alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Magda Szabó

Magda SZABÓ estis hungara verkistino, aŭtorino de prozo, poezio, dramoj, eseoj kaj infanlibroj (la 5-a de oktobro 1917 en Debrecen - la 19-a de novembro 2007 en Kerepes)

Famaj verkoj 
 Freskó / 1958 ("Fresko")
 Az őz / 1959 ("La kapreolo")
 Disznótor/ 1960 ("Buĉfesto")
 Pilátus / 1963 ("Pilato")
 Katalin utca / 1969 ("Katalina-strato")
 Abigél / 1970 ("Abigela")
 Régimódi történet / 1971 ("Eksmoda historio")
 Béla király / 1984 ("Reĝo Béla")
 Az ajtó / 1987 ("La pordo")
 A félistenek szomorúsága / 1992 ("La malgajeco de duondioj")
 Für Elise / 2002

Jeno aperis en Esperanto 
La rolo / Trad. Lajos Tárkony
En: Hungara antologio. 1983; p. 399 - 401

P-litero / Trad. Eva Golden, Bernard Golden
En: Horizonto (gazeto) 1977. II.4./N-ro 10/ julio-aŭgusto 1977; p.86-88.

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.frankfurt.matav.hu/angol/irok/szabo/elet.htm 
 http://mek.oszk.hu/02000/02042/html/71.html 
 http://books.guardian.co.uk/reviews/generalfiction/0,6121,1602940,00.html 
 http://enjoyment.independent.co.uk/books/reviews/article339405.ece 

Szabo
Festo de Sankta Johano la Baptisto

La festo de Sankta Johano la Baptisto je la 24-a de junio de ĉiu jaro estas ne nur katolika festo pri Sankta Johano la Baptisto, sed ankaŭ la nacia tago de la franc-kanada popolo kaj de la provinco Kebekio. Ĝi krome estas festo de la suverenisma movado. Kvankam lastatempe renomita Fête nationale du Québec, ĝi estas plej ofte konata sub la nomo de la Saint-Jean-Baptiste. Ĝi festiĝas en Kebekio per defiloj, piroteknikaĵoj kaj tiel plu.

Literaturo 

 Oficiala retejo Fête nationale du Québec 

Johano la Baptisto
Kebekio
Festoj en Kebekio
Festoj en Kanado
Junio
SAMPA

Sampa estas ankaŭ karesa kromnomo de urbo San-Paŭlo.
SAMPA (de la anglalingva Speech Assessment Methods Phonetic Alphabet) estas fonetika skribo bazita je la internacia fonetika alfabeto (IFA) kiu uzas nur 7-bitajn askiajn signojn. En la jenaj tabeloj, la ekvivalentaj simboloj de IFA aperas grizaj.

Konsonantoj:
 Noto 1: Kiam du signoj aperas in paro, la dekstra reprezentas voĉa konsonanto. Noto 2: Ombritaj areoj reprezentas artikulaciojn juĝitajn maleblaj.

Vokaloj:

Noto: Kiam du signoj aperas en paro, la dekstra reprezentas rondigitan vokalon.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.phon.ucl.ac.uk/home/sampa/english.htm 
 http://www.scots-online.org/airticles/phonetics.htm  
 http://www.phon.ucl.ac.uk/home/sampa/romanian.htm 
 http://www.phon.ucl.ac.uk/home/sampa/home.htm (angle)

Vidu ankaŭ 
 Cirila alfabeto
 Internacia Fonetika Alfabeto

Fonetiko
Transliteruma sistemo
Statuaro de la Plej Sankta Triunuo (Jáchymov)

La barokstila Statuaro de la Plej Sankta Triunuo ĉeĥe: Trojičný sloup), kiu staras antaŭ la ĉefa preĝejo de Sankta Joakimo, en la bohemia urbo Jáchymov (germane: Sankt Joachimsthal) devenas al la jaro 1703. Faris ĝin minista frataro de la urbo. 

Sur la kolono estas blazono de la urbo, pruntedonita al la urbo en la jaro 1546. Tiam la reĝo Ferdinando la 1-a ŝanĝis la antaŭan blazonon, kiun la urbo Jáchymov ricevis de la reĝo Ludoviko la 1-a Jogajlido per atesto e1 la 6-a de januaro 1520 komune kun la rangaltigo de libera minista urbo. Ŝildoportantoj estas du ministoj.

Konstruaĵoj en Jáchymov
Knabina salto

Knabina salto (ĉeĥe: Dívčí skok) estas rigardejo kun altano kaj benketoj sur la romantika roko (650 m super marnivelo). Sur tiu ĉi loko longe antaŭ fondiĝo de la minista urbo staris burgeto gardanta aliron de la ŝtatlimo. Al la rigardejo oni aliras el urbo Jáchymov de la Kulturdomo, preter la kapelo de Sankta Barbora. Oni devas ascendi tra la arbaro dekstren ĝis sub la restoracio Panoramo, de tie surebene tra Smetana-strato. Malantaŭ la restoracio Panoramo estas eksa ekzekutejo de la urbo.

El la rigardejo videblas arbaroj kaj valoj de Jáchymov - kontraŭe
estas Stříbrný vrch (Arĝenta monteto - 900 m alta) de ĝi pli sude es-tas verto de Černá skála (Nigra roko) sur Popov (752 metrojn super mar-nivelo); ĝuste sub la rigardejo estas ŝoseo Jáchymov - Ostrov kaj terŝutaĵo de la eksa fervojo; sude malantaŭ videblas Doupov--montaro. Norde super la arbaro videblas verto de Šedá skála (Griza Roko) kaj malantaŭ ĝi surhorizonte Sluneční vír (Suna Vortico).

Jáchymov
Sanatorio Běhounek

Sanatorio Běhounek estas la plej nova sanatorio nomata laŭ akademiano František Běhounek kaj finkonstruita en la jaro 1975.

En la sanatorio povas loĝi ĉirkaŭ 250 pacientoj.
La lokaj kuracfontoj estas uzataj por kuracado de malsanoj de la mova kaj nerva sistemoj. Mineralakvo enhavas radiumon kaj radio-izotopojn de radioaktivaj elementoj.

Konstruaĵoj en Jáchymov
Slavkova arbaro

Slavkova arbaro (ĉeĥe: Slavkovský les, germane:  Kaiserwald)) estas la plej granda protektata pejzaĝa teritorio en la okcidenta regiono de Ĉeĥujo. Ĝi enhavas ankaŭ partojn de ĝisnunaj distriktoj Cheb, Sokolov, Tachov kaj Karlovy Vary. La teritorio estas elstara natura tutaĵo kun tipa geologia kaj geomorfologia karaktero - ankaŭ kun speciala vegetaĵaro kaj bestaro. Per kompleksa teritoria protektado la ŝtato klopodas konservi tie nuntempan staton de la naturo antaŭ domaĝiga influo de la industrio kaj antaŭ disvolviĝo de privata kaban-konstruado. La signifo de tiu ĉi teritorio estas emfazita per ĝia situo proksime: de la ĉefaj banlokoj Karlovy Vary kaj Mariánské Lázně - ĝi estas parto de saniga baneja aŭ refreŝiga zorgo.

Municipoj kaj urboj 
En la teritorio de la tutaĵo troviĝas neniu granda setlejo. Rande trafas Slavkovan arbaron Karlovy Vary per sia banloka parto. El la tuta teritorio de Slavkova arbaro okazis post la dua mondmilito granda forfluo de loĝantoj, kaŭzita de devigita ellandigo de la germana loĝantaro. Paralele kun la ellandigo de la germana loĝantaro okazis ankaŭ provoj enloĝigi la teritorion de la ĉeĥa loĝantaro. Sed en la sama tempo venis en Slavkovan arbaron armeo, ĉar preskaŭ en la tuta teritorio estiĝis nova Soldata ekzercspaco. Jam en la paso de la jaro 1946 okazis transprenado de katastroj de municipoj enmembrigitaj en la soldatan spacon. Civiluloj inkluzive de novaj ĉeĥaj enloĝintoj devis la rilatan regionon forlasi. La katastroj estis transprenataj inkluzive de konstruaĵoj, arbaroj kaj akvaj fluantoj.   En la paso de proksimume 8 jaroj de ekzerca agado de la armeo en Slavkova arbaro okazis plena aŭ parta neniigo de urboj, municipoj kaj vilaĝoj. Plimulto el ili estis neniigitaj tute. Post nuligo de la soldata spaco la restaĵoj estis egaligitaj kun la tero.

Pli signifaj setlejoj en Slavkova arbaro estas:
 Horní Slavkov
 Krásno
 Loket
 Bečov nad Teplou
 Lázně Kynžvart
 Prameny

 
Montaroj en Ĉeĥio
Geografio de Regiono Karlovy Vary
Geografio de distrikto Sokolov
Geografio de distrikto Cheb
Geografio de distrikto Karlovy Vary
Ŝranko

Tiu ĉi artikolo estas pri la mebla ŝranko. Ankaŭ ekzistas artikolo pri la slanga ŝranko.

Ŝranko estas meblo en formo de alta kesto, fermebla per unu aŭ pluraj pordetoj, provizita per bretoj aŭ hokoj por konservi vestojn, tolaĵojn, manĝaĵojn, teleraron aŭ alispecajn objektojn.

Speciala tipo estas la enkonstruita ŝranko kiu ne estas movebla, nome enmura ŝranko. Se iu estas sufiĉe granda por eniri en ĝin, ĝi nomiĝas enirŝranko.

Historio 
Ŝrankojn oni konas ekde almenaŭ la Romia epoko, laŭ pentraĵoj trovitaj en Herkulano. Komence, ĝi estis uzita por gardi armilojn (armarĭum estas la latina nomo por ŝranko kaj signifas "ujo por armiloj"), sed rapide oni gardis aliajn aĵojn en ĝi, kiel tolaĵoj kaj libroj. La unuaj libroj, parte faritaj per vakso, devis esti ŝlositaj por ne ruiniĝi. La Romiaj bibliotekoj estis el ŝrankoj kun pluraj bretoj, en kiujn oni metis volumojn aŭ skribrulaĵojn.

Je la Mezepoko, escepte de preĝejoj kaj monaĥejoj, ŝrankoj nur enhavis armilojn kaj armaĵojn. Oni gardis la aliajn aĵojn en kestoj kaj kofroj. Ekde la 15-a jarcento, ŝrankoj havis la saman celon ol nun, kaj la pordojn oni dekoraciis per pentraĵoj, kiam nuntempe oni kutime faras reliefojn.

Etimologio 
La vorto origine venas el la germana lingvo (Schrank). Laŭ Francisko Azorín ŝranko estas Meblo fermebla per pordo-j, provizita de bretoj aŭ hokoj por konservi ĉiaspecajn objektojn. Li indikas etimologion el la germana schräg, schragen.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Litŝranko
 Elŝrankiĝo

Mebloj
Ujoj
Pruntaĵoj el la germana lingvo
Sogn og Fjordane

Sogn og Fjordane ("Sogn kaj La Fjordoj") ĝis la fino de 2019 estis provinco de okcidenta Norvegio, lime de Møre og Romsdal, Oppland, Buskerud, kaj Hordaland. En  en ĝi loĝis  homoj, aŭ  de la tuta loĝantaro de Norvegio. La areo estas . La administra centro estis Leikanger. Ekde la komenco de 2020 ĝi kun la antaŭe najbara provinco Hordaland konsistigas novan provincon Vestland.
 
Sogn og Fjordane estis la norvegia provinco havanta plej da uzantoj de norvega skriblingvo nynorsk.

Inter la multaj lagoj de la teritorio estas Austdalsvatnet, Avalsjøen, Breimsvatn kaj Viddalsdammen.

Komunumoj 
 Askvoll
 Aurland
 Årdal
 Balestrand
 Bremanger
 Eid
 Fjaler
 Flora
 Førde
 Gaular
 Gloppen
 Gulen
 Hornindal
 Hyllestad
 Høyanger
 Jølster
 Leikanger
 Luster
 Lærdal
 Naustdal
 Selje
 Sogndal
 Solund
 Stryn
 Vik
 Vågsøy
Svalbardo

Svalbardo kaj Janmajeno estas insularo en Nord-Eŭropo, kiu administre estas ekstera teritorio de Norvegio. Krom la insularoj Svalbardo (precipe la insulo Spicbergo) kaj Janmajeno la areo kovras iujn pli malgrandajn insuletojn. La insularo havas sume  loĝantojn. Ili parolas la norvegan kaj la rusan lingvojn. La landokodo estas SJ.

En la Svalbarda traktato Norvegio akiris limigitan suverenecon pri la insuloj en 1920. Ĝis tiam ankaŭ la norvegoj uzis la nomon Spicbergo por tiu insularo. Laŭ la traktato, Norvegio permesas ekonomian uzon de la insuloj por ĉiuj subskribitaj ŝtatoj.

Geografio
Svalbardo havas areon de 62 050 kvadrataj kilometroj. Gravis sur Svalbardo mineja industrio (karbo), sed la minejoj pli kaj pli elĉerpiĝas, lasante lokon al turismo. La Svalbarda naturo ja estas eksterordinara, kun interalie arkta urso. Ĉiuj kiuj eksteriris la ĉefurbon Longjarurbo devas kunporti pafilon. Estas pli da aktaj ursoj (3 000) ol homoj (2 500) sur la insulo.

La Frama Markolo aŭ Markolo Fram estas la mara trapasejo inter Gronlando kaj Svalbardo, situa inter 77°N kaj 81°N latitudoj kaj centre sur la unua meridiano.

Janmajeno havas areon de 373 kvadrataj kilometroj. Tie loĝas nur kelkaj sciencistoj. Janmajeno estas parte kovrita de glaciejo, kaj tie troviĝas la sola aktiva vulkano en Norvegio.

Kvitøya (en Esperanto estus: "Blanka Insulo") estas insulo en la insularo Svalbardo de la Arkta Oceano, kun areo de 682 km². Ĝi situantas je , kio faras ĝin la plej orienta parto de Norvegio.

Nordaustlandet estas la dua plej granda el insuloj de Svalbardo. Preskaŭ la tuta insulo havas glaĉeron. La glaĉero Austfonna tie estas la dua plej granda glaĉero en Eŭropo kaj la tria plej granda en la mondo. La insulo estas neloĝata.

La insularo Svalbardo  konsideriĝas la plej norda punkto de Eŭropo.

Servoj
 Universitatcentro de Svalbardo

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Nana betulo
 Svalbardo kaj Janmajeno

Eksteraj ligiloj 

 
Insularoj
Norvegaj provincoj kaj teritorioj
Tundro
Norda Poluso
Semajno

Semajno estas, en multaj kulturoj, tempoperiodo konsistanta el pluraj tagoj, sed pli mallonga ol monato. La semajno ofte markis intervalon inter merkattagoj aŭ religiaj observoj kiel la ŝabato. Nun en la plej multaj landoj oni uzas semajnon de sep tagoj.

Diversaj kulturoj havis diversajn longecojn de semajno, inter kelkaj afrikaj kulturoj kies semajno estas kvar tagojn longa, ĝis la praromianoj, kiuj mezuris la nundinae, naŭ tagoj inkluzive (ok tagoj en la semajno) inter unu merkattago kaj la sekva, kaj la praegiptoj, kies semajno havis dek tagojn. Revolucia Francio dividis la monatojn de sia kalendaro en tri décades de dek tagoj. Antikva Ateno ankaŭ havis semajnon de dek tagoj.

La semajno en Okcident-Eŭrazio estas sep-taga. Tio verŝajne rezultas el la observo, ke ĉiu fazo de la luno estas proksimume sep tagojn longa.

En la gregoria, islama kaj hebrea kalendaroj la semajno havas sep tagojn. Pro la internacia influo de la Okcidenta kulturo, ĝia gregoria kalendaro multe disvastiĝis, tiel ke nun la sep-taga semajno estas uzata en la plej multaj landoj. En Ĉinio (kaj de tie en aliaj orient-aziaj landoj) oni ekuzis la sep-tagan semajnon en la 16-a jarcento per instigo de jezuitoj.

La tagoj de la semajno en la gregoria kalendaro estas: lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, kaj dimanĉo. Tiuj nomoj, kun kelkaj ŝanĝoj, venis el la antikvaj latinaj nomoj por la tagoj, nomitaj laŭ la sep astroj, kiuj oniakrede ĉirkaŭiris la Teron kiel diaĵoj: Luno, Marso, Merkuro, Jupitero, Venuso, Saturno, kaj Suno - ĉi du lastaj renomiĝis laŭ la juda kaj kristana ŝabatoj sed konservis siajn nomojn ekzemple en la angla kaj germana. En la portugala kaj en la greka semajntagoj ne havas nomojn, krom sabato kaj dimanĉo - ili estas simple la dua, tria, kvara, kvina kaj sesa semajntago.

La esperantaj nomoj de la semajntagoj venas rekte (kun la escepto de la supre menciita sabato) el la franca : lundi, mardi, mercredi, jeudi, vendredi, samedi, dimanche.

Laŭ internacia normo ISO 8601 la unua tago de la semajno estas lundo. Kelkaj kristanaj landoj, precipe Usono, tamen insistas, ke la unua tago de la semajno estas dimanĉo. Tio kondukas kvarfoje en 28 jaroj al malsama numerado de la semajnoj en jaro. En Portugallingvaj landoj, ĉar semajntagoj ne havas nomojn, ne eblas ŝanĝi tion, ĉar oni ne povas diri "la unua tago de semajno estas la dua tago (lundo)".

Vidu: semajnfino, laborsemajno, kaj Gregoria kalendaro.

Tempo
Mezurunuoj de tempo
Sabato

Sabato estas la sesa tago de la semajno laŭ internacia normo ISO 8601. Verŝajne ne ĉiuj homoj konscias pri tio. Por la eklezioj ĝi kompreneble restas ĉie la sepa kaj lasta tago de la semajno.

En Esperanto, la nomo venas el la latina sabbatum, kiu siavice venas de la hebrea shabbat, ŝabato en Esperanto, tago de ripozo kaj religia observo, kiun la judoj festas sabate. La hebrea vorto "shabbat" verŝajne originas el la babilona "ŝappatu", kiu iam signifis "plenluno", poste ĉiujn el la kvar lunaj fazoj, kiuj estis ripoztagoj. Ĉirkaŭ ĉiun sepan tagon do okazis tia lunfesto. Iam la festotagoj ne plu sekvis la lunofazojn, sed oni enkondukis fiksan septagan ritmon. La babilona kalendaro pluvivas en la hebrea. Ankaŭ la monataj nomoj estas tre similaj; jen listo de la babilonaj monatonomoj kaj enkrampe la hebreaj: Taŝritu (Tiŝri), Kislimu (Kislev), Ahrasamna (Ĉeŝvan), Tebetu (Tebet), Ŝabatu (Ŝevat), Addaru (Adar), Nisannu (Nisan), Aiaru (Ijar), Simanu (Sivan), Duzu (Tammus), Abu (Ab), Ululu (Elul). La simileco estas vere okulfrapa.

El ŝabat venas la vortoj samedi, sábado, Samstag kaj sabato ankaŭ.

Pli malnova nomo por la tago estis dies Saturnis, tago de la dio Saturno, el kiu venis la vorto Saturday.

En Nordameriko kaj aliaj mondpartoj, sabato estas la unua tago de la semajnfino.

Ne nur la judoj sed ankaŭ kelkaj kristanaj sektoj kiel la Adventistoj de la Sepa Tago observas ŝabaton sabate.

Sabato sekvas vendredon kaj antaŭvenas dimanĉon. Vidu: Gregoria kalendaro.

Kvankam la multegaj malpermessitaj agoj (entute trideknaŭ, ĉerpeblaj el la Biblio) rigore observeblaj, tiu tago, krom socian perspektivon de libereco, transdonas por hebreoj kaj kristanaoj super ĉio religian signifon: rekoni Dion Kreinton kaj enmeti la homon en dimension kiu transcendas la tempon kaj la vivon.

Proverbo 
Ekzistas proverbo pri sabato en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

Eksteraj ligiloj 

 http://home.netvigator.com/~jskfung/co/special/s10.html 
 http://www.cjvlang.com/Dow/index.html 
 http://www.indepthinfo.com/weekdays/saturday.shtml  
 http://www.spiegel.de/kultur/zwiebelfisch/0,1518,340668,00.html

Referencoj 

Tagoj de la semajno
Semajnfino

Semajnfino estas la parto de semajno en kiu multaj ne laboras aŭ ne iras al lernejo. Ĝi venis el la kutimo de la ŝabato. Plejparte anglamerika koncepto, ĝi postmilite plivastiĝis en Eŭropo. Rezulte la francoj pruntis la vorton weekend de la angla sed la franclingvaj kanadanoj el Kebekio uzas la vorton fin de semaine (semajnfino).

La originale anglamerika semajnfino konsistas el sabato kaj dimanĉo. Kiam ferio okazas en vendredo aŭ lundo, tio nomiĝas "longa semajnfino" kaj estas oportuno por vojaĝoj ktp.

Kalendaro
Tempo
Semajno
Solstico

Solstico estas astronomia evento, kiu okazas kiam la ŝajna pozicio de la Suno vidata de la Tero atingas sian plej nordan (junie) aŭ sudan (decembre) ekstreman pozicion. Ĉe la solsticoj, la suno atingas sian plej grandan altecon super (junie) aŭ sub (decembre) la ĉiela ekvatoro - proksimume 23°12", egala al la aksa angulo de la tero.

Ankaŭ la momento, kiam la suno atingas la solstican punkton, nomiĝas solstico, samkiel la tago, en kiu ĝi okazas, kiu estas la plej longa aŭ mallonga tago de la jaro, inter la 20-a kaj la 23-a de junio kaj decembro. Naturreligioj kiel novpaganismo kaj viko festas solsticojn kiel ŝabatojn (vidu Julo kaj Somermezo), kaj en pluraj landoj la solsticoj estas konsiderataj la tradiciaj komenciĝoj de somero kaj vintro.

En la junia solstico, la suno estas rekte superkapa (ĉe la zenito) je tagmezo ĉe la Tropiko de Kankro (latitudo 23° 26' 22" norde de ekvatoro), kaj en la decembra solstico, je tagmezo ĉe la Tropiko de Kaprikorno. (latitudo 23° 26' 22" sude de ekvatoro) Vidu tropiko por havi pli da informoj.

La vorto "solstico" venas el la fakto ke la pozicio de la suno je meztago ŝajnas resti fiksita dum pluraj tagoj. Efektive, ĝi venas de la latina sol ("suno") kaj sistere ("stari senmove").

Tamen, pro la elipsa naturo de la tera orbito, kiu rezultigas variadon en la tera rapideco de revolucio, la tago de la solstico ne konformas al la tago, kiam la suno leviĝas kaj subiras la plej malfruan aŭ la plej fruan.

Alivorte, la tempo de la tago, dum kiu la suno estas videbla, ŝanĝiĝas iomete inter meze de decembro kaj fruaj januaro ; kaj inter meze de junio kaj komence de julio, tiel ke dum ĉi tiuj periodoj la mallongigo kaj posta plilongigo (aŭ kontraŭa) de la sunluma daŭro ne atingiĝas per simetriaj varioj en la leviĝanta kaj subiranta tempo de la suno.

Vidu ankaŭ 
 Ekvinokso

Sunsistemo
Kalendaro
Meteologio
Astronomio
Geografio
Septembro

Septembro (latine: ) estas la naŭa monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 30 tagojn. Ĝia nomo devenas de la fakto ke ĝi estis la sepa monato de la romia kalendaro dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Septembro estas monato de la aŭtuno en la norda hemisfero kaj de la printempo en la suda hemisfero. Unu el la du ekvinoksoj estas en septembro. La signoj de la Zodiako en septembro estas Virgulino kaj Pesilo.

Septembro venas post aŭgusto kaj antaŭ oktobro.

Septembro komenciĝas per la sama semajntago kiel decembro en ĉiu jaro.

Eksteraj ligiloj 
 http://ro.wikisource.org/wiki/Noaptea_de_septembrie 
 http://www.astro.uu.nl/~strous/AA/en/antwoorden/seizoenen.html 
 http://www.kroraina.com/knigi/bg_folklore/bg/september.htm 
 http://www.feste-der-religionen.de/Kalender/September.html

 
Monatoj
Superjaro

Superjaro estas jaro, kiu havas 29 tagojn en februaro (en la Julia kaj gregoria kalendaroj).

Ordinara jaro estas ĉiu jaro, kiu ne estas superjaro. La ordinara jaro havas 28 tagojn en februaro.

Superjaro estas ilo por konservi la sinkronigon inter la kalendara jaro kaj la sezonoj. La sezonoj revenas unu fojon dum ĉiu tropika jaro, la tempo de unu orbito de la Tero ĉirkaŭ la Suno. Tio estas proksimume 365,2422 tagoj, do senŝanĝa 365-taga jaro kaŭzus ke la kalendaro malrapide malakordiĝus kun la sezonoj. Oni povas ĝustigi tion per la enmeto de supertago en la jaron (kiu jaro iĝas superjaro), por ke ĝi estu 366 tagojn longa anstataŭ 365.

La regulo por superjaroj en la Gregoria kalendaro estas:

Jaro estas superjaro se ĝi precize divideblas per kvar; sed jaro dividebla per cent estas superjaro nur se ĝi divideblas per 400.

Do 1984 kaj 2000 estis superjaroj, sed 1900 ne estis kaj 2100 ne estos.

La logiko estas: la aldono de po unu tago ĉiujn kvar jarojn alĝustiĝas la mezan jarlongon al 365,25 tagoj. Tio tro longas, do oni forigas po unu supertagon ĉiun jarcenton. Tio forigas 0,01 tagojn kaj la mezo fariĝas 364,24 tagoj. Sed tio ankoraŭ ne estas sufiĉe preciza, do oni remetas po unu supertagon ĉiujn kvar jarcentojn. Tio realdonas 0,0025 tagojn kaj la mezo fariĝas 365,2425 tagoj.

Tio ankoraŭ estas 0,0001 tagojn pli longa ol la meza intervalo inter martaj ekvinoksoj, rezulte ke la Gregoria kalendaro estos proksimume duontagon malantaŭ la tropika jaro post 4000 jaroj.

Notu ke ĉi tio neniel rilatas al supersekundoj, kiuj aldoniĝas de tempo al tempo por sinkronigi atomajn horloĝojn kun la rotacio de la Tero.

Algoritmo por determini ĉu jaro estas superjaro (Pseŭdokodo):
 Se jaro module 4 estas 0 aŭ
 ::     se jaro module 100 estas 0 aŭ
 ::::              se jaro module 400 estas 0 tiam
 ::::::                  estas superjaro
 ::::              alie
 ::::                  ne superjaro
 ::     alie estas superjaro
 alie ne superjaro

Vidu ankaŭ
 Supersekundo
 29-a de februaro
 30-a de februaro

Eksteraj ligiloj
 Juliusz Cezar i dni przestępne Julio Cezaro kaj la tagoj de superjaro - retejo APOD: Astronomiczne zdjęcie dnia (Astronomia foto de la tago)

Tempo
Kalendaro
Supertago

Supertago estas tago kiu aldoniĝas al jaro por ke ĝi fariĝu superjaro. En la Gregoria kalendaro, la supertago tradicie estas la 29-a de februaro.

La supertago por la unua foje estis enkondukita la 6-an de marto 237 a.K. per la dekreto de Kanopo.

Sed la numerado de la tagoj de februaro tamen finiĝis ankaŭ je 28, ĉar la supertago estis 'sennumera' tago, inter la 23-a kaj la 24-a de februaro. Do 'bis'tago, kiel ankaŭ evidentiĝas el la antikva latina indiko: ante diem bis sextus Kalendas Martii. (La sesa ekstra (bis) tago antaŭ marto). Pliposte oni abolis la sennumeran tagon kaj aldonis 29-an tagon post la 28-a de februaro.

En la franca lingvo superjaro ankoraŭ nomiĝas: une année bissextile kaj en la plejmulto de la latinidaj lingvoj ĝi havas preskaŭ la saman nomon.

Kalendaro
Sankta Katarino (Brazilo)

Sankta Katarino, alternative Santa-Katarino (portugale Santa Catarina [SANta kataRIna], laŭ Internacia Fonetika Alfabeto: /ˈsɜ̃,tɐ ka.taˈɾi.nɐ/), estas ŝtato respektive subŝtato de Federacia Respubliko Brazilo. Ĝi havas 95.442 km² (iom simile al Portugalio).

Gravaj urboj: Florianópolis (ĉefurbo) – Blumenau - Criciúma - Pomerode - Joinville - Jaraguá do Sul - Itajaí - Palhoça

Multaj eŭropaj enmigrantoj alvenis de komence de la 19-a jarcento, inter ili precipe el Germanio, kaj la ŝtato plu estas ia centro de germana kulturo en Brazilo. Poste enmigrantoj el Italio, Pollando, Rusio kaj aliaj landoj alvenis. Tio kaŭzis interalie grandan multecon de malgrandaj familiskalaj farmbienoj en la ŝtato.

Konata ĉemara banurbo estas Balneário Camboriú. Alia grava setlejo el lingva vidpunkto estas Antônio Carlos.

La ŝtato estas unu el inter la plej riĉaj en Brazilo, kie la vivnivelo estas la plej bona, sed tamen kun alta senlaboreco.

Famuloj 
 Éder Citadin Martins

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-movado en Santa Catarina

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 
 oficiala retejo ()

 
Subŝtatoj de Brazilo
Serĝipo

Serĝipo (portugale Sergipe [serĵipj] {IFA:sɛx.'ʒi.pi}) estas ŝtato respektive subŝtato de Brazilo, situanta en la nordorienta regiono de la lando, limigita de Alagoaso (nordokcidente) kaj Bahio (okcidente kaj sude), kaj la Atlantika oceano (oriente). Serĝipo estas la plej malgranda ŝtato de Brazilo kaj okupas 21910,3 km², areo iomete pli granda ol tiu okupata de Israelo.

Ĝia ĉefurbo kaj plej granda urbo estas Arakaĵuo. Aliaj urboj de Serĝipo kun relativa granda loĝantaro estas Lagarto, Itabaiana kaj Estância. Ankaŭ estas gravaj urboj São Cristóvão, la kvara plej antikva urbo de Brazilo, Nossa Senhora do Socorro kaj Barra dos Coqueiros, kiuj kune kun la ĉefurbo konsistigas regionon konatan kiel Granda Arakaĵuo.

Geografio 
Serĝipo estas la plej malgranda ŝtato respektive subŝtato de Brazilo. 80% de ĝia teritorio estas ebenaj, ne haveblas montoj altaj pli ol 300 m. La klimato estas tropika, en plej internaj partoj ĝi estas duonseka.

Historio

En 1590 oni fondis burĝon São Cristóvão apud rivero Sergipe por garantii la posedon de la tero. Serĝipo restis preskaŭ nekonata ĝis Garcia d'Ávila, granda terposedanto, ekis la koloniadon de la regiono, en la 17-a jarcento. Komence, Serĝipo estis nur ne grava transirejo inter Pernambuko kaj Bahio. Kiam Nederlando invadis Brazilan Nordorienton Serĝipo estis okupita kaj oni disrabis la vilaĝojn de la regiono. En 1645 portugaloj rekonkeris Serĝipon.

En 1820 Serĝipo estis apartigita de provinco Bahia. En 1889 ĝi iĝis unu el la nunaj 26 subŝtato de la Brazila federacio.

Ekonomio 
Serĝipo havas tipan tropikan ekonomion. Krom tropika agrikulturo (sukerkano, maizo, oranĝo,ananaso,) ankaŭ gravas mara fiŝkaptado. Serĝipo produktas nafton kaj cementon. Malpeza industrio, manartefaritaĵoj kaj turismo kompletigas la ekonomian bildon.

Kulturo 
Plejparto de serĝipanoj estas mestizoj, en Serĝipo, do estas forte miksita kulturo kun eŭropaj, afrikaj kaj indiĝenaj elementoj. La ĉefa religio estas unue katolikismo kaj due protestantismo, sed kandombleo estas disvastigita en malgrandaj marbordaj komunumoj. Spiritismo ankaŭ ĉeestas en grandaj urboj.

Turismo 
En Serĝipo estas tipa tropika plaĝa turismo, sed speciala aparteco estas la ŝanco, per la rivero São Francisco aŭ per ŝoseo, atingi belan kanjonon situantan en la plej norda parto de la ŝtato kaj ekkoni ĉarman pejzaĝon en duonseka parto de brazila nordoriento.

Esperanto-movado 
En Serĝipo   Esperanta klubo aperis jam en 1907. Ŝtata leĝo n-ro 759, de la 31-a de oktobro 1918, permesas la nedevigan instruadon de Esperanto ĉe la Normala Lernejo kaj ĉe la duagradaj lernejoj.

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Serĝipa Oficiala Retejo (portugale)

Subŝtatoj de Brazilo
Serĝipo
Suda Mato-Groso

Suda Mato-Groso (portugale Mato Grosso do Sul) estas ŝtato respektive subŝtato de Brazilo. Ĝia ĉefurbo estas Campo Grande. Aliaj gravaj urboj estas interalie Dourados kaj Naviraí.

La subxtato apartenas al la administra centro-okcidenta regiono de Brazilo. Najbaras en horloĝa direkto la aliaj ŝtatoj Mato-Groso (norde), Gojaso (nordokcidente), Minas-Ĝerajso (mallarĝa limo okcidente), San-Paŭlio (okcidente), Paranao (sudokcidente), kaj plu la najbaraj ŝtatoj Paragvajo (sudoriente) kaj Bolivio (nordoriente).

Notoj kaj referencoj 

Suda Mato-Groso
Subŝtatoj de Brazilo
Slava insulo

La Slava insulo (Slovanský ostrov), Mánes kaj Akvoturo (vodárenská věž) estas centra parto de la kvartalo Nova Urbo de Prago. La insulo estiĝis per alfluigo de la rivero Vultavo en la 18-a jarcento. En ĝia centro staras novrenesanca konstruaĵo, kies nuna aspekto devenas el la jaro 1886. Ĉi tie okazis kunsidoj de la 13-a Universala Kongreso de Esperanto en la jaro 1921 (2.581 anoj). En la 19-a jarcento la insulo estis centrejo de la societa vivo; ĉi tie koncertadis Liszt, Berlioz, Richard Wagner kaj aliaj artistoj, ĉi tie debutis la juna violonisto Kubelík. La ejo servas nun al diversaj kulturaj celoj. Sur la insulo staras monumento de la verkistino Božena Němcová, fare de skulptisto K. Pokorný. Pluen kontraŭ la fluo, inter la insulo kaj la kajo, staras la ejo de la Unuiĝo de belartistoj "Mánes" - kun ekspozicia halo kaj granda ĝardenrestoracio - laŭ la projekto de arkitekto O. Novotný (1930). Apud ĝi staras malnova Ŝítek-akvoturo (1591), barokigita en la jaro 1648. De tie oni per lignaj tuboj kondukis akvon al la novurbaj putoj.

Geografio de Prago
Insuloj en Ĉeĥio
Nova Urbo (Prago)
Riverinsuloj en Eŭropo
Vultavo
Slava Domo

La Slava Domo () estas historia konstruaĵo de la centra kvartalo Nova Urbo de Prago. Ĝi situas en la strato "Na příkopě". Temas pri baroka konstruaĵo el la fino de 17-a jarcento, en la jaroj 1797-1798 klasikisme alikonstruita. La moderna apuda konstruaĵo estis finkonstruita en la jaro 1938 laŭ projekto de arkitekto R. Rofth kiel "Živnostenská banka" (Negocbanko).

Domoj en Prago
Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)
Magazenoj en Ĉeĥio
Kinejoj
Kulturaj memorindaĵoj en Prago
Saksa Domo

Saksa Domo () estas domo en Prago, en strato Mostecká. Ĝi estis donaco de Karolo la 4-a al la princo de Saksio (de tio la nomo). En sia ĝisnuna renesanca aspekto ĝi estas proksimume el la jaro 1800.

Domoj en Prago
Konstruaĵoj en Malgranda Kvartalo (Prago)
Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Samuel Ichiye Hayakawa

Samuel Ichiye HAYAKAWA (18-a de julio, 1906 - 27-a de februaro, 1992) estis lingvisto kaj usona senatano. Li verkis popularigan libron pri Ĝenerala Semantiko, Language in Thought and Action (Lingvo en penso kaj farado) (1938). Kun d-ro John Tanton, HAYAKAWA fondis kaj estris la organizaĵon/movadon U.S. English, kiu celas ke la angla estu la oficiala kaj ununura lingvo de Usono.

kanadaj lingvistoj
Usonaj lingvistoj
Usonaj kontraŭkomunistoj
Usonaj politikistoj
Japandevenaj kanadanoj
Japandevenaj usonanoj
Monaĥejo Strahov

Monaĥejo Strahov (estinta monaĥejo de la Premonstratoj), fondita en la jaro 1140, estas hodiaŭ ejo de la "Muzeo de ĉeĥa litera-turo".

Ĝi estis la plej granda romanika monaĥejo en Bohemio, poste rekonstruita en la gotika, renesanca kaj baroka stiloj. La ĉefa preĝejo de Ascendotago de Mario Virgulino estis origine romanika baziliko, kiun oni alikonstruis en gotikan kaj renesancan stilojn kaj fine en la dua duono de la 17-a jarcento interne barokigis. La fronto de la preĝejo devenas el la jaroj 1732-1751. La duan preĝejon, de Sta Roĥo, ordonis konstrui en la jaroj 1603-1612 imperiestro Rudolfo la 2-a memore al la saviĝo dum la granda pesto en 1599.

En la jaroj 1782-1783 konstruis arkitekto Ignazio Palliardi la bibliotekejon, kies klasika fasado apartenas al la plej belaj el la fino de la 18-a jarcento en Prago.

La kolekto de la biblioteko de Strahov, la plej granda monaĥeja biblioteko en Prago, estas mondfama precipe pro ilustritaj manuskriptoj kaj inkunabloj. La tuta monaĥeja komplekso estis lastatempe artisme renovigita kun granda zorgo. El la Strahova ĝardeno kaj ties pavilono "Gloriet" prezentiĝas unika panoramo de Prago.

Vidu ankaŭ 
 Praga burgo
 Somera palaco de reĝino Anna
 Placo de Hradčany
 Preĝejo De Sta Johano De Nepomuk
 Nova Mondo de Prago
 Kapucena monaĥejo en Jejkov
 Loreta Placo
 Loreta Strato
 Úvoz
 Pohořelec
 Tomb Raider: The Angel of Darkness

Eksteraj ligiloj 
 

Monaĥejoj en Prago
Konstruaĵoj en Hradčany (Prago)
Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Prago
Romanikaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1140-1149
Monaĥejoj fonditaj en la 12-a jarcento
Schwerin

Schwerin [ŝverIN] (esperante Ŝverino) estas la ĉefurbo de la germana federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Fine de  la urbo havis  loĝantojn. Ĝi situas en pitoreska lago-riĉa regiono. La komunumo Schwerin konsistas ankaŭ el la iamaj vilaĝoj Lankow, Neumühle, Görries, Krebsförden, Mueß, Zippendorf, Medewege kaj Wickendorf.

Faktoj 

 Situo: 53° 38' NO, 11° 25 ' OR
 Areo: 130,46 km²
 horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

Impona trajto de la urbo estas ĝia situo meze de lagoj. Sed pleje ravas, ke en la centro de Schwerin antaŭ noblaj novklasikaj konstruaĵoj (muzeo, teatro) staras meze de lago, kvazaŭ bildo el fe-rakonto, la kastelo de la dukoj.

Historio
En 2009 okazis la Federacia Hortikultura Ekspozicio (BUGA). En 2019 okazis subĉiela muzika prezentado ANATEFKA aŭ “La violonisto sur la tegmento”.

Loĝantaro

Vidindaĵoj 
 Palaco de Schwerin
 Teatro, museoj, predĝeĵoj kaj 10 lagoj sur la teritorio de la urbo.

Gefiloj
Peter Rehder, slavisto

Esperanto-movado 
La unua esperantisto en Ŝverino estis Marie Hankel. En la urbo ekzistas Esperanto-societo, kiu interalie en 1992 respondecis pri organiziĝo de la Germana Esperanto-Kongreso en Schwerin.
Estas E-klubo en Schwerin, vidu la retpaĝon: .

Ĝemelaj urboj 
 Pila en ,
 Tallinn en 
 Vaasa en 
 Wuppertal en 
 Odense en 
 Växjö en 
 Reggio Emilia en

Eksteraj ligiloj 
  

Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Eksterdistriktaj urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Spico

Spicoj plifortigas la guston kaj la odoron de la bazaj manĝaĵoj, ofte ili stimulas la digeston kaj influas la homan sanon.

Krom en la kuirarto multaj spicoplantoj estas uzataj en la naturkuracado kaj en la parfumindustrio. La anoj de kelkaj naturreligioj uzas ilin ankaŭ por magiaj ritoj.

Historio
Antaŭ ol la invento de modernaj konservometodoj, spicoj utilis por kaŝi  odoron de ekputro aŭ por plibonigi manĝaĵojn sengustigitajn pro konservo. Tial, ilia komerco estis tre grava en mezepoka Malnova Mondo. Eŭropanoj importis pli da spicoj ekde krucmilitoj. Araboj makleris inter Eŭropo kaj la aziaj spicejoj. La deziro rompi la araban monopolon instigis portugalojn kaj poste nederlandanojn esplori kaj kolonii Orientan Azion, speciale Molukojn, la "insuloj de spicoj". Kristoforo Kolumbo celis venki la portugalojn atingante Azion tra Atlantiko, tamen li atingis Amerikon, kvankam li ĉiam pensis ĝin Azio.

Proverbo 

Ekzistas proverboj pri spico en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

Vidu ankaŭ 
 Spickomerco
 Spicvino

Referencoj

Eksteraj ligiloj
 Spicoj -- [en STEB]
Safrano

La safrano (latine: crocus sativus) estas la plej multekosta spico en la mondo. Kialo estas, ke oni devas permanente ekstrakti la polenon el ĉiu stameno. Por ricevi unu kilogramon da safrano necesas 50 000 stamenojn el floroj de plantoj de sama nomo.

En kuirarto uzatas la sekigitaj stigmoj de la planto. Safrano fajnigas ĉefe rizon, supojn, kukojn kaj specialajn likvorojn. Ĝia nomita safrana koloro donas al la manĝaĵo/trinkaĵo lumplenan oranĝaflavan koloron.

Laŭ tekstoj kaj trovitaj freskoj, safrano uzatas kiel kuracilo de pr. 4 000 jaroj. Ĝi uzatas en kuracado kontraŭ 90 malsanoj.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

 http://www.saffronspecialist.co.uk/Information/Saffron_A-Z/A.htm 
 https://web.archive.org/web/20071222043057/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200311/s982047.htm
 http://www.ebmonline.org/cgi/content/full/227/1/20
Salvio

Salvio (Salvia el lamiacoj) estas genro de unu- kaj plur-jaraj herboj, arbustetoj kaj arbustoj, ofte aromaj, kun spikoj aŭ panikloj el ŝajnverticilioj el floroj karakterizataj de dulipa korolo kaj de dustamena androceo.

La plej konataj specioj estas la oficina salvio (salvia officinalis) kaj rosmareno (salvia rosmarinus).

Salvia divinorum estas malsimila al la aliaj salvioj. Ĝi estas haluciniga planto, tradicie uzata de ŝamanoj en Meksiko.

Elektitaj specioj 

 Salvia apiana - abela salvio
 Salvia argentea
 Salvia arizonica
 Salvia azurea - lazura salvio
 Salvia canariensis - kanaria salvio
 Salvia candelabrum
 Salvia carnosa
 Salvia clevelandii
 Salvia coccinea
 Salvia columbariae
 Salvia divinorum - divenista salvio
 Salvia farinacea - faruneca salvio
 Salvia fulgens
 Salvia glutinosa
 Salvia greggii
 Salvia guaranitica - gvarania salvio
 Salvia hispanica
 Salvia lavandulifolia - lavendfolia salvio
 Salvia leucophylla
 Salvia lyrata
 Salvia microphylla - etfolia salvio
 Salvia officinalis - oficina salvio
 Salvia patens
 Salvia polystachya
 Salvia potus
 Salvia pratensis
 Salvia roemeriana
Salvia rosmarinus
 Salvia sclarea
 Salvia spathacea
 Salvia splendens - splenda salvio
 Salvia tiliifolia - tilifolia salvio
 Salvia verticillata
 Salvia viridis ([sin. S. horminum)

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.botanic.co.il/a/tblh.asp?qgen=salvia 
 http://www.geocities.com/HotSprings/Bath/6482/Hebrew/plants/marva.html 
 http://www.naturverstand.at/lexikon.php/database/plants/126.html

Lamiacoj
Ŝenoprazo

La ŝenoprazo (latine: allium schoenoprasum) botanike apartenas al la aliacoj (Alliaceae).

En la kuirarto uzatas la tubetoformaj folioj de la planto. Ŝenoprazo fajnigas ĉefe ovaĵojn, salatojn, kazeon kaj buterpanon.

Por bona gusto necesas rikolti la planton antaŭ la apero de floroj.

Konsisto 
Ŝenoprazo enhavas multe de la vitaminoj A, B kaj C; estas 130,5 mg da vitamino C en 100 g da freŝa ŝenoprazo.

La freŝa planto konsistas je 86 % el akvo; krome estas 6,0 % da nedigesteblaĵo (fibroj ktp.), 1,6 & da karbonhidratoj, 0,7 % da graso kaj 3,6 % da proteino.

Spicoj
Satureo

La satureo aŭ saturejo (Satureja el lamiacoj) estas genro de tre aromaj plantoj - unujaraj herboj kaj precipe arbustetoj - kun kontraŭe duopaj, mallarĝe lancetformaj folioj kaj kun malgrandaj floroj blankaj, rozaj aŭ purpuraj, ne okulfrape dulipaj (PIV).

Estas ĉirkaŭ 30 specioj el la mezvarmaj kaj varmaj regionoj, du el ili kultivataj por medicino kaj spicaĵo:
 ĝardena satureo (Satureja hortensis)
 monta satureo (Satureja montana)

En la kuirarto uzatas la folioj de la planto. Satureo fajnigas ĉefe fazeolojn, kolbasojn, salatojn kaj legomsupojn.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.toildepices.com/fr/plantes/angio_dic/lamiacee/satureja/montana.html

Spicoj
Lamiacoj
Saba

Saba estas la plej malgranda loĝata insulo de la antaŭaj Nederlandaj Antiloj. Ĝi apartenas kun Sint Eustatius, Sint Maarten kaj la neloĝata rokinsuleto Green Island (Verda insulo) al la Deventaj Insuloj. La ĉefloko estas The Bottom (La Fundo). Krom The Bottom sur Saba estas tri vilaĝoj: St. John's Flat, Windwardside en Hell's Gate. La parolata lingvo estas la angla. Loke oni nomas la insulon The unspoiled queen (La nedifektita reĝino).
Saba havas proksimume 1300 loĝantojn, duono el ili estas posteuloj de afrikaj sklavoj. Krom tio loĝas 200 studentoj sur la insulo. Kvarono de la loĝantoj nomiĝas Johnson aŭ Hassell.

Saba ekde la 10-a de oktobro 2010 fariĝis komunumo de Nederlando.

Transportado 
Flughaveno Huanĉo Irauskin estas unu el du flughavenoj en Nederlandаj Antiloj.

Geografio 
Saba situas 30 km sudokcidente de Sint Maarten. La diametro estas proksimume 4,5 km, kaj la areo estas 13 km². Saba konsistas el morta vulkano, eble ankoraŭ aktiva, nome Scenery kun kvar lafkupoloj.
Geografia pozicio:
()

Eksteraj ligiloj 
 http://www.sabatourism.com/generalinfo.html 
 http://www.sabatourism.com 
 http://www.treemail.nl/download/saba.pdf  
 http://www.sabapark.org 

Nederlandaj Antiloj
Antiloj
Insuloj
Geografio
Nederlando
Sint-Maarten

Sint-Maarten (nederlanda por Sankta Marteno) estas la suda parto de la insulo Sankta-Marteno en la Kariba Maro. La tuta insulo situas 240 km oriente de Puerto-Riko, kaj sude de Angvilo.

Ne konfuzu kun Saint Martin kiu estas la nomo de la alia, norda, parto de la insulo Sankta Marteno.

Ekde la 10a de oktobro 2010 Sint-Maarten akiris apartan statuson (Status Aparte) kaj do ne plu estas parto de la Nederlandaj Antiloj (kiuj cetere ne plu ekzistas nuntempe).

Geografio 
Sint-Maarten kovras areon de 34 km² kaj havis preskaŭ 44 000 loĝantojn en 2020; ĝia ĉefurbo estas Philipsburg. Geografia pozicio:()

Lingvoj 
La oficiala lingvo estas la nederlanda. De la loĝantaro hejme parolas 68% angle, 13% hispane, 8% kreole kaj 4% nederlande.

Bildaro 

 
Nederlandaj Antiloj
Antiloj
Insuloj en Nederlando
Administraj unuoj fonditaj en 2010
Sep mirindaĵoj de la antikva mondo

La sep mirindaĵoj de la antikva mondo estas vaste konata listo de sep rimarkindaj homfaritaj konstruaĵoj de la antikva epoko. Ĝi estas bazita sur gvidlibroj popularaj al vizitantoj je helena civilizacio, kaj enhavas nur objektojn trovitajn ĉirkaŭ la Mediteraneo, tio estas, objektojn konitajn de helenoj. La Granda Muro en Ĉinio, ekzemple, klare estis ankaŭ mirindaĵo de la antikva mondo, sed estis nekonata al la grekoj.

La listo devenas de la 2-a jarcento a.K., kvankam Herodoto (el Halikarnaso mem, parenteze) menciis pri la ideo de tia listo en la 5-a jarcento a.K..

El la mirindaĵoj, nur la piramido ankoraŭ staras.

Vidu ankaŭ 

 famaj monumentoj
 Egipto
 Babilono
 Olimpio
 Efezo
 Halikarnaso
 Rodiso
 Aleksandrio
 Monda Kulturheredaĵo de UNESKO, Monda Heredaĵo de UNESKO
 Novaj sep mirindaĵoj de la mondo
 Sep mirakloj de Jena

Eksteraj ligiloj 
 http://www.new7wonders.com 
 http://www.cnn.com/TRAVEL/DESTINATIONS/9711/natural.wonders
 http://www.hillmanwonders.com 
 http://www.wonderclub.com/AllWorldWonders.html 

Geografio
Arkeologio
Konstruaĵoj
Prahistorio
Historio
Arkitekturo
Antikva epoko
Sinapo

Sinapo (Sinapis) estas genro de plantoj, kiu botanike apartenas al la familio Brasikacoj.

En la kuirarto oni uzas semojn de la planto. Sinapo fajnigas ĉefe marinaĵojn, saŭcojn kaj mustardon. Sed por fabriki mustardon, oni uzas precipe aligenrajn  speciojn Brassica nigra kaj Brassica juncea.

Sinapo estas proksima parenco de brasiko (Brassica). Sinapoj estas unu aŭ plurjaraj herboj kun flavaj odoraj floroj kaj kun silikvoj, unuope havantaj konusan aŭ pli malpli platan bekon.

Notoj kaj referencoj 
 

Brasikacoj
Spicoj
Ŝoseo

Ŝoseo estas vojo por veturiloj, kun firma surfaco, plej ofte el pavimo, premita gruzo aŭ asfalto (makadamo). Ofte ĝi estas altigita kaj flanke havas fosaĵojn por pluvakvo. Ankaŭ la meza, porveturila parto de urba strato nomiĝas ŝoseo.

Aŭtovojoj estas gravaj ŝoseoj el du kontraŭ-paralelaj partoj por la du direktoj de trafiko; ili ne havas kruciĝojn kaj estas en- kaj elireblaj nur ĉe specialaj en-/elirejoj. Ordinare ĉiuj iliaj partoj havas almenaŭ du koridorojn.

Laŭ Francisko Azorín ŝoseo estas Vojo pavimita en la kamparo. Intertrotuara, centra parto de strato. Li indikas etimologion el la latina calciata, el calx (kalko).

Materialoj por ŝoseoj 
Ŝoseoj iam estis pavimitaj, samkiel ankoraŭ nun trotuaroj, sed nun prefere estas el asfalto kaj betono. En tuneloj oni prefere uzas betonon, ĉar ĝi estas iomete pli hela kaj nebruligebla materialo.

Listo de ŝoseoj

Eŭropaj ŝoseoj 
Eŭropaj ŝoseoj povas esti diversaj tipoj de ŝoseoj, kaj ofte ili estas la dua nomo (numero) de iu ŝoseo. Ĉiu aŭstra ekspresvojo havas oficialan nomon, ekz. A1 – Okcidenta Aŭtovojo (Westautobahn). Escepte de kelkaj, germanaj ekspresvojoj ne havas oficialajn nomojn. Tial du ekspresvojoj povas havi la saman nomon: la suda parto de la A81 kaj la A96 estas la Konstancalaga Ekspresvojo (Bodenseeautobahn) – dependas ĉu oni veturas de Stutgarto aŭ de Munĥeno al la lago.

Nekompleta listo: E05, E10, E15, E20, E25, E30, E35, E40, E45, E50, E54, E55, E60, E65, E70, E75, E80, E85, E90, E95, E100, E105, E115.

Ekspresvojoj 
Aŭstraj ekspresvojoj, britaj ekspresvojoj, danaj ekspresvojoj, francaj ekspresvojoj, germanaj ekspresvojoj, polaj ekspresvojoj, portugalaj ekspresvojoj, svisaj ekspresvojoj, hispanaj ekspresvojoj, italaj ekspresvojoj.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Usono: Interŝtata Ŝosea Sistemo
 Ameriko (norda kaj suda): Tut-Amerika Ŝoseo

Eksteraj ligiloj

 Beletre: teksto de Franz Kafka: "Infanoj sur la Ŝoseo": 

Vojoj
Konstruado
Sylvia Plath

Sylvia PLATH (27a de oktobro 1932 en Bostono, Masaĉuseco — 11a de februaro 1963, Londono) estis usona verkistino kaj konfesa poetino. Ŝi studis literaturon en la Smith College kaj konatiĝis tie kun la angla poeto Ted Hughes, al kiu ŝi edziniĝis en la jaro 1956. Ekde 1959 ili loĝis en Britio.

La verkaro de Sylvia PLATH ofte respegulas la depresian animstaton de la aŭtorino. Bazaj temoj ankaŭ estis la subpremo de aŭtoritatuloj kaj la konflikto inter la deziro, esti respektata aŭtorino kaj la tiutempe reganta idealo de perfekta dommastrino kaj patrino. Plurajn provojn, mortigi sin mem, ŝi priskribis en sia membiografia romano "The bell jar".

La 11an de februaro, 1963, post la disiĝo de sia edzo kaj aliaj malfeliĉaj cirkonstancoj, ŝi mortigis sin en Londono. La plejmulto de ŝiaj verkoj estis publikigita nur post ŝia morto.

Listo de verkoj 

 The Colossus (1960)
 The Bell Jar (1963)
 Ariel (eld. 1965)
 Crossing the water (Transirante la akvon, eld. 1971)
 Winter Trees (Vintraj arboj, 1971)

Anglalingva literaturo
Usonaj poetoj
Usonaj verkistoj
Usonaj porinfanaj verkistoj
Sinmortigintoj
Verkistinoj
SOAP

SOAP estas protokolo, konstruita sur HTTP aŭ SMTP kiu permesas kontakti objektojn sur serviloj pere de XML. SOAP estas angla mallongigo de Simple Object Access Protocol – "simpla protokolo por atingi objekton". La prononco de SOAP en la angla estas [sop] (kaj ĝi signifas sapo).

Ĝi estas protokola specifaĵo por interŝanĝi strukturhavan informon dum la implementado de retservoj en komputilaj retoj. Ĝi dependas de la XML informaro por sia mesaĝa formato, kaj ordinare dependas de la aliaj aplikaĵ-nivelaj protokoloj, plej notinde Hiperteksta Transporta Protokolo (HTTP) aŭ Simpla Mesaĝa Transporta Protkolo (SMTP) por mesaĝa negocado kaj transsendado.

SOAP povas formigi la fundan nivelon de retserva protokola stako, provizante bazan mesaĝadan kadron por retaj servoj. La XML-bazita protokolo konsistas el tri partoj:
 Mesaĝujo, kiu difinas tion, kio estas en la mesaĝo kaj kiel procesi ĝin
 Aro de kodigaj reguloj por esprimi ekzemplojn de aplikaĵ-difinitaj datumtipoj
 Interkonsento pri kiel reprezenti procedajn alvokojn kaj respondojn

SOAP havas tri ĉefajn karakterigojn: etendeblon (sekurigo kaj WS-enkursigado estas inter la etendaĵoj evoluigataj), neŭtralecon (SOAP povas esti uzata per ia transporta protokolo kiel HTTP, SMTP, TCP, UDP aŭ JMS) kaj sendependecon (SOAP permesas ĉian programan modelon).

Kiel ekzemplo el ĉio, kion SOAPaj procedoj povas fari, aplikaĵo povas sendi SOAPan mesaĝon al servo, kiu ebligis retservojn kiel landmerkada premia datumbazo- kun la argumentoj por serĉo. La servo redonas XML-formigitan dokumenton kun la rezultataj datumoj, ekz. premioj, lokoj, trajtoj. Ĉar la datumo redoniĝis en normigata maŝin-legebla formato, ĝi povas poste integriĝi rekte al la petanta aplikaĵo.

Eksteraj ligiloj 
 http://schemas.xmlsoap.org/soap/envelope/
 http://xml.coverpages.org/soap.html 
 http://www.w3.org/TR/soap12-part0 

Interreto
W3C-normoj
Strato

Strato estas (malmoligita) vojo inter konstruaĵoj en urbo aŭ vilaĝo (PIV), sur kiu oni povas piediri aŭ veturi per diversaj veturiloj kaj kiu ne estas fervojo. Stratoj estas promenejoj kaj ankaŭ trafikareoj, do veturejoj (ankaŭ placoj). Piedirantoj iras sur flankaj trotuaroj, dum veturiloj iras sur centra(j) ŝoseo(j). 

Laŭ Francisko Azorín strato estas Vojo dborderita de domoj en urbo, vilaĝo. Li indikas etimologion el la latina strata (etendita). Kaj li aldonas la terminojn strateto kaj stratokruciĝo.

Nomoj, numeroj kaj kategorioj de stratoj 
Preskaŭ ĉiuj komunuma strato kaj placo havas nomon, ekz. la Esperantoplaco. Larĝaj urbostratoj estas avenuoj. En kelkaj urboj, ĉefe de kelkaj landoj, ekzemple amerikaj landoj, stratoj havas numerojn, kiuj faciligas la orientiĝon.

En multaj urboj plej centraj, gravaj kaj viglaj stratoj estas famaj, ĉefe se tie okazis historiaj eventoj, kiel Fifth Avenue en Novjorko, la Rue Rivoli aŭ la Avenuo de la Elizeaj Kampoj en Parizo, la strato Ramblas en Barcelono, Gran Vía en Madrido, Unter-den-Linden en Berlino ktp.

Vidu ankaŭ 

 Aleo
 Aŭtovojo
 Avenuo
 Bulvardo
 Dombloko
 Gregovojo
 Haŭlvojo
 Itinero
 Korso
 Pado
 Sakstrato
 Stratangulo
 Strateto
 Ŝoseo
 Tavolo
 Trotuaro
 Vojo

Notoj 

 
Publika spaco
Stralsund

Stralsund  estas historia havenurbo apud la Balta maro, fondita en la jaro 1234. Per Rügendamm (ponto konstruita en la jaro 1936) ĝi estas ligita kun la insulo Rügen. Ekde la 4-a de septembro 2011, ĝi estas la administra centro de la nova distrikto Antaŭpomerio-Rügen. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

Dum la mezepoko, la urbo apartenis al la komerca ligo Hanso.

Vidindaĵoj 
 Preĝejo Sankta Nikolao
 Preĝejo Sankta Maria

Partneraj urboj 
  Pori en Finnlando ekde 1968
  Kiel en Ŝlesvig-Holstinio (Germanio) ekde 1987
  Stargard Szczeciński en Pollando ekde 1987
  Ventspils en Latvio ekde 1987
  Malmö en Svedio ekde 1991
  Svendborg en Danio ekde 1992
  Trelleborg en Svedio ekde 2000

Krome la urbo aktivas ene de la urba ligo „Nova Hanso“.

Esperanto en Stralsund 
En Stralsund interalie naskiĝis la german-kanada esperantisto Rüdiger Eichholz.

Eksteraj ligiloj 
  ()

Distrikto Antaŭpomerio-Rügen
Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Iamaj eksterdistriktaj urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Hansourboj
Afriko sude de Saharo

Afriko sude de Saharo (aŭ Subsahara Afriko, foje nomata Nigra Afriko) estas epiteto ofte donata al Centra kaj Suda Afriko, entenante ne nur la vastajn areojn sude de Saharo, sed ankaŭ sudajn partojn de ĉi tiu dezerto mem. Ĝi estas proksimume la nearaba parto de Afriko. Fojfoje ĉi tiu mondparto estas nomata nigrula Afriko, kvankam en kelkaj partoj de ĝi superregas ne-nigrula loĝantaro.

Afrikon efektive disigis en du partojn la dezertego Saharo dum pluraj jarcentoj de la historio. Tial la kontakto inter Norda Afriko kaj la cetera kontinento estis minimuma, escepte de kelkaj komercaj karavanoj. Antikvaj Egiptoj malbone konis la landojn sude de norda Sudano. Dum la mezepoko norduloj ĉaskaptis sklavojn sude de Saharo, kaj vendis tiujn en Eŭropo kaj Sudokcidenta Azio. Nur per la esplorvojaĝoj de Araboj (Ibn Batuta) kaj Portugaloj (Vasco da Gama) en la jarcentoj 14-a kaj 15-a ekis pli intensa kontakto inter la mondo ambaŭflanke de Saharo.

Vidu ankaŭ 
 Afrika naciismo
 Afrika Leviĝo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.blisty.cz/2003/7/1/art14600.html 
 https://web.archive.org/web/19961125141049/http://travel.state.gov/tips_sub-saharanafica.html 
 http://www.junglephotos.com/africa