LGBT

LGBT+ (el-dži-bi-ti-plus) je inicijalizam koji pokriva različite neheteroseksualne orijentacije i necisrodne identitete u govoru. Inicijalizam se može odnositi na bilo koju osobu koja nije heteroseksualna ili cisrodna, a ne samo na osobe homoseksualne, biseksualne i transrodne orijentacije. Varijacija LGBT upotrebljava se od devedesetih godina 20. veka. Uz svoje varijante funkcioniše kao  za više seksualnih orijentacija i rodnih identiteta. Pojam LGBT+ je adaptacija inicijalizma LGBT, koji je po sebi adaptacija inicijalizma LGB. Termin LGB je počeo zamenjivati termin „gej” kako bi obuhvatio više članova LGBT+ zajednice počev od sredine osamdesetih godina. Kraći termin LGB se i dalje upotrebljava onda kada se iz razgovora isključuju transrodne osobe, često od strane anti-trans aktivista. Radi isticanja te sveobuhvatnosti varijanta  () sadrži slovo K () za one koji se identifikuju kao kvir () ili ispituju svoj seksualni ili rodni identitet ().

Duži akronimi su izazvali kritike zbog njihove dužine, koji se ponekad nazivaju „“ ().

Etimologija i značenje 
LGBT+ (el-dži-bi-ti-plus) kao inicijalizam pokriva različite neheteroseksualne orijentacije i necisrodne identitete.

Pojam LGBT+ je adaptacija inicijalizma LGBT, koji je po sebi adaptacija inicijalizma . Termin LGB je počeo zamenjivati termin gej kako bi obuhvatio više članova LGBT+ zajednice počev od sredine osamdesetih godina. Kraći termin LGB se i dalje upotrebljava onda kada se iz razgovora isključuju transrodne osobe.

Inicijalizam se može odnositi na bilo koju osobu koja nije heteroseksualna ili nije cisrodna, a ne samo na osobe homoseksualne, biseksualne i transrodne orijentacije. Radi isticanja te sveobuhvatnosti varijanta  () sadrži slovo K () za one koji se identifikuju kao kvir () ili ispituju svoj seksualni ili rodni identitet ().

Istorija pojma 

Varijacija LGBT upotrebljava se od devedesetih godina 20. veka. Uz svoje varijante funkcioniše kao  za više seksualnih orijentacija i rodnih identiteta.

Pre seksualne revolucije 1960-ih, zapadne kulture nisu imale izraze koji nisu bili pejorativi da opišu ljude koji se ne uklapaju u norme rodnih i seksualnih identiteta. Neke druge kulture su uspele da razviju ne-pejorativne izraze, kao što je izraz dvodušnost u starosedelačkim kulturama Severne Amerike. Najbliže što se tome došlo je bio koncept trećeg pola, koji je potekao iz seksologije 1860-ih, kao i raznih Hindu tekstova, ali nikad nije ušao u svakodnevni govor.

Početkom 1950-ih u SAD, gej magazini, organizacije i klubovi su počeli da koriste termin homofil kako bi istakli da u homoseksualnim vezama postoji ljubav, a u prvoj polovini 20. veka se pojavljuje i reč lezbejka. Reč homofil je korišćena u pozitivnom smislu u zapadnoevropskim zemljama i SAD tokom 1950-ih, 60-ih i 70-ih, kada prestaje da se koristi i zamenjuju je reči gej i homoseksualac.

Prvi široko korišćeni izraz, homoseksualac, koji se sada koristi prvenstveno u naučnom kontekstu, nekad je nosio negativne konotacije. Gej je postao popularan termin tokom 1970-ih u SAD.

Kako su lezbejke sve više ulazile u pažnju javnosti, fraza „gej i lezbejka" koristila se sve češće. Spor oko toga da li primarni fokus njihovih političkih ciljeva treba da bude feminizam ili prava homoseksualaca doveo je do raspuštanja nekih lezbejskih organizacija, uključujući Kćeri Bilitisa, koju su osnovali Del Martin i Phillis Lyon, ali se rasformirala 1970. zbog sporova oko toga koji cilj treba da ima prednost. Kako je jednakost bila prioritet za lezbejske feministkinje, disparitet uloga između muškaraca i žena ili butch i femme smatran je patrijarhalnim. Lezbejske feministkinje su izbegavale igru rodnih uloga koja je bila rasprostranjena u barovima, kao i percipirani šovinizam gej muškaraca; mnoge lezbejske feministkinje su odbile da rade sa gej muškarcima ili da se prihvate njihovih ciljeva.

Lezbejke koje su imale esencijalistički stav, da su rođene kao homoseksualci i koristile deskriptor „lezbejka“ da definišu seksualnu privlačnost, često su smatrale da su separatistička mišljenja lezbejki-feministkinja štetna za prava homoseksualaca. Biseksualne i transrodne osobe su takođe tražile priznanje kao legitimne kategorije unutar šire manjinske zajednice.

Posle promena nakon Stounvolske pobune 1969. godine u Njujorku, kasnih 1970-ih i ranih 1980-ih, neki gejevi i lezbejke su manje prihvatali biseksualne ili transrodne osobe. Kritičari kažu da transrodne osobe glume stereotipe i da su biseksualci jednostavno gej muškarci ili lezbejke koji se plaše da izađu i budu iskreni u vezi sa svojim identitetom. Svaka zajednica unutar šire LGBT zajednice se borila da razvije sopstveni identitet, uključujući da li treba i ako da, kako da se uskladi sa drugim rodnim i zajednicama zasnovanim na seksualnim orijentacijama, ponekad isključujući druge podgrupe; ovi sukobi traju do danas. LGBTK aktivisti i umetnici kreirali su postere kako bi podigli svest o ovom pitanju od početka pokreta.

Otprilike 1988. godine, aktivisti su počeli da koriste inicijalizam LGBT u Sjedinjenim Državama. Tek 1990-ih unutar pokreta, gej, lezbejke, biseksualne i transrodne osobe su stekle jednako poštovanje. Ovo je podstaklo neke organizacije da usvoje nova imena, kao što je  uradilo 1999. Iako je LGBT zajednica prošla kroz mnogo kontroverzi u vezi sa univerzalnim prihvatanjem različitih grupa članova (posebno biseksualne i transrodne osobe su ponekad bile marginalizovane od strane šire LGBT zajednice), termin LGBT je bio i ostao pozitivan simbol inkluzije.

Uprkos činjenici da inicijalizam LGBT nominalno ne obuhvata sve pojedince u manjim zajednicama (pogledajte varijante u nastavku članka), termin je opšte prihvaćen da uključuje one koji nisu posebno identifikovani u njemu. Upotreba termina LGBT je tokom vremena u velikoj meri pomogla u dovođenju inače marginalizovanih pojedinaca u jednu širu zajednicu. Transrodna glumica Kendis Kejn je 2009. godine opisala LGBT zajednicu kao „poslednju veliku manjinu", napominjući „da još uvek možemo biti otvoreno uznemiravani" i „da nas prozivaju na televiziji".

U 2016. godini,  (, , danas poznat samo po skraćenici -{GLAAD}-) referentni vodič za medije navodi da je LGBTK preferirani inicijalizam, budući da više uključuje mlađe članove zajednica kojima je kvir preferirana etiketa. Međutim, neki ljudi smatraju kvir pogrdnim izrazom koji potiče iz  govora mržnje i odbacuju ga, posebno među starijim članovima zajednice.

Britanski  je anketiranjem 969 kvir Britanaca u maju i junu 2023. godine došao do podataka da 42% ispitanih koristi termine LGBTK i LGBTK+, 29% koristi LGBT i LGBT+, dok 13% koristi LGBTKIA i LGBTKIA+. Među osobama između 16 i 24 godine, LGBTK+ je termin koji koristi 41% ispitanih.

Varijante inicijalizma 

Postoje mnoge varijante, kao i varijacije koje menjaju redosled slova, uključujući .

Postoje i druge uobičajene varijante, kao što su LGBTKIA (), sa „A” koje označava aseksualnost, aromantičnost ili arodnost, i LGBTKIA+, gde „+“ predstavlja one koji su deo zajednice, ali koje inicijalizam LGBTK ne obuhvata tačno ili ne odražava njihov identitet.

Duži akronimi su izazvali kritike zbog njihove dužine, koji se ponekad nazivaju „alphabet soup“ (iliti supa od slova).

Iako su identični po značenju, LGBT može imati više feminističku konotaciju od -a jer stavlja „L“ (za „lezbejku“) na prvo mesto. LGBT takođe može uključivati dodatna slova „K” i/ili „I” ili „P” za kvir ili ispitanje, tj. preispitivanje (, ponekad skraćeno znakom pitanja umesto slovom) proizvodeći varijante LGBTK, LGBTI i  ( i ).

Redosled slova nije standardizovan; pored varijacija između pozicija početnog „L” ili „G” koje su već pomenute, manje uobičajena slova, ako se koriste, mogu se pojaviti gotovo bilo kojim redosledom. U Španiji se koristi LGTB, odnosno preokretanje slova „B“ i „T“. Varijantni termini obično ne predstavljaju političke razlike unutar zajednice, već jednostavno proizilaze iz toga šta pojedinaci i grupe preferiraju.

Dok neki ljudi tvrde da panseksualnost, poliseksualnost, omniseksualnost i seksualna fluidnost potpadaju pod krovni termin biseksualac (i stoga se smatraju delom biseksualne zajednice), drugi se ne slažu i tvrde da iako ti identiteti imaju neke zajedničke karakteristike, ipak su različiti. U samoj biseksualnoj zajednici postoji konfuzija šta to znači biti biseksualan, a šta panseksualan i poliseksualan. Časopis Roling Stoun (engl. -{Rolling Stone}-) piše da neki ljudi veruju da se korišćenjem prefiksa bi- isključuju članovi transrodne zajednice i rodno neusklađene osobe, da se fokus stavlja na privlačnost ka isključivo cisrodnim muškarcima i ženama i da su prefiksi kao što su pan- i omni- (; ; ) prikladniji. Drugi tvrde da prefiks označava privlačnost ka dva (ili više) rodna identiteta.

Neki koriste LGBT+ u značenju „LGBT i srodne zajednice“.  () se ponekad koristi i osnovnom terminu dodaje kvir, međupolna (interseksualna) i aseksualna osoba. Druge varijante mogu imati „N" za nesiguran (ili -{„U”}- za ); „R” za radoznao (ili -{„C"}- za ); drugo -{„T”}- za transvestit; „DD” ili „2" za dvoduhovne osobe (ili -{„TS”}- za ); „SS” ili „S” za strejt saveznike (ili -{„SA”}- ili -{„A”}- za ). Uključivanje strejt saveznika u LGBT akronim se pokazalo kontroverznim jer su mnogi strejt saveznici bili optuženi da koriste LGBT zagovaranje da bi stekli popularnost i status u poslednjih nekoliko godina, a razni LGBT aktivisti su kritikovali heteronormativni pogled na svet određenih strejt saveznika. Neki mogu dodati i „P“ za poliamoriju, „H“ za HIV pozitivne, ili „O“ za ostale. Inicijalizam  koristi se u Indiji da obuhvati hidžra treći rodni identitet i srodnu subkulturu. Dodavanje slova „D” označava .

Dodavanje termina saveznici inicijalizmu izazvalo je kontroverzu, a neki vide uključivanje „saveznika“ umesto „aseksualnog“ kao oblik aseksualnog brisanja.

Slično  () označava lezbejka, gej, biseksualac, transrodna osoba, interseksualac, kvir/ispitivanje, aseksualan i mnoge druge termine (kao što su nebinarni i panseksualni). „+” posle „A” može označavati drugo „A” koje predstavlja saveznike ().

U Kanadi se zajednica ponekad identifikuje kao LGBTK2 () (lezbejka, gej, biseksualna, transrodna, kvir i dva duha). U zavisnosti od toga koja organizacija koristi akronim, izbor akronima se menja. Preduzeća i CBC (Kanadska radiodifuzna korporacija) često jednostavno koriste LGBT kao zamenu za bilo koju duži akronim, grupe privatnih aktivista često koriste LGBTK+, dok pružaoci usluga javnog zdravlja favorizuju inkluzivniji LGBT2K+ () da bi se prilagodili autohtonim narodima. Neko vreme je organizacija Toronto prajda koristila mnogo duži akronim LGBTTIKI2SS (), ali ju je odbacila u korist jednostavnijeg teksta. Premijer Džastin Trido je takođe kritikovan zbog upotrebe akronima 2DLGBTKIIA+ ().

Inkluzija tranrodnih 
Neke grupe su usvojile termin trans* kao inkluzivniju alternativu za „transrodne osobe“, gde se trans (bez zvezdice) koristi za opisivanje trans muškaraca i , dok trans* pokriva sve ne-cisrodne (nebinarne) identitete, uključujući transrodne, transseksualne, transvestite, dženderkvir, rodno kolebljive, nebinarne, arodne, dvoduhovne i dvorodne osobe, treći rod i trans muškarce i trans žene. Isto tako, termin transseksualac obično potpada pod krovni termin transrodna osoba, ali neki transseksualci se protive tome.

Inkluzija međupolnih 
Oni koji dodaju međupolne osobe u LGBT grupe ili organizacije mogu koristiti prošireni inicijalizam  () ili  ().

Odnos interseksualaca prema lezbejskim, gej, biseksualnim, trans i kvir zajednicama je složen, ali se interseksualne osobe često dodaju u LGBT kategoriju kako bi se stvorila LGBTI zajednica. Neki međupolni ljudi preferiraju inicijalizam LGBTI, dok bi drugi radije da ne budu uključeni kao deo termina.  opisuje kako uključivanje interspolnih osoba u LGBTI može da negira adresiranje pitanja ljudskih prava specifičnih za međupolne osobe, uključujući stvaranje lažnog utiska „da su prava međupolnih osoba zaštićena“ zakonima koji štite LGBT osobe, i propuštanje da se prizna da mnoge međupolne osobe nisu deo LGBT zajednice. Organizacija  navodi da neke interseksualne osobe privlače istopolne osobe, dok su druge heteroseksualne, ali da „LGBTI aktivizam se borio za prava ljudi koji su izvan očekivanih binarnih polnih i rodnih normi“. , aktivista za interseks i transrodna prava iz organizacije Inicijativa za podršku ljudima sa atipičnim razvojem pola () je napisao da, „iako nam gej zajednica nudi mesto relativne bezbednosti, ona takođe ne shvata naše specifične potrebe“.

Brojne studije su pokazale veće stope istopolne privlačnosti kod interseksualnih osoba, sa australijskom studijom objavljenom 2016. o osobama rođenim sa atipičnim polnim karakteristikama koja je otkrila da 52% ispitanika nije heteroseksualno, stoga je istraživanje interseksualnih subjekata korišćeno za istraživanje načina prevencije homoseksualnosti. Kao iskustvo rođenja sa polnim karakteristikama koje se ne uklapaju u društvene norme, međupolnost je termin drugačiji od transrodnosti, dok su neke interseksualne osobe i interseksualne i transrodne.

Značenje slova akronima

Kritika termina 

Sa inicijalizmima LGBT ili GLBT se ne slažu svi koje oni obuhvataju. Na primer, neki tvrde da transrodni i transseksualni ciljevi nisu isti kao kod lezbejki, homoseksualaca i biseksualnih (LGB) osoba. Ovaj argument se usredsređuje na ideju da transrodnost ima više veze sa rodnim identitetom, ili razumevanjem osobe da li je ili nije muškarac ili žena, bez obzira na njihovu seksualnu orijentaciju. LGB pitanja se mogu posmatrati kao pitanje seksualne orijentacije ili privlačnosti. Ove razlike su napravljene u kontekstu političke akcije u kojoj se LGB ciljevi, kao što su zakonodavstvo o istopolnim brakovima i rad na  ljudskim pravima (koji možda ne uključuju transrodne i interseksualne osobe), mogu smatrati da se razlikuju od transrodnih i transseksualnih ciljeva.

Verovanje u „lezbejski i gej separatizam“ (ne mešati sa srodnim „lezbejskim separatizmom“), smatra da lezbejke i gej muškarci formiraju (ili bi trebalo da formiraju) zajednicu koja se razlikuje i koja je odvojena od drugih grupa koje su inače uključene u LGBTK sferu. Iako se ne čini uvek da imaju dovoljno podrške ili organizacije da bi se nazvali pokretom, separatisti su značajan, glasan i aktivan element u mnogim delovima LGBT zajednice. U nekim slučajevima separatisti će poricati postojanje ili pravo na jednakost biseksualnih orijentacija i transseksualnosti, ponekad vodeći javnu bifobičnu i transfobičnu politiku. Za razliku od separatista, Piter Tatčel iz LGBT grupe za ljudska prava -{OutRage!}- tvrdi da bi odvajanje transrodnog pokreta od LGB-a bilo „političko ludilo“, navodeći da:Kvirovi su, kao i transrodne osobe, rodno devijantni. Ne pridržavamo se tradicionalnih heteroseksističkih pretpostavki o muškom i ženskom ponašanju, jer imamo seksualne i emocionalne odnose sa istim polom. Trebalo bi da slavimo naše neslaganje sa mejnstrim pravim normama. [...]Prikaz sveobuhvatne „LGBT zajednice“ ili „LGB zajednice“ takođe ne podržavaju neke lezbejke, gej, biseksualne i transrodne osobe. Neki ne prihvataju ili ne odobravaju političku i društvenu solidarnost, vidljivost i kampanju za ljudska prava koja obično ide uz to, uključujući marševe i događaje gej ponosa. Neki od njih veruju da grupisanje ljudi sa neheteroseksualnom orijentacijom održava mit da je isticanje gej/lezbejskog/bi/aseksualnog/panseksualnog/itd. identiteta nešto što čini čoveka gorim od drugih ljudi. Ovi ljudi su često manje vidljivi u poređenju sa više mejnstrim gej ili LGBT aktivistima. Pošto je ovu frakciju teško razlikovati od heteroseksualne većine, uobičajeno je da ljudi pretpostavljaju da svi LGBT osobe podržavaju LGBT oslobođenje i vidljivost LGBT osoba u društvu, uključujući pravo da se život živi na drugačiji način od većine. U knjizi Anti-Gej iz 1996. godine, zbirci eseja koju je uredio , koncept „uniformnog“ identiteta koji je zasnovan na LGBT stereotipima kritikuje se zbog potiskivanja individualnosti LGBT osoba.

Pišući u  2014. godine,  postavlja pitanje da li različite rodne grupe sada, „smućkane zajedno“ ... „dele ista pitanja, vrednosti i ciljeve?“ Bindel je predložila niz mogućih novih inicijalizama za različite kombinacije grupa i zaključuje da je možda došlo vreme da se savezi reformišu ili da konačno svi krenu krenu „svojim putem“. Godine 2015. skovan je slogan „Napustimo T“ () kako bi se ohrabrile LGBT organizacije da prestanu da podržavaju transrodne osobe; mnoge LGBT grupe su ovu kampanju naširoko osudile kao transfobičnu.

Alternativni termini 
Mnogi ljudi su pokušali da pronađu generički termin koji bi zamenio brojne postojeće inicijalizme. Reči kao što su kvir (krovni termin za seksualne i rodne manjine koje nisu heteroseksualne ili cisrodne) i duga su isprobane, ali većina njih nije široko prihvaćena.

Kvir 

Kvir ima mnogo negativnih konotacija prema starijim ljudima koji tu reč pamte kao ismevanje i uvredu i takva (negativna) upotreba termina se i dan danas nastavlja. Mnogi mlađi ljudi takođe shvataju da je kvir politički nabijeniji termin od LGBT.

SRM/RSM 
SRM, ili RSM, skraćenica za seksualne i rodne manjine, dobila je posebnu popularnost u vladama, akademijama i u medicini. Usvojen je od strane Nacionalnih instituta za zdravlje (NIZ) u SAD; ; i , koji proučava zakone i politiku prema SGM. Univerzitet Djuk i Univerzitet Kalifornije u San Francisku imaju istaknute zdravstvene programe za seksualne i rodne manjine. Jedan NIZ dokument preporučuje termin SGM jer uključuje „one koji se možda ne identifikuju kao LGBT … ili one koji imaju specifično zdravstveno stanje koje utiče na reproduktivni razvoj“, publikacija  objašnjava da „Smatramo da je SGM inkluzivniji, jer uključuje osobe koje nisu izričito referencirane od strane identiteta navedenih u LGBT“, a vladin dokument Ujedinjenog Kraljevstva favorizuje SGM jer inicijali poput LGBTIK+ označavaju termine koji, posebno izvan , „ne uključuju nužno lokalna shvatanja i termine koji se koriste za opisivanje seksualnih i rodnih manjina“. Primer upotrebe van globalnog severa je , koji identifikuje „rodne i seksualne manjine“ kao zaštićenu klasu. RSRM se takođe koristi za uključivanje romantičnih manjina.

Duga 
Duga ima konotacije koje podsećaju na hipije, nju ejdž pokrete i grupe kao što su Dugina porodica ili Džesi Džeksonova  (). IRLj () (Istorodna ljubav) () je ponekad favorizovan među gej muškarcima Afroamerikancima kao način da se razlikuju od onoga što smatraju LGBT zajednicama u kojima dominiraju belci.

Drugi krovni termini 
Neki ljudi zagovaraju termin „manjinski seksualni i rodni identiteti“ (MSRI (), skovan 2000. godine), kako bi eksplicitno uključili sve ljude koji nisu cisrodni i heteroseksualni; ili rodne, seksualne i romantične manjine (RSRM) (), što eksplicitnije uključuje manjinske romantične orijentacije i poliamoriju; ali ni oni nisu široko prihvaćeni. Drugi retki krovni termini su Rodna i seksualna različitost (RSR) (), MORII () (Marginalizovane orijentacije, rodni identiteti i interseks) i MORUI () (Marginalizovane orijentacije, rodna usklađenja i interseks).

Medicina 
U ustanovama javnog zdravlja, MSM („muškarci koji imaju seks sa muškarcima“) se klinički koristi za opisivanje muškaraca koji imaju seks sa drugim muškarcima bez pozivanja na njihovu seksualnu orijentaciju, a ŽSŽ („žene koje imaju seks sa ženama“) se takođe koristi kao analogan termin.

MVPFAFF 

MVPFAFF () je skraćenica za , , palopa, , ,  i . Ovaj termin razvila je  2010. godine na konferenciji o ljudskim pravima Azijsko-pacifičkih igara. Ovo se odnosi na one u zajednici duginih  koji se mogu, ali ne moraju identifikovati sa LGBT akronimom.

Vidi još 
 Rodna i seksualna raznolikost
 LGBT simboli

Reference

Literatura 

 
 
 
 

 
LGBT terminologija
Nebinarnost
Aseksualnost
Transrodnost
Homoseksualnost
Biseksualnost