alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Mađarska forinta

Mađarska forinta je službena valuta Mađarske. Po standardu ISO 4217 oznaka je HUF, a šifra 348, dok je u mađarskom jeziku oznaka Ft. Službeno se dijeli na 100 filera. Za valutu skrbi Mađarska narodna banka. Ime dolazi iz talijanskog grada Firenca (Fiorino).

Historija 
Prvotno je forinta bila valuta Austro-Ugarskog carstva od 1857. do 1892. Ponovno je uvedena 1. kolovoza 1946. nakon hiperinflacije penga, dotadašnje valute. Zanimljivo je da je forinta zamijenila pengő s tečajem 1 forinta = 4 × 1029 pengő tako da je cijela svota penga u optjecaju vrijedila manje od jedne forinte.

Mađarski mediji navode, da mađarski turisti prevare hrvatstke parkirne automate, jer oni ubacivaju 10 forinti umjesto od kovanice dvije kune.

Novčanice 
Novčanice: 200, 500, 1 000, 2 000, 5 000, 10 000, 20 000.

Pregled slika aktualnih i povijesnih novčanica možete pogledati na zajedničkom poslužitelju :
 Novčanice : adópengő
 Novčanice : kruna
 Novčanice : pengő
 Novčanice : forinta

Kovanice 
Kovanice: 5, 10, 20, 50, 100.

Pregled slika aktualnih i povijesnih kovanica možete pogledati na zajedničkom poslužitelju :
 Kovanica : forinta (1867. - 1892.)
 Kovanica : kruna (1892. - 1926.)
 Kovanica : pengő (1926. - 1946.)
 Kovanica : forinta (1946. - danas)

Povezano 
 spisak valuta

Izvori 

Forinta
Evropske valute
Švedska kruna

Švedska kruna (švedski krona) je službena valuta Švedske od 1873. Švedska kruna podijeljena je na 100 öre.

1873. švedska kruna zamijenila je dotadašnju valutu riksdaler u sklopu Skandinavske monetarne unije koja je počela djelovati 1873. godine i održala se do Prvog Svjetskog rata. Članice te unije bile su skandinavske zemlje Švedska, Danska i Norveška. Nakon raspuštanja Skandinavske monetarne unije svaka od zemalja članica je odlučila zadržati naziv postojećih valuta koje su do tada vrijedile.

Kovanica od jedne švedske krune tradicionalno sadrži lik trenutnog vladara na prednjoj strani.

Pet različitih verzija kovanice od 1 švedske krune (slijeva nadesno) :
 2001. - danas : Gustav Švedski
 2000. : Gustav Švedski
 1976. - 1999. : Gustav Švedski
 1952. - 1975. : Gustav VI. Švedski
 1909. - 1950. : Gustav V. Švedski

Ostale kovanice

Povezano 
 Spisak valuta

Evropske valute
Kruna
Danska kruna

Kruna je službena valuta Danske, ali i Grenlanda te Farskih otoka. Kruna je podijeljena na 100 øre, a ISO 4217 kod je DKK.

Povijest 
Kruna je uvedena kao službeno sredstvo plaćanje 1873. godine zamjenjujući dotadašnji riksdaler po tečaju 2 krune = 1 riksdaler. Uvođenje krune bio je rezultat osnivanja Skandinavske monetarne unije. U to vrijeme po zlatnom standardu bilo je potrebno 2480 kruna za 1 kg finog zlata.

Kovanice

Novčanice

Povezano 
 spisak valuta

Kruna
Evropske valute
Islandska kruna

Islandska kruna je službena valuta Islanda. ISO 4217 kod za islandsku krunu je ISK. 

Islandska kruna je potpuno konvertibilna valuta, ali spada u valute niskog značenja u svijetu. Središnja banka potpuno kontrolira sve poslove vezane uz valutu, a valuta je usko povezana i uvijek promjenjiva za US dolar, kanadski dolar te sve valute nordijskih zemalja (švedska kruna, norveška kruna, danska kruna) i Euro.

Novčanice

Kovanice 
Slike kovanica islandske krune

Eksterni linkovi 

 Ron Wise's World Paper Money Homepage  - Islandske novčanice
 Don's World galerija kovanica
 Vitaly Getmansky kovanice

Kruna
Evropske valute
Švicarski franak

Švicarski franak (ISO 4217 kod: CHF ili 756) je valuta Švicarske i Lihtenštajna. Izdaje ga središnja banka Švicarske, Švicarska nacionalna banka. U 2005. jedan franak vrijedio je oko 0,65 € i oko 4,7 HRK.

Manja jedinica čija je vrijednost 1/100 franka naziva se Rappen na njemačkom, centime na francuskom, centesimo na talijanskom i rap na retoromanskom jeziku.

Novčanice

Povezano 
 Spisak valuta

Vanjske veze 

     SNB - Švicarska nacionalna banka 
  Schweizer Franken - Euro - Chart
    Švicarski franak (Novčanice)
  Swiss coins (catalog and gallery)

Evropske valute
Franak
Lihtenštajn
Bugarski lev

Lev (skraćeno: lv ili lv) je novčana jedinica Bugarske. Upotrebljava se od 1881. Deli se na 100 „stotinki“. Naziv mu proizilazi iz reči „lъv“ - lav u bugarskom jeziku, upotrebljavan u 19 vek.

Kod bugarske novčane jedinice pomeđunarodnom standardu ISO 4217 je BGN. Upotrebljavaju se i drugi kodovi za lev:
 BGL - za vrednosti pre denominacije iz 1999 g.
 BGK - za vrednosti pre denominacije iz 1962 g.
 BGJ - za vrednosti pre denominacije iz 1952 g.

Kovanica

Novčanice

Vanjske veze 

 Kurs dolar - lev
 Katalog i Galerija novčanica u Bugarskoj
 Galerija Bugarski papirnog novca 

Lev
Evropske valute
Poljski zlot

Zlot je novčana jedinica Poljske. Jedan zlot se deli na 100 groša. Zlot se u Poljskoj koristi od 1924. godine.

 kovanice (Groš): 1, 2, 5, 10, 20, 50 
 kovanice (Zlot): 1, 2, 5
 novčanice: 10, 20, 50, 100, 200, 500 zł

Dana 4. avgusta 2006. zlot je imao sledeću vrednost:

 1 USD = 3,0570 zlota 
 1 EUR = 3,9080 zlota 
 1 GBP = 5,7823 zlota 
 1 CHF = 2,4773 zlota 
 1 CZK = 0,1378 zlota 
 1 SKK = 0,1030 zlota 
 100 JPY = 2,6515 zlota

Povezano 
 Spisak valuta

Evropske valute
Zlot
Makedonski denar

Makedonski denar je službena valuta Republike Makedonije. Uveden je 26. travnja 1992 i tada je bio ekvivalent jugoslavenskom dinaru iz 1990. godine. U svibnju 1993. u promet je puštena nova verzija denara koji je vrijedio kao 100 starih denara.

Pogledaj još:
spisak valuta

Valute
Makedonija
Norveška kruna

Kruna (norveški: krone) je valuta Norveške. Deli se na 100 erea (øre). Međunarodni kod je NOK a najčešće se koristi skraćenica kr.

Krune izdaje Banka Norveške. Inflacija u 2005. je bila 1.6%. 

Uvedena je 1875. u okviru Skandinavskog monetarnog saveza sa Švedskom i Danskom. Nakon što je savez rasformiran, države članice su odlučile da zadrže naziv "kruna" za svoje valute. 

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 50, 100, 200, 500 i 1.000 kruna a kovani novac u apoenima od 50 erea i 1, 5, 10 i 20 kruna.

Vidi još 
 Kruna
 spisak valuta

Eksterni linkovi 

 Banka Norveške
 (english) Talk In The DS FOREX Forum About The NOK Development
 (english) Watch Real Time Live Charts Of Over 101 Cross-Rates Of The NOK
 (english) The Progressive Information Letter For Pro-Active FOREX Traders & FOREX Investors

Valute
Norveška
Srpski dinar

Srpski dinar je valuta Republike Srbije. Dinar je korišćen kao valuta Kneževine, te Kraljevine Srbije od 1868. do 1918. godine, kada je zamenjen valutom Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca. Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija od 1999. godine koristi njemačku marku, te od 2002. euro kao zvaničnu valutu.

Međunarodni ISO 4217 kod za dinar je RSD, trocifrena oznaka 941, dok se u Srbiji kao skraćenica koristi din/дин.

Dinar izdaje Narodna banka Srbije, čiji su prioriteti stabilnost cena, te održanje ukupne financijske stabilnosti. 

Pogledaj još:
spisak valuta

Valute
Srbija

"RSD" oznaka srpskog dinara je skraćenica od "Radi Sedi Drži"
Konvertibilna marka

Konvertibilna marka  (KM; srp. конвертибилна марка, КМ) je zakonito sredstvo plaćanja u Bosni i Hercegovini od 1998. godine kada je zamijenila bosanskohercegovački dinar. Jure Pelivan, prvi predsjednik vlade Bosne i Hercegovine, pa potom vice guverner a onda i guverner Narodne banke Bosne i Hercegovine gdje je sudjelovao na uvođenju konvertibilne marke. Međunarodna oznaka za KM je BAM. Prilikom uvođenja KM, odlukom currency boarda Centralne Banke Bosne i Hercegovine svaka novčanica je bila vezana za njemačku marku, a sada je vezana za euro. Svaka izdana novčanica ima novčano pokriće u eurima. Fiksni tečaj KM je:
 1 KM = 0,51129 € ili
 1 € = 1.95583 KM

1 marka sastoji se od 100 feninga.

Novčanice 
Novčanice su izdane u apoenima od 50 feninga (više nije u optjecaju) do 200 maraka. Za područje Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske likovi na novčanicama su različiti, ali je dizajn isti. Zanimljivo je to što novčanica od 1 KM u verziji za Republiku Srpsku nikad nije puštena u promet zbog tiskarske greške.

Kovanice 
Kovanice su izdane u sljedećim apoenima:
 5 konvertibilnih feninga (od 2006.)
 10 konvertibilnih feninga
 20 konvertibilnih feninga
 50 konvertibilnih feninga
 1 konvertibilna marka
 2 konvertibilne marke
 5 konvertibilnih maraka (od 2006.)

Pogledaj još: spisak valuta

Bosna i Hercegovina
Valute
Ruska rublja

Rublja (ruski: рубль; simbol: ₽) je nacionalna valuta Ruske Federacije a ranije i Ruskog Carstva i Sovjetskog Saveza. Rublja se deli na 100 kopejki. Sadašnji međunarodni kod valute je RUB (ranije RUR). Ruska rublja se koristi osim u Rusiji i u separatističkim regionima, Abhaziji i Južnoj Osetiji.

Rublje izdaje Banka Rusije. Inflacija u 2005. je iznosila 12.7%.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 5, 10, 50, 100, 500, 1000 i 5000 rubalja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10 i 50 kopejki kao i 1, 2 i 5 rubalja.

Etimologija i istorija 
Po svemu sudeći drevna reč рубль znači "zakivak". Prema legendi, veliki knez, je 1071, poslao jednog čoveka pod imenom Jan Višatić, u grad Beloozero kako bi istrebio magove. Jednog od njih ubio je zakivkom. Rublja kao reč za novčanu jedinicu potiče od glagola rubiti tj. seći. U 13. veku u Novgorodu reč rubalj označava jedan od delova napola isečene grivne (komad srebra od 200 grama). Rublja se od 1897. vrednosno vezuje za zlato. U Sovjetskom Savezu valuta se takođe zvala rublja i bila je vezana za zlato ali je promena rublji u zlato bila nemoguća. Danas rublja nema definisanu vrednost u zlatu. Rublja je devalvirana 1998. i od tada je relativno stabilna.

Povezano 
 Spisak valuta

Vanjske veze 

 Banka Rusije

Rublja
Evropske valute
Armenski dram

Dram je valuta u Republici Armeniji i Gorskom Karabahu. Kovanica drama je luma. Oznaka valute po standardu ISO 4217 je AMD. 

Sve poslove oko dramova radi Armenska centralna banka. 

Armenski dram nastao je 22. studenog 1993.

Historija 
Prva pojava drama kao valute u Armeniji bila je u periodu od 1199. - 1375. kada su u optjecaju bili srebrnjaci zvani dram.

Armenija se izdvaja u samostalnu državu 21. rujna 1991. godine, a 27. ožujka 1993 osnovana je Armenska centralna banka. To su bili preduvjeti da 22. studenog 1993. počinje službeno korištenje druma (valutni tečaj je tada iznosio 1 dram = 200 rubalja; '''1 USD = 14,5 drama).

Povezano 
 Lista valuta

Vanjske veze 

 Prikaz novčanica armenskog druma 
 Armenski dram (Novčanice)  

Dram
Azijske valute
Evropske valute
Azerbejdžanski manat

Manat (azerbejdžanski: Azərbaycan Manatı) je azerbejdžanska valuta koja važi na celoj teritoriji osim u Nagorno-Karabahu. Deli se na 100 đapika (qəpik). Međunarodni kod manata je AZN a lokalni su m, man. ili man. Ime je nastalo od ruske reči "moneta" (novac). 

Manat izdaje Narodna banka Azerbejdžana. Inflacija u 2005. je iznosila 9.6%.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50, 100 i 200 manata a kovani novac u apoenima od 1, 3, 5, 10, 20 i 50 đapika.

Azerbejdžan je između 1919. i 1923. izdavao dvojezičnu valutu manat-rublja. Manat je zamenio transkavkasku rublju. Važio je u Demokratskoj Republici Azerbejdžan i kasnije u ASSR (Azebejdžanskoj Sovjetskoj Socijalističkoj Republici).

Manat je ponovo uveden nakon sticanja nezavisnosti 1992. godine.

Treći manat je zamenio drugi 1. januara 2006. po kursu 5.000 starih manata za 1 novi.

Povezano 
 Spisak valuta

Vanjske veze 

 Narodna banka Azerbejdžana
 Azerbejdžanski manat (Novčanice)   

Manat
Azijske valute
Evropske valute
Gruzijski lari

Lari (gruzijski: ლარი) je zvanična valuta Gruzije. Jedan lari se sastoji iz 100 tetrija. Reč lari je stara gruzijska reč za zalihe ili vlasništvo dok je tetri gruzijska reč za novac iz 13. veka.

Ranije valute korišćene u Gruziji su maneti i abazi.

Gruzija je 1993. zamenila rublju ekvivalentnim lari bonovima. Valuta se štampala samo u obliku novčanica, nije imala podjedinice i pretrpela je hiperinflaciju. Postojale su novčanice od 1 do milion larija kao i neuobičajene novčanice od 3, 3.000, 30.000 i 150.000 larija.

Vlada Eduarda Ševardnadzea u oktobru 1995. ukida bonove i uvela novu valutu - lari. Od tada je valuta stabilna.

Lari nije u upotrebi u Abhaziji i Južnoj Osetiji, regionima sa separatističim težnjama.

Lari izdaje Narodna banka Gruzije.

Apoeni

Kovani novac 
Osim kovanih tetrija postoje i novčići u vrednosti od 1 i 2 larija.

Novčanice 
1 lari - slikar Niko Pirosmanašvili
2 lari - kompozitor Zaharije Palijašvili
5 larija - istoričar Ivane Javahišvili
10 larija - pesnik Akaki Cereteli
20 larijaa - državnik i pisac, otac nacije Ilija Čavčavadze
50 larija - kraljica Tamara
100 larija - pesnik Šota Rustaveli
200 larija (predlog, još nije u opticaju) - antisovjetski vođa Kakuca Čolokašvili
500 larija (samo u bezgotovinskim transakcijama) - kralj David IV Graditelj

Povezano 
 Spisak valuta

Azijske valute‎
Evropske valute‎
Lari
Ukrajinska grivnja

Grivnja (ukrajinski: гривня, ; simbol: ₴) je zvanična valuta Ukrajine. Uvedena je 2. septembra 1996 kada je zamenila ukrajinski kabarovanec (ukrajinski: карбованець). Kabarovanec je ranije bio valuta nezavisne Ukrajine pre i tokom Drugog svetskog rata. Jedna grivnja se deli na 100 kopijki (ukrajinski: копійка). Međunarodni kod je UAH.

Grivnje izdaje Narodna Banka Ukrajine. Inflacija tokom 2005. je iznosila 13.5%.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 grivnji a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 25 i 50 kopijki i 1 grivnje.

Ime potiče najverovatnije od reči za grivu.

Vidi još 
 Spisak valuta

Spoljašnje veze 
 Narodna Banka Ukrajine

Valute
Rumunski lej

Lej (rumunski: leŭ) je zvanična valuta u Rumuniji. Deli se na 100 bana (ban). Od 2005. međunarodni kod valute, novog rumunskog leja, je RON. Lej izdaje Narodna banka Rumunije. Inflacija na godišnjem nivou iznosi 7.1%.

Rumunija će postati članica EU u 2007. a vlasti planiraju da usvoje evro do 2012-2014. Moldavski lej je nazvan po rumunskom nakon što je ova država postala nezavisna 1993.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 50, 100, 200 i 500 leja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10 i 50 bana.

Pogledaj još:
spisak valuta

Valute
Moldavski lej

Lej (moldavski: leu moldovenesk) je zvanična valuta Moldavije. Jedan lej se deli na 100 bana. Moldavski lej je dobio ime po rumunskom leju. Uveden je 29. novembra 1993. Lej je zamenio privremene kupone. Međunarodni kod za lej je MDL.

Novac izdaje Narodna Banka Moldavije. Inflacija je iznosila 11.9% u 2005. godini.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 i 1000 leja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10, 25 i 50 bana.

Kao i u mnogim drugim zemljama istočne Evrope jake strane valute se koriste uporedo sa zvaničnm valutama. Na prvom mestu to je američki dolar a na drugom evro.

Eksterni linkovi 

 Narodna Banka Moldavije

Pogledaj još:
spisak valuta

Valute
Albanski lek

Lek (albanski: Leku) je nacionalna valuta u Albaniji. Međunarodni kod valute je ALL.

Lek izdaje Narodna banka Albanije. Inflacija u 2005. je iznosila 2,4%.

Ime lek potiče od skraćenog imena Aleksandra Velikog (Leka i Madh). Ime podjedinice kindarka (odnosno kintara) potiče od albanske reči kind (stotina).

Danas se koriste novčanice od 100, 200, 500, 1000 i 5000 leka i kovani novac u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50 i 100 leka.

Do 1912. Albanija je koristila otomanski novac a nakon sticanja nezavisnosti nastao je period političkog haosa koji je odložio uvođenje nacionalne novčane jedinice do 1926. godine. Tada je kurs leka bio jednak kursu italijanske lire. Lek je devalviran nakon italijanske okupacije. Monetarne reforme su sporovođene dva puta - 1965. i 1991. Stari lek je menjan za novi u odnosu 10:1 a zatim i 50:1. Između 1946. i 1948. lek je bio vezan za jugoslovenski dinar a potom za sovjetsku rublju sve do 1961. kada je promenjena vrednost rublje.

Vanjske veze 

 Narodna banka Albanije
 Novčanica od Albanije  

Pogledaj još:
spisak valuta

Valute
Turska lira

Nova turska lira () od 1. januara 2005. godine zvanična valuta Republike Turske i Turske republike Severni Kipar.

Istorija 
Nakon perioda veoma visoke inflacije koja je konstantno bila prisutna od 1970. godine, a naročito izražene od 1990. godine, uz pomoć Svetske banke i MMF-a Turska je uspela da izvrši korekciju kursa, promovišući novu valutu umesto ,sada već stare, turske lire.

U trenutku kada je inflacija započela, 1 američki dolar vredeo je 9 turskih lira, da bi početkom 21. veka kurs iznosio čitavih 1.350.000 turskih lira.

1 nova turska lira (YTL/TRY) je ekvivalent 1.000.000 turskih lira (TL/TRL). 1 nova turska lira sastoji se od 100 kuruša.

Za razliku od turskih lira, nova valuta ima i novčanice u apoenima 50 i 100 novih lira tj. ekvivalent 50 i 100 miliona lira.

Do kraja 2005. godine predviđeno je da platežno sredstvo budu paralelno turska lira i nova turska lira.

Kovanica

Povezano 
 spisak valuta
 Osmanska lira

Evropske valute
Azijske valute
Lira
Litvanski litas

Litas (litvanski: litas) je bila zvanična valuta Litvanije. Jedan litas je imao 100 centi. Litas je izdavala Banka Litvanije. Inflacija tokom 2005. je iznosila 2.7%.

Historija 
Litas je prvi put uveden 1922, posle Prvog svetskog rata i ponovo, kada je Litvanija povratila nezavisnost, 1993. Prelazak sa rublje na litas je obeležila privremena valuta - talonas. Ime je stvoreno na osnovu imena države, slično Letoniji i latu. Kurs litasa je bio vezan za američki dolar od 1994. do 2002. u odnosu 1:4, a od 2002. do uvođenja evra 1. januara 2015. godine bio je vezan za evro.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 10, 20, 50, 100, 200 i 500 litasa a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centi kao i 1, 2 i 5 litasa.

Vidi još
 Spisak valuta

Evropske valute
Valute zamijenjene eurom
Letonski lat

Lat (letonski: lats) je bila zvanična valuta Letonije. Lat je izdavala Banka Letonije. Jedan lat sastoji se od 100 santima (santīms).

Istorija 
Lati su prvi put uvedeni 1922. kada su zamenili letonsku rublju koja je bila valuta od 1919. do 1922, i kasnije ponovo između 1992. i 1993 kada su ponovo vraćeni lati. Lat je u Letoniji zamenjen evrom na 1. januar 2014.

Postoje novčanice u iznosima 5, 10, 20, 50, 100 i 500 lata i kovanice 1 i 2 lata kao i od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 santima. Postoje i specijalne jubilarne verzije napravljene od zlata i srebra u vrednostima 2, 10, 20 i 100 lata. Na novčanici od 10 lata prikazana je reka Daugava.

Vidi još
 Spisak valuta

Evropske valute
Valute zamijenjene eurom
Estonska kruna

Kruna (estonski: kroon) je bivša zvanična valuta Estonije. Prvi put je uvedena 1928. Kruna se sastoji iz 100 senta. Izdavala ju je Banka Estonije.

Istorijat

Prva kruna (1928-1940) 
Kruna je uvedena 1928 kada je zamenila estonsku marku koja je bila u opticaju od 1919. Bila je u opticaju do sovjetske okupacije kada je zamenjena rubljama.

Druga kruna (1992-2011) 
Kruna je ponovo uvedena nakon oslobođenja 1992. godine i od 20. juna iste godine ostala stabilna. Zamenila je sovjetsku rublju. Prvo je bila vezana za nemačku marku, a kasnije za evro. Prosečna inflacija je bila oko 4% na godišnjem nivou. 

Estonija je 1. januara 2011. godine usvojila evro. Banka Estonije se obvezala biti dostupna za menjanje kovanica i novčanica estonske krune u evre u bilo kojem iznosu na neodređeno vreme.

Kovanice

Novčanice

Vidi još 
 Kruna
 Spisak valuta

Vanjske veze 
 Banka Estonije 

Estonska ekonomska historija
Bivše valute
Valute zamijenjene eurom
Kiparska funta

Kiparska funta je bivša službena valuta u Republici Kipar koja se koristila samo na grčkom delu ostrva od 1879. do 2007. godine, kada je Republika Kipar kao članica Evropske unije od 2004. usvojila evro.

Jedna kiparska funta (CYP) sastoji se od 100 kiparskih centi. Odnos između kiparske funte i evra: 1 kiparska funta vredi nešto manje od 2 evra.

Povezano 
 Spisak valuta

Funta
Azijske valute‎
Evropske valute‎
Valute zamijenjene eurom
Malteška lira

Lira (malteški: Lira Maltija) je bila zvanična valuta na Malti. Britanci na ostrvu su liru zvali funta. Međunarodni kod za liru je bio MTL. Jedna lira se delila na sto centi.

Po vrednosi nalazila se na drugom mestu u svetu iza kuvajtskog dinara.

Novcem je upravljala Centralna Banka Malte. Inflacija u 2005. je iznosila 3%.

Papirne novčanice su se izdavale u apoenima od 2, 5, 10 i 20 lira a kovani novac u apoenima od 1 lire kao i 1, 2, 5, 10, 25 i 50 centi.

Malta je u 2008. počela koristiti euro.

Eksterni linkovi 

 Centralna Banka Malte 

Pogledaj još:
spisak valuta

Evropske valute
Valute zamijenjene eurom
Farska kruna

Kruna je valuta u upotrebi na Farskim Ostrvima. Krune izdaje Danska Narodna banka i nisu nezavisna valuta. Farska kruna je zapravo danska kruna sa prirodnim motivima Farskih Ostrva na novčanicama koje se izdaju u apoenima od 50, 100, 200, 500 i 1.000 kruna. Kovanice u upotrebi danski kao i na Grenlandu. Godišnja inflacija u 2005. je iznosila 5.1%.

S obzirom na to da nije nezavisna valuta, nema ni međunarodni kod. Kod danske krune je DKK.

Vidi još 
 Kruna
 spisak valuta

Eksterni linkovi 
 Narodna banka Danske

Valute
Danska
Farski Otoci
Gibraltarska funta

Gibraltarska funta je valuta koju izdaje vlada Gibraltara. To je zapravo oblik Britanske funte. Novčanice imaju sopstveni dizajn a poput škotske funte nije sredstvo plaćanja u Engleskoj ali se može zameniti po kursu 0.92:1.

Valute
Gibraltar
Guernseyska funta

Gernzijska funta () je valuta koja se koristi na Gernziju. Ova valuta nije nezavisna već je, slično škotskoj funti, samo lokalni oblik britanske funte. Paritet sa britanskom funtom je 1:1. S obzirom na to da nije nezavisna valuta, nema ni međunarodni kod ali se može koristiti GGP.

Gernzijsku funtu izdaje državna blagajna (Treasury and Resources Department). Godišnja inflacija je iznosila 4.9% u 2005.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 20 i 50 funti a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 penija kao i 1 i 2 funte.

Zvanično je sredstvo plaćanja isključivo na Gernziju ali se može koristiti i na Džerziju.

Valute
Funta
Jerseyjska funta

Džerzijska funta je valuta i sredstvo plaćanja na Džerziju. Ova valuta nije nezavisna već je, slično Škotskoj funti, samo lokalni oblik britanske funte. Paritet sa britanskom funtom je 1:1. S obzirom na to da nije nezavisna valuta, nema ni međunarodni kod ali se može koristiti JEP.

Džerzijsku funtu izdaje državna blagajna (Treasury and Resources Department). Godišnja inflacija je iznosila 5.3% u 2005.

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 1, 5, 10, 20 i 50 funti a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 penija kao i 1 i 2 funte.

Valute
Jersey
Manska funta

Manska funta je valuta i sredstvo plaćanja na Ostrvu Man. Ova valuta nije nezavisna već je, kao i u Škotskoj, samo lokalni oblik britanske funte. Paritet sa britanskom funtom je 1:1. S obzirom na to da nije nezavisna valuta, nema ni međunarodni kod ali se može koristiti oznaka IMP (Isle of Man Pound)

Mansku funtu izdaje ostrvska banka (Isle of Man Treasury). Godišnja inflacija je iznosila 3.6% u 2005.

Papirne novčanice se štampaju u apoenima od 1, 5, 10, 20 i 50 funti a kovani novac u apoenima od 1, 2, 5, 10, 20 i 50 penija kao i 1 i 2 funte.

Valute
Otok Man
Bjeloruska rublja

Beloruska rublja () je zvanična valuta u Belorusiji. Simbol za belorusku rublju je »Br« a kod BYR. Jednu rublju čini 100 kapejki.

Nakon raspada SSSR-a u Belorusiji je privremeno uveden sistem bonova kako bi se zamenio sovjetski novac. Prva Beloruska rublja je uvedena 1992. godine i imala je vrednost od 10 sovjetskih rubalja. Nova beloruska rublja koja je i danas u opticaju je uvedena 2000. u vrednosti od 1000 starih za 1 novu.

Godišnja inflacija rublje je 10,3% u 2005. Novac izdaje Narodna Banka Republike Belorusije.

Rublja se izdaje isključivo u papirnim novčanicama. Apoeni novčanica su 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000, 50 000 i 100 000 rubalja. Danas se retko sreću novčanice od 1 i 5 rubalja. Kopejke se više ne izdaju ni u jednom obliku.

Od momenta dolaska na vlast Aleksandar Lukašenko je veliki zagovornik zajedničke valute Belorusije i Rusije. Planirano je da Belorusija prvo pređe na rusku rublju tokom 2003. kako bi tokom 2007. ili 2008. bila uvedena nova zajednička valuta, međutim ovaj plan nikada nije ostvaren i njegova budućnost je neizvesna, dok je sama beloruska rublja devalvirala 56 % 24.5.2011. godine

Povezano 
 Spisak valuta

Vanjske veze 

 Narodna Banka Belorusije

Rublja
Evropske valute
Pridnjestarska rublja

Pridnjestarska rublja je valuta koja se koristi u Pridnjestrovlju, separatističkoj oblasti Moldavije. S obzirom da Pridnjestrovlje nije međunarodno priznata država, ni njena valuta nema međunarodni kod niti se može koristiti izvan Pridnjestrovlja. Lokalna skraćenica je ‘r.’. Jedna rublja se deli na 100 kopejki.

Novac izdaje Pridnjestarska republička banka. Inflacija u 2005. je iznosila 10.83%

Papirne novčanice se izdaju u apoenima od 50, 100, 200 i 500 rubalja a kovani novac u apoenima od 1, 5, 10, 25 i 50 kopejki.

Prvi put je uvedena 1994. Uglavnom se sastojala od pečatiranih sovjetskih i ruskih novčanica. U avgustu 1994. uvedena je druga rublja koja je usled hiperinflacije brzo izgubila vrednost. Nova rublja je uvedena 2000. godine u vrednosti od milion starih rubalja.

Vidi još 
 Spisak valuta

Spoljašnje veze 
 Pridnjestarska republička banka

Valute
Mastrihtski ugovor

Ugovor o Evropskoj uniji poznatiji kao Ugovor iz Maastrichta potpisan je 7.2. 1992., a stupio je na snagu 1.1., odnosno 1.11. 1993. godine. 

Države članice nekadašnje Evropske ekonomske zajednice su njime uspostavile Evropsku uniju te time ujedno označile novu etapu u integriranju svojih država u sve čvršću uniju, u kojoj se odluke donose što je bliže moguće građanima. 

Ovim su Ugovorom postavljeni ciljevi ekonomske i monetarne unije, jedinstvene valute, zajedničke vanjske i sigurnosne politike, zajedničke obrambene politike, a zatim i obrane, uvođenja građanstva Unije, uske suradnje u pravosuđu i unutarnjim poslovima. 

Ugovorom u Europskoj uniji ovaj je europska integracija iz pretežno privredne integracije prerasla u političku uniju.

Ratifikacija 
Proces ratifikacije ugovora je bio suočen s nizom poteškoća u budućim državama-članicama.

Najveća od njih je bila u Danskoj, gdje je 2.6. ratifikacija propala na referendumu za nekih 50.000. glasova. Zbog toga je Danska pristupila ugovoru tek kada su uvažene neke njene rezervacije u okviru posebnog Edinburškog sporazuma, a isti ratificiran 18.5. 1993.

U Francuskoj je referendum o ratifikaciji 21.9. 1992. tijesno prošao s tek 51,05 % glasova.

U Velikoj Britaniji su se ratifikaciji u Parlamentu suprotstavile ne samo opozicijski zastupnici iz Laburističke i Liberalno-demokratske stranke, nego i frakcija vladajućih konzervativaca na čelu s tzv. Maastrichtskim pobunjenicima. Njihov broj je bio iznad većine nužne za izglasavanje ratifikacije u Donjem domu Parlamenta, pa je vlada premijera Johna Majora bila blizu toga da izgubi povjerenje.

Eksterni linkovi 
 The Treaty on European Union  - Online version (originalna verzija, bez dokumenata)
 Download version  as PDF (Portable Document Format)
 For other languages look at the EU page on the Evropski ugovori 
 Trenutna verzija ugovora
 The History of the European Union - The Treaty of Maastricht
 Maastricht Treaty  European NAvigator

Kronologija ugovora i institucija EU

1992
Ugovori Evropske unije
Liberalni demokrati (UK)

Liberalni demokrati (engleski Liberal Democrats, skraćeno Lib Dems) je naziv za britansku političku stranku lijevog centra.

Osnovana je godine 1988. godine spajanjem bivše Liberalne stranke i Socijaldemokratske stranke. Ispočetka je nastojala zastupati interese i ideologiju političkog centra, ali je njena platforma i ideologija s vremenom, pogotovo nakon dolaska Tonyja Blaira na vlast počela skretati ulijevo, pa su tako Liberalni demokrati bili najžešći kritičari rata u Iraku i protivili se mnogim inicijativama njegove vlade usmjerenim na gaženje osobnih sloboda. 

Liberalni demokrati se također zalažu za potpunu integraciju Velike Britanije u EU, kao i za uvođenje proporcionalnog izbornog sistema, tvrdeći da u trenutnom većinskom sistemu njihovi glasači - kojih ima oko 25 % - ne dobijaju adekvatnu zastupljenost u Parlamentu kojim dominiraju laburisti i konzervativci.

Nakon izbora 2010. godine su pod vodstvom Nicka Clegga došli na vlast sklopivši koaliciju s Konzervativnom strankom.

Eksterni linkovi 

 Liberal Democrats official site
 Gloucester Liberal Democrats 

Političke stranke
Liberalne partije
Akcija socijaldemokrata Hrvatske

Akcija socijaldemokrata Hrvatske je bila lijevo orijentirana politička stranka u Hrvatskoj. Osnovana je godine 1994. od strane članova Socijaldemokratske partije nezadovoljne desno orijentiranom politikom Ivice Račana i nesuprotstavljanju vlasti Franje Tuđmana.

Stranka je imala velike nade da će oko sebe okupiti razočarane ljevičare, ali imati i širu podršku, nakon što im se priključio Miko Tripalo, nekadašnji vođa Maspoka. Međutim, na izborima za Sabor 1995. stranka nije osvojila nijedan mandat, te je poslije toga uglavnom djelovala u koalicijama s drugim strankama ljevice i centra.

2016. godine je zbog neaktivnosti brisana iz službenog registra političkih stranaka.

Vidi još 

 Socijalistička stranka Hrvatske (SSH)

Bivše političke stranke u Hrvatskoj
Hrvatska socijalno-liberalna stranka

Hrvatska socijalno-liberalna stranka (akronim HSLS), politička stranka centra koja djeluje u Hrvatskoj.

Osnovana je godine 1989. u doba komunizma u Hrvatskoj pod imenom Hrvatski socijalno-liberalni savez, kao svojevrsni reformski eksperiment u okviru tadašnjeg Socijalističkog saveza radnog naroda. No, pred izbore 1990. se brzo profilirala u autentičnu političku stranku kojoj je cilj bio rušenje tadašnjeg komunističkog sistema, kao i osamostaljenje Hrvatske u odnosu na tadašnju Jugoslaviju. Zbog toga je sudjelovala u okviru tadašnje Koalicije narodnog sporazuma, ali, kao i druge stranke KNS-a nije dobila veliki broj mjesta u Saboru.

Predsjednik HSLS Dražen Budiša je za vrijeme rata 1991. godine dobio mjesto u tzv. Vladi demokratskog jedinstva, ali ju je početkom 1992. napustio nezadovoljan navodnom popustljivošću predsjednika Franje Tuđmana prema pobunjenim srpskim dijelovima Hrvatske. To mu je donijelo znatnu popularnost, te je na predsjedničkim izborima 1992. godine osvojio drugo mjesto, a HSLS postao glavna opozicijska stranka u Hrvatskoj, naknadno potvrđenoj na izborima za Županijski dom početkom 1993. godine.

Međutim, od 1995. počinje oporavak Socijaldemokratske partije Hrvatske koji HSLS-u otima glasove, a sam HSLS zapada u unutrašnji raskol između dviju frakcija - zagovornika i protivnika suradnje s vladajućim HDZ-om. Zbog toga su 1997. godine disidenti pod Vladimirom Gotovcem formirali vlastitu Liberalnu stranku.

Godine 1998. SDP i HSLS sklapaju sporazum temeljem koga će dvije godine kasnije poraziti vladajuću Hrvatsku demokratsku zajednicu i formirati vladu lijevog centra, poznatu pod nazivom Trećesiječanjska vlast.

Međutim, suradnja dvije stranke je bila kratkog vijeka, a glavni kamen spoticanja suradnja s Haškim sudom po pitanju pravosudnog procesuiranja ratnih zločina počinjenih od strane hrvatskih formacija. Godine 2002. Budiša je pokušao srušiti Račanovu vladu, ali dio njegove parlamentarne frakcije je ostao vjeran Račanu i formirao vlastitu stranku zvanu Liberalni demokrati.

HSLS je pred izbore 2003. sklopio koaliciju s Demokratskim centrom, najavivši postizbornu koaliciju s HDZ-om. Međutim, savez HSLS i DC je teško poražen na izborima, osvojivši samo 3 mandata (HSLS 2, 1 DC), nakon čega je Budiša podnio ostavku na mjesto vođe stranke.

HSLS je poslije izbora podržavala premijera Ive Sanadera, a godine 2005. se ujedinila s nekadašnjim disidentima iz Liberalne stranke.

Pred izbore 2007. je najavio koaliciju s tada opozicijskom Hrvatskom seljačkom strankom, a nakon izbora je zajedno s njom ponovno podržala Sanadera. Bila je dio vladajuće koalicije pod Sanaderom, a kasnije pod Jadrankom Kosor. U julu 2010. je izašla iz koalicije, ali su njeni zastupnici, suprotno volji stranke, nastavili podržavati vladu i izašli iz stranke. HSLS je tako po prvi put nakon 1990. postala van-parlamentarna stranka. Na izborima 2011. godine nije uspjela osvojiti nijedan mandat.

Eksterni linkovi 
 Hrvatska socijalno liberalna stranka službena stranica

 
Nastanci 1989.
Političke stranke u Hrvatskoj
Hrvatska seljačka stranka

Hrvatska seljačka stranka (HSS) naziv je za političku stranku centra u Hrvatskoj koja zastupa interese poljoprivrednog stanovništva.

Stranka je u svom današnjem obliku osnovana 25.5. 1991. godine, a u ideološkom smislu nastavlja tradiciju Hrvatske pučke seljačke stranke koju je 1904. osnovao Stjepan Radić.

Od 2000. do 2003. godine bila je dio vladajuće koalicije Ivice Račana, odnosno Trećesiječanjske vlasti.

Pred izbore 2007. najavila je izbornu koaliciju s Hrvatska socijalno-liberalnom strankom i Primorsko-goranskim savezom. Nakon izbora 2007. godine je ušla u vladajuću koaliciju s Hrvatskom demokratskom zajednicom, odnosno drugi kabinet premijera Ive Sanadera. Na izborima 2011. je teško poražena i spala je na samo jednog zastupnika u Saboru. Na izborima 2015. je zajedno sa HDZ-om kao dio Domoljubne koalicije osvojila 1 saborsko mjesto. U Europskom parlamentu je zastupa Marijana Petir, izabrana 2014. na zajedničkoj listi sa HDZ-om. Godine 2016. je mjesto predsjednika preuzeo Krešo Beljak, a nakon čega je HSS ušao u koaliciju sa SDP-om. Na izborima 2016. godine je osvojila 5 mjesta u Saboru.

Eksterni linkovi 
 Službena stranica

 
Nastanci 1991.
Političke stranke u Hrvatskoj
Vinko Pribojević

[[Datoteka:Vinko Pribojević opodrijetlu i povijesti slavena.jpg|right|thumb|320px|Della Origine et Successi degli Slavi]]
Vinko Pribojević (lat. Vincentius Priboevius, rođen polovinom 15. veka, umro nakon 1532) bio je hrvatski humanista, koji se posebno istakao radom na istoriografiji i propagiranju panslavističke ideologije.

Pribojević je rođen na ostrvu Hvaru. Stekao je humanističko obrazovanje, a oko 1522. priključio se dominikanskom redu.

Njegovo najpoznatije delo, pisano na latinskom, jeste govor O poreklu i zgodama Slovena (De origine successibusque Slavorum), u kojem veliča Ilire i stare Slovene kao pretke njemu savremenih dalmatinskih Hrvata. Ovaj govor, koji je verovatno održan u 1525. godine u Veneciji ili u Hvaru, a štampan 1532. u Veneciji, ostavio je snažan utisak na građane Mletačke Republike, pa je govor tokom narednih godina bio nekoliko puta preštampan i na latinskom i na italijanskom jeziku. Strastveno veličanje Slovena, među koje Pribojević ubraja i predslovenske stanovnike Balkana (Ilire, Tračane, Gote itd.), ali i Aleksandra Velikog, Aristotela, Dioklecijana i Hijeronima, te snažan pathos'' kojim je govor prožet – odigrali su ogromnu ulogu u rađanju panslavističke ideologije. Tada je prvi put ta ideologija formulisana kao koherentan program, koji su dalje razvili Mavro Orbini i Juraj Križanić.

Uz kratak pregled geografije, etnografije i istorije slovenskih naroda, govor donosi opis i istorijat primorskih gradova, posebno Hvara, te veliča domaće ljude koji su se istakli na polju književnosti, nauke itd.

Pribojević je prvi koji je Ilire i ilirski mitologem uključio u hrvatsku i slovensku istoriografiju, zapravo ideologiju, kao štit i branu pred nemačkim, mađarskim i italijanskim nacionalnim i teritorijalnim ambicijama. Pribojevićevo poistovećivanje Slovena i Ilira, te njegovo strastveno veličanje istorijske slave i značaja Ilira ostavili su dubok trag na hrvatsku istoriju.

Premda njegovo delo, sa stanovišta kritičke istoriografije, predstavlja čistu fikciju i zapravo je samo panegirik "slavnoj prošlosti", Pribojevićeve temeljne ideje, bez obzira na to koliko se čudnim danas činile, njegovi su savremenici uzimali veoma ozbiljno. U doba humanizma i renesanse još uvek nije bilo univerzalno definisanog racionalnog i kritičkog naučnog aparata za razlikovanje istine i fikcije u takvim pitanjima kao što su etnogeneza i nacionalni identitet. Zapravo, sve do duboko u 19. vek postojale su razne fantastične teorije o poreklu različitih naroda.

Ovaj izuzetno uticajan čovek, jedan od najvažnijih evropskih i hrvatskih latinista, takođe je i prethodnik hrvatskog Ilirskog pokreta, koji će se razviti u 19. veku, te panslavizma kao pokreta koji će prihvatiti svi slovenski narodi.

Hrvatski pisci
Hrvatski latinisti
Dominikanci
Biografije, Hvar
Hrvatska narodna stranka

Hrvatska narodna stranka je liberalna politička stranka lijevog centra u Hrvatskoj.

Osnovana je u jesen 1990. od bivših pristaša Koalicije narodnog sporazuma na čelu s Mikom Tripalom i Savkom Dabčević-Kučar, bivšim vođama Hrvatskog proljeća.

Pokušaji stranke da se početkom 1990-ih nametne kao liberalna, odnosno građanska alternativa predsjedniku Tuđmanu i vladajućem HDZ-u nisu urodili plodom, pa je HNS dugo vremena preživljavao u okviru raznih koalicija stranaka centra, od kojih je najpoznatija tzv. Četvorka koja je 2000. HNS-ovog člana Stjepana Mesića kandidirala za predsjednika.

Četvorka je početkom 2000. postala dijelom tzv. Trećesiječanjske vlasti, a sve do njenog kraja premijeru Ivici Račanu postajala sve važniji saveznik u sukobima s Draženom Budišom. Godine 2002. se stranka spojila s Liberalnim demokratima i promijenila ime u Hrvatska narodna stranka - Liberalni demokrati.

Iako je na izborima 2003. HNS povećala broj zastupnika u Saboru, bila je prisiljena otići u opoziciju.

Godine 2007. je njenog tadašnjeg vođu Radimira Čačića u anketama uživa veliku popularnost, odnosno većina građana Hrvatske ga je preferirala kao najpoželjnijeg budućeg premijera nakon izbora 2007. godine, ali zbog odbijanja SDP-a da stupi sa njima u predizbornu koaliciju, obje stranke su ostale u oporbi. Godine 2010. su obje stranke sklopile sporazum za sljedeće izbore, poznat kao Kukuriku koalicija.

Na izborima 2011. taj je blok osvojio apsolutnu većinu u Saboru, te je HNS postala dio nove koalicijske vlade. Nakon što je 2012. Čačić podnio ostavku uslijed osude na zatvorsku kaznu zbog prometne nesreće u Mađarskoj, vodstvo stranke je preuzela ministrica vanjskih poslova Vesna Pusić.

HNS je nakon izbora 2015. završio u oporbi, a 2016. je zajedno sa SDP još jednom sudjelovao na izborima. 2017. je HDZ pod vodstvom premijera Andreja Plenkovića predložio da mu se HNS pridruži pri sastavljanju vlade, ali je Predsjedništvo stranke, usprkos toga što se tome priklonio HNS-ov predjednik Ivan Vrdoljak, taj prijedlog odbilo. Središnji odbor je, međutim, taj plan prihvatio i HNS je ušao u vladu; brojni istaknuti članovi su nakon toga napustili stranku, uključili zastupnike u Saboru i Jozu Radoša koji je dotada bio jedini član u Europskom parlamentu.

Izvori

Eksterni linkovi 
 Hrvatska narodna stranka - Liberalni demokrati službena stranica

Političke stranke u Hrvatskoj
Liberalne partije
Konzervativna stranka (Ujedinjeno Kraljevstvo)

Konzervativna i unionistička stranka (engleski: Conservative and Unionist Party), skraćeno Konzervativna stranka (engleski: Conservative Party) je konzervativna politička stranka desnog centra u Velikoj Britaniji.

Osnovana je godine 1830. a porijeklo vuče od nekadašnje torijevske stranke, zbog čega njene članove dan-danas nazivaju Torijevcima. Smatra se jednom od najstarijih političkih stranaka koja dan-danas djeluje u svijetu, a i jednom koja se može pohvaliti s najvećim brojem izbornih pobjeda u povijesti moderne demokracije.

Temelj njene politike je bilo čuvanje engleskih, odnosno britanskih tradicija. U 19. vijeku joj je glavni suparnik bila liberalno orijentirana Liberalna stranka, a u 20. vijeku socijalistički orijentirana Laburistčka stranka.

U 20. vijeku su njeni članovi i vođe bili neki od najpoznatijih svjetskih državnika kao Winston Churchill i Margaret Thatcher.

Od izbora 1997. godine Konzervativna stranka se nalazi u opoziciji. Na parlamentarnim izborima 2010. godine je osvojila najviše mjesta, ali bez većine potrebne za samostalno sastavljanje vlade.

Službene stranice 

 Conservatives
 Scottish Conservatives
 Welsh Conservatives 
 Conservatives in Northern Ireland 
 Conservative Future - party youth wing

Političke stranke u Ujedinjenom Kraljevstvu
Pariški ugovor (1951)

Pariški ugovor, potpisan 18.4. 1951. između Belgije, Francuske, Zapadne Njemačke, Italije, Luksemburga i Nizozemske je ustanovio Evropsku zajednicu za ugljen i čelik (ECSC), koja jse s vremenom postala dio Evropske unije. Ugovor je istekao 23.7. 2002, točno pedeset godina nakon što je stupio na snagu.

Ugovor se smatra jednim od ključnim dokumenata kojima je Evropa ujedinjena u miru nakon razaranja u drugom svjetskom ratu. Neki od glavnih ratnih protivnika su sada dijelili proizvodnju ugljena i čelika, ključnih resursa bez kojih se nije mogao zamisliti nikakav ratni napor.

Eksterni linkovi 
 Treaty constituting the European Coal and Steel Community  European NAvigator
 The history of the European Union 1945-1957

1951
Ugovori Evropske unije
Ugovor
Evropska zajednica za ugljen i čelik

Evropska zajednica za ugljen i čelik (ECSC) je osnovana godine 1951. (Pariški ugovor), od strane Francuske, Zapadne Njemačke, Italije, Belgije, Luksemburga i Nizozemske kako bi se zajednički upravljalo zalihama i proizvodnjom čelika i ugljena država-članica. 

To je bilo ostvaranje plana koga je bio stvorio francuski ekonomist Jean Monnet, a promovirao francuski ministar vanjskih poslova Robert Schuman. Također su ga podržavale Sjedinjene Države.

Eksterni linkovi 

 Treaty constituting the European Coal and Steel Community  European NAvigator
 The institutions of the European Coal and Steel Community  European NAvigator
 EU Founders
 France, Germany and the Struggle for the War-making Natural Resources of the Rhineland
 Pas de Pagaille! , Time Magazine, članak od 28. VII. 1947.

Evropska unija
Rimski ugovori

Rimskim ugovorima, potpisanima 1957. godine u Rimu, osnovane su Europska ekonomska zajednica (EEZ) i Europska zajednica za atomsku energiju (Euratom).

EEZ-om je ustanovljena carinska unija među državama potpisnicama (Belgija, Italija, Luksemburg, Nizozemska i Njemačka) te su postavljeni kriteriji i temeljni ciljevi stvaranja zajedničkog tržišta koje bi osiguralo slobodno kretanje ljudi, roba, usluga i kapitala.

Euroatom je postavio ciljeve razvoja istraživanja nuklearne energije i njezine upotrebe u civilne svrhe. Stupanjem na snagu Ugovora o Europskoj uniji Europska ekonomska zajednica preimenovana je u Europsku zajednicu (EZ), a Ugovor o EEZ-u postao je Ugovor o EZ-u.

1957
Ugovori Evropske unije
Evropska ekonomska zajednica

Evropska ekonomska zajednica (akronim EEZ), organizacija osnovana 25. ožujka 1957. u Rimu od strane šest država članica Evropske zajednica za ugljen i čelik, potpisivanjem ugovora o osnivanju EEZ-a i EURATOM-a. 

EEZ je bio i ostao najvažnija organizacija među tri spomenute. Osnovni ciljevi te organizacije bili su izgradnja zajedničkog tržišta na osnovu carinske unije, to jest rješavanje svih privrednih prepreka, koordiniranje gospodarske politike i podizanje životnog standarda unutar Unije.

Evropska unija
Institucije Evropske unije

Europska unija ima vrlo složen sustav institucija. U početku su tri Zajednice imale svaka vlastita izvršna tijela, a zajednički su im bili Skupština predstavnika (kasnije Europski parlament) i Sud pravde. Tek su 1967. godine na osnovi Ugovor o spajanju spojena istovrsna tijela Zajednica.

Najvažnije institucije Europske unije su:
 Vijeće EU ili poznatije kao Vijeće ministara EU - najvažnije tijelo Europske unije koje donosi odluke. Vijeće ima 27 članova (ministri država članica). Sjedište Vijeća EU je u Bruxellesu. Vijeću ministara pomaže u radu Odbor stalnih predstavnika (COREPER).
 Europska komisija - jedna od temeljnih institucija EU, koja predstavlja i štiti interese Zajednice. Ima 27 članova (povjernici, 5 potpredsjednika i predsjednik EK).
 Europski parlament - predstavničko tijelo građana EU. Ima 785 članova. Sjedište Parlamenta je u Strasbourgu, neka zasjedanja i sastanci odbora se održavaju u Bruxellesu, a Tajništvo se nalazi u Luksemburgu.
 Europski sud pravde, koji uključuje i Prvostupanjski sud - jedini ovlašteni tumač odredaba osnivačkih ugovora i rješava sporove po tužbama država članica i građana čija su prava povrijeđena nekom od odluka tijela Unije. Sjedište suda je u Luksemburgu.
 Europsko vijeće koje i nije tijelo (kvazi-institucija), već sastanak na vrhu (summit) šefova država ili vlada država članica i predsjednika Europske komisije.

Postoje i druga tijela i ustanove:
 Revizorski sud - čine ga 27 sudaca revizora, osnovan 1977. godine radi kontrole prihoda i rashoda Unije te dodjele proračunskih sredstava. Ima sjedište u Bruxellesu.
 Gospodarski i socijalni odbor - savjetodavno tijelo EU, sastavljeno od 317 članova. Ima sjedište u Bruxellesu.
 Odbor regija - također savjetodavno tijelo EU, sastavljeno od 317 članova koje delegiraju tijela lokalnih i regionalnh vlasti država čnica EU kako bi zastupali interese regija jedinica lokalne samouprave na razin Unije. Ima sjedište u Bruxellesu.
 Europska središnja banka - osnovana sredinom 1998., a 1999. godine preuzela je odgovornost za provedbu europske monetarne politike. Glavna joj je zadaća održavanje stabilnosti jedinstvene europske valute - eura. Sjedište joj je u Frankfurtu na Majni.
 Europska investicijska banka - ustrojena je Rimskim ugovorom o osnivanju EZ-a, s ciljem pridonošenja uravoteženosti razvoja Europske zajednice gospodarskom integracijom i socijalnom kohezijom. Banka osigurava dugoročno financiranje određenih kapitalnih projekata u Uniji te u drugim državama svijeta. Ima sjedište u Luksemburgu.
 Europska banka za obnovu i razvoj - osnovana je 1991. godne kako bi pomogla bivšim komunističkim državama u njihovoj transformaciji u tržišna gospodarstva. Banka se bavi investiranjem u privatna poduzeća, samostalno ili s drugim partnerima. Sjedište banke je u Londonu.

Također postoji i velik broj specijaliziranih agencija.

Evropska unija
Vijeće Evropske unije

Vijeće Evropske unije (Savet Evropske Unije) je tijelo u kojem se neposredno izražavaju interesi država članica Evropske unije. To je mjesto gdje se najefikasnije uspostavlja međusobna suradnja i dogovori između vlada držva članica. Ono donosi zakonodavne odluke u EU, zaključuje ugovore sa trećim državama. Od 1993. naziva se i Vijećem ministara.

Posebnost Vijeća (Saveta) EU ogleda se i u njegovom sastavu. Pravno gledajući, Vijeće (Savet) je jedinstveno tijelo, a u stvrnosti se sastoji od više vijeća (saveta). Naime, ministarski sastav mijenja se ovisno o temi o kojoj se raspravlja. U pravilu u radu Vijeća (Saveta) sudjeluju ministari vanjskih poslova, međutim kada se raspravlja o poljoprivredi, sudjeluju ministri poljoprivrede, kada se radi o prometu, sudjeluju ministri zaduženi za transport i sl. Zato je i skovan naziv Vijeće (Saveta) s bezbroj lica

Dužnost predsjedavajućeg Vijeća (Saveta) naizmjenično obnašaju države članice u trajanju od po šest mjeseci (od 1.1. do 30.6., te 1.7. do 31.12.).

Ustroj Vijeća (Saveta) 
Kada bi se da Vijeća (Saveta) EU-u odvijalo isključivo na sastancima ministara, Vijeće bi bilo potpuno neoperativno. Stoga u sklopu Vijeća EU dijeluju i razna podtijela koja pomažu Vijeću (Savetu) u uspješnom obavljnju njegovih zadataka. To su: 
 Rotirajuće predsjedništvo
 Odbor stalnih predstavnika - COREPER
 radne grupe stručnjaka
 Glavno tajništvo Vijeća (Generalni Sekretariat Saveta)

Evropska unija
Sud pravde Evropske unije

Sud pravde Europske unije (engl. Court of Justice of the European Union) institucija je Europske unije koja obuhvaća: 
 Sud (Court of Justice) - često se naziva Europski sud;
 Opći sud (General Court) - raniji naziv Sud prvog stupnja, osnovan 1988. godine;
 specijalizirane sudove - danas postoji Službenički sud (Civil Service Tribunal), osnovan 2004. godine.

Sud EU osigurava poštovanje prava pri tumačenju i primjeni Osnivačkih ugovora. Sjedište Suda je u Luxembourgu, a njegova organizacija uređena je Ugovorom o Europskoj uniji, Ugovorom o funkcioniranju Europske unije, Statutom Suda te Pravilima postupka.

Vanjske veze 

 Službene stranice Suda

Nastanci 2009.
Međunarodni sudovi
Evropska unija
Evropsko pravo
Građevine u Luksemburgu