alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Lančov

Lančov estas municipo en Ĉeĥio, en suda Moravio, apud digolago de Vranov. Vivas ĉi tie  ().

Somera Esperanto-Tendaro 
Apude troviĝas Somera Esperanto-Tendaro, festanta en 2012 sian 60-jariĝon. La tendaron organizas ĉiujare Esperanto-klubo Třebíč. De komence tie staris nur tendoj, sed proksimume antaŭ dudek jaroj pro higienaj motivoj (la lago estas rezervujo de trinkakvo) la Registaro malpermesis tendojn kaj necesis konstrui kabanojn (tamen restis la tradicia nomo "tendaro"). La iniciatintoj estis Theodor Kilian kaj Pavel Sittauer, kiu ĝin organizas ĝis nun.

Matene okazas lingva instruado, posttagmeze naĝado, boatado, sportado, ekskursoj al kasteloj Vranov, Bítov, ruino Cornštejn, aŭ al Vieno.

Dum socialismo estis la tendaro plenplena dum ĉiuj tri etapoj sole de esperantistoj, nun la ekonomia premo devigis la organizantojn instrui ankaŭ la anglan, germanan, francan, rusan, hispanan, desegnadon, ŝakon k.s.
La kabanaro estas ĉirkaŭita de arbaro, la lago troviĝas eble 100 m malproksime.

Adreso por interesatoj: Esperanto, 674 01 Třebíč, Ĉeĥio

Loĝantaro

Vidindaĵoj 
 Preĝejo de sankta Magdaleno

Ĉe la golfo de Lančov troviĝas tri someraj infanaj tendaroj:
 Somera infana tendaro Arbaroj Znojmo
 Somera Esperanto-tendaro Lančov aranĝata de Esperanto Třebíč konata kiel SET Lančov
 Somera infana tendaro Svitap

 
Municipoj en distrikto Znojmo
Vilaĝoj en distrikto Znojmo
Setlejoj sur Dijo
Setlejoj en Jeviŝovica montetaro
La Mondanoj

La Mondanoj estas Esperanta rokmusikgrupo, fondita en 1983. Origine ĝi konsistis el:

 Carsten KINDERMANN (basgitaro, kantado)
 Tom WUNDERLICH (gitaro, kantado)
 Marcus WESCHE (drumo, kantado)
 Aaron KOENIG (ĉefkantado, gitaro)

Post furoraj koncertoj dum diversaj junularaj aranĝoj ili en 1987 paŭsis sian komunan muzikadon. Al la mondo ili postlasis la koncertan registraĵon dum la aranĝo JER en Mezőkövesd, Hungario en 1985, kaj ilia kanto: "Muskola belulino" eniris la kompilaĵon Vinilkosmo-kompil' 1 eldonita en 1995.
La kantisto de La Mondanoj Aaron Koenig eldonis soloalbumon en 1989 kun la titolo "Aaron brazilumas esperante", registrita en Brazilo, kun muzikaranĝoj de Flávio Fonseca.

La Mondanoj rebandiĝis en 2023. Ili preparas novajn koncertojn kaj registradojn.

Eksteraj ligiloj 
 Radio 3ZZZ, 6 Sep 2004 - "Muskola belulino" troviĝas ĉe la fino de la elsendo.
 Muskola belulino Teksto kaj traduko en la angla.
 Facebook.com/lamondanoj

Mondanoj
Mondanoj
Litero

Litero estas la plej malgranda memstara grafika elemento kun propra son-valoro (aŭ nura efiko al ĉirkaŭstaraj literoj) de alfabeto.
La plej disvastigitaj literoj venas de la latina alfabeto kun ties postaj aldonoj, sed multaj famaj literoj ankaŭ havas grekan fonton. En kelkaj religiaj sistemoj, menciinde en la juda Kabalo, literoj havas simbolan signifon. En multaj alfabetoj la literoj povas reprezenti numeralojn. Ofte la unuopaj literoj havas propran nomon (ekzemple en la greka alfabeto kaj en la runaj alfabetoj), alikaze, ili nomatas laŭ sia sonvaloro (+ vokalo ĉe konsonantoj).
Esperanto estas kutime skribata per Esperanta alfabeto.

Vidu ankaŭ 

 Majusklo
 Minusklo
 Tipografio
 Silabo
 Ideogramo
 Ofteco de Esperantaj Literoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.typolexikon.de/b/buchstabe.html  

Alfabeto
Lesoto

Lesoto, signifante Sotujo/Sotlando, estas lando en Suda Afriko. Eks-protektorato de Britio (Basutolando), Lesoto gajnis sendependecon je 1966. Hodiaŭ ĝi estas konstitucia monarĥio, de kiu la reĝo estas Letsie la 3-a. Ĝia ĉefurbo kaj nura granda urbo estas Masereu. Lesoto havas proksimume 2 milionojn da loĝantoj; la sota etno, kiu donas sia nomo al la lando, formas proksimume 70% de la popolo. La plejparto estas kristanoj. La du oficialaj lingvoj estas la angla kaj la sud-sota.

Monta kaj sen aliro al la maro, ĝi estas enklavo en Sud-Afriko, de kiu ĝi dependas ekonomie. Kune kun Vatikanurbo kaj San-Marino, ĝi estas unu el nur tri sendependaj ŝtatoj, kies la teritorio estas tute ĉirkaŭata de nur unu alia lando, kaj la sola ekster la itala duoninsulo.

Historio 
Prehistorie, la boŝmana gento loĝas en la areo. Je la 16-a jarcento, la sotoj alvenis al tiu regiono. La aktuala popolo estis mikso de tiuj du gentoj.

Dum la frua 19-a jarcento, unuaj eŭropaj komercantoj alvenis al la regionoj.

Je 1820, Moshoeshoe I-a, la regno de la sotoj, unuigis la sotajn tribojn por defendi kontraŭ atakoj de zuluoj, kaj sukcesis gardi la sendependecon de sia gento. Kvankam, ekde 1840, Lesoto renkontis novan minacon, la buroj, koloniistoj de Sud-Afriko de nederlanda origino, kiuj volis kaperi liajn landojn. La buroj de Oranĝo atakis ĝin pluraj foje (1858-1867) kaj kaperis teritoriojn en la okcidento. Je 1868, por protekti la lando kontraŭ la buroj, Moshoeshoe I-a petis helpon al Britio, kiu farigis Lesoton protektorato je 1868, nomita Basutolando.

Je 4 oktobro 1966, Lesoto iĝis sendependa de la Unuiĝinta Reĝlando, kaj restas en la Komunumo de Nacioj.

Geografio 
La areo de Lesoto estas 30,355 km². La ĉefurbo kaj nura granda urbo estas Maseruo, kun 227,880 loĝantoj. Lesoto estas la nura lando en la mondo kies tuta tero estas super 1,000 m de alteco. Proksimume 12% de Lesoto estas kultivebla tero; kvankam, tiu grundo estas tre vundebla de erozio.

Ekonomio 
La ekonomio baziĝas sur agrikulturo, kio igas ĝin malstabila. En decembro 2019 la Unuiĝintaj Nacioj petis urĝan helpon por loĝantaro de la lando, kies kvarono pro malbona rikolto trafis sojlon de malsato.

La porkapa MEP estas 770 $. La valuto estas la lesota lotio.

Socio 
Lesoto estas inter landoj, plej trafitaj de HIV. En 2019 infektitaj estis 25,6% de la loĝantaro.

Ekstera politiko 
 Lesoto apartenas al la AKP-ŝtatoj, internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj Afriko, Karibio kaj la Pacifika Oceano.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Motsoalle

Eksteraj ligiloj 

 oficiala retejo de la reĝlando ()

 
Enklavoj
Landoj sen maraliro
Membroj de la Komunumo de Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1966
Limoĝio

Limoĝio (, ) estas regiono ĉirkaŭ la urbo Limoĝo en centr-okcidenta parto de Francio. Ĝi konsistas el 3 departementoj: Corrèze, Creuse, Haute-Vienne. Ekde januaro 2016, ĝi iĝis parto de la regiono Nova Akvitanio.

Ĉefurbo de la regiono estas Limoĝo, france Limoges. Inter pliaj aparte gravaj urboj menciindas Guéret, Tulle kaj Brive. ISO-kodo de la regiono estas FR-L (la litero "L" ne rilatas al la komenca litero de Limoĝio, sed estas laŭalfabete disdonita).

Esperanto 
Bulteno Babilemo sen limoj kvarfoje jare por la regiono.

Adresoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.cr-limousin.fr  
 http://www.art-contemporain.20fr.com 
 http://www.tourismelimousin.com/fr  
 Los lexics lemosins dau Chapeu Leksikoj en Limoĝa lingvo

 
Regionoj de Francio
Somera Palaco

La Somera Palaco, kie Ĉing-dinastiaj imperiestroj kaj iliaj edzinoj somerumis, troviĝas ĉirkaŭ dek kilometrojn nordokcidente de la urbo Pekino, Ĉinio.

Allogite de la ĉarmaj naturaj pejzaĝoj de la loko, oni konstruis tie halojn kaj templojn jam antaŭ centoj da jaroj. En 1750 oni faris grandskalan konstruadon al la loko. Stariĝis tie la ĝardeno Ĉingjijŭan, kiu enkorpigis la esencon de ĉinaj famaj ĝardenoj. La ĝardeno estis poste alinomita Jihejŭan, kiun ni kutime nomas Somera Palaco. Bedaŭrinde, la ĝardeno estis dufoje prirabita kaj detruita de fremdlandaj invadantoj en 1860 kaj 1900. Dufoja riparado estis farita poste, sed pro tio, ke al la registaro de Ĉing-dinastio mankis monrimedoj, iuj konstruaĵoj ne povis restariĝi.

Entenante Ŭanŝoŭ-monton kaj Kunming-lagon, la parko kovras areon de 290 hektaroj, kies tri kvaronojn okupas la lago. Diversaj konstruaĵoj dislokiĝas sur la montdelivo kaj ĉirkaŭ la lago. Sur la lago vidiĝas longa digo kaj tri insuletoj, kiuj simbolas la tri surmarajn femontojn en ĉina mito.

La parko ĝenerale dividiĝas en kvar partojn:

1. La palacaj konstruaĵoj post la fronta pordo Donggong, kun Ĵenŝoŭ-halo kiel la ĉefa, iam servis al imperiestroj por politika aktivado. Tie troviĝas ankaŭ imperiestraj loĝdomoj, scenejo k. a. Inter ili estas Leŝoŭ-halo, en kiu loĝis la imperiestra patrino Ciŝji, la fakta reganto super Ĉinio en la jaroj 1861-1908, kaj Julan-halo, kie Ciŝji iam apartigis la imperiestron Gŭangŝju disde la ekstera mondo.

2. La pli-ol-700-metra Longa Koridoro interligas la grandnombrajn konstruaĵojn antaŭ Ŭanŝoŭ-monto kaj sin prezentas kiel la ĉefa vizitindejo de la parko. Sur la fronta deklivo de la monto staras aro da elegantaj konstruaĵoj unu super alia en vico, komencita de la portalo Pajjun en la mezo de la Longa Koridoro kaj kronita per Foŝjang-turo. Interalie troviĝas ankaŭ Pajjun-halo, la templo Ĝihujhaj, la Bronza Pavilono ktp.

3. Malantaŭ la monto prosperas densaj arboj kaj zigzagas vojetoj. Suĝoŭ-rivero (aŭ la tiel nomata Malantaŭ Lago) fluas malrapide laŭ la montpiedo. En la lastaj jaroj grupo da templaj konstruaĵoj rekonstruiĝis meze de la montdorso kaj malfermiĝis al la publiko. Oriente troviĝas Ŝjeĉjujŭan, delikata kaj ĉarma ĝardeno konstruita imite al la ĝardeno Ĝjiĉangĵuan en la suda urbo Uŝji.

4. Kunming-lago sterniĝas antaŭ la monto kaj estas zorgeme dekoraciita. Ĉe la okcidenta digo staras 6 pontoj en malsamaj formoj. Sur la 3 insuletoj troviĝas pavilonoj kaj kioskoj. La orienta digo interesas la vizitantojn per bronza bovo, Ĝiĉun-pavilono k.a., kaj de tie la Deksepspana ponto, 150 metrojn longa, kondukas al insuleto en la lago.

Somera Palaco
Konstruaĵoj en Ĉinio
Literaturpremioj

Nobel-premio pri literaturo

 Premio Georg Büchner (germana literaturpremio)
 Literaturpremio de la Nordia konsilio
 Friedenspreis des Deutschen Buchhandels (Pacpremio de la germana librokomerco)
 Premio Booker
 Premio Cervantes (hispanlingva)
 Premio Pulitzer
 Ingeborg-Bachmann-premio, germanlingva
 Premio Goncourt (franclingva)
 Premio Médicis (franclingva)
 OSIEK-premio
 Ernst-Willner-premio, germanlingva
 Certamen poeticum Hoeufftianum, latinlingva

Eksteraj ligiloj 
 http://www.unca.edu/~moseley/prizes.html  
 http://book.awardannals.com/genre/all 
 http://www.bekroondeboeken.nl 
 http://www.literaireprijzen.nl
Lando

Lando, ĝenerale, estas teritorio, eventuale kun interna kaj apuda aera kaj akva spacoj, rezultinta de ia dividado de geografia estaĵo, kun difinita aŭ difinata limo, ofte asociita al la nocioj ŝtato, nacio kaj regado kaj tiam kutime suverena.

Laŭ politika-geografia vidpunkto, tio estas teritorio havanta difinitajn limojn kaj ŝtatan suverenecon. En tiu senco, lando estas sinonimo por regno kaj ŝtato. Ekzemploj de lando estas Kanado, Francio, kaj Japanio.

Ekzistas ankaŭ landoj kun limigita suvereneco kaj kolonioj aŭ dependaj teritorioj, kiuj estas okupitaj, administrataj kaj ekspluatataj de aliaj ŝtatoj. Ekzemploj de dependaj teritorioj estas Saint-Martin, Tokelao, kaj Usonaj Virgulininsuloj.

Vidu ankaŭ 
 Listo de sendependaj ŝtatoj
 Enklavo
 Landinsulo
 Fakvortoj pri landnomoj

Eksteraj ligiloj

En Esperanto 
 Landoj kaj lingvoj de Bertilo Wennergren kaj Martin Weichert kaj en kopio
 La landoj de l' tero en Monato

Alilingve 
 The World Factbook , de CIA (angle)
 Country Reports , retskipo por esploro pri landoj kaj similaj temoj 
 Landoj, Ŝtatoj kaj Nacioj kiel temo de About.com
Levidoj

Levidoj (mallonge Lev) estas la tria libro (de la Malnova Testamento) en la Biblio. Ĝi estas la tria el la kvin libroj de Moseo, kiuj nomiĝas hebree Torao (kiu estas parto de la Tanaĥo), greke Pentateŭko.

Nomo 

La titolo estas
 en la hebrea: ויקרא (vajikrá, "kaj Li vokis") laŭ la unuaj vortoj
 en la greka Septuaginto (LXX): ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ (levitikòn)
 en la latina Nova Vulgato: Liber Leviticus (libro pri la levidoj).

La libro nomiĝas Levidoj, ĉar ĝi grandparte konsistas el ordonoj por la servo de la Levidoj, tio estas la pastroj el la tribo Levi.

Aŭtoro 

Longe oni pensis, ke ĝin verkis la profeto Moseo laŭ Dia revelacio, sed hodiaŭ la plejmulto de la teologoj estas konvinkita, ke diversaj aŭtoroj ĝin verkis dum multe da tempo.

Detalojn vidu ĉe Pentateŭko!

Enhavo kaj strukturo 

Jen ebla dispozicio:
 Oferleĝoj por la popolo (Lev 1 - 5)
 Oferleĝoj por la pastroj (Lev 6 - 7)
 Ordonoj por la pastroj (Lev 8 - 10)
 Leĝoj pri pureco (Lev 11 - 15)
 Ritaro por la tago de pek-liberigo (Lev 16)
 La "Leĝo de Sankteco" (Lev 17 - 26)
 Tarifo por votoj (Lev 27)

Hodiaŭa valoro 

Kial ni konservas ĝis hodiaŭ tiajn por ni strangajn leĝojn, ordonojn kaj regulojn, nomante ilin eĉ "Sankta Skribo"?

Ili montras, kiamaniere aspektas socio, en kiu oni ne distingas inter religia kaj ŝtata kompetenteco.

Ili klarigas, kiamaniere la popolo Izrael, per obeo de la por ili sanktaj ordonoj, povis gardi sian identecon ĝis hodiaŭ.

Konsiderinda ĝis hodiaŭ restas la baza strukturo de la "Leĝo de Sankteco": Konsekvenco el la sankteco de Dio estas, ke ankaŭ la homo estu sankta (Lev 19,2). – Tiun ĉi ideon la Nova Testamento transprenas en la "Surmonta Prediko" (Mat 5,48):
Estu do perfektaj,
kiel ankaŭ via ĉiela Patro estas perfekta.

Teksto en Esperanto 

La (iom prilaborita) traduko de Zamenhof estas trovebla
 paperforme:
 en la esperanta Biblio:IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
 diversloke enrete:
 http://home.att.net/~tanahx/03.htm  (unikode, disigitaj laŭ ĉapitroj, kun versiklonombroj)
 https://web.archive.org/web/20010501172940/http://www.geocities.com/kalblando/biblio/levidoj.htm (x-forme, kun versiklonombroj)

Vidu ankaŭ 
 Skanaĵo de la teksto en Vikimedia Komunejo
 Levidoj -  L. L. Zamenhof

 Tanaĥo
 Leĝo de Moseo
 Malnova testamento

Notoj kaj referencoj 

 
Libroj de la Torao
Libroj de la Tanaĥo
Libroj de la Malnova Testamento
LL

LL, antaŭminuskle Ll, minuskle ll, estas litero de la Kimra alfabeto kun la prononco , ĝis 1994 ankaŭ konsiderata memstara litero en la Hispana (kie ĝi nun kutime enlistiĝas kiel l+l) kun la prononco  kaj la nomo elle.

LL simple estas literigo de duobla L (LL).

LL aperas post L en Kimra aboco-sinsekvo, kaj en malĵusaj Hispanaj vortaroj (en ĵusaj kiel Esperante, antaŭ lm).

Latinaj digrafoj
Litio

Litio estas kemia elemento kun la simbolo Li kaj atomnumero 3. Ĝi estas arĝentkolora alkala metalo, la plej malpeza metalo en la naturo. Ofta izotopo havas tri protonojn kaj kvar neŭtronojn en ĝia nukleo. Litio havas du elektronojn en la unua elektrona ŝelo, kaj nur unu en la dua. Ĝi ne troviĝas sola en la naturo, nur en kombinaĵoj, ĉar litio rapide kuniĝas kun aliaj elementoj. Oni akiras lition elektre de litia klorido.

Kemiistoj uzas lition en la industrio por purigi likvajn metalojn kaj fortigi aluminion kaj magnezion.

Johan August Arfwedson, svedo, malkovris lition en 1817. La nomo "litio" venas de greka vorto lithos (λιθoς), kiu signifas "ŝtono".

Vidu ankaŭ 

 Izotopoj de litio
 Litia-jona akumulatoro

 
Kemiaj elementoj
Metaloj
Kemiaj elementoj
Lago

Lago (okaze de malgrandaj areoj lageto) estas natura akvorezervejo en terkavaĵo, plenigita de akvo.

Depende de sia origino lagoj disspeciĝas je tektonikaj, glaciaj, riveraj, ĉemaraj (lagunoj kaj limanoj), karstaj, vulkanaj kaj artefaritaj lagoj. Laŭ akvobilanco lagoj estas defluaj aŭ maldefluaj, laŭ kemia konsisto de la akvo oni distingas trinkeblajn kaj mineralajn (ankaŭ sal(ohav)ajn) lagojn.

La entuta surfaca areo de ĉiuj lagoj tutmonde estas ĉirkaŭ 2,7 milionoj da km2, kio konsistigas 1,8% de la planeda surfaco.

Specoj de lagoj 
 naturaj lagoj
 salakva lago
 nesalaj lagoj
 subglacia lago
 montarlago sen alfluanto
 artefaritaj lagoj
 akvorezervujoj
 fiŝlagoj
 minejaj lagoj

Plej grandaj lagoj

Aliaj famaj lagoj 
 Titikako
 Orumija Lago
 Lemano
 Majora Lago
 Konstanca Lago
 Ladoga Lago
 Morta Maro
 Maro Kineret
 Granda Sala Lago
 Balatono nomata ankaŭ hungara maro
 Zemplínska šírava nomata ankaŭ slovaka maro
 Diaocha-lago
 Lago Bolsena
 Lago Szelkó

Laga biologio 
Ĝis profundo de cent metroj, la surfacaj akvoj, bone proviziataj de lumo, varmo, oksigeno kaj nutraĵo, kutime prezentas grandan riĉon de planktono, dum en la profundaj akvoj hegemonias la bakterioj. La lagobordaj zonoj prezentas merĝitan aŭ duonmerĝitan vegetaĵaron. Pri faŭno, tio adaptiĝas ĝenerale al la klimataj kondiĉoj, la salkvanteco kaj la lagofluoj.

Formado de lagoj 

Eblas imagi la origino de lago se oni observas ties konturon. Lago estas korpo de akvo nefluanta en grunda depresio. La lagaj depresioj formiĝis pro unu aŭ kelkaj fortoj el la subgrundo.

La lagoj pli profundaj eble formiĝis pro tektonaj movoj, tio estas, kiam alprofundiĝas blokoj de tera krusto; la rondoformaj kaj de altaj bordoj lagoj eble formiĝis kiam falis aŭ flugis kratero de vulkano; la longecaj eble estas restoj de glaĉeraj valoj; laste tiuj de formo de lunduono estas kutime produkto de pli ĵusaj ŝanĝoj en riverfluo. Tamen neniu de tiuj korpoj de flua akvo estas konstanta. Tiele originiĝis la Kaspia Maro kaj la lago Viktorio.

Alifalnke dum malfermiĝas faŭltoj, kelkaj lagoj malaperas entute. Same kiel la grundo formis ilin, ankaŭ tiu povas malfomi ilin. La riveroj trenas sedimentojn kiuj sukcesas plenegi el koto lagojn. Krom multobligo de iaj plantoj, kiaj la akva lilio, ŝtopas ilin entute. Lagoj malaperas pro sekeco, aŭ pro agado de homoj, kiuj sekigas ilin.

Lagoj kaj homoj 
La modernaj civilizoj generis grandajn ŝanĝojn en la ekologiaj sistemoj de multaj lagoj. La uzado de akvoj ellagaj por la homa konsumado, irigacio, produktado de elektra energio, transporto kaj distraj agadoj okazis ofte sen atenti taŭgajn zorgojn por pluhavi la biologian riĉon.

Vidu ankaŭ 

 Montarlago sen alfluanto
 Laga vaporiĝo
 Laguno
 Grandaj Lagoj
 Digolago
 Lagoj en Azerbajĝano
 Lagoj en Rusio
 Maaro
 Marĉlago

Eksteraj ligiloj 
 http://www.highestlake.com  Listo de la plej altaj lagoj en Usono kaj la mondo
 http://www.mlswa.org/lkclassif1.htm  Lagaj klasifikaj sistemoj
 http://www.ilec.or.jp/index.html  monda datumbazo pri lagoj
Loire-Atlantique

Loire-Atlantique (jen france, prononco [], bretone Liger-Atlantel) aŭ Atlantika Luaro estas departemento (n-ro 44) de okcidenta Francio. Ĝi estas unu el la kvin departementoj de la regiono Luarlandoj, sed historie apartenas al Bretonio. Komence de la jaro  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĝia nomo venas de la rivero Luaro, kiu trairas ĝin, kaj de ĝia situo ĉe la Atlantika Oceano.

La departemento entute enhavas 212 komunumojn.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Nantes
 arondismento Saint-Nazaire
 arondismento Châteaubriant-Ancenis (kun ĉefurbo Châteaubriant, ĝis marto 2015 ekzistis plia arondismento Ancenis)

Ĉefaj urboj 
 Nanto (france Nantes, bretone Naoned):  loĝantoj.
 Saint-Nazaire (bretone Sant-Nazer):  loĝantoj.

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Loire-Atlantique

Eksteraj ligiloj 

 Departementa konsilio de Loire-Atlantique
 Prefektejo de Loire-Atlantique

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Bretonio
Departementoj de Francio
Ligaturo

Ligaturo estas kundesegnaĵo (aŭ "ligo", kp. la vorto mem) de pli ol unu skribsigno (ideogramo, litero ktp.) al ununura grafika simbolo.
Ofte la nova simbolo tiom ŝanĝiĝis, ke oni ne facile rekonas la praajn erojn, ekzemple Ø havas la saman originon kiel Œ, nome O + E. Multaj literoj havas ligaturan originon, kvankam oni ne plu konsideras ilin ligaturoj: W (el V+V aŭ U+U), Æ (A+E), Œ (O+E). Æ estas ligaturo en latino, sed ne en la lingvoj Dana, Anglosaksa ktp.

Konataj ligaturoj por Esperanto-legantoj povas esti &, kiu devenas de la Latina vorto et (aŭ εt) "kaj", kaj @, devenante de la Latina vorto ad "al, ĉe".

Ĝenerale ligaturo anstataŭas apudajn literojn kiam ili havas komunajn elementojn. Ligaturo estas subaro de pli ĝenerala klaso de kuntekstaj formoj. Kunteksta formo estas kiam la formo de litero dependas je la kunteksto (ĉirkaŭaj literoj, ĉu ĝi estas je la fino de vorto aŭ linio, ktp).

Ofta ligaturo estas "ﬁ" (fi). Pro tio ke la punkto super "i" konfliktas kun la maŝo de la "f", kiam ili aperas apude, ili kombiniĝas al unuopa figuro kun la punkto ensorbita en la "f"-n.

Ligaturoj en eŭropaj alfabetoj estis unue uzitaj de mezepokaj skribistoj por konservi spacon kaj rapidigi skribadon. Fruaj karaktro-tiparoj uzis ligaturojn por imiti la aspekton de manskribaĵoj. Kiel kompostado pli kaj pli aŭtomatiĝis, ligaturoj eksmodiĝis, krom en la plej bonaj "belartaj" presejoj. Sed lastatempe pro la apero de perkomputila kompostado, estas pli kaj pli facile uzi ligaturojn. Ekzemple, la komputila programo TeX ebligas la aŭtomatan uzadon de ligaturoj kiel "ff", "fi", "fl", "ffi", kaj "ffl". Aliaj ligaturoj inkluzivas "ĳ" (ij), kaj "ﬆ" (st).

Oni povas rigardi la korean alfabeton (hangul) kvazaŭ ĉiu silabo estus ligaturo.

La kvadrata formo de alfabeto glagolico faciligis ligaturojn, tiel ke ĝi estas la alfabeto en kiu pli da ili estis uzataj (ne kalkulante la korean).

Aliaj projektoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.orbitals.com/self/ligature/ligature.htm 
 http://www.ualberta.ca/~sreimer/ms-course/course/abbrevtn.htm
 http://rosendorf.us/blogdorf/archive/2005/12/21/1302.aspx  
 http://www.typography.com/catalog/requiem/italicligs.html 

Lingvoscienco
Lingvo
Luiziano

Luiziano (angle Louisiana [lu-IZ-i-AN'-a]) estas usona subŝtato. Ĝi fariĝis la 18-a subŝtato de Usono je la 30-a de aprilo 1812.

Eŭropaj influoj kaj etna diverseco distingas Luizianon el la aliaj ŝtatoj. Kiam ĝi eniris la Union, ĝi kunportis francan leĝsistemon kaj dulingvecon, kiuj ankoraŭ ekzistas tie.

La kulturoj de Afriko kaj Francio kunmiksiĝis kun la indiĝenoj en Luiziano kaj kreis riĉan kulturon kiu estas fama pro, interalie, siaj muziko kaj kuirarto. Vidu: Kaĵunoj

La lokaj registar-dividoj de Luiziano nomiĝas angle parish (paroĥo), sed estas pli-malpli la sama afero kiel la (kantonoj) de aliaj usonaj ŝtatoj.

Ĉefurbo: Baton Rouge 
Plej granda urbo: Nov-Orleano

TTT-ejo de Luiziano en la angla http://www.state.la.us

Historio: Akiro fare de Usono 

Ĉirkaŭ 1800 Luiziano estis franca kolonio kaj etendiĝis de la Golfo de Meksiko ĝis la limo de Kanado; ĝia areo estis la 15-oblo de la nuna. Usono deziris akiri la regionon ĉirkaŭ Nov-Orleano; sed en 1803 Francio ofertis vendi ĉiom. Je la  Usono aĉetis la teritorion je 60 milionoj da francaj frankoj.

Lingvoj
La kaĵun-franca lingvo estas unu el tri variantoj aŭ dialektoj de la franca lingvo parolata unuavice en la Usona ŝtato Luiziano, aparte en la sudaj paroĥoj. Aliaj luizianaj francaj dialektoj inkluzivas la napoleonan francan kaj la kolonian aŭ Bieneg-Societan francan, parolatajn unuavice en la paroĥoj Orleans, S-ta Bernard, S-ta Tammany, S-ta Karlo, S-ta Johano la Baptiste, Jefferson, Okcidento Bâton-Ruĝigilo, Pointe-Coupée, Avoyelles, S-ta Mary, Iberia kaj S-ta Landry. La kaĵuna franca ne estas la sama kiel la luiziana kreol-franca.

Bildaro

Servoj 
 Suda Universitato

Vidu ankaŭ 

 Franca Luiziano
 Kaĵun-franca lingvo
 Kaĵunoj
 Uragano Katrina

Eksteraj ligiloj 
 http://www.louisiana.gov Oficiala subŝtata retejo de Luiziano
 http://www.state.la.us  Alternativa adreso de tiu retejo
 http://quickfacts.census.gov/qfd/states/22000.html  Informoj de la censa oficejo

Subŝtatoj de Usono
La Kompanoj

La Kompanoj estas muzika grupo ĉirkaŭ Marcel Redoulez el Bordozo, Francio, fondita en 1990.

Unu de la muzikistoj, Thierry Faverial, intertempe eldonis soloalbumon. Ĝi nomiĝas Duone kaj enhavas tri kantojn kiuj ankaŭ troviĝas sur "Survoje".

La Kompanoj (teatro- kaj kanto-trupo de la grupo Esperanto Gironde) instigas surstratan publikon kunkantadon de famaj francaj kanzonoj tradukitajn en Esperanton.

Por la 100a UK okazinta en Lillo, Francujo, en 2015, La Kompanoj, akompanate de korusanoj de tuta Francujo, prezentis la grandan spektaklon de la Nacia Vespero antaŭ spektantaro de pli ol 2800 esperantistoj. Ili ankaŭ muzike procesiis surstrate kaj disdoninte libretojn kun la tekstoj kantigis la preterpasantojn sur la Operplaco.

Laŭ la projektoj la grupo konsistis el diversaj gemuzikistoj, nome por la 100a UK: Famo (Fabrice Morandeau) por la voĉo kaj akordiono, Fransoazo (Françoise Noireau) por la 5 korda violono, Bernard Legeay por la suzafono, Pjer Bouvier por la gitaro kaj kontrabaso kaj Pierre Libbrecht por la dua gitaro.

En 2018 La Kompanoj eldonis KD-on de tradukitaj kantoj de Brel.

Diskaro 
 1999 - Survoje

Eksteraj ligiloj
 Jen la retejo de la grupo: 
 Intervjuo en Lillo, 100a UK, 2015: 
 La Kompanoj (Interreta Arĥivo) - Biografieto kaj MP3-dosieroj ĉe MusicExpress
 

Esperantaj muzikaj grupoj
Francaj muzikaj grupoj
muzikaj grupoj fonditaj en 1990
La Porkoj

La Porkoj estas rokmuzika grupo de Alejandro Cossavella, formita en Argentino.

Diskaro 
 1999 - Ŝako
Hieroglifoj
Kia nokto
La vivon varmigas la sun'
La ŝaman'
La mesaĝoj sekretaj
Mirinda mondo
Ene de l' milito
Ok delfenoj
Jen

Vidu ankaŭ 
 Strika Tango

Esperantaj muzikaj grupoj
Argentinaj muzikaj grupoj
Rokmuzikaj grupoj
Latinameriko

Latinameriko (hispane América Latina aŭ Latinoamérica; portugale América Latina; france Amérique latine) estas populara termino por tiuj partoj de Ameriko, kie la ŝtatlingvoj latinidas, do esence, estas aŭ la hispana, la portugala aŭ la franca.

Latinameriko ampleksas Meksikon en Nordameriko, ĉiujn landojn de Centra Ameriko krom Belizo (anglalingva), multajn landojn de Antiloj, kaj ĉiujn areojn de Sud-Ameriko krom Gujano (anglalingva), Falklandoj (anglalingvaj) kaj Surinamo (nederlandlingva).

Oni neniam kunkalkulas franclingvajn teritoriojn de Usono kaj Kanado, ekzemple Kebekio. Tio eble montras, ke la prefikso Latin- ne nur indikas lingvon, sed ankaŭ kulturon kaj vivmanieron.

La koncepton "Latinameriko" enkondukis francoj (Amérique Latine) por pravigi la intervenon de la franca imperiestro Napoleono la 3-a en Meksiko. Komparu Iberameriko.

Portugala Latinameriko (aŭ "Luzitan-Ameriko"):

 Brazilo

Franca Latinameriko:

 Franca Gujano
 Gvadelupo
 Haitio
 Martiniko

Hispana Latinameriko (aŭ "Hispanameriko"):

 Meksiko
 Kubo
 Porto-Riko
 Domingo
 Gvatemalo
 Honduro
 Salvadoro
 Nikaragvo
 Kostariko
 Panamo
 Kolombio
 Venezuelo
 Ekvadoro
 Peruo
 Bolivio
 Ĉilio
 Paragvajo
 Argentino
 Urugvajo

Kulturo 
 Latinamerika kuirarto
 Nova latinamerika kanto

Vidu ankaŭ 
 Alianco por la Progreso
 Centra Ameriko
 Komunumo de Ŝtatoj Latinamerikaj kaj Karibaj
 Komunumo Sudamerika de Nacioj
 Konkero de Ameriko
 Latinamerikaj dancoj
 Merkosudo
 Roza tajdo
 Saludos Amigos

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retpaĝo de la Komunumo de la Andoj  (angle kaj hispane)
 Latinameriko kreis zonon de komuna komerco Artikolo de la BBC (angle).
 Koncilio pri aferoj de la Okcidenta Hemisfero (angle).
 Pri la instruado de Latinamerikaj studoj  (angle).
 La Eŭrropa reto pri Latinameriko Informoj kaj studoj pri Latinameriko (hispane).

 
Hispanameriko
Lupaj truoj

Vlčí jámy alidirektas ĉi tien. Ne konfuzu tiun ĉi artikolon kun Vlčí Jámy.
Estas ankaŭ Vlčí.

Lupaj truoj (ĉeĥe Vlčí jámy) nun estas protektata natura memorindaĵo. Ĝi enhavas du "kanjonojn" - restaĵojn de la minejoj Wolfgang kaj Georgo. Tie videblas la t.n. "grota glacio": dum somero la varma aero ne descendas; nur vintre tien descendas pli peza malvarma aero ege malvarmiganta restintan akvon. Ĉar la meznombra temperaturo en ĉi tiu regiono estas malalta (ekz. nur 2°C), ankaŭ dum somero tie oni povas vidi glacion. Laŭ malnovaj referaĵoj en la jaro 1813 oni prenis tie 6 veturilojn da glacio por flegi vunditojn el la batalo de nacioj apud Lepsiko kontraŭ Napoleono la 1-a de Francio.

Unu kanjono proksimume 200 m longa, ie 40 m larĝa kaj profunda ĝis 25 metrojn estas minejo Wolfgang (origine profunda ĝis 70 m). En la kanjono oni minis stan-ercon ĝis falo de la plafonoj en koridoroj. Tiel estiĝis "Wolfpinge" - "Truo de Lupoj" aŭ "Lupejo". En la kanjono videblas restaĵoj de la minej-koridoroj.

Unu groto estas t.n. "Glacia groto", ĉar tie eĉ dum somero videblas glacio.

La instrua vojo "Lupaj Truoj" (aŭ "Truo de lupoj", "Nesto de lupoj", "Lupujo") - estis malfermita en la jaro 1975. Ĝi ne estas nur naturscienca, sed informas vizitantojn ankaŭ pri kulturaj kaj teknikaj memorindaĵoj.

Pluaj fotoj

Eksteraj ligiloj

Naturmemorindaĵoj en distrikto Karlovy Vary
Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Karlovy Vary
Geologiaj lokoj en Regiono Karlovy Vary
Protektitaj areoj en Ercmontaro
Geoparko Egerio
Teknikaj memorindaĵoj en Regiono Karlovy Vary
Potůčky
Labirinto de la mondo kaj paradizo de la koro

Labirinto de la mondo kaj paradizo de la koro estas amara satiro de la fama eduksciencisto kaj propagandanto de la ideo de internacia lingvo Johano Amoso Komenio (1592-1670) verkita en la komenco de la tridekjara milito (1623). Junulo antaŭ elekto de sia profesio volas unue trarigardi la Mondon. Tuj aliĝas al li du gvidantoj, Scivolemo kaj Iluzio; la unua lin tiras per brido, la alia surnazigis al li okulvitrojn, tra kiuj ĉio aspektas bele, sed ili ne sidas bone sur lia nazo kaj li povas el sub ili vidi la realon. La Mondo mem estas granda ronda urbo kun ses ĉefaj stratoj: en la unua loĝas familioj, en la dua metioj, en la tria sciencoj, en la kvara religioj, en la kvina soldatoj kaj en la sesa regantoj. La junulo trarigardas la unuopajn stratojn kaj estas terurita, kiom da falseco ekzistas en la familia kaj profesia vivo de homoj, eĉ en la religioj. Fine de la urbo staras Kastelo de Fortuno: la blinda Fortuno kaptas hazarde personojn, kiuj ne meritas honorigon, kaj metas ilin en sian kastelon, por fari ilin feliĉaj kaj senmortaj. En la centro de la urbo sur granda placo troviĝas Kastelo de Saĝeco, reĝino de la Mondo. La junulo el sub la okulvitroj vidas, ke la Saĝeco en la realo estas malsaĝeco. Terurita li forkuras el la urbo kaj fermas sin en sia koro, kie li fine trovas paradizon en interparolo kn Kristo. La verko en koncizigita formo estis esperantigita kaj aperis en libro Lumo en tenebroj de František Kožík (biografio de Komenský, kun fragmentoj el lia verkaro, 1992).

Literaturo
Satiroj
Libroj aperintaj en 1623
Lum-eliganta diodo

Lum-Eliganta Diodo aŭ LED estas duonkonduktanta aparato, kiu elsendas malkoheran optikan radiadon al la antaŭa direkto. La koloro dependas je la uzita materialo, kaj povas esti videbla aŭ infraruĝa.

LED-oj havas multajn uzojn. Videblajn LED-ojn oni uzas kiel indikilojn sur multaj specoj de elektronikaj aparatoj kaj en movant-mesaĝaj paneloj. Infraruĝajn oni uzas en teleregataj aparatoj por elsendi la signalojn.

Inkandeskaj aŭ gas-elektraj lumsistemoj estas malalte efikaj kompare kun LED-oj, do ekzistas eblo ŝpari per uzi LED-ojn.

Lastatempa progreso estas la kreado de LED-oj, kiuj povas elsendi bluan lumon. Oni povas uzi bluajn LED-ojn kune kun jam ekzistantaj ruĝaj kaj verdaj LED-oj por krei blankan lumon.

Blankaj LED-oj 

LED-oj bezonas tre malmultan energion po lumeno. Post kiam nun ankaŭ blankaj LED-oj estas liverataj, ili estas kreskante uzataj por anstataŭi klasikajn inkandesklampojn, kiuj transformas tre grandan parton de la elektra energio ne en lumon, sed en varmon. La plej laste (2010) atingitaj rezultoj estas 250 lm/W (lumenoj por vato).

La avantaĝoj de LED, krom bonega efikgrado estas
 longa vivdaŭro, pli ol 10 000 horoj kontraŭ ĉ. 1000 horoj de inkandesk-lampoj
 toleraj kontraŭ fortaj skuoj

Ĉar elektro estas speciale multekosta en aŭtomobiloj, kaj ĉar ankaŭ la kostoj de la ŝanĝo de difektiĝintaj lampoj estas multekosta, uzo de LED-oj en ili estas tre avantaĝa.

Vidu ankaŭ 
 Lumkoloro

Literaturo 
 M. G. Craford Visible light-emitting diodes: Past, present, and very bright future |MRS Bulteno|Volumo=25|Numero=10|Jaro=2000|Paĝoj=27–31 (angla)
 E. Fred Schubert Light-Emitting Diodes |Eldonejo: Cambridge University Press | Jaro = 2003 | ISBN: 0-521-53351-1 

Fiziko
Lumo
Lumfontoj
LED (apartigilo)

La vorto havas plurajn signifojn:

 LED kiel mallongigo por Lum-Eliganta Diodo
 Led estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
 Led Zeppelin
 Lum-Elsenda Diodo
 Ledo
 Gilbert Ledon
 Symilde Schenk Ledon
Demotiko

Demotiko estas la "popola" formo de la moderna greka lingvo. Kompare al la klasika greka, ĝi estas gramatike simpligita kaj prenis multajn vortojn el la turka, la slavaj lingvoj kaj la latina lingvo. Ĝi ne firme estis la oficiala lingvo de Grekio ĝis 1975, kiam demokratio revenis al Grekio.

La malsamo inter la demotika kaj la klasika greka lingvo estas simila al la malsamo inter la franca lingvo kaj la latina.

Ankaŭ estis greka dialekto parolita en Egipto nomata demotika.

Vidu ankaŭ: la katarevusa

Greka lingvo
Lingvoj laŭ alfabeto
Katarevuso

Lingvistiko > Greka lingvo > Katarevuso < Grekio

Katarevuso estis la "pura" formo de la moderna greka lingvo, kiu estis la oficiala lingvo de Grekio dum 1830-1975 (plejparte). Ĝi estis la greka de politiko, klerigado, juro, religio, oficialaj dokumentoj kaj alta kulturo, sed ĝi ne estis la popola lingvo de la strato, la demotika. La demotika estas pli turka, pli simpla ol katarevuso, sed ankaŭ pli malsimila al la klasika greka.

Katarevuso estas iasence literatura lingvo kaj planlingvo kiu estis kompromiso inter la popola lingvo kaj la lingvo de Platono. Ĝi estis purisma, atikisma reformo de la demotika. Ĝi ankaŭ estis reakcio kontraŭ jarcentoj de turka rego super la grekoj.

La reĝoj, tiranoj kaj la eklezio favoris katarevuson, kaj la demokratoj favoris la demotikan, do la demando pri lingvo estis ankaŭ demando politika. En 1975 demokratio firme revenis al Grekio kaj la demotika fine venkis katarevuson, kiu fariĝis mortinta lingvo.

Vidu ankaŭ 
 Adamantios Korais
 la demotika
 Moderna greka

Greka lingvo
Lingva purismo
Ontario (lago)

La lago Ontario (, ) estas unu el la grandaj lagoj de Nordameriko. Ĝi havas areon de 19 477 km². La urboj Toronto, Hamiltono, Sankta Katarino kaj Kingston en Ontario kaj Roĉestro en Novjorkio estas sur ĝiaj bordoj.

Nomo 
La nomo de tiu lago deriviĝas de ontarí:io, Hurona vorto kiu signifas grandan lagon. La kanada provinco, Ontario, nomiĝis laŭ la lago.

Antaŭ ol la lago nomiĝis per ĝia nuna nomo, iuj mapoj nomis ĝin alie. En mapo kreita en 1662-1663, ĝi nomiĝas "Lac Ontario ou des Iroquois", kaj pli malgrande "Ondiara". Franca mapo kreita en 1712 de Jean-Baptiste de Couagne (nun tiu mapo estas en la Kanada Muzeo de Civilizo) nomis ĝin "Lac Frontenac". Irokaj (Haudenosaunee) homoj nomis ĝin "Skanadario".

Geografio 
La kanalo Welland estas kanalo por navigado situa en Ontario (Kanado), kiu konektas la lagon Ontario kun la lago Eria.

Eksteraj ligiloj 
 Lago Ontario, Waterkeeper

Bildaro 

Lagoj en Ontario
Lagoj en Nov-Jorkio
Grandaj Lagoj
Ontario
Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj

Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE) estas Esperanto-asocio fondita en 1950, kiu celas disvastigi Esperanton inter blinduloj kaj liveri informojn al blindaj esperantistoj en brajla skribo kaj en la formo de sona dokumento. Ĉiujare LIBE organizas Internacian Kongreson de Blindaj Esperantistoj, kutime lige al Universala Kongreso.

Antaŭaĵo de la ligo konsidereblas la Universala Asocio de Blindaj Esperantistoj fondita jam meze de la 1920-aj jaroj.

Estraro 
Dum la jaroj 2021-2025 la estraro de LIBE entenas:
 prezidantino: Nedeljka Ložajić (Loĵaiĉ)
 vicprezidantino: Natalia Kasymova
 kasisto: Pier Luigi Albano Da Costa
 ĝenerala sekretariino: Olena Poshivana
 sekretario: Dragan Śtoković
 konsilantoj: Jiri Jelinek, Vjaĉeslav Suslov

Famaj blindaj esperantistoj 
Luigi Tola
Ángel Figuerola Auque
José Ezquerra
Pedro Zurita
Vasilij Eroŝenko

Vidu ankaŭ 
esperantistaj blinduloj

Notoj kaj fontoj

Eksteraj ligiloj 
 

Blindulaj Esperanto-asocioj
Organizaĵoj fonditaj en 1950
Esperanto en 1950
Louis Braille

Louis BRAILLE (franca prononco: [lwi bʁɑj]) naskiĝis en Coupvray apud Parizo. Kiel eta infano li pro akcidento blindiĝis. La ege inteligenta kaj scivolema knabo pro tio ne perdis sian kuraĝon; la sola afero, kiu tamen daŭre afliktis lin, estis la fakto, ke li povis ĝui literaturon nur aŭskultante voĉlegadon.

Kiel lernanto en Pariza blindullernejo Braille eksciis pri tiel nomata nokta skribo inventita de la artileria kapitano Charles Barbier por la transdono de militaraj mesaĝoj dum mallumo. La principo de tia palpebla skribo estis tute bona, sed por la praktika uzo ĝi estis tro komplika. La juna Braille do ŝanĝis la silaban sistemon al litera kaj reduktis la nombron de punktoj po signo de dek du al ses. En 1825 lia skribo estis preta kaj en 1839 Braille kreis muziknotojn laŭ la sama sistemo.

Kvankam la skribo montriĝis simpla kaj facile lernebla, ĝi longtempe estis forte kritikata. La finan venkon de sia invento Braille, kiu en 1852 mortis de tuberkulozo, ne plu povis sperti.

La skribo de Braille, laŭ la inventinto nomata "Brajlo", ankaŭ ekzistas en Esperanta versio. La Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE) zorgas pri la kreo kaj disvastigo de brajlaj publikaĵoj en Esperanto.

En la jaro 2009 Internacia Ekzamena Komisiono de UEA kaj ILEI proponis regularon por ekzamensesioj por blinduloj. Tio okazis en la jubilea jaro 200 jarojn post la naskiĝo de Braille. Samjare tiu regularo estis aprobita de la du Komitatoj de UEA kaj de ILEI.

Vidu ankaŭ 
 Morsa kodo
 Panteono de Parizo
 9969 Braille

Eksteraj ligiloj 
 Louis BRAILLE: Teksto de lia sistemo (1839 Originala, Franca)  
 Biografio 
  La Vivo de Louis BRAILLE - Reĝa Nacia (Instituto, Indtituto) por la blinduloj] 
 Louis BRAILLE: Vivo kaj laboroj  

Blinduloj
Francaj inventistoj
Inventintoj de skribsistemoj
Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Listo de papoj

Listo de papoj

Noto: antaŭ Sankta Viktoro la 1-a, datoj povas erari je unu jaro.

Kontraŭpapoj ne estas indikataj. St. = sankta

1-a jarcento

2-a jarcento

3-a jarcento

4-a jarcento

5-a jarcento

6-a jarcento

7-a jarcento

8-a jarcento

9-a jarcento

10-a jarcento

11-a jarcento

12-a jarcento

13-a jarcento

14-a jarcento 

<center>
{| border="1" cellpadding="2"
|La Okcidenta skismo - Avinjonaj kaj Pizaj papoj
|}

15-a jarcento

16-a jarcento

17-a jarcento

18-a jarcento

19-a jarcento

20-a jarcento

21-a jarcento

Vidu ankaŭ 
 Kontraŭpapoj
 Profetaĵo de Malaĥio
 Vatikano

Eksteraj ligiloj 
 http://www.popechart.com/Popelist.htm  
 http://www.newadvent.org/cathen/12272b.htm 
 http://archives.catholic.org.hk/popes/index.htm  
 http://catholic-dlc.org.hk/2000.htm 

Papoj
Papoj
 
Reĝoj, Vatikano

nn:Pave#Liste over pavar
Urbodomo de Jáchymov

La urbodomo de Jáchymov situas en la supra parto de la urboj. Post riĉiĝo de la urbo gajnis la urba konsilantaro en la jaro 1531 la domon de grafo Jeronimo Šlik por du mil or-moneroj.

La domo estis aranĝita por urbodomo, sed ĝi estis detruita kune kun aliaj proksimume dek kvin domoj dum granda incendio en la jaro 1538. Tial estis ekkonstruita la nova - nuntempa urbodomo en la jaroj 1540-1543, kun grandaj keloj kaj kun saksa-tipa portalo. Duan fojon ĝi forbrulis en la jaro 1782. Post tiu ĉi incendio la origina turo estis malaltigita, sed pli poste denove plialtigita je ligna balkono - ambito.

Sed la nupto-salono (iam scenejo de diboĉaj kaj gajaj edziĝ-festoj de la ministoj) jam ne estis renovigita. En la jaroj 1783-1784 estis la urbodomo aranĝita en klasika stilo laŭ projekto de F. Hager. Poste en la jaro 1901 estis alkonstruita la dua etaĝo kaj la urbodomo plialtigita. Hodiaŭ ĝi konsistas el tri partoj kun la turo situanta inter la norda alo kaj centro.

El la antikva riĉa ornamo restis nur la portalo. Ĝi estas parte ankoraŭ gotika, sed kun renesanca bordero. Ĝi estas ambaŭflanke
ornamita per duonkolonoj kaj rondaj seĝoj.

El la origina konstruaĵo el la jaroj 1540-1543 ankoraŭ postrestis la ĉirkaŭ-muroj de la kort-pordego kaj de kelkaj fenestroj kaj de la fenestraj benkoj.

Sub la domo estas grandega kelaro, kiu estas parte super nivelo de la strato.

La norda alo kun du salonoj estis destinita por la solenaĵoj; en la meza parto estis oficejoj kaj en la suda alo estis arestejo kaj provizejo.

El la interna ekipaĵo restis nur kelkaj objektoj, ekz.:
- tabulo fandita el fero - estas nun en muzeo, kun reliefo bildiganta invadon de la soldatoj el la fortikigita urbo - ĝi iame estis uzata apud forno.

- En la muzeo estas konservita bildo de grafo Pachter - busto en efektivaj dimensioj. En la dekstra mano la grafo tenas ministan hakilon.

En la urbodomo estis konservataj memoraĵoj de 1a unua pastro kaj historiisto de la urbo Johano Mathesius, lia ĉapelo kaj bastono - nuntempe ankaŭ ili estas en la muzeo.

En muzeo de libroj en Zďár nad Sázavou estas konservataj restaĵoj de la latina lernejo de Jáchymov - tiel nomataj "libroj ĉen-ligitaj" (latine: "libri catenati").

La urba arkivo nun estas deponita en la distrikta arkivo en Karlovy Vary.

Ceteraj etaj memoraĵoj (sigeliloj de gildoj) kaj du ekzekutaj glavoj el la 16-a jarcento estas deponitaj en la muzeo.

La urbodomo nun estas sidejo de la magistrato.

Konstruaĵoj en Jáchymov
Urbodomoj en Ĉeĥio
Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Karlovy Vary
Loket (apartigilo)

Loket estas nomo por vilaĝo, urbo kaj burgo en diversaj distriktoj de Ĉeĥio.

 Loket - vilaĝo situanta en distrikto Benešov
 Loket - urbo situanta en distrikto Sokolov
 Loket - burgo troviĝanta en urbo Loket en distrikto Sokolov
Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj

Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj (LSG) estas komunuma kaj aktiveca grupo por GLAT (gejoj, lesbaninoj, ambaŭseksemuloj, kaj transgenruloj) en Esperantujo.

LSG estis fondita de Peter Danning en 1977 kaj ĝi estas la plej malnova internacia GLAT-organizo. Ekde 1990 ĝi havas kunlaboran kontrakton kun Universala Esperanto-Asocio.

LSG ekde marto 1978 eldonas la bultenon Forumo, krome ankaŭ organizas loĝigan servon kaj okazigas aranĝojn ĉirkaŭ Esperanto-kongresoj. La nuna prezidanto estas John Dumas, elektita en la 107-a Universala Kongreso en Montrealo.

Celoj 
La grupo havas la jenajn celojn:
 Krei internacian solidarecon kaj kunlaboron inter siaj membroj, tiel ankaŭ subtenante ilian agadon por la disvastigo de Esperanto kaj por la plena integriĝo de gejeco en la socio.
 Labori por forigo de lingva diskriminacio, informante pri la lingvo-problemo kaj ĝia solvo per Esperanto en gejaj medioj.
 Labori por forigo de kontraŭgeja diskriminacio, informante pri la signifo, valoro kaj problemoj de gejeco en la Esperantaj medioj.

Nuna estraro 
Post longa periodo de neaktiveco, kadre de la 107-a Universala Kongreso en Montrealo, la Ligo de Samseksemaj Geesperantistoj (LSG) sukcese elektis novan estraron. Proksimume 50 homoj ĉeestis la kunsidon, kaj post vigla diskuto, sinproponoj, kaj voĉdonado, nova estraro estis elektita. 

 John Dumas (KN 314), prezidanto
 Susanne Roy (KN 76), vicprezidanto
 Jeremy Bass (KN 168), kasisto
 Harley Zukowski (KN 375), sekretario
 Gilles Philippe Morin (KN 365), redaktoro
 Andrew Mathis (KN 258), retejmajstro
 kaj Martin Benoit (KN 450) kaj Didier Loison (KN 459), senofichavantaj estraranoj

Vidu ankaŭ 

 GLAT-organizoj en la tuta mondo
 Fakaj Esperanto-asocioj

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retejo 
 La Esperantlingva Biblioteko de Samseksemo

Samseksemaj
GLAT-organizoj
Organizaĵoj fonditaj en 1977
Esperanto en 1977
Lesbo

Lesbo (greke Λέσβος /'lesvos/) estas greka insulo en la nordorienta Egea maro. 

La ĉefurbo estas Mitileno. Dum kelkaj jarcentoj (ĉefe de la 18-a al la 20-a jarcento) la nomo de la ĉefurbo estis uzata ankaŭ por la tuta insulo - malofte ankoraŭ nuntempe (neoficiale).

Geografio 
La insulo havas areon de 1630 km² kaj ĉirkaŭ 83 000 loĝantojn (en 2021). Estas du grandaj golfoj.

La interno estas riĉa je altaĵoj. Estas du montoj preskaŭ samaltaj kies pintoj alproksimiĝas 1000 m: Lepetimno (969 m) en la nordo kaj Olimpo (968 m) en la sudo.

La ĉefurbo Mitileno (greke Μυτιλήνη /miti'lini/), kun ĉirkaŭ 33mil loĝantoj (2021), kuŝas apud la sudorienta angulo.

La ceteraj urbetoj estas malgrandaj (ĉiu entenas malpli ol 5mil loĝantoj).

Lesbo en la antikveco 

La poetoj Terpandro, Ariono, Sapfo kaj Alkeo tie naskiĝis.

Ĝi estas aparte konata kiel la hejmo de la poetino Sapfo, kiu havis reputacion por samseksemo; de tie venas la vortoj "lesbo" aŭ lesbanino por samseksemulino.

Vidu ankaŭ 
 Antikva Grekio
 Ĥio
 Egea Maro
 Lesbo (provinco)

Notoj kaj fontoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.lesvos.gr/nomos/general.htm  
 http://www.holiday.gr/gr/place5.php?place_id=41 
 http://www.culture.gr/maps/aigaio/lesvos/lesvos.html  
 http://www.greeknet.com/history1.htm 

Provincoj de Grekio
Insuloj en Grekio
Lorjak

Jacques-Louis MAHÉ, pseŭdonime Lorjak (naskiĝis la 12-an de Aprilo 1912, mortis la 4-an de Aŭgusto 1992 en Parizo) estis franca esperantisto, reklamfotisto, filmisto kaj verkisto.

Li esperantistiĝis en 1932. Profesia fotisto, li estis altirita de filmado kaj fariĝis pioniro de la Esperanta filmo. En 1937 li prezentis sian senparolan E-propagandan verkon Antaŭen (1936) en la internacia konferenco Esperanto en moderna vivo. Antaŭen surekranigas absurdaĵojn okazantajn pro lingva nescio en fremda lando, kaj roligas multajn anojn de la tiama pariza grupo. El ili Mahé aparte bone kunlaboris post la milito kun sia amiko Pierre Petit, prezidanto de la franca asocio.

En 1963 li produktis la unuan kaj ĝis nun unusolan - origine Esperantlingvan longdaŭran fikcian filmon: la unuhoran Angoroj. La ĉefrolantoj estis aktoroj de la Internacia Arta Teatro, Jana Ravšelj, Marc Darnault kaj Srdjan Flego; en epizodaj roloj aperis Raymond Schwartz, Roger Bernard, Jean Thierry, Michel Duc Goninaz kaj aliaj. Tiu ĉi prikrima - sed Schwartz-e humura - filmo, kiu okulume aludas al esperantistoj kaj esperantaĵoj, estis aprezata en diversaj kongresoj kaj eldonita sur vidbendo de LF-koop. Lian ŝaton al filmoj atestis liaj regulaj filmrecenzoj en Franca Esperantisto sub la vortluda pseŭdonimo A. Mickey via.

La alia duono de Mahé estis la verkista, kiun li kaŝis per la pseŭdonimo Lorjak. Liaj aperintaj romanoj kaj novelaroj montras lin ne nur la plej inda heredanto de la Schwartz-a humuro kaj vortludemo, sed ankaŭ proprastila kreanto de ekscitaj intrigoj kaj amanto de Parizo. Liaj verkistaj kvalitoj kulminas eble en Regulus, longa aventur-romano pri la Parizo de la 17-a jarcento.

Famaj verkoj 
 Neologisme (eldonita en 1975)
 Transe (1976)
 Retoj (1978)
 Regulus (1981)
 Iluzioj (1982)
 Eŭlalia (1984)
 Mariagnes (1986)
 Kromosomoj (1989, en la Serio Stafeto de Flandra Esperanto-Ligo)
 partopreno en Vivo kaj Morto de Wiederboren (Tik-Tak), antologio de 12 humuraj noveloj eldonita de Sezonoj en Jekaterinburg

Filmoj 
 Angoroj (1965)
 eltiraĵo de Angoroj - la ses unuaj minutoj de la filmo en kiuj Gaston Waringhien komentas viziton al la Pulbazaro de Saint-Ouen (norde de Parizo).

Eksteraj ligiloj 
 Verkoj de kaj pri Lorjak en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
Antaŭen. Militrakonto, 05/05/2019

Pseŭdonimoj
Francaj esperantistoj
Francaj verkistoj
Esperanto-verkistoj
Artistnomoj
Lundo

Lundo estas la unua tago de la semajno laŭ internacia normo ISO 8601. Tiu nomo venas el la franca lundi, kiu siavice venas de la latina dies lunae, tago de la luno. El tiu venas la vortoj lunes kaj lunedì ankaŭ. La vortoj en la ĝermanidaj lingvoj same signifas, ekzemple Monday kaj Montag.

En multaj landoj, lundo estas la unua tago de la laborsemajno.

Lundo sekvas dimanĉon kaj antaŭvenas mardon. Vidu: Gregoria kalendaro.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.indepthinfo.com/weekdays/monday.shtml  
 https://web.archive.org/web/20040814142433/http://mova.by.ru/artykuly/zamknionyja.html 

Tagoj de la semajno
Litova Esperantista Junulara Ligo

Litova Esperantista Junulara Ligo (litove Lietuvos Esperantininkų Jaunimo Lyga) estas la landa sekcio de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo en Litovio. Ĝia sidejo, kune kun tiu de Litova Esperanto-Asocio, troviĝis en la urbo Kaŭno, en la domo Zamenhofo g. 5 kiu historie apartenis al Aleksandro Silbernik, la bopatro de L. L. Zamenhof. Adreso por leteroj: pd-193, 44287 Kaunas, Litovio.

Historio 

Ĉiam ekde la publikiĝo de la Unua Libro de Esperanto en 1887 ekzistis engaĝitaj junaj esperantistoj en Litovio kaj aparte en Kaŭno, urbo forte ligita al la familia vivo de L. L. Zamenhof prezentinta la novan lingvon. Apartaj organizitaj junularaj klubaj aktivecoj favore al Esperanto tamen nur formiĝis dum la lasta jardeko de la ekzisto de la komunista ŝtatego Sovetunio, kiu ekde junio 1940 ankaŭ kontrolis Litovion: Inter la pluraj junularaj Esperanto-kluboj ekestintaj dum la 1980-aj jaroj aparte elstarigindas la kluboj ONDO de Kaŭno (fondita en 1985) kaj JUNECO de Vilno, kiuj rigardeblas la kovejo de la posta landa sekcio de TEJO.

En 2022 nova asocio, Litova Esperanta Junulara Organizo, estis fondita por kunigi junajn esperantistojn en Litovo. LEJO anstataŭis LEJL ĉar la fondintoj de LEJO malkovris ke LEJL komenciĝis procezon de likvidiĝo el la litova registaro pro la malaktiveco de LEJL kaj neplenigo de devigaj burokrataj taskoj.

Vidu ankaŭ 
 Konsilio de Junulaj Organizaĵoj de Litovio

Litovaj Esperanto-asocioj
Landaj Sekcioj de TEJO