Jezik

Jezik je sistem gestikulacije, gramatike, znakova, glasova, simbola, ili reči, koji se koristi za prikaz i razmenu koncepata (tj., za komunikaciju), ideja, značenja i misli. Može se zamisliti kao "semantički kod". Proučavanje jezika kao koda se zove lingvistikom, koju je kao akademsku disciplinu u tom obliku uveo Ferdinand de Sosir. Oni koji govore ili na druge načine koriste jezik smatrani su (od strane samoproglašenih lingvista) delom te jezičke teorijsko-lingvističke zajednice.

Ljudski jezici 

Neophodno je razlikovati "stvarni", upotrebni jezik od standardnog, zvaničnog. Standardni jezik postoji dok postoji podržavajuća politička struktura, dok upotrebni jezik od takvih struktura (uslovno) ne zavisi. Standardni jezik je usko vezan za političke i etničke prilike, dok upotrebni jezik nije; iako se ne može sporiti njihov međusobni uticaj.

Najrečitiji primer za ovo je južnoslovenski jezički prostor: od Crnog mora na istoku do Alpa na zapadu i od južne Mađarske na severu do severne Grčke na jugu. Na tom prostoru postoji četiri upotrebna jezika (bugarski, makedonski, srpskohrvatski i slovenački) uz kojih se policentrični srpskohrvatski podijelio na četiri standardizirane varijante proglašene zvaničnim jezicima svojih političkih struktura - bosanski, crnogorski, hrvatski i srpski. Sa druge strane, postoji jedan jedini dijalekatski kontinuum: pomerajući se od istoka prema zapadu i od severa prema jugu Balkana – između dva susedna mesta se neće pronaći do te mere značajna dijalekatska razlika da bi se ta dva mesta mogla definisati kao naseobine u kojima se koriste različiti jezici.

Standardni bugarski jezik je zasnovan na istočnim dijalektima bugarskog jezičkog prostora, dok je standardni srpski jezik zasnovan na zapadnim dijalektima srpskog jezika. Govornici zapadnih bugarskih dijalekata i govornici istočnih srpskih dijalekata de facto govore istim jezikom i među njima ne postoji gotovo ni najmanje nerazumevanje. Za razliku od njih, iako se načelno mogu razumeti, govornici ova dva standardna jezika imaće poprilično teškoća u sporazumevanju. Iako su u pitanju znatno manji prostori, slična je stvar i sa razlikom između hrvatskog jezika i slovenačkog jezika, ali i, svakog ponaosob, bugarskog i srpskog jezika prema makedonskom jeziku.

Stvari postaju znatno bizarnije kada se uporede čak i standardi četiri zvanična jezika nastala na osnovu srpskohrvatskog jezika. Čak i između standarda srpskog, crnogorskog, bosanskog ili bošnjačkog i hrvatskog jezika ne postoje razlike koje bi ih lingvistički odvojile u različite jezike. Ipak, politički i etnički osećaj govornika tih jezika je takav da se oni poistovećuju samo sa normom jezika svog etniciteta, odnosno države.

Zato je bitno shvatiti da je standardni jezik politička a ne lingvistička kategorija, dok se lingvisti bave osobinama i standardnog i upotrebnog jezika. Za duži opis ove problematike, treba pogledati dvije odrednice: u jednom slučaju savremeni dijalekat, u drugom onakav kakvim su ovu problematiku videli lingvisti iz devetnaestog veka Avgust Šlajher.

Koncepti Ausbausprache-a, Abstandsprache-a, i Dachsprache-a su korišćeni za stvaranje jasnijih razlika između jezika i dijalekata.

Lingvistika 
Osnovni članak: lingvistika 

Lingvistika detaljno proučava različite teorijske perspektive ljudskih jezika. Članak lingvistika je koristan za kao uvodni članak o jeziku.

Jezička taksonomija 
Osnovni članak: jezičke grupe i jezici 

Svetski jezici su podeljeni u porodice koje imaju sličnosti. Neke od jezičkih grupa su: indoevropski jezici, afroazijatski jezici, sinotibetanski jezici.

Veštački jezici 
Osnovni članak: veštački jezik 

Najpoznatiji veštački jezik, zvan esperanto stvorio je L. L. Zamenhof. Esperanto je skup različitih elemenata različitih jezika, a bio je zamišljen kao jezik koji bi trebalo lako da se nauči.

Drugi pisci, kao što je J. R. R. Tolkin, napravili su fantastične jezike zbog literature, lingvistike ili iz ličnih razloga. Ha primer, jedan od Tolkinovih jezika zove se kvenija, a predstavlja dijalekat vilovnjačkog jezika. Taj jezik ima svoju azbuku (tengvar) i izgovor prema jeziku germanolikih ljudi.

Životinjski jezici 
Osnovni članak: životinjski jezik (Životinjski-nemušti jezik)

Iako se termin "životinjski jezik" koristi, najveći broj istraživača se slaže u tome da životinjski jezici nisu tako složeni i izražajni kao ljudski. Neki drugi istraživači govore da postoji značajna razlika koja deli ljudske jezike od komunikacije među životinjama, kao i da osnovni principi tih komunikacija nisu u vezi.

Druti istraživači kažu da postoji kontinuitet između komunikacionih metoda svih životinja. Gotovo svi istraživači se slažu da je ljudski jezik složeniji nego komunikacija među životinjama. Više o komunikaciji među ostalim životinjama pogledajte na Projektu "Životinjska komunikacija" (na engleskom).

Formalni jezici 
Osnovni članak: formalni jezik 

Matematika i računarske nauke koriste veštačke entitete zvane formalnim jezicima (uključujući programske jezike i jezike za označavanje). Ovi jezici često predstavljaju nizove karaktera uzglobljenih u neku vrstu kombinacije formalne gramatike i semantike.

Informacije o jezicima i pismima na Vikipediji 
 srpski jezik
 latinski jezik
 grkliš
 veštačko pismo
 Česte sintagme na različitim jezicima je članak koji može biti zanimljiv putnicima.
 Lingvistika možda postaje najbolji uvodni članak o jezicima u Vikipediji.
 Spisak jezika, standard ISO 639
 Osnovna lingvistička poglavlja
 Vikipedijini linkovi vezani za jezik (spisak referentnih spiskova iz liste referentnih tabela.)

Prirodni jezici

Glavne jezične grupe

Grupe Afrike i jugozapadne Azije 
 afroasijski (hamitosemitski) jezici
 nigerokonški jezici
 nilosaharski jezici
 khojsanski jezici

Grupe Evrope, sjeverne, zapane i južne Azije 
 indoevropski jezici
 kavkazski jezici
 altajski jezici
 uralski jezici
 dravidski jezici

Grupe istočne i južne Azije i Pacifika 
 sinotibetski jezici
 austroasijski jezici
 austroneski (malajsko-polinezski) jezici 
 australski jezici
 papuanski jezici

Grupe Amerike 
 jezici američkih Indiana
 tupijski jezici
 eskimačko-aleutski jezici

Predložene jezičke nadgrupe 
 uralsko-altajski jezici 
 protopontik
 Nadgrupe, koje bi uključivale indoevropske jezike
 euroasijska
 nostraticki jezik 
 protosvjetski jezik

Kreolski jezici, pidgin i trgovački jezici 
 Chinook žargon
 havajska kreolština
 haitská kreolština
 kriol
 Tok Pisin

Izolovani jezici

Znakovni jezici

Ostali priridni jezici 
 Ugroženi jezici
 Mrtvi jezici

Neprirodni jezici 
Ostali jezici neprirodnoga porijekla
 izgrađeni jezici
 programski jezici

Vidi još 
 vulgarizmi
 glasovni parovi
 govorna terapija
 drugi jezik
 Etnolog, koji daje poprilično kompletan spisak jezika, mesta, naroda i genetskih veza
 imenovanje
 istorijska lingvistika
 jezička politika
 jezičko obrazovanje
 mrtav jezik
 neseksistički jezik
 obmana i manipulacija
 opšta semantika
 ortografija
 pravopis
 prevod
 psiholingvistika
 Sapir-Vorfova hipoteza
 semantika
 simbolička komunikacija
 spisak visokih jezičkih obrazovnih ustanova
 učenje jezika pomoću računara (istorijski pregled)
 filozofija jezika
 filologija
 fonologija
 formalni jezik

Eksterni linkovi 
 Mark Rosenfelder's Metaverse daje koristan spisak od oko 4000 jezika i dijalekata (grupisanih po vezana), a mogu se naći i brojevi od jedan do deset na svakom od tih jezika
 Muzej jezika
 Etnolog, katalog svetskih jezika
 LingoTeach , oruđe za učenje jezika licencirano pod Gnuovom opštom javnom licencom
 Zvukovi životinja na različitim jezicima
 Distribucija jezika na Internetu
 Arhiva govornih akcenata 
 Kolekcija pesama ptica  donosi mnoge vrste ptičijih pesama

Jezici