Karlovy Vary

Karlovy Vary (, ) estas la plej konata, plej signifa kaj plej vizitata banloka urbo en Ĉeĥio kun  ().

Loĝantaro

Historio 
La loko, kie la centro de Karlovy Vary estis kreita, restis dum longa tempo ekster la intereso de la populacio. La abruptaj deklivoj kaj malbonaj klimataj kondiĉoj ĉe la termaj fontoj ne provizis favorajn kondiĉojn por kultivado de rikoltoj, kiuj estis ŝlosilaj por loĝejo. La unua loĝejo estis pli verŝajne en la nunaj periferiaj partoj de la urbo.

La preciza dato de la fondado de la urbo ne estas konata. Konstanta loĝejo ĉirkaŭ la Vřídlo fonto estis establita en la mezo de la 14-a jarcento. En 1370, la urbo estis koncedita la privilegioj de rega urbo de Karolo la Kvara. La legendo pri la fondado de Karlovy Vary, registrata de doktoro Fabian Summer en 1571, diras ke dum ĉasado en la arbaro, ĉashundo komencis forŝovi pecon da sovaĝa besto, falante en la lageton de forte elfluanta fonto kun varma akvo. La gemado de la hundo vokis la aliajn membrojn de la ekspedicio, kiuj poste gustumis la varman akvon. Karolo la Kvara estis ankaŭ informita pri la malkovro, kiu iris al la loko de la fonto. Kune kun la ĉeestantaj kuracistoj, li konstatis, ke ĉi tiu varma akvo havas kuracajn efektojn, kiujn li poste provis kaj spertis pliboniĝon. Ĉe la loko de la supozebla fonto, li fondis la banlokon nomatan Teplé lázně u Lokte.

Komence, la urbo havis nur malmultajn loĝantojn, kies plej grava tasko estis zorgi pri la fontoj. Karlovy Vary disvolviĝis unue per malrapida ritmo. La urbo ne estis tuŝita per la Husita militoj, ĉar ĝi ne estis konsiderita strategie grava. El la progresive disvolviĝanta banindustrio, la urbo komencis malrapide riĉiĝi. Sed la kresko estis malhelpita de pluraj katastrofoj, kiuj frapis la urbon. En 1582, inundacio balaiis tra la urbo, kaj en 1604, detrua incendio, kiu detruis 99 el la 102 domoj. La rapida kresko estis interrompita per la Tridekjara Milito, pro kiu la nombro de loĝantoj kaj ankaŭ la nombro de kuracistaj gastoj malkreskis. La fino de la 17-a jarcento komencas en la urbo denove kreski. Eminentaj eŭropaj personoj komencis viziti Karlovy Vary. La urbo komencis pliĝrandigi per novaj konstruaĵoj (ekz. teatro aŭ la Saxa kaj Ĉeĥa salonoj, kiuj fariĝis la bazo por la Grandhotel Pupp, ktp.). En 1759, la flamoj denove damaĝis la urbon. Sed post la incendio, la urbo baldaŭ rekomponis sin dank' al sia famo. La Napoleona militoj en iu maniero pli utiligis la urbon. Pro sia sufiĉa distanco de la batalfrontoj, ĝi translogis vizitantojn el famaj kuracaj urboj de okcidenta Eŭropo. La arkitektura transformado al secesio ĉe la fino de la 19-a jarcento estas grandparte la laboro de la vienaj arkitektoj Ferdinand Fellner kaj Hermann Helmer, kiuj projektis 20 signifajn konstruaĵojn en la urbo. Inter la jaroj 1870 kaj 1871, la urbo estis ligita kun Cheb kaj Prago per fervojo, al kiu poste ligiĝis ankaŭ regionaj konektoj.

La disvolviĝo de la urbo estis detruita per la unua mondmilito, post kiu ne estis ebla reatingi tiom vastan kreskon. Kun la apero de nazismo, la urbo iĝis la centro de gravaj eventoj. La loka librovendisto K. H. Frank fariĝis la gvidanto de la Karlovy Vary Sudet-German Party, kaj poste estis la dua plej potenca viro en la partio. La 24-an de aprilo 1938, Konrad Henlein prezentis en la urbo la tiel nomatajn ok karlovarajn postulojn, antaŭsciigantajn la disigon de Ĉeĥoslovakio. En oktobro de la sama jaro, Karlovy Vary iĝis parto de la Tria Reich. Je la fino de la dua mondmilito, la urbo (precipe la loka parto Rybáře) estis damaĝita per bombardado. La fino de la milito estis ankaŭ akompanita de la deviga forlogiĝo de la origina germana loĝantaro. Dum la epoko de socialismo, kelkaj gravaj konstruaĵoj estis konstruitaj en la centro de la urbo, kiel ekzemple la Vřídelní kolonado, la hotelo Thermal, ktp. La periodo post 1989 estas karakterizita per la eniro de rusa kapitalo, kiu influas ankaŭ la aspekton de la urbo (ekzemple per rompado de la historia karaktero de la urbo per konstruplanoj). Laŭ esplorado de la rusa aktivulo Michail Maglov, kiu esploris proprietaĵajn rilatojn per analizo de la loka katastro de bienoj, montriĝas, ke "preskaŭ duono" de la lokaj bienoj estas en la posedo de civitanoj de la Rusa Federacio kaj aliaj landoj de la iama Sovet-Unio.[8]

Memorindaĵoj 
 Altaĵo de Cerva Salto (Jelení skok)
 Belvidejo de Petro (Výšina Petra Velikého)

Famuloj

Naskiĝintoj 
 Károly Pulváry - hungara inĝeniero

Mortintoj 
 Mihály Horváth - hungara episkopo, ministro, historiisto
 Sámuel Hetyey - hungara episkopo

Esperanto en Karlovy Vary 
Josef Schneider fondis tie Esperanto-grupon ĉirkaŭ 1925. Tie okazis Komuna ĉeĥa-germana kongreso en jaro 1993 kaj ankaŭ kongreso de SAT en 1999.

Ĝemelaj urboj 
 Baden-Baden
 Kusatsu

Vidu ankaŭ 
 Kastela Turo

Pluaj fotoj

Panoramo 

 
Urboj en distrikto Karlovy Vary
Banlokoj en Ĉeĥio
Turismaj lokoj en Ĉeĥio
Municipoj en distrikto Karlovy Vary
Fondita de Karolo la 4-a
Regionaj urboj en Ĉeĥio
Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Urboj en Bohemio
Setlejoj sur Ohře
Setlejoj nomitaj laŭ personoj
Setlejoj en Sokolova baseno
Setlejoj en Slavkova arbaro
Geoparko Egerio
Setlejoj en PPR Slavkova arbaro