro
la pafmurdantoj eniris la lernejan bibliotekon kaj demandis de Cassie Bernall, "Ĉu vi kredas je Dio?" Ŝi firme respondis "Jes, mi kredas al Dio". "Kial?" estis la sekvinta demando, sed antaŭ ol ŝi povis respondi, ŝi estis mortigita tie en la biblioteko de la lernejo.

Laŭ la gepatroj Cassie ne estis populara, ĉarma aŭ morale perfekta. Ŝi ofte estis egoisma, obstina kaj estis ĝenita pro sia pezo. Aliflanke, ŝi agis sen
pretendo aŭ vanto kun koro sincera kaj mano malfermita, afero rara en sia
lernejo. Luktinte kontraŭ sia fiereco, ŝi sincere penis vivi sole por Dio, ne por si mem. Ŝi konvertiĝis je la 8-a de marto 1997 ĉe tendaro en Estes Park en Kolorado en la Rokaro. Ŝi konsideris tiun tagon kiel sia dua naskiĝtago. Hejme, ŝiaj gepatroj nur ŝajne ŝatis ŝiajn farojn, kaj ne amis ŝin mem. Lerneje, la studentoj nur ŝajne ŝatis ŝian personon eksteran
-- afero de haro, vesto, pezo, ĉarmo -- sed ne ŝin mem. Antaŭ la konvertiĝo, ŝi malamis siajn gepatrojn kun la plej malluma kaj profunda malamo. Kaj ŝi malamis sin mem, tranĉinte sin ĝis sango. Ŝi onidire praktikis sorĉon kun siaj amikinoj, kiuj sabate oferis katojn. Ŝi volis murdi siajn gepatrojn kaj, kiam ili malkovris tion, ili sendis ŝin al kristana lernejo. Kaj poste, ĉe la tendaro, ŝi konvertiĝis.

Kritiko de la historio de ŝia morto 
Estas malsamaj raportoj pri ŝia morto. Craig SCOTT, la homo kiu originale rakontis, ke li aŭdis la paroladon, identigis la voĉon kun tiu de Bernall, sed ne vidis la parolanton. Li poste indikis, ke la pafanto estis ĉe la loko, kie, nekonate al Scott, kaŝiĝis studentino Valeen SCHNURR. Ŝi estis vundita kaj preĝanta kiam la pafanto demandis, ĉu ŝi kredas je Dio, al kio ŝi respondis "Jes." La pafanto nenion faris al ŝi kaj ŝi travivis. Schurr poste konfirmis ĉi tion. Emily WYANT, kiu estis tuj apud Bernall kiam tiu mortis, raportis ke Bernall diris nenion antaŭ la mortpafo kaj diris, ke ŝi estas ŝokita pro la kresko de ĉi tiu "mito".

Eksteraj ligiloj 
 Who Said Yes?  (angle)

Murditoj
Usonanoj
-260

En la jaro 260 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj
Kalimako iĝis estro de Biblioteko de Aleksandrio

Naskiĝoj

Mortoj
-270

En la jaro 270 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Romo finkonkeris la tutan Italion.
 Aratoso uzis la gnomono por medi ekvinorcon

Naskiĝoj

Mortoj 
 Herofilo de Kalcedono, helena medicinisto kaj anatomo
 Epikuro, helena filozofo (n. 341 a.K.)
 Polemono, estro de Akademio de Platono
-280

En la jaro 280 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-290

En la jaro 290 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Ptolomeo la unua deklaris sian edzinon Berenikon reĝinon de Egipto.
 Fino de la Tria Samnita Milito, Romo konkeris la sabinojn.
 Manius Curius Dentatus kaj P. Cornelius Cn.f. Rufinus iĝis konsuloj.
 Aristarko de Samoso proponis la Sunon kiel centro de universo.
 Erasistrato de Ĥios estudis la nervan sistemon.
 Korei iĝis Imperiestro de Japanio

Naskiĝoj

Mortoj
-289

En la jaro 289 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Mamertinoj kaptis la helenan urbon Messana (nun Mesino, Sicilio)
 Iĝis konsuloj M. Valerius M.f. Maximus Corvinus 2-an fojon kaj Q. Caedicius Q.f. Noctua

Naskiĝoj

Mortoj 
 Agatokleo, tirano de Sirakuzo
 Mencio, konfuceisma filozofo (proksimuma mortojaro)
-209

En la jaro 209 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-208

En la jaro 208 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Scipio Africanus Major venkis Hasdrubalon Barkan en Batalo de Baecula en Iberio. Sekve Hasdrubalo trasiras la Pirineojn kun siaj trupoj al Transalpina Galio por kuniĝi al lia frato Hanibalo Barka en Itala duoninsulo.

Naskiĝoj 
 Marcus Claudius Marcellus
 T. Quinctius Crispinus

Mortoj
-207

En la jaro 207 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fino de dinastio Qin en Ĉinio;
 Marcus Livius Salinator iĝis konsulo en Romo;
 Batalo de Metaŭro: Romianoj venkis Hasdrubalon;

Naskiĝoj

Mortoj 
 QIN Shi Huangdi
-206

En la jaro 206 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Komenco de dinastio Han en Ĉinio
 LIU Ban surtroniĝis kiel imperiestro.

Naskiĝoj

Mortoj
-205

En la jaro 205 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-204

En la jaro 204 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-203

En la jaro 203 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Polibio

Mortoj
Jesús Amaya Topete

Jesús AMAYA TOPETE estis meksika esperantisto kiu naskiĝis en Ameca (Jalisko) en 1889 kaj mortis en Meksikurbo, en 1976. Li estis grava persono de la Esperanto-movado en Meksiko.

Amaya studis librotenadon en Guadalajara kaj tre juna, en 1904, eklaboris kiel ĵurnalisto, en la revuoj Juan Panadero kaj All Right. Li ankaŭ aktivis en sindikatoj kaj en la jardeko de 1920 estis prezidanto de la sindikato de telegrafistoj.

En 1934 li fondis la revuon Renovigo, dulingva publikaĵo (hispana kaj esperanta) kiu aperis ĝis 1947. En ĝi li pledis por ortografia reformo de la hispana, la t.n. fonetike racia hispanamerika ortografio. En sia konata romano Rayuela (la ĉapitro 69), la fama argentina verkisto Julio Cortázar inkludis artikolon de tiu ĉi revuo, en kiu Jesús Amaya komentas la morton de alia esperantisto, la kolonelo Adolfo Ávila Sánchez.

En 1931 li fondis la eldonejon Lumen, kaj tie li publikigis Hispan-Amerikan Vortareton (1934), kies hispana parto estas skribita laŭ la reformita ortografio.

Li estis amiko de Eŭgeno Lanti kaj gastigis lin kiam la fondinto de SAT alvenis en Meksikion.

Jesús Amaya poste verkis plurajn librojn pri meksika historio kaj ricevis diversajn premiojn, inter ili, tiujn aljuĝitajn de la registaroj de la urbo Guadalajara, de la ŝtato Jalisco kaj la or-medalo de la Meksika Societo pri Geografio kaj Statistiko.

Eksteraj ligiloj 

 Ekzile en Meksiko. Militrakonto, 05/01/2020

Meksikaj esperantistoj
Naskiĝintoj en Meksiko
Esperanto-vortaristoj
Galaksiamaso

Galaksiamasoj estas la plej grandaj strukturoj en la kosmo, konsistante el aroj de galaksioj. Oni parolas ankaŭ pri galaksiamasego.

Nia galaksio Lakta vojo apartenas al la galaksiamasego Laniakeo. Gravaj galaksiamasegoj estas Loka Grupo kaj Stephen-a Kvinopo.

Referencoj 

Astronomiaj objektoj
Stephan-a Kvinopo

La Stephan-a Kvinopo (aŭ Stefana Kvinteto), nomita laŭ ĝia malkokvrinto, la franca astronomo Édouard Stephan en jaro 1887, estas aro de kvin galaksioj, el kiuj nur tri gravite interagas. Tiuj estas : NGC 7317, NGC 7318A, NGC 7318B, NGC 7319 kaj NGC 7320. Ĝi vidiĝas enĉiele en la konstelacio Pegazo, je proksimuma distanco de 270 milionoj da lumjaroj. Tiuj estas favoritaj celoj je amatoraj astronomi-observantoj.
Tiuj sufiĉe proksimaj galaksioj interŝanĝas materion laŭforme de « pontoj » ; la gravitaj efikoj kaŭzas ankaŭ al ili misformigojn vostformajn.

Astronomio
-211

En la jaro 211 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Dua Punika Milito:
 Nepovinte rompi la Romian sition de Kapuo, Hanibalo marŝas kontraŭ Romo, kalkulante ke romianoj defendos sian ĉefurbon. Tiu manovro fiaskas, kaj Kapuo kapitulacas al Romio.
 Romio kaptas Sagunton.
 Kartagianoj sub frato de Hanibalo Hasdrubalo venkas Romianojn en batalo de Alta Gvadalkiviro.
 Romio konkeras Sirakuson
 kreita la denario en Romo
 Ĉinoj ekis esplori la naturan gason.
 Artabano la 1-a surtroniĝis en Partio

Naskiĝoj

Mortoj 
 Batalo de Alta Gvadalkiviro
 Publio Kornelio Scipiono
 Gneo Kornelio Scipiono Kalvo
 Arzako la 1-a imperiestro de Partoj
-212

En la jaro 212 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
Arkimedo
-213

En la jaro 213 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Marcus Claudius Marcellus komencis la sieĝon al Sirakuso.
 Tiberius Sempronius Gracchus estis venkita en Bruttium de Hanno Barka.
 Quintus Fabius Maximus kaj Tiberius Sempronius Gracchus iĝis konsuloj.

Naskiĝoj

Mortoj
-214

En la jaro 214 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Romo konkeris Sirakuzon
 la urbo Kasilino, ligita al Kartago, estis destruita de Romo.
 Kogen iĝis la 8-a imperiestro de Japanio.
 Laŭ Tito Livio aperis en Hadrio, apud Venecio, viro kun blankaj vestoj sur altaro en ĉielo.
 Ebla apero de Ĉina horoskopo

Naskiĝoj 
 Karneado;

Mortoj 
 Arĥimedo
-215

En la jaro 215 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Filipo la 5-a de Makedonio aliancigis al Kartago.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Korei Imperiestro de Japanio;
 Hiero tirano de Sirakuso;
-216

En la jaro 216 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Batalo de Cannae, Kartago venkis la romian armaron.

Naskiĝoj

Mortoj
-217

En la jaro 217 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-218

En la jaro 218 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Laŭ Tito Livio, oni vidis "fantomajn ŝipojn" sur la ĉielo de Romo kaj en Arpi oni vidis "flugantan skuton".

Naskiĝoj

Mortoj
-219

En la jaro 219 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Marcus Livius Salinator iĝis konsulo en Romo

Naskiĝoj

Mortoj
-223

En la jaro 223 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Antioko la 3-a iĝis imperiestro de Seleŭkio.
 Romianoj atakas Gaŭlojn en nordo de Italio.
 La Koloso de Rodiso falis en maron.

Naskiĝoj

Mortoj
Flughaveno London Gatwick

Flughaveno London Gatwick (London Gatwick Airport) (IATA-kodo: LGW) estas la dua flughaveno de Londono kaj la dua laŭ grandeco en Britio post Flughaveno London Heathrow. Ĝi situas proksimume 40 kilometrojn sude de Londono kaj samdistance de Brighton ĉe la suda marbordo.

31 milionoj da pasaĝeroj uzas la flughavenon ĉiujare kaj flugas al 200 vojaĝceloj (2003)

Antaŭ nelonge oni proponis la konstruadon de dua kurejo, kaj tio kreis penplenajn protestojn pro la bruo, poluado kaj ankaŭ la fakto, ke oni devos detrui centojn da domoj.

La flughaveno havas du terminalojn, nordan kaj sudan. Ili estas ligitaj per aŭtomata unurelvojo. La suda terminalo ankaŭ havas malgrandan filian terminalon ankaŭ ligitan per unurelvojo.

La suda terminalo situas rekte super la stacidomo Gatwick Airport, de kie oni povas rapide kaj ofte atingi la stacidomojn London Bridge, London Victoria kaj ankaŭ Brighton.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.gatwickairport.com  oficiala retejo 
 http://www.gatwickexpress.com fervoja ligo 
 http://www.thameslink.co.uk fervojo 

Gatwick
AVE

AVE povas signifi:

 Asocio de Verduloj Esperantistaj
 Alta Velocidad Española ("Alta Rapido Hispana"), nomo de la rapidega trajno en Hispanio
 ave estas kodo de avesta lingvo laŭ normo ISO 639-3.
 Ave Maria
 Ave Maria (Florido)
Asocio de Verduloj Esperantistaj

''La Asocio de Verduloj Esperantistaj (AVE) estas Esperanta ne-registara organizo, kiu ĉefe okupiĝas pri mediprotektado, paco, homaj rajtoj kaj bestaj rajtoj.

AVE-membroj parolas Esperanton kaj estas Verduloj (parte verd-partianoj) aŭ subtenas ekologiajn, socialajn, pacajn kaj viv-rilatajn temojn.
AVE pensas tutglobe kaj agas surloke kaj celas informi siajn politike verdajn geamikojn pri la avantaĝoj de Esperanto. AVE informas siajn esperantistajn geamikojn pri la neceso de verda politiko.

AVE estis fondita 1984 en Liège (Belgio) okaze de la unua renkontiĝo de la Eŭropaj Verdaj Partioj, samloke. El la fondintoj: Christopher Fettes (kiu fondis la AVE-NOvaĵojn, AVENO), Jean-Claude Thumerelle, Maire Mullarney kaj Wolfgang Günther.

AVE havas ĉirkaŭ 300 membrojn kaj interesulojn sur la 5 kontinentoj.

AVE eldonas sian bultenon AVENO, kunlaboris je VERDire (ekologiisma gazeto en Esperanto) kaj tradukas gravajn tekstojn el/de/por la Verdaj Partioj kaj ekologiistoj.

La bulteno AVENO servas por la reciproka informo kaj aperas dufoje jare. 
AVE kunlaboras kun UEA kaj SAT, krome kun diversaj organizoj kiel ekz-e la "Federacio de la Eŭropaj Verdaj Partioj" kies "Programajn Gvidliniojn" ĝi tradukis en Esperanton.

Komuna aktiveco de AVE povus esti rilate al
 besto-protekto, ekz-e preventi torturojn je transportado
 helpi regajni la Aral-maron en Centra Azio (momente ne aktiva pro politikaj kialoj)
 subteno de projekto Mazingira Salama & Ketare en Tanzanio
 informi pri sanaj riskoj
 partopreni je internaciaj kunvenoj de la Verdaj Partioj kaj informi ilin pri Esperanto

 tradukado de gravaj tekstoj 
 Politikaj Dokumentoj de la Verdaj Partioj en Eŭropo
 Ekologiaj Temoj
 Paco-Politiko
 Homaj kaj Bestaj Rajtoj
 Eŭropa Lingvo-Politiko - Rezolucio akceptita de la EFVP (1999)
 Ĉarto de la Globalaj Verdaj Partioj (2001, Canberra)

Vidu ankaŭ 
 Klimata justeco

Eksteraj ligiloj 

 
 Diskutejo de AVE

Esperanto-movado
Ne-registaraj organizaĵoj
 Mediprotektado
Verda politiko
Rum

Pri la aliaj signifoj de RUM rigardu en RUM.

Ne konfuzu ĝin kun rumo aŭ Rumanio

Rum, arabe: روم  originale estis araba (kaj poste turka) nomo por Bizanca imperio, ĉar Bizanca imperio estis Romia imperio de Oriento. Ekde 476 ĝis 800 Romia imperio de Oriento estis ununura Romia imperio ĉar Romia Imperio de Okcidento pereis en la jaro 476 kai la Sankta Romia Imperio estis fondata ne antaŭ la jaro 800. Tial Bizancio estis Roma en tiu tempo. Pli malfrue tio nomo limigis por Malgranda Azio, ĉar Islama Imperio konkeris la ceterajn partojn de Romia imperio de Oriento en Azio kaj Afriko.

En la araba lingvo, rumi ("ano de Rum") signifis "kristano", ekzemple je hispanhistoria Cava Rumía.

Vidu ankaŭ 
 Rumelio
 Sultanlando Rum

Mezepoko
-225

En la jaro 225 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Seleŭko la 3-a iĝis imperiestro de Seleŭkio;

Naskiĝoj

Mortoj
-226

En la jaro 226 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
Arabaj personaj nomoj

Interne de la tradicia araba societo, ĉiu individuo distingiĝas per aro da nomoj, kiuj tre precize determinas lian aŭ ŝian identecon. La antaŭnomo, ricevita je la naskiĝo, estas sole la unua elemento de la nomo. Ĉi tiuj elementoj povas esti tre multnombraj. La elementoj de la nomo estas, gravorde, la sekvantaj:

 La antaŭnomo (ism). Ĝi estas la sola individua nomindiko de la persono; ekzemple Ali, Fatima.
 La patreca nomo (kunja), farita de la vorto abu (patro) aŭ umm (patrino), kaj de la antaŭnomo de la plejaĝa filo; ekzemple : Abu l-Hasan (patro de Hasan), Umm Salama (patrino de Salama). La antaŭnomo de knabino malofte uziĝas en kunja; ekzemple: Abu Lubaba.
 La fileca nomo (nasab), farita de la vorto ibn (filo) aŭ bint (filino) kaj de la antaŭnomo de la patro; ekzemple : ibn Abd al-Aziz (filo de Abd al-Aziz), bint Muhammad (filino de Mahometo). La antaŭnomo de la patrino ne estas ofte menciita; ekzemple: Ibn Umm Maktu (filo de Umm Maktum). Ni notu la kazon de Jesuo, menciita multfoje en la Korano sub la nomo Isa ibn Marjam (Jesuo, filo de Maria). La uzo de du nasaboj sekvantaj, kun la mencio de la nomo de la patro poste de la avo, permesas determini pli sekure la identon; ekzemple : ibn Idris ibn al-Abbas (filo de Idris, kiu siavice estas filo de Abbas).
 La nomo de origino (nisba), kiu indikas la lokon de origino aŭ de loĝo (urbo, lando), aŭ apartenon (al tribo, al jura rito); ekzemple : at-Tirmidhi (el la urbo de Tirmidh). Unu sama persono povas havi plurajn nisbajn; ekzemple : al-Quŝajri al-Nisaburi al-Hanafi (de la tribo de Quŝajr, el la urbo de Niŝapur kaj rite hanafita).
 La kromnomo (laqab), kiu povas esti honoriga, kaj do rilatas al la religio aŭ al povo; ekzemple : Imad ad-Din (la kolono de la Religio), Sajf ad-Daŭla (la glavo de la Ŝtato); aŭ kiu povas esti sole ŝercnomo; ekzemple : al-Ĵahiz (kiu havas la korneon elstarantan).

Tiuj eroj aperas en la ordo: (laqab –) kunja – ism – nasab – nisba (– laqab).

Al ĉi tiuj elementoj povas alfiksiĝi la metio; ekzemple : Farid ad-Din Attar (Farid ad-Din, la parfumisto).

Eksteraj ligiloj 
 http://www.sca.org/heraldry/laurel/names/arabic-naming2.htm  Paĝo pri arabaj nomkonvencioj

Nomoj laŭ kulturo
Lingvo
Antropologio
Religio
!
!
Charles Delescluzes

Charles Louis DELESCLUZES ([ŝarl' lŭi delesklYz'] Dreux 1809, 1871) estis franca ĵurnalisto kaj politikisto.

Li lanĉis la Solidarité républicaine (Respublika solidareco) en novembro 1848 kun Ledru-Rollin kaj Mathieu de la Drôme. Pro ties malpermeso kaj pro la leĝoj kontraŭ la kluboj ĝi estis devigata fariĝi kaŝorganizaĵo.

Deportito al Cayenne post la Napoleona puĉo de la 2-a de decembro 1852, li estas kondamnita al enkarceriga puno por kiu li estas amnestiita en 1860.

La 2-an de julio 1868 Charles Delescluzes fondas Le Réveil (la vekiĝo / la vekhorloĝo), unue semanja poste ĉiutaga gazeto kiu propagandas la ideojn de la Internacio. Ĝi aperis ĝis la malvenko de la Komunumo en majo de 1871.

Ĵakobina elektito en la Pariza Komunumo, delegito pri milito li estas unu el la plej elstaraj figuroj de la Komunumo personigante la ĵakobinan tradicion kaj estante respektata pro sia prudento. Li estas mortpafita la 25-an de majo 1871, dum la sanga semajno, sur la barikado de Chateau-d'Eau (akvujego) kiun li intence surgrimpis ĉar li sciis ke la Komunumo estis malvenkonta.

Bibliografio 
 De Paris à Cayenne : journal d'un transporté (Parizo, 1869)
 Les hommes de la Révolution de 1871, Delescluzes, de Charles Prolès, antaŭparolo de A. Millerand, Chamuel eldonisto, Parizo, 1898

Francaj ĵurnalistoj
Francaj politikistoj
Pariza komunumo
Homoj de la Pariza komunumo
Anglaj personaj nomoj

Nomoj de angla origino normale konsistas el du partoj:  la antaŭnomo(j) (aŭ "Kristanaj nomoj", "baptaj nomoj" aŭ "donitaj nomoj") kaj la familinomo.

Plej ofte, persono havas du antaŭnomojn -- unua nomo kaj meza nomo: Winston Spencer CHURCHILL aŭ Franklin Delano ROOSEVELT.  Kelkfoje iu havas pli ol du.  Princo Vilhelmo de Britio, ekzemple, havas kvar antaŭnomojn: William Arthur Philip Louis.  Skribite oni ofte vidas mallongigojn -- aŭ sole la komencliteroj (J.R.R. TOLKIEN); aŭ la tuta unua nomo kaj la meza nomo mallongigita (Susan B. ANTHONY); aŭ la unua nomo mallongigita kaj la tuta meza nomo (F. Scott FITZGERALD).  La antaŭnomoj povas honori parencon aŭ amikon aŭ famulon.  Ankaŭ ĝi povas esti ia nomo aŭ vorto, kiu plaĉas al la gepatroj.  En Usono, filo, kiu prenas la antaŭnomojn de sia patro, alfiksas Jr. (junior) al sia nomo kaj samtempe la patro alfiksas Sr. (senior) al sia nomo, ekz. George Bush, Jr. kaj George Bush, Sr.

Tradicie, la infano ricevas la familinomon de sia patro.  La filino de Robert Oscar JOHNSON nomiĝus Martha Jane JOHNSON, ekzemple.  Ankaŭ laŭtradicie, la edzino prenas la familinomon de sia edzo.  Nia Martha Jane JOHNSON, filino de Robert Oscar JOHNSON, devenas Martha Jane NIXON, kiam ŝi edziniĝas kun Samuel Bradford NIXON. Tamen multaj edzinoj ŝangas ŝiajn duan antaŭnomon (aŭ "meznomon") al ŝia antaŭa familinomo.  Anstataŭ Martha Jane NIXON, ŝi devenus Martha Johnson NIXON.  Tamen, nuntempe multaj virinoj preferas gardi sian nomon de naskiĝo. Martha Jane JOHNSON povas gardi sian nomon tiel kiel ĝi estas, aŭ povas alfiksi la nomon de sia nova edzo, Martha Jane Johnson NIXON aŭ Martha Jane JOHNSON-NIXON.

Nomoj laŭ kulturo
!
!
Jules Vallès

Jules VALLÈS ([ĵyl' valEs] naskiĝis en Le Puy-en-Velay je la 11-a de junio 1832, mortis en Parizo la 14-a de februaro 1885) franca ĵurnalisto, verkisto kaj politikisto. Fondinto de Cri du Peuple (Popola krio), Li estas unu el la elektitoj de la Pariza komunumo. Mortkondamnita li ekziliĝis al Londono (1871 1880).

Bibliografio 

 Verkoj de Jules Vallès :
 Les Enfants du Peuple / Jules Vallès, antaŭparolo de Julien Lemer.-Parizo : La Lanterne, 1879.- XXXIX-244 p. ; 19,5 cm.
 Les Blouses (1881)
 Souvenirs d’un enfant pauvre, éd. du Lérot, 1993
 Un Gentilhomme, feljetona-romano de 1869, antaŭparolo de Roger Bellet, eld. Petite Bibliothèque Ombres, 1996
 Les Enfants du Peuple, éd. du Lérot, 1987
 Aŭtobiografia trilogio subskribita "Jacques Vingtras"
 L'enfant (la infano) 1879
 Le bachelier (la abituriento) 1881
 L'insurgé (la ribelanto) 1886
 Le Testament d'un blagueur, Mille et une nuits, 2001.

 Eksteraj ligiloj 
 Les amis de Jules Vallès'' la amikaro de Jules Vallès, asocio, biografio, bibliografio. 

Francaj verkistoj
Francaj politikistoj
Pariza komunumo
Homoj de la Pariza komunumo
Tunizo

Tunizo (arabe تونس, ) estas la ĉefurbo de Tunizio kaj la plej granda kaj grava urbo de Tunizio.

Klimato 
En  la temperaturo varias inter 8 kaj 32 °C. Jare pluvas po 466 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo-aŭgusto la kvanto estas apenaŭ mezurebla.

Interesaj lokoj 
Ĉirkaŭ monteto, sur kiu situas citadelo Kasba kun moskeo, etendiĝas malnova urbo de araboj - Medino, kiu estas unu el la plej bone konservitaj islamaj mezepokaj urboj. Ties centro estas granda moskeo devenanta el la 8-a jarcento, hodiaŭ havas en ĝi sidejon Muslima universitato. En la eksa palaco de Bej havas sidejon muzeo Bardo, kie estas ekspoziciata multe da memorigaĵoj el antikva Kartago, sur ruinoj de banloko de Antonio estas konstruita Nacia muzeo. La tuta Medino estis en la jaro 1979 envicigita en liston de Unesko. Proksime de la urbo troviĝas tio, kio restis el Kartago, tiu ĉi loko estas ofta celo de turistoj.

Sportoj 
Club Africain (Afrika Klubo) estas tuniza futbala klubo, kun sidejo en Tunizo.

Urboj de Tunizio
Ĉefurboj de Afriko
Solid-stata fiziko

Solid-stata fiziko estas branĉo de Fiziko de kondensa materio. Ĝi traktas ecojn kaj interagojn de solidaĵoj. Tio inkludas kristalojn (ordajn solidojn) kaj amorfajn solidojn (senordajn solidojn).

Temoj

kristalo
kristalografio
kristala latiso
fizika simetrio
metalo
duonmetalo
semikonduktaĵo
bendbreĉo
kondukta bendo
valenta bendo
Bloĥa ondo
sono
fonono
elektra konduktado
termika konduktado
amorfa solido
vitro
izolilo
plasto
Solidstata kemio

Fiziko

de:Kondensierte Materie#Festkörperphysik
Kajruano

Kajruano, arabe: قيروان [qajruŭan'], estas urbo en Tunizio, fondita en la jaro 670 de Uqba ibn Nafi al-Fihri. Ĝi estas la kvara sankta urbo de Islamo. Kajruano prosperis dum la Aglabida dinastio en la 9-a jarcento. La Sidi-Uqba-Moskeo de Kajruano estas fama pro sia arkitekturo kaj pro sia "madrasa", kiu estis tre grava en la pasinteco.

Famuloj 
 Ar-Riĝal

Bildaro 

 
Urboj de Tunizio
Balatono

La dolĉakva lago Balatono (hungare "Balaton") estas la plej granda lago en Mez-Eŭropo kaj en Hungario, kie ĝi estas ankaŭ nomata "la maro de la hungaroj" (a magyarok tengere). Ĝi situas en la Karpata baseno, en Okcidenta Hungario.

Bazaj informoj 
 Averaĝa profundo: 3-3,3 m
 Averaĝa larĝo: 7,7 km
 Longo: 79 km
 Akvosurfaco : 605 km² (el tio 11 km² kovritaj per fragmito)

Loĝlokoj 
Ĉe Balatono troviĝas la loĝlokoj Keszthely, Balatongyörök, Badacsony, Balatonrendes, Révfülöp, Balatonakali, Tihany, Balatonfüred, Balatonalmádi, Balatonkenese, Balatonvilágos, Siófok, Zamárdi, Balatonföldvár, Balatonlelle, Balatonboglár, Fonyód, Balatonmáriafürdő, Balatonberény kaj Alsóörs.

Historio 
 Ĝis la jaro 15.000 a. K. elformiĝis la areo pro geologiaj kaj vulkanaj movoj
 Antaŭ 10-15.000 jaroj elformiĝis la laga baseno post glacia epoko
 Inter la jaroj 8000 kaj 2000 a. K. ampleksiĝis la lago. Ĝi forrabis areon el la montetoj de la suda parto. Tiam la akvonivelo estis 104-107 m.
 Dum la romia epoko (1-a jarcento a. K. ĝis 4-a jarcento p. K.) la akvonivelo estis la sama kiel hodiaŭ (104 m). La romianoj nomis la lagon Pelso.
 Inter la 10-a kaj 13-a jarcentoj p. K. la akva nivelo altiĝis ĝis 110 m.
 Dum la 14-a jarcento p. K. ĝi atinĝis altecon de 118 m kaj ĉirkaŭe aperis multaj marĉoj.
 Dum la 16-a jarcento p. K. la averaĝa akva nivelo denove reduktiĝis al 112 m.
 Dum la jaro 1770 la aŭstria-hungaria imperiestrino Maria Terezia kapsignis al drenado (sekigo) de la tuta lago - planojn ellaboris Samuel Krieger -, sed la planoj ne realiĝis pro monmanko.
 1827: Parlamenta dekreto decidis pri drenado de la lago. Tiam la akvonivelo estis 107-180 m (super marnivelo) anstataŭ la kutimaj 104 m. La parlamento celis nivelon de 100 m.
 La 25-an de oktobro 1863 malfermiĝis la Sio-kanalo, por forkonduki la superfluan akvon. Ĝi ekestis pro intereso de fervojaj entreprenoj, kies relparojn ĉiu-printempe superŝutis la akvo. La fervojo finkonstruiĝis en 1858 ĉe la suda parto.)
 1867: La akva nivelo estis 102 m.
 1997: Enkonduko de akvonivelo-kontrolo. Oni mezuras la nivelon ĉe la kluzo de la Sio-kanalo (la celata ideala akvonivelo estas 104,1-104,5 super marnivelo, kaj la averaĝa profundo 2,32 m).

Famaj nomportantoj 
 :en:Conrad Balatoni
 Éva Balatoni
 Károly Balatoni
 Klára Balatoni

Eksteraj ligiloj 

 loĝeblecoj ĉe la lago
 porturistaj informoj
 Balatono (de, en, hu)

Lagoj en Hungario
Akvokolekta areo de Danubo
-227

En la jaro 227 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fondita Cartagena, Hispanio, de Asdrubalo, Kartaga ĝeneralo.
 Sicilio iĝas la unu provinco de Romio.
 Antigono la 3-a (Makedonio) surtroniĝis.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Antioĥo Hierakso Seleŭkida imperiestro
-228

En la jaro 228 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Hamilkar Barka
-229

En la jaro 229 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-231

En la jaro 231 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
Tezuka Osamu

TEZUKA Osamu (手塚 治虫 [Tezuka Osamu], naskiĝis en Tojonaka, Osako la 3-an de novembro 1928, mortis la 9-an de februaro 1989) japana manga-verkisto, anime-verkisto kaj kuracisto.

Listo de ĉefaj aŭ famaj verkoj 

 La Flambirdo (火の鳥 [Hinotori])　"Estonteco　volumo"(未来編) estas tradukita al Esperanto, ISBN 4-88887-019-5
 Blakĝak (ブラックジャック [Burakkuĝakku], angle: Blackjack)
 Tecuŭan Atomu (鉄腕アトム [Tecuŭan Atomu], angle: Astro Boy)
 La Ĝangalimperiestro (ジャングル大帝 [Ĝanguru Taitei])
 Anoncas al Adolf (アドルフに告ぐ [Adorufu ni cugu])
 Senya Ichiya Monogatari (Mil kaj unu noktoj)

Eksteraj ligiloj 

 Tezuka Osamu @World  (japana kaj angla)
 Sovetia animacia filmo La plej, plej, plej, plej (1966), kiu supozeble influis serion Jungle Taitei de Tezuka Osamu. 

TEZUKA, Osamu
TEZUKA, Osamu
Mangaverkisto
Socia movado

En historio oni nomas socia movado la eventojn dum kiuj iuj sociaj klasoj penas modifi la organizadon de la socio, por pli bona disdivido de la riĉaĵoj kaj de la politika potenco.

La socia movado konsideras la servutajn ribelojn kiel siaj plej fruaj elmontriĝoj kaj agnoskas la diversajn revoluciojn, ribelojn kaj luktojn kiel siaj precipe de post la Franca Revolucio. La socia movado havas siajn teoristojn kiuj gvidas kaj inspiras ĝin.

Antikveco, Mezepoko 
 Spartako kaj la sklavaj militoj
 Flavaj Turbandoj (en Ĉinio dum dinastio Han)
 bagaudae
 Mazdak (en Irano)
 Krucmilito de paŝtistoj
 servutaj ribeloj
 anabaptismo

Moderna erao 
 Ĵakerioj, Krokantoj
 Hispanio
 Germanías en Valencio
 Irmandiños en Galegio
 Tumulto de Eskilaĉo en Madrido

18-a jarcento 
 Frondo
 Franca Revolucio (1789 - 1799)
 Pariza Komunumo (1792)
 Haitia Sendependigo
 matxinada (en Eŭskio)

19-a jarcento 
 Revolucio de 1830
 Revolucio de 1848
 Pariza Komunumo (1871)
 Komunuma movado en Francio
 Ribelo de la Silkistoj de Liono
 Esperanto-movado

20-a jarcento 
 Rusa Revolucio de 1917 (1917 - 1921)
 Spartakismo
 Meksika Revolucio
 Hispana Enlanda Milito (1936 - 1939)
 Ĉina Revolucio (1949)
 Hungara Revolucio (1956)
 Kuba Revolucio (1962)
 Majo 1968
 Ĉilia socialismo (1973)
 Kontraŭpsikiatrio
 Perestrojko
 Rusa Revolucio de 1989
 Tiananmen
 Ĉiapa movado
 Alimondismo

Amaskonunikiloj
 Indymedia
 Le Monde diplomatique (kiu ekzistas kun E-lingva versio)
 Libera kultura movado

Teorioj 

Anarkiismo, Demokratio, Klasbatalo, Komunismo, Marksismo, Respublikismo, Socialismo, Spartakismo, Babuvismo, Blankiismo, Leninismo, Trockiismo, Maŭismo, Faŝismo, Virinismo, Ekologiismo, Teologio pri Liberigo, Movado kontraŭ kopirajto

Teoriistoj 
Grakĥoj, Babeuf, Proudhon, Auguste Blanqui, Karl Marx, Friedrich Engels, Paul Lafargue, Miĥail Bakunin, Petro Kropotkin, Lenino, Lev Trockij, Karl Liebknecht, Roza Luksemburg, Mao Zedong, Mohandas Karamchand Gandhi, Richard Stallman

Agantoj 
Spartako, Adam Smith, Johano la 1-a de Anglio, Robespiero, Danton, SAINT-JUST, Hébert, Marat, Toussaint Louverture, Charles Delescluzes, Jules Vallès, Louise Michel, Jean Jaurès, Nestor Maĥno, Evo Morales , Hugo Chávez, Emiliano Zapata, Buenaventura Durruti, Bela Kun, Juan Domingo Perón, Che Guevara, Fidel Castro, Salvador Allende, Karl Popper, Nelson Mandela, Robert Mugabe, Ho Chi Minh, Naomi Klein, Arlette Laguiller, Arundhati Roy, José Bové, Francisco Villa

Vidu ankaŭ 
 Aktivismo
 Laborista movado
 Paca movado
 Spartacus
 Movado por civitanaj rajtoj
 Sindikato 
 Agra reformo

Bildaro

 
Sociaj movadoj
Listo de elektitoj de la Pariza Komunumo

La Pariza Komunumo de 1871 instaliĝis la 26-an de marto 1871 post baloto organizita en la urbo.

Baloto 
 disvolviĝo de la baloto
 rezultoj laŭ kvartaloj kaj politikaj partioj

Elektitoj 
redaktata paĝo : aperos la antaŭnomoj, profesioj, politika aneco, frakcianeco

http://fr.wikipedia.org/upload/8/8a/Elus_de_la_commune.jpg

Vidu ankaŭ 
Pariza Komunumo (1871)

Pariza komunumo
Alba

Alba estas la nomo de pluraj lokoj:

 Alba estas la nuna skotgaela nomo de Skotlando. Komence, ĝi nomis nur la piktajn kaj skotajn reĝlandojn Pictavia kaj Dalriada, norde de riveroj Forth kaj Clyde, unuigitajn de Kenneth la 1-a de Skotlando. Poste la nova reĝlando akiris la sudajn ĝis atingi la nunaj landlimojn.
 Por la Rumania provinco vidu distrikto Alba
 Por la nuna Italia urbo vidu Alba (Italio).
 Por la praitala urbo vidu Alba Longa.
 La titolo duko de Alba estas unu el plej nobelaj en Hispanio.
 En provinco Teruelo, Hispanio, estas municipo Alba.
 En provinco Salamanko, Hispanio, estas municipo Alba de Tormes.
Karl Benz

Karl Friedrich BENZ  (naskiĝis la 25-an de novembro, 1844, mortis la 4-an de aprilo, 1929) estis germana inĝeniero kaj pioniro de la aŭtomobilindustrio.

Karl Benz naskiĝis en Karlsruhe. Kiel 15-jarulo li trapasis la akcepto-ekzamenon en la teknika universitato de Karlsruhe. Kvar jarojn poste li sucese finis sian studadon, kaj en 1871 li fondis sian unuan firmaon. En la jaro 1872 li edziĝis al Bertha Ringer.

En 1878 Karl Benz evoluigis dutaktan eksplodmotoron kaj poste kvartaktan motoron, kaj en 1883 li fondis fabrikon por gasmotoroj Benz & Cie. Rheinische Gasmotorenfabrik Mannheim. Li inventis plurajn erojn por aŭtomobilo, ekz. sparkilojn, la kluĉilon, la karburilon kaj la rapidumŝanĝilon. La unuan aŭtomobilon li konstruis en la jaro 1885. Ĝi estis tri-rada veturilo kun eksplodmotoro kaj elektra sparkado. En 1886 Karl Benz patentigis sian inventon, sed komence li rikoltis pro sia "ĉaro sen ĉevaloj" nenion krom mokojn.

Malgraŭ ĉio li daŭre plibonigis siajn inventojn kaj en la jaro 1889 liaj modeloj estis montrataj en la Pariza Tutmonda Ekspozicio.

En 1929 lia entrepreno Benz & Cie. unuiĝis kun Daimler Motorengesellschaft al la akcia kompanio Daimler-Benz AG. La 4-an de aprilo 1929 Karl Benz mortis en Ladenburg ĉe Mannheim.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Benz Patent-Motorwagen
 Ladenburgo
 Itinero memoriga pri Bertha Benz

Eksteraj ligiloj 

 Automuseum Dr. Carl Benz, Ladenburg/Germany
 Bertha Benz Memorial Route

Germanaj inĝenieroj
Germanaj inventistoj
Pioniroj de la aŭtomobilindustrio
Historio de aŭto
Bertha Benz

Bertha BENZ , origine: Cäcilie Bertha RINGER (naskiĝis la 3-an de majo, 1849, mortis la 5-an de majo, 1944) estis germana pionirino de la aŭtomobilindustrio kaj la unua aŭtomobilisto en la mondo.

Naskiĝinte en Pforzheim, ŝi en la jaro 1872 edziniĝis al la inĝeniero Karl Benz. Ŝi esence kontribuis al lia sukceso kiel aŭtomobilkonstruisto, ne nur per morala, sed ankaŭ per financa subteno. Antaŭ la geedziĝo Karl Benz havis gravajn ŝuldojn, sed per la doto, kiun ŝi petis anticipe de sia familio, ŝi savis la entreprenon de sia fianĉo.

Kiam la tri-rada motorĉaro inventita de Karl Benz ne rikoltis ĝeneralan agnoskon, ŝi la 5-an de aŭgusto, 1888 veturis - sen informi sian edzon - kun siaj du filoj 106 kilometrojn de Mannheim al Pforzheim. Per tio ŝi montris al la publiko, ke la primokata "ĉaro sen ĉevaloj" funkcias eĉ por pli longaj distancoj - kaj tio vere kontribuis al la progreso de la aŭtomobilindustrio.

Bertha Benz mortis en la aĝo de 95 jaroj en Ladenburg apud Mannheim.

Vidu ankaŭ 
 Itinero memoriga pri Bertha Benz (Mannheim-Pforzheim-Mannheim)
 Motorwagen

Eksteraj ligiloj 

 Bertha Benz Memorial Route
 Prof. John H. Lienhard on BERTHA BENZ's RIDE
 Automuseum Dr. Carl Benz
 Angela Elis: Mein Traum ist länger als die Nacht. Wie Bertha Benz ihren Mann zu Weltruhm fuhr. Hoffmann und Campe, Hamburg 2010, ISBN 978-3-455-50146-9.

Pioniroj de la aŭtomobilindustrio
Historio de aŭto
Max Dauthendey

Max DAUTHENDEY [maks DAŬtendaj] (naskiĝis la 25-an de julio, 1867, mortis la 29-an de aŭgusto, 1918) estis germana verkisto.Max Dauthendey naskiĝis en Würzburg. Li unue fariĝis pentristo, sed ekde 1891 li vivtenis sin de la verkado. Granda sopiro al ekzotikaj landoj, kiu ankaŭ retroviĝas en lia verkaro, igis lin vojaĝi tra la tuta mondo. En 1918 li mortis sur la insulo Ĝavo de malario.

Listo de verkoj 
 Ultra-Violett (poemoj, 1893)
 Reliquien (poemoj, 1897)
 Die ewige Hochzeit (poemoj, 1904)
 Singsangbuch (poemoj, 1907)
 Lusamgärtlein (poemoj, 1909)
 Die geflügelte Erde (eposo, 1910)
 Die acht Gesichter am Biwasee (rakontoj, 1911)
 Raubmenschen (romano, 1911)
 Gedankengut aus meinen Wanderjahren (membiografio, 1913)
 Geschichten aus den vier Winden (rakontoj, 1915)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.alg.de/mitglied/a-zmitgl/d-mitgli/dauthendey-gesel.html  
 http://www.zeit.de/archiv/1958/11/Zt19580313_004_0021_li 

Germanaj verkistoj
Arnold Zweig

Arnold ZWEIG [anolt cvajk] (naskiĝis la 10-an de novembro, 1887, mortis la 26-an de novembro, 1968) estis germana verkisto.

Arnold Zweig naskiĝis en Glogau (nuntempe Głogów en Pollando), kiel filo de juda selisto. Ekde 1907 li studis en diversaj universitatoj germanistikon, filozofion, historion, psikologion kaj arthistorion. En 1913 li ekloĝis en Berlino. Dum la Unua mondmilito li servis kiel soldato kaj post la milito li plene dediĉis sin al la verkado.

En la jaro 1933 li elmigris al Palestino, sed en 1948 li revenis al Germanio kaj ekloĝis en Orienta Berlino, kie li en 1968 mortis.

La verkaro de Arnold Zweig komence respegulis la psikoanalizon de Sigmund Freud, kiun li atente studis. La spertoj de la milito, kiuj faris el li pacifiston, same kiel la judismo forte influis liajn verkojn.

Li ne estis parenca al la germanlingva verkisto Stefan Zweig

Listo de verkoj 
 Novellen um Claudia (romano, 1912)
 Ritualmord in Ungarn (dramo, 1914)
 De Vriendt kehrt heim (romano, 1932)
 Romanciklo: Der große Krieg der weißen Männer
 Der Streit um den Sergeanten Grischa (1927)
 Junge Frau von 1914 (1931)
 Erziehung vor Verdun (1935)
 Einsetzung eines Königs (1937)
 Die Feuerpause (1954)
 Die Zeit ist reif (1957)
 Hakardom shel Wandsbeck (romano en hebrea lingvo, 1943; germana eld. Das Beil von Wandsbeck, 1947)
 Traum ist teuer (romano, 1962)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/ZweigArnold  
   

Germanaj verkistoj
Romanoj pri la Unua mondmilito
Universitato Rostock
Ladenburgo

Ladenburg estas unu el la plej malnovaj germanaj urboj. Ĝi troviĝas en la distrikto Rhein-Neckar kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. Origine ekde prahistoria tempo temis pri kelta lokloĝo (Lokvodunon), poste romia lokloĝo, kiun imperiestro Trajano igis "Urbs Lopodunum" kaj centron de la "Civitas Ulpia Sueborum Nicrensium" en la jaro 98. Ladenburg estis rezidejo de episkopo. Ĝi havas malnovan centron tiel belan kiel Rothenburg ob der Tauber.

Diversaĵoj 
 Carl Benz vivis en Ladenburg ekde 1903 ĝis 1929, kaj Bertha Benz ekde 1903 ĝis 1944.
 La romano "Der Hahn ist tot" de la verkistino Ingrid Noll disvolviĝas en Ladenburg.

Vidu ankaŭ 
 Itinero memoriga pri Bertha Benz (Mannheim-Ladenburgo-Pforzheim)

Eksteraj ligiloj 
 Urbo Ladenburg (germane)
 Aŭtomuzeo Dr. Carl Benz en Ladenburgo
 Bertha Benz Memorial Route

Distrikto Rhein-Neckar
Urboj de Baden-Virtembergo
Le Père Duchêne

Le Père Duchêne ( La Patriarko Djuŝen) estas titolo de gazeto, kiu aperis plurfoje en la franca historio, redaktite de tre diversaj homoj. La unua aperis en 1789 redaktita de pastro. La plej fama (Le Père Duchesne) estis redaktita de Jacques René Hébert de 1790 ĝis 1794 kaj ludis unuarangan rolon en la Franca Revolucio, ĉar ĝi estis disdonita al ĉiuj soldatoj de la franca armeo. Ĝi estis ade kopiita, foje moke, foje pli radikale kun variaĵoj en la titolo (La mère Duchesne, Le fils Duchesne, Les Enfants du Père Duchesne, ktp., t.e. la patrino, la filo, la gefiloj, ktp Duchesne), jam dum la revolucia periodo (1790 ĝis 1799) kaj poste en diversaj aliaj okazoj (dum la Franca revolucio de 1830, la Franca revolucio de 1848, la Pariza Komunumo (1871), inter tiuj eventoj kaj ankaŭ poste).

La originaleco de tiu gazeto estas ĝia aparta tono: la titolo ĉiam entenis humurajn vortojn kiuj ŝanĝiĝis laŭ la cirkonstancoj; ekzemple: La grande joie du Père Duchesne en apprenant que ... (La granda ĝojo de la patro Duchesne ekscianta ke ...), la grande colère du Père Duchesne lorsqu'il a su que ... (La granda kolero de la patro Duchesne, kiam li eksciis ke ...). La stilo estis aparta kun personaj rakontoj en ŝajne popola stilo (dum Hébert ekzemple fakte estis klera homo) kaj multaj sakraj esprimoj. Le Père Duchesne ludis pintan rolon en la franca revolucio per siaj plej radikalaj pozicioj.

Dum la Pariza Komunumo de 1871 ĝin redaktis VERMERSCH, VUILLAUME kaj HUMBERT sekvante la modelon de Hébert. Ĝi aperis kun tago menciita laŭ la Franca respublika kalendaro.

La du skribmanieroj Duchesne kaj Duchêne estas ekvivalentaj. La franca ortografio iom post iom anstataŭigis tiajn (ne plu prononcatajn) s-ojn per cirkumflekso.

Le Père Duchêne Illustré 
De la 21-a de aprilo ĝis la 24-a de majo 1871 aperadis dek numeroj de Le Père Duchêne Illustré ilustrita suplemento de "Le Père Duchêne" per kiu oni povas bilde sekvi semajnon post semajno la precipajn eventojn de la Komunumo.

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.royet.org/nea1789-1794/notes/journaux/pere_duchesne.htm  
 http://www.royet.org/nea1789-1794  

Franca Revolucio
Francaj gazetoj
Franclingvaj gazetoj
Pere Duchesne
Gazetoj de la Pariza Komunumo

Dum la Pariza Komunumo de 1871 aperis tre multaj gazetoj ofte redaktataj de 
iuj el la elektitoj kiaj Jules Vallès aŭ Félix Pyat. 

 L'Affranchi, de Paschal Gousset
 Le Cri du Peuple, de Jules Vallès
 Le Mot d'ordre, de Henri Rochefort
 Le Père Duchêne, de VERMERSCH, VUILLAUME kaj HUMBERT
 La Révolution sociale, de MAROTEAU
 La Sociale, de André Léo
 Le Vengeur, de Félix Pyat

Pariza komunumo
-232

En la jaro 232 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Gaio Flaminio iĝis konsulo de Romo.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Reĝo Aŝoko de Barato.
-233

En la jaro 233 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj
Quintus Fabius Maximus Verrucosus estas konsulo de la Romia Respubliko

Naskiĝoj

Mortoj
-234

En la jaro 234 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La reĝo Ptolomeo la tria sanĝis la egiptan kalendaron.
 Keltoj invadis Italion.
 Laŭ Plutarko "tri lunoj" estis videblaj en Rimini, Italio.
 Fondita la Biblioteko de Aleksandrio, Zenodoto estis ĝia unua bibliotekisto.

Naskiĝoj 
 Katono la Maljuna.

Mortoj
-235

En la jaro 235 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Debutis la unua teatraĵo de Kneo Nevio en Romo

Naskiĝoj 
 Kireno: Erastostono, egipta matematikisto kaj estro de Biblioteko de Aleksandrio
 Romo: Scipiono

Mortoj
Jacques René Hébert

Jacques René HÉBERT (naskiĝis la 15-an de novembro 1757 en Alençon, mortis la 24-an de marto 1794 en Parizo) estis franca ĵurnalisto kaj politikisto.

Li fondis en 1790 Le Père Duchesne la gazeton de la revoluciaj ekstremuloj. Li partoprenis en la faligo de la monarĥio en 1792 rolante kiel publika akuzisto kaj de la Ĝirondanoj en 1793. Kun siaj partizanoj la hebertistoj (Chaumette, Chabot, Collot d'Herbois, kaj aliaj) li forte influis la Klubon de la Cordeliers kaj la Parizan Komunumon. Robespiero, kies "moderecon" li estis denuncita, arestigis lin kaj liajn partizanojn kaj ekzekutigis lin.

Franca Revolucio
Francaj politikistoj
Viktimoj de Franca Revolucio
Ingrid Noll

Ingrid NOLL, (vere Ingrid GULLATZ, naskiĝis la 29-an de septembro 1935) estas populara germana verkistino.

Kiel filino de kuracisto, ŝi naskiĝis en Ŝanhajo, vivis ĝis 1949 en Nankino (Ĉinio), studis germanistikon kaj arthistorion kaj vivis poste en Weinheim. Ĝis la aĝo de 55 jaroj ŝi estis hejm-mastrino, edukinta tri gefilojn, unu de ili estas Philipp (Biber) Gullatz. Ŝia unua krimromano "Der Hahn ist tot" estis plej granda sukceso.

Listo de verkoj 
 Der Hahn ist tot (1991)
 Die Häupter meiner Lieben (1993)
 Die Apothekerin (1994)
 Kalt ist der Abendhauch (1996)
 Stich für Stich (1997)
 Röslein rot (1998)
 Die Sekretärin (2000)
 Selige Witwen (2001)
 Rabenbrüder (2003)

Eksteraj ligiloj 

 informoj en la retejo krimi-couch.de ("krimromana sofo") ()
 recenzoj pri ŝiaj libroj en germanlingvaj gazetoj, en la retejo perlentaucher.de
 artikolo "Mi havas sonĝon", en la gazeto Die Zeit (06/2003)

Germanaj verkistoj
UK 1929

La 21-a Universala Kongreso de Esperanto okazis de la 2-a ĝis la 9-a de aŭgusto 1929 en Budapeŝto, Hungario. Venis 1200 partoprenantoj. La kongresejo estis Palaco Vigadó ĉe la Danubo.

Okazis beleckonkurso en la kadro de la kostumbalo. Partoprenis ĉirkaŭ 100 fraŭlinoj el multaj landoj. Tiun ĉi titolon de la plej bela fraŭlino ricevis Veronika Eksta, estona oficistino.

Enciklopedio de Esperanto implikas ke antaŭkongreso estis aranĝita en Wien, kaj tie Universala Esperantista Pacifista Ligo aranĝis manifestacion, partoprenita de 400 kongresanoj, la 31-a julio.

Referencoj 

Esperanto-renkontiĝoj en Hungario
Budapeŝto
1929 en Hungario
UK 1930

La 22-a Universala Kongreso de Esperanto okazis de la 2-a ĝis la 9-a de aŭgusto 1930 en Oksfordo, Britio. Venis 1211 partoprenantoj el 30 landoj. Granda sukceso de la Cseh-metodo. Ĉeftemoj: Esperanto en la radio kaj komerco.

Kunaranĝis la kongreson L. N. Newell kaj K. R. C. Sturmer. En la somera universitato prelegis interalie Bruno Migliorini. Pastro T. Grahame Bailey estris protestantan diservon, pastro Gaffney katolikan.

En la kongreso oni prezentis la anglan komedion "La Onklino de Charley" de Brandon Thomas. Amuzis viro aktoranta en virinaj vestoj. La rolantaro estis internacia. La nurenbergano August Starke estis la onklino. Oni laŭdis la prezenton pro flua traduko, trafaj esprimoj, elparolado komprenebla. La reĝisoro estis Julio Baghy.

30 1930
Oksfordo
1930 en Britio
Esperanto-renkontiĝoj en Britio
UK 1931

La 23-a Universala kongreso de Esperanto okazis en Krakovo, Pollando, de la 1-a ĝis 8-a de aŭgusto 1931. Ĝi havis 900 partoprenantojn. Danke al strebo de Odo Bujwid la alta protektanto de la kongreso fariĝis marŝalo Józef Piłsudski.

Esperanto-renkontiĝoj en Pollando
Krakovo
1931 en Pollando
UK 1932

La 24-a Universala kongreso de Esperanto okazis en Parizo, Francio, de la 30-a de julio ĝis 6-a de aŭgusto 1932. Ĝi havis 1650 partoprenantojn. Ĝenerala sekretario por la Kongreso estis Leonard Nowell Mansell Newell.

Bildaro 

Esperanto-movado en Parizo
1932 en Francio
Eventoj en Parizo
Esperanto-renkontiĝoj en Francio
UK 1936

La 28-a UK okazis en Vieno, Aŭstrio, en 1936. Ĝi havis 854 partoprenantojn.

Dum ĉi tiu kongreso, ĉe la Esperantomuzeo de Vieno, Kalocsay kaj Waringhien havis la ŝancon kopii nur parton de la enhavo de tri kajeroj verkitaj de Zamenhof en 1881-1882 en Pra-Esperanto. Laŭ Waringhien, ĉiuj tiuj kajeroj estis poste detruitaj de la Nazioj.

Eksteraj ligiloj 
 Bildo ĉe Wiener Bilder, 16a de aŭgusto 1936
 Bildo ĉe Wiener Bilder, 23a de aŭgusto 1936
 Karikaturoj en Das Kleine Blatt, 9a de aŭgusto 1936
 Artikolo en Das Kleine Blatt, 9a de aŭgusto 1936

Referencoj 

Esperanto-movado en Vieno
1936 en Aŭstrio
Esperanto-renkontiĝoj en Aŭstrio
UK 1938

La 30-a Universala Kongreso de Esperanto okazis de la  ĝis la  1938 en Londono (Britio). Ĝi havis 1602 partoprenantojn. Ĝi estis la unua UK en tiu urbo, antaŭ la 56-a UK en 1971.

Nur unu triono de la anaro (ĉ. 500) estis eksterlandanoj. Tre atentata estis parolado de Edmond Privat, kiu kadre de aranĝo de la Kvakera Esperantista Societo pri "Esperanto kaj mondfrateco" parolis pri monda paco kaj mondaj problemoj.

Teatraĵo kaj ekskursoj 
Lunde kaj marde oni prezentis en teatro Scala la teatraĵon "Eliza restas" (komedio triakta). Paralele oni prezentis filmon ("La tuta Anglujo"), tiel ke ĉiuj kongresanoj povis en unu aŭ alia tago ĉeesti ambaŭ prezentaĵojn.

Merkrede okazis ekskurso al Stratford on Avon, kun pli ol 200 partoprenantoj. 100 aliaj ekskursis al Hastings.

Notoj 

Esperanto-renkontiĝoj en 1938
Esperanto-movado en Londono
1938 en Britio
Esperanto-renkontiĝoj en Britio
UK 1939

La 31-a Universala Kongreso de Esperanto 1939 en Berno, Svislando estis la lasta universala kongreso antaŭ la mondo dronis en la ĥaoso de la 2-a mondmilito. La malgranda nombro de nur 765 partoprenantoj respegulis, ke la homaro jam troviĝis sojle de la abismo.

La 32-a UK estis planita por Marsejlo en la tagoj 3-14 de aŭgusto 1940; pro la dua mondmilito ĝi ne okazis.

Referencoj

Berno
1939 en Svislando
Esperanto-renkontiĝoj en Svislando
UK 1947

La 32-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en 1947 en Berno, Svislando. Aliĝis 1370 partoprenantoj.

La kongreso disvolviĝis kiel jam la du antaŭaj Universalaj Kongresoj en la Kazino en Berno, la 26-an de julio ĝis 1-a de aŭgusto 1947. La kongresa oficejo situis en la ĉefa stacidomo kaj la interkona vespero okazis en la restoracio Kornhauskeller. La Loka Kongresa Komitato konsistis el: H.Buchli (prezidanto), kiu estis trafikdirektoro de Berno, Jules Gilliard, Otto Walder, Arthur Baur (gazetara servo), kaj aliaj.

La kongreso en Berno estis la unua Universala Kongreso post la 2-a Mondmilito. Laŭ impreso tiutempe disvastigita en la komunikiloj de SAT, montriĝis en ĝi ankoraŭ la vundoj, kiujn tiu ĉi milito postlasis:

Kiam unu el la germanaj "samideanoj" volis salutparoli en la kongreso, tuj protestis jugoslavaj, polaj kaj palestinaj ĉeestantoj minacante per tuja foriro.
(el: "Historio de S.A.T.", 1953, p. 112)

Pere de partopreno en tiu kongreso fuĝis en 1947 el Hungario tra Svislando al Britio la juna George Soros, filo de la Esperanto-verkisto Teodoro Schwartz kaj estonta konata financisto kaj filantropo.

Referencoj 

Berno
1947 en Svislando
Esperanto-renkontiĝoj en Svislando
UK 1948

La 33-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en 1948 en Malmö, Svedio. Aliĝis 1761 partoprenantoj el 33 landoj. La organizan komitaton kaj la kongreson mem prezidis Jan Strönne.

Galerio

Fonto 

1948 en Svedio
Esperanto-renkontiĝoj en Svedio
UK 1949

La 34-a UK 1949 okazis en Bournemouth (Britio). Ĝi havis 1534 aliĝintajn partoprenantojn.

Antaŭ-kongreso okazis inter la 3-a kaj 5-a de aŭgusto en Londono. Por la transporto inter la du urboj estis speciala trajno.

Prezidanto de LKK kaj vicprezidanto de UK estis Chambers, prezidanto de la kongreso oni elektis William Alfred Gething, prezidanto de BEA. La Somera Universitato okazis sub prezido de William Edward Collinson.

Pro la universala kongreso en Bournemouth tiujare ne okazis brita kongreso de Esperanto; se ĝi estus okazinta, ĝia numero hazarde estus same 34. La 34-a Brita Kongreso de Esperanto do okazis la sekvan jaron en Ipswich.

Notoj 

1949 en Britio
Esperanto-renkontiĝoj en Britio