Sanski Most

Sanski Most je grad i opština u sjeverozapadnoj Bosni i Hercegovini. Administrativno pripada Unsko-sanskom kantonu Federacije Bosne i Hercegovine.

Geografija 
Sanski Most se nalazi na rijeci Sani u području Bosanske Krajine, između Prijedora i Ključa.

Opština ima površinu 781,17 km2. Planina Grmeč je na zapadu i planine Mulež i Behremaginica na istoku. Kroz opštinu protiču i osam rječica: Sanica, Dabar, Zdena, Bliha, Majdanska Rijeka, Japra, Sasinka i Kozica, te nekoliko kraćih ponornica. U selu Ilidža, podno planine Mulež, ima jači izvor radioaktivne sumporne vode sa značajnim ljekovitim svojstvima. Zbog otvorenosti doline Sane prema sjeveru, ovo područje je pod uticajem srednjoevropske klime.

Na području općine su i dvije pećine, Hrustovača i Dabarska.

Stanovništvo 
Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, opstina Sanski Most imala je 60.119 stanovnika, raspoređenih u 75 naselja.

Naseljena mjesta su:Alagića Polje, Bjeline, Bojište, Bošnjaci,
Brdari, Čaplje, Dabar, Dabra, Demiševci, Djedovača, Donja Kozica, Donja Tramošnja,
Donji Dabar, Donji Kamengrad, Donji Lipnik, Došci,
Dževar, Đakovići, Đurići, Fajtovci, Garevica,
Glavice, Gorice, Gornja Kozica, Gornja Tramošnja, Gornji Dabar,
Gornji Kamengrad, Gornji Lipnik, Grdanovci, Hrastova Glavica,
Hrustovo, Husimovci, Ilidža, Jelašinovci, Kadirići, Kamengrad, Kamičak,
Kijevo, Kisak, Kljajići, Kljevci, Kozin, Krkojevci,
Kruhari, Lukavice, Lušci Palanka, Lužani, Mahala, Majkić Japra Donja,
Majkić Japra Gornja, Miljevci, Milanovac, Modra,
Naprelje, Okreč, Otiš,
Podbriježje, Podlug, Podovi, Podvidača, Poljak, Potkraj,
Praštali, Sanski Most, Sasina, Skucani Vakuf,
Stari Majdan, Suhača, Šehovci, Šejkovača,
Tomina, Trnova, Vrhpolje, Vrse (Vrše), Zdena i Zenkovići.

Grad Sanski Most je imao 14,453 stanovnika od kojih su 50% Srbi, 40% Bošnjaci, 5% Jugosloveni, 3% Hrvati i 2% ostali

Uprava 
Načelnik opštine je prof. Faris Hasanbegović (SDA). Predsjednik opštinskog vijeća je Drago Praštalo. Većinu u opštinskom vijeću sačinjavaju poslanici iz SDA stranke. Još su prisutni poslanici SBiH, SDP, LDS, SNSD.

Povijest 

U pećini Hrustovača pronađeni su tragovi života iz starijeg kamenog doba. U istoj pećini je konstatovana i naseljenost u eneolitu, pa je taj period nazvan Hrustovački podtip Vučedolske kulture. 

Doba rimske dominacije ostavilo je brojne materijalne tragove, koji svjedoče o veoma intenzivnom životu. Razlozi su željezna ruda, koje u ovom kraju ima u izobilju. Važan nalaz iz rimskog perioda pronađen je na lokalitetu Crkvina, u selu Šehovci, gdje je otkriveno rimsko naselje i metalurški pogon. 

Srednjevjekovni grad Kamengrad se po prvi puta pominje 3. maja 1374. godine n.e. u kupoprodajnom ugovoru između lokalnih velikaša. Područje Sanskog Mosta pada pod Osmanlijeosmanlijsku upravu 1499. godine.

U toku Drugog svjetskog rata grad dobiva poseban historijski značaj, jer je u njemu održano Drugo zasjedanje ZAVNOBIH-a na kojem je doneseno jedanaest odluka.

Privreda 
Sanski Most je prije rata bio središte drvene industrije (Šipad Sana). Kompletna industrija prije rata sad ne radi ili je u procesu privatizacije. Pored Šipada, tu je i rudnik mrkog uglja Kamengrad, Tvornica Spojnica Famos, Keramike Sanakeram itd. Sve te fabrike sada ne rade. U sadašnjem periodu najveći kolektivi su ciglana Splonum, tvornica plastične stolarije Enkom, mljekara Čapljanka, te nekoliko građevinskih firmi. Trgovina i turizam predstavljaju znatan udio u privrednom razvoju. VF supermarketi, Intereks, te uskoro bihaćka Ilma imaju svoje supermarkete u Sanskom Mostu. Tokom ljetnog perioda Sanski Most je pun ljudi iz BiH koji dolaze na godišnje odmore ali žive u zapadnoj i sjevernoj Evropi, te oni unose veliki kapital na područje Sanskog Mosta.

Slavni ljudi 
Mihajlo Orlović , književnik, novinar, publicista
Mladen Ivanić , profesor doktor ekonomskih nauka
Milorad Bilbija, fudbaler, igrao u FK Borac Banja Luka, u vrijeme najvećih uspjeha ovog kluba,/kup jugoslavije 1991 /
Branislav Borenović, političar
Mehmed Alagić, ratni general Armije RBiH
Boro Kapetanović, književnik
Krstan Simić, bivši sudija Ustavnog Suda BIH
Stevan Tontić, književnik
Senijad Ibričić, poznati fudbaler
Ekrem Jakupović, poznati atletski veteran osvajač medalje na Balkanskim atletskim igrama za veterane
Adna Zeljković, atletski veteran
Besim Ibričić, fudbaler
Milenko Zorić, kajakaš
Zilhad Ključanin, književnik
Aleksandar "Piksi" Stojković, poznati glumac
Zoran Ćurguz, fudbalski trener
Amir Kazić Leo, poznati pjevač
Dane Čanković, novinar i publicista
Samir Handanović, poznati fudbaler Intera iz Milana i slovenački reprezentativac
Haris Dubica, muzički producent
Haris Seferović, poznati fudbaler i švicarski reprezentativac
Jovana Miljuš,
Musaib Talić, fudbaler, igrao u FK Borac Banja Luka
Božo Novak,general VRS

Spomenici i znamenitosti 
Na području ove opštine postoje obilježja iz rimskog perioda, srednjovjekovnih utvrđenja (Kamengrad), spomenici iz turskog perioda (Musalla) te spomenici iz drugog svjetskog rata (Korčanica, Kljevci, Šušnjar).

Obrazovanje 
U Sanskom Mostu radi nekoliko osnovnih skola (4 na gradskom području), te 3 u selima sa svojim područnim školama. Srednjoškolsko obrazovanje se vrši u sanskoj Gimnaziji, Tehničkoj mješovitoj školi te jako kvalitetnoj Poljoprivrednoj školi.

Kultura

Nacionalni spomenici

Turizam 
 Vodopad Bliha

Sport

Reference

Vanjske veze 

 http://www.sanskimost.com/
 http://www.sanskaognjista.org/ 
 http://sanskimostx.info/ 
 http://inmedia.ba/

 
Naseljena mjesta u Federaciji Bosne i Hercegovine
Općine Bosne i Hercegovine