Abasidski Kalifat

Abasidi (arapski: العبّاسيّون, fonetski: Abbāsīyūn) je bila arapska dinastija koja je vladala u Bagdadu od 750. do 1258. i od 1261. do 1517. godine, dakle tokom 764 godina sa jednim kratkim prekidom. Ukupno je brojala 54 kalifa.

Historijski pregled 

Abasidi su svrgnuli sa vlasti Emevijje i zauzeli prijesto na osnovu krvne veze sa Poslanikom Muhammedom. Poticali su od Muhammedovog najmlađeg amidže Abbas ibn Abd al-Muttaliba. Smatrali su da imaju veće pravo na prijestol nego Emevijje koji nisu bile ni potomci plemena Kurejšija. Prvo što su uradili je premiještanje prijestonice u Bagdad čime su i ugodili i približili se Perzijskom carstvu koje im je pomoglo pri dolasku na vlast. Zahvaljujući ovome došlo je do zauzimanja vladarskih pozicija i od strane ne-Arapa, što je kasnije omogućilo da istaknuti muslimani koji nisu imali nikakvih veza sa vladarskim pozicijama postanu uticajne vojskovođe, emiri ili veziri.

Abasidi su većinom bili orijentisani na vladanje unutar imperije, a ratovi za proširivanje carstva većinom nisu bili vođeni. Carstvo je bilo veliko i morali su postaviti regionalne vladare, međutim problemi su nastali u njihovoj borbi za vlast i želji da i njihove pozicije budu nasljedne. Jedan od ovih poduhvata je rezultirao i sada poznatom titulom sultana. Naime, već u 11. stoljeću Mahmud od Ghazne se proglasio sultanom svoje teritorije odbijajući na taj način bilo kakvu vezu sa Abasidima, pa i formalnu koja se relizirala u nazivima titula. 

Poslednji Abasid, Al-Musta'sim, potomak Poslanikove loze je ubijen 1258. Ubio ga je Hulagu Khan nakon osvajanja Bagdada. Međutim, vladavina Abasida se nastavila i iako su izgubile stvarnu vlast nad zemljom, sve do kalifa Selima I smatrali su se vladarima, prvenstveno u vjerskim pitanjima. Do kraja svoje dinastije djelovali su iz Egipta pod vlašću Memluka.

Raskol sa Šiitima 
U ranom periodu vladavine je došlo do prvog značajnijeg raskola između muslimana Sunita i Šita. Prvenstveno, Abasidi su zanijekali Šite jer su podržavali emevijjsku vlast a nijekali abasidsko pravo na prijesto putem krvne veze sa Poslanikom. Rezultat su bili mnogi konflikti između ovih dvaju skupina koji su završili osnivanjem nezavisne države Šita u sjevernoj Africi 801. godine.

Memluci 
U vrijeme abasidske vladavine, u 9. stoljeću osnovana je snažna memlučka vojska. Cilj je bio podržavanje Abasida i održavanje njihove vlasti. Sačinjavali su je većinom Turci, ali i nešto Slavena i Barbara. Iako su omogućili dinastiji Abasida da riješe unutrašnje i vanjske probleme, oni su ih i svrgnuli sa vlasti i osnovali moćno Osmansko carstvo.

Značaj 
U doba vladavine Abasida hilafet je dobio internacionalni karakter, pružen je doprinos prevođenju knjiga sa drugih jezika, prvenstveno grčkog pa baš zahvaljujući njima uspjela su se sačuvati djela velikih mislioca poput Platona i Aristotela. Postigli su značajna dostignuća vezana za medicinu, a najznačajnija djela su prevođena na latinski i hebrejski. Proučavali su ljudsku anatomiju i uzroke bolesti. U tom periodu je djelovao i Ibn Sina. Bavili su se astronomijom, razvili algebru. Doprinijeli su i na drugim poljima nauke, između ostalog i napravili jedan od prvih, ako ne i prvi globus.

Najznačajnije abasidski kalifi 
 Ebul Abbas es Seffaha, (750. - 754.) prvi kalif značajan po izgradnji puta Kufa - Meka, te primitivni oblik vodovodnog sistema.
 Ebu-Džafer el-Mensur, (754. - 775.) osnovao Bagdad i učinio ga prijestonicom islamskog carstva. Tražio je grčka djela da bi ih preveo na arapski jezik.
 Muhamed el Mahdi,(775. - 785.) nasljedio veliko bogatstvo koje je darovao u dobrotvorne svrhe, proširio harem oko Kabe.

Spisak abasidskih kalifa u Bagdadu 
 Abu'l Abbas As-Saffah 750 - 754 
 Al-Mansur 754 - 775 
 Al-Mahdi 775 - 785 
 Al-Hadi 785 - 786 
 Harun al-Rašid 786 - 809 
 Al-Amin 809 - 813 
 Al-Ma'mun 813 - 833 
 Al-Mu'tasim 833 - 842 
 Al-Wathiq 842 - 847 
 Al-Mutawakkil 847 - 861 
 Al-Muntasir 861 - 862 
 Al-Musta'in 862 - 866 
 Al-Mu'tazz 866 - 869 
 Al-Muhtadi 869 - 870 
 Al-Mu'tamid 870 - 892 
 Al-Mu'tadid 892 - 902 
 Al-Muktafi 902 - 908 
 Al-Muqtadir 908 - 932 
 Al-Qahir 932 - 934 
 Ar-Radi 934 - 940 
 Al-Muttaqi 940 - 944 
 Al-Mustakfi 944 - 946 
 Al-Muti 946 - 974 
 At-Ta'i 974 - 991 
 Al-Qadir 991 - 1031 
 Al-Qa'im 1031 - 1075 
 Al-Muqtadi 1075 - 1094 
 Al-Mustazhir 1094 - 1118 
 Al-Mustarshid 1118 - 1135 
 Ar-Rašid 1135 - 1136 
 Al-Muqtafi 1136 - 1160 
 Al-Mustanjid 1160 - 1170 
 Al-Mustadi 1170 - 1180 
 An-Nasir 1180 - 1225 
 Az-Zahir 1225 - 1226 
 Al-Mustansir 1226 - 1242 
 Al-Musta'sim 1242 - 1258

Spisak abasidskih vladara u Egiptu pod okriljem Memluka 
 Al-Mustansir 1261
 Al-Hakim I (Cairo) 1262 - 1302 
 Al-Mustakfi I of Cairo 1303 - 1340 
 Al-Wathiq I 1340-1341 
 Al-Hakim II 1341-1352 
 Al-Mu'tadid I 1352-1362 
 Al-Mutawakkil I 1362-1383 
 Al-Wathiq II 1383-1386 
 Al-Mu'tasim 1386-1389 
 Al-Mutawakkil I 1389-1406
 Al-Musta'in 1406-1414 
 Al-Mu'tadid II 1414-1441 
 Al-Mustakfi II 1441-1451 
 Al-Qa'im 1451-1455 
 Al-Mustanjid 1455-1479 
 Al-Mutawakkil II 1479-1497 
 Al-Mustamsik 1497-1508 
 Al-Mutawakkil III 1508-1517

Povezano 
 Bitka za Talas

Vanjske veze 

 Abbasids (750-1517)
 Abbasids the 2nd dynasty of caliphs
 Abbasid Caliphs (In Our Time, Radio 4), in Streaming RealAudio
 An On-Going Detailed Account of the History of the Abbasids from an Islamic perspective. Most of the narrations have been sifted through to avoid "biased" theories regardless if the historians as mentioned are Shiite or Sunni.

 
Historija islama
Arapska historija
Srednjovjekovne države
Bivše države u Africi
Bivše države u Aziji