alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Evangelio

Evangelio (en la greka lingvo: euangelion (εὐαγγέλιον) = bona novaĵo) estas libro pri la instruoj kaj agoj de Jesuo Kristo. Kvar troviĝas en la Nova Testamento, elektite de la frua eklezio pro sia fidindeco.

Oni konas per la termino evangelizo la faron prediki la evangelion de kristanismo, tio estas, disvastigi la dekomencan doktrinon de la religio kaj de kristanismo mem.

Evangelioj en la Nova Testamento 

 Evangelio laŭ Mateo
 Evangelio laŭ Marko
 Evangelio laŭ Luko
 Evangelio laŭ Johano

La unuaj tri evangelioj estas la sinoptikaj evangelioj.

Aliaj evangelioj 

 Evangelio de Tomaso
 Q-Evangelio
 Evangelio de Judaso
 Surmonta Parolado

Kristanismo
Nova Testamento
Kanada piedpilko

La kanada futbalo (Canadian football, Football canadien) estas sporto kiu multe similas al la usona futbalo. La ĉefa malsamo estas ke la kanada futbalo ludiĝas per dek du ludistoj en ĉiu teamo, kontraste al la dek unu ludistoj uzataj en la usona futbalo.

Profesiaj ligoj 
 Kanada Futbalo-Ligo (Canadian Football League, Ligue canadienne de football)

Neprofesiaj ligoj 
 Kanada interuniversitata sporto

Pozicioj 

ofensivo
marŝalo (Mŝ)
duonmalantaŭulo (kuriero) (kr)
malantaŭulo (ma)
larĝa ricevanto (rm)
larĝa ricevanto (rm)
ricevanto insertita (ri)
ricevanto insertita (ri)
blokisto 
blokisto 
blokisto ----- la peonaro / la fronto
blokisto
centrulo 

defensivo
kaptisto
angulgardiso
protektisto
ĝendarmo

specialaj teamoj
piedbatisto

Vidu ankaŭ 

 Futbalo
 Rugbeo

Kanada piedpilko
Kanada bastonludo

Kanada bastonludo aŭ lakroso estas sporto origine ludita fare de la indiĝenaj popoloj de la orienta Usono kaj de la orienta Kanado.

Sporto
Leonoj de Brita Kolumbio

La Leonoj de Brita Kolumbio estas teamo de Kanada piedpilko. La unua vira teamo de la klubo konkuras en la Kanada piedpilka ligo. Trejnisto de la teamo estas Wally Buono.

La Leonoj de Brita Kolumbio ludas en la kovrita kopula stadio B.C. Place en Vankuvero, Brita Kolumbio, en kiu en februaro 2010 ankaŭ okazas la ĉefaj eventoj de la Vintra Olimpiko 2010.

Sporto en Kanado
Brita Kolumbio
B.C. Place

B.C. Place estas kovrita kupola stadio en Vankuvero, Brita Kolumbio, konstruita en 1983. En la stadio povas sidi ĉirkaŭ  spektantoj. Ĝi estas la hejmo por la Leonoj de la Brita-Kolumbio de la Ligo kanada de piedpilko.

La stadio ankaŭ estas la centra eventejo de la Vintra Olimpiko 2010.

Brita Kolumbio
Wally Buono

Wally BUONO naskiĝis 1950 en Potenco, Italio, kaj estis trejnisto por la Stampederoj de Kalgerio de la Kanada pilkoluda ligo inter 1991 kaj 2002. Je januaro 2003, Buono subskribis kontrakton por esti trejnisto de la Leonoj de la Brita-Kolumbio. Tri fojojn li gajnis la Grejan Pokalon dum sia restado kun la Kalgeria teamo.

Trejnistoj
Kanadanoj
Ralph Samuel Funk

Ralph Samuel FUNK (1889-1969) estis usona poeto en la pensilvangermana dialekto de la germana lingvo.

Vivo 
Funk naskiĝis en la kantono Northampton, Pensilvanio kaj studis ĉe Muhlenberg College.

Poemoj 
 Der Schtarm
 Die siwwe Schwowe
 Ehrlichkeit
 En Ragguune Yacht
 Hatz Gedanke
 Sehnsucht
 Wann's meeglich waer
 Wie alt bischt du?

Funk, Ralph Samuel
Funk, Ralph Samuel
Russell Wieder Gilbert

Russell Wieder GILBERT (1905-1985) estis usona poeto kiu verkis en la pensilvanigermana lingvo. Li naskiĝis en la kantono Lehigh, Pensilvanio.

Edukado 
Li studis ĉe Muhlenberg College en la urbo Allentown, Pensilvanio. Li obtenis poste doktoriĝon ĉe la Universitato de Pensilvanio.

Instruado 
Russell Wieder GILBERT estis profesoro de la Germana lingvo ĉe du universitatoj kaj unu kolegio dum sia kariero: Universitato Lehigh, Universitato Susquehanna kaj Muhlenberg College.

Poemoj 
 Der Viert Tschulei
 Die Bauerei
 Die Uhrezeeche
 Es Miehlraad
 Geiz
 Gott dot?
 Hoscht's net heere dimmele?
 Re Hausfraa ihre Arrewet
 Ruhich die Summernacht

Gilbert, Russell Wieder
Gilbert, Russell Wieder
Gilbert, Russell Wieder
Gilbert, Russell Wieder
Alaŭdoj de Montrealo

Le Alaŭdoj de Montrealo () estas teamo de la Kanada Futbalo-Ligo, kiu estas formita je 1947. La unua versio de la teamo Alaŭdoj malfondiĝis je 1982. Estas tiam kreita nova teamo havanta la nomon "Concordes de Montrealo"; tiu teamo ekhavis la historion de la Alaŭdoj. Je 1986 tiu teamo reprenis la nomon "Alaŭdoj". Ĝi malfondiĝis kelkajn tagojn antaŭ la komenco de la ludosezono de 1987.

La nuna versio de la teamo kreiĝis kiam translokiĝis al Montrealo la teamo Virĉevaloj de Baltimoro (Baltimore Stallions) post la fino de la ludosezono de 1995. Ĝi gajnis je novembro de 2002 la Grejan Pokalon kontraŭ la Eskimoj de Edmontono en Edmontono (Alberto).

Urbo: Montrealo, Kebekio, Kanado
Stadiono: Molson Stadiono
Trejnisto: Tom Higgins

Marŝaloj de la Alaŭdoj de Montrealo 

Antaŭ 1960

 Warren Stevens 1931 – Bruce Coulter 1948–57 – Sam Etcheverry 1952–60 – Al Dekdebrun 1953 – Hal Patterson 1954–60

1960-aj jaroj

 Wes Gideon 1959–60 – Gerry Thompkins 1961–62 – Sandy Stephens 1962–63 – Gerry Doucette 1961 – Don Allard 1961 – Dave GROSZ 1962 – Earl Keeley 1963 – Warren Rabb 1963 – George Bork 1964, 1966–67 – Bernie Faloney 1965–66 – Carroll Williams 1967–69

1970-aj jaroj

 Sonny Wade 1969–78 – Tony Passander 1970 – George Mira 1972–73 – Jimmy Jones 1973-75 – Joe Barnes 1976–86 Gerry Dattillio 1976–80

1980-aj jaroj

 Joe Barnes 1976–86 – Steve Grant 1980 – Vince Ferragamo 1981 – Ken Johnson 1981–82 – Johnny Evans 1982–83 – Kevin Starkey 1983 – Ron Reeve 1983 – Turner Gill 1984–85 – Steve Calabria 1986 – Brian Ransom 1986

1990 +

 Tracy HAM 1997–99 – Marvin Graves 1997 Larry Jusdanis 1997 – Lance Funderburk 1998 – Kevin Mason 1998 – Anthony Calvillo 1998–02 – Stanley Jackson 1999–01 – Corby Jones 1999 – Dan Gonzalez 2000–01 – Matt LYTLE 2002 – T. Bolden 2002

Vidu ankaŭ 
 Kanada futbalo, Kanada Futbalo-Ligo

Eksteraj ligiloj 

 Alouettes de Montréal Oficiala retejo
 Go Als Go.com  Subtenanta retejo

Kanada piedpilko
Montrealo
Sporto en Kanado
Juan Domingo Perón

Juan Domingo PERÓN (naskiĝis la 8-an de oktobro 1895, mortis la 1-an de julio 1974) estis argentina politikisto en la 20-a jarcento.

Perón, arda naciisto, estis prezidento de Argentino en la kvardekaj kaj kvindekaj jaroj, kaj denove, mallonge, en la sepdekaj jaroj. Li fondis popolisman movadon justicialismo, ankaŭ nomatan peronismo, kiu sin apogis je la plej malsupraj tavoloj, la sindikatoj kaj la t.n. senĉemizuloj. Ĝi estis forte kontraŭkomunisma, sed sen tre klara ideologio, kio permesis la ekeston de aloj ekstremmaldekstraj ĝis ekstremdekstraj, kaj kiu ankoraŭ restas forta en Argentino (pluraj el la lastaj prezidentoj, inklude de la nuna, sin deklaras peronistoj).

La dua edzino de Perón, Eva Duarte, Evita, estis la plej potenca virino de Argentino antaŭ sia frua morto.

Lia posteulino estis la tria edzino María Estela Martínez de Perón, Isabelita, kiu estis la unua ino kiu iĝis prezidento de la respubliko.

Prezidantoj de Argentino
Historio de Argentino
Diktatoroj
Mortintoj en 1974
Naskiĝintoj en 1895
Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio
Eva Perón

María Eva DUARTE (post edziniĝo de PERÓN) [maria eba dŭarte de peron'] (Los Toldos, 7-a de majo 1919 - Buenos Aires, 26-a de julio 1952). Argentina politika personego de la 20-a jarcento.

Ŝi estis radioaktoro. En 1945, ŝi iĝis la 2-a edzino de Juan Domingo Perón, prezidento de Argentino. Pro ŝia malaltklasa ekvivo, ŝi zorgis kaj politike celis pri descamisados ( [deskamisados], "senĉemizuloj"). Ŝi organizis almozan fondaĵon por helpi malriĉulojn. Por ŝi, ne malkongruis laboradegi por malriĉuloj kaj sin vesti lukse kaj multekoste. Evita ([ebita], "Evonjo" - kvankam ĝi hazarde ankaŭ signifias (ŝi) evitas), kiel ŝi estis konata, estis ruza kaj ambicia, kaj multe influis sian edzon. Malgraŭ sia popularegeco inter popolamasoj, eĉ personkulta, tamen ŝi klopodis ligi ŝian edzon al la sukceso.

En 1947, ŝi sukcesis leĝigi la virinan balotrajton. Ŝi vojaĝis al Eŭropo. Post la Hispana Enlanda Milito, ŝi vizitis Hispanion portante ŝarĝon da nutraĵoj bezonegataj, malgraŭ la internacia bojkoto kontraŭ la rego de Francisco Franco.

En 1951, ŝi intencis formaligi sian potencon, kandidatante por vicprezidenteco, sed armeestroj malpermesis tion. Ŝi kancere mortis en 1952. La argentinanoj funebris ŝin.

Ŝia vivo inspiris la muzikteatraĵon Evita de Andrew Lloyd Webber, poste filmitan kun Madonna rolanta Evita-n. Ŝi ankoraŭ estas mito de la peronisma movado justicialismo.

Vidu ankaŭ 
 Isabelita Perón
 Evita (filmo)
 Peronismo

Eksteraj ligiloj 

 DMoz
 Kategorio angle
 Kategorio hispane
 Kategorio pri la muzikteatraĵo
 Kategorio pri la filmo
 TTT-ejo de familio de Evita Perón angle.
 Raporto de argentina ĵurnalo "Clarín" pri ŝia morto  hispane.

Argentinaj politikistoj
Historio de Argentino
Naskiĝintoj en 1919
Mortintoj en 1952
Personoj sur monbiletoj
Horatio Nelson

Admiralo Horatio NELSON (29-a de septembro 1758 – 21-a de oktobro 1805) estis brita mararmea oficiro. Li venkis la trupojn de la franca imperiestro Napoléon Bonaparte (apogitajn de hispana mararmeo) en la Batalo de Trafalgar, sed li morte vundiĝis pro malamikaj kanonoj.

Lia plena titolaro estis
 Vice Admiral of the White (kvina plej alta rango de la brita mararmeo)
 The Right Honourable Horatio, Viscount Nelson (la vere honorinda Horacio, vicgrafo Nelson)
 Knight of the Most Honourable Order of the Bath (kavaliro de la honorindega Ordeno de la Bano)

Krome li havis kelkajn pliajn baronajn, kavalirajn kaj oficirajn titolojn, kiuj ne estis oficialaj nompartoj.

Vidu ankaŭ 
 Ĝardeno Nelson
 Muzeo de Monmouth

Eksteraj ligiloj 

 http://www.badley.info/history/Nelson-Horatio-Great-Britain.biog.html  
 http://www.aboutnelson.co.uk 
 http://www.lulu.com/content/175902 
 http://www.sargonshipmodels.com/ro_ship.php?id=30  

MonmouthpediA
Francaj revoluciaj militoj
Britaj militistoj
Gestapo

Gestapo estas akronimo de  (sekreta ŝtatpolico), kiu senkompate eliminis tutan opozicion, veran aŭ suspektindan, al la nazia partio inter 1933 kaj 1945. La Gestapo fondiĝis por anstataŭi la prusan sekretan policon, kaj ĝi operaciis tra la tuta Germanio kaj la okupitaj landoj. La Gestapo havis absolutan potencon. Ĝiaj viktimoj ofte estis senditaj al koncentrejoj.

Reinhard Heydrich, la ĉefanstataŭanto de Heinrich Himmler, ĉefo de la SS, estis la ĉefo de la SD (sekurita servo). Kiam Heydrich ankaŭ nomumiĝis ĉefo de la Regna Centra Sekur-Oficejo ( aŭ RSHA) en 1939, li entenis la Gestapon sub sia komando.

Oficiroj 
 Adolf Eichmann
 Hermann Göring, fondinto
 Reinhard Heydrich, ĉefo en la jaroj 1934-1939
 Heinrich Himmler

El kroniko de reprezalioj
1940
 23.08. En Grabarka Gestapo pafmortigis 25 personojn, suspektitajn pri partopreno en la Pola Rezistomovado

1941
 23.08. Pafmortigo apud Pleszew de 22 personoj, alveturigitaj de malliberejoj en Kalisz, Konin, Sieradz

1942
 26.08. Ekzekuto post torturoj de Josef Mašín, ĉeĥa generalo, membro de kontraŭgermana rezistomovado, patro de kontraŭkomunistaj fratoj Mašín

Vidu ankaŭ 
 Nacisocialisma Germana Laborista Partio
 SA
 SS
 Wannsee-konferenco
 Konferencoj de Gestapo-NKVD

 
Krimorganizaĵoj
SS
Heinrich Himmler
Holokaŭsto
Reinhard Heydrich
Sekretaj policoj
Francisco Ferrer

Francisco FERRER I GUARDIA (katalune: Francesc Ferrer i Guàrdia; Alella, je la 14-a de januaro 1859 - Barcelono, 13-a de oktobro 1909), kataluna instruisto kaj pedagogo, adepto de Libera Penso kaj fondinto de t.n. Escuela Moderna (Moderna Lernejo), en kiu li edukis laboristajn geknabojn sen trudaj rimedoj, sen batado kaj preĝado, sen ŝtata kaj eklezia influoj. Pro tio kaj lia supozata rilato al anarkiismo, li estis komplote akuzita pri instigo de la revoluciprovo kiu okazis en Barcelono en 1909, konata kiel la Tragika Semajno, kaj ekzekute forigita.

Pri Ferrer en Esperanto 
 Francisco Galcerán Ferrer, La Pledo por Ferrer, Libera Penso, oktobro 1909.
 Francesc X. Puig Rovira, "Francesc Galceran Ferrer, defendanto de Ferrer i Guàrdia", Kataluna Esperantisto, n-ro 351-352, decembro 2009, p. 17-20

Vidu ankaŭ 
 José Sánchez Rosa

Eksteraj ligiloj 

 http://www.antorcha.net/biblioteca_virtual/pedagogia/escuelamoderna/indice.html 
 http://recollectionbooks.com/bleed/Encyclopedia/FerrerFrancisco.htm  
Dokumenta kolekto Ferrer 

Fondaĵo Ferrer i Guardia

Liberpensula Frakcio de Sennacieca Asocio Tutmonda

Katalunaj anarkiistoj
Anarkiistaj teoriistoj
Ekzekutitaj personoj de Hispanio
Hispanaj esperantistoj
Kanada interuniversitata sporto

U Sports (stiligita kiel U SPORTS) estas la nacia sporta estraro de universitata sporto en Kanado, konsistante el la plimulto de diplom-donantaj universitatoj en la lando.

Kanada interuniversitata sporto aŭ CIS (Canadian Interuniversity Sport) estas la kanada nacia organizaĵo, kiu regas universitatan sporton en Kanado. Ĝi estis fondita en 1906 sub la nomo Canadian Interuniversity Athletics Union (CIAU). La nomo estis ŝanĝita al CIS en junio 2001. De tiam ĝis la 20-an de oktobro 2016, ĝi estis konata kiel Canadian Interuniversitaire Sport (CIS; france: Sport interuniversitaire canadien, SIC). En tiu dato, la organizo remarkis kiel "U Sports" en ambaŭ oficialaj lingvoj.

Vidu ankaŭ 
 Kanada universitata hokeo
 Kanada universitata volejbalo
 Kanada universitata piedpilko
 Kanada universitata basketbalo

Interuniversitata sporto
Sporto en Kanado
Kanada Futbalo-Ligo

La Kanada Futbalo-Ligo (, ) havas naŭ profesiajn kanadajn futbalajn teamojn.

Historio 
La ligo origine formiĝis je 1884 sub la nomo de Kanada Rugbeofutbala-Unuiĝo (poste la nomo ŝanĝiĝis al Kanada Rugbea Unuiĝo). La kanada futbalo dekomence ne distingiĝis el la rugbeo. Dum la 20a jarcento ĝi poiome ŝanĝiĝis, ĝis kiam ĝi fine estiĝis sporto similega al la usona futbalo. Tial je 1958 la nomo denove ŝanĝiĝis, ĉi-foje al Kanada Futbalo-Ligo.

Dividaĵo Okcidenta
 Leonoj de Brita Kolumbio
 Stampeders de Kalgario
 Eskimoj de Edmontono
 Roughriders de Saskaĉevano
 Bluaj Bomb-Aviadiloj de Vinipego

Dividaĵo Orienta
 Alaŭdoj de Montrealo
 Ruĝnigruloj de Otavo
 Argonaŭtoj de Toronto
 Tigro-Katoj de Hamiltono

Eksaj teamoj

 Concordes de Montrealo
 Rough Riders de Otavo
 Renegades de Otavo
 Orministoj de Sakramento
 Teksasanoj de Sankt-Antonio
 Virĉevaloj de Baltimoro
 Piratoj de Ŝrivporto
 Mad Dogs de Memfiso
 Barakudoj de Birminhamo

Vidu ankaŭ 
 Usona futbalo
 Rugbeo

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo 
 Oficiala retejo 

Kanada piedpilko
Kanada universitata piedpilko

Sporto > Kanada universitata sporto > Kanada piedpilko

La Kanada universitata kanado, antaŭe nomita Kanada interuniversitata atletika unuiĝo, organizas maĉoj de kanada piedpilko inter kanadaj universitatoj. La organizo enhavas kvar konferencojn.

Atlantika konferenco
Kebekia konferenco
Ontaria konferenco
Okcidentkanada konferenco

Unu universitato estas nomita ĉampiono de la rondo en novembro. La gajnanto de la ĉampiona maĉo ricevas la Vanjea pokalon.

Rango de teamoj post la fino de la 2002-a ludsezono

1. Universitato Saint Mary's* gajnanto de la Vanjea pokalo
2. Universitato de Saskaĉevano* perdanto de la Vanjea pokalo
3. Universitato de McGill
4. Universitato Queen's
5. Universitato de Reĝina

Kanada piedpilko
Vortsintakso

Lingvo - Lingvistiko - Gramatiko - Sintakso

Vortsintakso
Epiteto 
	:Adjektiva epiteto 
	:Apozicio
		:Ekvivalento
		:Nominacio 
	:Suplemento 
		:Suplemento de aĵ-substantivo 
		:Suplemento de ad-substantivo

Gramatiko
Lingvoscienco
Propozicio-sintakso

Sintakso

Propozicio-sintakso
  :Subjekto
   :Akordo al la subjekto
   :Sensubjekta propozicio
  :Predikato
   :Atribua predikativo
  :Objekto
  :Adjekto
   :Loka adjekto
   :Tempa adjekto
   :Stata adjekto
   :Modala adjekto
   :Koncern-adjektoj
   :Plurfunkcieco de frazelemento
   :Speco de la propozicio
   :Vortordo
    :Ordinara vortordo
    :Ligita vortordo
    :Reliefiga vortordo

Gramatiko
Frazosintakso

Frazosintakso estas tiu parto de sintakso, kiu klarigas la formadon de frazoj. Ĝi kontrastas al la vortsintakso.

Vidu ankaŭ 
Kunordita propozicio
Subordita propozicio

Sintakso
Publika juro

La publika juro estas branĉo de la nacia juro, kiun oni tradicie kontrastigas kun la privata juro.

La publika juro estas la aro de la juraj normoj, kiuj organizas la ŝtaton, la publikajn potencojn, kaj kiuj regas la rilatojn kun la unuopuloj, la aliaj ŝtatoj kaj la naciaj establoj.

Ĝi inkluzivas:
 la konstitucian juron
 la administracian juron
 la fiskan juron
 la kriminalan juron (kiun iuj rigardas ankaŭ kiel parton de la privata juro)

Vidu ankaŭ 
 Internacia juro
Fido

Fido povas signifi konfidon al persono aŭ objekto, kredon je Dio aŭ al io ajn, aŭ sistemon de religia kredo. La esenco de fido estas ke ĝi estas science nepravigebla. Ĝi estas bazata en personaj travivaĵoj kaj sentoj. Malsama ol espero, ke indikas deziron por la estonteco, la koncepto de fido entenas atendo kun elemento de certigo.

Sankta Paŭlo, apostolo de Jesuo Kristo, provizis al ni eble la plej koncizan difinon de fido: La fido estas realigo de esperataĵoj, provado de aferoj ne vidataj (Hebreoj 11:1).

Kvankam la parolo fido havas multajn nuancojn da signifo, ĉe la fino ĝi restas realigo de esperataĵoj, provado de aferoj ne vidataj.

El religia vidpunkto, "fido" estas la kredo je speciala dogmoj, kiuj formas la diversaj religiojn.

Pri fidindeco de diraĵo, memoru ke senescepte ĉiuj artikolo de Vikipedio, ekzemple, estas nur tiom fidinda, kiom fidindaj estas la fontoj, kiujn ĝi citas. Pri fontoj oni konsideru referencoj kaj historiaj fontoj

Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri fido en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Kredo
 Pieco

Religiaj konceptoj
Percepto
Privata juro

La privata juro estas unu branĉo de juro, kontraste kun la publika juro.

La privata juro estas la aro de la juraj normoj, kiuj aplikiĝas al la privataj personoj, kaj kiuj regas la rilatojn inter tiuj personoj.

La privata juro ampleksas jenajn kampojn:
 Civila juro
Persona juro - Familia juro - Objekta juro - Kontrakta juro
 Sociala juro
Labora juro
 Ekonomia juro
Banka juro - Juro pri intelekta proprieto - Komerca juro - Konkurenca juro - Societa juro
 Privata procedura juro
 Privata internacia juro

Vidu ankaŭ 
 Civila Kodo
Moraviaj fratoj

La Unuiĝo de fratoj aŭ Frataro-Unuiĝo (, ankaŭ konata kiel Moravianoj) estas kultura kaj socia movado de ĉeĥa popolo, fondita en 1457, kelkajn jardekojn antaŭ la reformacio en Moravio kaj en Bohemio. Ĝi baziĝis sur la instruoj de Jan Hus, partnero de John Wyclif. Ĝi vastiĝis en ĉeĥaj landoj kaj ankaŭ ekster ĝiaj limoj, sed post surtronigo de Habsburgoj en Ĉeĥaj Landoj de post la jaro 1526 plene malpermesita kaj daŭre persekutata. Ĝiaj membroj nomiĝas Bohemiaj Fratoj, en okcidentaj landoj ili estas pli bone konataj sub Moraviaj Fratoj.

Dum la tridekjara milito la frataro estis persekutata kaj pro tio, ili fuĝis Bohemion kaj Moravion por aliaj landoj en Eŭropo, ekzemple grupoj fuĝis al Anglio kaj Pollando. (Komenio, ekzemple, fuĝis al Pollando kaj poste al Anglio). Unu el la grupoj fuĝintaj iris al nuntempa Germanio en la graflando de la grafo Zinzendorf kaj tie konstruis Herrnhut. Tamen, la grafo ne nur donis al la frataro vivspacon, li ankaŭ aniĝis al ĝi. Li iĝis ĝia gvidinto kaj alportis grupon de la frataro el Germanio al Ameriko, en Georgio je 1735. Tamen, la grupo rifuzis batali kontraŭ la Indianoj kaj estis malŝatata en Georgio pro tio, kaj do en 1740 la georgia fratara komunumo translokiĝis denove, ĉi foje al Pensilvanio. En Pensilvanio ili fariĝis parto de la granda enmigrado al Pensilvanio de germanparolantoj kaj la moravoj estas inter la pensilvanigermanaj grupoj. En Pensilvanio ili estis nomitaj moravoj kaj pensilvanigermandialekte Herrnhuder.

La 16-a jarcento signifis pezan subpremon kaj fuĝon en aliajn landojn. En la jaro 1722 ricevis kelkaj germanaj kaj ĉeĥaj familioj frataraj ŝirmejon ĉe grafo Zinzendorf en Saksio kaj fondis tie vaste konatan komunumon sub la nomo Herrnhut (Ŝirmejo de la Sinjoro).

Nur en la jaro 1861 eldonis Habsburgoj edikton, kiu iom liberigis ekziston de nekatolikoj. Nun ekzistas en Ĉeĥa respubliko kelkaj protestantaj eklezioj de ĉi tiu deveno kaj unu el ili nomiĝas daŭre „Jednota bratrská“

La Moravoj en Pensilvanio 
En Pensilvanio, la Moravoj fondis la urbojn Betleĥem, Nazareto, kaj la vilaĝojn Emmaus, kaj Lititz. La pensilvanigermana poetino Louise Adeline Weitzel estis morava kaj kreskis en Lititz.

Vidu ankaŭ 
 Erdmuthe Dorothea de Zinzendorf
 Nikolaus Ludwig von Zinzendorf

Eksteraj ligiloj 

 Bela artikolo prie ĉe Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 487-488

 
Husmovado
Religio
Protestantismo
Robert Mugabe

Robert Gabriel MUGABE (naskiĝis , mortis  en Singapuro) estis longtempa prezidanto de Zimbabvo. Li apartenas al la popolo Ŝonaoj.

Mugabe estis unu el la fondintoj de ZANU (Zimbabva Afrika Nacia Unuiĝo) en la jaro 1963.

Inter 1964 kaj 1974 li estis malliberigita en Rodezio kaj post liberiĝo fondis la Patriotan Fronton kun Joshua Nkomo de ZAPU (Zimbabva Afrika Popola Unuiĝo).

La gerilanoj de Mugabe estis bazitaj en Mozambiko, de kie ili sukcese batalis kontraŭ la registaroj de Ian Smith kaj poste episkopo Abel Muzorewa.

Dum nacia voĉdonado en 1980 ZANU sukcesis kaj Mugabe estis elektita ĉefministro de sendependa Zimbabvo.

Dum la 1980-aj jaroj Mugabe sukcesis per sia politiko reformi la landon kaj plibonigi la sanon, klerecon kaj ekonomian prosperon de la loĝantoj. Li estis vaste aprezata kiel modela afrika landestro. Tamen en postaj jaroj lia konduto grave ŝanĝiĝis, kaj li regis la landon pli kaj pli diktatorece, kun korupteco, falsaj  balotoj kaj rompoj kontraŭ homrajtoj. Finfine li estis devigita abdiki, kion li faris la 21-an de novembro 2017.

Notoj

Vidu ankaŭ 
 Zambio
 1990

Eksteraj ligiloj 

 http://www.avert.org/subaadults.htm
 http://www.swans.com/library/art9/ankomah5.html
 http://www.landaction.org/display.php?article=61 
 http://www.theindependent.co.zw/news/2004/July/Friday16/1003.html 

Ĉefministroj de Zimbabvo
Prezidantoj de Zimbabvo
Vokalo

Vokaloj estas el pure elparola vidpunkto sonoj, kiuj ne metas obstaklon al la trairanta aerblovo (dum konsonantoj ja havas tian obstaklon). El fonologia vidpunkto vokalo estas sono, kiu formas la kernon de silabo (dum konsonantoj aperas antaŭ kaj post tia kerno). Por distingi inter tiuj du sencoj, oni foje uzas la terminon vokoido, kiam temas pri la pure elparola senco de la ideo "vokalo" (dum pure elparolan konsonanton oni tiam nomas kontoido).

Ĉefaj trajtoj 
Vokalojn oni distingas per du ĉefaj trajtoj: antaŭeco kaj vasteco kaj akustike laŭ iliaj formantoj.

Ĉe elparolo de antaŭaj vokaloj la lango troviĝas proksime al la antaŭo de la buŝo (proksime al la lipoj). Ĉe elparolo de malantaŭaj vokaloj la lango troviĝas malantaŭe en la buŝo. Ĉe elparolo de vastaj vokaloj estas granda malfermaĵo inter la lango kaj la supro de la buŝo. Ĉe malvastaj vokaloj la lango estas proksima al la supro de la buŝo.

Sed ekzistas ne nur du gradoj de antaŭeco kaj vasteco. En multaj lingvoj estas almenaŭ tri gradoj de vasteco, kaj ofte ankaŭ tri aŭ pli da gradoj de antaŭeco. Tiam oni parolas pri vokaloj mezvastaj, kaj pri vokaloj centraj, k.s.

Plej ofte malantaŭaj vokaloj estas aldone elparolataj kun rondigitaj lipoj, dum antaŭaj vokaloj plej ofte estas elparolataj sen tia liprondigo. Sed en lingvoj kun multaj vokalfonemoj ekzistas ofte ankaŭ rondigitaj antaŭaj vokaloj, kaj en iuj lingvoj ankaŭ nerondigitaj malantaŭaj vokaloj.

Esperanto havas kvinvokalan sistemon. Tiu sistemo estas efektive la plej ofta inter la homaj lingvoj. Oni povas ĝin prezenti en jena skemo, t.n. vokaltriangulo:

             antaŭe   centre   malantaŭe
   malvaste      i		  u
   mezvaste        e            o
   vaste                 a

Aldonaj trajtoj 
En pluraj lingvoj (sed ne en ĉiuj) vokaloj varias pri "kvanto" aŭ "longeco". Longaj vokaloj estas elparolataj per pli longa spirado ol la mallongaj. Ofte "e" kaj "o" estas pli malvastaj kiam ili estas pli longaj. En la Internacia Fonetika Alfabeto oni montras longajn vokalojn per [:].

Ekzemploj.
 En la germana gravas longaj kaj mallongaj vokaloj, kaj en multaj okazoj oni montras longajn vokalojn per la litero /h/.
  Bahn  (=fervojo) malsama ol Bann  (=malpermeso)
  Miete  (=luo) malsama ol Mitte  (=mezo)
 En la latina ankaŭ gravas la vokala longo, sed ĝi ne estas kutime montrata (eblas montri ĝin per supersignoj, ekzemple /ā/ kaj /ă/)
  věni  (=venu) malsama ol vēni  (=mi venis)
 En la finna longaj vokaloj estas montrataj skribante dufoje la saman vokalon
  sata (=cent) malsama ol sataa (=pluvas)

En aliaj lingvoj, ekzemple la latinidaj lingvoj, la longeco de la vokaloj ne gravas. Kvankam ofte kelkaj vokaloj estas elparolataj pli longe ol aliaj, oni povas ŝanĝi la longon sen ŝanĝo de signifo. Ankaŭ Esperanto estas tia lingvo.

Vidu ankaŭ 
 Tema vokalo

Fonetiko
Duonvokalo

Duonvokalo estas vokalo, kiu ne formas silabokernon (en Esperanto j kaj ŭ), sed kiu kune kun vera vokalo formas diftongojn (aj, ej, oj, uj, aŭ, eŭ, oŭ). Nur escepte ŭ povas troviĝi antaŭ vokalo: ŭa (infana ploro), ŭaks (ranbleko), ŭo (nomo de la litero); dum j tre ofte troveblas en tia pozicio: ja, je, ju, joviala. Ideale oni prononcu la silabkomencajn duonvokalojn same kiel la silabfinajn, sed pro influo de kelkaj nacilingvoj multaj esperantistoj emas fari distingon, plifermante la buŝon: Ekzemple, kaj en la norvega kaj la angla lingvoj, la vorto por "jes" estas prononcata respektive [ja/ia] (aŭ eĉ [ea]) kaj [jes/ies], dum germanlingvanoj diras [ja] kun eta froto. Simila malsamo troveblas inter franca oui [ŭi] kaj angla we [ŭi] "ni"
La rezulto estas ne duonvokalo, sed (duon)konsonanto.

En analizoj de interalie la hispana oni kutime kalkulas ankaŭ la kombinon duonvokalo+vokalo kiel diftongon. Ĉe senfrota prononco, tiu analizo povas esti defendata kiel taŭga ankaŭ por Esperanto. Tiuokaze, la nombro de diftongoj en nia lingvo duobliĝas, kaj eĉ triftongoj atesteblas.

Laŭ akustika vidpuntkto, ne estas malsamo inter [i] kaj [j], [u] kaj [ŭ], kaj ne estas diftongoj aŭ silaboj. La frekvenco kaj la nivelo de formantoj estas tute similaj, simple [j] kaj [ŭ] estas mallongaj, kaj [i] kaj [u] estas longaj.

Eksteraj ligiloj 
 Sergio Pokrovskij: Duonvokaloj kaj diftongoj.

Fonetiko
Hiato

Hiato estas renkontiĝo de du vokaloj kiuj estas aparte elprononcitaj (hiato, mia, balau, la amo, Korea Esperanto-Asocio, iai, ĉiuokaze, ĉe iu oazo), do ili ne kreas diftongon. 

Se interne de vorto unu el la vokaloj estas i, multaj parolantoj kutime prononcas inter ili malfortan j: nia instruisto (nija instrujisto). Kelkaj lingvoj eĉ aldonas la j inter tiuj vokaloj. Ekzemple, la vorto por Slovenio en la slovena estas Slovenija.

Fonetiko
Konsonanto

En fonetiko konsonanto estas sono, kiu estas karakterizita per fermo aŭ baro de la aerfluo. Kontraste al vokaloj, konsonantoj ne formas silabojn.

 Konsonantoj en Esperanto
 Esperanta Fonologio
 Lingvistiko

Pulmaj konsonantoj 
La pulmaj konsonantoj estas konsonantoj kies produktada aero venas el la pulmoj.

Voĉlokoj 
Por ke konsonanta sono estu produktita, unu el tiuj moveblaj organoj devas esti movita al unu el la malmoveblaj organoj. Kavoj povas ankaŭ produkti sonon.

Moveblaj organoj 
 lipoj
 langpinto
 langlameno
 langdorso
 langradiko

Malmoveblaj 
 supraj dentoj
 alveoloj
 palato
 uvulo

Kavoj 
 farinkso
 epigloto
 gloto

Ordigo de la konsonantoj 
Por produkti sonon 2 el supre menciitaj organoj devas kune agi. Ĉiu movebla organo povas agi kun fina nombro da organoj.
Jen ĉiuj eblecoj kiuj jam estis trovitaj en la homaj lingvoj:

 dulipa konsonanto: la du lipoj tuŝiĝas.
 en esperanto: b [b], p [p] (Senvoĉa bilabiala plozivo)
 lipodenta konsonanto: supraj dentoj kaj suba lipo tuŝiĝas
 en esperanto: f [f], v [v]
 pintodenta konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la suprajn dentojn
 pintodulipa konsonanto: la pinto de la lango estas premita inter la du lipoj
 denta konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la suprajn dentojn
 dorsodenta konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la suprajn dentojn
 alveola konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la alveolon
 en esperanto: t [t] (Senvoĉa alveolara plozivo), d [d], s [s], z [z], c [ʦ], dz [ʣ], r [r], l [l]
 dorsoalveola konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la alveolon,
 postalveola konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la postalveolon
 en esperanto: ŝ [ʃ], ĵ [ʒ], ĉ [ʧ], ĝ [ʤ]
 dorsopostalveola konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la postalveolon
 retrofleksa konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la palaton (la lango estas retrofleksita en la buŝo)
 palata konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la palaton
 en esperanto: j [j]
 vela konsonanto: la radiko de la lango tuŝas la velon
 en esperanto: k [k], g [g], ĥ [x] (Senvoĉa velara plozivo)
 uvula konsonanto: la radiko de la lango kaj la uvulo tuŝiĝas
 faringa konsonanto: la faringo obstrukciĝas
 epiglota konsonanto: la epigloto obstrukciĝas
 glota konsonanto: la gloto obstrukciĝas
 en esperanto: h [h]

Voĉmanieroj 
(Eble alvenos la artikolero)

Nepulmaj sonoj 
(Eble alvenos la artikolero)

Klakoj 
(Eble alvenos la artikolero)

Voĉaj injektivoj 
(Eble alvenos la artikolero)

Glotigitaj plozivoj 
(Eble alvenos la artikolero)

Konsonantoj
Muzeo Ermitejo

Ŝtata Ermitejo aŭ simple Ermitejo (; la rusa formo de la franca vorto por ermitejo) estas mondfama muzeo en Sankt-Peterburgo (Rusio), kiun konsistigas sep konstruaĵoj: Vintra Palaco, Palaco de Menŝikov, Ermitejo, Porcelana muzeo kaj aliaj. Ĝi enhavas la plej grandan rusian kolekton de eksterlanda arto; rusan arton arigas la Rusa Muzeo, ankaŭ en Sankt-Peterburgo.

La muzeo estis fondita en 1764 kiel privata kolekto de la rusia imperiestrino Katerino la Granda. Ekde 1852 ĝi estis malfermita por publiko.

En 2000-aj jaroj aperis filioj de Ermitejo en kelkaj urboj enlande kaj eksterlande. Inter ili filioj en Amsterdamo, Kazano kaj Londono.

Estras la muzeon Miĥail Piotrovskij (ekde 1992).

 
Konstruaĵoj en Sankt-Peterburgo
Ermitejo
Literumado

Literumado estas elparolado de unuopaj literoj de vorto por pli klare indiki la skribmanieron (ekz. dum interparolo per telefono).

En Esperanto la literoj havas nomojn: a bo co ĉo do e fo go ĝo ho ĥo i jo ĵo ko lo mo no o po ro so ŝo to u ŭo vo zo. En la matematiko estas uzataj ankaŭ la literoj q (kuo), w (duobla vo), x (ikso), y (ipsilono) kaj la grekaj literoj (alfa, beta, gama, delta, epsilon, dzeta, eta, teta, jota, kapa, lambda, mu, nu, ksi, omikron, pi, ro, sigma, taŭ, upsilon, fi, ĥi, psi, omega). Aperis ankaŭ aliaj provoj pri la nomoj de literoj - vidu la artikolon Esperanta alfabeto.

Vidu ankaŭ: Literuma alfabeto.

Literuma alfabeto
Parolalfabeto

Parolalfabeto aŭ literuma alfabeto estas aro de kodvortoj, kiuj reprezentas literojn. Ili estas uzataj en parolo por literumi, en ĉiuj kazoj en kiuj gravas eviti miskomprenojn, kaj kiam la simplaj nomoj de la literoj ne sufiĉe klaras (komparu do kun Esperanta alfabeto).

Tabeloj

Ĝenerale 
Parola literumado estas komplika, multfaseta afero. Tio same en Esperanto kaj en la diversaj landoj kaj organizaĵoj, vidu sube. Kiel jam dirite en la komenco, klara literumado speciale gravas en kazoj, kie oni devas eviti miskomprenon. Pro tio kodvortoj estas uzata en strikte standardigita formo en aviado kaj en armeoj. Tie ja povas okazi gravaj akcidentoj, se alia vorto estas komprenita ol intencita. Sed ankaŭ je malpli gravaj okazoj bona kompreno utilas, ŝparas tempon.

Esperanto 
Por Esperanto estis proponitaj pluraj parolalfabetoj. La sekvanta tabelo listigas kvar – la unua de nekonata fonto, la dua plume de Pejno Simono kaj publikigita en la revuo Monato, kaj la tria proponita de G F Makkink. La avantaĝo de tiu lasta estas, ke preskaŭ ĉiuj vortoj estas kvarsilabaj kaj tiel do la literumata litero aperas ĉe akcentata silabo.

El la sperto de radioamatoroj, kiuj devas esti bone komprenita ankaŭ dum malbona kvalito de la uzata kanalo, evoluiĝis parolalfabeto, nome la sistemo de KH6GT, kiu estas miksaĵo de la Krause-sistemo kaj la ICAO-alfabeto uzata en aviado. La numeraloj estas tiuj de Esperanto (nulo, unu, du ktp), krom 7, kiu estas sepen.
La Internacia Ligo de Esperantistaj Radio-Amatoroj (ILERA) pli-similigis tiun alfabeton al la internacia normo de ICAO por literoj G I L M O S T, sed ne por C F, kaj kun radio por R. Sed la Internacia Amatora Radia Unio (IARU) postulas uzi la internacian (ICAO) parolalfabeton.

Internaciaj kaj nacilingvaj 

En diversaj lingvoj estas uzataj diversaj kodvortoj. Eĉ por la internacia komunikado en la angla ekzistas diversaj tabeloj; plej ofte estas uzata tabelo origine difinita en NATO, hodiaŭ uzata ekzemple en civila aviado de la ICAO, la Internacia Civila Aviada Organizo, la Internacia Telekomunika Unio kaj pluaj. Pri tiu alfabeto vidu la artikolon literumalfabeto de ICAO).

En la jena tabelo estas listigitaj diversaj naciaj alfabetoj, por montri la ekzistantan diverseco kaj per tio montri la neceson de internacia, ĝenerale komprenebla parolalfabeto.

La ICAO-alfabeto estas preskribita en internacia radiotelefonio laŭ la internacie devigaj ITU Radiaj Regularoj (:en:ITU Radio Regulations).

Ĉapelitaj literoj 
Ekzistas proponoj pri ĉapelitaj literoj. Sed multaj preferas en tiuj kazoj literumi laŭ la Zamenhofa sistemo por telegrafio, do la kodvortoj por "ĉ" estas ĉali hotel ktp.

Specialajn literoj kaj literkombinojn, kiuj okazas nur en kelkaj nacilingvaj alfabetoj, listigas la sekvanta tabelo.

Japana alfabeto

Referencoj 

Literuma alfabeto
Amatora radio
Laborilo

Oni nomas laboriloj (aŭ instrumento) aĵojn, kies utileco estas plifaciligi mensan aŭ fizikan taskon. Kiam ne estas dubo, oni uzas pli simple la vorton ilo, tiu lasta vorteto havanta pli larĝan signifon.

Agrikulturo, ĉarpentado 
Al agrikulturaj iloj apartenas ekzemple:
 Falĉilo,
 Draŝilo,
 Plugilo.

Al ĉarpentadaj iloj apartenas ekzemple:
 Martelo,
 Tenajlo,
 Segilo.

Pri aliaj fakoj, vidu la ŝablonojn suben.

Bildaro

Vidu ankaŭ 

 Prahomaj laboriloj
 Hejma ilaro
Cocteau Twins

Cocteau Twins estis influa rokgrupo kiu formiĝis en Skotlando en 1979. Robin Guthrie, Will Heggie kaj Elizabeth Fraser kontraktumis al 4AD, influa Brita muzikeldonejo, kaj ilia unua albumo Garlands, aperis en 1982.

En 1983, Heggie forlasis la grupon. Head Over Heels, eldonita poste la saman jaron, estis laŭdita de kritikoj kaj difinis la sonon de la grupo, nun duopo de Guthrie kaj Fraser. En 1984 aliĝis basgitaristo Simon Raymonde. Treasure, la unua albumo de la nun triopo, aperis en 1984 kaj estas eble ilia plej influa albumo, dononte inspiron al i.a. Jeff Buckley.

Flanka projekto estis The Moon and the Melodies, kunlaborado kun Harold Budd, minimumisma komponisto. Kvankam ili restis 4AD-muzikgrupo internacie, la Cocteau Twins kontraktumis al muzikeldonejo Capitol Records en 1988 por distribuado en Usono, kiu helpis pri komerca sukceso. En 1990, post la albumo Heaven Or Las Vegas, ili forlasis 4AD-n, malkontentaj pro esti kategoriita ĉiam "4ADeca muzikgrupo". Post kontraktumo al Fontana (sed retenante ligon al Capitol Records en Usono), ili eldonis en 1994 la albumon Four Calendar Cafe kaj en 1996 albumon kiu poste montriĝis la lasta, Milk And Kisses. La membroj de Cocteau Twins kunvenis en 1998 por registri ankoraŭ unu albumon, sed pro personaj konfliktoj decidis disiĝi.

La fantomeca stilo de la Cocteau Twins inspiris la britan "shoegazing"-ĝenron de la malfruaj 1980-aj kaj fruaj 1990-aj jaroj, en kiu umis muzikgrupoj kiel ekz. Lush, Pale Saints, kaj My Bloody Valentine.

La iamaj membroj de Cocteau Twins daŭre restis aktivaj muzike en la jaroj post la malapero de la grupo. Guthrie kaj Raymonde fondis la muzikeldonejon Bella Union, kaj ambaŭ produktas albumojn de novaj muzikgrupoj ĉe la eldonejo. Raymonde registris la soloalbumon Blame Someone Else. Elizabeth Fraser kantis por Massive Attack kaj aperis voĉe je la filmmuziko de La Mastro de l' ringoj: La Kunularo de l' ringo (The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring), kaj onidire nun prilaboras soloalbumon.

Albumoj 
 Garlands (1982)
 "Lullabies" EP (1982)
 "Peppermint Pig" EP (1983)
 Head Over Heels (1983)
 "Sunburst And Snowblind" EP (1983)
 "The Spangle Maker" EP (1984)
 Treasure (1984)
 "Aikea-Guinea" EP (1985)
 "Tiny Dynamite" EP (1985)
 "Echoes In A Shallow Bay" EP (1985)
 Victorialand (1986)
 "Love's Easy Tears" EP
 Blue Bell Knoll (1988)
 Heaven Or Las Vegas (1990)
 Four Calendar Cafe (1993)
 "Twinlights" EP (1995)
 "Otherness" EP (1995)
 Milk And Kisses (1996)

Eksteraj ligiloj 
 La oficiala retpaĝaro de Cocteau Twins (angle)
 The Cocteau Cafe fanatikula retpaĝaro (angle)
 Cocteau Twins ĉe la Eyesore Database

Skotlandaj muzikaj grupoj
Muzikaj grupoj
Etera ondo
Muzikaj grupoj en 1970-1979
Muzikaj grupoj en 1980-1989
Muzikaj grupoj en 1990-1999
Muzikaj grupoj fonditaj en 1979
Štětí

Ne konfuzu ĝin kun pola Szczecin

La ĉeĥa urbo Štětí [ŝtjetji] () troviĝas en distrikto Litoměřice, regiono Ústí nad Labem sur la dekstra bordo de la rivero Elbo proksimume 50 km norde de la ĉefurbo Prago.
La urbo troviĝas rande de fekunda ĉerivera ebenaĵo, kiu etendiĝas de la urboj Pardubice ĝis Litoměřice.
Al la urbo apartenas jenaj vilaĝoj: Brocno, Čakovice u Radouně (Ĉakovice), Hněvice (Hnjevice), Chcebuz (Ĥcebuz), Počeplice (Poĉeplice), Radouň u Štětí (Radounj), Stračí (Straĉi), Újezd u Chcebuze kaj Veselí.
En  loĝis en la urbo .

Historio 
La unua skriba mencio pri la urbo devenas el komenco de la 14-a jarcento. Estas skribite, ke setlejo Sstiet estiĝis ĉirkaŭ la jaro 1300, kiam tie staris 24 domoj kaj ligna preĝejo. Tiu estis detruita de granda inundo, tial en 1784 oni finkonstruis ŝtonan preĝejon de sankta Simono kaj sankta Judaso, kiu kompreneble konserviĝis ĝis nun.

En 1549 Štětí fariĝis reĝa urbo. Tiam ĝi ricevis urban blazonon kaj sigelon. Tiutempe en la urbo loĝis ĉirkaŭ 500 homoj (ĉeĥoj kaj germanoj). La urbanoj estis liberigitaj de tiutempe deviga servutula laboro, tial en la urbo ekprosperis industrio. Nur milita mizero komence de la 19-a jarcento haltis la kreskon. Tiu renoviĝis nur en la dua duono de la 19-a jarcento dum la regado de Aŭstrio-Hungario. En 1848 oni fondis poŝtoficejon, en 1850 distriktan juĝejon. En 1871 la urbo estis konektita al fervojo.

Post kiam la urbo transiris de Aŭstrio-Hungario al Ĉeĥoslovakio en 1918, grave kreskis la nombro de ĉeĥoj en la urbo. En 1934 oni konstruis ĉeĥan lernejon. La nombro de loĝantoj en la jaro 1938 estis 2585, post la dua mondmilito kaj la perforta elpelo de la germanoj la nombro iom reduktiĝis - dum censo en la jaro 1948 oni kalkulis 2192 loĝantojn.

Grava mejloŝtono en la urba historio estas la jaro 1949, kiam oni ekkonstruis paperfabrikon sur loko de estinta sukerfabriko. La paperfabriko SEPAP poste fariĝis la plej grava ne nur en la urbo, sed en la tuta lando. Nun ĝi apartenas al la eksterlanda firmao MONDI.

La disvolviĝo de la paperfabriko kaŭzis ankaŭ disvolviĝon de la urbo. Estis konstruataj loĝdomoj, infanĝardenoj, lernejoj, sanzorga domo kaj poste eĉ naĝejo, sporta stadiono, urba biblioteko kaj superbazaro.

En la apuda vilaĝo Račice troviĝas remboata kanalo pli ol 2 km longa. Tie okazis jam kelkaj ĉampionadoj de remado kaj kanuado.

Loĝantaro

Kultura vivo 
Ĉiun duan jaron oni organizas nacian festivalon de blovorkestroj (aŭ nur FEDO Štětí). Ĉiujare oni povas aŭdi rok-an kaj kontrean muzikon. Kvankam al la urbo ofte alvenadas prezenti sin pragaj aktoroj, plimulto da loĝantoj preferas televidon, precipe nun kiam estis instalita kabla televido kun 28 program-kanaloj.

Eksteraj ligiloj 
 Fotogalerio de la urbo

 
Municipoj en distrikto Litoměřice
Urboj en distrikto Litoměřice
Urboj en Bohemio
Setlejoj sur Elbo
Setlejoj en Doksa montetaro
Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Vinkultivada subregiono Mělník
KGB

KGB () (Komitet gosudarstvennoj bezopasnosti, Komitato pri Ŝtata Sekureco) estas Mallongigo de inteligenteca servo de Sovetunio inter 1954 kaj 1991.

Ĝia sidejo lokinta en Lubjanka, Moskvo. Post Dissolvo de Sovetunio, ĝi dividiĝis en la SVRR, inteligenteca servo pri eksterlanda informo, kaj la FSB, servo de kontraŭspionado.

Dum la malvarma milito, Kun CIA, KGB estis ĉefa informa servo de socialismaj ŝtatoj.

Historio 
La historia fondinto povas esti nomata Feliks Dzerĵinskij - bolŝevika gvidanto, ĉefo de la unua soveta superpolica organizo t. n. "La Tutrusia Eksterordinara Komisiono", ruslingve Всероссийская Чрезвычайная Комиссия (Vserosiskaja Ĉrezviĉajnaja Komisija), kiu iĝis pli konata per siglo ЧК (prononce "Ĉeka"). Interesa rimarko: anoj de tiu organizo nomiĝis ĉekistoj, kaj tiu ĉi nomo apartenis al membroj de ĉiuj sekvaj rusiaj organizaĵoj pri ŝtata sekureco: GPU, NKVD, KGB kaj nun FSB.

En 1953, Ministro pri enlandaj aferoj de USSR, Lavrentij Berija anekcis Ministerion pri Ŝtata Sekureco (MGB) en MVD, sian ministerion. Post la ekzekuto de Lavrentij Berija, Inteligenteca servo dispartiĝis el MVD. En 1954 establinta kiel Komitato pri Ŝtata Sekureco, sub la Soveto de Ministroj.

Dum la ekzisto, KGB administris inteligentecon (1-a ĉefoficejo), kontraŭspionadon (2-a ĉefoficejo), gvatadon de militfortoj (3-a ĉefoficejo), protekton de altpostenuloj (9-a ĉefoficejo), ktp.

En 1991, post la Aŭgusta puĉo, KGB fakte haltigis siajn aktivecojn. La 3-an de decembro 1991, KGB oficiale dissolviĝis.

En 1975 Vladimir Putin finis la juran fakultaton de Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato (tiam Leningrada) kaj ekservis en KGB. En la jaroj 1985—1990 li servis kiel kolonelo kaj estis rezidento de KGB en Dresdeno (Germana Demokratia Respubliko).

Ĉefoj 
 Ivan Serov (1954-1958)
 Aleksandr Ŝelepin (1958-1961)
 Vladimir Semiŝĉastnij (1961-1967)
 Jurij Andropov (1967-1982)
 Vitalij Fedorĉuk (1982)
 Viktor Ĉebrikov (1982-1988)
 Vladimir Kruĉkov (1988-1991)
 Leonid Ŝebarŝin (1991)
 Vadim Bakatin (1991)

Vidu ankaŭ 
 CIA
 NKVD
 Sekreta servo
 subfoso
 Bohdan Staŝinski

 
Mallongigoj
Orienta Bloko
Fera Kurteno

“Fera Kurteno” aŭ ferkurteno estas esprimo uzita en kapitalismaj landoj por nomi la dividon inter la komunistaj nacioj de orienta Eŭropo kaj la nekomunistaj nacioj de okcidenta Eŭropo dum la Malvarma milito. Fera kurteno aludas al la izoleco, kiun Sovetunio trudis al siaj satelitaj nacioj en orienta Eŭropo, kaj al la subpremaj rimedoj de multaj registaroj de orienta Eŭropo.

La esprimon Fera kurteno kreis Winston Churchill, dum alparolo la 5-an de marto de 1946 en Fulton, Misurio (Usono):
Fakte la divido de la mondo estis rezulto de la dua mondmilito. La venkintoj super faŝistaj Germanio, Italio kaj aliaj ŝtatoj t.n. aksaj potencoj, decidis dum kelkaj konferencoj dividi la mondon. Dum la malvarma milito la kapitalista bloko finfine sukcesis per vetarmado kaj propagando, ekonomia supereco, altrudo de kapitalisma kulturo, forigi la feran kurtenon, de ili mem kunkreitan.
    De Szczecin ĉe la Balta maro al Triesto ĉe Adriatiko, fera kurteno malsuprenvenis tra la kontinento. Trans tiu linio, situas ĉiuj ĉefurboj de la antikvaj regnoj de Meza kaj Orienta Eŭropo: Varsovio, Berlino, Prago, Budapeŝto, Beogrado, Bukareŝto kaj Sofio; ĉiuj ĉi famaj urboj kaj la loĝantaroj ĉirkaŭe situas en tio, kion mi devas nomi la sovetia sfero, kaj ĉiuj ricevas, tiel aŭ alie, ne nur sovetian influon sed tre altan kaj iukaze kreskantan regon de Moskvo.

La plej videbla realigo de la Fera Kurteno estis la Berlina Muro, dividanta la anglan, francan kaj usonan sektorojn de Berlino el la sovetia sektoro kaj Germana Demokratia Respubliko (GDR).

Oni ekmalkonstruis la feran kurtenon en Hungario printempe de 1989 (cetere tutsimple ĉar la malnoviĝinta barilo bezonis riparon kaj la hungara registaro ne volis elspezi la necesan grandan monsumon). Solena simbola malfermo kun politikistoj okazis ĉe vilaĝo Sopronpuszta la 27-an de junio 1989. La solenan ceremonion partoprenis Gyula Horn kaj Alois Mock. Ankaŭ tio helpis la rapidan kolapson de la iama GDR (komunista Germanio), post amasa elmigrado de germanoj trans Hungario al okcidenta Germanio. Oni starigis tie 15 jarojn post la ceremonio memoraĵon.

Nunepoke, kelkaj komparas la novajn malfaciligajn rimedojn establitajn de Eŭropa Unio kontraŭ ekstereŭropaj enmigruntoj, por malhelpi ilin eniri, ege limigi azilrajton ktp, kaj kiuj kaŭzas foje mortojn, je ia nova Ferkurteno.

Sekve de la Invado de Rusio en Ukrainion (2022) kaj la ampleksaj internaciaj sankcioj kontraŭ Rusio kaj Belorusio, inkluzive de la ĉeso de flugoj kaj la reciproka fermo de la ĉielo al flugoj ambaŭflanke, oni pli kaj pli kutimas diri ke oni havas novan feran kurtenon.

Vidu ankaŭ 
 Demokratiigo
 Falo de la Berlina Muro
 Lundaj manifestacioj (Leipzig)
 Tuteŭropa pikniko

 
Terminologio de la Malvarma milito
Sekvoj de la Dua mondmilito
Politikaj metaforoj
Josif Stalin
Winston Churchill
Malvarma milito en populara kulturo
Aperis en 1946
Malaperis en 1991
Ŝvacedruvera amiŝismo

religio > abrahamismo > kristanismo > anabaptismo > menonitismo > amiŝismo > ŝvacedruvera amiŝismo

la Ŝvacedruveraj amiŝoj (Schwatzedruwwere Amisch, Swartzendruber Amish [< familia nomo Swartzendruber /ŜVACEdruver/ + amiŝo < Svisgermana (dimunitiva formo) Ami < familia nomo Ammann + suffikso -isch]) rezultas el divido, kiu okazis en la graflando Holmes je la mezo de la dudeka jarcento. La Ŝvacedruveraj amiŝoj estas rimarkeblaj por ilia uzo de reflekta bendo anstataŭ la hela triangulo por malrapidaj veturiloj. Due, la Ŝvacedruveraj amiŝoj sukcesas vivi sen interna tubaro en iliaj domoj kaj lernejoj. La Ŝvacedruveroj parolas la pensilvanigermana lingvo kaj estas konsiderata kiel subgrupo de la malnovaj ordenaj amiŝoj, tamen la Ŝvarcedruveroj ne edz(in)iĝas kun pli malkonservativaj malnovaj ordenaj amiŝoj.

Subgrupoj de ŝvacedruveraj amiŝoj
Andy Weaver grupo

Graflandoj kun ŝvacedruveraj amiŝoj

Ohio
 Holmes
 Wayne

Ontario
 Grey < Holmes-Wayne, OH. 1950-9

Pensilvanio
 Cambria  < Wayne, OH. 1997

Misurio
 Webster

Ismoj

en:Subgroups of Amish#Swartzentruber Amish
Vince Ferragamo

Vince FERRAGAMO gvidis la Los Angeles Rams al la Super Bowl kaj la jaro sekvanta li subsignis kontrakton kun la Aluetoj de Montrealo. La Aluetoj faris Vince FERRAGAMO la piedpilkadoludanto la plej bone pagata en la historio de la ludo, en Usono aŭ en Kanado, ĝis tiu punkto en historio.

Naskiĝintoj en 1954
Usonaj futbalistoj
Mad Dogs de Memfiso

La Memphis Mad Dogs (Frenezaj Hundoj de Memfiso) estis teamo de la kanada futbalo. Tiu teamo ludis en la Kanada Futbalo-Ligo je 1995.

La Kanada Futbalo-Ligo tradicie havis teamojn sole en Kanado. Sed, dum la jaroj ekde 1993 ĝis 1995, tiu ligo establis en Usono kelkajn teamojn. Je 1995 ĉampioniĝis la teamo Baltimore Stallions (Virĉevaloj de Baltimoro).

Post 1995, ĉiuj el tiuj teamoj malfondiĝis, escepte de la teamo Stallions, kiu translokiĝis al Montrealo, kaj adoptis la nomon "Alouettes" (Alaŭdoj) kiun antaŭe havis du forpasintaj tiuurbaj teamoj.

Elstaraj ludintoj de la teamo Mad Dogs de Memfiso 

Damon Allen
Rickey Foggie

Eksteraj ligiloj 
 http://www.oursportscentral.com/cflinamerica/memphis.php 
 http://www.pepperrodgers.com 

Tenesio
Kanada piedpilko
Filmo 16mm

Filmo 16mm estas filmformato por kino, origine kreite dum la 1920-oj kiel malmultekosta alternativa de filmo 35mm por amatoroj. Pro ĝia malĝena malgrandeco kaj malmultekosteco, ĝi ekuziĝis por raportado de novaĵoj, filmoj por instruado en lernejoj kaj firmaoj, ktp; dum amatoroj ĝis forlasis por la eĉ pli malmultekosta formato 8mm.

La filmo larĝas 16 milimetrojn, kun perforaĵoj laŭ unu aŭ ambaŭ flankoj. Unuflanke perforita filmo lasas spacon je la alia flanko aŭ por sonkanalo (analoga, monofona) aŭ por pli larĝa bildo (Super 16mm). Perforaĵoj situas po unu je la linio inter kadroj; estas en piedo po 40 kadroj.

Filmo
Filmo 8mm

Filmo 8mm estas nun malnova filmformato por amatora kino. Ĝi kreiĝis por malmultekostigi filmadon dum la jaroj 1930-oj per kvarobligi la kvanton de kadroj filmeblaj al iom da filmo 16mm.

La filmstrio estas dividita laŭ la mezo, uzata unu duono post la alia, kaj tondita dum realigado por projekciado kvazaŭ apartaj strioj. Ĉar la perforaĵoj restas ĉe la originaj du flankoj de la strio, la projekciita filmo perforitaj nur laŭ unu flanko.

En la 1960-oj, antaŭenigita versio de filmo 8mm, filmo Super 8mm ekaperis kun pli granda bildo kaj pli facila ŝarĝmetodo.

Filmo
3-trua filmo

En la produktado de televido, oni ofte filmadas per 3-trua filmo. Ĉi tiu filmformato estas simpla variaĵo de filmo 35mm, en kiu la bildkadro altas je 3 truoj anstataŭ 4.

Tiu metodo konservas kvaranon de la filmaĵo por televidaĵo, kiu neniam estos projekciata en kinejo. La formo de la kadro tiel pli similas tiun de HDTV sen malŝparo de la supraĵo kaj malsupraĵo de la kadro, kiel okazas en projekciebla filmo je aspekto 1.85 aŭ 1.67.

Filmo