alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Dipatrino

Laŭ katolikismo kaj ortodoksismo, la titolo Dipatrino (), aŭ Dinaskintino (,  aŭ ), estas honortitolo por Maria, la patrino de Jesuo, bazita sur la kristana dogmo ke Jesuo Kristo estas vera dio kaj vera homo.

Doktrino 
La doktrino ekzistis almenaŭ ekde la 2-a jarcento, sed ĝi ne estis oficiale deklarita kiel doktrino ĝis 431 ĉe la koncilio de Efezo por batali kontraŭ nestorianismo.

Nestorio, la tiama patriarko de Konstantinopolo, diris, ke Maria estas la patrino de Jesuo kiel homo, sed ne kiel Dio, kaj rifuzis vidi Dion formitan en la sino de virino. Nestorio rigardis Maria-n kiel patrinon de Jesuo agnoskita kiel du personoj, unu homa, unu dia; li preferis la terminon Χριστοτόκος – Ĥristotokos (Kristnaskintino). Sed la Eklezio diris, ke Maria estas la patrino de la tuta Jesuo, ke la dieco kaj homeco de Jesuo estis tiel unuigita, ke la enkarniĝo estis tiel tuta, ke oni ne povas diri, ke Maria estas la patrino de unu parto de Jesuo, sed ne de la alia. Laŭ la formulo de Efezo, Jesuo estis unu persono (Jesuo), kiu unuigis en sin mem du naturojn (homo kaj Dio).

La disputo ne temas pri la naturo de Maria, sed pri la naturo de Jesuo Kristo. Do la demando tre gravas ĉar ĝi determinas la naturon de kristanismo mem.

La doktrino devenas de Aleksandrio, kiu emis emfazi la diecon de Kristo (dum la rivala urbo Antioĥio emis emfazi lian homecon).

Nomoj 
La vorto uzata en la slavaj lingvoj, Богородица – "Bogorodica" estas tradukata kiel "Dinaskintino".

La greka, Θεοτόκος – Theotokos (Di-portintino), estas malpli forta ol la latina (Mater Dei) aŭ Esperanto (Dipatrino): theo ja signifas "Dio" sed tokos indikas Marian ne kiel la patrino kaj implice la generintino, sed simple kiel la virino, kiu portis infanon en sia utero. La lingvo de la koncilio de Efezo (kaj multe de frua kristana teologio) estis la greka.

Omaĝoj 
 La titolo de Dipatrino estas menciata en la preĝo Ave Maria.
 Fonto de la Virgulino ĉe Jerusalemo.
Ekzistas diversaj pliaj alvokiĝoj de la sanktulino Maria, ekzemple
 Maria de la Anĝeloj (festotago la 2-an de aŭgusto) kaj
 Maria de la neĝo (festotago la 5-an de aŭgusto),
kaj ofte la nomo uzatas lige al la novtestamentaj eventoj
 naskiĝo de Maria (festotago la 21-an de septembro),
 Anunciacio (festotago la 25-an de marto) kaj
 ĉielenpreno de Maria (festotago la 15-an de aŭgusto).

En arto 
La virgulino Maria estis montrita en la plej diversaj artaĵoj ekde la komenco de kristanismo.

Kultado de Maria
Ortodoksa teologio
Dominique Pinon

Dominique PINON (naskiĝis en Saumur, la 4-an de marto 1955) estas franca aktoro de teatro kaj kino, ofte ĉeestanta en la filmoj de Jeunet kaj Caro.

Neplena filmaro 
 Micmacs (2009)
 The Oxford Murders (2008)
 Un long dimanche de fiançailles (2004)
 Se souvenir des belles choses (2001)
 Le fabuleux destin d'Amélie Poulain (2001)
 Alien: Resurrection (1997)
 La cité des enfants perdus (1995)
 Delicatessen (1991)
 Diva (1981)

Francaj aktoroj
Drento

Drento ( [dɾɛntə]) estas Nederlanda provinco, kiu situas en la nordorienta parto de la lando. En la nordo ĝi havas limon kun Groningen, en la oriento kun Germanio, en la sudo kun la provinco Overijssel kaj en la okcidento kun la provinco Frislando. La ĉefurbo estas Assen.

Geografia pozicio:

Komunumoj

Geografio 
Dunoj de Gasteren (nederlande: Gasterse Duinen) estas naturareo en Gasteren provinco Drento, kiu konsistas el sablodorsoj kaj malsekaj torfejoj. Estas gravaj kanaloj kiaj Drentse Hoofdvaart.

La Lago de Leek (nederlande: Leekstermeer) estas la plej granda lago de la provinco Drenthe.

Vidu ankaŭ 
 Flago de Drento

 
Provincoj de Nederlando
Der er et yndigt land

Der er et yndigt land [de e-et ondit len] (laŭvorte "Jen estas bel-ĉarma lando") estas la nacia himno de Danio.
Teksto: Adam Oehlenschläger (1819)
Melodio: H. E. Krøyer (1835)

Esperanta traduko 
Ho, vi ĉarmega land' 
kun larĝaj, verdaj fagoj 
ĉe balta, mara strand'!
Belege, mole, ondas vi,
ho, Danmark Dia Freja
hejmadas tie ĉi.

Timigaj en batal'
pratempaj viroj vivis
en via paca val'.
Sub baŭtaŝtono* sur montet'
iliaj ostoj kuŝas
en nokta tombkviet'.

Ankoraŭ bluas mar'
ĉe vi, Danlando bela,
kaj verdas fagarbar'.
Ankoraŭ vivas tie ĉi
la viking-posteuloj,
la dana gento: ni!

La klara dana vort'
la kredo je la bono,
jen estas nia fort'.
Maljuna Danmark! Restos vi,
dum kiam speguliĝas
en maro fagfoli'.

(*)Danaĵo por "menhiro".

Origina teksto 
Der er et yndigt land,
det står med brede bøge
nær salten østerstrand.
Det bugter sig i bakke, dal,
det hedder gamle Danmark,
og det er Frejas sal.

Der sad i fordums tid
de harniskklædte kæmper,
udhvilede fra strid.
Så drog de frem til fjenders mén,
nu hvile deres bene
bag højens bautasten.

Det land endnu er skønt,
thi blå sig søen bælter,
og løvet står så grønt.
Og ædle kvinder, skønne mø'r
og mænd og raske svende
bebo de danskes øer.

Hil drot og fædreland!
Hil hver en danneborger,
som virker, hvad han kan!
Vort gamle Danmark skal bestå,
så længe bøgen spejler
sin top i bølgen blå.

Eksteraj ligiloj 

 Traduko de J. Wulff

Danio
Naciaj simboloj de Danio
Kulturo de Danio
Dagestano

Dagestano (, , , ) estas laŭ la oficiala traduko federacia rusa respubliko en Norda Kaŭkazio ĉe la Kaspia maro, subjekto de la Rusia Federacio.  Ĝi estas la ĉefa respubliko de Kaŭkazio kaj pro sia grandeco kaj pro la nombro de loĝantoj. Ekde oktobro 2017 la prezidento de Dagestano estas Vladimir Vasilyev.

Toponomio 
La vorto Dagestano estas de turka kaj persa deveno. Dağ signifas 'monto' en la turka kaj -stan estas persa sufikso, kiu signifas 'lando'.

Administra divido 
Dagestano konsistas el 10 urbaj distriktoj kaj 41 municipaj distriktoj (40 municipaj distriktoj kaj Beĵta sektoro).

Politiko 
De 1813 en konsisto de Rusio. Dum 1921-1991 ekzistis Dagestana ASSR (aŭtonoma soveta socialisma respubliko). Milito en Ĉeĉenio forte influis la situacion en Dagestano, kie sufiĉas siaj internaj problemoj. En aŭgusto 1999 okcidenta Dagestano estis invadita de terorismaj bandoj gvide de Ŝamil Basajev.

Etna politiko estas malfacila afero en la multetna Dagestano. La 39 distriktoj de la respubliko "apartenas" ĉiu al aparta etno. Posteno de dagestana premiero, ekz., ĉiam estas okupata de etna kumiko ktp.

Por unu milo de loĝantoj naskiĝas 19,5 infanoj jare. Tio estas la tria plej alta naskonivelo en Rusio (post Ĉeĉenio kaj Inguŝio). La averaĝa kvanto de infanoj por unu virino estas 2,42.

Etnoj kaj lingvoj 
Dagestano havis 2.576.531 loĝantojn (censo 2002).

El inter 3 mln de loĝantoj loĝas en vilaĝoj 58 %. La dagestanaj etnoj apartenas al tri lingvaj familioj:

En la lingvoj de la naĥo-dagestana branĉo de la kaŭkazia lingva familio (laŭ alia klasifiko la branĉo estas konsiderata aparta lingva familio) parolas:
 avaroj — 800,1 mil personoj (29,9% de la tuta loĝantaro)
 dargoj — 432,4 mil (16,1 %)
 lezgoj — 350,7 mil (13,2 %)
 lakoj — 142,6 mil (5 %)
 tabasaranoj — 142,6 mil (5%)
 rutuloj — 29,1 mil (1 %)
 aguloj — 29 mil (1 %)
 caĥuroj — 6,3 mil (0,3 %)
 ĉeĉenoj — 92,2 mil, el kiuj kelkmil estas migrintoj el Ĉeĉenio.

En la lingvoj de la tjurka grupo de la altaja lingva familio parolas:
 kumikoj (kumukoj) — 267,5 mil (12,9 %)
 azerioj — 88,3 mil (4, %)
 nogajoj (nohajoj) — 35,4 mil (1,5 %)

En la lingvoj de la hind-eŭropa lingva familio parolas:
 rusoj — 100,1 mil (4%)
 tatoj kaj montaraj judoj — 18,5 mil (<1 %)

Por interlingva komunikado la rusa lingvo estas uzata, antaŭ ĝi supozeble unu el la tjurkaj lingvoj estis uzata: la kumika aŭ la azerbajĝana

Religio 
98% de la kredantoj estas muzulmanoj.

Geografio

Areo: 50,3 mil km²;
Loĝantaro: 3000 mil.
Ĉefurbo: Maĥaĉkala.

Vidu ankaŭ 
Ĉeĉena Insulo

Gimry

Maĥaĉkalao
Du gamla, du fria

Du gamla, du fria (laŭlitere, "Vi maljuna, vi libera") estas la nacia himno de Svedio ekde 1866. La melodio estas malnova ĝermana popolkanto, dum la teksto estis skribita de Richard Dybeck (1844).

Kantoteksto 
Nur la du unuaj versoj estas la oficiala sveda nacia himno. La tria kaj kvara ne estas uzitaj.

Sveda originalo

Esperanta traduko 
Vi alta, libera, multaĝa Nordland',
vi gaja, silenta, ho vi bela!
Saluton al vi, nia plej kara land',
al via verdherbej' kaj sun' ĉiela!

Vi tronas fiere sur granda memor',
eĥinta kun glor' de bord' al bordo.
Vi estas kaj restas eterne kun glor'.
Ke vivu mi kaj mortu en la Nordo!

Referencoj 

Svedio
Naciaj simboloj de Svedio
Kulturo de Svedio
Svedlingvaj kantoj
Dramo (verko)

Dramo (de la malnovgreka vorto por "agado") estas verko apartenanta samtempe al du artoj: literaturo kaj teatro (kaj de tie al kino). La teksto de dramo verkita de "dramisto"  orientiĝas al vidaĵa esprimpleno (mimiko, gestoj, movo) kaj al sonpleno. Literatura dramo efektiviĝas per aktoroj kaj reĝisoro, devas havi scenigeblojn. 

Ĉefaj ĝenroj de la klasika dramo: 
tragedio 
komedio 

Aliaj ĝenroj:
 farso/arlekanaĵo
 tragikomedio
 historiagrafa dramo
 Noo

Tragedio estas teatra verko, ofte submetita al la regulo de la tri unuecoj: temo, tempo kaj loko, kun malfeliĉa elnodiĝo kaj altrangaj herooj. 

Tragikomedio ne finiĝas per katastrofo. 

En komedia dramo estas prezentataj komikaj personoj aŭ amuzaj eksterordinaraj cirkonstancoj.

Reprezentantoj de la drama literaturo

Aristofano - Brecht - Calderón - Ĉeĥov - Pierre Corneille - Esĥilo - Eŭripido - Dario Fo - Jean Genet - Goethe - Gogol - Gribojedov - Paul Gubbins - Hrosvitha - Ibsen - Kalidaso - Arthur Miller - Molière - Pinter - Luigi Pirandello - Plaŭto - Racine - Seneko - Sofoklo - Ŝekspiro - Ŝilero - Terencio

Vidu ankaŭ
 Pupteatra Internacia Festivalo

 
Literaturo
Teatro
Diismo

Diismo kredas, ke Dio ja ekzistas, estas unu kaj kreis la universon kun ĝiaj naturaj leĝoj. Ĝi (Dio) kreis universon tute komprenebla per la racio de homo. Sed tuje post la kreo, laŭ kelkaj diistoj, Dio emeritiĝis kaj ne plu agis sur la estrado de la mondo. Do diismo rigardas dian providencon, miraklojn, dogmojn kaj sanktajn librojn kiel fabelojn por infanoj kaj naivuloj. Esence, diisto kredas je Dio, sed ne je preĝado.

Diismo estis populara inter la intelektuloj de la Okcidento en la 18-a jarcento kaj poste. La religiaj militoj en Eŭropo en la 17-a jarcento kaj la sukceso de moderna scienco multe helpis popularigi diismon, multaj inter la filozofoj kaj verkistoj de la 18-jarcenta Klerismo estis diistoj.

Voltaire, Thomas Paine, Thomas Jefferson kaj Albert Einstein estis gravaj diistoj, inter aliaj. Jefferson, ekzemple, redaktis la kristanan evangelion por ekskludi la miraklojn de Jesuo Kristo, farinte Jesuon homo tre saĝa, sed ne dia.

Diista terminaro 
Diistaj aŭtoroj - kaj 17-a kaj 18-a jarcento teologiistoj ĝenerale - temis uzi pri Dio diversaj paroloj kiel:
 Supera Estaĵo.
 Dia horloĝisto.
 Granda Arkitekto de la Universo.
 Dio de la Naturo.
 Patro de Lumoj.

Priskribo ĝenerala 
La diistoj, ĝenerale, malakceptas la religion organizitan kaj la personajn diajn «revelaciojn», argumentante ke Dio estas la kreinto de la mondo, sed eble ne intervenas en la aferojn de la mondo (pri tio lasta ekzistas variaĵoj, iuj deistoj akceptas iom da postkreada interveno). Por ili, Dio malkaŝas Sin nerekte, tra la leĝoj de la naturo priskribitaj de la naturaj sciencoj.

Diismaj principoj 
La diistoj:
 Kredas je Dio, sed ne akceptas la kredojn de iu ajn aparta religio.
 Kredas ke Dio kreis la universon kaj la leĝojn de la naturo, sed ne kredas ke Ĝi estas prezentita tuta aŭ parte en libroj aŭ skribaĵoj konsideritaj sanktaj.
 Uzas la racion por kiel eblas pleje proksimiĝi al Dio, anstataŭ kredi instruojn pri Ĝi.
 Preferas gvidi sian etikan konduton per sia konscienco kaj racia ekzameno, anstataŭ obei sanktajn librojn aŭ religiajn aŭtoritatojn.
 Ĝuas la liberecon serĉi la spiriton per si mem, sen dependigi siajn kredojn de tradicio aŭ religia aŭtoritato.
 Metas la racian aŭ la spiritan super la religian.
 Kredas ke ekzistas religiaj bazaj kredoj kiuj iĝas tre raciaj post forigo de devioj ŝuldataj al superstiĉo.
 Kredas ke la religio kaj la ŝtato devas esti apartaj, vidu Apartigo de eklezio kaj ŝtato.

Vidu ankaŭ 
 Agnostikismo
 Izoliĝinta dio
 Krause
 Kulto al la Supera Estaĵo
 Liberpensuloj
 Monda Unio de Deistoj
 Panteismo
 Religio
 Tutdiismo

Eksteraj ligiloj 

 Diismo  (kelkaj lingvoj, aliaj ol Esperanto)

Diismo
Religio
Ismoj
Dissendolisto

Dissendolisto (aŭ dissendo-listo) estas listo de personoj kiuj komunikas per retpoŝto dank'al komuna retadreso: la adreso de la dissendolisto. Ĉiu membro de la listo povas sendi mesaĝon al tiu adreso kaj ĉiu alia membro ricevas la mesaĝon kaj povas reagi same sendante sian komenton al ĉiuj aliaj.

Laŭ la funkciado de la listo, estas almenaŭ du malsamaj tipoj de dissendolistoj. La plej multaj estas diskut-listoj kiuj ebligas al ĉiuj diskuti unuj kun la aliaj. Aliaj listoj nur utilas kiel inform-listo aŭ bulten-listo ĉar nur la kreinto de la listo povas sendi mesaĝon al la ricevantoj.

Dissendolisto estas unu el la plej sukcesaj novaj komunikiloj alportitaj de Interreto. Ili efektive uzas la plej uzatan servon de Interreto, la retpoŝto, por ebligi al asocioj kaj diversaj grupoj komuniki plej facile. Dank'al ilia uzo eblas nun tre facile informi kaj organizi agadojn inter diversaj uzantoj de Interreto.

Pro tio, ekzistas nun multege de diversaj dissendolistoj pri diversaj temoj kaj en diversaj lingvoj. Ekzemple en Esperanto ekzistas jam kelkaj centoj de dissendolistoj de pli ol 40 diversaj naciecoj kaj pri diversaj temoj, kiaj kulturaj, sciencaj, politikaj, religiaj, ktp.

Ekzistas diversaj provizantoj de serviloj, kiuj ebligas krei kaj uzi dissendoliston sed unu el tiuj Yahoogroups, posedata de Yahoo estas tre forte prezenta internacie kaj multlingve, kaj pro tio estas la plej uzata en multaj lingvoj interalie en Esperanto.

La Vikipedio havas propran dissendoliston: WikiEO-l.

Eksteraj ligiloj 
Listo de 200 Dissendo-listoj en Esperanto kaj instruktoj pri ilia uzo:
 http://purl.org/net/dissendo 
Yahoogroups en la angla:
(aldonu landan ISO-kodon je la komenco por havigi aliajn lingvojn)
 http://groups.yahoo.com/ 

Retforumoj
Interreto
Don Harlow

Donald HARLOW [dan'ld harlo] naskiĝis la  en Portland (Oregono), mortis la  en Martinez (Kalifornio). Profesie programisto, li estis esperantisto ekde 1959, loĝis apud San Francisco (Kalifornio) kaj estis aktivulo por Esperanto. Don Harlow estis iama prezidanto de la Esperanto-Ligo de Nord-Ameriko (1993-1996) kaj plurfoje redaktanto de ties gazeto Esperanto USA. Li verkis en la angla The Esperanto Book, pri la Esperanta movado; ĝi estas legebla en la reto. Li ankaŭ kreis la paĝojn de "Esperanto Access" (Esperantaj paĝoj por anglalingvanoj) kaj "Literaturo en Esperanto", ampleksa indekso de literaturaj tekstoj alireblaj en la reto.

Harlow mortis la  en la malsanulejo de sia hejmurbo, post suferiga malsano.

Ekde 2007 ekzistas la premio Harlow, kiu estas aljuĝita al gajnintoj de nova ĉiujara konkurso de Esperanto USA por elstaraj tradukoj el la usona literaturo en Esperanton. La premio estis establita omaĝe al la multjara laboro de Don Harlow por la Esperanto-Ligo de Norda Ameriko kaj por la Esperanto-movado.

Eksteraj ligiloj
 Nekrologo kun foto ĉe edukado.net
Retpaĝoj de Don Harlow:
Esperanto-TTTejo de Don HARLOW (Best) (en Retarkivo)
The Esperanto Book
Esperanto Access
Literaturo en Esperanto
 Angle
 Reta tombejo de Don Harlow

Referencoj 

Usonaj esperantistoj
Premio Deguĉi
Distanco

Distanco estas unu el ĉefkonceptoj de geometrio. Ĝia enhavo dependas de tio, por kiuj objektoj estas difinita. Ekzemple:

 La distanco inter du punktoj estas la longo de la detranĉo de rekto, kiu ligas la donitajn punktojn.
 La distanco de la punkto ĝis la rekto (aŭ ebeno) estas la longo de detranĉo de la orto, malleviĝinta de la donita punkto al rekto (aŭ ebeno);
 La distanco inter du paralelaj rektoj (aŭ ebenoj) estas la longo de komuna orto al donitaj rektoj (aŭ ebenoj).

En plurdimensia geometrio oni ĝeneraligas la nocion de ĉi tiu termino.

Vidu ankaŭ 
 Metriko (matematiko).

Geometrio
Dekuma nombrosistemo

Dekuma nombrosistemo estas pozicia nombrosistemo kies bazo estas 10. Ĝi bezonas 10 ciferojn por skribi nombrojn, kaj en la eŭropa tradicio (al kiu apartenas Esperanto) tiuj 10 ciferoj estas 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Oni supozas, ke elekto de 10, kiel bazo de la sistemo, devenas de la kutimo kalkuli per fingroj.

Por skribi nombrojn, oni difinas kiom da unitoj de diversaj gradoj estas en ĝi kaj koncernajn ciferojn skribas en unu vico. Ekzemple, en la nombro 473, la lasta pozicio montras uniton de la 1‑a grado (), la antaŭlasta pozicio montras uniton de la 2‑a grado (), kaj la unua pozicio montras uniton de la 3‑a grado (). Ĉiu unito de sekva grado estas 10‑oble pli granda ol la antaŭa. La ricevita vico por la nombro 473 estas: .

Pro la bezonoj de moderna komputila teknologio, aperis ankaŭ aliaj sistemoj : duuma (kun bazo 2, t.e. uzanta nur ciferojn 0 kaj 1), okuma (kun bazo 8, t.e. uzanta ciferojn de 0 ĝis 7), deksesuma (kun bazo 16, t.e. uzanta ĉiujn dek ciferojn kaj la unuajn 6 literojn de la angla alfabeto).

Deksesuma nombrosistemo estas uzata, ekzemple, en Unikodo por la Esperantaj literoj.

Dekumo aŭ decimalo estas ĉiu el la ciferoj, aperantaj dekstre de la onkomo, t.e. prezentantaj la frakcian parton.

Referencoj

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj 

 Konvertilo dekuma-deksesuma 

Nombrosistemoj
Duuma nombrosistemo

Duuma nombrosistemo estas pozicia nombrosistemo kies bazo estas 2. Ĝi bezonas nur 2 ciferojn por skribi nombrojn, nome 0 kaj 1.

La nombro 210 (en la kutima dekuma skribo) duume estas skribata kiel 10 (legu: unu-nul). Ĉiu pozicio de duuma nombroprezento estas 2-oble pli peza ol la antaŭa, t.e. la pezoj de duuma sistemo formas vicon de potencoj de 2: 1, 2, 4, 8, 16, …, 2n, .. Por skribi dekuman nombron en duuma nombrosistemo, oni ĝin dividu konsekvence per 2 kaj skribu ricevitajn restojn 0 kaj 1 en ordo de la lasta ĝis la unua. Ekzemplo:

43 = 21 · 2 + 1
21 = 10 · 2 + 1
10 = 5 · 2 + 0
5 = 2 · 2 + 1
2 = 1 · 2 + 0
1 = 0 · 2 + 1

Tiamaniere, la duuma skribo de la nombro 43 estas: 101 011

Tia sistemo havas multajn avantaĝojn kaj ĝi estas uzata en komputadaj kalkuloj, sed por ordinara uzo ĝi estas maloportuna.

Vidu ankaŭ 
 Duuma komo
 Duumaj prefiksoj
 Deksesuma nombrosistemo
 Nenegativa entjera potenco de 2

Nombrosistemoj
Dekoblaj kaj dekonaj unuoj



Prefiksoj por dekobloj kaj dekonoj 
Listo de prefiksoj uzataj laŭ SI (la Sistemo Internacia de Unuoj) por la dekoblaj kaj dekonaj mezurunuoj.

Ekzemple:

 1,0 km (kilometro) = 1000 m (metroj)
 1 000 000 000 ns (nanosekundoj) = 1 s (sekundo).

Por kalkuloj, se ĉiuj grandoj estas esprimitaj en SI, formuloj ne bezonas enkondukon de koeficientoj, dependaj de elekto de mezurunuoj.

Duuma prefiksoj

Vidu ankaŭ 
 Duumaj prefiksoj
 Miligramo
 Nenegativa entjera potenco de 2
 Vortoj por grandegaj nombroj

Mezurunuoj
Duodeno

Duodeno estas parto de la maldika intesto, dividita de la stomako per la piloro. Ĝi estas organo en la homa korpo.

La kaĉaspekta miksaĵo, rezultanta el la digestado en la stomako de la manĝitaj nutraĵoj kaj troviĝanta en la duodeno, nomiĝas ĉimo.

Diversaj fontoj indikas la eblan longon de la duodeno inter 20 cm kaj 30 cm, kelkaj eĉ malpli, sed ĉiuokaze la longo rilatas al la etimologio de ĝia nomo: la "dek-du-fingra" (latine duodecim = dek du).
Ĝia diametro atingas 4 cm.
Ĝi montras tri kurbiĝojn, kiuj dividas ĝin en sekciojn nomatajn D1, D2, D3 kaj D4 (D = duodeno):
 D1 ekiras de la piloro, dekstre de la unua lumba vertebro. Ĝi iras oblikve supren kaj dekstren kaj poste kurbiĝas malsupren je angulo de ĉirkaŭ 80°.
 D2 iras vertikale malsupren, proksimume laŭ la unua kvar lumbaj vertebroj. En ĝin fluas la kanaloj gala kaj pankreata. Ĝi fine kurbiĝas horizontalen je angulo de ĉirkaŭ 90°.
 D3 iras pli-malpli horizontale. Ĝia transiro al D4 ne estas tiom klare markita kiel la antaŭaj transiroj; estas nur leĝera kurbiĝo.
 D4 iras supren, proksimume de la kvara al la dua lumba vertebro. Ĝi finiĝas ĉe abrupta kurbiĝo malsupren, la "angulo de Treitz" (nomata laŭ Václav Treitz), kie komenciĝas la jejuno.

La duodeno estas la sola parto de la intesto, kiu ne partoprenas en la peristalta moviĝo.
La pH-valoro en la duodeno estas inter 6,0 kaj 6,5, do iomete acida.

Digesta sistemo
D-ro Esperanto

Doktoro Esperanto estas la pseŭdonimo per kiu Ludoviko Lazaro Zamenhofo publikigis sian Unuan Libron. Poste, liaj anoj donis tiun nomon al la lingvo mem, antaŭe konata nur kiel "Lingvo Internacia".

En la Unua Libro estis indikita la koresponda adreso "Al sinjoro D-ro L. Zamenhof por d-ro Esperanto en Varsovio", do Zamenhofo ja menciis sian veran nomon, sed ne evidentigis sian identecon kun d-ro Esperanto.

Estas teatraĵo Doktoro Esperanto de la itala aktoro Mario Migliucci pri la vivo de Zamenhofo.

Vidu ankaŭ
 internacia planlingvo
 konstruita lingvo

Esperanto-movado
Pseŭdonimoj
Dresdeno

Dresdeno (, ) estas eksterdistrikta urbo en la sudoriento de Germanio kaj la ĉefurbo de la germana federacia lando Saksio. Ĝi situas apud la rivero Elbo kaj estas la politika, scienca kaj kultura centro de la regiono.

Faktoj 
 germana nomo: Dresden 
 loko: 51.03 Norde, 13.75 Oriente
 horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)
 loĝantaro: 548.800 (2015)
 areo: 328,30 km2

Vidindaĵoj 
 Ĉirkaŭfermejo (Zwinger)
 Kirko Nia kara sinjorino
 Nova bazarplaco/Neumarkt

En Esperanto
Gvidfolio tra Dresden, eldonita de Germana Esperanto-Asocio, grupo Dresden.

Servoj 
 Teknologia universitato Dresdeno

Famuloj rilataj la Dresdeno 
 Ádám Mányoki, pentristo 
 Aŭgusto (Saksio-Weißenfels)
 Christian Juncker, historiisto kaj pedagogo
 Erich Schleyer, aktoro
 Ernst Neef, geografo
 Gottfried Heinrich Krohne, arĥitekto
 Jakob Friedrich von Fritsch, politikisto
 Johano Georgo la 3-a (Saksio), princelektisto kaj regna marŝalo
 Johann Friedrich Wilhelm von Charpentier
 Johann Gottfried Borlach, inĝeniero kaj salekspluatisto
 Lipót Auer, violonisto 
 Paula Modersohn-Becker, pentristino
 Rudolf Mauersberger, dirigento kaj komponisto 
 Wilhelm Lachnit artisto
 Heinrich Ernst, operkantisto

Esperanto en Dresdeno 
La urbo ankoraŭ nun havas aktivan esperantistaron. Ĝi disponas pri vigla movada historio:

 En la jaro 1908 Dresdeno estis gastiganto de la 4-a Universala Kongreso de Esperanto. En ĝi estis 1368 kongresanoj el 40 landoj. Okazis la unua kunveno de UEA kaj Esperanto-teatraĵo kun famaj aktoroj.
 En 1911 por ruĝkrucanoj estas aranĝitaj Esperanto-kursoj en Dresden.
 En 1927 Karl Wallon, en Dresden eldonigis lernolibron de sia alfaro pri Esperanta steno „Rapido“.
 Ekde 2001 Dresdeno havas Esperanto-Bibliotekon. Pli da informoj troveblas ĉe: http://www.esperanto-dresden.de

En la sudorienta urboparto Leuben estas strato nomata Zamenhofstraße.

Esperantistoj dresdenaj 
 Elisabeth Wunderlich (naskiĝis)
 Karp Wallon (mortis)

Vidu ankaŭ 
 Dresdena kodekso

 
Eksterdistriktaj urboj de Saksio
Urboj de Saksio
Setlejoj sur Elbo
Dominiko

Se vi volis informojn pri la lando República Dominicana, vidu ĉe Dominika Respubliko ("Domingo").

Dominiko (angle Dominica) estas lando en la Kariba Maro.

 Landkodo: DM.
 E-nomo: Dominika Komunumo.
 Nacia nomo: Commonwealth of Dominica.
 Areo: 751 kv.km.
 Politika sistemo: respubliko.
 Ŝtatestro: prezidento Nicholas Liverpool.
 Ĉefurbo: Roseo (16 mil).
 Loĝantaro: 70 mil (2002).
 Ŝtatlingvo: angla.
 Pokapa MEP: 2.990 $.

Administra divido 

Dominiko administre dividiĝas al dek "paroĥejoj":
 Paroĥejo Sankta Andreo
 Paroĥejo Sankta Davido
 Paroĥejo Sankta Georgo
 Paroĥejo Sankta Johano
 Paroĥejo Sankta Jozefo
 Paroĥejo Sankta Luko
 Paroĥejo Sankta Marko
 Paroĥejo Sankta Patriko
 Paroĥejo Sankta Paŭlo
 Paroĥejo Sankta Petro

Geografio 
Kiel insula regno Dominiko ne havas landlimojn. Ĝin ĉirkaŭas la Kariba Maro. Dominiko havas areon de 754 km². Ĝia ĉefurbo estas Roseo (Roseau) en la sudo; norde situas la malpli granda urbo Portsmouth.

Dominiko situas inter la francaj insuloj Martiniko (sude) kaj Gvadelupo (norde); de Martiniko ĝin apartigas la Martinika Markolo, de Gvadelupo la Dominika Markolo.

Grandan parton de Dominiko kovras pluvarbaro. Abundas fontoj kaj riveroj; vulkaneca grundo kreis tie la duan plej grandan bol-akvan lagon monde. Ĝi nomiĝas Boiling Lake (angle: bola lago) kaj situas ĉirkaŭ 10 km oriente de Roseo. La Nacia Parko Morne Trois Pitons aŭ en angla Morne Trois Pitons National Park estas Monda heredaĵo de Unesko (ekde 1997).

Pro la vulkana naturo la marbordoj estas krutaj, mankas plaĝoj. Mara turismo koncentriĝas al spirtuba naĝado subakva.

Ĉirkaŭ 110 kilometrojn okcidente de Dominiko troviĝas insuleto Isla Aves (hispane: Birda Insulo), sur kiu estas venezuela armea bazo. Venezuelo pretendas la maron ene de 200 mejloj (370 km), do inkluzive la tutan maron ĉirkaŭ Dominiko, kiu protestas kontraŭ tiu pretendo.

La aparteno de Dominiko al la Alventaj Insuloj (kiel plej norda) ne estas sendisputa; multaj aŭtoroj ĝin deklaras la plej suda el la Deventaj Insuloj.

Ekonomio 
La ŝtato estas parto de orientkaribia valuta unuiĝo kaj kune kun kvin aliaj karibiaj ŝtatoj kaj du pliaj transmaraj teritorioj de Britio kiel oficialan valuton uzas la orientkaribian dolaron.

Ekstera politiko 
Dominiko apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifiko.

 
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1978
Dogmo

Dogmo en la komuna lingvo estas malaprobe uzata pri opinio, kiun iu (alia) rifuzas pridiskuti aŭ iel ŝanĝi.  Ĝi ankaŭ ofte subkomprenas, ke tiu opinio estus malracia aŭ almenaŭ nepruvebla, ke ĝia defendanto akceptas ĝin konformisme, senkritike.

En antikva kaj meza epokoj dogmo estis pozitiva vorto, ĉar ĝi signifis klarecon kaj unusencecon.

Filozofio kaj religio 

En filozofio kaj religio, dogmo estas fundamenta veraĵo, parto de doktrino.  Ĝi funkcias simile al aksiomo aŭ postulato en scienco.  Ĝi ne estas sekvo de aliaj asertoj, sed bazaĵo ne demonstrita, el kiu oni povas dedukti.  Se oni ŝanĝas dogmon, oni ĉesas aliĝi al la koncerna doktrino kaj oni kreas per tio novan doktrinon, rigardeblan kiel devojiĝon, herezon de la unua.

Dogmoj en kristanismo 

Kristaneco estas baze fido al Dio sin malkaŝanta tra la historio de la juda popolo kaj eminente en la persono de Jesuo Kristo.  La populariĝo de kristanismo en la helenisma mondo en la 3-a kaj 4-a jarcentoj kontaktigis tiun fidon kun la greklingva filozofio, kiu favoras klaran eldiron de abstraktaj veraĵoj.  La enhavon de la kristana fido oni tiam komencis diri per dogmoj.  Dogmoj do koncernas fundamenton de religio, kaj ne temas pri aferoj de moralo aŭ praktiko.

Dogmoj rezultas el elekto inter pluraj teorioj, kaj elekton oni pli ofte bezonas pro disputo.  Tial multaj dogmoj krom aserto de iu veraĵo, havas duan parton negan.  Tiu parto prezentas la malakceptatan opinion, kaj eventuale ĝiajn subtenantojn ekde tiam anatemas.

Dogmojn eldiras la kunvenoj de episkopoj, laŭnome koncilioj, kaj de tio ricevas sian aŭtoritaton.  Por ke ili validu en tuta eklezio aŭ por ĉiuj kristanoj (ekumene) do bezonatas kunvenoj de ĉiuj koncernaj episkopoj.  En katolikismo ankaŭ la papoj ekde 1870 povas pro neerareco difini dogmojn.

En discienco la studo de dogmoj estas la temo de dogmoscienco aŭ dogmatiko.  Dogmoj estas vortaĵoj diritaj en iuj filozofiaj kaj kulturaj kondiĉoj, kaj tial ili el kristanisma vidpunkto havas historion.

Kristana teologio
Duncan Charters

Duncan CHARTERS (naskiĝis la 2-an de majo 1943) estas universitata profesoro kaj esperantisto. Ekde julio 2019 li estas la prezidanto de Universala Esperanto-Asocio (UEA).

Duncan diplomitiĝis ĉe la Universitato de Cambridge kaj doktoriĝis ĉe la  Ŝtata Universitato de Indianao. Ekde 1974 li estas profesoro pri fremdaj lingvoj ĉe la Kolegio Principia en Elsah (Ilinojso).

Li estis preleganto pri fremdaj lingvoj ĉe la Ŝtata Universitato de Humboldt en Arcata (Kalifornio) kaj instruis en regulaj kaj someraj programoj de multaj aliaj kolegioj kaj universitatoj. Li estis program-aprezisto, konsilisto kaj prelegisto por lernejoj kaj organizaĵoj inkluzive de la ŝtataj estraroj pri edukado de la usonaj ŝtatoj Kalifornio kaj Ilinojso. En 1993, li instruis en Svislando kiel direktoro de internacia seminario por prepari lingvo-instruistojn. En Hispanio li laboris por la Universala Kongreso de Esperanto, kunordigante la temon "Eduki por la 21-a jarcento". Li partoprenis internacian konferencon de instruistoj kiel invitita specialisto pri la instruado de kulturo kaj faris internacian someran universitatan prelegon pri la baza karaktero kaj signifo de hispana kulturo kaj literaturo.

Li estis ankaŭ instruisto de Esperanto. Li estis prezidanto de la Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj. Komence de 2016, li aniĝis en Akademio de Esperanto por 9-jara oficperiodo.

Liaj interesoj inkluzivas la hispanan lingvon kaj literaturon, instrui kulturon kaj aŭskultan komprenadon, evoluigi kompetentecon de lingvo-kapabloj, uzi teknologion en instruado.

Li plurloke prezentis faman parolaĵon titolitan "Mia eksterlanda vojaĝo", ankaŭ atribuita al John Wells, en kiu li imitas la akĉentojn kaj trajtojn de Esperantistoj el pluraj landoj kaj primokas tiujn, kiuj kredas sin pli kapablaj.

Referencoj 
Britaj esperantistoj

Eksteraj ligiloj 

 Charters sur la paĝoj de Principia College 
 Biografia longa kaj listo de la publikigitaĵoj 
 Prie ĉe esperantic.org
 Artikoloj pri Charters ĉe liberafolio.org
 Kien UEA iras? El Popola Ĉinio intervjuis Duncan Chartes, prezidanto de UEA, en la 107-a UK, Montrealo, Kanado (FB Watch)
Danlingva literaturo

Danlingva literaturo estas subgrupo de skandinava literaturo streĉas al la mezepoko. De speciala noto trans la jarcentoj estas la historiisto Saxo Grammaticus, la dramisto Ludvig Holberg, Hans Christian Andersen, la filozofo Søren Kierkegaard kaj Karen Blixen kiu atingis tutmondan famon kun ŝia aŭtobiografia rakonto Ekstere de Afriko.

Mezepoko 
La plej frua konservitaj tekstoj de Danio estas surskriboj kun runoj sur monumentaj ŝtonoj kaj aliaj objektoj. Kelkaj de ili enhavas mallongajn poemojn.

Danaj verkistoj 

Jeppe Aakjær
Benny Andersen
Hans Christian Andersen
Karen Blixen
Karl Gjellerup
Piet Hein
Carsten Jensen
Johannes V. Jensen
Martin Andersen Nexø
Ebbe Kløvedal Reich
Johannes Møllehave
Adam Oehlenschläger
Leif Panduro
Henrik Pontoppidan
Halfdan Rasmussen
Aksel Sandemose (plejmulte verkis Norvege)
Dan Turell
Johannes Wulf

Feroaj verkistoj 
William Heinesen

Norvegaj verkistoj 
Ludvig Holberg
Johan Herman Wessel

En Esperanto 
 Villy E. Risør: Tiel profunda estas la nokto, 1959

Vidu ankaŭ 
 Norveglingva literaturo
 Ferolingva literaturo
Jupitero (dio)

Jupitero (latine: Iuppiter) estas romia similaĵo de grekia dio Zeŭso. Li estis la plej grava el la dioj de la romia panteono, patro de dioj kaj homoj kaj li estis parto de la ĉefa triopo, kune kun sia fratino kaj edzino Juno, kaj sia filino Minerva.

Jupitero ankaŭ estas nomata Jove (Iovis). Liaj atributoj estas aglo, fulmo kaj sceptro.

Francisko Azorín registras erare la nomon Jupitro kiel Roma ĉefdio, kiu regis la mondon; la artistoj lin reprezentis per glora, majesta homo sur nuboj, kun fulmoj en la mano k. aglo ĉe la piedoj. Li indikas etimologion el la latina Jupiter, Djupiter, Djovis, Jove el la hebrea Jehova, Dishova.

Priskribo 
Komence li estis ligata prefere kun elementoj. Estis mastro de ĉielo, tondroj kaj fulmoj, pli poste estis al li ankoraŭ aldonita rolo de protektanto de Romia imperio kaj leĝoj.

La Romianoj kredis, ke lia favorinklino estas signifa momanto en milito, ĉar li estas signita donacanto de venko, kaj tial ili strebis akiri lian favoradon.

Meze de septembro okazis solenoj honore de Jupitero, konsistanta el oferoj, solenaj procesiaj marŝadoj kaj ludoj en cirko. Kulto de Jupitero, kun kiu ofte koincidis diversaj kultoj de orientaj religioj, persistis ĝis tempo de frua kristanismo. La plej granda, plej malnova, plej impona kaj plej grava templo konsekrita al Jupitero kune kun lia edzino Junono kaj kun Minerva staris sur Kapitolo. Ĝi estas konservita nur en fragmentoj de fundamentoj de la Kapitola muzeo.

Deveno 

Jupitero estas origine hindoeŭropa diaĵo de ĉielo. La nomo Jupitero venis de la hindeŭropa Dʰ(e)h₁s ph₂tér. La esprimo estas derivita de la radiko Djaus kaj havas paralelojn en nomoj Zeŭso pater (greka), Djaus Pitar (veda Ĉiela patro), Tiro (germ.) k.a.

Ĉe li estas trovebla atributo de la perdita mano. Dum liaj solenoj li estis prezentata per viro sur veturilo en kostumo kun kovrita dekstra antaŭbrako, same kiel ĉe germana Tiro kaj ĉe friza dio Sabazio, kiu estis bildigata kun bronza dekstra mano ornamita per simboloj de boneco kaj afableco.

En vedoj lian funkcion rolis Djaus Pitar, origine la plej aĝa diaĵo. En multaj hindoeŭropeaj religioj li estis pli poste ombrigita de origine pli malaltaj diaĵoj (de Odino ĉe nordaj germanaj triboj, de Indro ĉe hindoj) aŭ li tenis sin la estran pozicion en triopo de la plej altaj diaĵoj (kelta Teŭtato, balta Dievs, romia Jupitero kaj greka Zeŭso). En la slava panteono li verŝajne aperis kiel Svarogo, bazo de kies nomo estas hindoeŭropa svar (lumo), kaj koheras ankaŭ kun sanskrita esprimo svarga (ĉielo) kaj írana hvar (suno).

Al Jupitero la Romianoj dediĉis tagon de la semajno – ĵaŭdon.

Lia birdo estis la aglo, kaj lia besto estis la virbovo. Li donis sian nomon al la planedo Jupitero, la plej granda planedo de la sunsistemo.

Vidu ankaŭ 
 Listo de Romiaj diaĵoj
 Romia religio

Notoj

Fonto 

Romia mitologio
Dioj pri justeco
Dioj pri vetero
Fulmodioj
Mitaj reĝoj
Roluloj de la Eneado
Romiaj dioj
Riverdelto

Riverdelto aŭ delto estas malalta plataĵo ĉe la enfluejo de la riveroj, kie riverbranĉoj dise enfluas en la maro aŭ lago. La termino devenas de la majuskla litero de la greka alfabeto Delto, havanta triangulan formon. Unue la nomo estis uzita por la delto de Nilo, kiu havis formon de la menciita litero.

Plej grandaj deltoj (surfaco, kv.km):

Kelkaj deltoj 
 Delto de Gango
 Rejn-Moza Delto

Eksteraj ligiloj 
 http://www.geol.lsu.edu/WDD/DELTA_LISTS/continents.htm
Duoninsulo

Duoninsulo estas tera areo, preskaŭe (sed ne tute) ĉirkaŭata de akvo, do peco de la tero, enprofundiĝinta en oceano, maro aŭ lago, kaj prilavita per la akvo de tri flankoj. Temas fakte pri "preskaŭinsulo", konektita per la ĉeftero ofte nur per mallarĝa terpeco. Aparte mallarĝajn duoninsulojn ankaŭ eblas nomi terlango, kvankam malfacilas per difino precizigi la klarigon kio estas "aparte mallarĝa".

Plej grandaj duoninsuloj:
 Araba 2,730
 Okcident-Antarkta 2,690
 Hindoĉina 2,088
 Hindustana 2,000
 Labradora 1,600
 Skandinava 800
 Somalia 750
 Iberia (Pirenea) 584
 Malgrand-Azia 506
 Balkana 468
 Kamĉatka 264
 Malaka 237
 Korea 218
 Apenina 149

Aliaj konataj duoninsuloj:

Sud-Kalifornia – Tajmira – Krimea – Florida – Jukatana – Jutlanda – Bretana - Kurona - Hel - Atiko (Grekio)

Vidu ankaŭ 
 Eliraĵo (geografio)
Delavaro

{{Informkesto Usona ŝtato
|Nomo = Delavaro
|Tuta nomo = State of Delaware
|Flago = Flag of Delaware.svg
|FlagoGrando = 90px
|Blazono = Seal of Delaware.svg
|BlazonoGrando = 90px
|Flagligilo = Flago de Delavaro
|Blazonligilo = Sigelo de Delavaro
|Kromnomo = The First State (la unua ŝtato)
|Mapo = Map of USA DE.svg
|MapoGrando = 200px
|Ĉefurbo = Dover
|PlejGrandaUrbo = Wilmington
|Ŝtatestro = |Areo = 6.452
|AreoRango = 49
|TeroAreo = 5.068
|AkvoAreo = 1.387
|Akvo% = 21,5
|Loĝantaro = 
|LoĝantaroRango = 45
|Denso = 179
|DensoRango = 6
|AliĝoDato = 
|AliĝoOrdo = 1
|Horzono = EST: UTC-5/-4
|Latitudo = 38° 27' N al 39° 50' N
|Longitudo = 75° 2' U al 75° 47' U
|Larĝeco = 48
|Longo = 154
|Alta = 136
|Meza = 20
|Malalta = 0
|PoŝtaMallongigo = DE
|ISOkodo = US-DE
|Retejo = delaware.gov
}}
Delavaro ( Delaware [DEL-a-ŭejr]) estas subŝtato de Usono. Ĝi fariĝis la 1-a ŝtato de Usono je la 7-a de decembro 1787. Ĝia nomo devenas de la rivero Delavaro.

Liberalaj leĝoj pri korporaciiĝo rezultas je tio ke pli ol duono de la firmaoj de la listo Fortune 500'' korporaciiĝis tie. Pli ol 170.000 firmaoj korporaciiĝis en Delavaro.

Loĝantaro: 907.135 (en 2011, takso)
Ĉefurbo: Dover

La limo de Delavaro estas iom nekutima: Origine oni difinis la limon inter Pensilvanio kaj Delavaro kiel 12-mejlan cirklon ĉirkaŭ la juĝejo en New Castle. Tiu cirklo ne enhavas pintan terpeceton inter Delavaro kaj Marilando, kiun tial pretendis Pensilvanio. Sed en 1921 oni aljuĝis ĝin al Delavaro. Ene de la cirklo la orienta limo (al Nov-Ĵerzejo) estas la orienta bordo de rivero Delavaro, sed ekster la cirklo la mezo de la rivero.

Registara TTT-ejo de Delavaro en la angla: http://www.state.de.us  (= delaware.gov).

Loĝantaroj 

Subŝtatoj de Usono
Dekana Preĝejo de Sankta Maria Magdalena

La Dekana Preĝejo de Sankta Maria Magdalena en Karlovy Vary estas unu el la plej valoraj kaj elstaraj memorindaĵoj de kulmina baroko en Bohemio.

Ĝi estis konstruita laŭ projekto de elstara praga arkitekto Kilian Ignaz Dientzenhofer. (Origine sur tiu ĉi loko staris gotika preĝejeto el la jaro 1485, kiu forbrulis dum brulkatastrofo en la jaro 1604). Iniciatinto de la nova grandioza preĝejo estis imperiestro Karolo la 6-a, kiu vizitis la urbon Karlovy Vary en la jaro 1721 kaj donacis mil dukatojn por la nova preĝejo al grandmajstro de la ordeno de Kruckavaliroj "kun ruĝa stelo", kiu poste konstruadon organizis. La unuan bazan ŝtonon oni metis en la jaro 1732 kaj jam en la jaro 1736 (t.e. post kvar jaroj) la preĝejo estis finkonstruita. Sed internan ekipaĵon oni kompletigis ankoraŭ dum la unua duono de la 18-a jarcento. La navo havas formon de elipso - la fronto direktas al Foirejo (tržiště). Paro de turoj kun bulbaj kaskoj estas tre efika. La turoj estas simetrie lokitaj kaj inter ili estas geometrie farite stuka ornam-aĵo kun karakterizaj signoj de baroka stilo. (En la keloj estas videblaj dikaj tavoloj de termofonta ŝtono aragonito)

Priskribo de preĝejo

Eksterejo 
Temas pri grava baroka templo. En antaŭa parto estas du turoj. Sur ĉiu el ili estas de tri flankoj estas horloĝoj.

Interioro 
En bela interioro estas valora altara bildo de E. Dollhopf, poste sekva altara bildo, kiu montras Marian Magdalenan (de Josef Kramolín), du gotikaj statuoj montrantaj Madonon kaj altaraj skupltaĵoj de J. Eberl.

Kristanaj preĝejoj en Karlovy Vary
Turismaj lokoj en Ĉeĥio
Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Karlovy Vary
Barokaj preĝejoj en Ĉeĥio
Dionysius Exiguus

Dionysius Exiguus (ĉ. 500 - ĉirkaŭ 560) ("Denizo (aŭ Dionizio) la Malgranda") estis monaĥo de la 6-a jarcento el Dacio, nun en Rumanio, kiu kalkulis la kristanan eraon. Li estis klerulo kiu loĝis en Romo kaj laboris por la papo.

Je la jaro 1278 AUC, papo Sankta Johano la 1-a komisiis lin ĝuste kalkuli la daton de Pasko por la cent jaroj 1280-1379 AUC. Por ne daŭrigi la tradicion de la diokleciana erao, kiu memorigis pri la martiriga imperiestro Diokleciano, Dionysius utilis kristanan eraon. Por fari tion, Dionysius devis fiksi la daton de la naskiĝo de Jesuo Kristo, kiun li fiksis ĉe la 25-a de decembro 753 AUC. Do 754 AUC fariĝis jaro 1 ("epoko") en lia erao. Kaj en 1280 AUC, la jaro fariĝis 527 p.K. en la julia kalendaro.

Lia tabelo de Paskaj datoj fariĝis aŭtoritata, do lia kristana erao anstataŭis la romian eraon. Sed, ĝis la 8-a jarcento, kiam Beda Venerabilis popularigis la eraon en lia historio, ĝi estis plejparte afero de kleruloj.

25-a de decembro: laŭ tiama scio, la mondo estis kreita de Dio je la 25-a de marto. Do, logike, Kristo estis koncipita je la 25-a de marto. Tial li naskiĝis je la 25-a de decembro. La tago ankaŭ estis la tradicia tago de Kristnasko en Romo.

753 AUC: Tamen, Jesuo Kristo ne naskiĝis je 753 AUC: laŭ evangelioj, li naskiĝis sub la rego de Herodo la Granda, kiu mortis je 750 AUC aŭ 4 a.K. Sed Dionysius sekvis la plej bonan scion de sia tago kaj la eraro nun estas nekorektebla.

Mortintoj en 543
Historio de kristanismo
Dolchamar

Dolchamar  (antaŭe Dolcxamar, vidu ankaŭ Dolĉamaro) estas muzikgrupo, kiu ekis en 1999 en Londono, sed nun baziĝas en Finnlando. Ĝi ludas ritman rokon kaj hiphopon kaj kantas en Esperanto. La bando ŝanĝis sian nomon de Dolcxamar al Dolchamar en 2003. La grupo koncertis en pluraj Esperanto-aranĝoj.

Anaro 
 Piechjo (Patrik Austin) – kantado, akustika gitaro
 Hannu Linkola – drumo
 Andrei Dumitrescu – klavaro, blovklavaro
 Sebastian Dumitrescu – akustika basgitaro

Diskaro 
 1999 - Kun ikso
 2000 - Lingvo intermonda
 2005 - Rebela Sono
 2009 - Trejn Tu Noŭer
 2010 - Trajn' nenien

Eksteraj ligiloj 

 Dolchamar en MySpace
 Ree bela sono, artikolo de Reinaldo Marcelo Ferreira en Monato 2005/07-08, p. 35
 Verkoj de Dolchamar  en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Recenzoj 
 Recenzo pri KD Trajn' nenien.
  Recenzo pri KD Rebela Sono.
  Recenzo pri KD Rebela Sono.

 
Esperantaj muzikaj grupoj
Muzikaj grupoj fonditaj en 1999
Deventaj Insuloj

Deventaj Insuloj (; ) tiel nomiĝas pro sia "gardateco" sude en la Kariba Maro kun la Alventaj Insuloj kiu funkcias kiel ŝirmo kontraŭ la sovaĝaj "ventoj" de la Atlantiko. Ili rilatas al la nordaj insuloj de la Malgrandaj Antiloj.

Famaj Deventaj Insuloj inkluzivas Angvilon, Antigvon, Gvadelupon, Monceraton kaj Sankta-Kristofo kaj la britajn kaj la usonajn Virgulininsulojn.

Norde de la insula ĉeno situas la Puertorika Fosego.

Vidu ankaŭ 
 Ĉebordaj Antiloj
 ABC-insuloj
 Nederlandaj Antiloj

Antiloj
Mezameriko
Dogmo 95

Dogmo 95 (aŭ Dogme 95 en la dana) estas kolektivo de film-direktoroj fondita en Kopenhago je la 13-a de marto 1995. Dogmo 95 estas ankaŭ manifesto de reguloj pri filmfarado, kiuj celas revenigi filmojn al la vero.

Dogmo 95 celas kontraŭi "difinitajn emojn" en la nuntempa kinarto. Ekzemple, ĝi kontraŭas la troan uzon de efektoj kaj la dependeco je teknologio. La reguloj nomiĝas "ĵuro de ĉasteco". Se oni volas fari filmon laŭ Dogmo 95, oni kontaktas la sekretariaron por ricevi akton kiu atestas la laŭregulecon de la filmo. Dogmo 95 celas ĉeffilmojn, do mallongaj filmoj aŭ dokumentaj filmoj ne povas ricevi akton. Sed tio ne signifas ke oni ne povas esti inspirita de la reguloj kaj sekvi ilin dum farado de aliaj specoj de filmoj.

TTT-ejo de Dogmo 95 http://www.dogme95.dk

La ĵuro de ĉasteco

Mi ĵuras cedi al la jena regularo verkita kaj konfirmita de DOGME 95:

 Filmado devas okazi ĉe la lokalo. Rekvizitojn kaj scenojn oni devas ne alporti (se difinita rekvizito necesas por la rakonto, oni devas elekti lokon kie tiu rekvizito troviĝas).
 Oni devas neniam produkti la sonon aparte de la bildoj aŭ renversite. (Muzikon oni devas ne uzi krom se ĝi okazas kie la sceno filmiĝas.)
 La kamerao devas esti manportita. Iu ajn moviĝo aŭ nemoviĝo atingebla per la manoj estas permesita. (La filmo ne okazu kie la kamerao staras; filmado okazu kie la filmo okazas.)
 La filmo devas esti kolora. Special lumado ne estas akceptita. (Se estas tro malmulte da lumo por eksponado, la sceno devas esti trancita aŭ unu sola lampo fiksita al la kamerao.)
 Optikaj efektoj kaj filtriloj estas malpermesitaj.
 La filmo devas ne enhavi nenecesan perforton. (Murdojn, armilojn, ktp devas ne okazi.)
 Tempa kaj geografia fremdeco estas malpermesita. (Tio estas ke la filmo okazas ĉi tie kaj ĉi tiam.)
 Ĝenraj filmoj ne estas akceptitaj.
 La filmformato devas esti la Akademia 35 mm.
 La direktoro devas ne esti agnoskita.

Plue, mi ĵuras kiel direktoro sin deteni de persona gusto! Mi ne plu estas artisto. Mi ĵuras sin deteni de kreado de "verko", ĉar mi opinias la momenton pli grava ol la tuton. Mia supera celo estas devigi la veron el miaj personoj kaj lokaloj. Mi ĵuras fari per ĉiuj rimedoj haveblaj kaj je kosto de iu ajn bona gusto kaj iu ajn estetika konsidero. Tiel mi faras mian ĴURON DE ĈASTECO.

Jen la filmoj faritaj laŭ la reguloj de Dogmo 95 (laŭorde):

 Festen (Danio)
 Idioterne (Danio)
 Mifunes Sidste Sang (Danio)
 The King is Alive (Danio)
 Lovers (Francio)
 Julien Donkey-Boy (Usono)
 Interview (Koreio)
 Fuckland (Argentino)
 Babylon (Svedio)
 Chetzemoka's Curse (Usono)
 Diapason (Italio)
 Italiensk For Begyndere (Danio)
 Amerikana (Usono)
 Joy Ride (Svisio)
 Camera (Usono)
 Bad Actors (Usono)
 Reunion (Usono)
 Et Rigtigt Menneske (Danio)
 Når Nettene Blir Lange (Norvegio)
 Strass (Belgio) 
 En Kærlighedshistorie (Danio) 
 Era Outra Vez (Hispanio) 
 Resin (Usono) 
 Security, Colorado (Usono) 
 Converging With Angels

Kino
Neptuno (dio)

Neptuno estas dio en romia mitologio. Laŭ Francisko Azorín Neptuno estis Dio de la maro ĉe la romanoj, filo de Saturno kaj Gea, edzo de Anfitrita, ikonografie reprezentita, kiel la greka Pozidono, per viro kun tridento sur mara ĉaro. Li indikas etimologion el la greka Posejdon kaj de tie la latina Neptunus.

Priskribo 
Kiel la greka Pozidono, li estas dio de la maro. Li kaj liaj fratoj Jupitero kaj Plutono renversis ilian patron Saturnon, la ĉefdio de la generacio de la Titanoj. Neptuno donis al la homo la ĉevalon, kaj lia besto estas la ĉevalo. Sed ofte li rajdas la blankajn ondojn de la maro sur delfeno, tenante en la mano sian tridenton. Neptuno estis ankaŭ dio de tertremoj. Lia festotago en la antikva Romio estis la 23-a de julio.

Neptuno donis sian nomon al la planedo Neptuno. Du grandaj Neptunaj lunoj, Tritono kaj Nereido akompanas la planedon, kiel en la mitologio la tritonoj (marviroj) kaj la nereidoj (marvirinoj) iam akompanis la dion de la maro.

Vidu ankaŭ 
 Neptunismo
 Neptuno-festo

Notoj 

Bestaj dioj
Maraj dioj
Romiaj dioj
Drako

Drako povas esti:
 mitologia besto, vidu Drako (mitologio)
 konstelacio, vidu Drako (konstelacio)
 rivero en Francio, vidu Drako (rivero)

Vidu ankaŭ
 Mardrako
Plutono (dio)

Plutono estas la romia dio de la malluma, malvarma infero aŭ Hadeso. 

Laŭ Francisko Azorín Pluto [tiele] estas Mita dio de la riĉaĵo, filo de Cerera k. Jaso; reprezentita ikonografie per blindulo disdonante monerojn k. valoraĵon. Li indikas etimologion el la greka Hades, Pluton, el plusios (riĉo) kaj de tie la latina Plutus.

Priskribo
Laŭ la antikvaj Romanoj, la animoj de la mortintoj iras al la subtera regno de Plutono. La pramisto Karono kondukas la mortintojn trans la Riveron Stikson. Cerbero, feroca hundo kun tri kapoj, gardas Hadeson. La bela diino Prozerpina (aŭ Persefono pri la greka diino) loĝas kun Plutono dum la ses plej malvarmaj monatoj de la jaro, ĉar ŝi manĝis ses granato-semojn.

Plutono ne estas Pluto, la greka dio de riĉo, sed li similas la grekan dion Hadeson. Plutono donis sian nomon al la planedo Plutono. La luno de Plutono nomiĝas Karono, la pramisto de la romia dio.

Referencoj 

Romia mitologio
Marso (dio)

Marso estis la romia dio de la milito kaj de la agrikulturo. Li estis filo de Jupitero kaj Junona. Li similas la grekan dion Areson.

Laŭ Francisko Azorín Marso estas Militdio, protektanta dio, filo de Jupitro k. Junona, reprezentita ikonografie kiel fortika militisto armita per ŝildo, lanco k. kasko. Li indikas etimologion el la latina Mars, el etruska Maris.

Priskribo 
Kiel Mars Quinius, la dio savis la ĝemelojn Romulon kaj Remon, kiuj droniĝis en la rivero Tibero iam antaŭ 753 a.K.. Marso prizorgis la fondintojn de la urbo de Romo kun la helpo de lupino. Pro tio, la romanoj konsideris lin la patro de sia urbo.

Li estis tre grava dio por la romianoj, kiuj festis la Feriae Marti je la 1-a de marto. La romianoj donis lian nomon al planedo Marso, la monato Marto kaj la tago mardo.

Oni kutime imagas Marson portanta batalan kirason. Du ĉevaloj, Timor ("timo") kaj Fuga ("fuĝo") tiris lian ĉaron. Ankaŭ la planedon Marson akompanas duopo; la lunetoj, Fobo (Phobos greke) kaj Dejmo (Deimos greke) .

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Venuso (diino)
 Afrodito (diino)
 Listo de Romiaj diaĵoj

Eksteraj ligiloj 
 https://web.archive.org/web/20041110075654/http://www.angelfire.com/empire/martiana/mars/index.html
 http://usuarios.lycos.es/mythos2002/mythos/Textos-Mythos/Ares.htm  

Agrokulturaj dioj
Areso
Bestaj dioj
Militaj dioj
Protektantaj dioj
Roluloj de la Eneado
Romiaj dioj