alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
331

En la jaro 331 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Kogugwon Wang iĝis reĝo de Kogurjo

Naskiĝoj 
 Juliano la Apostato romia imperiestro

Mortoj 
 Mich'on Wang reĝo de Kogurjo
321

En la jaro 321 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
311

En la jaro 311 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Miltiado iĝis papo

Naskiĝoj

Mortoj 
 3-a de decembro: Diokleciano, Romia imperiestro (n. 244)
312

En la jaro 312 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Batalo de Ponto Milvio: La imperiestro Konstantino vidis, laŭtradicie, la fajran krucon kun la surskribo "In Hoc Signo Vinces" sur la ĉielo kaj konvertiĝis al kristanismo.

Naskiĝoj

Mortoj
313

En la jaro 313 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 la okcidenta Cin dinastio de Ĉinio estas forpelita el Koreio.
 Nintoku iĝis Imperiestro de Japanio
 Edikto de Milano, per kiu kristanismo iĝis la oficiala religio de la Romia Imperio

Naskiĝoj

Mortoj
314

En la jaro 314 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Silvestro la 1-a iĝis papo.
 Oni vidis "sunojn" dancantajn sur la ĉielo en Ĉinio.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Papo Miltiado
Varlik vergisi

Varlik vergisi (turke, "imposto pri kapitalo") estis imposto kreita de turkia registaro en decembro de 1942.

Kvankam nebatalanta en Dua mondmilito, la turkia ekonomio multe suferis. Por redukti sian deficiton, la registaro decidis novan imposton. Ĉiuurbe, ŝtatoficistoj kaj islamaj posedistoj dividis la loĝantojn laŭ kategorioj islamanoj kaj ne-islamanoj (judoj, grekoj, armenoj, kiuj tiam regis la turkian komercon). La kiomo de la imposto estis malsama, eĉ dekoble por ne-islamanoj, foje pli granda ol la havaĵoj de la impostito. Kiam la havaĵoj ne sufiĉis pagi la ŝuldon, ŝuldantoj devis punlabori.

Dek mil homoj, ĉefe sefardaj judoj, konstruis ŝoseojn en malsanigaj kondiĉoj. Nazia Germanio gratulis la turkian registaron. En 1943, dum ekfiasko de Germanio, la kontraŭjuda politiko ekŝanĝiĝis, sed la imposto daŭris ĝis marto de 1944.

La sumo akirita estis 315 milionoj da turkaj liroj. Triono da la turkiaj judoj estis malriĉigitaj.

Post la milito, multaj judoj decidis migri al Israelo.

Vidu ankaŭ
Ŝipo Struma

Ekonomio
Turkio
316

En la jaro 316 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Hunoj disrabis Chang'an;
 Edito de Konstantino favore al sklavoj;

Naskiĝoj 
 Konstantino la 2-a de la Romia Imperio

Mortoj
317

En la jaro 317 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Kristanismo iĝis ŝtatreligio de Kartvelio.
 En Ĉinio oni vidas dancantajn sunojn sur la ĉielo.

Naskiĝoj 
 Konstancio la 2-a romia imperiestro

Mortoj
318

En la jaro 318 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Batalo de Milvio, dum kiu, la imperiestro Konstantino vidus grandan krucon en ĉielo kaj aŭdis la frazon: In hoc signus vincis (Sub ĉi tiu signalo vi venkos). Li venkis la batalon kaj post ĉi tiu okazaĵo Konstantino igis Kristanismo oficialan religion de Romia imperio.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Jin Mindhi imperiestro de Ĉinio
319

En la jaro 319 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
322

En la jaro 322 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
323

En la jaro 323 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
324

En la jaro 324 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
326

En la jaro 326 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
327

En la jaro 327 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
328

En la jaro 328 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Valento

Mortojл
329

En la jaro 329 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Sankta Gregorio

Mortoj
332

En la jaro 332 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fondita Kristana Eklezio en Etiopio

Naskiĝoj 
 Juliano la Apostato romia imperiestro (aŭ en 331);
 Joviano romia imperiestro

Mortoj
334

En la jaro 334 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
336

En la jaro 336 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Marko iĝis papo;
 La 25-an de decembro estis unuafoje festita la kristnasko (en Romo);

Naskiĝoj

Mortoj 
 Papo Marko
337

En la jaro 337 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Konstantino la 2-a iĝis romia imperiestro;
 Julio la 1-a iĝis papo

Naskiĝoj

Mortoj 
 22-a de majo: Konstantino la Grando, imperiestro de la Romia Imperio (n. 272)
338

En la jaro 338 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La Papo Silvestro la 1-a kreis la Episkopujon de Korian.
 Ostoj de Sankta Luko portitaj de Grekio al Konstantinoplo.

Naskiĝoj

Mortoj
339

En la jaro 339 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Atanasio estis eksigita patriarko de Aleksandrio.
 13-a de aŭgusto: la geedzigo inter judoj kaj kristanoj estis malpermesita en Romia imperio.

Naskiĝoj 
 Sankta Eŭsebio
 Sankta Ambrozio

Mortoj
382

En la jaro 382 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Imperiestro Teodosio la 1-a subskribis traktaton kun Visigotoj kaj cedis Danuban regionon al ili kontraŭ ilia agnosko de romia suveraneco.
 Ekis la traduko vulgata de la Biblio;
 Papo Siricio havigis la rajton nomiĝis "Pontifex Maximus";
 Alariko iĝis reĝo de Visigotoj;
 Italia kortego translokita de Romo al Milano;

Naskiĝoj

Mortoj
383

En la jaro 383 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Romiaj tropoj en Britio proklamis Magnus Maximus romian imperiestron. Li iris al kontinenta Eŭropo kaj iĝis Trier sia ĉefurbo. Gaŭlio, Italio kaj Hispanio deklaris lojecon al li.
 Valentiniano la 2-a iĝis la lasta romia imperiestro de unuigita imperio.
 Ŝapur la 3-a fariĝis reĝo de Persio.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Graciano romia imperiestro
 Damaso la 1-a, Papo
384

En la jaro 384 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Kogugyang Wang iĝis reĝo de Kogurjo.
 Siricio iĝis papo.
 En Romo oni vidas "fajran kolomnon" sur la ĉielo.

Naskiĝoj 
 9-a de Septembro - Flavius Honorius estis Romia Imperiestro de la Okcidento (m. 423)

Mortoj 
 Sosurim Wang reĝo de Kogurjo
 10-a de decembro: Papo Damaso la 1-a (naskiĝis ĉirkaŭ 305)
Kluĵo

Kluĵo ( ,  ,  ) estas la ĉefurbo de la rumana distrikto (județ) Cluj en Transilvanio. Ĝi situas ĉe la rivero Someșul Mic, 440 km nord-okcidente de Bukareŝto. Ĝi estas grava scienca kaj kultura centro de la regiono (Universitatea Babeș-Bolyai, ĉirkaŭ 40 000 studentoj, rango 1 en Rumanio).

En la centra placo de la urbo, ĉe la dekstra flanko de la preĝejo Sankta Mikaelo, staras la skulptaĵo pri la hungara reĝo Matiaso la 1-a, kreaĵo de János Fadrusz. De 1894 estas aligita al Kluĵo Cartierul Mănăștur aŭ en malnova nomo Cluj-Mănăștur kaj Someşeni en 1950.

Horzono: GMT+2h (+3h de aprilo ĝis oktobro)
Loĝantaro: ĉirkaŭ 318 mil
Rumana nomo: Cluj-Napoca /SAMPA/: [kluĵ napoka]

Historio 

En la tempo de la romia koloniado (2-a ĝis 3-a jarcento) estis fondita malgranda kolonio (colonia) nomita Napoca, sed ĝi estis detruita dum la epoko de la migrado de la popoloj. Germanaj koloniistoj fondis la urbon en la 13-a jarcento ĉe la bordo de la rivero "Someșul Mic". Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario je la nomo reĝa departemento Kolozs. Ekde 1790 ĝis 1867 Cluj estis ĉefurbo de la Grandprinclando Transilvanio. Hodiaŭ Cluj-Napoca estas kultura centro de la hungara minoritato en Rumanio. Ĝis 1974 la urbo nomiĝis Cluj. La iaman dakan/romian nomon oni aldonis al Cluj en 1974, por festi 1850 jarojn de urbeco.

Loĝantaro 
En 1910 la urbo havis 60 808 loĝantojn (83% hungaroj, 14% rumanoj, 3% germanoj); en 1992 estis 328 602 (76 % rumanoj, 23% hungaroj, 1% ciganoj).

Gefiloj 
 Andrea Krizsán

Fontoj 
 Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
 Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Esperanto en Cluj-Napoca 

 Gábor Bálint eldonis litografie la regulojn de Esperanto por hungarlingvanoj kaj gvidis la unuan Esperanto-kurson en Hungario tie en 1897.
 En 1898 Ábel Barabás publikigis tie la unuan E-lernolibron por hungarlingvanoj.
 La loka Esperanto-klubo estas unu el la plej longdaŭraj en Rumanio.

Partneraj urboj 
  Vichy, Aŭvernjo, Francio

Vidu ankaŭ 
 Listo de kafejoj en Kolozsvár inter 1867-1919
 Listo de renomaj personoj de Cluj-Napoca

Kulturaj institucioj kaj institutoj 
 Unua hungara konstanta teatro
 Kolozsvári Állami Magyar Opera
 Kolozsvári Állami Magyar Színház
 Universitato de Kluĵo
 Teatro Váróterem Projekt

Vidindaĵoj 
 La Botanika Ĝardeno de Cluj-Napoca
 Skulptaĵo pri Sankta Georgo de fratoj Márton kaj György Kolozsvári –  
 Tombejo Házsongárd
 Kalvaria Preĝejo en Kluĵo
 Katedralo de Ĉieliro de Maria (Kluĵo)
 Kalvinana katedralo (Kluĵo)
 Preĝejo de Maria de la Neĝo (Kluĵo)
 Sinagogo (Kluĵo)
 Unitarisma katedralo (Kluĵo)
 Kirko Sankta Mikaelo

Bibliografio 
 Lászlóffy Aladár, foto: Kántor László: Házsongárd, Budapest, Helikon, 1989. 
 Gaal György: Kalauz a régi és új Kolozsvárhoz Kolozsvári séták (Promenadoj en Cluj-Napoca), Kolozsvár, 1992. 
 Gyarmathy Zsolt: Nyilvánosság és magánélet a békeidők Kolozsvárán, Kolozsvár, 2005. en Korunk.

Eksteraj ligiloj 
 Interaga mapo de distrikto Cluj
 Retejo de urbo 
 Retejo de urbestrejo
 Haĵongard-tombejo 
 Portalo hungare
 Popolnombrado 2002

Urboj de Rumanio
Distrikto Cluj
 
1Klujo
342

En la jaro 342 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 1-a de januaro: La imperistroj Flavius Iulius Constantius kaj Flavius Iulius Constans fariĝas romiaj konsuloj.
 Jin Kandi fariĝis imperiestro de la ĉina Jin-dinastio.

Naskiĝoj

Mortoj
343

En la jaro 343 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
344

En la jaro 344 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
346

En la jaro 346 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Kogugwon Wang, reĝo de Kogurjo konkeras la nordan korean regnon de Pojo.

Naskiĝoj 
 Imperiestro Teodozo la 1-a

Mortoj
347

En la jaro 347 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 11-a de januaro: Teodozo la 1-a, imperiestro de la Romia Imperio (m. 395)
 Sankta Hieronimo, patro de la okcidenta Eklezio (proksima dato) (m. 420)

Mortoj
348

En la jaro 348 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Sankta Hieronimo, kristana verkisto.

Mortoj
349

En la jaro 349 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Johano Krizostomo, sanktulo, episkopo, kaj diskursisto

Mortoj
352

En la jaro 352 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Libero (papo) surtroniĝis.

Naskiĝoj

Mortoj 
 12-a de aprilo: Papo Marko (n. nekonata)
 Papo Julio la 1-a
353

En la jaro 353 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Unua dokumenta mencio Sankt-Margreto, komunumo en Kantono Sankt-Galo, Svislando kiel Ad Rhenum sur la romia armemapo.

Naskiĝoj

Mortoj
356

En la jaro 356 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Felikso la 2-a iĝis kontraŭpapo;

Naskiĝoj

Mortoj 
Sankta Antonio
357

En la jaro 357 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Batalo de Strasburgo inter Romio kaj Alamanoj;
 Arianismo fariĝis superreganta en Gaŭlio;

Naskiĝoj

Mortoj
358

En la jaro 358 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
359

En la jaro 359 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 18-a de aprilo: Graciano, imperiestro de Romio, filo de Valentiniano la 1-a (m. 383)

Mortoj
362

En la jaro 362 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
363

En la jaro 363 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Joviano iĝis romia imperiestro

Naskiĝoj

Mortoj 
 romia imperiestro Juliano la Apostato
364

En la jaro 364 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Koncilio de Laodiceo
 Valentiniano la 1-a iĝis romia imperiestro.

Naskiĝoj

Mortoj 
 romia imperiestro Joviano
366

En la jaro 366 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Konstruo de la unua buddhisma engrota templo ĉe Tŭen-Hŭang, Ĉinio.
 Damaso la 1-a iĝis papo.
 Ursino iĝis kontraŭpapo.

Naskiĝoj 
 Atanariko, reĝo de la tervingiaj gotoj. (m. 381)

Mortoj 
 Libero (papo)
367

En la jaro 367 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Graciano, imperiestro de Romio, filo de Valentiniano la 1-a (n. 359)
368

En la jaro 368 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
369

En la jaro 369 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
Esperantomobilo

La Esperantomobilo estis oficiala projekto de UEA/TEJO, ĝia Amerika komisiono, ELNA/USEJ, ESK/KEJO kaj E@I.  Ĝia vojaĝanta teamo konsistas el kelkaj esperantistoj: Chuck Smith (Usono), Loren Mitchel (Usono), Kejlina Elcich (Kanado), Rafael Despradel (Domingo) kaj Olga Gribovan (Ukrainio) kiuj decidis aĉeti la aŭtobuseton kaj vojaĝi tra Ameriko instruante Esperanton komence de junio 2004.

Fermo de Esperantomobilo 

Tamen, la 28-an de majo, 2004, Chuck rezignis de Esperantomobilo ĉar li planas eventuale starigi E-centron en Bostono kiel parton de la ĉeno de komercaj E-centroj kiuj komenciĝas en la mondo. Tamen li ne bedaŭris tiun decidon kiu montriĝis en sia privata rezigna letero al la projektpartoprenintoj: 

Mi dankas al vi ĉiuj pro via partopreno en la projekto de Esperantomobilo. La revo estis bela, la laboro estis profesia, sed tamen la mono mankis. Mi devintus jam scii antaŭe ke kiam oni volas aktivi en Esperantio, ne nur bezonatas la energio, sed ankaŭ la mono. Tio estas bedaŭrinda, sed tiel estas la vivo. 

Mi (kaj espereble ankaŭ la teamo) tamen lernis multege de la projekto. Mi lernis kiel volontuloj laboras kaj pri la (ne)donacemo de esperantistoj. Mi ne estas sola kun tiaj spertoj. Tamen, mi ĝojas ke mi iniciatis la projekton, ĉar alikaze mi tute ne scius kiel rezultintus. Mi ĉiam diras ke pli bonas provi fari kaj malsukcesi ol nenion fari.

Eksteraj ligiloj 
Historio de Esperantomobilo

Esperanto-projektoj
Georges Jeanclos

Georges JEANCLOS (9-a de aprilo 1933 Parizo - 30-a de marto 1997 Parizo)- Franca juddevena skulptisto.
Profunde sorbinta de la traŭmo fare de la Hitler-a aljuda genocido, kaj plu de la dramoj kiuj ade krimiĝas al la homoj poste, de la kristana spiriteco, kaj de tuta la pezego de homa sufero kaj tenereco (unu el inter liaj verkoj nomiĝas "laŭdo de la karesoj"), lia verkaro samtempe estas strange kvietega; aspekte lia arto estis forte influita de la antikvaj etruskaj ter-statuoj, li mem elfaras plej el liaj statuetoj el griza argila materialo, kiu multe kunefikas al doni al ili ilian apartan emocipovon.
Liaj homoj, glatvizaĝaj, senhararaj, estas volvitaj en stangaj ŝtofoj, littukoj aŭ morttukoj, fojfoje ŝirpecoj; kelkaj pensigas al la peruaj mumioj; pri la serio de liaj "dormantoj" la ĉina artrecenzisto Xing Xiaoŝeng diras:
"Tiu "dormantoj" kunenvolvitas per strangaj tukoj, foje pecŝiritaj - ĉu littukoj ĉu mortotukoj? - Ni tie staras kontraŭ unika verkaro, el kiu eliĝas ega doloro sed samtempe senlima tenero, kaj preter sufero, ia trankviliĝo, espero de renovigo. La Dormantoj, ĉu ili prezentas solan personon aŭ paron, ne bildigas morton, nek scenojn el la vivo de la mortintoj, sed ja vivantojn enfositaj ene de siaj revoj, atendantaj vekiĝon en la dormo, por iri renkonten al novaj horizontoj, al nova vivo.
Kaj kio elbe pli emocieblas ol tiuj etaj boatoj en kiu kuŝas sole aŭ pare-brakume sinfoslasantaj homoj, kiel senhelpa destino de ĉiu vivanto?"

La franca artrecenzisto Pierre MOREL diras:
"Renkontitan, la verkaron de Georges JEANCLOS neniam plu povas oni forgesi. .... La vortoj, kiuj alŝovas sin al menso estas: mildo - tenero - silento - kompato."

La skulptaĵoj de JEANCLOS ofte parolas pri morto, sed morto plena de espero, de obskura atendo; kaj ĉiam ili parolas pri amo, kaj pri senlima fido je la amantulo, kiu estas eble la pli unike propra sento kiun oni renkontas ĉe li, kaj senlima kunesto.

Eksteraj ligiloj 

 Verkoj 1 kaj 2 

Francaj skulptistoj
Michel Foucault

Michel FOUCAULT [miŜEL fuKO]  (naskiĝis la , mortis la ) estis franca filozofo kaj historiisto. Li estis interalie profesoro ĉe la Kolegio de Francio pri la « Historio de Pens-Sistemoj », kaj daŭre instruis en la Universitato de Kalifornio en Berkeley ekde 1975 ĝis sia morto en 1984. Foucault estas precipe konata pro sia kritika analizado de pluraj sociaj institucioj, ekzemple psikiatrio, medicino, edukado kaj malliberejoj. Li cetere dediĉis sian strebadon al la historio de homa seksa konduto. Liajn verkojn pri povo aŭ pri la rilato inter povo, scio kaj « diskurso » en la okcidenta kulturo oni ankoraŭ pridiskutas kaj eĉ aplikas.

Michel Foucault, influita de Marx, Nietzsche, Heidegger k.a., esploris el strukturisma kaj historia vidpunkto fenomenojn de la civilizo, speciale teknikojn de povo, obeigo kaj opiniogvidado.

Foucault naskiĝis la 15-an de oktobro 1926 en Poitiers kiel Paul-Michel Foucault. Li estis la filo de bonhava, eksterpariza familio. Lia patro, Paul Foucault, estis eminenta ĥirurgo, kiu esperis ke lia filo elektu la saman profesion. Post la Dua mondmilito, Foucault sukcesis eniri la prestiĝan École Normale Supérieure, tio estas la plej bona lernejo por akademia kariero en Francio.

Verkoj 
 1954: Maladie mentale et personnalité; reeld. Maladie mentale et psychologie (1995).
 1961: Histoire de la folie à l'âge classique - Folie et déraison (Frenezo kaj malsaĝo. Historio de la frenezo en la epoko de la prudento.)
 1963: Naissance de la clinique - une archéologie du regard médical (1963)
 1966: Les mots et les choses - une archéologie des sciences humaines (La vorto kaj la aĵoj. Arkeologio de la homsciencoj.)
 1966: La pensée du dehors (La ekstera penso.)
 1969: L'archéologie du savoir (La arkeologio de la scio.)
 1970: Sept propos sur le septième ange (Sep paroloj pri la sepa anĝelo.)
 1973: Ceci n'est pas une pipe (Ĉi tio ne estas pipo.)
 1975: Surveiller et punir (Kontroli kaj puni. La naskiĝo de malliberejo.)
 Histoire de la sexualité (Historio de la sekseco. Sekso kaj vero.) Tri volumoj: La volo scii (1976), La uzado de plezuroj (1979), La zorgo pri si (1984).

Vidu ankaŭ 
 Diskurso

Eksteraj ligiloj 

 www.foucault.info
 http://plato.stanford.edu/entries/foucault 
 http://www.foucault.qut.edu.au  
 JHU Press: http://www.press.jhu.edu/books/hopkins_guide_to_literary_theory/michel_foucault.html  
 http://www.thefoucauldian.co.uk/

Filozofoj de la 20-a jarcento
Francaj filozofoj
Francaj sociologoj
GLAT-verkistoj
GLAT-personoj
Eksaj katolikoj
Strukturismo

Strukturismo estas scienca metodo, kiu esploras unuopajn elementojn de sistemo koncerne al la strukturita tuto.

Strukturismon enkondukis lingvisto Ferdinand de Saussure, kiu montris klarigan potencon de la vidpunkto, ke  lingvoj estas sistemoj de signoj. El lingvoscienco simila vidpunkto etendiĝis al aliaj sociaj sciencoj, kie ĝi estis moda precipe en la 1960-aj jaroj. Pro tio, kelkaj kleruloj apartigas strukturismon "klasikan", uzeblan ĉefe en lingvistiko, kaj "novan", plivastigitan kaj . 

La esprimo poststrukturismo indikas malsamajn alirojn kaj metodojn en la homaraj kaj sociaj sciencoj, kiuj unue aperis en Francio fine de la 1960-aj jaroj kaj kiuj traktas kritike en malsamaj manieroj la rilaton inter lingva praktiko kaj socia realeco. La decida faktoro ĉi tie estas la opinio, ke lingvo ne nur bildigas la realon, sed ankaŭ kreas ĝin per siaj kategorioj kaj distingoj.

Vidu ankaŭ
 Lingva signo
 Claude Lévi-Strauss
Tra l' silento

Tra l' Silento .  
estas poemaro de Edmond Privat publikigita en jaro 1912, en kiu li evidentigas grandan senton de ritmo kaj harmonieco de la versoj. Tiuj talentaj kaj kortuŝaj poemoj estis skribitaj de junulo maksimume 23 jara, sed ili ŝajnas esti skribitaj de maljunulo kruele stampita de la vivo.

Jen inter ili eble la plej bona kaj konata poemo de Edmond Privat:

			I

Sur vojo de l’vivo vaginte tre sola
Dum jaroj bruemaj de l’knaba juneco,
Kaj multe plorinte sen vorto konsola
Dum sonis ridad’ el apuda gajeco,

Tagon mi renkontis voje
La rigardon de princino,
Tuŝis mian manon foje
Dolĉa mano de fratino.

La manon mi kaptis kaj premis tremante.
El miaj okuloj ŝi plorojn ĉesigis,
Kaj sulkoj de l’frunto forigis kisante.
Ni manon en mano la vojon daŭrigis.

Blue brilis la ĉielo ;
Ĉie floris la ĝardenoj.
Por la haroj de l’anĝelo
Kreskis rozoj kaj jasmenoj.

Sur vojo de l’vivo nun dolĉa kaj bela
Ni, kvazaŭ du cignoj sur blua rivero,
Malpeze glitadis al revo ĉiela,
Dum harpoj kantadis pri l’ama mistero.

Pura ŝajnis tuta mondo,
Bona ĉiu, bela ĉio.
Ĉirkaŭ ni dancadis rondo
De petaloj el lilio.

Ni revon mirindan komencis sen limo
Pri lando eterna de paco kaj ĝojo ;
Kaj kanton de nia komuna animo
Plej pure ŝi ritmis laŭlonge la vojo.

Niajn rozojn ŝi disdonis
Al lacegaj vojirantoj,
Kaj infanoj ofte kronis
Per kronetoj el diantoj.

			II

Sur vojo de l’vivo nun vagas mi sola,
Senzorge al kie la tempo min blovas ;
Ĉar, kvankam min celus eĉ vorto konsola,
En aĝ’ mia nuna mi vivi ne povas.

Haltis mia koro voje
Ĉe la tombo de l’princino,
Kiu donis al mi foje
Dolĉan manon de fratino.

La tagon, en kiu ŝi haltis kun larmo
Kaj blankan la manon forŝiris el mia,
Mi kial ne povis en morta malvarmo
Ŝin sekvi sub teron al tombo glacia ?

For de l’tomb’ en nuna horo,
Min disrompas per tirado
Malantaŭen rememoro
Kaj antaŭen plu-vivado.

Sur vojo de l’vivo, pro kia mistero
Eĉ amo nur estas pruntaĵo momenta ?
Ĉielon ni trovas kaj perdas sur tero,
Kaj blovas ankoraŭ la tempo turmenta.

Tamen ĉesu, plendo mia,
Se antaŭen vokas devo.
Kantu, harpo melodia,
Pri la land’ de nia revo ;

Ĉar iam ni revon komencis sen limo
Pri lando eterna de paco kaj gojo ;
Sed kanto de nia komuna animo
Kun voĉo karega perdiĝis sur vojo.

Kaj vagadas nun fantome
Mi, kun floroj en la manoj
Por disporti ŝianome
Al laculoj kaj infanoj.

La hodiaŭa leganto kritike rimarkas la uzon de adasismoj:
juneco-gajeco
princino-fratino
tremante-kisante
ĉesigis-daŭrigis. 
Aliflanke troveblas ankaŭ aro da interesaj rimparoj, kie foje eĉ respondas unu rimvorto  al la alia enhave:
ĉielo-anĝelo
ĝardenoj-jasmenoj
mistero-sur tero
plendo mia-melodia
fantome-ŝianome.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/Privat en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperanto-poeziolibroj
Esperanto-libroj aperintaj en 1912
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
372

En la jaro 372 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Politika krizo en Ĉinio;
 Aŭgusteno pasis al manikeismo;
 Budhismo alvenis al Koreio;

Naskiĝoj 
 Ataulfo, germana reĝo de la visigotoj inter 410 kaj 415. (m. 415)

Mortoj 
 Sankta Hilario
373

En la jaro 373 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
374

En la jaro 374 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
376

En la jaro 376 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La visigotoj, rifuĝintaj for de la hunoj, petis sub gvido de Ataraniko rifuĝejon de la Romia imperio.

Naskiĝoj

Mortoj
377

En la jaro 377 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Arkadio

Mortoj 
 Sankta Juliano Sabaso
 Sankta Basilio la Granda
378

En la jaro 378 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Visigotoj ribelis kaj murdis la imperiestron Valento kaj kuntiris fortojn en Ilirio.
 Graciano iĝis romia imperiestro.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Arbon (hodiaŭ urbo en Kantono Turgovio en Svislando) kiel Arbor Felix.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Valento, romia imperiestro
379

En la jaro 379 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Teodozo la 1-a iĝis orient-romia imperiestro

Naskiĝoj

Mortoj 
 1-a de januaro: Sankta Bazilo, frua kristana teologo (naskiĝis ĉirkaŭ 330)
-16

En la jaro 16 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Braga fondita.

Naskiĝoj

Mortoj 

2-a jardeko a.K.
-17

En la jaro 17 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

2-a jardeko a.K.
-18

En la jaro 18 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

2-a jardeko a.K.
-19

En la jaro 19 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Yuri(myong) Wang iĝis reĝo de Kogurjo.
 Fino de la Kantabraj militoj.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Tongmyong WANG reĝo de Kogurjo

2-a jardeko a.K.
-43

En la jaro 43 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Aŭgusto Cezaro iĝis imperiestro de Romio.
 Lyon fondita.

Naskiĝoj 
Ovidio

Mortoj 
 Cicerono
-40

En la jaro 40 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Pakto de Brindisi en Romio inter Lepido, Marko Antonio kaj Oktavio.
 Filozofo Antenodoro trovis fantomon sur stratoj de Ateno.
 Partoj konkeris Jerusalemon

Naskiĝoj

Mortoj 

4-a jardeko a.K.
-47

En la jaro 47 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Julio Cezaro submetis la Malgrandan Azion, iris al Egipto serĉante Pompeon kaj iĝis diktatoro de Romo.

Naskiĝoj 
 Propercio, romia poeto

Mortoj 

5-a jardeko a.K.
-46

En la jaro 46 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Numidio iĝas romia provinco.
 Cezaro plibonigas la romian kalendaron, surbaze de egipta modelo. La jaro iĝas 15-monata (= 445-taga).

Naskiĝoj

Mortoj 
 Vercingetoriks, ĉefo de la tribo Arvernoj (naskiĝis ĉirkaŭ 82 a.K.)
 Katono la Plijuna, romia politikisto kaj ŝtatestro (n. 95 a.K.)

5-a jardeko a.K.
Alimondismo

Alimondismo estas nova politika movado kies precipa celo estas konstrui "alian mondon", ne laŭ la modelo de la tutmondaj kapitalistaj firmaoj. Alimondismo maturiĝas en la mondaj kaj kontinentaj sociaj forumoj (eŭropa, afrika, sudamerika, azia).

Esperanto 
Oni rajtas konsideri la strebadon disvolviĝi la esperantan kulturon kaj sekve fariĝi Esperanton kiel fakta mondlingvo kiel strebo pri alimondismo.

Vidu ankaŭ 
 Okupu Wall Street
 Zapatista Armeo por Nacia Liberigo
 Tobin-imposto
 Porto-Alegro
 Daŭrigebla evoluo
 Ekologio
 Via Campesina
 José Bové
 Pierre Rabhi (Petro Rabio)
 Arundhati Roy
 Vandana Shiva
 Kontraŭkapitalismo
 Libera programaro
 Monda Socia Forumo
 Novliberalismo
 Socia movado
 Socialismo de la 21-a jarcento
 Tutmondiĝo
 Kontraŭ-tutmondiga movado
 ATTAC
 LIS
 Daŭrebla malkresko

Eksteraj ligiloj 
 http://www.france.attac.org/a3993  
 http://www.fondation-copernic.org 
 Esperanto kaj alimondismo 
 Internacia solidareco 
 Esperanto en la Monda Socia Forumo

Politiko
Asocioj (Politiko)
Ismoj
Alimondismo
Nuntempa historio
Civita Banko

La Konstitucio de la Esperanta Civito antaŭvidis la fondon de 'Civita Banko' kun du ĉefaj celoj: administri la financajn rimedojn de la Esperanta Civito kaj proponi diversajn servojn al la civitanoj. 

En Loklo (Svislando), okaze de sia unua sesio la 26-an de februaro 2002, la Senato indikis la principojn sur kiuj estu bazita la Banko: interalie ĝi rifuzos monon el etike neakcepteblaj negocoj (ekspluato de prostituo, produktado de militiloj ktp) kaj ne funkcios kiel deviza banko, sed esence kiel financa societo.

En majo 2003 per dekreto de la Vickonsulo pri internaj aferoj naskiĝis Fonduso Pro Esperanto, kiel embrio por la projekto. La sidejo de la Fonduso estas en Svislando.

Fondumo Pro Esperanto (FPEF) 
En julio 2010 la fonduso estis transformita al fondumo jure registrita "por la disvolvo de la esperanta popolo en la kampoj financa, konstrua kaj sociala", kun la Svisa Konfederacio kiel kontrolinstanco.  La Civita Banko kunlaboras ankaŭ kun la Fondumo Pro Esperanto (FPEF), registrita fondumo en Svislando, kiu povos aktivi sur la tuta terglobo kiel publike utila institucio. Eblaj funkcioj estas ekzemple sendi etajn sumojn ien ajn en Esperantio, subteni mikrokrediton en la Tria Mondo aŭ testamenti favore al Esperanta institucio aŭ iniciato.  Kvankam Fondumo Pro Esperanto tamen ne funkcias kiel islama banko, do sen interezo sed kiel partnero ĝi esploras solvojn kiuj evitas la simplan donacadon (ofte senrezultan), la spekuladon kaj la financan perdon. Esence, temus pri kunlaboro kaj kunpartopreno en financata projekto anstataŭ pruntado kontraŭ interezo.

Vidu ankaŭ 
Esperantismo kaj mono

Mono

Fondo (aprtigilo)

Fondumo 

Fondaĵo

Rilata temo 
Islama banko

Notoj kaj referencoj 
Esperanto-komunumo
Konstitucioj
Komerco per Esperanto
Mono
-20

En la jaro 20 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

2-a jardeko a.K.
-21

En la jaro 21 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
 Sankta Maria laŭtradicie.

Mortoj 

3-a jardeko a.K.
-22

En la jaro 22 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
3-a jardeko a.K.
-23

En la jaro 23 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

3-a jardeko a.K.
-24

En la jaro 24 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

3-a jardeko a.K.
-25

En la jaro 25 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La romianoj konkeris la hodiaŭan Valezon kaj atribuis ĝin al la Provinco Raetio.

Naskiĝoj

Mortoj 

3-a jardeko a.K.
-26

En la jaro 26 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Tiridato la 2-a detronigita en Partio. Fraato la 4-a restarigita (3-a foje).

Naskiĝoj

Mortoj
3-a jardeko a.K.
-28

En la jaro 28 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fraato la 4-a detronigita en Partio. Tiridato la 2-a restarigita.

Naskiĝoj

Mortoj 

3-a jardeko a.K.
-29

En la jaro 29 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Tiridato la 2-a detronigita en Partio. Fraato la 4-a restarigita en la trono.
 Suinin iĝis Imperiestro de Japanio

Naskiĝoj

Mortoj 

3-a jardeko a.K.
-32

En la jaro 32 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

4-a jardeko a.K.
-33

En la jaro 33 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

4-a jardeko a.K.
-34

En la jaro 34 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
4-a jardeko a.K.
-35

En la jaro 35 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

4-a jardeko a.K.
-36

En la jaro 36 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

4-a jardeko a.K.
-38

En la jaro 38 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

4-a jardeko a.K.
-39

En la jaro 39 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Herodo iĝis reĝo de Judujo.

Naskiĝoj

Mortoj 

4-a jardeko a.K.
-101

En la jaro 101 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Teŭtonoj invadis Romion.

Naskiĝoj

Mortoj
-165

En la jaro 165 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
Orientalisto

Orientalisto en komenca senco de la vorto estas eŭropano kiu studas la lingvojn, popolojn kaj morojn de "Oriento", tio estas de "la landoj kuŝantaj oriente de Eŭropo", precipe Azio de okcidenta ĝis orienta, iom ankaŭ Norda Afriko (aparte la nordafrika lando Egiptio kun sia antikva kaj moderna kulturoj). La scienca fako Orientalistiko do havas kaj lingvistikan kaj etnologian dimension. En moderna senco de la vorto ĝi ne plu limiĝas nur al eŭropanoj, sed al ĉiaj ne-aziaj sciencistoj studantaj la (nuntempajn, sed ankaŭ historiajn) lingvojn kaj popolojn aziajn.

La scienca termino ne konfuziĝu kun orientismo.

Subfakoj 
Ofte orientalistoj jam dum la studado specialiĝas je specifa nuna aŭ historia lingvo/lingvaro respektive etno/etnaro, ĉar la unuopaj lingvoj kaj kulturoj tre malsamas kaj bezonas grandan kvanton de scienca profundiĝo.

Ekzemplaj subfakoj estas :

 Arabologio respektive araba filologio
 Asiriologio
 Ĉinologio
 Egiptologio
 Hebrea (lingva dimensio) respektive juda (kultura kaj religia) filologio
 Iranologio
 Hindologio
 Islamologio respektive islama filologio
 Japanologio respektive japana filologio
 Koreologio respektive korea filologio
 studoj pri la historia Otomana Imperio (Osmanologio)
 studoj pri Sud-Orienta Azio
 Tibetologio
 Tjurkologio

Listoj de elstaraj orientalistoj 
(alfabetvice)
 Jacques Berque
 Nikita BIĈURIN
 Richard Francis Burton
 Jean-François Champollion
 Henri Corbin
 Alain Danielou
 Andrzej Gawroński
 George Grigore
 René Grousset
 Lafcadio Hearn
 Thomas Edward Lawrence
 Max Müller
 Reynold A. Nicholson
 Antoine-Isaac Silvestre de Sacy

Orientalistiko
Henry Corbin

Henry Corbin (1903-1978) estis franca orientalisto. Li intime alpropriĝis kaj plej detale studis iranan islamon (kaj ties zaratuŝtraj antaŭirantoj, precipe la ideo pri anĝeloj).

Henry Corbin referencis al diverĝoj inter Irana Avicenismo kaj Latina Avicenismo. Tiele oni povus konsideri tri diferencajn skolojn de Avicenismo. Li parolis pri Avicenismo Aŭgustena, Latina Avicenismo kaj Irana Avicenismo. Ŝajne antaŭ Henry Corbin, kelkaj orientalistoj havis iom de tiu rigardo al Avicenismo.

Kelkaj verkoj liaj 
1976 - L'Archange empourpré (la purpura ĉefanĝelo), traduko de libro de Sohraŭardi
1977 - Philosophie iranienne et philisophie comparée (Irana filozofio kaj komparata filozofio)
1979 - L'Imagination créatrice dans le soufisme d'Ibn-Arabi (La kreiva fantazio en Ibn-Arabi-a sufiismo)
1981 - Temple et contemplation, essai sur l'Islam iranien (Templo kaj kontemplo, eseo pri la irana islamo)
1982 - Temps cyclique et gnose ismaïlienne (cirkla tempo kaj ismail-a gnozo)
1989 - Histoire de la philosophie islamique (Historio de la islama filozofio)

Notoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 atestoj pri li (france) http://jm.saliege.com/corbin.htm 

Orientalistoj
Francaj sciencistoj
Polusa lumo

Polusa lumo (tio estas aŭ norda brilo, latine: Aurora borealis aŭ suda brilo, latine: Aurora australis), ankaŭ nomata brila lumo aŭ nordlumo, estas vualeca brilado sur la nokta ĉielo en ambaŭ polusaj regionoj.
Ĝi ekestas, kie partikloj de la suna vento povas - ne ŝirmitaj de la tera magnetkampo - eniri la teran atmosferon kaj kolizii tie kun partikloj.

Historio 
La fenomeno de norda brilo konitas de ĉiam, sed nur en la 17-a jarcento oni komencis studi ĝin science. En jaro 1621, franca sciencisto kaj filozofo Gassendi priskribas tiun fenomenon, kiu, kvankam maloftege, povas observiĝi ĝis latitudo de Provenco; En la 18-a jarcento la angla Halley ekkomprenas ke la tera magnetkampo rolas en ties estiĝo; Cavendish, en 1768, sukcesas pritaksi je kia alteco disvolviĝas la fenomeno.

Rakonto de atestinto

Vidu ankaŭ 
 Aŭroro (apartigilo)
 Zonoj de Van Allen
 Arkta magnetpoluso kaj Antarkta magnetpoluso

Eksteraj ligiloj 

 Fotoj de Thomas ULICH (angle)
 Aurora Borealis, Northern Lights Pictures (Fotoj) (angle)

Referencoj 

Astronomiaj eventoj
David Blunkett

David BLUNKETT (naskiĝis la 6-an de junio 1947) estas parlamentano por la Brita Laborista Partio. Li estas denaska blindulo.

Blunkett naskiĝis en la urbego Sheffield en malriĉa familio ĉar lia patro mortis en industria akcidento. Li edukiĝis en specialaj lernejoj por blindaj infanoj en Sheffield kaj Shrewsbury. Liaj vivŝancoj ŝajnis limigitaj tamen li gajnis lokon ĉe la Universitato de Sheffield kaj fariĝis la plej unua elektita ano de la konsilantaro de la urbego kiam li havis 22 jarojn.
Li fariĝis tre bonkonata tra la lando kiel maldeskstrema konsilantara gvidanto en la 1980-aj jaroj kaj estis elektita al la Nacia Estrara Komitato de la Laborista Partio.

En 1987, dum nacia balotado li elektiĝis kiel parlamentano por la elektodistrikto Brightside en Sheffield. Li fariĝis la registara proparolanto pri loka administrado kaj en 1992 aliĝis al la opozicia paroministraro kun respondeco pri sanaferoj kaj en 1994 prenis respondecon pri edukadaj aferoj.
Li kombinas fervoron por reformado kun konservativa sinteno pri sociaj aferoj kaj fariĝis favorato de la nova ĉefo de la Laborista Partio, Tony Blair.

Post la grandega venko de la Laborista Partio en la nacia balotado en 1997 li fariĝis la unua blinda brita ministro kiel Ministro por Edukado kaj Laboro. Tio estis grava posteno en registaro kies ĉefministro Tony Blair priskribis siajn prioritatojn kiel “edukado, edukado, edukado” kaj samtempe promesis malgrandigi la nombron de infanoj en ĉiu klaso tra la lando.
Fakte, universitata edukado fariĝis la plej polemika afero por Blunkett ĉar li proponis ke studentoj pagu por instruado – tradicie tio estis senpaga.

En 2001 Blunkett promociiĝis kaj fariĝis Ministro pri Enlandaj Aferoj.
Enmigrado kaj azilpetantoj estis kaj restas gravaj problemoj por Blunkett kaj li proponis novajn leĝojn por limigi neleĝan enmigradon kaj la rajtojn de azilpetantoj. Li ankaŭ proponis enkonduki nacian indentigan karton. Ambaŭ aferoj provokis fortajn debatojn kaj kritikojn.

La gvidhundoj de Blunkett fariĝis konataj vizitantoj al la parlamentejo sed kutime lia blindeco ne estas rimarkinda afero.

Britaj politikistoj
Blinduloj
Membroj de la brita parlamento
Umkhonto we Sizwe

Umkhonto we Sizwe (MK) (prononco "Umĥonto ŭe Sizŭe", zulue: lanco de la nacio) estis la milita flanko de la Afrika Nacia Kongreso (ANC) en Sud-Afriko.

La Afrika Nacia Kongreso kaj la Sud-Afrika Komunista Partio (SACP)  fondis ĝin en decembro 1961 por respondi al la politika, socia kaj ekonomia subpremado de nigruloj de la Sud-Afrika rasapartiga reĝimo.

Ĝi elektis la lancon kiel simbolon, ĉar lancoj estis dum jarcentoj uzataj de indiĝenaj afrikanoj kiel bataliloj. Ĝia siglo "MK" ne estas akronimo en la tradicia senco, sed deriviĝas de la literkombino "mk" en "Umkhonto", malgraŭ la fakto, ke striktasence la "k" estas parto de "kh", prononcata "ĥ".

MK organizis multajn bombatencojn kontraŭ militaj, industriaj, civilaj kaj aliaj celaĵoj. Joe Slovo estis ĉefkomandanto de la milita fako de la ANK, nome Umkhonto we Sizwe (MK). 

Rimarkinda inter ĉi tiuj estis la atako je la 8-a de januaro 1982 kontraŭ la termonuklea centralo Koeberg [kuberĥ] en Kaburbo. Tiu atako markis la 70-an datrevenon de la fondo de la Afrika Nacia Kongreso.

Umkhonto we Sizwe ĉesigis armitan agadon je la 10-a de aŭgusto 1990, sed ne oficiale likvidiĝis. Iusence ĝi dissolviĝis en 1994, kiam fondiĝis la Sudafrika Nacia Defenda Armeo kaj miloj da eksaj MK-anoj integriĝis en ĝin.

Eksteraj ligiloj
Listo de oficialaj dokumentoj  
Arme-historia artikolo 

Sud-Afriko
Apartismo
-199

En la jaro 199 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-198

En la jaro 198 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Antioko la 3-a konkeris Judion.

Naskiĝoj

Mortoj
-197

En la jaro 197 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Batalo de Kinocefalo en kiu Makedonio estis konkerita de Romo
 Kreitaj du romiaj provincoj en Iberio: Hispanio kaj Ulteriora Hispanio

Naskiĝoj

Mortoj
-196

En la jaro 196 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 En la jaro 196 a.K. Bizanco iĝis aliancano de la okcidenta romia imperio.
 Oni kreis la Rozetoŝtonon.

Naskiĝoj

Mortoj
-200

En la jaro 200 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-201

En la jaro 201 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
Originala Esperanta Bildvortaro

Originala Esperanta Bildvortaro, redaktita de Sylla Chaves eldonita en 1993 de Esperanto-Asocio de San-Paŭlo en San-Paŭlo, (Brazilo), estas ilustrita vortaro kun ampleksa glosaro. 170p. 21cm. Tri mil bildigitaj vortoj, elektitaj kaj ordigitaj por maksimume internacia utileco. 

Ĝi estas aranĝita laŭ la specifaj uzoj kaj bezonoj de nia internacia samideanaro. En ĝi estas 92 bildpaĝoj, kun preskaŭ 3000 bildigitaj vortoj, facile troveblaj pere de du gravaj helpiloj:

 ALFABETA VORTLISTO; kaj
 LAŬTEMA VORTLISTO.

La homa korpo, vestaĵoj, bestoj, plantoj, manĝaĵoj, hejmaj objektoj, ludoj, sportoj, muziko kaj pluraj aliaj temoj estas ĉi tie abunde kaj varie priskribitaj per klaraj bildoj, sen naciaj tendencoj en ilia elekto. Eĉ en la en-bildaj tekstoj klare vidiĝas, ke ni estas fakte en Esperantujo. Kaj aldone, prezentiĝas ok paĝoj da gravaj vortlistoj, kiel ekzemple la Esperantaj korelativoj kaj nombra sistemo, kaj plurlandaj moneroj kaj mezurunuoj.

Ekvilibra pligrandigo de la uzenda vortprovizo estas unu el la precipaj celoj de ĉi tiu libro, speciale taŭga por lernantoj kaj komencantoj verkistoj. Sinonimoj ĉi tie aperas abunde, kun indiko pri oficialeco kaj uzateco.

Tre malofte, en iu ajn lingvo, troviĝas tiom da helpo por la vort-serĉanto en unu sola malgranda kaj ne teknika vortaro.

Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Esperanto-vortaroj
Antverpena Lingvo-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
-287

En la jaro 287 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Ptolomeo la 2-a, kromnomata Filadelfo, iĝis reĝo de Egipto.
 M. Claudius M.f. Marcellus kaj C. Nautius Rutilus iĝis konsuloj de Romio.

Naskiĝoj 
Arkimedo (jaro ne certa; proksimume -287); helena matematikisto

Mortoj 
Teofrasto (jaro ne certa; proksimume -287): helena filozofo
Malfermitkoda programaro

Malfermitkoda programaro () estas komputila programaro, kiu plenumas la sekvajn kriteriojn:

 libera distribuado
 disponebla fontkodo
 rajto fari derivaĵojn

Disponi pri la fontoteksto de la programo ne sufiĉas; necesas kontroli ankaŭ ĝian uzpermesilon.

Malfermita kodo estas tipo de komputila programo en kiu la fonta kodo estas disponebla por ĝenerala publika uzado aŭ ŝanĝado el sia originala formo. Kelkaj programoj tiel Linukso aŭ Androido estas ekzemploj de malfermitkodaj programoj.

Terminologio: libera programaro kaj malfermita kodo 
Ofte oni parolas pri libera programaro kaj malfermita kodo kiel pri sinonimoj, kaj kelkaj kreintoj de malfermita kodo tiel intencis, sed por multaj (t. e. por tiuj, kiuj konsideras MK-n kiel memstaran movadon) la celoj de la movadoj estas malsamaj.

La movado por malfermita kodo originis kiel redifino de libera programaro, unu el kaŭzoj de kiu estis parta samnomeco de "libera programaro" kaj "senpaga programaro" en la angla lingvo ("").

Libera programado emfazas la liberecon de la uzantoj (kaj, do, la kvar liberaĵojn), dum la movado por malfermita kodo nur volas ke la kodo estu malferitma kaj videbla por ke la aŭtoro kaj la programo povu profiti de helpo de aliuloj, kiuj volas ŝanĝi la programon. Do, oni povas konkludi ke libera programado estas socia movado kaj malfermita kodo estas teknika movado.

Kelkaj senpagaj programoj rekomenditaj en 2020 
 Tutanota, pli sekura retpoŝto kun enkriptado
 Signal, tujmesaĝilo kun enkriptado
 WhatsApp, tujmesaĝilo kun enkriptado
 Telegram, tujmesaĝilo kun enkriptado

Ĉefa malfermitkoda programaro rekomendita en 2019 (por Vindozo) 
 KeepasXC, mastrumado de pasvortoj:
 LibreOffice, ofica programaro
 Notepad++, tekstoredaktilo
 Sumatra PDF, pdf-legilo
 QGIS, geografia informsistemo
 Scribus, perkomputila eldonado (PAO)
 VLC Media Player, legilo multmedia
 Avidemux, filmredaktilo
 Audacity, registrado kaj eldono de sonoj
 Inkscape, vektora bildigilo
 GIMP, bildredaktilo
 Thunderbird, retpoŝtilo
 Jitsi, tujmesaĝilo kaj reta kunsidilo
 Mozilla Fajrovulpo, retumilo (TTT-legilo)
 UBlock Origin, blokigilo de reklamo kaj spurado
 Qwant, serĉilo
 Freeplane, mensomapado:
 ProjectLibre, projektmastrumado
 7-Zip, datumkompaktigo
 Greenshot, ekrankopiilo
 Ultradefrag, malfragmentigilo
 DVDStyler, DVD-filmregistrado

Vidu ankaŭ 
 Linukso
 Programaro
 Libera programaro
 Senpaga programaro

Eksteraj ligiloj 
 (angla) Communication and Safety Guidelines (Komumnikado kaj gvidlinioj pri reta sekureco)
 Tutanota senpaga kaj forta sekureco inter du uzantoj de la sama retpoŝtilo
 Signal por rapida mesaĝilo kaj voĉapo (voĉa apleto)
 KeepasXC
 http://www.oreilly.com/catalog/opensources/book/toc.html
 http://sourceforge.net
 http://www.opensource.org/ (angle)
 La difino de libera programaro

Referencoj 
Libera programaro
Ergane

Ergane estas tradukvortaro kiu uzas Esperanton por traduki vortojn kaj mallongajn esprimojn de unu lingvo al alia. Ekzemple, se vi enigas la anglan vorton shoe kaj ordonas ke Ergane traduku ĝin al la nederlanda, la aplikaĵo unue serĉos la esperantan tradukon. La Esperanto-traduko ŝuo sekve estos uzata por trovi la nederlandan tradukon schoen. Memevidente pluraj esperantaj tradukoj povas ekzisti por vorto en la fontlingvo. En la okazo, ke koncernas verajn sinonimojn laŭ Ergane, ĉiuj estos ignorataj escepte de unu. Se estas signifdiferenco, la aplikaĵo tradukos ĉiun vorton kun diferenca signifo en la cellingvo kaj lasos la uzanton elekti la plej bonan tradukon.

Pro tio ke vorto en la fontlingvo ne ĉiam signifos la saman kiel la esperantajn tradukojn kiujn Ergane estos trovinta, kaj la tradukoj kiuj sekve estos trovitaj en la cellingvo eble ne tute konformas signife kun la esperantaj vortoj, estas neeviteble ke tradukoj kelkfoje ne estos tute ĝustaj. Sed nur malofte Ergane tute eraros.

Se vi konstatas ke iu traduko ne estas tute ĝusta (aŭ eble tute erara), vi povas raporti tion retpoŝte. Tiam ni povos efektivigi ke la neĝusta traduko ne estos donita uze de la sekvonta ĝistagigo de la koncerna vortardosiero.

La projekto Travlang uzas la vortaron Ergane.

Eksteraj ligiloj 
 Kio estas Ergane ()

Esperanto-vortaroj
Retaj vortaroj
Multlingvaj vortaroj
Marcos Cramer

Markos KRAMER (oficiala nacilingva formo: Marcos CRAMER, naskiĝis la 27-an de junio 1984 en Bonaero) estas german-argentina esperantisto kaj membro de la Akademio de Esperanto.

Kramer esperantistiĝis en oktobro 2000. De decembro 2001 ĝis decembro 2002 ri estis la interreta respondeculo de la Germana Esperanto-Junularo, kaj de oktobro 2003 ĝis decembro 2006 ri estis la estro de la Interreta Komisiono de la Germana Esperanto-Junularo. De decembro 2006 ĝis junio 2009 ri estis la redaktisto de TEJO Tutmonde. En 2010 elektita ri estis membro de la Akademio de Esperanto. Ekde 2011 ri en Esperantujo uzas la parte Esperantigitan nomformon "Markos Kramer".

De 2003 ĝis 2007, Kramer studis matematikon kaj filozofion en Oksfordo, Britujo. En 2013 ri doktoriĝis pri la komput-lingvoscienca kaj logika analizado de matematikaj tekstoj en Bonn, Germanujo. Nun ri laboras kiel esploristo pri komputoscienca logiko ĉe la Universitato de Luksemburgo.

Kramer kreis la planlingvon Loglio. Ri estas kunaŭtoro (kun Robin van der Vliet) de la Terminaro pri Seksa Identeco kaj Seksa Orientiĝo por esperanto-parolantoj.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Retpaĝo pri Kramer ĉe la retpaĝaro de la Universitato de Luksemburgo

Germanaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Naskiĝintoj en Argentino
Germanaj vikimedianoj
-50

En la jaro 50 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Lukrecio publikigis la De Rerum natura.
 Kikero diris ke oni vidis lumojn sur la ĉielo.
 En la jaro -51 aŭ -50 finiĝis la Gaŭla Milito inter la armeo de la Romia Imperio, gvidata de la armeestro Julio Cezaro, kiuj celis konkeri la keltan Gaŭlion, kaj ties loĝantoj, kiuj defendis sin sub gvido de la armeestro Vercingetoriks. Venkanto de la milito estis la romia armeo, kiu tiel firmigis sekvan plurjarcentan romian regadon de Gaŭlio. La fakte decida batalo de la milito, la batalo de Alesia, jam okazis dum la alfrua somero de la jaro -52.

Naskiĝoj

Mortoj
-51

En la jaro 51 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Dum la jaroj -51 aŭ -50 finiĝis la Gaŭlan Militon inter la la armeo de la Romia Imperio, gvidita de la armeestro Julio Cezaro, kiuj celis konkeri la keltan Gaŭlion, kaj ties loĝantoj, tiuj defendis sin sub gvido de la armeestro Vercingetoriks. Venkanto de la milito estis la romia armeo, kiu tiel firmigis sekvan plurjarcentan romian regadon de Gaŭlio.
La fakte decida batalo de la milito, la batalo de Alesia, jam okazis dum la alfrua somero de la jaro -52.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Poseidonios, helena filozofo (n. -135)

6-a jardeko a.K.
-52

En la jaro 52 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 La Batalo de Alesia dum la malfrua somero de la jaro decidis la Gaŭlan Militon inter la armeo de la Romia Imperio, gvidita de la armeestro Julio Cezaro, kiuj celis konkeri la keltan Gaŭlion, kaj ties loĝantoj, tiuj defendis sin sub gvido de la armeestro Vercingetoriks. Venkanto de la batalo estis la romia armeo, kiu tiel firmigis sekvan plurjarcentan romian regadon de Gaŭlio.

Naskiĝoj

Mortoj 

6-a jardeko a.K.
-90

En la jaro 90 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Sima Qian

9-a jardeko a.K.
-95

En la jaro 95 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Antioko la 10-a kaj Demetrio la 3-a iĝis imperiestroj de Seleŭkio;

Naskiĝoj 
 Katono la Plijuna

Mortoj 
10-a jardeko a.K.
-99

En la jaro 99 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj
 Lukrecio

Mortoj 
10-a jardeko a.K.
-98

En la jaro 98 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Platono verkis Phaedon.

Naskiĝoj

Mortoj
 Kaika Imperiestro de Japanio
10-a jardeko a.K.
-97

En la jaro 97 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Gnaeus Cornelius Lentulus kaj Publius Licinius Crassus iĝis konsuloj en Romo.
 Sujin iĝis Imperiestro de Japanio, unua akceptita kiel reala de modernaj historiistoj.

Naskiĝoj

Mortoj 

10-a jardeko a.K.
-96

En la jaro 96 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

10-a jardeko a.K.
-94

En la jaro 94 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj 

10-a jardeko a.K.
-93

En la jaro 93 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Gaius Valerius Flaccus kaj Marcus Herenius iĝis konsuloj;
 Ribelo en Judujo;

Naskiĝoj

Mortoj
10-a jardeko a.K.
-92

En la jaro 92 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Filipo la 1-a Epiphanes Phialdelphos iĝis imperiestro de Seleŭkio;

Naskiĝoj

Mortoj 

10-a jardeko a.K.
-91

En la jaro 91 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Komenco de Marsika milito en Itala duoninsulo.
 Gortazo la 1-a iĝis estro de partoj

Naskiĝoj

Mortoj 
 Marcus Livius Druso

10-a jardeko a.K.
-89

En la jaro 89 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Fino de la Socia Milito en Italio.

Naskiĝoj

Mortoj 

9-a jardeko a.K.
-88

En la jaro 88 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Lucio Kornelio Sulao iĝis konsulo.
 Mitridato la 6-a de Ponto, reĝo de Ponto atakis Romion.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Mitridato la 2-a de Partujo

9-a jardeko a.K.