alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Олы Салтык

Олы Салтык — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.

Халык саны — 387 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422831.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Кама Тамагы, Салтык мәчетенең манарасын Мирситдыйк атлы кеше кисеп аудара. Ул манара кискәне өчен авыл советыннан акча ала, шул акчага эчеп йөри, ике көн узгач, махмырдан ашлык суктырганда молотилкада кулын өздерә.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Олы Бортас

Олы Бортас — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.

Халык саны — 55 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422833.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Каратал (Башкортстан)

Каратал — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.

Почта индексы — 452227,  — 80256875002.

Демография

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Башкортстан авыллары
Олы Яңасала

Олы Яңасала — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.

Халык саны — 336 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422832.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән.

Кама Тамагы төбәгендәге Яңа Сала авылындагы мәчет манарасын кисүче Бәдретдин исемле кеше була. Гомеренең соңгы көнен ул төрмәдә каршылый. Ниндидер җинаять кылганы өчен хөкем ителә. Казан төрмәсеннән качканда аны сакчылар атып үтерә.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Шәхесләр 
 Хаммат Халитов (?-1864), Казанның Зәңгәр мәчете имамы, Халидия мәдрәсәсе мөдәррисе. Драматург Фатих Халидинең әтисе.
 Габдулла Фатыйхов (1912-?), Идел-Урал легионы гаскәрие.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кече Салтык

Кече Салтык — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422812.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әҗем-Көрәле

Әҗем-Көрәле — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.

Халык саны — 200 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422825.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Шәхесләр 
 Габдрахман Җиһаншин (1933), техник фәннәр докторы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Лабышка

Лабышка — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.

Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422824.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Шәхесләр 
 Иван Гладилов (1894-1920), революция хәрәкәтендә катнашучы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татар энциклопедиясе, Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты.
Бәби (торак пункты)

Бәби — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.

Халык саны — 9 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422837.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Кама Тамагы ягындагы Бәби авылы мәчетенең манарасын укытучы Сәләхи кискән. Шушы эшеннән соң аның тора-бара кул бармаклары кәкрәеп каткан. Ул үзе: «Бу бәла миңа мәчет манарасын аударганым өчен килде», – дип әйтә торган булган.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Адай (Кукмара районы)

Адай — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 470 тирәсендә. Почта индексы — 422113.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Шәхесләр 
 Исхак бине Габделкәрим (1730-1802), таш кисүче.
 Васыйл Зыятдинов (1955), ТР атказанган табибы.
 Шамил Якупов (1956), рәссам, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2017).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Аман-Оштырма

Аман-Оштырма — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 104 тирәсендә. Почта индексы — 422104.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Авыл җирлегендә туган күренекле кешеләр 
Рәниф Шәрипов — татар шагыйре, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстан Язучылар берлегенең Шәйхи Маннур һәм Саҗидә Сөләйманова исемендәге әдәби бүләкләр лауреаты.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әсән-Елга

Әсән-Елга — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 400 тирәсендә. Почта индексы — 422130.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Шулай ук кара
 Әсән-Елга авылы мәчете

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Аш-Буҗи

Аш-Буҗи — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 749 тирәсендә. Почта индексы — 422113.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бакчасарай (Кукмара районы)

Бакчасарай — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 91 тирәсендә. Почта индексы — 422126.

Тарих 
1929 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Балдыкенә

Балдыкенә — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 165 тирәсендә. Почта индексы — 422123.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Балыклы (Кукмара районы)

Балыклы — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 384 тирәсендә. Почта индексы — 422127.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Биер

Биер — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы поселок.

Халык саны — 10 тирәсендә. Почта индексы — 422122.

Тарих 
1770-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бурсыкъелга

Бурсыкъелга — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 153 тирәсендә. Почта индексы — 422116.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Важашур

Важашур — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 118 тирәсендә. Почта индексы — 422145.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар — 63%, татарлар — 36%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Вахит

Вахит — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 824 тирәсендә. Почта индексы — 422122.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Шәхесләр 
 Радик Бәширов (1931-2006), Петропавловск-Камчатскинең диңгез сәүдә порты башлыгы (1979-1995).
 Ленар Миңнемуллин (1988), Минзәлә театры актеры (2009-2015).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Арбаш

Югары Арбаш — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 322 тирәсендә. Почта индексы — 422134.

Тарих 
1619 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Өскебаш

Югары Өскебаш — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 253 тирәсендә. Почта индексы — 422107.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Танылган шәхесләр
 Сабир Әхтәмов, Советлар Берлеге каһарманы.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Казаклар

Югары Казаклар — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 142 тирәсендә. Почта индексы — 422127.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Чәти

Югары Чәти — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы поселок.

Халык саны — 34 тирәсендә. Почта индексы — 422126.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Күзмис

Югары Күзмис — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 329 тирәсендә. Почта индексы — 422123.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Кумор

Югары Кумор — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 352 тирәсендә. Почта индексы — 422101.

Тарих 
XVI гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Шәмәрдән

Югары Шәмәрдән — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 178 тирәсендә. Почта индексы — 422124.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Авылда туган күренекле шәхесләр 
 Вәзил Мәүликов (1943-2015, Казан), ТАССР атказанган төзүчесе.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Оштырма

Югары Оштырма — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 10 тирәсендә. Почта индексы — 422104.

Тарих 
1710 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Шөн

Югары Шөн — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 294 тирәсендә. Почта индексы — 422145.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Моны да карагыз 
 Урта Шөн
 Түбән Шөн

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Югары Юмья

Югары Юмья — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 255 тирәсендә. Почта индексы — 422102.

Тарих 
XVI гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Вильмон

Вильмон — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы поселок.

Халык саны — 29 тирәсендә. Почта индексы — 422102.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Жилой Рудник

Жилой Рудник — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы поселок.

Халык саны — 252 тирәсендә. Почта индексы — 422120.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 66%, руслар — 29%.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Иске Йорт (Кукмара районы)

Иске Йорт — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 168 тирәсендә. Почта индексы — 422120.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Каенлык (Кукмара районы)

Каенлык — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 131 тирәсендә. Почта индексы — 422126.

Тарих 
1929 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Каенсар (Кукмара районы)

Каенсар — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 392 тирәсендә. Почта индексы — 422121.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Камышлы (Кукмара районы)

Камышлы — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 289 тирәсендә. Почта индексы — 422104.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Авылда туган күренекле кешеләр 
 Шаһвәли Башкиров (1894-1938), ТАССР халык комиссары.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кара-Елга (Кукмара районы)

Кара-Елга — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 82 кеше. Почта индексы — 422113.

Тарих 
XIX гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кәчимир

Кәчимир — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 351 тирәсендә. Почта индексы — 422110.

Тарих 
XVII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Шәхесләр 
 Дамира Ягъфәрова (1939), педагог, фән докторы (1991), профессор (1992), ректор.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кенәгәр

Кенәгәр — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 161 тирәсендә. Почта индексы — 422131.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чирмешләр.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Авыл белән бәйле шәхесләр

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Тау (Кукмара районы)

Кызыл Тау — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422107.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Октябрь (Кукмара районы)

Кызыл Октябрь — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 43 тирәсендә. Почта индексы — 422131.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кызыл Чәчәк

Кызыл Чәчәк (, ) — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 62 тирәсендә. Почта индексы — 422123.

Тарих 
1930-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Куркино

Куркино — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422123.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Көшкәтбаш (Кукмара районы)

Көшкәтбаш — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422125.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Арбаш

Түбән Арбаш — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422134.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Шәхесләр 
 Гаяз Җамалиев (1925), РСФСРның атказанган урманчысы (1968).
 Рәфыйк Таһиров (1966), Әлмәт театры актеры, ТР халык артисты.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Казаклар

Түбән Казаклар — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422127.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Кузмесь

Түбән Кузмесь — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422123.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Кумор

Түбән Кумор — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422101.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Шәмәрдән

Түбән Шәмәрдән — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422124.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Оча (Кукмара районы)

Яңа Оча — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422132.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Чабья

Яңа Чабья — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422136.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Никольски (Кукмара районы)

Яңа Никольское — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422132.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Каенсар

Новый Каенсар — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422145.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Кумор

Яңа Кумор — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422102.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Нырты

Нырты — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422136.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Күренекле кешеләре 

 Николай Юкачев — татар артисты, Әлмәт, соңыннан Камал театры актеры, Татарстанның атказанган артисты.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Байлангар

Байлангар — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы татар авылы.
Халык саны — 681 тирәсендә. Почта индексы — 422121.

Тарих 
Казан ханлыгы чорыннан билгеле. 1530-1540 елларда Байтәвәккәл исемле кеше тарафыннан нигезләнгән. Моның белән бәйле шушындый язма сакланган (Яхиннар шәҗәрәсеннән): "Байтәвәккәл Байланнары Харьясенең олуг байларыннан булып, Байугъләннәр Харьясе шуңа мәнсүп, шул Байтәвәккәл вакытында өсләренә сыгыш килеп, шул вакыт Җанкилде туган булмак кирәк, валлаһә әгъләм". Башка чыганакларда беренче тапкыр 1678 елдан искә алына.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Танылган шәхесләр
 Фәхретдин Заһидуллин — советлар берлеге каһарманы
 Мәгъсүм Насыйбуллин — детектив язучы
 Тәлгать Нәҗмиев — журналист

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Чура

Югары Чура — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422125.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Киндеркүл (Башкортстан)

Киндеркүл — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.

Почта индексы — 452218,  — 80256000000.

Демография

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Башкортстан авыллары
Түбән Үрәс

Түбән Үрәс — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422132.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Түбән Өскебаш

Түбән Өскебаш — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422107.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Люгдон

Люгдон — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы поселок.

Почта индексы — 422132.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Битләнгер

Битләнгер — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — авыл (федераль классификатор буенча).

Халык саны — 355 тирәсендә. Почта индексы — 422107.

Тарих 
XVI гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Авылда туган күренекле кешеләр 
 Нух Идрисов (1918-1944), лейтенант, матросовчы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Лубян

Лубян, Лубиян — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422108.

География 
Авыл Нократ елгасының уң ярында, аңа Лубянка елгасы кушылу урынында, Кукмарадан 35 километр көньяк-көнчыгышрак урнаша.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Тарих 
1938—2002 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.

Халык 

Төп милләтләр: 
 1989 елгы җанисәп буенча: татарлар — 53,4%, руслар — 39,6%, арлар — 3,6%, чирмешләр — 1,4%.
 2002 елгы җанисәп буенча: татарлар — 48,2%, руслар — 44,9%, арлар — 3,4%, чирмешләр — 1,1%.

Мәгариф 
 Лубян урман-техник көллияте

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кенәбаш (Кукмара районы)

Кенәбаш — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 367 тирәсендә. Почта индексы — 422131.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кашкара

Кашкара — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 5 тирәсендә. Почта индексы — 422121.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Кәркәүч

Кәркәүч — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 355 тирәсендә. Почта индексы — 422116.

Тарих 
1710 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Бучирмә

Бучирмә — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 357 тирәсендә. Почта индексы — 422104.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Арпаяз

Арпаяз — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 176 тирәсендә. Почта индексы — 422130.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Авылда туган күренекле шәхесләр 
 Фоат Галимуллин (1941), КФУ профессоры.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Өлге (Татарстан)

Люга — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422130.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Иштуган (Кукмара районы)

Иштуган — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 94 тирәсендә. Почта индексы — 422123.

Геграфия 
Шәһәр тибындагы Кукмара посёлогыннан 25 км көнбатыштарак, Бөре елгасының югары агымы буенда.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Тарих 
XVIII гасырда нигезләнгән. Революциягә кадәрге чыганакларда Иштуган Пүчинкәсе исеме белән мәгълүм. 1860-елларга кадәр халкы дәүләт крәстияннәре катлавына керә, игенчелек, терлекчелек, йон тетү, киез итек басу белән шөгыльләнә. 20 йөз башында Иштуганда вак-төякләр кибете эшли. Бу чорда авыл җәмәгатенең имана җире (Иске Кенә-Юмья авылы җирләрен дә кертеп) 1306 дисәтинә тәшкил итә. 1920 гә кадәр Казан губернасының Мамадыш өязе Иске Юмья волостенда; 1920 дән ТАССРның Мамадыш кантонында. 1930 ның 10 августыннан - Кукмара, 1963 нең 1 февраленнән - Саба, 1965 нең 12 гыйнварыннан Кукмара районында.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): арлар.

Икътисад 
Халкының төп шөгыле - кырчылык.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Манзарас

Манзарас — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422100.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Шәхесләр 
 Зиннур Зиннәтуллин (1938), юридик фәннәр докторы.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Зур Кукмара

Зур Кукмара — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 1986 тирәсендә. Почта индексы — 422120.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Купка

Купка — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 483 тирәсендә. Почта индексы — 422113.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Зур Сәрдек

Зур Сәрдек — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 1019 тирәсендә. Почта индексы — 422113.

Тарих 
Сәрдек атамасының килеп чыгышы бик кызыклы. Кайбер галимнәр “сәрдек” сүзе чиста төрки сүз булырга тиеш, дип язалар. Шиһабетдин Мәрҗани Сәрдек сүзенең килеп чыгышын “Сары тау”, “сары-дак-Сардык” мәгънәсендә бирә. Ә галим Г. Саттаров аны сәрдә үләне күп үскәнгә, шул исем белән аталган, дип фаразлый.
Зур Сәрдек авылына 1550-52 елларга кадәр нигез салынган булып, бу вакытта ул хәзерге Киров өлкәсе Бөртамак авылы урынында булган.
Зур елгалар буенда яшәгән татар халкын, Явыз Иван, тимерчелек белән шөгыльләнсеннәр өчен, тагын куып җибәргән. Ниндидер билгесез сәбәпләр аркасында, бабаларыбыз 1700 нче еллар тирәсендә Киров өлкәсенең Яңгул авылы урыныннан хәзерге Зур Сәрдек авылы урнашкан җиргә күченәләр. 
Яңа урынга күчеп килгәч, моннан 300 ел чамасы ел элек, авылыбыз кешеләре мөселман динен кабул итәләр. Ул вакытларда тау башлары калын урман белән капланган була. Агачларны таудан гына тәгәрәтеп төшереп, авыл халкы мәчетләр төзи.
Зур Сәрдек авылы районда гына түгел, республикабызда билгеле авыл, белемле һәм мәгърифәтле. 1912 елда авылыбызда беренче рус-татар мәктәбе ачыла. Аның беренче мөгаллиме – Габдулла Тукайның дусты Сәгыйть Сүнчәләй була.
Авылыбыздагы Социалистик Хезмәт герое К.Ф.Шакиров исемендәге гимназиядә 334 бала белем ала, аларга 52 педагог белем бирә. “Әкият” балалар бакчасында 50 гә якын бала тәрбияләнә. Авыл халкына җиде кибет, даруханә, фельдшер-акушерлык пункты, "ОZON" товарлар бирү пункты хезмәт күрсәтә.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Авыл җирлегендә туган күренекле шәхесләр 
 Газинур Морат (Моратов Газинур Васикъ улы) (18.08.1959) — татар шагыйре, журналист һәм публицист, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстанның М. Җәлил исемендәге бүләге лауреаты, Татарстан Язучылар берлегенең Гаяз Исхакый исемендәге әдәби бүләге лауреаты, Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе иясе (2016), Татарстанның халык шагыйре (2022).
 Камил Шакиров (1931-2005) - Социалистик Хезмәт Каһарманы, Бөек Ватан сугышы ветераны, полк улы.
 Чулпан Харисова (1953) - тел галиме, фән докторы, профессор.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Лельвиж

Лельвиж — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422126.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Күкшел

Күкшел — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Халык саны — 876 тирәсендә. Почта индексы — 422115.

Тарих 
1678 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәчкәрә

Мәчкәрә — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы татар авылы.

Тарих 
Элек-электән Кукмара районындагы Мәчкәрә авылын Ишмән иле дип йөрткәннәр. Мәчкәрә исеме исә мариларның “маскар” сүзеннән алынып, “аю” дип тәрҗемә ителә. Аюлар бу җирдә күпләп булганмы-юкмы, анысы билгесез. Әмма Ишмән – иң элек сәүдәгәр һәм меценат Үтәмешевлар туган урын.

1610 елда дөньяга килгән Ишмән Туктар улы, Бөрбаштан (Балтач районы) Мәчкәрәгә килеп йорт сала. Бөрбашка исә алар XVII гасырда, Касыйм ханлыгы юкка чыгарылгач кайткан була. Туктаргали Бөрбаш авылы зиратына күмелгән. Кабердәге дата – 1675 ел.

Үтәмишевләр 
Ишмән нәселенең иң танылган вәкиле – Габдулла Габдессәлам улы Үтәмишев. Дөнья могҗизасы булырдай мәчетне 1791 елда Мәчкәрәдә ул төзетә. Ике катлы беренче Җәмигъ мәчете авыл үзәгендә, урамнар кисешкән җирдә урнашкан. Ул заманындагы иң яхшы шәһәр мәчетләре дәрәҗәсендә йөргән. Изге бина классицизм элементлары кушылган “Петербург бароккосы” һәм татар декоратив сәнгате стилендә төзелгән. Манараның кыйбласын галим Г. Курсави күрсәтеп биргән була. 1793 елда монда беренче намаз укыла.

Габдулла Үтәмишев тарихка XVIII гасыр ахырында текстиль мануфактурасына нигез салган, беренче гилдия Малмыж сәүдәгәре буларак кереп калган. Габдулла белемле шәхес була, аның дин хакында берничә китабы бар. Хәләл җефете – дин белгече Г. Курсавиның бертуган сеңлесе Мәрхәбә.

Туку фабрикалары хуҗасы Габдулла Үтәмишевны Россия һәм чит илләрдә юмарт меценат буларак та белгәннәр. Ул Россиядә 150ләп мәчет төзеткән. Казандагы Иске Таш мәчет тә аның хисабына торгызылган. Ш. Мәрҗани үзенең “Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар” китабында болай дип яза: “Габдулла илнең олы байларыннан булып, дәүләтенең зурлыгы, юмартлыгы, гыйлем һәм дингә мәхәббәте, галимнәргә дуслыгы белән шөһрәт казанган. Яхшылык һәм изгелекнең истәлеге итеп йөз иллеләп мәчет салдырды...” Шунысы да хак: иң беренче иман йортын Габдулла бай нәкъ менә туган җирендә – Ишмән илендә төзетә.

Беренче Җәмигъ мәчетенең Сатыш, Иж-Бубый белән бер дәрәҗәдә торган мәдрәсәсе дә булган. Шәкертләр Казан, Сембер, Уфа шәһәрләре, Нократ губернасы, хәтта Азия илләреннән килеп укыганнар. Олуг шәхесләрдән – бөек акыл иясе К. Насыйриның әтисе, тарихчы-галим Х. Әмирхан, дин белгече Г. Курсави, галим-фәлсәфәче Ш. Мәрҗанинең бабасы Сөбхан әл-Мәрҗани да монда гыйлем алганнар.

Мәчет манара белән – 139 ел, манарасыз 79 ел торган. Габдулла бай мәчетенең манарасы 1930 елда киселә. 1971 елга кадәр ул ындыр табагы була. Аннары – бер кемгә дә кирәксез булып, буш тора. Ташландык хәлдә ятып, җимерелә башлаган Җәмигъ мәчетен 2005 елда төзекләндерә башлыйлар.

Мәчкәрәдән башка бер сәүдәгәр — Хәмзә Габделвәлиев дә чыккан. Ул яшь чакта Кыргызстан якларына чыгып китеп, шунда төпләнеп калган. Аның оныгы Чыңгыз Айтматов — күренекле кыргыз язучысы.

Шәхесләр 
 Рөстәм Үтәмишев (1926-1999), РСФСР атказанган уйлап табучысы (1966).

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Мәмәшир

Мәмәшир — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Шәхесләр 
 Гатауллин Раил Мәүлет улы — җаваплылыгы чикләнгән «Белем.ру» оешмасы директоры.
 Рәзилә Мөхлисуллина, драма актрисасы, Әтнә татар дәүләт драма театры артисты.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Яңа Сәрдек

Яңа Сәрдек — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.

Почта индексы — 422126.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Алексеевски (Лаеш районы)

Алексеевский — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы поселок.

Халык саны — 11 тирәсендә. Почта индексы — 422631.

Тарих 
1920-елларда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Әстерхан (Татарстан)

Әстерхан — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.

Халык саны — 59 тирәсендә. Почта индексы — 422630.

Тарих 
1567 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Атабай (Лаеш районы)

Атабай — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл. Атабай Чулман елгасының уңъяк ярында, елганың тамагында, Идел белән Чулман елгалары кушылган урында урнашкан. Татарстанның башкаласы Казаннан Атабайга – 65, ә Лаеш су аша күренеп тора – 20; әйләнеп барсаң – 95 километр.

Халык саны — 586 тирәсендә. Почта индексы — 422635.

Тарих 

“История Лаишевского края” китабыннан күренгәнчә, безнең эрага кадәр үк иске Атабай авылы территориясендә борынгы кабиләләр яшәгән, икенче төрле әйтсәк ул урынны “Атабай торулыгы” дип йөртәләр. Бу истәлекле урын бронза дәверенә карый ( б.э.к. 15-12 йөзләр). Беренче тапкыр 1870-82 елларда А.А.Штукенберг белән Н.Ф.Высоцкий тарафыннан тикшерелә. Халкы терлекчелек, игенчелек, балыкчылык, аучылык, һөнәрчелек белән көн күрә. Тораклар, башлыча, яртылаш җиргә казып салынган. Мәетләрне җир казып һәм кабер өстенә җир өеме (курган) ясап та күмгәннәр. Шулай ук соңрак А.П.Смирнов һәм А.Х.Халиков җитәкчелегендәге археологик экспедиция нәтиҗәләре моның ачык бер дәлиле булып тора.Казу эшләре барышында бик күп борынгы кеше сөякләре, чүлмәк китекләре, борынгы кораллар һ.б. табылган. Әле дә булса иске авыл урынында борынгы әйберләр табылгалап тора.
XVIII йөз мәгълүматлары тупланган тарихи чыганакта Атабай авылында 58 ясак түли торган, 2 керәшен татары яшәгәнлеге әйтелә (сборник 1908, №5, 6, б.178). А.Артемьев мәгълүматлары буенча, Кама иделе ярындагы Атабай авылында 85 хуҗалыкта 223 ир-ат һәм 263 хатын-кыз исәпләнгән, бер мәчет булган (Список 1866, №965, б. 52).
И.А.Износков (XIX йөз) мәгълүматларына караганда, Атабай авылы Каманың уң ягына утырган. Авылдагы 92 хуҗалыкта мөселман дине тотучы 347 ир-ат һәм 250 хатын-кыз көн күргән. Авыл янында иске зират булган, аның Кама юган урыннарыннан кеше сөякләре һәм көмеш акчалар тапканнар (Список 1895, XIV, 28). 1898 елда авылда татарлар яши дип искәртелә (Список 1898,№284, б. 27). Атабай авылы В.П.Семенов редакцияләгән тарихи чыганакта түбәндәгечә сыйфатлана. “Атабайда 800 ләп татар кешесе яши, мәчет, почта станциясе һәм Кама аша кичү бар” (Россия 1901, 26, 112, 359-360). К.П.Берстель Атабай авылында барлыгы 576 татар кешесе яшәгәнлеген искәртә (Список 1908, №42, б. 123).

Атабай авылының килеп чыгышы турында төгәл мәгълүматлар юк. Шул ук “ История Лаишевского края” китабында Атабай Казан ханлыгы чорында булган авыллар исемлегенә кертелгән. Димәк, авылыбыз – Казан ханлыгы чорында ук яшәгән бик борынгы авыл. Әмма, Явыз Иван басып алганнан соң, күрше Ташкирмән һәм Сиңгел кебек авыллар чукындырылганда, ул ничек чукындырылмыйча калган?! Төгәл фактлар булмаса да, Атабайның килеп чыгышы һәм ничек чукындырылмый калуы турында бик күп риваятьләр сөйли.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Шәхесләр 
 Булат Ибраһим (1990), шагыйрь.
 Наилә Ибраһимова, Камал театры артисты, Татарстанның атказанган артисты (1991), Татарстанның халык артисты (2010).

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Билек

Билек, Беляково — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.

Халык саны — 10 тирәсендә. Почта индексы — 422617.

Тарих 
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.
Березовка (Лаеш районы)

Березовка — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.

Халык саны — 61 тирәсендә. Почта индексы — 422621.

Тарих 
1602 елда нигезләнгән.

Демография 

Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.

Климат 

Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.

Искәрмәләр

Чыганаклар 
 Татарская энциклопедия, Институт Татарской энциклопедии (ИТЭ) Академии наук РТ.