Freiburg

Freiburg im Breisgau, ofte mallongigite Freiburg i.Br. aŭ Freiburg i.B., esperantlingve Frajburgo, estas post Stutgarto, Mannheim kaj Karlsruhe la kvara plej granda urbo de Baden-Virtembergo en la sudokcidento de Germanio kaj la plej suda urbego de Germanio. Ĝi situas ĉe la koordinatoj .

La plej proksimaj urbegoj estas Mulhouse (germane Mülhausen) en Alzaco (Francio) kaj Bazelo en Svisio, 60 kilometrojn sude, Zuriko en Svisio, 86 kilometrojn sudoriente, Strasburgo en Alzazo, 85 kilometrojn nordoriente, kaj Karlsruhe, 140 km norde.

En la urbo vivas 210.000 loĝantoj, inter ili pli-malpli 30.000 gestudentoj de la universitato Albert Ludwig kaj de pluraj altlernejoj.

Ĉarma unikaĵo estas la kanaletoj "Beĥle", kiuj trafluas preskaŭ ĉiun straton de la urbocentro kaj kaŭzas ĉe malatentaj turistoj malsekajn piedojn.

Geografio 
Freiburg situas en la sudokcidento de Baden-Württemberg ĉe la sudorienta rando de la superrejna fosaĵo.

Ekologia kvartalo Vauban 
Rimarkinda urboparto estas Vauban kiu estas ekologia kvartalo en kiu oni utiligas naturajn sistemojn rilate al domoj kaj al ĝardenoj, en kiu ne cirkulas aŭtomobilojn, ĉar fakte ne ekziztas parkejoj en la domoj mem, sed kie ĉiuj parku sian aŭton en granda komuna parkejo en la komenco de la kvartalo. Legu pli : Vauban

Historio 

La historio de la urbo Freiburg im Breisgau estas dokumentebla ekde antaŭ preskaŭ 900 jaroj. En la jaro 1120 fondis ĝin la dinastio de la Zähringer [ceringoj], kiuj iom malpli al 100 jarojn poste estingiĝis. Kiel posedantoj de la urbo sekvis la ne amataj grafoj de Freiburg, de kiuj la burĝoj (loĝantoj) de Freiburg en 1368 aĉetis sian urbon kaj metis sin sub la protekton de la dinastio Habsburgoj. Nur komence de la 19a jarcento ĉesis la aŭstria (katolika) epoko, kiam Napoleono en 1806 decidis, ke la urbo Freiburg kaj la regiono Breisgau [Brajsgau aŭ esperantigite Brisgovio] apartenu al la Grossherzogtum Baden [granddukejo Baden]. Ĝis 1918 Freiburg apartenis al la granddukejo, ĝis 1933 al la respubliko kaj en la Tria regno [germanlingve Drittes Reich] al la Gau Baden. Post la Dua mondmilito la urbo Freiburg de 1949 ĝis 1952 estis ĉefurbo de (Sud-)Badeno. Hodiaŭ Freiburg estas la kvare plej granda urbo de la germana federacia lando Baden-Virtembergo [germanlingve Baden-Württemberg].

Vidindaĵoj 
 Historia Magazeno (estis en pasinteco la palaco de la komercoj kaj de la financoj)
 Freiburger Münster
 Augustinermuseum
 Preĝejo Sankta Magdalena
 Urbopordegoj Martinstor kaj Schwabentor
 Haus zum Walfisch, kie loĝis Erasmo de Roterdamo
 Basler Hof, ekzilejo de la episkopo de Bazelo post la reformacio
 Monto Schauinsland kun telfero Schauinslandbahn
 Minejo Schauinsland
 Kanaletoj Beĥle
 Stratpavimaj mozaikoj
 Diversfarbita skulptaĵo Holbeinpferd
 Statuo de Bertold Schwarz, monaĥo kiu laŭdiri hazarde inventis la nigran pulvon

Servoj 
 Universitato Alberto Ludoviko de Frajburgo

Trafiko 
La urbo aŭte ligiĝas al la nord-suda aŭtovojo  (kaj ), kaj al la federaciaj vojoj  kaj . La plej multaj interregionaj trajnoj ankaŭ kondukiĝas norden al Offenburg, Kehl kaj Strasburgo kaj plu al Karlsruhe kaj Mannheim, kaj suden al Bazelo kaj la resto de Svislando. Bicikle interregionaj vojoj kondukiĝas borde de la rivero Rejno norden kaj suden, sed ankaŭ estas multaj pitoreskaj lokaj biciklaj vojoj tra la Nigra Arbaro.

Amaskomunikiloj 
 Badische Zeitung

Famuloj 
En Freiburg naskiĝis:
 Martin Waldseemüller (1470-ĉ.1518-21), kartografo, nomigis la novan kontinenton „Ameriko“ laŭ Amerigo Vespucci
 Joseph Wirth (1879-1956 samloke), germana politikisto de la katolika Zentrumspartei kaj regna kanceliero (1921-1922) de Vajmara Respubliko
 Julius Bissier (1893-1965), germana pentristo
 Hans-Joachim Koellreutter (1915-2005), germana kaj brazila komponisto, flutisto, orkestrestro kaj muzikpedagogo
 Wolfgang Schäuble (naskiĝis en 1942), germana politikisto (CDU), de 2009 ministro pri interno, poste ministro pri financoj en la ministraroj de Angela Merkel
 Til Schweiger (naskiĝis en 1963), germana aktoro

En Freiburg mortis:
 August Weismann (1834-1914), germana kuracisto, histologo, zoologo, esploristo pri evoluo
 Edmund Husserl (1859-1938), germana filozofo - fenomenologio
 András Bertalan Schwarz (1886-1953), hungara-germana juristo
 Nikos Kazantzakis (1883-1957), greka verkisto
 Zoltán Csukás (1900-1957), hungara ekonomikisto
 Reinhold Schneider (1903-1958), germana verkisto
 Eugen Fischer (1874-1967) germana medicinisto, antropologo, propagandisto de rasa higieno
 Martin Heidegger (1889-1976), germana filozofo, ĉefverko Esto kaj tempo
 Hoimar von Ditfurth (1921-1989) – germana kuracisto, ĵurnalisto, populariganto de la scienco, moderatoro de prisciencaj televidelsendoj
 Friedrich August von Hayek (1899-1992), aŭstria ekonomikisto, nobelpremiita
 Oszvald Szemerényi (1913-1996), hungara lingvisto
 Licco Amar, hungara-germana-juda violonisto

Esperanto en Freiburg 
Estante universitata urbo plena je junaj intelektuloj, Frajburgo ekde 1891 havas Esperanto-grupon, do post Nurembergo kaj Munkeno la tria plej tradicia grupo en Germanio. De la jaro 1995, la urbo por pluraj jaroj estis la sidejo de Germana Esperanto-Asocio.

Inter multaj movadaj eventoj, la urbo dufoje estis la gastiganto por
Germana Esperanto-Kongreso, nome la 68-a GEK en 1990, jaro de la germana reunuiĝo kaj la 94-a GEK en 2017.

Plie en Frajburgo gastiĝis inter la 27-a de decembro 1996 kaj la 3-a de januaro 1997 la 40-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo pritraktis la temon "Regionoj - ĉu la veraj landoj?". Por la temo oni elektis tiun urbon, ĉar la translima regiona kunlaboro en Alemanio inter la komunumoj de sudokcidenta Germanio, Alzaco kaj norda Svislando funkcias aparte modele, kvankam la administre centrisma franca ŝtato nur retireme lasas kompetencojn pri lokaj aferoj al la regionoj.

En 1929 kaj 1959 tie okazis la ido-konferenco.

Radiostacio Dreyeckland 
Radiostacio Dreyeckland (triangula lando) elsendas en tri diversaj landoj: Germanio, Francio kaj Svislando kaj en unu el siaj programoj rezervas du aŭ trifoje po monato iom da tempo al Esperanto.

Partneraj urboj 
  Besançon en Francio ekde 1959
  Innsbruck en Aŭstrio ekde 1963
  Padova in Italio ekde 1967
  Guildford en Britio ekde 1979
  Madison (Wisconsin) en Usono ekde 1987
  Matsujamo en Japanio ekde 1988
  Lvivo en Ukrainio ekde 1989
  Granada en Hispanio ekde 1991
  Wiwilí en Nikaragvo interurba amikeco ekde 1988, partnereco ekde 2015
  Tel Aviv en Israelo ekde 2015
  Suwon en Sudkoreio ekde 2015

Eksteraj ligiloj 
 Paĝoj de la urbo, germanlingvaj
 Fotoj de la urbo

 Ligo al la Freiburga Esperanto-grupo 
 Ekzempla artikolo de 2012 pri la loka Esperanto-grupo en la gazeto Badische Zeitung

Galerio

Vidu ankaŭ 

 Friburgo en Svislando
 Esperantogrupo de Freiburg

Referencoj 

 
Eksterdistriktaj urboj de Baden-Virtembergo
Urboj ĉe Rejnbordo