alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Pensilvanigermana literaturo

Literaturo > Pensilvanigermana literaturo

A - G

Ernest Waldo Bechtel - John Birmelin - Richard Druckenbrod  - Henry Lee Fisher - Ralph Samuel Funk - Russell Wieder Gilbert  - Ezra Grumbine - Lee Light Grumbine 

H - L

Earl C. HAAG - Henry Harbaugh - J. Max HARK - Thomas Hess Harter - Hank Hershberger - Abraham Reeser Horne - Paul Brendle Horning - Isaac R. Horst - Clarence Francis Iobst - Eli Keller - Irwin Ray Klinger - Joseph Horst Light  

M - Z

Harvey Monroe Miller - Lloyd A. Moll - Charles Christopher More - Pierce Edward Swope - Edwin Gehman Weber - Louise Adeline Weitzel - Paul Richard Wieand - Astor Clinton Wuchter - Charles Calvin Ziegler

Vidu ankaŭ 
 Pensilvanigermana lingvo
 pensilvanigermanoj

Literaturo laŭ lingvoj
Milton Hershey

Milton Snavely HERSHEY [MILten HERŝi] (naskiĝis 13-an de septembro 1857, mortis 13-an de oktobro 1945) estis usona komercisto, fondinto de la kompanio Hershey Chocolate Company, kaj mencenanto.

Hershey naskiĝis en 1857 en Dauphin, Pensilvanio. Liaj gepatroj estis reform-menonitoj kaj vivis surfarme. Hershey mortis en 1945 en Hershey, Pensilvanio.
Betono

Betono estas konstrumaterialo, kiu estiĝas per firmiĝo de ligento en miksaĵo kun ŝtonaro aŭ alia volumenaĵo kaj kun pluaj komponantoj. Kiel ligento plej ofte aperas cemento. Post unu horo ĝis 10 horoj, la betona miksaĵo koagulas (perdas siajn plastajn trajtojn). Tiam la miksaĵo malmoliĝas kaj plifortiĝas.

Laŭ Francisko Azorín betono estas Fluida miksaĵo el ŝtonetoj kaj mortero. Kaj li indikas etimologion el latina bitumen (bitumo). Same li proponas diversajn rilatajn esprimojn, kiaj betoni, gipsa betono, kalka betono, skoria betono, gruza betono, brikpeca betono, muldita betono, prembetono, akvoza betono, subkvalita betono kaj solidiĝanta betono.

Betonmiksaĵo estas meĥanike intermiksitaj komponantoj de betono (cemento, ŝtonaro, akvo, ev. ingredienco aù adjuvanto ) antaŭ enmeto, kompaktigo kaj komenco de firmiĝo, ĉe cementbetonoj antaŭ komenco de hardiĝo de cemento en la miksaĵo. Komponanto de betonmiksaĵo estas ankaŭ betonada akvo, kaze de ligento bazita je morteraĵo, ekzemple cemento. Pigmento ankaŭ foje aldonitas por obteni apartan koloron.

Specoj de betono 
Magra betonmiksaĵo - betonmiksaĵo kun malgranda enhavo de liganta cemento.

Alilingvaj ekvivalentoj
en : lean concrete mix
de: magere Betonmischung f
cs : hubená (chudá) betonová směs f
pt : concreto magro m

Prefabrikita betono - betona konstruelemento fabrikita ekster ties definitiva loko kaj pozicio,kutime industrimaniere.

Streĉbetono - armita betono, en kiu la ŝtalaj stangoj estas streĉataj jam dum la fabrikado.

Vitrobetono - betono, tra kiu lumo povas trapasi.

Vidu ankaŭ 

 Betonmiksilo
 Arma reto
 Armita betono
 Vitrobetono
 Betona strukturo

Notoj

Literaturo 
 Werner, J. Terminaro de betono kaj de betonistaj laboroj, Brno 2002

Struktura inĝenierado
Arkitekturo
Substancoj
Paragvajaj ĉakaj menoanoj

Paragvajaj menoanoj estas tiuj familioj, kiuj alvenintaj el Rusujo al al Manitobo, Kanado, en la 20-aj jaroj de la dudeka jarcento, ekelmigris denove, ĉifoje de Kanado al Paragvajo.
 
La kaŭzo de tiel rapida reelmigrado estis, ke la registaro en Manitobo, celinte anstataŭigi la francan lingvon per la angla, deklaris kontraŭleĝa ĉiun instruadon lernejan per lingvo neangla. Kolerigis tiu nova leĝo ne nur franc-parolantojn, sed ankaŭ la rusajn menoanojn, kiuj instruis siajn infanojn en germanaj lernejoj.

Rezulte de tiu leĝo multaj familioj elmigris al Paragvajo kaj Meksiko.

En Paragvajo, la menonanoj sukcesis gardi sian germanan dialekton, la platdiĉan.

La ĉefvilaĝo menonana en Paragvajo nomiĝas Filadelfio.

Vidu ankaŭ
Religio
Abrahamismo
Kristanismo
Anabaptismo
Menonanismo
Meksikaj menoanoj

Kristanismo
Paragvajo
Cemento

Cemento estas pulvora hidraŭlika ligento (kiu malmoliĝas per aldono de akvo), fabrikita en cementejo per muelado de cementa klinkero kun iom da gipso.

Hidraŭlikan cementon inventis la egiptanoj, kaj poste reinventis la grekoj kaj la babilonanoj. Ili faris sian morteron kun kalko, kaj tiel ĝi estis multe pli dura ol la romaj morteroj. Poste, la romanoj faris bonan cementon kun cindro. La betono farita kun tiu ĉi cemento povis duriĝi eĉ subakve.

Laŭ Francisko Azorín Cemento estas Substanco el pulvorigitaj kalkaj k. argilaj ŝtonoj uzata ĉe masonado. Pulvoro el ligna karbo, kiun oni aldonas al fandanta fero por ĝin ŝtaligi. Li indikas etimologion el latina cementum. Kaj aldonas terminojn respektive cementotipojn, nome romana cemento, portlanda cemento, natura cemento, hidraŭlika cemento, rapida cemento, puzolana cemento, skoria cemento kaj metala cemento.

Specoj de cemento 
 Portlanda cemento
 Aluminata cemento - cemento fabrikita per fajna muelado de aluminata klinkero; ĝi elstaras per alta komenca meĥanika firmeco
 Mikscemento
 Speciala cemento
 Sakcemento cemento pakita en sako
 Ekspansia cemento speciala cemento kiu pligrandigas sian volumenon kaj konservas ĝin
 Rapidhardacemento
 Blanka cemento
 Loza cemento estas cemento transportata sen pakumo en specialaj transportiloj

Vidu ankaŭ 
 Betono
 Cementejo
 Cement-klinkero
 Dentocemento
 Fibrocemento
 Germana Cementa Ligo
 Opus caementicium, romia cemento

Notoj 

Substancoj
Struktura inĝenierado
Kanto de Roland

La Kanto de Roland (ankaŭ Rolandkanto aŭ Kanto pri Rolando, france, Chanson de Roland) estas unu el la plej famaj tekstoj de la mezepoka literaturo. Ĉi tiu ĝesto aŭ recitaĵo de heroaĵo, rakontas la frankan invadon en Iberion en la jaro 778, kaj la morton de la nevo de Karolo la Granda, la brava Roland, en la Batalo de Roncesvalo. La verko havas multajn variojn. "La plej antikva kaj plej bela", (laŭ Turoldus), datumas de la fino de la 11-a jarcento aŭ de la komenco de la 12-a jarcento. Tiel, ĝi estas la plej malnova grava franca verko restanta.

Esperanta traduko 
Rolandkanto tradukis Eugène Noël kaj eldonis la Presa Esperantista Societo (Parizo) en 1906. 175 paĝoj.

Ĝi estis Kronita verko de la Akademio.

Rilata temo 
Alia balado "Runtsivalsstríðið" (Batalo de Roncesvalo) estas kantata ĝis nuntempo en feroa ĉendanco en Feroaj Insuloj. Ĝi temas pri la sama batalo.

Eksteraj ligiloj 

 "Rolandkanto" Plena teksto de Esperanta traduko de Noël ĉe Project Gutenberg.
 "La Chanson de Roland" Malnova franca teksto kaj tradukoj en la moderna franca lingvo ĉe Vikifontaro.
 Enciklopedio de Esperanto/R en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Bildaro 

Mezepoka literaturo
Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1906
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Blanka cemento

Blanka cemento estas speciala cemento de la tipa griza cemento.

La blanka cemento estas produktita el feroriĉaj krudmaterialoj  (Fe2O3-enteno < 0,1 %) kaj ĉefe por Terrazzo, nudbetono (surface netraktita) kaj murŝmiraĵo (plastro). La blanka cemento konvenas ne nur por helaj surfacoj, sed ĝi estas pli facile miksebla kun kolorigaĵoj ol la griza portlanda cemento. Tio gravas ĉe produktado de koloraj terrazzo-platoj.

La produktado de la blanka cemento estas pli kosta ol tiu de la griza cemento. Oni devas abrupte malvarmigi la varmegajn klinkerojn. Tio okazas per faligo en akvobasenon. Nuntempe ekzistas eĉ metodoj, dum kiuj oni uzas gason por malvarmigi la klinkerojn. Tiu lasta metodo estas malpli kosta ol la akvobasena proceso.

La blanka cemento estas grava konstrumaterialo en la mediteranea regiono, pro reflektado de la sunradioj kaj pro tio, ke la blanka koloro signifas en tiu regiono la purecon.

Betono
Konstrumaterialoj
1431

En la jaro 1431 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Eŭgeno la 4-a iĝis papo

Naskiĝoj 
 26-a de oktobro: Herkulo la 1-a, Duko de Ferrara (1471-1505) (m. 1505)

Mortoj 
 19-a de februaro: Henriko de Gorkum, germana nederlanddevena filozofo, doktoro pri teologio, karmelano kaj universitata profesoro. (n. 1378)
 30-a de marto: Johana de Arko, sanktulino kaj heroino de Francio (n. 1412)
 Papo Marteno la 5-a.
Asfalto

Asfalto estas miksaĵo de bitumo kiel ligento kun volumenaĵo (kutime gruzo aŭ sablo). La bitumo, natura aŭ artefarita organika substanco bazita je hidrokarbidoj, estas ĉe certaj temperaturoj glueca, tirmola, tenaca kaj elasta. Ĝi estas kapabla ligi la grajnojn de volumenaĵo kaj tiel konsistigi firman kaj elastan materialon, plejofte uzata por surkovri stratojn.

Laŭ Francisko Azorín asfalto estas Terpeĉo, uzata precipe en miksaĵo kun dika sablo, por surkovri stratojn, vojojn, murojn. Li mem montras esprimojn asfaltisto, asflatbetono, asfaltmastiko, asfaltmakadamo kaj naturasfalto.

En la ŝosekonstrua profesia slango asfalto estas la koncizigita nomo de asfaltbetono.

Asfaltbetono 
Asfaltbetono estas betono kun asfalto kiel ligento, en la praktiko materialo prezentanta la supran tegaĵon de veturejo kaj de aliaj firmititaj areoj. Ĝi estas sternita, kompaktigita kaj rulpremita tavolo el miksaĵo konsitanta el asfalto, sablo, gruzo kaj eventuale almiksaĵoj.

Bildaro

Vidu ankaŭ 

 Asfaltvulkano
 Asfalta Lago
 Basalt-Actien-Gesellschaft
 Makadamo
 Mastiko

Notoj 

Naftoproduktoj
Transporto
Struktura inĝenierado
Substancoj
Kalko

Kalko aŭ kalcioksido (CaO) estas pulvora aŭ pasteca ligento (morteraĵo). Ĝi estas vaste uzata blanka solida kemia kombinaĵo.

Estingita kalko estas kalcia hidroksido (Ca(OH)2), en la formo de kalka pasto aŭ pulvoro; ĝi estas komponanto precipe de morteroj. Ties akva solvaĵo estas konata kiel kalkoakvo aŭ kalkolakto.
En la verba formo oni ne insistas pri la senco de kalciooksido, oni (jam eĉ Zamenhof) diras : kalki domon.

Laŭ Francisko Azorín Kalko estas Kalcioksido; blanka substanco uzata en konstruado por fari morteron aŭ kiel ŝmiraĵo. Li indikas etimologion el la latina calx (kalko). Kaj li aldonas terminojn kalkumi, por surkovri muron per kalkoŝmiraĵo por ĝin blankigi; hidratigita kalko, estingita kalko, viva kalko, grasa kalko, silikoza kalko, metala kalko, kalkoforno, kalkoroko, kalkospato, kalkoŝtono.

Notoj 

Kalciaj kombinaĵoj
Oksidoj
Sinteza rezino

Sinteza rezino estas makromolekula organika substanco, bazita sur hardeblaj polimeroj. Ĝi estas uzata por produkti plastojn, tekstilojn, farbojn kaj vernisojn. Aparte ĝi estas uzata kiel ligento por plastbetonoj.  La unua sinteza rezino estis bakelito (1909).

Alilingvaj ekvivalentoj
en  synthetic(al) resin
de  Kunstharz n
cs  plast m, (syntetická pryskyřice f)

Miksaĵoj
Polimeroj
Rezinoj

de:Harz (Material)#Kunstharz
Saganio - Sankt-Johan-Lagio

Saganio–Sankt-Johan-Lagio () estas administra regiono de Kebekio, Kanado. Ĝi inkluzivas la riveron Sagano, ĝian fjordon kaj ĝian enflulagon Lago Sankt-Johano.

Kun tera areo de 98 708.62 km², Saganio–Sankt-Johan-Lagio estas la tria plej granda regiono de Kebekio, post Nord-Kebekio kaj Nord-Bordio.

La subaĵo en la Laŭrenca tabulo elĉizita de la Sagano kaj Lago Sankt-Johano kreas fertilan zonon en la ĉirkaŭa subarktejo. La pejzaĝo kaj kulturo altiras turistojn, kaj la bordoj de la lago Sankt-Johano estas ŝatataj de kebekiaj urb-loĝantoj kiel somera feriejo.

Loĝantaro 
La loĝantaro de Saganio–Sankt-Johan-Lagio kvantis 272 610 en 2006, do 3.6 % de la kebekia loĝantaro. Estas tri gravaj popolcentroj : Saganurbo (143 692), Alma (29 998), kaj la urbaro Roberval (10 554), Saint-Félicien (10 477) kaj Dolbeau-Mistassini (14 546) nordokcidente de la lago Sankt-Johano.

Subdivisions 
Post municipaj reorganizoj en 2002, la regiono nun havas 49 municipojn.

Regionaj municipoj (municipalité régionale de comté, MRC)
 MRC du Fjord-du-Saguenay (loĝ. 20,025)
 MRC Lac-Saint-Jean-Est (loĝ. 51,170)
 MRC Domaine-du-Roy (loĝ. 31,956)
 MRC Maria-Chapdelaine (loĝ. 25,767)

Sendependa urbo
 Ville de Saguenay (Saganurbo) (loĝ. 143,692)

Indiana Rezervejo
 Mashteuiatsh (loĝ. 1,749 Inuoj)

Sources: Government of Quebec, 2003;
Statistics Canada, 2006 Census

Major communities 
 Alma
 Desbiens
 Dolbeau-Mistassini
 Hébertville-Station
 Métabetchouan-Lac-à-la-Croix
 Normandin
 Roberval Saganurbo
 Saint-Ambroise
 Saint-Bruno
 Saint-Félicien
 Saint-Honoré
 Sainte-Jeanne-d'Arc

Eksteraj ligiloj 

 http://www.stat.gouv.qc.ca 
 http://www.saguenaylacsaintjean.gouv.qc.ca  

Regionoj de Kebekio
Petit Saguenay

Malgranda Saganio, Kebekio (''Petit Saguenay, Quebec): Vilaĝo trovita en Saganio - Sankt-Johan-Lagio, Kebekio. La vilaĝo ekvivkomencis kiam je 1842 segejo estis batata ĉi tie.

Kebekio
Vilaĝoj
Saint-Fulgence (Kebekio)

Saint-Fulgence estas municipo en Kebekio. La vilaĝo en la regiono Saganio - Sankt-Johan-Lagio de Kebekio estis fondita je 1838 per la konstruo de segejo kaj malgranda senarbrigo por la unuaj farmoj.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.ville.st-fulgence.qc.ca 
 http://www.mamr.gouv.qc.ca/repertoire_mun/repertoire/repertoi.htm 
 http://www.toponymie.gouv.qc.ca/carto.asp?Speci=72559&Latitude=48,45&Longitude=-70,9&Zoom=1700 

Urboj en Kebekio
Sagia el Hamra

Sagia el Hamra estis hispana protektorato en norda Hispana Saharo (nuntempe, Okcidenta Saharo), nomata laŭ rivero Al-Ŝagija Al-Hamra. La alia pli suda teritorio kiu formis la hispanan kolonion de Okcidenta Saharo estis Orrivero.

Okcidenta Saharo
Neuruppin

Neuruppin  estas urbo de Germanio. Ĝi situas en la distrikto Ostprignitz-Ruppin de la federacia lando Brandenburgio kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

La urbo estas la tradicia ĉefloko de historia pejzaĝo nomata Ruppiner Land, historie ankaŭ Land Ruppin aŭ Grafschaft Ruppin. Memore al la poeto Theodor Fontane, kiu naskiĝis en Neuruppin, ĝi havas la kromnomon "Fontane-urbo", germane Fontanestadt. Plurfoje la urbo nomatis "la plej prusia el ĉiuj prusiaj urboj".

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
  ()

Distrikto Ostprignitz-Ruppin
Urboj de Brandenburgio
Jean Cocteau

Jean COCTEAU (ĵa kokTO) (naskiĝis la 5-an de julio 1889, mortis la 11-an de oktobro 1963) estis franca artisto de poezio, grafiko, teatro kaj kino.

En Esperanto aperis kaj estis surscenigitaj 
 La homa voĉo (la Voix humaine) prezentita de Jana Flego, Solen'
 La bela indiferentulo (Le bel indifférent) prezentita de Jadwiga Gibczyńska, Solen'
 Fatomaŝino (La machine infernale) prezentita de TESPA

Eksteraj ligiloj 

Troviĝas sur la reto abunda materialo pri la artisto kaj ties verko.
 Pri Cocteau :
 http://leonicat.club.fr/cocteau/cocteau.htm 
 http://alor.univ-montp3.fr/XXESUPV/cocteau/
 Biografioj :
 http://membres.lycos.fr/ericd/Mylene/Beyond2/JeanCocteau/CoctBio.html 
 http://perso.wanadoo.fr/cl/cocteau.htm
   (en)
  (en)
 Cocteau: El poder de la palabra  (es)
 Cocteau  laŭ Jean-Pierre Rosnay
 La grafika verkaro :
 La grafika verkaro (fr kaj en'')

!
Membroj de la Franca Akademio
Francaj verkistoj
Francaj dramistoj
Francaj reĝisoroj
Francaj samseksemuloj
GLAT-verkistoj
Naskiĝintoj la 5-an de julio
Mortintoj la 11-an de oktobro
Konsorcio de la Tut-Tera Teksaĵo

Konsorcio de la Tut-Tera Teksaĵo (, mallongigita W3C) estas firmaaro fondita en 1994. Ĝi difinas la normojn, aŭ pli ĝuste rekomendojn, de la Tut-Tera Teksaĵo, ekzemple HTML, XHTML, XML, CSS, PNG, SVG kaj SOAP.

W3C estas estrata de Tim Berners-Lee, la iniciatinto de HTTP (la HiperTeksto-Transiga Protokolo) kaj HTML (Hiperteksta Marklingvo), sur kiuj baziĝas TTT.

Rekomendo de W3C iras tra stadioj: Malneto (Working Draft), Lasta Voko (Last Call), Proponita Rekomendo (Proposed Recommendation) kaj Kandidata Rekomendo (Candidate Recommendation). Ĝi finiĝas kiel Rekomendo (Recommendation), aŭ estas forlasita.

Estas la tasko de la firmaoj agi laŭ la rekomendoj, kaj tion plej multaj ja faras.

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala TTT-ejo de W3C

Firmaoj
Interretaj organizaĵoj
W3C-normoj
Konsorcioj
Normigaj organizoj
Hiperteksto-Transiga Protokolo

') estas la ĉefa protokolo de la TTT.

Ĝi estas uzata inter ekzemple TTT-legilo kaj Teksaĵo]]. La specifo estas nuntempe regata de la Konsorcio de la Tut-Tera Teksaĵo, , mallonge W3C.

HTTP estas peta-responda protokolo inter klientoj kaj serviloj. HTTP-kliento, ekzemple TTT-legilo, ekigas peton konektante kutime al la TCP/IP-pordo numero 80. La kliento tiam sendas petĉenon, ekzemple "GET / HTTP/1.1" (kio petas la implicitan paĝon de tiu TTT-servilo). La servilo tiam respondas per dosiero (aŭ erarmesaĝo). La dosieron senditan de la servilo antaŭas HTTP-ĉapo, kiu entenas informojn pri la servilo kaj la sendata dokumento. HTTP estas difinita en RFC 2068.

Vidu ankaŭ 
 SOAP

Eksteraj ligiloj 

 http://www.ietf.org/rfc/rfc2616.txt 
 http://www.w3.org/Protocols 
 http://www.w3.org/Protocols/HTTP/HTTP2.html 
 http://www.jmarshall.com/easy/http 
 http://www.theboxtank.com/ 

Ret-komunikaj protokoloj
Elizeaj Kampoj

Elizeaj Kampoj povas referi al la jenaj:

 Elizeaj Kampoj, en greka mitologio, estis la loko, kien iris la animoj de la bonuloj post la morto : paca kaj bela regiono, plena de herbejoj, boskoj, sunlumo, kaj freŝa aero.
 La franclingva traduko estas Champs Elysées,  en Francio ekzistas:
 avenue des Champs Elysées, granda avenuo de Parizo,
 théâtre des Champs Elysées, teatro apud la antaŭa avenuo,
 Palais de l'Elysée, la oficiala loĝdomo de la Prezidento de la Franca Respubliko proksime al la avenuo de la Elizeaj Kampoj.
 La portugallingva traduko estas Campos Elíseos, en Brazilo ekzistas:
 Palácio dos Campos Elíseos,  la ŝtatestra palaco de San-Paŭlio.
 Figure, Elizeaj kampoj estas loko de feliĉego kaj beateco.

Lokoj de la helena mitologio
Lampo de Aladino

La Lampo de Aladino estas la temo de rakonto kiu troviĝas en Mil kaj unu noktoj. La junulo Aladino akiras magian lampon, kaj kiam iu ajn frotas la lampon aperas ĝino. La ĝino estas magia spirito, preta cedi lian ĉiun deziron. Aladino uzas siajn dezirojn por gajni la manon de la bela filino de la sultano kaj por konstrui grandiozan palacon. La magiisto, kiu unue donis al Aladino la lampon, denove ĝin ŝtelas. Sed Aladino rehavigas la lampon, kaj li kaj la filino de la sultano vivas feliĉe por ĉiam.

Vidu ankaŭ 

 Aladin; aŭ la mirinda lampo, la esperantlingva versio.

Mil kaj unu noktoj
Verkoj el la arablingva literaturo
Lampoj
Fikciaj objektoj
Magiaj objektoj
Agresiva akvo

Arkitekturo > Betono > Akvo > Agresiva akvo

Agresiva akvo - akvo kun povo damaĝi konstrumaterialojn, al kiuj ĝi senpere rilatas

Alilingvaj ekvivalentoj 
en  aggressive water
de  aggressives Wasser n
cs  útočná voda f, agresivní voda

Malsaturita akvo
Sulfata akvo
Karbonata akvo

Akvo
Malsaturita akvo

Malsaturita akvo  aŭ mola akvo estas akvo kiu entenas  entenanta malpli ol 0,6 g de kalcia aŭ magneziaj jonoj en litro, karakteriza per solva povo. Malsaturita akvo ofte devenas el torfa aŭ magmaj fontoj (kiel granito, sed ĝi ankaŭ fontas el grejso, ĉar aglomeritaj rokoj ofte havas malmulte da kalcio kaj magnezio.

Akvo povas esti malsaturita artefarite per akvomoligilo.

Vidu ankaŭ
 Malmola akvo

Akvo
Sulfata akvo

Arkitekturo - Betono - Akvo - Agresiva akvo

Sulfata akvo - akvo kun pliigita koncentriteco de solveblaj sulfatoj

Alilingvaj ekvivalentoj 
en  sulphate water
de  schwefelsäures Wasser f
cs  síranová voda f

Akvo
Karbonata akvo

Karbonata akvo - gasakvo kun pliigita koncentriteco de agresiva karbona dioksido (CO2). Se ĝi estas sub premo nomiĝas sodakvo. Ĝi, estante malstabila, facile disiĝas en akvo kaj karbona dioksido (CO2), kiu aperas en formo de bobeloj kiam la trinkaĵo despresuriĝas. Kiam ĝi havas pli altan mineralan enhavon, ĉar ĝi venas de degelo ĝi nomiĝas mineraligita gasa akvo; se la mineraloj estas akiritaj artefarite ĝi nomiĝas artefarita gasa akvo.

Sodakvo estas centra ingredienco en multaj refreŝigaĵoj, Ekz. Kolao.

Akvo
Karbondioksido
Model-organismo

Model-organismoj estas organismoj kiuj estas tre taŭgaj pri genetika kaj alia biologia esploro.

Ecoj 
La ideala model-organismo
 similas la homon (koncerne anatomio, fiziologio, biokemio, genetiko ktp.)
 estas jam karakterizita (koncerne la samaj aĵoj)
 ekhavas multajn posteulojnf
 estas facile kulturita (manĝaĵo, loĝigo, kresko, temperaturo ktp.)

Ekzemploj 
Animaloj:
(Caenorhabditis elegans)
Bananmuŝo / Drozofilo (Drosophila melanogaster)
Grand-Meksika Salamandro, Aksolotlo (Ambystoma mexicanum)
Laev-Rano (Xenopus laevis)
Muso (Mus musculus)
Zebrofiŝo (Brachydanio rerio)
Brankiostomo (Branchiostoma floridae)
Ŝafoj

Arĥeoj kaj Bakterioj:
(Escherichia coli)Fungoj:
Aktinomiketoj (Actinomycetes)
Kandido (Candida albicans)
Gistofungoj
(Saccharomyces cerevisiae)
(Pichia pastoris)
Filamenta Gistofungo (Schizosaccharomyces pombe)Plantoj (sen Algoj):
(Arabidopsis thaliana)Protistoj:
(Cryptosporidium parvum)
(Giardia lamblia)
Unuĉelaj verdaj algoj (Chlamydomonas reinhardtii)Virusoj''':
Tabakmozaikviruso

Model-organismoj
Disvolviĝ-biologio

Disvolviĝ-biologio estas fako de biologio, kiu laboras pri la disvolviĝo de estaĵoj de la ovo ĝis la atingo de plenkreska organismo (inkluzivas ĉiujn viv-periodojn, rilatas al la ŝanĝoj kiuj okazas). Tio ĉio povas esti konsiderata ĉu ĉe homoj ĉu ĉe aliaj animaloj, aŭ eĉ aliaj vivaj estaĵoj.

Vidu ankaŭ 
 Embriologio
 Infandisvolviĝo
 Metamorfozo (biologio)
 Neotenio
Embriologio

Embriologio estas fako de scienco kiu rilatas al la studo de la embrio. Embrio estas organismo en la vivfazo antaŭ la naskiĝo aŭ eloviĝo (por plantoj, la fazo antaŭ la ĝerminacio – la apero de la planteto de la semo). La embriologio rigardas la disvolviĝon de fruktodonita ovĉelo kaj ĝia kresko en histojn kaj organojn.

Ligilo 
Homa embrio (inter parentezoj troviĝas la aĝo de la embrio laŭ tagoj)
Andreas Viklund

Andreas VIKLUND estas elektronika artisto el Jokkmokk, norda Svedio. Li fondis la interrete sukcesan grupon Lagoona.

En la jaro 2000 li publikigis instrumentan kanton kun la nomo "La danco de la vento". Samtempe li lasis remiksi tiun kanton de pluraj artistoj, i.a. Tbo & Vega el Germanio. Tielmaniere li varbis por Esperanto, menciante la lingvon en kiu estis la titolo.

Per la helpo de pluraj personoj (amikoj de Floréal Martorell) ekestis nova versio de tiu kanto kiu enhavas ankaŭ esperantlingvajn voĉojn. Anna Strömberg servis kiel kantistino. La tekston verkis Gunnar R. Fischer.

Diskografio
 Elektronika kompilo (2003) - Li kontribuis unu peco: "La danco de la vento" (nova versio).
 pluraj aliaj diskoj kun anglalingvaj titoloj

Fontoj

Viro
Esperanto-muziko
Svedoj
Kazablanko

Kazablanko, arabe Al-Dar al-Bajda,  الدار البيضاء (Casablanca) estas urbo kaj haveno de Maroko, apud la Atlantiko. Komerca kaj industria centro, ĝi estas la plej granda urbo de la lando, kaj la ekonomia centro. Eksporto de fosfatoj.

Sceno de bataloj dum la usona elŝipiĝo de 1942, kie okazis konferenco inter Winston Churchill kaj Franklin D. Roosevelt (januaro 1943). Dum ĉi tiu konferenco decidiĝis prokrasti ĝis 1944 la aliancan elŝipiĝon en Eŭropo.

La plej granda monumento de Kazablanko estas la Moskeo Hassan la 2-a.

"Casablanca" estas ankaŭ la nomo de fama filmo kun Humphrey Bogart kaj Ingrid Bergman en la ĉefroloj.

Edukado 
 EMLYON Business School
 Toulouse Business School

Ĝemelaj urboj 
Interalie partnerurbo estas pola urbo Sosnowiec

Esperanto 
 Ben Sion Ohana estis dum la 1960-aj jaroj delegito en Kazablanko.

Kazablanko
Urboj de Maroko
Rabato (ekonomiko)

Rabato signifas monan avantaĝon, malpliigon de prezo, konsentita al aĉetanto.

Laŭ IKEV Rabato estas prezredukto konsentata al revendantoj de varoj kiujn ili vendas kontraŭ prezoj fiksitaj de la produktisto aŭ la pograndisto. Ĝi povas esti konsentata ankaŭ ĉe aĉeto de grandakvanto en unu fojo kaj kelklande pro pliaj kaŭzoj.Rabato estas merkatilo, kiu estas uzata por altiri klientojn kaj instigi ilin aĉeti varojn.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Diskonto
 Rabato (merkato)

Ekonomio
Rabato

Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en Maroko. Pri nocio el ekonomio temas artikoloj Rabato (ekonomiko) kaj Rabato (merkato).

Rabato (, ar-RibAt) estas la ĉefurbo de Maroko. Ĝi estas atlantika haveno, kaj situas en la buŝo de la rivero Bu Regreg, kiu apartigas ĝin de la najbara urbo Salé. Kune kun tiu ĉi ĝi formas gravan aglomeraĵon, kvankam pli malgrandan ol la pli ekonomie potenca Kazablanko.

Administra, komerca kaj industra centro. Monumentoj de la 11-a jarcento ĝis la 18-a jarcento. Muregoj (11-a jarcento) kun fortigitaj pordegoj. Muzeoj.

Ĝia moderna historio komenciĝas en 1146, kiam la almohada gvidanto Abd al-Mu'min konvertis la tiaman vilaĝon en pli grandan fortreson, por lanĉi atakojn al la tiama Iberia duoninsulo. Ĝi fariĝis la ĉefurbo de la ĥalifo Yaqub al-Mansur, en kies tempo estis komencita la konstruado de granda moskeo, el kiu restas la konata Turo de Hassan, unu el la ĉefa vidindaĵoj de la urbo.

Edukado 
 ESSEC Business School

Vidu ankaŭ 
 Rabato (merkato)
 Salé

 
Maroko
Ĉefurboj de Afriko
Urboj de Maroko
Milionurboj
Vincento Karduĉo

Vincento KARDUĈO (itale, Vincenzo CARDUCCI; hispane, Vicente CARDUCHO) (Florenco 1576-Madrido 1638), frato de Bartolomeo Karduĉo, pentristo. Li estis la dominanta figuro de la madrida baroka skolo dum la unua kvarono de la 17-a jarcento. Li estis ankaŭ teoriisto.

Eksteraj ligiloj 

 Portalo de la pentristo en la Muzeo Prado
 Pentraĵoj de Carducho en la Monaĥejo Paular 
 La venko de Fleurus
 La konkersieĝo de Rheinfelden
 La defendo de Konstanco
 Bartolommeo and Vincenzo Carducci - Catholic Encyclopedia, artikolo 
 Vicente Carducho ĉe la datumbazo de Patrimonio mueble de Andalucía. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
 Ciferecaj verkoj de Vicente Carducho en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España

Italaj pentristoj
Bartolomeo Karduĉo

Bartolomeo KARDUĈO (itale, Bartolomeo CARDUCCI; hispane, Bartolomé CARDUCHO), itala pentristo (Florenco ĉirkaŭ 1560-El Pardo 1608), frato de Vincento Karduĉo. Ĉambra pentristo de Filipo la 3-a kaj iniciatinto de la madrida baroko. Li alvenis al Hispanio kun Federico Zuccaro por labori en El Escorial (1585).

Eksteraj ligiloj 

 http://www.newadvent.org/cathen/03345a.htm 

K
K
Federico Zuccaro

Federiko ZUCCARO aŭ Federigo ZUCCARI estas itala pentristo kaj teoriisto (Sant'Angelo in Vado ĉirkaŭ 1540-Ancona 1609), li evoluis al akademia eklektikismo.

Zucaro laboris en El Escorial (1586-1588), sed lia verko ne plaĉis al Filipo la 2-a, kiu anstataŭigis kelkajn el liaj pentraĵoj per aliaj de Pellegrino Tibaldi.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.tudorplace.com.ar/images/ElizaSketch.jpg|(drawing

Italaj pentristoj
Monaĥejo de El Escorial

El Escorial [el eskorjal] (hispane; laŭvorte, la skoriejo) aŭ esperante Eskorialo, estas granda monaĥejo kaj palaco situanta je 45 kilometroj nordokcidente el Madrido.
La monumenta nukleo konsistas el reĝa palaco, monaĥejo, muzeo kaj biblioteko, kaj situas en la municipo San Lorenzo de El Escorial [san lorenso del eskorjal']. Ekzistas fakte du apudaj urboj, El Escorial kaj San Lorenzo de El Escorial, dividitaj de Karolo la 4-a de Hispanio en 1792, kio foje kaŭzas kelkajn konfuzojn.

La Monaĥejo de El Escorial troviĝas sur la bazo de la Gvadarama Montaro. La monumentaro estis mendita de la reĝo Filipo la 2-a de Hispanio por tombejo de hispaniaj gereĝoj kaj studejo por Kontraŭreformacio. Ĝi estis planita de arkitektoj Juan Bautista de Toledo, Giambattista Castello kaj Juan de Herrera (pri tio nomita herera) laŭ senornama klasika stilo. Ĝi estis konstruita de 1563 al 1584 (Ĝis hodiaŭ, hispanlingve oni proverbe nomas adan laboregon "la laboro de El Escorial"). La grunda plano formas kradon honore al martirigo de santa Laŭrenco. Onidire, dum batalo de Saint Quentin, hispanaj trupoj detruis ermitejon dediĉita al la sanktulo. Kompensante la difektadon kaj dankante la venkon, la reĝo decidis dediĉi la ontan monaĥejon al Sankta Laŭrenco.

La domaro estas enorma artaĵujo, inkluzivante verkaĵojn de Tiziano, El Greco, Diego Velázquez, Francisco de Goya, kaj aliaj. La reĝo mendis pentraĵojn de Federico Zuccaro, sed poste anstataŭis ilin pro malŝato. Zukaro venis akompanita de Bartolomeo Karduĉo. Biblioteko enhavas milojn da valoregaj manskribaĵoj antikvaj. Hispanaj gereĝoj estas enterigitaj ĉi tie ekde Filipo la 2-a.

La monumentaro estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO kaj tre populara turismejo, ofte vizitata dum unu tago el Madrido. Ĝi proksimas al la Valle de los Caídos, tombomonumento por Francisco Franco kaj José Antonio Primo De Rivera.

Monaĥejo de El Escorial

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 Fotoj kaj klarigoj pri la domaro de Mary Ann Sullivan, angle.
 Virtuala vizito, hispane.
 Magistrato de San Lorenzo, hispane.
 El Escorial y el Templo de Salomón, "Eskorialo kaj la Templo de Salomono", paĝaro tezante, ke Eskorialo estas pli influita de biblia Templo de Jerusalemo ol de sankta Laŭrenco kaj la batalo de Saint Quentin. ES, NL, EB, DE, PT, IT, JP.
 The Escorial, en The Catholic Encyclopedia, angle.
 Turismaj informoj de Frommer's, angle.
 Someraj kursoj de Universidad Complutense, hispanlingve.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 
San Lorenzo de El Escorial
Johano Karlo la 1-a (Hispanio)

Johano Karlo la 1-a,  Juan Carlos de BORBÓN y BORBÓN , (naskiĝis la 6-an de januaro 1938 en Romo en ekzilo) estis reĝo de Hispanio ekde 1975 ĝis 2014, filo de Juan de Borbón y Battenberg kaj nepo de reĝo Alfonso la 13-a.

Li mortigis akcidente en marto de 1956 sian pli junan fraton Alfonso de Borbón en la familia domo Villa Giralda en Estoril, Portugalio.

Reĝo 
Li edziĝis kun Sofia de Grekio (1962) kaj en 1969 estis proklamita princo de Hispanio kaj sekvanto de Francisco Franco kiel regnestro, kun titolo de reĝo. Kiam mortis Franko, la hispana parlamento proklamis Johanon Karlon la 1-an kiel reĝo. Ĉefo de la hispana reĝa familio (dinastio Burbonoj) tra la rezigno de sia patro (1978), li ratifis kaj aprobis la konstitucion de 1978. Dum la puĉo de 23-a de februaro 1981 (laŭdate nomata 23F), li sukcesis teni la armeestrojn lojalaj al demokratio.

En 2012 - ankoraŭ honorprezidanto de WWF en Hispanio - li partoprenis en ĉasado je elefanto en Bocvano, dum kio li suferis akcidenton. Tio okazigis polemikon en la tuta lando ĉar la antaŭan semajnon la reĝo estis deklarinta ke la malfacilaĵoj de junuloj hispanaj por trovi laborpostenojn sendormigis lin kaj tuj poste li foriris ĉasturismi al Afriko.

En junio 2014 Johano Karlo abdikis kaj lasis la tronon al sia filo Filipo la 6-a.

La 4-an de aŭgusto 2020 Johano Karlo la 1-a foriris al volonta ekzilo kadre de financa korupto kaj skandalo. Inter diversaj aferoj estas la ricevo de enormaj monsumoj el diversaj arabaj monarkioj kiel kompenso al akcepto de negocoj. Dum jaroj tiuj aferoj ne povis esti esploritaj pro la protekto de la reĝa familio kontraŭ juraj procesoj. Plej grava afero estas la ricevo de 188 milionoj da usonaj dolaroj el Sauda Arabio.

Ordenoj kaj honorigoj

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 Oficialaj TTT-paĝoj de la hispana Reĝa Domo

Vidu ankaŭ 
 Hispana reĝa familio
 Historio de Hispanio

Hispanaj reĝoj
Hispana monarkio
Burbonoj
Johano Karlo, la 1-a
Francisco Franco
Planeduma nebulozo

Planeduma nebulozo estas objekto kiu konsistas el gasa ŝelo, kiun depuŝis malnova stelo, kaj blanka nano en la centro, en kiun la stelo transformiĝis.

Planedumajn nebulozojn formas ruĝaj gigantoj kaj ruĝaj supergigantoj de maso 2,5 ... 8 de maso de suno. Planeduma nebulozo ekzistas nur dum kelkaj miloj de jaroj - tre malgranda daŭro laŭ astronomia temposkalo, kaj la daŭro estas tre malgranda ankaŭ en komparo kun vivdaŭro de la stelo, kiu estas milionoj de jaroj.

Planeduma nebulozo ne rilatas al planedoj, sed por la unua trovinto planeduma nebulozo ŝajnis simila al planedo kaj pro tio ricevis sian nomon.

Prozeco de formiĝo de planeduma nebulozo similas al formiĝo de supernovaa restaĵo, kun la ambaŭ procezoj pliriĉigas interstelan substancon per pezaj kemiaj elementoj (pli pezaj ol heliumo). La elementoj estas produktataj en stelo, kaj el stelo ili trairas en la nebulozon kaj poste en interstelan spacon.

Vidu ankaŭ 
 Nebulozo
 Blanka nano

Eksteraj ligiloj 
 http://www.seds.org/messier/planetar.html  
 http://chandra.harvard.edu/photo/cycle1/1220/index.html 
 http://www.news-about-space.org/story/2556.html  
 http://www.daviddarling.info/encyclopedia/P/planneb.html 

 
Astronomiaj objektoj
Ekvatora koordinatsistemo

Koordinato > koordinatsistemo > ekvatora koordinatsistemo

Ekvatora koordinatsistemo estas speco de astronomia koordinatsistemo. Ĝia polusa akso kongruas kun la turnakso de Tero kaj la baza ebeno identas kun la ekvatora ebeno de tiu planedo.

Komparu kun 
Ekliptiko - Ekvatoro - Ekvinokso - Solstico - Precesio

Astronomio
Koordinatsistemoj
Astronomiaj instrumentoj

Astronomiaj instrumentoj — iloj kiuj estas uzitaj por astronomiaj observoj.

Listo de iloj uzataj por Astronomio 
 Astrolabo
 Ekvatorialo
 Helioskopo
 Limbo
 Lorno
 Observatorio
 Planetario
 Radioteleskopo
 Refraktoro/Refraktilo
 Scintilometro
 Sekstanto
 Spektrogramo
 Teleskopo
 Teodolito

Astronomio
Astrolabo

Astrolabo (greke ἀστρολάβον aŭ astrolabon, "prenante steloj") — unu el la plej malnovaj astronomiaj instrumentoj.

De la 16-a jarcento al la 18-a jarcento (kiam la sekstanto estis inventita kaj anstataŭis la astrolabon), la astrolabo (latine astrolabium) estis la ĉefa mara navigilo. Ĝi mezuras la angulon inter la horizonto kaj elektita stelo. Ĝi eble estis inventita de la greka astronomo Hiparko en la 2-a jarcento a.K.

Vidu ankaŭ 
 Armela sfero
 Astrologio
 Astronomia horloĝo de Prago
 Verko de Geoffrey Chaucer nome A Treatise on the Astrolabe
 Goniometro
 Planetario

Eksteraj ligiloj 

 : http://www.astrolabes.org  
 : http://www.soas.ac.uk/gallery/Previous/IslamicPatronage/19.html  
 : http://rogivue.com/modules.php?name=News&file=article&sid=5  
 : http://muse.tau.ac.il/museum/columbus/322nav.html 

Astronomiaj instrumentoj
Navigado
Sekstanto

Sekstanto estas naŭtika mezurilo por mezuri precipe vertikalajn angulojn, speciale la altangulon de astroj super la horizonto. Ĝi havas lornon, fiksan kaj moveblan spegulojn, alidadon kun verniero, arkon kun gradaro kaj legilon. La morderna sekstanto estis inventita iam inter la jaroj 1730-1740, kaj ĝi permesas kontinue mezuri la pozicion de ŝipo dum navigado.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Astrolabo
 Goniometro
 Kvadranto
 Latitudo
 Longitudo

Eksteraj ligiloj 

 http://www.nao.rl.ac.uk  
 http://www.nao.rl.ac.uk/nao/history
 http://www.yrvind.com 
 http://www.yachtingmonthly.com 

Astronomiaj instrumentoj
Mezuriloj
Navigado
Ekvatorialo

Ekvatorialo estas teleskopo aŭ lornego, turniĝanta ĉirkaŭ akso paralela al la tera akso kaj movebla ĉirkaŭ akso orta al la unua, ebliganta mezuri la ĉielajn koordinatojn de la astroj en la ekvatora koordinatsistemo.

Astronomio

de:Montierung#Parallaktische Montierungen
Helioskopo

Helioskopo estas  teleskopo speciale aranĝita por observi la sunon. La funkcia principo fontas de la germana-angla astronomo Wilhelm Herschel, post translokiĝo al Anglio nomata William Herschel. 

La mekanismo uzas la reflekton kaj refrakton de lumo. Per 45-grada poziciigo de la unua vitra surfaco, nur proksimume 4 procentaĵoj de la suna lumo reflektiĝas al la okulo de la homa observanto, tiel ke la observado ne ĝeniĝas pro tro granda lumkvanto. La ekzakta procentaĵo dependas de la refrakta indico.

Astronomiaj instrumentoj
Limbo

Limbo havas diversajn signifojn:
 En katolika Teologio limbo estis la kondiĉo de la animoj de infanoj mortintaj senbaptaj.    
 En Astronomio limbo estas gradigita rando de cirklo en astronomia instrumento.
 En botaniko, limbo estas nomo de foliplato, plata parto de folio distinge de folitigo. 

Laŭ Francisko Azorín Limbo estas Disko ĉirkaŭ la kapo de diaĵoj; disko gradita por mezuri angulojn. Li indikas etimologion el la latina limbus (bordero).

Notoj
Observatorio

Observatorio aŭ scienca observejo estas loko kun instalaĵoj por observi terajn aŭ astronomiajn fenomenojn. Ekzemple astronomio, klimatologio, geologio, meteologio, kaj vulkanologio estas sciencfakoj kun observatorioj. 

Laŭ Francisko Azorín observatorio estas Scienca observejo por astronomiaj studoj. Li indikas etimologion el la latina observatorium, el observare (observi).

Historio
Historie, la plej simplaj observatorioj havis nur sekstanton por mezuri angulan distancon inter steloj. Ankaŭ estis tiuj kiel Stonehenge, kies ŝtonegoj estas starigitaj laŭ direktitoj de konataj astronomiaj fenomenoj. Modernaj astroobservejoj tipe havas fiksitajn teleskopojn sub malfermebla kupolo. Astronomiaj observiloj povas esti ne nur optikaj teleskopoj, por videbla lumo, sed ankaŭ detektiloj por aliaj tipoj de elektromagneta radiado. Nuntempe tiaj observatorioj troviĝas ankaŭ ekster la Tero, en kosmaj veturiloj.

Komence de la 1940‑aj jaroj, radioteleskopoj estis konstruitaj kaj ekdetektis fontojn de radiondoj en la universo.

Kelkaj observatorioj
 Observatorio de Parizo
 Observatorio de Purpura Monto
 Publika Observatorio de Drebach

Vidu ankaŭ
 Vulkana observatorio
 Kosma observatorio
 Listo de astronomiaj observatorioj

Notoj

Eksteraj ligiloj

 Grandaj observatorioj en la mondo
Planetario

Planetario estas konstruaĵo enhavanta aparaton, kiu projekcias al interno de duonsfero bildojn de la Suno, Luno, planedoj kaj de la steloj por demonstracii la orbitojn de tiuj ĉielaj korpoj.

Vidu ankaŭ 
 Svisa muzeo de trafiko kun granda planetario
 Filozofo preleganta pri sunsistema modelo

Eksteraj ligiloj 

 Svisa muzeo de trafiko kun granda planetario
 WPD (Worldwide Planetariums Database)
Refraktoro

Refraktoro estas lorno, (ĉefe astronomia lorno) ĉe kiu la objektivo estas granda lenso por kolekti la lumradiojn.

La termino teleskopo almontras origine observilon, kies objektivo estas spegulo reflektanta la lumradiojn.

Keplera teleskopo 
La Keplera teleskopo, inventita de Johannes Kepler en 1611, estas plibonigo de la desegno de Galileo. Ĝi uzas konveksan lenson kiel okulpecon anstataŭ la konkava lenso de Galileo. La avantaĝo de tiu aranĝo estas ke la radioj de lumo elirantaj el la okulpeco estas konverĝaj.

Vidu ankaŭ 
 Aerteleskopo
 Lenso
 Objektivo
 Okulario
 Reflekto
 Refrakto

Notoj 

Optiko
Teleskopoj
Johano Keplero
Scintilometro

Scinitilometro estas fotometro kiu aŭtomate registras scintiladon de astroj.

Ĝi kalkulas apartajn fotonojn de lumo de la astro. Scinitilometro estas ne aparta aparato sed aldonaĵo al teleskopo, ĝi estas muntata ĉe la okulario.

Astronomiaj instrumentoj
Mezuriloj
Scintilado (astrofiziko)

Scintilado estas rapida ŝanĝiĝo en heleco kaj pozicio de astro kaŭzita pro trairo de ĝia lumo tra la atmosfero.

Pritrakto 

Por kompenzacii scintiladon dum observado per teleskopoj estas uzataj ekzemple aktiva optiko aŭ adapta optiko.

Vidu ankaŭ 

 Atmosfero de Tero

Optikaj iluzioj
Spektrogramo

Spektrogramo estas ilo uzata ofte por kolorigi stelojn kaj galaksiojnpor kompreni la komposicion de ili.

Astronomio
Teodolito

Teodolito estas instrumento kiu precize mezuras horizontalajn kaj vertikalajn angulojn. Ĝi esta uzata en la geodezio (termezurado).

Laŭ Francisko Azorín teodolito estas Topografia aparato por mezuri vertikalajn k. horizontalajn angulojn. Ĝiaj ĉefaj elementoj estas: lorno k. objektivo, fadenaro, rigardolenso k. fokusa ŝraŭbo; limbo gradumita, nivelilo k. stativo. Li indikas etimologion el la greka theaomai + dolotos (vidi malproksimen).

La aparato fakte ne estas pli ol lorno kiu turniĝas laŭ du aksoj: vertikala akso, ankaŭ nomata unua akso kaj horizontala akso, ankaŭ nomata dua akso.

Referencoj 

Mezuriloj
Topografio
Radioastronomio

Radioastronomio estas fako de astronomio, kiu temas pri la observo de kosmo en la kampo de la radioondoj per radioteleskopoj. Estas nova scienco, kiu aperis en la 1930-aj jaroj.

Historio 
La ideo pri kosmaj radioondoj naskiĝis en la 1860-aj jaroj, kiam la ekvacioj de Maxwell elmontris, ke elektromagnetaj ondoj povas esti elsendataj de kosmaj objektoj. Pluraj sciencistoj, inter kiuj Nikola Tesla, Oliver Lodge kaj Max Planck, prognozis, ke Suno devus elsendi radioondojn. Lodge provis observi sunajn elsendojn, sed tiam mankis sufiĉe sensivaj riceviloj.

La 5-an de majo 1933, la inĝeniero pri radio Karl Guthe Jansky publikigis sian malkovron de radioondoj emisiataj nek de tera fonto nek de Suno, sed de steloj. Pli malfrue li montris, ke la pli intensaj radioondoj venas de la centro de la Lakta vojo. Estas la unua kosma radiosignalo kaptita sur Tero.

En 1937, Grote Reber konstruis radioteleskopon kaj esploris la ĉielon kiel amatoro.

Post la dua mondmilito, oni reuzis armeajn radarojn por novaj serĉoj.
 1951: Harold Ewen kaj Edward Purcell detektas la 21-cm-ondolongan radiadon de neŭtrala hidrogeno.
 1964: Penzias kaj Wilson malkovris hazarde la kosman fonan radiadon.
 1967: Jocelyn Bell Burnell detektas la unuan pulsaron, PSR B1919+21.

La bildo montras tutan grupon de antenoj, angle very large array, en Esperanto tre granda aro. Ĉiuj antenoj ricevas el ekzakte sama direkto kaj iliaj ricevitaj signaloj estas adiciitaj. Aro de antenoj produktas üli fortan bildon ol unueca anteno. Ankaŭ oni povas multe pli bone distingigi najbarajn objektojn.

Referencoj

Literaturo

Ruse

Vidu ankaŭ 
 amatora radioastronomio
 Atacama Large Millimeter Array
Fiziologio

Fiziologio  estas scienco pri la histoj kaj organoj de la vivantaj estaĵoj (plantoj kaj animaloj), precipe pri la koncernaj funkcioj. Ekzemple la funkcioj de la nervosistemo, funkcioj de la cerbo, endokrinaj kaj ekzokrinaj funkcioj de la glandoj. Kontraste, morfologio kaj anatomio esploras la formon kaj strukturon de la vivantaj estaĵoj, dum fiziologio la vivantajn fenomenojn mem.

Fakoj 
 Neŭrofiziologio
 Psikofiziologio

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Jean Fernel
 Herman Boerhaave
 Patologio
 Stimulo
Cigana ĵargono

La ciganoj ofte situis (kaj situas) ekster la ĝeneralaj socioj. La cigana lingvo servis al ili kiel grupa ligo kaj por kaŝigi siajn aferojn de neciganoj.  Sed, en pluraj landoj, ciganoj lasis sian praan lingvon kaj uzis propran ciganan ĵargonon, kiu kombinis ciganlingvajn radikojn en neciganan gramatikon.

Tiel aperis en Hispanio la ĵargono caló (rilatita al "kaleo"). Pro la ofta enprizonigo kaj eksterleĝa vivmaniero de ciganoj, ciganaj kaj krimulaj (en Hispanio, germanía) ĵargonoj reciproke influis sin. De tie, ciganaj vortoj pasis al popola uzo, helpe ankaŭ de cigankreita kantostilo flamenko, tiel perdante sian kaŝvaloron.

Ekzemple, gadĵo kaj gadĵi (aŭ gaĝo, gaĝi) signifas "necigana viro" kaj "neciganino" en cigana lingvo, sed gachó kaj gachí signifas "ulo" kaj "ulino" en hispana lingvo. Ankaŭ, camelar venis el cigana vorto signife "voli", ĵargone signifis "ami" kaj hispanlingve "amlogi". Cigana lingvo estis grava influo en popola hispana lingvo.

En la angla lingvo, ni trovas la slangaĵon nark signifanta "polica informanto", el cigana vorto por "nazo".

Socio
Ĵargonoj
Religioj de Amerikaj negroj

Al la idoj de afrikaj sklavoj venditaj en Ameriko estis predikataj diversaj formoj de kristanismo fare de iliaj posedantoj. Tiuj kredoj miksiĝis kun kredoj portitaj el Afriko, kaj tiel kreiĝis pluraj novaj religioj:

kandombleo
kuba joruba religio
negra baptisto
negra islamo
rastafarianismo
 Religio en Kubo
santerio aŭ regla de Ocha-ifá
Regla de palo aŭ regla congo
abakuá
arará
vuduo

Vidu ankaŭ
 Religio de la Joruboj
 Afrikaj religioj

Ameriko
Religio
Porobetono

Porobetono estas betono fabrikita el etgrajna kalka, kalkcementa aŭ cementa mortero sub efiko de gasprodukta substanco en aŭtoklavo, ĝia ĉefa propreco estas poreco, volumena maso kutime nur 350-600 kg/m3

Betono
konstrumaterialo
Radiadŝirma betono

Radiadŝirma betono estas betono, kiu amortizas biologie damaĝan radiadon, ekz. la Rentgenradiadon, gamaradiadon, neŭtronan radiadon (v. peza betono).

Ĝenerale ĉiu betono estas radiadŝirma. Sed por plibonigi la radiadŝirman kapablon oni plipezigas la betonon (je unuo de volumeno) per aldono de iuj metalaj aĵoj.

arkitekturo
Aerodinamiko

Aerodinamiko estas fako de fiziko, rilatanta al la fenomenoj estigataj de ĉia relativa movo inter iu korpo kaj la ĉirkaŭanta aero. Aerodinamiko ankaŭ estas fako de fluidodinamiko. La formala aerodinamiko ekiĝis dum la 18-a jarcento, sed principaj ecoj formuliĝis per Aristotelo kaj Arĥimedo kaj pli progresaj teorioj eltroviĝis en la malfrua mezepoko per Jean Buridano. Kvinkam en la 17-a jarcento la esencaĵoj por aerodinamiko establiĝis.

 Aerometro
 Aerostatiko

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Aero
 Aeronaŭtiko
 Dinamiko
 Fluidodinamiko
 Adolf Busemann

Eksteraj ligiloj 

 Enkonduko al aerodinamiko de NASA 

Fiziko
Aerostatiko

Aerostatiko estas scienco, parto de meĥaniko, kiu studas la floson kaj ekvilibron de gasaj korpoj. Ĝi praktike estas aplikita al aerostatoj.

Fiziko
Aerometro

Aerometro (el la greka: aero, gaso, aero; metron, mezuro) estas altpreciza mezurilo por mezuri la densecon de aero aŭ aliaj gasoj. Per aerometro la denseco povas esti difinita ĝis pluraj milonoj.

Vidu ankaŭ 
 densometro, ilo por mezuri la specifan pezon de likvoj
 piknometro, ilo por mezuri la specifan mason de solidoj kaj likvoj

Gasoj
Mezuriloj
Atmosfero (apartigilo)

Atmosfero (originas de la greka lingvo: ατμός, atmós "aero, premo, vaporo" kaj σφαίρα, sféra "sfero, globo") povas esti:

Astronomio 
 Atmosfero (gasa tavolo ĉirkaŭ iu ajn astro)
 Tera atmosfero
 stela atmosfero (d:Q6311)

Cetere 
 Atmosfero (unuo): iomete malnoveca mezurunuo de premo pri gasoj aŭ vaporoj, t.e.  1 atm = 1013,25 mbar = 101 325 Pa (vidu: Paskalo)
 en metafora senco la cirkonstancaro, ĉe kiu iu vivas aŭ io okazas; etoso,  kaj en estetiko, arkitekturo kaj arto la emocioj kaj sensaj kvalitoj elvokitaj de spaco (d:Q757514)

Referencoj

Vidu ankaŭ
 Atmosfera frosto
 Antroposfero, noosfero kaj biosfero
Atmosferologio

Atmosferologio estas scienco pri la atmosfero kaj ties influoj al la vetero, kiu estas esenca parto de la meteologio.

Meteologio
Atmosfero
Klimatologio
Planeda scienco
Monda Organizaĵo pri Meteologio

Monda Organizaĵo pri Meteologio (MOM) estas speciala organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj por mondvasta kunlaborado en instalado de meteologiaj mezur-stacioj kaj interŝanĝo de informoj. Ĝi nomiĝis tiel en 1950, el International Meteorological Organization (IMO) (Internacia Organizaĵo pri Meteologio) antaŭe kreita en 1873.

La oficejaj lingvoj de la MOM estas: Angla, Franca, Hispana, Rusa.

La MOM eldonas diversajn publikaĵojn (vidu sube eksteraj ligoj; vd. ekz-e angle: '... Publications - Catalogue').

La sidejo de MOM estas Ĝenevo, Svislando.

Celoj laŭ statuto 
 Ebligi la tutmondan kooperadon pri establado de retaj stacioj por fari meteologiajn observojn, ankaŭ hidrologiajn kaj aliajn geofizikajn observojn rilatajn al meteologio; promovi la establadon kaj subtenado de centrejoj (nodejoj) funkciĝaj kiel provizejoj pri meteologiaj kaj rilataj servoj;
 Promovi la establado kaj subtenado de sistemoj por rapida interŝanĝo de meteologiaj kaj rilataj informoj.
 Promovi normigadon de la meteologiaj kaj rilataj observ-metodoj, kaj certigi la homogenan publikadon de la observaĵojn kaj statistikaĵojn;
 Evolui la aplikadon de la meteologio rilate al aviado, ŝip-veturo, akvoproblemaferoj, agrokulturo kaj aliaj homaj agadoj;
 Promovi agadojn pri aplikanta hidrologio kaj evolui proksima kooperado inter meteologiaj kaj hidrologiaj servoj;
 Ekkuraĝi esplorojn kaj instruadon pri meteologio kaj pri rilataj aferoj - kiam necesa, kaj asisti ĉe koordinigado de la internaciaj aspektoj de tiuj esploroj kaj instruadaĵoj.

Eksteraj ligiloj 

 Monda Organizaĵo pri Meteologio
 World Meteorological Organization (angle: WMO) ,
 MOM, franclingve: OMM ,
 MOM, hispanlingve: OMM ,
 ruslingva ĉefpaĝo de la MOM .

Asocioj (Meteologio)
Unuiĝintaj Nacioj