Jacques Brel

Jacques BREL [ĵak brel], en esperanto Jakvo Brelo (naskiĝis la 8-an de aprilo 1929 en Schaarbeek, Belgio, mortis la 9-an de oktobro 1978), estis belga kanzonisto, komponisto kaj franclingva kantisto.

La studoj ne multe interesis lin krom la kursoj pri franca lingvo. Li aktoris en etaj teatr-aktoj en la trupo "Franche Cordée", fine lia patro ekprenis lin en la kartonfabriko. La laboro ne tro plaĉis al li, sed la familia industria fabriko ebligis al li ne partopreni en la dua mondmilito.

La  li edzinigis Thérèse Michielsen, aŭ «Miche» [miŝ]. La  naskiĝis ilia unua filino, Chantal [Ŝatal'], sekvita de France [Fras'] la ; fine, Isabelle [Izabel'] en aŭgusto 1958 al kiu estis dediĉita samnoma kanto.

Liaj kanzonoj, emociigaj aŭ acerbe ironiaj, ĉiam plenaj de propra al li forto, akreco, malglateco, ĉiam kortuŝis la aŭskultantojn.

Li ekkomponis en jaro 1952 kaj ekkonis famecon en jaro 1958.
En 1966 li decidis forlasi la surscenejan kantadon.

La  li lastfoje kantis en Rubezo, Francio.

Sed li ne restis sen fari ion ajn: dum la somero de 1967, li preparis sian unuan filmon, Les risques du métier (La riskoj de la metio) de la reĝisoro André Cayatte. Ĝi estis sukceco. Poste li komencis vojaĝi ŝipe.

En 1968 en Bruselo li kreis la francan version de L'homme de la Mancha (La homo de la Manĉo), interpretante la ĉefan rolon, Donkiĥoto, apud Dario Moreno en la rolo de Sanĉo Panzo.

En 1974 li forlasis ĉiujn por vojaĝi ŝipe kun Maddly Bamy, kiun li renkontis dum la produktado de la filmo L'Aventure c'est l'aventure (Aventuro estas aventuro) de Claude Lelouch. Sed li estis jam ege malsana kaj havis nur unu pulmon. Li decidis retiriĝi en la Markizan insularon. Li iĝis privata piloto en la  (breveto TT 16060) kaj uzanto de dua motoraviadilo Beechcraft Twin-Bonanza aĉetita de Maddly Bamy la . Li laboretis kiel aviadila taksiisto inter la insulo kaj Tahitio.

Li mortis en Bobinio apud Parizo la  pro pulmkancero.
Jacques Brel ripozas nun en la tombejo de Atuona en Hiva Oa en la Markiza insularo, proksime de Paul Gauguin.

En la jaro 2005 Brel estis nomumita "la plej fama belgo" fare de la spektantoj de la valona televido.

Diskoj 
 1953 : unua disko farita en Bruselo : La Foire / Il y a (La Foiro / Da estas)
 1954 : unua albumo: Jacques Brel et ses chansons (Jakvo Brelo kaj liaj kanzonoj)
 1957 : Quand on n'a que l'amour (Kiam havas oni nur amon), Heureux Pardons (Feliĉaj pardonoj),…
 1958 : Je ne sais pas (Mi ne scias), Au printemps (Printempe),…
 1958 : Disko por la magazino Marie-Claire kun L'Introduction à la Nativité (Enkonduko al Naskado) kaj L'Évangile selon Saint-Luc (La Evangelio laŭ Sankta-Luko)
 1959 : La Valse à mille temps (La miltakta valso), Ne me quitte pas (Ne forlasu min), Je t'aime (Mi amas vin), Isabelle (Isabelo), La Mort (La Mort),…
 1961 : Marieke (Mariko), Le Moribond (La Mortulo),…
 1962 : Olympia 1961
 1963 : Les Bigotes (La piaĉulinoj), Les Vieux (La Maljunuloj), La Fanette (La Faneto),…
 1964 : Jef (Ĵefo), Les Bonbons (La Bonbonoj), Mathilde (Matildo), Amsterdam (Amsterdamo)…
 1964 : Olympia 1964
 1965 : Ces gens-là (Tiuj homoj), Fernand (Fernando),…
 1967 : 67 comprenant Mon enfance (Mia infaneco), À jeun (Faste),…
 1968 : Vesoul (Vezulo), L'Éclusier (La Kluzisto),…
 1970 : L'Homme de la Mancha (La Homo de la Manĉo)
 1972 : Nova registro de malnovaj kantoj
 1977 : Les Marquises (La Markizoj)

En Esperanto 
 2018 : Brel en Esperanto

Kelkaj el liaj plej sukcesaj kanzonoj 
 1957 : kiam nur amon oni havas (Quand on a que l'amour)
La ario de Stulteco (L'air de la bêtise)
 1959 : la miltaktera valso (La valse à mille temps)
ne forlasu min! (Ne me quitte pas)
 1960 : la flandrinoj (Les Flammandes)
 1961 : la mortanto (Le moribond)
la simioj (Les singes)
 1962 : la burĝoj (Les bourgeois)
La plata lando (Le plat pays)
Magdaleno (Madeleine)
 1963 : la piulinaĉoj (Les bigotes)
 1964 : Ĵef''' (Jef)La bonbonoj Filmaro 
 1956: La grande peur de Monsieur Clément (La timego de sinjoro Klemento) - kurtfilmo - de Paul Dichens
 1960: Le panier à crabes (La krabokorbo) de Joseph Lisbona - (nur la muziko)
 1960: Le petit jour (La taglumeto) - kurtfilmo - de Jacques Pierre - (nur la kanzonoj)
 1963: Un roi sans divertissement (Reĝo sen distro) de François Leterrier - (nur kun-muzikisto kun Maurice Jarre)
 1967: Les Risques du métier La riskoj de l' metio) de André Cayatte
 1968: Un idiot à Paris (Stultulo en Parizo) de Serge Korber - (nur la kanzonoj)
 1968: La Bande à Bonnot (La Bonot-bando) de Philippe Fourastié
 1969: Mon oncle Benjamin (Mia onklo Benjameno) de Édouard Molinaro
 1969: Tintin et le temple du soleil (Tinĉjo kaj la suntemplo) - animita filmo - de Raymond Leblanc - (nur la kanzonoj)
 1970: Mont-Dragon (Drakomonto) de Jean Valère
 1971: Les Assassins de l'ordre (La murdistoj de ordo) de Marcel Carné
 1971: Franz (Franso) (reĝisorado)
 1972: L'aventure c'est l'aventure (Aventuro estas aventuro) de Claude Lelouch
 1972: Le Bar de la fourche (La trinkejo de la forko) de Alain Levent
 1973: Le Far West (La For-okcidento) (reĝisorado)
 1973: L'Emmerdeur (La tedegulo) de Édouard Molinaro
 1974: Jacques Brel est toujours vivant et il vit heureux à Paris (Jakvo Brelo plu vivas kaj vivas feliĉe en Parizo) de Denis Héroux (dokumenta filmo): Li mem (ankaŭ kun-scenaristo)

 Eksteraj ligiloj 

  Paroloj de liaj kantoj
  Esperantigo de la flandrinoj
  Esperantigo de Marieke
  Marko Naoki Lins: BELGIO: Plensukcesa omaĝo al Jacques BREL el Monato'' (2004/9, p. 21)
     Oficiala retejo
        Brelitude

Belgaj kantistoj
Belgaj aktoroj
Franclingvaj kantistoj
Naskiĝintoj la 8-an de aprilo
Mortintoj la 9-an de oktobro