Kalifo

Kalifo aŭ ĥalifo ( ĥalifa) estis religia kaj politika posteulo de Mohamedo. Li regis la landaron de islamo kiel unu imperio, nomata Kaliflando. La unuaj Kvar Justaj Kalifoj profunde formis islaman civilizon.
Ili estis piaj, sed la postaj kalifoj estis plejparte mondumaj kaj diboĉaj.
La kalifoj regis Islamion senĉese dum 300 jaroj post Mohamedo kaj poste sub aliaj imperioj.

Kalifoj loĝis en Damasko, poste Bagdado, Kordovo, Kairo...

Jam post la morto de Muhamado ekestis disputo, ĉu tiu destinis sian bopatron Abu Bakr aŭ sian kuzon Ali ibn Abi Talib kiel posteulon. Tiu disputo ĝis nun disigas sunaismon kaj ŝijaismon (kiu havas sian nomon de ŝi-at ali = partio de Ali).

La lastaj kalifoj estis la sultanoj de la otomana imperio, kiuj portis tiun titolon ekde 1517 kaj konservis ĝin ĝis la 3-a de marto 1924, kiam la turka registaro nuligis por Turkio la kalifecon (du jarojn post nuligo de la sultaneco).

Poste la haŝemida reĝo Al-Husejn ibn Ali de Heĝazo pretendis, kiel mohamedido kaj reganto de Mekko kaj Medino, la kalifecon; sed li devis rezigni, kiam lia lando estis konkerita en 1926. Islama kongreso en Kairo ne sukcesis elekti novan kalifon, kaj oni konsideras la kalifecon ne plu ekzistanta, kvankam jen kaj jen unuopuloj proklamas sin kalifoj.

Listo de kalifoj

La kvar justaj kalifoj 
Vidu artikolon: Kvar Justaj Kalifoj
 Abu Bakr, bopatro de Muhamado (632–634)
 Umar ibn al-Ĥattab, bopatro de Muhamado (634–644)
 Uthman ibn Affan, bofilo de Muhamado (644–656)
 Ali ibn Abi Talib, kuzo kaj bofilo de Muhamado (656-661)

La Umajidoj de Damasko 
 Muaŭija la 1-a (661–680), li igis la kalifecon heredebla
 Jazid la 1-a (680-683)
 Muaŭija la 2-a (683-684)
 Marŭan la 1-a (684-685)
 Abd-al-Malik (685-705)
 Al-Ŭalid la 1-a (705-715)
 Sulajman ibn Abd-al-Malik (715-717)
 Umar ibn Abd-al-Aziz (717-720)
 Jazid la 2-a (720-724)
 Hiŝam ibn Abd-al-Malik (724-743)
 Al-Walid la 2-a (743-744)
 Jazid la 3-a (744)
 Ibrahim ibn al-Ŭalid (744)
 Marŭan la 2-a (744-750)

La Abasidoj de Bagdado 
 Abu-l-Abbas As-Saffah (750-754)
 Al-Mansur (754-775)
 Al-Mahdi (775-785)
 Al-Hadi (785-786)
 Harun al-Raŝid (786-809)
 Al-Amin (809-813)
 Al-Mamun (813-833)
 Al-Mu'tasim (833-842)
 Al-Vatik (842-847)
 Al-Mutavakil (847-861)
 Al-Muntasir (861-862)
 Al-Musta'in (862-866)
 Al-Mu'taz (866-869)
 Al-Muhtadi (869-870)
 Al-Mu'tamid (870-892)
 Al-Mu'tadid (892-902)
 Al-Muktafi (902-908)
 Al-Muktadir (908-932)
 Al-Kahir (932-934)
 Ar-Radi (934-940)
 Al-Muttaki (940-944)
 Al-Mustakfi (944-946)
 Al-Muti (946-974)
 At-Ta'i (974-991)
 Al-Kadir (991-1031)
 Al-Ka'im (1031-1075)
 Al-Muktadi (1075-1094)
 Al-Mustazhir (1094-1118)
 Al-Mustarŝid (1118-1135)
 Ar-Raŝid (1135-1136)
 Al-Muktafi (1136-1160)
 Al-Mustanĝid (1160-1170)
 Al-Mustadi (1170-1180)
 An-Nasir (1180-1225)
 Az-Zahir (1225-1226)
 Al-Mustansir (1226-1242)
 Al-Mustasim (1242-1258)

La Fatimidoj de Kairo 
 Abu Muhammad Abd-Allah (Ubayd-Allah) al-Mahdi bi-Llah (910-934)
 Abu-l-Kasim Muhammad al-Kaim bi-Amr Allah (934-946)
 Abu Tahir Ismail al-Mansur bi-Llah (946-953)
 Abu Tamim Maadd al-Muizz li-Din Allah (953-975)
 Abu Mansur Nizar al-Aziz bi-Llah (975-996)
 Abu Ali al-Mansur al-Hakim bi-Amr Allah (996-1021)
 Abu-l-Hasan Ali al-Zahir li-Izaz Din Allah (1021-1036)
 Abu Tamim Maadd al-Mustansir bi-Llah (1036-1094)
 al-Mustali bi-Llah (1094-1101)
 al-Amir bi-Ahkam Allah (1101-1130)
 Abd al-Maĵid al-Hafiz (1130-1149)
 al-Zafir (1149-1154)
 al-Faiz (1154-1160)
 al-Adid (1160-1171)

La Umajidoj de Kordovo 
 Abd-ar-Rahman la 3-a (929-961)
 Al-Hakam la 2-a (961-976)
 Hiŝam la 2-a (976-1008)
 Muhammad la 2-a (1008-1009)
 Sulajman (1009-1010)
 Hiŝam la 2-a (2-a fojo) (1010-1012)
 Sulajman (2-a fojo) (1012-1017)
 Abd-ar-Rahman la 4-a (1021-1022)
 Abd-ar-Rahman la 5-a (1022-1023)
 Muhammad la 3-a (1023-1024)
 Hiŝam la 3-a (1027-1031)

La Abasidoj de Kairo 
 Al-Mustansir - 1259-1261
 Al-Hakim la 1-a - 1262 - 1302
 Al-Mustakfi la 1-a - 1302 - 1340
 Al-Ŭathik la 1-a - 1340 - 1341
 Al-Hakim la 2-a - 1341 - 1352
 Al-Mutadid la 1-a - 1352 - 1362
 Al-Mutaŭakkil la 1-a - 1362 - 1383
 Al-Ŭathik la 2-a - 1383 - 1386
 Al-Mutasim - 1386 - 1389
 Al-Mutaŭakkil la 1-a (2a fojo) - 1389 - 1406
 Al-Mustain - 1406 - 1414
 Al-Mutadid la 2-a - 1414 - 1441
 Al-Mustakfi la 2-a - 1441 - 1451
 Al-Kaim - 1451 - 1455
 Al-Mustanĵid - 1455 - 1479
 Al-Mutaŭakkil la 2-a - 1479 - 1497
 Al-Mustamsik - 1497 - 1508
 Al-Mutaŭakkil la 3-a - 1508 - 1517

La Osmanidoj de Istanbulo 
Vidu ankaŭ: Listo de osmanidaj imperiestroj
 Selim la 1-a - 1517 - 1520
 Sulejmano la 1-a - 1520 - 1566
 Selim la 2-a - 1566 - 1574
 Murad la 3-a - 1574 - 1595
 Mehmed la 3-a - 1595 - 1603
 Ahmed la 1-a - 1603 - 1617
 Mustafa la 1-a  - 1617 - 1618
 Osman la 2-a - 1618 - 1622
 Mustafa la 1-a (2a fojo) - 1622 - 1623
 Murad la 4-a - 1623 - 1640
 Ibrahim la 1-a - 1640 - 1648
 Mehmed la 4-a - 1648 - 1687
 Sulejmano la 2-a - 1687 - 1691
 Ahmed la 2-a - 1691 - 1695
 Mustafa la 2-a - 1695 - 1703
 Ahmed la 3-a - 1703 - 1730
 Mahmud la 1-a - 1730 - 1754
 Osman la 3-a - 1754 - 1757
 Mustafa la 3-a - 1757 - 1774
 Abd-ul-Hamid la 1-a - 1774 - 1789
 Selim la 3-a - 1789 - 1807
 Mustafa la 4-a - 1807 - 1808
 Mahmud la 2-a - 1808 - 1839
 Abd-ul-Meĝid la 1-a - 1839 - 1861
 Abd-ul-Aziz - 1861 - 1876
 Murad la 5-a - 1876
 Abd-ul-Hamid la 2-a - 1876 - 1909
 Mehmed la 5-a - 1909 - 1918
 Mehmed la 6-a - 1918 - 1922
 Abd-ul-Meĝid la 2-a - 1922 - 1924
 Nuligo de la kalifeco

Vidu ankaŭ 
 Araba imperio
 Emiro
 Sultano
 Mahometo
 Islamaj terminoj

Islamo
 
Arabaj vortoj