10 гыйнвар

10 гыйнвар — Милади тәкъвимендә беренче айның унынчы көне. Ел ахырына кадәр 355 көн кала.





– Вуду бәйрәме, илнең суверенитет алуына бәйле чара.

– Беренче БМО Генераль Ассамблеясе ачылышы көне, 1946 ел
 Милләт-ара диета көне
  – Аймара халкының Аҗира бәйрәме.
  – газета хезмәткәрләре көне.
  Франция – Балаларның артык авырлыгы белән көрәшү көне.
  Һиндстан – Шат-тила Экадаши бәйрәме.
  Швеция – Мазарини исемле торт көне.
  Япония – "110" телефон хезмәте көне.
 Галлия – IX гасыр гал халкы вәкиле Бардо Герэң хәтеренә багышланган көн.

1775 — Мәскәүдә Емельян Пугачёвны асалар.
 2001 — Википедия проекты эшли башлый.

1810 — Джеремайя Блэк, 
 1865 — Михаил Источников, 
 1881 — Иринарх Стратонов, 
 1883 — Алексей Николай улы Толстой, язучы, граф, Сталин премиясе иясе.
 1886 — Надежда Удальцова, 
 1896 — Илья Маршак, 
 1898 — Мәҗит Илдар (Әбдүшев), театр артисты.
 1898 — Сергей Эйзенштейн, совет кино һәм театр режиссеры, сценарист, мөгаллиме.
 1902 — Пётр Лежнёв-Финьковский, 
 1904 — Александр Баев, биохимия галиме.
 1905 — Аркадий Трусов, 
 1906 — Михаил Кондратьев, 
 1906 — Натан Рахлин, 
 1908 — Степан Ефремов, 
 1909 — Галимә Ибраһимова, Татарстанның халык, Россиянең атказанаган артисты (1909-1984).
 1910 — Әнвәр Гәрәев, 
 1910 — Җоматорды Караев, 
 1913 — Густав Һусак, 
 1913 — Сәлим Айткулов, Бөек Ватан сугышы чоры Кызыл Гаскәренең укчысы, Советлар Берлеге каһарманы.
 1914 — Нәтфулла Богданов, нефть сәнәгате белгече, инженер-геолог.
 1915 — Мәгафүр Хисмәтуллин, җырчы, мөгаллим.
 1916 — Рәгыйдә Янбулатова, 
 1916 — Суне Бергстрөм, 
 1922 — Камил Ганиев, 
 1923 — Александр Пикунов, 
 1925 — Римма Байкова, 
 1928 — Ләбиб Мөгътәбәрев, 
 1928 — Фоат Мансуров, дирижер.
 1928 — Һарри Абелев, биохимия галиме, иммунология һәм онкология белгече (Россия фәннәр академиясе тулы вәкаләтле әгъзасы).
 1929 — Раил Кузеев, этнология һәм этнография белгече.
 1929 — Татьяна Александрова, 
 1931 — Нил Юзиев, әдәбият галиме, тәнкыйтьче.
 1933 — Габдрахман Җиһаншин, 
 1933 — Госман Гомәр, журналист, язучы. ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (1991).
 1934 — Леонид Кравчук, 
 1936 — Роберт Вудро Вилсон, 
 1937 — Роберт Баемов, язучы, әдәбият галиме.
 1938 — Ямаш Игәнәй, татар шагыйре, журналист, публицист.
 1940 — Рәкыйть Бәширов, 
 1942 — Илгиз Кәримов, журналист, публицист, тәрҗемәче.
 1942 — Рафаэль Еникиев, 
 1946 — Ираида Әхәтова, 
 1946 — Пётр Войс, 
 1948 — Тәскирә Даянова, 
 1949 — Владимир Филимонов, 
 1951 — Гаптрәүф Нуриев,  
 1953 — Валентин Бажанов,  
 1953 — Тәлгать Миңнебаев,  
 1954 — Александр Ирхин, 
 1958 — Флүр Баһаутдинов, юрист, язучы.
 1960 — Владимир Барышев, 
 1960 — Салават Фәтхетдинов, Татарстанның халык артисты, Россиянең атказанган артисты.
 1965 — Рәлис Уразгулов, 
 1966 — Резидә Шәрәфиева, җырчы, ТР халык артисты (2016).
 1967 — Зәки Әлибаев, әдәбият галиме, БР язучылар берлеге рәисе (2017 елдан).
 1987 — Булат Вәлиуллин, 
 1994 — Артём Клименко, 
 1994 — Парас Арора,

1778 — Карл Линней, швед галим, биология (һәм гомумән фән өлкәсендә) дөньясында бөек системалаштыручы.
 1862 — Сэмюэл Кольт,  
 1893 — Александр Һейнс,  
 1916 — Николай Казин, 
 1919 — Николай Щедрин, 
 1922 — Окума Сигэнобу, 
 1938 — Кәрим Хәкимов, күренекле совет дипломаты.
 1941 — Фёдор Зефиров, СССР дәүләт эшлеклесе.
 1942 — Укки Вяйнямейнен,  
 1945 — Алексей Бакунин,  
 1946 — Ласло Бардошши,  
 1951 — Синклер Льюис, Америка язучысы.
 1957 — Габриэла Мистраль, 
 1957 — Феодосия Драбкина, 
 1965 — Моисей Аксянцев, 
 1968 — Гөлсем Болгарская, 
 1971 — Шанель Коко, 
 1975 — Викторин Молчанов, 
 1984 — Александр Михайлов, артиллерист-зенитчик, Советлар Берлеге каһарманы.
 1984 — Габделхак Әбдерәзәков, ТАССР министрлар шурасы рәисе.
 1986 — Ярослав Сейферт, чех язучысы.
 1989 — Валентин Глушко, совет конструкторы, ракета двигательләрен төзү һәм ракета-космик техника гыйлеме белгече.
 1995 — Вәфир Тайсин, 
 1997 — Александр Робертус Тодд, 
 1998 — Татьяна Гончарова, 
 2000 — Хәмит Гаделшин, 
 2008 — Нәҗип Зыятдинов, 
 2008 — Рина Зарипова, "Татарстан яшьләре" журналисты, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
 2010 — Наил Йосыпов, 
 2014 — Рифкать Баһаветдинев, 
 2015 — Денис Цыгуров,  
 2016 — Дэвид Боуи, 
 2021 — Ян Лумельский, 
 2022 — Габдерахман Вәзиров,



Ислам

Христианлык

Көнбатыш Христианнарда
 Гайсәнең чукындырулыу
 Алдо, суфый
 Анна († 1686), Анждан Анна яки Анж де Монтеагудодан Анна, шатлыклы, Перу иленең Ареквипа җирлегеннән, Доминикан ордены рухание.
 Бенинказа, Кава аббаты
 Вильям Лауд, Кантербури архиепископы, Англикан чиркәвендә изге итеп санала
 Валерио, суфый
 Гонзало, Амаранте шәһәреннән
 Грегорий X, папа
 Гуийом (Вильгельм), Бурж шәһәре епископы († 1209 ел)
 Дермо, аббат
 Джованни (Ян) Камило Йомшак күңелле, Милан шәһәре епископы
 Диармэд, Иннис-Клосран урыныннан († ~542 ел)
 Доге, Венеция шәһәреннән
 Кристиана, Санта Кроче монастырендә (Оринга Менабуой), гыйффәтле кыз хатын* Лаура Викунья
 Маркезина Лузи, гыйффәтле кыз хатын, хәлакъ төшүче
 Мария Долорес Родригез Сопена
 Марциан, Константинополь шәһәреннән
 Мельхиад, папа
 Мурийо, Кахор епископы
 Паоло, Мисыр якларында Тебе җирләреннән суфый
 Петер I Орсеоло
 Петроний, Диэ җирләре епископы
 Поссессоре, хәлакъ төшүче
 Раймондо, Фоссо яклы mercedario
 Сетриде, кыз хатын аббат
 Текла, Лентили шәһәреннән, гыйффәтле кыз хатын
 Томиано, Армаг архиепископы
 Флорида, Дигионе ягыннан кыз хатын рухани
 Франческа, Салес (Леония) Авиат җиреннән рухани, җәмгыят оештыручысы* Эгидио (Бернандино), Белло җиреннән, францискан суфый
 Юстина, Лентини шәһәреннән, гыйффәтле кыз хатын

Көнчыгыш христианнарда
 2000 изге җәфа чигүчене искә төшерү бәйрәме
 "Святки" бәйрәм чараларын өченче көне
 Аммон, монах
 Дометиан, Мелитенедан епископ (601 ел)
 Макарий, Вологда җирләрендәге Обнорадан игумен (аббат), (XIV гасыр)
 Макарий, Киев Лаврасы монастыреннан
 Марциан, Константинопольдан пресвитер (471 ел)
 Павел, Вологда җирләрендәге Обнорадан игумен (аббат), (1429 ел)
 Теосебия, хатын кыз дьякон, изге Бөек Базиль(Василий) сеңлесе (385 ел)
 Феофан Затворник, рус православ чиркәве монахы (1894 ел)

Бердәм Католик һәм Православ изгеләре
 Агато(н), папа, († 681 ел)
 Антипас, Валаам монастыреннән (1882 ел), румын телле Молдавияда туган, атонит Лакку скитында румын монах
 Арконс, († 745 ел), Вивьер шәһәре епископы, хәлакъ төшүче
 Григорий, Ниссадан епископ (394 ел)
 Никанор, дьякон.

Агафья Агатон Агафа Агафия
Александр 
Анна
Антония
Аркадий
Вавила Вавила Вавил Вавилий Авила
Вильгельм, ягъни (Гийом), һәм ясалмалары : Гвильхем, Гвильхемин', яки Гвийемин, Гвийометте, Гвийеметте, Гвийерм, Вильма, Вильгельмин, Виллем, Вильям, Вилли, һ.б. 
Гликерий
Гонзаго һәм ясалмалары: Гонзальве''
Горгоний
Григорий (Грегор) 
Доброслав
Доминика
Домна 
Дорофей 
Ефим (Ефимий) 
Зинон Зенон
Иван 
Игнат (Игнатий) 
Идзи
Индис
Колумба
Мардоний
Марциан 
Мигдоний
Моймир
Никострат
Никанор (Никандр) Никанора 
Павел
Пётр 
Секунд
Симон
Феофил Фефил Феофила Фефёла
Эгидия
Юхим
Ян

Башка диннәр/ышанулар

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр

Cылтамалар 
 Календарь событий Calend.ru
 Православ исемнәре һәм көн бәйрәмнәре
 Portal Sao Francisco (Бразилия)
 Бөтендөнья Католикларның очрашу порталы, испан телендәге көн изгеләре бүлеге
 Франсыз телле дөнья көннәре порталы

10 гыйнвар
Ел көннәре