alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Adolf Muschg

Adolf MUSCHG [adolf muŝg] (naskiĝis la 13-an de majo 1934 en Zollikon en kantono Zuriko) estas svisa verkisto kaj literatursciencisto.

En Zuriko kaj Cambridge li studis germanistikon, anglistikon kaj filozofion. De 1959 ĝis 1962 li estis instruisto en gimnazio, poste li instruis en diversaj altlernejoj, i.a. en Germanio, Japanio kaj Usono. En la jaro 1970 li fariĝis profesoro pri germana lingvo kaj literaturo en la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio en Zuriko.

Ekde 1976 li estas membro de la Akademie der Künste (= Akademio de la Artoj) en Berlino, kies prezidanto li fariĝis en 2003. Krome li estas membro de la Akademie der Wissenschaften und Literatur (Akademio de la sciencoj kaj la literaturo) en Majenco kaj de la Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (= Germana Akademio de lingvo kaj poezio) en Darmstadt.

Listo de verkoj 
 Im Sommer des Hasen (romano, 1965)
 Gegenzauber (romano, 1967)
 Rumpelstilz. Ein kleinbürgerliches Trauerspiel (tragedio, 1968)
 Mitgespielt (romano, 1969)
 Liebesgeschichten (rakontoj, 1972)
 Albissers Grund (romano, 1974)
 Entfernte Bekannte (rakontoj, 1976)
 Gottfried Keller (biografio, 1977)
 Baiyun oder die Freundschaftsgesellschaft (romano, 1980)
 Literatur als Therapie? (eseo, 1981)
 Leib und Leben (rakontoj, 1982)
 Das Licht und der Schlüssel. Erziehungsroman eines Vampirs (romano, 1984)
 Goethe als Emigrant (eseoj, 1986)
 Der Turmhahn und andere Liebesgeschichten (rakontoj, 1987)
 Der Rote Ritter. Eine Geschichte von Parzifal (romano, 1993)
 Sutters Glück (romano, 2001)
 Das gefangene Lächeln (rakonto, 2002)

Premioj 
 Conrad-Ferdinand-Meyer-Preis (1968)
 Hermann-Hesse-Preis (1974)
 Zürcher Literaturpreis (1984)
 Carl-Zuckmayer-Medaille (1990)
 Georg-Büchner-Preis (1994)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.suhrkamp.de/autoren/muschg/muschg_bio.htm  
 http://fm-eth.ethz.ch/eth/peoplefinder/FMPro?-db=whoiswho.fp5&-format=who%5fdetail%5fde.html&-lay=html&-op=cn&sortfield=who%5ffirstname&-op=cn&who%5fstatus=1&-recid=34713&-find=  

Muschg, Adolf
Muschg, Adolf
Muschg, Adolf
Alain René Lesage

Alain René LESAGE (n. la 6-an de majo 1668, m. la 17-an de novembro 1747) estis franca verkisto.

Li naskiĝis en Sarzeau (Morbihan), studis juron kaj fariĝis advokato. Sian literaturan karieron li komencis per tradukoj el la hispana lingvo, poste li verkis teatraĵojn (ĉefe komediojn) kaj romanojn, kiuj sekvis la ekzemplon de la hispana friponromano.

Alain René Lesage mortis en Boulogne-sur-Mer.

Listo de verkoj 
 Le Diable boîteux (romano, 1707)
 Crispin rival de son maître (komedio, 1707)
 Turcaret (komedio, 1709)
 Histoire de Gil Blas de Santillane (romano, 4 vol., 1715-1735)
 Les Aventures de M. Robert Chevalier (romano, 1732)

En Esperanto aperis 
Ĝil Blas de Santillana : ĉapitroj / Elekt. kaj trad. de Raoul Busquet. – Paris : Presa Esperantista Societo, 1912. – 76 p.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.pinkernell.de/romanistikstudium
 http://gallica.bnf.fr/document?O=N082252 
 http://gallica.bnf.fr/document?O=N088837 
 http://gallica.bnf.fr/document?O=N009897 

Francaj verkistoj
1668

1668 estis superjaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1668 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Kreita Reala Karaktero;
 Reĝido Petro iĝis regento de Portugalio;
 Nolinsk fondita;

Naskiĝoj 
 22-a de januaro: Jacob Friedrich Reimmann, germana teologo (m. 1743)
 8-a de majo: Alain René Lesage, franca verkisto (m. 1747)
 10-a de novembro: François Couperin, franca komponisto (m. 1733)

Mortoj 
 9-a de aŭgusto: Jakob Balde, germana poeto (n. 1604)
1515

En la jaro 1515 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Francisko la 1-a (Francio) surtroniĝis.
Havano fondita.
 13-a de septembro: La detrua malvenko dum la batalo de Marignano (Italio) ĉesigis la strebadon de la Svisa Ĵurkomunumo fariĝi eŭropa grandpotenco.

Naskiĝoj 
28-a de marto: Sankta Tereza
22-a de septembro: Anna de Kleve, kvara edzino de Henriko la 8-a (Anglio) (m. 1557)

Mortoj 
1-a de januaro : Ludoviko la 12-a (Francio);
5-a de februaro: Aldo Manuzio, itala eldonisto (n. 1449)
Bito

Bito, aŭ duumo, estas pozicio de duuma cifero en duuma kodo. Por memoro, la nombro da bitoj indikas maksimuman kvanton da duumaj ciferoj, kiujn ĝi povas enteni (vidu memorkapaciton); por dateno, la nombro da bitoj indikas la kiomon da duumaj ciferpozicioj, en kiuj ĝi estas registrita (vidu bajton).

Per unu bito, 2 eblecoj:
 jen lumigita ampolo 1 ,
jen malumigita ampolo 0 .

La mallonga simbolo de bito estas bit. 1 kbit =  bitoj; 1 Mbit =  bitoj; 1 Gbit =  bitoj.

Vidu ankaŭ 
 Informa entropio
 Bitoko
 Datenkunpremo
 Kvantbito

Fonto: Komputada leksikono

Komputiko
Bajto

Bajto, bitoko aŭ okopo estas opo el fiksita nombro da bitoj (kutime bitoko), traktata kiel tutaĵo. Kutime la malpleja adresebla memorero (ĉelo) havas la kapaciton 1 bitoko; kiel mezurunuoj de memorkapacito ankaŭ estas uzataj kilobitoko, megabitoko, gigabitoko.

Ofta konfuzo estas konsideri ke bajto kaj bitoko estas ekzakte sinonimaj, kio ne estas strikte vera.
Bitoko ĉiam temas pri grupo da ekzakte 8 bitoj.
Bajto, se preni la oficialan difinon, signifas la plej malgrandan kvanton da bitoj kiun komputilo kapablas trakti unuope.
Plej kutime tiu kvanto estas 8, sed ekzistas malnovaj komputiloj aŭ reto-sistemoj kie bajto povas valori 7 bitojn (pro tio ke la 8-a bito estas uzata por kontroli erarojn), aŭ 9 (8 bitoj por informo + 1 por eraro-kontrolo).

Per la 8 bitoj de la normala bitoko eblas kodi 256 diversajn valorojn, plej ofte por unu el la sekvaj celoj:

 duuma prezento de sensignuma entjero el la intervalo [0..255];
 duuma prezento de signumhava entjero, de -128 ĝis 127 (i.a. tiel estas difinita la datumtipo byte en Ĝavo);
 kodeono de signo; sekve, la nombro de diversaj signoj facile prezenteblaj en komputilo kutime ne superas 256 — vd ISO-kodo;
 duum-dekuma prezento de nombro: bitoko entenas du duonbitokojn (bitkvaropojn), ĉiu el kiuj povas enteni reduktitan kodon de cifero aŭ signumo;
 bitoko povas esti fizika parto de pli granda, logike nedividebla tuto (ekz-e de mantiso);

Unu 8-bita bitoko estas prezentebla per du ciferoj en deksesuma nombrosistemo. En malnovaj komputiloj estis uzataj ankaŭ 6-bitaj bitokoj, oportunaj por prezenti signon de 64-elementa signaro aŭ du okumajn ciferojn. Iam oni nomis bitoko 16- aŭ 32-bitajn ĉelojn, sed hodiaŭ la bajtlongo egala al 8 bit estas firme establita, interalie en internaciaj normoj (ekzemple ISO-9660, ISO-11544).

Oni tradicie misuzis la scienciajn prefiksojn k, M, G, ktp por obloj de 1024 (210) anstataŭ de 1000. Iuj distingas inter kB por 1000 bitokoj kaj KB por 1024 bitokoj, sed tiu distingo ne estas aŭdebla. Kun kilobitoko la diferenco estas nur 2,4 %, sed kun terabitoko la eraro estus jam 10 %. Tial estas konsilinde uzi la sciencajn prefiksojn nur kun iliaj oficialaj signifoj kaj uzi la alternativajn prefiksojn por obloj de 1024:

Ankaŭ la mallongigo "O" estas kelkfoje uzata anstataŭ "iB" en Esperanto. (1 kO = 1 kiB)

Vidu ankaŭ 
 Eksabajto
 Jotabajto
 Petabajto
 Zetabajto

Notoj kaj referencoj 

Aparataro
Komputila memoro
Mezurunuoj de informo
East Sussex

East Sussex estas provinco en suda Anglio. Ĝi situas en la regiono South East England. La ĉefurbo estas Lewes.

East Sussex havas  loĝantojn sur areo de .

La ĉefaj industrioj estas agrikulturo, elektroniko, meblaro kaj turismo.

Urboj kaj vilaĝoj 
 Bexhill-on-Sea, Brighton
 Crowborough
 Ditchling
 Eastbourne
 Firle
 Hailsham, Hastings, Heathfield
 Lewes
 Mayfield
 Newhaven
 Peacehaven, Pevensey Bay, Polegate
 Seaford, East Sussex
 Uckfield
 Wadhurst, Willingdon

Vizitindaĵoj 
 Kastelo Bodiam
 Herstmonceux Castle
 Beachy Head
 Ditchling Common
 Ashdown Forest
 Bluebell Railway, fervojo
 Lavender Line Steam Railway, fervojo
 South Downs Way, londistanca vojeto por piedirantoj

Esperanto-movado 
Esperanto-grupoj ekzistas en Brighton kaj Hastings. La Universala Kongreso en 1989 okazis en Brighton, la IKUE-kongreso samjare en la kampara konferencejo Annan Court 26 kilometrojn nordoriente.

Delegito de UEA en Brighton estas Beatrice Clarke.
West Sussex

West Sussex estas provinco en suda Anglio.

Ĝi situas en la regiono South East England.

La ĉefurbo estas Chichester.

Loĝantaro -  (laŭ la stato de )

Areo - 

Industrio - agrikulturo, hortikulturo, turismo, elektroniko.

Urboj kaj vilaĝoj
 Angmering, Arundel
 Balcombe, Bignor, Billingshurst, Bognor Regis, Bosham, Bramber, Burgess Hill
 Chichester, Crawley, Cuckfield
 East Grinstead, East Wittering
 Ferring
 Goring by Sea
 Haywards Heath, Henfield, Horsham, Hurstpierpoint
 Keymer
 Lancing, Littlehampton
 Middleton on Sea, Midhurst
 Pease Pottage, Petworth, Pulborough
 Rustington
 Selsey, Shipley, Shoreham-by-Sea, Southbourne, Steyning, Storrington
 Three Bridges
 Worthing

Vizitindaĵoj
 Amberley Museum
 Arundel Castle
 WWT Arundel, birdrezervejo
 Barnham Windmill
 Bignor Roman Villa
 Fishbourne (palaco) 
 Goodwood House
 Pallant House
 Selsey Bill
 South Downs Way, longdistanca vojeto por piedirantoj
 South Downs
 Stansted Park
 Wakehurst Place
Graflando Durham

La graflando Durham, angle county Durham, estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono nordorienta Anglio. La ĉefurbo estas la samnoma urbo Durham. La rivero Viuro fontas en la najbareco de Wearhead en la komunumo Stanhope en la Peninoj en la graflando Durham. Ĝi fluas tra la Viurvalo (Weardale) laŭ la urbo Durham orienten kaj elfluas post  apud Sunderland en la Norda Maro.

La loĝantaro estis de  (en 2002), la areo estas de  kaj la ekonomio estas bazata sur agrikulturo, inĝenier-arto, karbminado, kemiaĵoj ktp.

La formo de la provinca nomo estas unika en Anglio, kie provincnomoj kutime estas derivataj de la ĉefurbo per la sufikso -shire. En Durham oni antaŭmetas la vorton county (laŭvorte: graflando), ĉar iam la princoj-episkopoj de Durham regis ankaŭ teritoriojn ekster la provinco; por distingi tiun ĉi de la regata teritorio oni kreis la apartan nomon. (En Irlando tiaj formoj estas kutimaj kaj ne rilatas al similaj historiaj cirkonstancoj.)

Setlejoj
 Bishop Auckland

 

 

 
Graflandoj de Anglio
West Midlands

Okcidentaj Mezlandoj (Angla: West Midlands) estas unu el la anglaj regionoj. Ĝi ankaŭ estas metropola kantono.

Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj subfakoj.

† - Ŝira Kantono
 - Metropola Kantono

Eksteraj ligiloj 

Mapoj de la regionoj

Vidu ankaŭ 
Loka regado kaj administrado en Britio

 
Regionoj de Anglio
Sud-okcidenta Anglio

Sud-okcidenta Anglio () estas unu el la anglaj regionoj.

Ĝi estas dividita en la jenaj administraj instancoj.

Bath and North East Somerset (unuara instanco)
North Somerset (unuara instanco)
Bristol (unuara instanco)
South Gloucestershire (unuara instanco)
Gloucestershire (graflando)
Swindon (unuara instanco)
Wiltshire (graflando)
Dorset (graflando)
Poole (unuara instanco) 
Bournemouth (unuara instanco)
Somerset (graflando)
Devon (graflando)
Torbay (unuara instanco)
Plymouth (unuara instanco)
Cornwall (graflando)

Kantonoj 
 Kornvalo
 Devono
 Dorseto
 Glosterŝiro
 Somerseto
 Viltŝiro

Unuaraj instancoj 
 Bath and North East Somerset, antaŭe parto de Somerset, poste de Avonio
 Bournemouth, antaŭe parto de Hampshire, poste de Dorset
 Bristol, antaŭe parto de Avon
 Insuloj Scilly
 North Somerset, antaŭe parto de Somerset, poste de Avon
 Plymouth, antaŭe parto de Devon
 Poole, antaŭe parto de Dorset
 South Gloucestershire, antaŭe parto de Gloucestershire, poste de Avon
 Swindon, antaŭe parto de Wiltshire
 Torbay, antaŭe parto de Devon

Vidu ankaŭ 
 Cotswolds
 Loka regado kaj administrado en Britio

Eksteraj ligiloj 
 Mapoj de la regionoj
Sud-orienta Anglio

Sud-orienta Anglio () estas unu el la anglaj regionoj.

Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj instancoj.

Kantonoj 
 Bukinghamŝiro
 Orienta Susekso
 Hampŝiro
 Insulo de Vihto
 Kento
 Oksfordŝiro
 Surio
 Okcidenta Susekso

Unuarangaj instancoj 
 Basingstoke
 Braknela Arbaro
 Brajtono kaj Hovo
 Medvojo
 Miltono Keneo
 Portsbuŝo
 Redingo
 Sloŭo
 Sudhamptono
 Okcidenta Barkŝiro
 Vindsoro kaj Madenhedo
 Vokinghamo

Vidu ankaŭ 
 Loka regado kaj administrado en Britio
 Ĉilternoj

Eksteraj ligiloj 
 Mapoj de la regionoj
East Midlands

La Orientaj Mezlandoj estas unu el la anglaj regionoj.

Ĝi estas dividita en diversaj administraj instancoj:

Kantonoj 
 Darbiŝiro
 Lesterŝiro
 Linkonŝiro
 Nordhamptonŝiro
 Notinghamŝiro

Unuaraj instancoj 
 Darbio
 Lestero
 Notinghamo
 Rutlando

Eksteraj ligiloj 

Mapoj de la regionoj

Vidu ankaŭ 
 Loka regado kaj administrado en Britio

Orientaj Mezlandoj 
Regionoj de Anglio
Tereza el Avilo

Sankta Tereza el Avilo (Ávila, Hispanio 28-a de marto 1515 - Alba de Tormes, Hispanio 4-a de oktobro 1582), konata ankaŭ kiel Sankta Tereza de Jesuo (hispane, santa Teresa de Jesús ), baptonome Teresa DE CEPEDA Y AHUMADA , estas fama hispana sanktulino (sanktigita en 1622, festo je la 15-a de oktobro) kaj mistikulino de
katolikismo.

Tereza reformis la religian ordenon, la Karmelanoj, fondinte la ordon de Deŝuitaj Karmelanoj. Ŝi batalis kontraŭ protestantismo per
preĝado kaj verkis gravajn librojn pri preĝado kaj la vivo spirita. Papo Paŭlo la 6-a deklaris ŝin en 1970, kune kun Katerina el Sieno, doktoro de la Eklezio.

Ŝi verŝajne naskiĝis de kristanigitaj judoj. Kiam ŝi havis 15-jarojn, ŝia patrino mortis kaj Tereza estis prizorgata de aŭgustenaj monaĥinoj. Post kiam ŝi legis la verkojn de Sankta Hieronimo, ŝi decidis eniri la religian vivon. En 1535 ŝi
aliĝis al la Karmelanoj, kontraŭ la volo de sia patro (kiu tamen poste
konsentis). Ŝi grave malsaniĝis kaj ne povis piediri dum tri jaroj, sed
tiam ŝi spertis vizion de "la vundigita Kristo", kio ŝanĝis ŝian vivon
por ĉiam.

La vizioj, precipe pri la Pasiono de Kristo, adis kaj fortiĝis. Instigita de la
vizioj, ŝi strebis reformi la Karmelanojn, kaj fine fondis la ordon de
Deŝuitaj Karmelanoj, kiu estis pli severa kaj malpli mondama. En la
16-a jarcento, monaĥinoj ofte vivis lukse kaj ne laŭ la regulo de la
ordo. En 1567 Tereza renkontis sanktan Johanon de la Kruco, kiu fondis la viran flankon de la Deŝuitaj Karmelanoj.

Ŝi devis konvinki la Hispanan Inkvizicion, kiu suspektis ŝin hereza pro ŝia juda deveno kaj mistika fervoro.

Dum la malfruaj jaroj de sia vivo, ŝi iris tra la tuta Hispanio fondante novajn monaĥinejojn de sia nova ordeno.

Verkoj 
 Membiografio "Vivo" (La vida), antaŭ 1567.
 "Vojo al Perfekteco" (Camino de perfección), antaŭ 1567, klarigo de la Pater Noster kaj gvidlibro por la fratinoj de ŝia ordeno.
 "La interna kastelo" (Las moradas o el castillo interior), 1577, mistika metodo.
 "Rakontadoj" (Relaciones), daŭrigo de ŝia biografio leterforme pri ŝiaj vivaĵoj spiritaj kaj materiaj.

Ŝia lingvuzo estis familieca, pli laŭ la neklerula ol laŭ la hispana normo. Lingvistoj debatas, ĉu ŝi faris tiel pro malorgojliĝo aŭ pro alia kaŭzo, ĉar ŝi lernis kaj konversaciis kun tiamaj kleruloj.

Fama strofo el ŝia mistika verko:

La itala artisto Gian Lorenzo Bernini starigis pri ŝi la faman marmoran skulptaĵon La
Ekstazo de Sankta Terezo en la Cappella Cornaro de la malgranda preĝejo Santa Maria della Vittoria en Romo.

Anekdote, ŝi mortis dum la nokto de la 4-a al la 15-a de oktobro de 1582, kiam Hispanio kaj la katolika mondo ŝanĝis kalendaron julian al gregoria.

Vidu ankaŭ 

 Sainte-Thérèse
 Sainte-Thérèse (exo)

Karmelanaj sanktuloj
Doktoroj de la Eklezio
Verkistinoj
Vojo

Vojo estas identigebla pado inter du aŭ pluraj geografiaj lokoj. Vojoj povas esti preparitaj, ekzemple per pavimo, por faciligi la suriradon, tamen tio ne estas deviga. Historie multaj vojoj estis rekoneblaj sen formalaj konstruaĵoj.

Laŭ Francisko Azorín vojo estas Spaco trairota por sin movi de unu loko al alia. Loko speciale preparita por veturiloj aŭ piedirantoj. Spaco trairita de moviĝanta korpo. Li indikas etimologion el la latina via (vojo). Kaj li aldonas la terminojn fervojo, por vojo kun reloj por vagonaro; vojkruciĝo, por loko, en kiu du aŭ pluraj vojoj renkontiĝas transverse; vojforko, aŭ duforkiĝo, por loko, kie unu vojo dividiĝas en du; subvojo, supravojo, akvovojo, tramvojo, ĉefvojo.

Tipoj kaj teĥnikoj 
 Ŝoseo
 Pavimo
 Asfalto
 Aŭtoŝoseo
 Kanalo
 Fervojo

Gravaj vojoj 
 Beringio
 El Camino Real
 Galeón de Manila
 Jakoba vojo
 Rivero Janceo
 Orient Express
 Siberia fervojo
 Silka vojo
 Triangula komerco

Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri vojo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

Referencoj
Emil Ludwig

Emil LUDWIG [emil ludviĥ], origine: Emil COHN () estis germana verkisto. Ekde 1932 li estis svisa civitano.

Li naskiĝis en Vroclavo, studis juron kaj historion kaj ekde 1906 li dediĉis sin plene al la verkado. En la jaro 1933 li – judo kaj konvinkita demokrato - distanciĝis de la nazia Germanio kaj fariĝis svisa civitano. Li mortis en Moscia apud Ascona en Svislando.

Lia verkaro konsistas antaŭ ĉio el psikologie profundaj biografioj, kiuj miksas realon kaj fikcion. Krome li verkis dramojn kaj romanojn.

Listo de verkoj 
 Napoleon (dramo, 1906; biografio, 1925)
 Goethe (biografio, 1920)
 Meeresstille und glückliche Fahrt (romano, 1921)
 Genie und Charakter (biografioj, 1925)
 Bismarck (biografio, 1926)
 Cleopatra (biografio, 1931)
 Geschenke des Lebens (memoroj, 1931)
 Roosevelt (biografio, 1938)
 Stalin (biografio, 1945)

Germanaj verkistoj
Svisaj verkistoj
Naskiĝintoj en Breslaŭo
Verda Ŝtelo

Verda Ŝtelo (ankaŭ nomata Anagramoj) estas tabulludo kiu estas ludata per tegoletoj kun literoj. Ekzemple oni povas uzi la tegoletojn el alia vortludo kiel Skrablo aŭ Vorto-Mozaiko. Ĉi tiu ludo funkcias tre bone en Esperanto. En la komenco, ĉiuj tegoletoj estas kaŝitaj. Dum la ludo, oni laŭvice metas kaj montras tegoletojn unu post la alia sur la tablon.

Krei vorton 

Kiam ludanto vidas vorton inter la tegoletoj en la mezo, tiu krias la vorton kaj prenas la tegoletojn de tiu vorto antaŭ sin. Vorto povas esti radiko (sen finaĵo) aŭ normala vorto (kun finaĵo aŭ finaĵoj). Oni ne rajtas krei vorton kiu jam ekzistas sur la tablo.

Ŝteli vorton 

Oni ankaŭ povas ŝteli vorton de alia ludanto miksante ĉiujn tegoletojn de unu vorto de kunludanto kaj aldonante kelkajn de la mezo. Sed, ĉiam kiam oni ŝtelas, oni devas ŝanĝi la radikon. Oni ankaŭ povas ŝteli siajn proprajn vortojn ĉi tiel. Oni ofte ŝtelas siajn proprajn vortojn por certigi ke aliaj ne faru. Oni ne rajtas ŝteli vorton kiu kreas vorton kiu jam ekzistas sur la tablo.

Fina venko 

La ludo finiĝas kiam ĉiuj tegoletoj estas montrataj kaj neniu plu povas krei aŭ ŝteli alian vorton. Tiu kiu havas la plejmulton da tegoletoj venkas.

Interreta versio 

Ekzistas versio kiun oni povas ludi en Esperanto per la interreto kiu nomiĝas Verda Ŝtelo.

Ankaŭ vidu jenon 
 Anagramo

Eksteraj ligiloj 
 http://www.gtoal.com/wordgames 
 http://www.gtoal.com/wordgames/images-new 
 http://67.160.192.222:8080/AnagramsAjax/anagrams-static/index.html 

Vortaj ludoj
Vorto-Mozaiko

Vorto-Mozaiko estas krucvortludo kiu estis kreita de Nisikawa Sirosi kaj Serizawa Kiyosi de la Tokio Esperanto-Kooperativo.  Ĝi estas vortludo kiu ekzistas nur en Esperanto.  La ludo havas 100 kartetojn (inkluzive de unu karteto, nomita espero, kiu povas esti iu ajn litero).  La instrukcio proponas tri malsamajn ludojn por du ĝis dek ludantoj, sed multaj variaĵoj eblas. Kiel skribis la kreintoj, "ludantoj rajtas elpensi plaĉan ludon konforme al siaj kondiĉoj". En ĉiuj ludoj priskribitaj, oni rajtas meti nur radikojn kaj oni gajnas poentojn depende de la nombro da vokaloj kiuj ekzistas en la vortoj kreitaj dumvice.

Ankaŭ vidu: Anagramoj

Nombro de kartoj 

Aldone preparitaj estas ankaŭ kartoj "KLARIGU SIGNIFON de la vorto, kiun vi faris" kaj "FARU FRAZON uzante la vorton, kiun vi faris".

Permesataj vortoj 

La vortoj permesataj:

 radikoj de substantivo, adjektivo, adverbo kaj verbo
 artikolo, pronomoj, numeraloj, prepozicioj, konjunkcioj, subjunkcioj, tabelvortoj, afiksoj   kaj senfinaĵaj adverboj

ne-permesataj:

 vortoj kunmetitaj
 gramatikaj finaĵoj
 vortoj jam uzitaj

evitindaj:

 propraj nomoj
 neologismoj
 aliaj ne-kutimaj aŭ tro fakaj

Eksteraj ligiloj 

 En la katalogo de UEA

Tabulludoj
Vortaj ludoj
Kartludo

Kartludo estas ludo kiu estas ludata plejparte per ludkartoj.

Nomoj de ludkartoj estas jenaj: koloro kaj valoro de ludkarto: trefa fanto, karoa damo, kera reĝo, pika aso, ĵokero. Ĉiuj ludkartoj por ludo estas nomataj kartaro.

Tradiciaj kartludoj 

 Beloto
 Briĝo
 Kanasto
 Ekarteo
 Kribaĝo
 Mariaĝo
 Pikedo
 Pinoklo
 Pokero
 Mus
 Skato
 Schafkopf
 Taroko
 Visto, Kolorvisto
 Ulti

Temaj kartludoj 
 6 Nimmt
 Bohnanza
 Halli Galli
 Mamma Mia
 Rumio

Abstraktaj kartludoj 
 Set

Vidu ankaŭ 
 Atuto
 Tabulludo
 Portalo:Ludoj

Eksteraj ligiloj 

 Priskribo de kartludo esperantlingve
 Anglalingva paĝaro pri kartludoj.
 Hispanlingva paĝaro pri kartludoj.
 Klarigoj pri la kartludo La Vulpo en la Arbaro (Jutubo)
Miyamoto Masao

MIYAMOTO Masao ( [mijamoto masao]; naskiĝis la  en Wakayama, mortis la  en Osako) estis japana esperantisto kaj direkciano de akcia kompanio Esperanto.

Esperanta agado 
Miyamoto estis esperantisto de 1934 kaj ano de iamaj maldekstremaj Esperanto-organizoj en Japanio. Li pasigis du jarojn en malliberejo pro politika verdikto, kaj estis militkaptito de Usono sur Okinavo militfine. La spertojn tie li priskribas en Naskitaj sur la ruino: Okinavo. Miyamoto forlasis la komunistan partion en la 1950-aj jaroj pro ĝia ligo al Sovetunio. Li kunlaboris por multaj kontraŭmilitistaj broŝuroj, kiel Aŭskultu la voĉojn de vceano!, Infanoj de l' atombombo, Hiroŝima, La Infanoj de militbazoj kaj aliaj.

Li eldonis la Esperantajn literaturajn revuojn Prometeo kaj L'Omnibuso kaj kunlaboris en aliaj. Li estis ĉefa protagonisto de la Hajkista Klubo. Sekretario de KLEG kaj membro de la Literatura Komitato de SAT ekde 1964. Dum kelka tempo laboris kiel neregula lektoro en la Fremdlingva Universitato de Kobeo, speciale por studi esperantologion. Plurfoje premiita en la Belartaj Konkursoj de UEA. Li akiris Premion Ossaka en 1973 pro diversaj verkoj kaj la organiza laboro. Li kreis la vorton Minsaigo pri la ideo de interlingvo inter popolanoj. Li faris kompiladon de Vortaro Japana-Esperanta, eldonita de Japana Esperanto-Instituto (JEI) en 1983, kaj pro tio estis honorita per 'Honorigo de JEI laŭ Akademia Merito'. Membro de Akademio de Esperanto de 1986 ĝis la morto. Li faris diversajn tradukojn el la japana.

Verkoj

En Esperanto 
 Kanto de l’koro (1955)
 Facilaj legaĵoj (kompilado, 1961)
 Infanoj de l' atombombo (traduko, 1962)
 Rakontoj de Oogai (parto el la tradukoj, 1962)
 Nova vortaro Esperanto-japana (kompilado, 1963)
 La obstino (traduko 1964; 2015)
 El japana literaturo (parto el la tradukoj, 1965)
 Japana Kvodlibeto (parto, 1965)
 Kvin virinoj de amoro (traduko, 1966)
 Pri arto kaj morto (noveloj, 1967)
 El la vivo de Syunkin (traduko, 1968)
 El Manjoo (traduko, 1971)
 Invit' al Japanesko (originala poemaro, 1971)
 Utaaro de Takuboku (traduko, 1974)
 Historieto de la Japana Esperanto-movado (originalo, 1975)
 Naskitaj sur la Ruino: Okinavo (originala romano, 1976)
 El la Japana Moderna Poezio (traduko, 1977)
 Sarkasme kaj Entuziasme (eseoj, 1979)
 Skiza Historio de la Utao (eseo, 1979)
 Hajka Antologio (parto el la tradukoj, 1981)
 La Morta Suito (originala biografia romano, 1984)
 Japanaj Vintraj Fabeloj, SAT, 1989
 Vortaro Japana-Esperanta (kompilado, 1983)
 parto el 4-voluma "Verkoj de Miyamoto Masao", 1993-1994

En la japana 
 Historio de la japana kontraŭreĝima Esperanto-movado, kun Ooŝima Joŝio, 1974.
 parto el 4-voluma "Verkoj de Miyamoto Masao", 1993-1994

Legu poemon de Miyamoto Masao 
 La Rememoro jam fora
 Resumo de Miyamoto en esperanto.net

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Miyamoto Masao: Idealisto kun meditema klarvido
 Skizo pri la vivo de Miyamoto Masao

Eksteraj ligiloj 
 Verkoj de kaj pri Miyamoto Masao en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikolo ĉe Libera Folio.

 Sur la ruinoj de Japanio. Militrakonto, 01/03/2019

Japanaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Akademio de Esperanto
Esperanto-verkistoj
TEJO-Vikio

La TEJO-Vikio estis inter 2003 kaj 2014 publike alirebla vikio kreata de aktivuloj de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo. Laŭ la origina celo ĝi celis esti libere redaktata komuna retejo por kunlabori pri diveraj projektoj, kiel informoj pri landaj sekcioj, tradukoj por TEJO, aŭ planata TEJO-radio. La TEJO-Vikio estis unu el la unuaj vikioj ekuzitaj en Esperantujo dum la moda ondo de vikioj (ligita al la ekesto de Vikipedio en Esperanto).

Enhavo 
Dum la jaroj de ĝia ekzisto, la TEJO-vikio estis uzata por organiza laboro ene de TEJO, sed ankaŭ por komunikado al la membroj de TEJO kaj partoprenintoj de ĝiaj aranĝoj kaj ankaŭ alia disponigado de informoj al la publiko. Aperis en ĝi ekzemple listo de fotoj de la IJK 2008, publike disponiĝis tie arkivo de la retaj estraraj kunsidoj de TEJO, TEJO enmetadis tien detalajn raportojn pri agado referencatajn en la Estrara Jarraporto, kaj oni ankaŭ plurfoje uzis la datumojn pri landaj sekcioj el la TEJO-vikio por produkti la Jarlibron de UEA.

Historio 
Ĝi estis lanĉita de Chuck Smith, tiam volontulo de TEJO, en majo 2003 kaj anoncita en TEJO-aktuale. Jam ĉe la lanĉo ĝi enhavis informojn pri 7 landaj sekcioj de TEJO, listojn de aktivuloj kaj proponon diskuti projektajn ideojn kaj serĉi kunlaborantojn. Ĉeestis ankaŭ listo de membroj de TEJO okupiĝantaj pri vikioj. La kutimo estis ensaluti per sia propra nomo, sed formala registriĝo kaj sistemo de uzantonomoj ne ekzistis.

Iam turne de la jaroj 2009 kaj 2010 la TEJO-vikio iĝis pasvorte protektita, sed la uzantonomo kaj la pasvorto estis apud la ensalutformularo klarigitaj en Esperanto. Temis pri klopodo kontraŭi spamon, pro kiu tamen la vikio fine fermiĝis iam en 2014. Nuntempe oni planas ĝian restarigon per nova sistemo kaj disponigon de rete konsultebla arkivo de la malnova enhavo.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Vikipedio en Esperanto
 Unumondo

Eksteraj ligiloj 
Retpaĝaro de la TEJO-vikio (provizore ne funkcias, tie estas aperonta ankaŭ arkivo)

Vikio
Vikioj
UK 1911

UK 1911, 7-a Internacia Kongreso de Esperanto, okazis en Antverpeno de la 20-a ĝis la 27-a de aŭgusto 1911 kun 1733 partumintoj el 42 landoj; oni provis novan formon de la organizaĵo: rajtigitaj delegitoj.

Membroj de LKK 
 Prezidanto: Amatus van der Biest-Andelhof
 Vicprezidanto: Oscar Van Schoor
 Sekretario-kasisto: D-ro Willem van der Biest
 Membroj: Leŭtenanto Fr. Dupont, Maria Posenaer, Louis Ritschie, Frans Schoofs

Teatraĵoj prezentitaj 
 Kaatje de Paul Spaak, profesia trupo, tradukita de Willem Van Der Biest

 Devo de Reĝo de Nestor De Tière
 Por Kvietaj Personoj de E. Van Driessche
 La Revuo de la Sepa de Jan (Willem Van der Biest)
 Ŝi ne Legos Ĝin de Willem Van der Biest

Ekskursoj 
 40 Sciencistoj vizitis Bruselon kaj renkontis Paul Otlet. Vizito de Muzeoj. Partoprenis Hippolyte Sebert, prezidanto de ISAE.
Raporto de Jules Aiziere en La Revuo (1912)p. 142 - 145

Bildaro

Referencoj

Bibliografio 

Informoj kaj aliĝiloj regule troviĝas en La Revuo de 1911, nome p. 425 - 428 skanitaj paĝoj (100 policanoj partoprenas Esperanto-kurson).

Eksteraj ligiloj 
 Bildkartoj pri la kongreso kun fotoj de L. L. Zamenhof

11 1911
Esperanto-renkontiĝoj en 1911
Antverpeno
1911 en Belgio
Esperanto-renkontiĝoj en Belgio
UK 1928

20-a UK Antverpeno, Belgio, 1928, kun 1494 partoprenantoj el 36 landoj. 20-jara jubilea festo de UEA. La precipa temo estis "Esperanto en radio". Dum tiu kongreso la aktoraro de la Reĝa Nederlandlingva Teatro (Koninklijke Nederlandse Schouwburg, KNS) prezentis en la Reĝa Flandra Operdomo Hamleto de William Shakespeare, en traduko de L. L. Zamenhof. Ĉiuj kongresanoj ricevis ekzempleron de la duvoluma Belga Antologio.

LKK 
La Loka Kongresa Komitato de la 20-a Universala Kongreso de Esperanto konsistis el Oscar Van Schoor (prezidanto), Frans Schoofs (sekretario-kasisto), Maurice Jaumotte (gazetara sekretario), Marcel Roost, prizorganto de la Somera Universitato, Gustave Vermandere, prizorganto de la loĝado, Maria Elworthy-Posenaer kaj Louis Ritschie.

La kongreso mem tamen estis gvidata de Frans Schoofs, kiel prezidanto de Belga Ligo Esperantista kaj de Maurice Jaumotte kaj Marcel Roost.

Bildaro

Bibliografio 
 Anonimulo 1928 : La XXa Universala Kongreso de Esperanto, Antverpeno, 3-11 aŭgusto 1928, Esperanto, XXIV-a jaro, no 337-338 (9-10), 179-188.

Eksteraj ligiloj 
 Memormedalo. 
 Por Antverpeno, 1928.

Antverpeno
1928 en Belgio
Esperanto-renkontiĝoj en Belgio
Che

Pri la aliaj signifoj de CHE rigardu en CHE.

Che [ĉe] estas esprimo uzata en la hispana lingvo en Argentino, Urugvajo kaj partoj de Bolivio, kaj en portugala lingvo de sudo de Brazilo kun signifo simila al ulo aŭ por voki. En la ceteraj landoj de Latinameriko ĝi estas uzata por alnomi la argentinanojn. De tiu esprimo devenas la nomo, per kiu estas konata la revoluciulo Ernesto Guevara, el Che.

En Hispanio, ĝi estas uzata en Valencio, kaj tial en aliaj regionoj oni uzas ĝin por aludi la valencianojn.

La vorto verŝajne devenas de la valencia vorto xiquet (knabo). Eblas tamen, ke la sudamerika uzado devenas el iu el la indianaj lingvoj, tre eble de la gvarania lingvo, en kiu che signifas "mi".

Hispana lingvo
Gazonhokeo

Gazonhokeo (aŭ foje herbohokeo) estas sporto, pilka ludo, ĉe kiu la pilko estas puŝata kaj batata per specialaj kurbaj bastonoj t.n. hokeiloj. La regularo de hokeoludo similas tiun de la piedpilka ludo (futbalo). Ĝi estas sporto de la Someraj Olimpiaj Ludoj ekde 1908.

Nomo 
En Esperanto, simile kiel en iuj naciaj lingvoj kiel ekzemple la nederlanda aŭ dana, la vorto hokeo kutime signifas la teamajn sportojn ludatajn per hokeiloj kaj pilko sur firma tero (la subĉiela klasika variaĵo, halhokeo, kaj variaĵoj kiel rulhokeo kaj unihokeo), dum glacihokeo konsideratas aparta teama sporto ludata per (iom alispecaj) hokeiloj kaj disko sur glacio - do glacihokeo ne konsideratas variaĵo de hokeo, samkiel ankaŭ ekzemple teniso kaj tabloteniso estas du malsamaj sportoj. En multaj aliaj naciaj lingvoj tamen la vorto paralela al "hokeo" nur estas la kategorio, en kiu grupiĝas ĉiuj sportoj iel ludataj per hokeiloj, kaj la "klasika" hokeo ludata subĉiele sur verda hokeejo nomatas - se traduki la nacilingvajn nomojn al Esperanto - "kamphokeo", "landhokeo" aŭ "herbejhokeo". En Esperanto ĉiuj tiuj nomigoj ne bone trafus la koncepton: La hokeejo uzata por la subĉiela teama ludo per hokeiloj kaj pilko nuntempe plej ofte estas plasta grundo provizita per multaj verdaj strietoj, kiuj demalproksime similas al herbotapiŝo, sed ne vere estas, kaj tre malsimilas al natura herbejo aŭ al kampo uzata por kultivi legomojn - kaj la uzo de la vorto lando en Esperanto ĉi-kuntekste tute ne havus sencon. Se oni volus adapti la esperantan lingvouzon al tiu de ekzemple la angla aŭ germana lingvoj, oni povus inventi la novan vorton "pseŭdoherbotapiŝa hokeo", sed tiom longa nomo neniel praktike uzata el lingva vidpunkto ne havas sencon. Plu sencas, ke en Esperanto "hokeo" estas la sporto ludata per hokeiloj kaj pilko sur firma tero (ĉu ekstere ĉu hale), kaj "glacihokeo" aparta sporto ludata per hokeiloj, sketiloj kaj disko sur glacio.

Hokeilo 
Hokeilo havas konveksa flanko kaj ebena flanko. Pilko estas puŝata kaj batata kun ebena flanko de hokeilo.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

 retejo de la germana ligo pri hokeo 
 retejo de la internacia federacio pri hokeo
 informoj germanlingvaj, pri regularoj, taktikoj ktp.

Vidu ankaŭ 
 Glacihokeo
 Unihokeo
 Radhokeo
Ueda Tomohiko

UEDA Tomohiko (), vivanta en la kvartalo Edogaŭa de Tokio, estas japana esperantisto kaj universitata profesoro. Li estas fakdelegito de UEA pri ŝogio kaj la prezidanto de la Esperantista Klubo de Japana Ŝako. Lia ŝoginivelo estas 5-dan. Li verkis du librojn pri ŝogio en Esperanto:

Invito al Japana Ŝako (1996) - por ŝogiaj komencantoj
Japana Ŝako (2001) - por ŝogiaj komencintoj

Referencoj 

Ŝakistoj
Japanaj esperantistoj
IJS (apartigilo)

La vorto havas plurajn signifojn:

ijs estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Internacia Junulara Semajno
Bosnio

Bosnio aŭ Bosnujo estas la norda parto de la lando Bosnujo kaj Hercegovino, kaj konsistigas du trionojn de la landa areo. Ĝi nuntempe ne plu konsistigas administran unuon.

Skiza historio 
Mezepoka ŝtato: Dum 450 jaroj parto de Otomana imperio, dum 50 jaroj parto de Aŭstrio-Hungario, dum 74 jaroj parto de Jugoslavio, 1992-1995 agreso de najbaraj ŝtatoj: Serbio, Montenegro kaj Kroatio, de 1995 parto de la sendependa ŝtato Bosnio kaj Hercegovino.

Kulturo
Sevdalinko aŭ sevdalinka estas speco de tradicia muziko tipa de Bosnio. Tre ofte ĉi tiu nomo estas mallongigita al sevdah. Sevdalinko estas la tradicia bosnia muziko, kiu estas populara en multaj partoj de la iama Jugoslavio, inkluzive de Serbio, Kroatio, Montenegro kaj Nord-Makedonio.

Duskribismo
Nikola Raŝiĉ en sia eseo Digrafio: Speciala kazo de rilato inter lingvo kaj skribo ekas el la analizo de la rilato inter la parola kaj la skriba lingvoj, nome la skribsistemo. La sinsekvo okazas ĉiam en tiu direkto: unue oni parolas, poste oni skribas. En tiu evoluo iam oni elektas alfabeton kaj tio estas socia, politika kaj tre ofte eĉ religia decido. Tiu elekto povas esti ne ununura, tiele Rasiĉ klarigas la koncepton de duskribismo, kiel "du alfabetoj ene de unu lingva komunumo", kaj ene de ĝi la pli specifa kazo de digrafio nome kiam la uzo de diversaj skribsistemoj estas "socifunkcie determinita". Foje la kunekzisto de la du alfabetoj povas indiki kazon de transiro de unu al la alia, tiele temus pri alfabetŝanĝo por kio ĉiam estas kulturaj, sociaj, politikaj, ekonomiaj auz eĉ religiaj faktoroj kaj tialoj. Foje ne temas pri du alfabetoj, sed pri du ortografioj, kaj denove oni devas analizi kiuj kaj kiaj estas la tialoj de tio. La aŭtoro proponas diversajn konceptojn, terminojn (kiaj skizoskribio kaj skizografio) same kiel komentas la diversajn kazojn en precizajn lingvajn situaciojn de ĉiuj kontinentoj. Ekzemple oni analizas almenaŭ supraĵe la kunvivadon kaj kelkajn historiajn elektojn aŭ ŝanĝojn de alfabetoj en Balkanio ĝis Moldavio ĉefe rilate al la cirila kaj al la latina alfabetoj, sed ankaŭ kun historia uzado de la araba. Kiam okazas skismografio, temas pri "konkurenco de du alfabetoj", kiel okazis kaj okazas en Hindio precipe inter arabidaj haj hindidaj normoj. La kazo de Bosnio estas speciale studita. Ĉiuj tiuj kazoj estas diferencaj el la pura diglosio, kie nepras diferenco de socia prestiĝo, dum ĉe duskribismo la divido de la taskoj estas precipe funkcia.

Bibliografio

Bildaro 

Bosnio kaj Hercegovino
Varsovia Traktato

La Varsovia Traktato (oficiala nomo: Traktato pri Amikeco, Kunlaboro kaj Reciproka Subteno), kiun en okcidento oni nomis Varsovia Pakto, estis la militista organizo de la ŝtatoj de meza kaj orienta Eŭropo ligitaj -satelite- al Sovetunio. La traktato, kies tekston proponis Nikita Ĥruŝĉov estis subskribita la 14-an de majo 1955 en Varsovio, Pollando. Oni fondis la aliancon ne nur reage al la membriĝo de Okcidenta Germanio en la jam en 1949 fondita organizaĵo NATO, sed interalie ankaŭ por jure apogi la daŭran restadon de la sovetiaj trupoj en Orienta Eŭropo (Post la subskribo de pactraktato inter Sovetunio kaj Aŭstrio, la sovetiaj trupoj rajtis resti (kiel garnizonaj trupoj) nur tiel en Hungario).

La Varsovia Pakto estis dissolvita la 1-an de julio 1991 en Prago, Ĉeĥio.

Membroŝtatoj 

 Albanio (oficiale retiriĝis dum la jaro 1968, sed ĉesis agadi en la pakto jam ekde 1962)
 Bulgario
 Ĉeĥoslovakio
 Germana Demokratia Respubliko
 Hungario
 Pollando
 Rumanio (nur limigite)
 Sovetunio

La membroŝtatoj de la Varsovia Pakto havis la ĉefan taskon defendi unu la alian okaze de atako al unu el ili. La ĉefa kontraŭulo estis NATO, kreita en 1949. Sed praktike la armeoj de la Varsovia Pakto pli levis la armilojn kontraŭ la propraj ŝtatanoj ol kontraŭ la okcidentaj ŝtatoj: estis la soldatoj de la Varsovia Pakto sub gvido de la sovetiaj tankoj kiuj disbatis la hungaran revolucion de 1956 kaj la pragan printempon de 1968 en Ĉeĥoslovakio.

Funkcio 
Kiel milita organizaĵo de socialismaj ŝtatoj, la militfortoj de Varsovia Pakto estas fakte sub la kontrolo de sovetia armeo. Laŭ la soveta militdoktrino, militfortoj de membroŝtatoj subtenas dum la ofensivo de sovetia armeo al Okcidenta Eŭropo.

Literaturo 
 Jerzy Kajetanowicz, Polskie wojska operacyjne w Układzie Warszawskim (Pola operaca militistaro en Varsovia Traktato), Poligon 2011, n-ro 5
 Jerzy Kajetanowicz, Wojsko Polskie w Układzie Warszawskim 1955-1990 (Pola Militistaro en Varsovia Traktato), http://www.serwis-militarny.net/opinie/ 
 Ryszard Kałużny, Układ Warszawski 1955-1991 (Varsovia Traktato 1955-1991), Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych 2008, n-ro 1

Vidu ankaŭ 

 Falo de komunismo
 Malvarma milito
 Fera Kurteno
 Konsilio de Reciproka Ekonomia Helpo
 Ryszard Kukliński

Malvarma milito
Historio de Eŭropo
Internaciaj organizaĵoj
Organizaĵoj malfonditaj en 1991
Terek (rivero)

Tereko estas rivero en Norda Kaŭkazio, kiu fluas laŭ teritorioj de Kartvelio (kie ĝi fontas), Nord-Osetio, Kabard-Balkario, Stavropola regiono, Ĉeĉenio kaj Dagestano kaj enfluas en la Kaspian maron. 623 kilometrojn longa Tereko kolektas akvon el centoj da montaraj riveroj kaj riveretoj. 

La fluo de la rivero estas tiom forta, ke eĉ en ĝia apudmara parto apenaŭ eblas perŝipa navigado. La akvonivelo draste varias depende de sezono: plej forta fluo estas somere, kiam degelas montaraj glaciriveroj. Signifan leviĝon de akvonivelo povas kaŭzi ankaŭ pluvoj.

Parte la akvo de Terek estas uzata por akvumi kampojn en Stavrapola regiono kaj Kalmukio pere de sistemo de kanaloj, kiu ligas la riveron kun Kuma kaj Ĉograja akvorezervejo.

La ĉefaj urboj apud la rivero estas Vladikavkaz, Mozdok kaj Kizlar. Post Kizlar formiĝas marĉa riverdelto granda de 4.000 kvadrataj kilometroj.

Hidroelektra centraloj 
 Ezminskaja;
 Dzau;
 Pavlodolskaja.
La totala kapacito de elektrocentraloj estas 57 Megavato (MW). Averaĝa jara elektroproduktado de ĉirkaŭ 277 milionoj kWh.  Mozdokskaja, Darijalskaja kaj Dlinnodolinskaja elektrocentraloj estas desegnitaj.

 
Riveroj en Kartvelio
Riveroj en Ĉeĉenio
Kimra lingvo

La kimra lingvo (kimre: Cymraeg aŭ y Gymraeg, prononco [kəmˈrɑːɨɡ], [ə ɡəmˈrɑːɨɡ]) estas
kelta lingvo parolata en Kimrio de ĉirkaŭ 20% de la loĝantoj (580 000 el 3 milionoj) kaj en valo Chubut, kimra emigrinta kolonio en Patagonio (regiono de Argentino). Ankaŭ en aliaj partoj de la mondo oni parolas la kimran, ĉefe en Usono, Kanado kaj Aŭstralio.

Origino 
Ĝi estas hindeŭropa, pli precize kelta, parenca al la kornvala kaj la bretona; pli fore al la irlanda, skota kaj manksa gaelaj lingvoj.

Stato 
La popolnombrado de 2001 montras ke 20.5% de la loĝantoj de Kimrio parolas kimre (kreskante de 18.5% en 1991), el popolo de ĉ 3 milionoj; vidiĝas ke triono de la loĝantaro enmigris en Kimrion en la lastaj 30 jaroj.

Eĉ inter la kimreparolantoj, malmultaj (se eĉ ekzistas) parolas nur la kimran.

Kvankam la kimra estas minoritata lingvo kaj pro tio minacita de la domineco de la angla lingvo, dum la dua parto de la 20-a jarcento subteno por la lingvo kreskis kune kun la kresko de naciaj politikaj organizoj formitaj de la politika partio "Plaid Cymru" kaj "Cymdeithas yr Iaith Gymraeg" (Kimra Lingvo-societo).

La uzo de la kimra kiel unua lingvo estas ĝenerale limigita al la nordo kaj al la okcidento de Kimrio, kiu ne estas tre urbigita, ĉefe Gwynedd, Meirionnydd, Ynys Môn, Sir Gaerfyrddin, Norda Sir Benfro, Ceredigion, kaj partoj de Okcidenta Morgannwg.

La kimra lingvo estas tre viva lingvo. Ĝi estas uzata en ĉiutaga konversacio kaj estas videbla en Kimrio ĉie. Loka registaro (inkluzive la Kimra Kunvenio) uzas la kimran lingvon kiel oficialan lingvon. Publikaj institucioj eldonas oficialan literaturon kaj propagandon kimraversie (ekzemple leterojn de lernejoj al gepatroj, bibliotekajn informojn kaj administraciajn informojn). Ĉiuj stratsignoj en Kimrio estas kimre kaj angle, inkluzivante kimrajn formojn de loknomoj (kelkaj el tiuj estas nelongaj inventoj, kiuj estas bazitaj al anglaj nomoj - kaj ankaŭ inverse).

Ekzemplon de la kimra lingvo vi povas trovi je Hen Wlad Fy Nhadau, la nacia kimra himno.

Ne ekzistas ĉiutaga ĵurnalo en la kimra, sed ekzistas ĉiusemajnaj revuoj kaj multe da lokaj ĉiumonataj revuoj.

Dulingvaj oficialaj indikoj en Kimrio

Notoj kaj fontoj

Vidu ankaŭ 
 Kimra Nacia Eisteddfod
 Kimroj
 Lingvistiko
 Listo de lingvoj

Eksteraj ligiloj 
 Esperanto-kimra vortaro
  
 A Welsh Course  Kurso de kimra lingvo (angle)
 History and Status of the Welsh Language  Historio kaj stato de la kimra lingvo (angle)
 Wales on the Web Kimrio sur la TTT (angle)
 BBC Radio Cymru (kimre)
 Cymdeithas yr Iaith Gymraeg Radikala organizo kiu subtenas la lingvon. (kimre)

Kelta lingvaro
Lingvoj de Britio
Kimrio
Lingvoj laŭ alfabeto
Samseksemulino

Samseksamulino, samseksemulino, lesbanino aŭ lesbo (vorto devenanta de la nomo de la insulo Lesbo) estas virino samseksema, t.e. kiu preferas seksajn kaj romantikajn rilatojn nur kun aliaj virinoj.

Aliaj sinonimoj de lesbeco : "safismo", "sapfismo", "tribadismo" (arkaike).

Historio 
La termino lesbanino referencas al la insulo Lesbo (nuntempe Mitileno) en Grekio kaj al la poetino Sapfo, pro ŝiaj pasiaj poemoj (dediĉitaj al ŝiaj amikinoj) kaj la vivo ĉirkaŭata de aliaj virinoj.

La finiĝo -ismo en lesbanismo implicis la ideon ke la komunuma organizo de la gesamseksemuloj tendencis al la promocio de iliaj kondutoj. Post kresko de la opinio en la socio ke samseksemo estas propravola, imponiĝis «samseksemo» super «samseksemismo».

Ekzistas biblia historio kiu temas pri familia amo, inter Ruth kaj Noemi. Sed ĝi ankaŭ povas konfuziĝi kun viva amdeklaro en pli splicita senco:
"Sed Rut diris: Ne petegu min, ke mi vin forlasu, aŭ ke mi returnu min kaj ĉesu sekvi vin; ĉar kien vi iros, mi ankaŭ iros, kaj kie vi noktos, mi ankaŭ noktos; via popolo estos mia popolo, kaj via Dio estos mia Dio. Sur la loko, kie vi mortos, mi ankaŭ mortos, kaj tie oni min enterigos. La Eternulo faru al mi tion kaj pli, se io krom la morto disigos min de vi". Ruth 1:16-17

Rajtoj 
La Eŭropa Unio, kiu havas 28 ŝtatojn membrojn, ne havas komunan politikon kiu povas damaĝi la rajtojn de la GLAT-a kolektivo, sed ĝi laboras por la ne-diskriminacio. GLAT estas akronimo uzata kiel ariga termino por: Gejoj, Lesbaninoj, Ambaŭseksemuloj kaj Transgenruloj. Ĝi estas konsiderata kiel termino malpli polemika ol la terminoj "kviro", aŭ "lesbgejo", kaj pli amplekse samseksemo aŭ simple gejo.

Kulturo 

La lesba kulturo tradicie kreskis ene de la virina tradicio, pli specife en la kulturo de la virinoj. Dum multaj jaroj, kaj dum epokoj pli malfacilaj ol la aktualaj, la kulturo de la virinoj disvolviĝis en diversaj kampoj, ĉi-maniere estis/as muzikistoj, poetinoj, verkistinoj, kaj artistoj i.a.

Ĉar la lesbaninoj estas konsiderataj kiel minoritata socia grupo, oni parolas ofte pri lesba subkulturo, kio ne signifas malsuperecon aŭ diskriminacion, sed io kio apartenas al la lesbaninoj, respekte de la majoritata aliseksema mondo.

Famaj lesbaninoj 
 Mercedes de Acosta
 Marlene Dietrich
 Greta Garbo

Vidu ankaŭ 

 Lesba feminismo
 Lesbofobio

GLAT
Samseksemo
Prezidanto de la Respubliko (Francio)

Laŭ la artikolo 5 de la franca konstitucio de 1958 (kiu regas la kvinan Respublikon), la prezidanto de la Respubliko zorgas pri respekto de la konstitucio. Li certigas, per sia arbitracio, la bonan funkciadon de la publikaj aŭtoritatoj kaj la kontinuecon de la ŝtato.
Li estas la garantianto de nacia sendependeco, teritoria integreco kaj observado de la traktatoj.

Plie laŭ la artikolo 15 de la konstitucio de 1958, la prezidanto de la Respubliko estas la estro de la armeoj. Li prezidas la konsilantarojn kaj altrangajn naciajn defendokomitatojn.

Ĉisube estas la listo de la Prezidantoj de la franca Respubliko (france: Présidents de la République française).

Ĉi listo postsekvas je la listo de francaj reĝoj.

Vidu ankaŭ la liston de la Konsiliprezidantoj de la francaj Respublikoj

Prezidantoj de Francio 
Antaŭnomo NOMO, regkomenco kaj fino, franclingva biografio el la Hejmpaĝo de la Prezidanto

Dua Respubliko 
 Louis-Napoléon Bonaparte, 1848–1851

Tria Respubliko 
 Adolphe Thiers, 1871–1873 
 Patrice de Mac-Mahon, 1873–1879 
 Jules Grévy, 1879–1887 
 Marie François Sadi Carnot, 1887–1894 
 Jean Casimir-Périer, 1894–1895 
 Félix Faure, 1895–1899 
 Emile Loubet, 1899–1906 
 Armand Fallières, 1906–1913 
 Raymond Poincaré, 1913–1920 
 Paul Deschanel, 1920–1920 
 Alexandre Millerand, 1920–1924 
 Gaston Doumergue, 1924–1931 
 Paul Doumer, 1931–1932 
 Albert Lebrun, 1932–1940

Registaro de Vichy 
 Henri Philippe Pétain ("Chef de l'État" Franca Ŝtatestro, sed ne Prezidanto)

Provizora registaro (Gouvernement provisoire) 
 Charles de Gaulle, 1944–1946
 Félix Gouin, Georges Bidault kaj Léon Blum, 1946–1947

Kvara Respubliko 
 Vincent Auriol, 1947–1954 
 René Coty, 1954–1959

Kvina Respubliko 
 Charles de Gaulle, 1959–1969 
 Georges Pompidou, 1969–1974 
 Valéry Giscard d’Estaing, 1974–1981 
 François Mitterrand, 1981–1995 
 Jacques Chirac, 1995–2007 
 Nicolas Sarkozy, 2007–2012 
 François Hollande, 2012–2017 
 Emmanuel Macron, ekde 2017

Eksteraj ligiloj 

 Hejmpaĝo de la Prezidanto

 
Listoj de francaj politikistoj
Ŝintoo

Ŝintoo, aŭ pleonasme Ŝintoismo, (japane 神道 shintō) estas unu el la indiĝenaj religioj de Japanio kaj verŝajne la plej malnova. La nomo signifas "la vojo de la dioj," aŭ pli ĝuste, "la vojo de la kamioj" (la japanaj -tō kaj -dō egalas al la ĉina -tao en taoismo). Kamioj (naturaj dioj) estas estas, ekzemple, montoj, arboj, akvofaloj, homoj, ... Oni komencis uzi la nomon nur kiam la budhismo (japane butsu-dō, "la vojo de la Budho") atingis Japanion; ĝis tiam, la religio estis sennoma.

La ŝintoon oni povas priskribi kiel formo de animismo. Grava estas la kulto de naturaj animoj, nomataj kamioj (japane kami) el kiuj tre grava estas la sundiino Amaterasu. 

 
Ĝis la dua mondmilito, unu formo de ŝintoo estis ŝtata religio en Japanio. En la ŝtata ŝintoo tre gravis la kulto de la imperiestro (japane tennō), rigardata kiel dio ĝis la imperiestro Hirohito devis rezigni tiun titolon post la kapitulaco en 1945.

Hodiaŭ, la ŝintoo konsistas el multaj sektoj, el kiuj la plej bone konata inter esperantistoj estas Oomoto. En Brazilo, ŝintoaj Mesiana Eklezio kaj Sejĉo-No-Je estas tre konataj.

Ŝintoo dividiĝas en kvar malsamaj tipoj:

 Ŝintoo praktikata de la japana imperia familio;
 Ŝintoo bazita sur propraj temploj (kiuj ne havas fondintojn kaj instruojn);
 Ŝintoo rilatanta al la tradicioj de la japana popolo, heredata de generacio al generacio;
 Kjoha-ŝintoo –Tiuj posedantaj proprajn Fondinton kaj Instruojn. En tiu ĉi kategorio inkluzivas, krom Oomoto, Tenrikjo,
Sejîo-No-Je, kaj Mesiana Eklezio.

La japana mitologio estas tre kompleksa sistemo de kredoj de Japanio. Nur la panteono de ŝintoo konsistas el kolekto de pli ol 8 000 000 kamioj. Malgraŭ la influo de la antikva ĉina civilizo, grava parto de la religio kaj mitologio japanaj restas unikaj. Ĝi enhavas ŝintoajn kaj budhismajn tradiciojn samkiel agrikulturajn popolajn kredojn.

Referencoj 

Animismo
 
Religio en Japanio