3. milenijum pne.

3. milenijum pne. pokriva rano i srednje brončano doba. On predstavlja period kada je ojačao drevni imperijalizam, odnosno želja za osvajanjem, pogotovo kod gradova-države na Bliskom Istoku, dok su Indoevropljani počeli svoju ekspanziju prema Anatoliji, Evropi i Centralnoj Aziji. Civilizacija Drevnog Egipta je dosegla svoj vrhunac sa Starim kraljevstvom. Procjenjuje se da se stanovništvo svijeta udvostručilo i doseglo oko 30 miliona ljudi.

Pregled 
Prethodni milenijum je svjedočio pojavi napredne, urbanizirane civilizacije, nove metalurgije temeljene na bronci koja je povećala produktivnost poljoprivrede, te nove načine komunikacije u obliku pisma. U 3. milenijumu pne. je porast bogatstva, bilo intelektualnog ili fizičkog, postalo povodom nadmetanja i sukoba među gradovima, a vladari pokušavali akumulirati još više bogatstva i vlasti. Zajedno s time je došla pojava prvih oblika mega-arhitekture, imperijalizma, organiziranog apsolutizma i internih revolucija.

Civilizacije Sumera i Akada u Mezopotamiji su postale skup zavađenih gradova-država među kojima su bili česti ratovi. Sukobi bez prestanka su znali imati snažan utjecaj na resurse, energiju i stanovništvo. Manje gradove-države su počeli uništavati i osvajati veći, a osvajači postajali sve veći dok Sargon Akadski nije uspio proširiti svoj imperij na cijelu Mezopotamiju. Veličina te države neće biti premašena sve do Asirije 1500 godina kasnije.

U Starom kraljevstvu Egipta, ideja o aposlutnoj vlasti se dodatno širila kroz osvajanja. Vojne ekspedicije su slane kroz kraljevstvo s ciljem da se dovode na tisuće robova. The Egipatske piramide sagrađene tokom ovog milenijuma će tisučama godina ostati najviše i najveće ljudske građevine. U Egiptu su isto tako faraoni počeli sebe prikazivati kao bogove porijejla drukčijeg od ostalih ljudi. Čak i u Evropi, koja je u to doba još bila u neolitskom periodu, su graditelji megalita sebi stvarali slične spomenike. Na Bliskom Istoku i na Zapadu tokom 3. milenijuma pne. su tako vladari i arhitekti uvodili značajne novosti.

Pred kraj milenijuma je Egipat iskusio prvu narodnu revoluciju zabilježenu u historiji. Nakon dugotrajnih ratova Sumerani su shvatili prednosti ujedinjenja pod stabilnim političkim uređenjem, odnosno velikom državom, te su postali relativno miroljubiva, dobr organizirana i složena tehnokratska država koja se vezuje uz 3. dinastiju Ura. Ta se dinastija kasnije počela boriti s valovima nomadskih osvajača poznatijih kao Amoriti, i koji će igrati značajnu ulogu u regiji kroz slijedeće vijekove.

Događaji 
 Sirija: Osnivanje grada Mari (29. vijek pne. ) 
 Irak: Stvaranje Kraljevstva Elam 
 Nicanje stabla bristleconskog bora - "Metuzalema" oko 2700. pne., najstarijeg poznatog danas živućeg drva 
 Dinastija Lagaš u Sumeriji
 Zlatno doba Ura u Mezopotamiji. (2474–2398. pne.)
 Treća i Četvrta dinastija Egipta.
 Ujedinjena Civilizacija Doline Inda (2600. pne.)
 Indoevropljani prvi put napadaju Grčku (23. vijek pne.)
 Megalitska, Kultura svezanog posuđa i Beaker cvatu u Evropi.
 sredina i kraj 3. milenijum, Helensko naseljavanje grčkog kopna.

Ekološke promjene 
 Masovna migracija ljudi iz Centralne Sahare u Zapadnu Afriku, moguće uzrokovana klimatskim promjenama koje su počele u 4. milenijum pne..

Važne ličnosti 
 Djoser, kralj Egipta, naručitelj Stepenaste piramide u Saqqari.
 Gilgameš, peti kralj Prve dinastije Uruka, postao besmrtan zahvaljajući prvom svjetskom književnom djelu Ep of Gilgamešu (cca. 26. vijek pne.)
 Khufu, kralj Egipta, graditelj Velike piramide u Gizi
 Urukagina, kralj Lagaša, tvorac prvog poznatog zakonika. (24. vijek pne.)
 Lugalsaggizi, kralj Uruka i Umme osvaja Lagaš (2371–2347. pne.)
 Sargon Veliki, osnivač carstva Akada i Sumerije (2371–2316. pne. srednja kronologija)
 Ur-Nammu osnivač 3. dinastije Ura (2112–2095. pne. srednja kronologija)
 Tri Uzvišena i Pet careva Kine

Kulture 
 Stari elamitski period (ca. 2700. pne. – 1600. pne.)
 Kultura svezanog posuđa (također Kultura bojnih sjekira ili Kultura jednog groba)
 kasna majkopska kultura
 kasna kultura Vinče
 late Funnelbeaker culture
 Badenska kultura
 Kultura globularnih amfora
 rana kultura Beaker
 Jamna kultura, Kultura katakombi, mogući izvor indoevropske satemizacije.
 Sintashta-Petrovka-Arkaim kultura se stvara od kulture katakombi oko 2200. pne., mogući izvor Proto-Indoiranaca.

Pronalasci, otkrića, pojave 
 Grnčarija razvijena u Amerikama (30. vijek pne.)
 Kinezi bilježe komet
 Gradnja Velike piramideu Gizi (26. vijek pne.)
 Jedra korištena na brodovima (20. vijek pne.)
 Prvi zigurati sagrađeni u Sumeriji
 Civilizacije Bliskog Istoka ulaze u brončano doba oko 3000. pne.
 Najstariji poznati šamanski krug sagrađen u Amerikama
 Bronza i metalurgija se pojavljuju u Irskoj.
 Kočije se pojavljuju u Centralnoj Aziji prije 2000. pne.

Kulturni spomenici 
 Dovršetak Velike piramide u Gizi
 Dovršetak prve faze stonehengeskog spomenika u Engleskoj
 Era piramide/opservatorije Buena Vista u Peruu

Vijekovi 
 30. vijek pne.
 29. vijek pne.
 28. vijek pne.
 27. vijek pne.
 26. vijek pne.
 25. vijek pne.
 24. vijek pne.
 23. vijek pne.
 22. vijek pne.
 21. vijek pne.

Reference 

 
-7