alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Miloslav Šváček

Miloslav Šváček (naskiĝis la ) estas ĉeĥa esperantisto, gvida aktivulo de la Katolika Sekcio de ĈEA kaj eksprezidanto de IKUE (4-a de septembro 2003 ĝis 20-a de februaro 2012). Dum la komunisma epoko en Ĉeĥoslovakio (1948-1989), li estis persekutata pro la Katolikaj Esperanto-Tendaroj en la ĉeĥa vilaĝo Herbortice, kiujn li organizadis. Hodiaŭ li estas honora membro de ĈEA kaj ĈEJ, kaj redaktoro de la organo Dio Benu de la Ĉeĥa IKUE-Sekcio, organizinto de Katolikaj Esperanto-Tendaroj en Sebranice apud Litomyšl en Ĉeĥio kaj ankaŭ de kelkaj IKUE-Kongresoj okazintaj en Ĉeĥio.

Miloslav Šváček havas eksterordinarajn meritojn por la Esperanto-movado. Estimon de esperantistoj pruvas lia elektiĝo kiel prezidanto de IKUE. Li dediĉas sian tempon kaj siajn fortojn precipe al laboro por IKUE, organizis jam pli ol 20 Katolikajn Esperanto-Tendarojn kaj 2 IKUE-Kongresojn en Ĉeĥio kaj kunorganizas aliajn kongresojn en eksterlando. Li organizas karavanojn al la IKUE-Kongresoj kaj Ekumenaj Esperanto-Kongresoj. Li ankaŭ multe dediĉas sin al junaj esperantistoj. En la jaro 2006 li estis ĉeforganizanto de la 59-a IKUE-Kongreso, kiu okazis denove en Ĉeĥio – en la pilgrimloko Velehrad.

En oktobro 2008 li ricevis Medalon Komenio de la magistrato de la urbo Přerov pro sia propagando de la urbo per Esperanto. La medalon ricevis kvin personoj el 25 proponitaj. Plie, la 5-an de julio 2009, okaze de la nacia pilgrimo en Velehrad, estis al li pro lia katolik-esperantista agado atribuita memormedalo de la Ĉeĥa episkopara konferenco.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Retpaĝaro de la ĉeĥa IKUE-sekcio prizorgata de M. Šváček
 Retejo de Esperanto-klubo Přerov kun la medalo

Ĉeĥaj esperantistoj
Honoraj membroj de ĈEJ
Honoraj membroj de ĈEA
Prezidantoj de IKUE
Anna Tarantíková

Anna TARANTÍKOVÁ (naskiĝis la 12-an de februaro 1899 en Nový Losimthal) estis ĉeĥa esperantistino, sekretariino kaj protokolistino de la Asocio (antaŭmilita).

E-isto de 1923. Aktive kunlaboris en komitatoj de ĈAE, kaj loka klubo, verkis en prop. gazetoj, multe vojaĝis.

EdE-T

Artikoloj 
 Prof. Calmette mortis (Ligilo 1933, p. 100)
 Miaj impresoj de la XXVII-a (Ligilo 1935, p. 71)
 La krozado post la XXVII-a (Ligilo 1935, p. 83, 93ú
 Nia kongreso (Ligilo 1935, p. 81)
 Universala kongreso de Esperanto 1935 en Roma (Ligilo 1935, p. 3)
 Muzikfestivalo en Praha (Esperantista 1946, p. 52)

Tradukoj 
 Edmondo de Amicis: La monkolekto (Ligilo 1935, p. 55)
 Bertolt Brecht: La bestio (Literatura mondo, 1938, 032-034, represe La fiulo, Norda Prismo 2/1958)

T
Josef Taubmann

Josef TAUBMANN (1883-1961) estis ĉeĥ-germana esperantisto. Li verkis lernolibrojn por germanaj gimnazioj (1913, 1920) kaj Esperantan Krestomation (1921). Krome li estis redaktoro de la revuo „Marto“.

Post la 2-a Mondmilito li loĝis en la germana urbo Schriesheim, kie li aktivis en la restarigo de la germana Esperanto-movado, ekzemple kiel aŭtoro de informiloj kaj gazetartikoloj. En 1960 li ricevis honorinsignon de Germana Esperanto-Asocio.

Lia filo Horst Taubmann (1934-2017) estis ĵurnalisto kaj kompilis en 1987 okaze de la 100-jara jubileo de Esperanto tre favoran, kortuŝan 90-minutan radioelsendon, kiun dissendis multaj germanaj radiostacioj.

Ĉeĥaj esperantistoj
Germanaj esperantistoj
Bedřich Tittl

Bedřich TITTL (naskiĝis 1885 - mortis la 25-an de septembro 1929 en la urbo Spálené Poříčí) estis ĉeĥa esperantisto.

Li estis laborejestro en la meblofabriko Heidelmayer en Pilzeno.

Li estis redaktoro de La Progreso eldonata de la Esperanto-Klubo en Pilzeno kaj administrata de František Kavan antaŭ ol ĝi transiris al Prago en 1924. Li zorgis, ke la organo sin turnu ne nur al la enlanda esperantistaro, sed informu ankaŭ la eksterlandon pri la agado de Ĉeĥoslovakio.

La gazeto havis grandajn meritojn pri la reviviĝo de la movado post la unua mondmilito. Ĝia redaktoro Bedřich Tittl dediĉis al ĝi multan zorgon. Li estis tre bona stilisto kaj verkadis multon por sia gazeto. En ĝi aperis kontribuaĵoj de ĉiuj ĉeĥaj kunlaborantoj el la movado. Tamen ŝajnas, ke Tittl estis iom izolita en sia urbo, havante ĉirkaŭ si tre malmultajn lokajn kunlaborantojn. La ĉefa estis František Kavan, kiu administris la gazeton. Formala eldonanto estis la Esperanto-Klubo en Pilzeno. Malgraŭ multa klopodo de la redaktanto la enhavo de la gazeto fariĝis iom griza. Organizajn celojn malutilis la cirkonstanco, ke la sidejo de la gazeto estis ekster la ĉefurbo.

Krom Esperanto li studis funde ankaŭ Idon.

Artikolaro de Tittl 
 „Amiki di la Linguo Internaciona“ (La Progreso 1.-2./1918)
 Riproĉoj (La Progreso 3.-4./1918)
 Al nia liberiĝo (La Progreso 9./1918)
 Faru vian devon (La Progreso 1-2./1919)
 La necesa reformo (La Progreso 1-2./1919)
 Pri la geografiaj nomoj (La Progreso 1-2./1919)
 Esperanto en lernejojn (La Progreso 5.-6./1919)
 La sorto de bohema volapükisto (La Progreso 5.-6./1919)
 Por Slovakio (La Progreso 7./1919)
 Por Těšín (La Progreso 8.-9./1919)
 Atentu! (La Progreso 8.-9./1919)
 La unua baloto en Ĉeĥoslovakio (La Progreso 4.-5./1920)
 Kontraŭ la bolŝevismo (La Progreso 8./1920)
 Tri jarcentoj da sufero (La Progreso 9./1920)
 Mia deklaro (La Progreso 10./1920)
 Prefere silentu ...! (La Progreso 1./1921)
 Memoroj el la dummilita tempo (La Progreso 1./1921)
 21. junio 1621 (La Progreso 6./1921)
 Nia XIII. kongreso (La Progreso 8./1921)
 Miss Annie (La Progreso 5.-6./1922)
 En Belgujo (La Progreso 9./1922)

Referencoj 

Ĉeĥaj esperantistoj
Ĉeĥaj idistoj
Vladimír Tobek

Vladimír TOBEK (naskiĝo la 6-an de julio 1922, mortodato nekonata) estis ĉeĥa esperantisto. Interalie li komencis traduki la verkaĵon Avineto de Božena Němcová, sed poste forlasis la movadon. La tradukon finis Karel Procházka.

Liaj tradukoj 

 Avineto de Božena Němcová (Časopis českých esperantistů, 1909-1914, 1921, tr. Vladimír Tobek, Karel Procházka), 
Nigraj kirasuloj de Václav Beneš Třebízský, en vikifontaro.
Vojaĝo al antipodoj de Alois Svojsík
Oranĝo de Jakub Arbes

Ĉeĥaj esperantistoj
Ĉeĥaj tradukistoj
tradukistoj el la ĉeĥa lingvo
tradukistoj al Esperanto
Jiří Tomeček

Jiří TOMEČEK (naskiĝis la 5-an de aprilo 1960) estas ĉeĥa esperantisto, laŭprofesie origine instruisto pri matematiko kaj geografio, nuntempe komerca firmaa reprezentanto. 

En E-movado komencis engaĝiĝi en 1976, en 1980 kiel studento verkis konkursan faklaboraĵon pri Esperanto. Aktivis kiel regiona reprezentanto de la Junulara Komisiono de ĈEA, kontribuis al la gazeto La Progreso (antaŭe eldonata de la samnoma E-klubo en České Budějovice, kie li loĝas).

Ekde 2002 estrarano de ĈEA en funkcio de vicprezidanto. Aktive partoprenis en fondo de Esperanto-Muzeo en Svitavy; membro de Muzea grupo de ĈEA.

Edzo de konata E-ilustristino Miroslava Tomečková kaj patro de du filoj denaske parolantaj Esperanton. Kun la pli juna filo Aleš li kunkreis kaj ĝis printempo 2010 prizorgis la unuan version de la ĈEA-retpaĝaro www.esperanto.cz.

Ĉeĥaj esperantistoj
Miroslava Tomečková

Miroslava Tomečková, nomata Mirka (naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1960) estas ĉeĥa esperantistino kaj amatora ilustrantino de Esperanto-publikaĵoj.

Ŝia edzo Jiří Tomeček estas vicprezidanto de ĈEA. Ŝia filo Aleš aŭtoris la asocian portalon Portalo esperanto.cz.

Libroj ilustritaj de Miroslava Tomečková 

Cichová, Jana: Signo de ekkrio (1991)
KANTU KUNE ĈE LA FAJRO. Tradukis Vladimír Türk.eldonls INFOSERVO, 1991
Fabeloj (trad. Miroslav Malovec, 1986)
Poemetoj por infanoj (trad. Miroslav Malovec, 1990)
Polensky, Jaroslav: Ridetu, ridu, ridegu!!! (1984)
Receptaro de senviandaj manĝoj (1989)
Sudbohemiaj manĝoj
Fabeloj (Haarlem: Libro Servo F.L.E., 1987)
Melichárková, Jana: Esperanto por infanoj 1
Melichárková, Jana: Esperanto por infanoj 2
Ulrich, Hans: Paolo, la lernanto de Leonardo da Vinĉi (2008)
Popova, Elena: Rimenigmoj (2009)
Čapek, Karel: R.U.R. (2012)

Ĉeĥaj esperantistoj
Ĉeĥaj ilustristoj
Jindřich Tomíšek

Jindřich TOMÍŠEK (naskiĝis en 1939) estas ĉeĥa esperantisto kaj aktivulo de fervojista sekcio de ĈEA, kiu ofte artikolas por Starto.
Honora membro de ĈEA.

Membro de Esperanto-klubo de Přerov.  Esperantisto ekde la jaro 1952, de la jaro 1969 membro de ĈEA kaj ties  fervojista sekcio. De la jaro 1970 membro de IKUE kaj de la jaro 1982 komitatano de IFEF. Li ofte publicas en diversaj medioj Esperante kaj ankaŭ ĉeĥe. Li kunlaboras kun radio-redakcioj de Esperanto-elsendoj (Varsovio, Vatikano, Pekino). En la jaro 1980 li estis premiita de Fundacion Esperanto por origina eseo “Nia popolo kaj popola kanto” Li ricevis ankaŭ premion de la redakcio de Ĉina Radio Internacia. Li prelegas dum kongresoj de IFEF pri fakaj temoj kaj verkas por ties bulteno. Li multe vojaĝas eksterlanden, kaj pri siaj travivaĵoj kaj impresoj prelegas en la loka klubo. Estas interese mencii, ke li apartenas al sukcesaj pliaĝaj maratono-kurantoj.

Artikoloj

36-a IFEF-kongreso en Slanĉev Brjag (Starto 5/1985, p. 11-13)
IFEF-kongreso en Skopje (Starto 1/1987, p. 8-11)
41-a IFEF-kongreso en Salou (Starto 6/1989, p. 24-26)
150-a datreveno de la fervoja trafiko sur la teritorio de Ĉeĥoslovakio (AEST 1989, Strážnice, kun Jiří Černý)
IFEF-kongreso (Starto 6/1990, p. 17-20)
Signaloj por sonorilo (Starto 3/1991, p. 13)
Societa kantareto reeldonita (Starto 3/1991, p. 18)

Ĉeĥaj esperantistoj
Honoraj membroj de ĈEA
Margit Turková

Margit TURKOVÁ (naskiĝis la 26-an de septembro 1939 en Čierny Balog kiel Margita Kvietková) estas slovaka esperantistino, vivanta en Ĉeĥio, inĝenierino; ekskomitatanino de ĈEA, eksredaktorino de Paco (ĉeĥaj numeroj), honora membrino de ĈEA.

Ŝi naskiĝis en Slovakio, sed en 1946 transloĝis kun la familio al Bohemio al la nuna distrikto Tachov (antaŭe Horšovský Týn). En 1961 ŝi finis studadon en la Agronomia Fakultato de la Agrikultura Altlernejo en Prago kaj ekde tiam laboris kiel agronomino. En Esperantujo ŝi aktivas ekde 1971. Origine ŝi agis en la Esperanto-Klubo en Bor u Tachova kaj post tranloĝiĝo en 1979 en la klubo en Příbram. En la jaroj 1976-1982 ŝi estis membrino de la Komitato de ĈEA. Honora membro en ĈEA ŝi fariĝis en 2011 okaze de la 13-a ĈEA-Kongreso en Šumperk.

Ŝi aktivas precipe en la sfero de kulturo, helpante al esperantistaj poetoj publikigi verkojn, lastatempe precipe al Čestmír Vidman. Por li ŝi enkomputiligis kaj helpis eldoni liajn lastajn verkojn: Než padne mlha docela (Antaŭ ol la nebulo plene falos, 2006), S poutnickou holí - Kun pilgrimbastono (tradukis Jaroslav Krolupper, 2008), Sedmnáct slabik - Dek sep silaboj (tr. J. Krolupper, 2009) kaj Poutník K. H. M. (Pilgrimanto K. H. M.).
Ŝi kunlaboris antaŭe ankaŭ kun Josef Rumler, Jiří Karen, kaj rusa poetino Ljubov Vondroušková kaj nuntempe kun Věra Ludíková.

Ĉeĥa televido en programo por emeritoj prezentis ŝian esperantistan vivon.

Per siaj artikoloj ŝi kontribuas al esperantistaj gazetoj, ekz. Starto, Informilo de AEH, La Gazeto, Bulteno de Esperantista Klubo en Prago.

Ŝi estas ano de la organizo OSIEK, en kiu ŝi prelegis pri Kei Kurisu kaj liaj tradukoj de la verkoj de Jaroslav Hašek (OSIEK-konferenco en Banská Štiavnica, 2017) kaj Respegulo de hungara historio en ĉeĥa literaturo (OSIEK-konferenco en Kondoroŝ, 2019).

Verkoj 

RIBASOVÁ, Marie - TURKOVÁ, Margit. Gastronomický slovník česko-esperantský - Gastronomia vortaro ĉeĥa-esperanta. Eld. Margit Turková, presis Dvořák: Dobříš, 2015. 33 p. ISBN 978–80–87241–20–2.

Tradukoj
Laskavá fantazie - Karesa fantazio de Čestmír Vidman. Trad. Jaroslav Krolupper, Jiří Patera, Margit Turková. Praha 2010, 117 p.
Novobilský, Vlastimil: Francisko Valdomiro Lorenz : atesto pri la vivo kaj verko de eksterordinara homo. Trad. Margit Turková. Dobřichovice: KAVA-PECH, 2017. 159 p. ISBN 978-80-87169-80-3.  

Ĉeĥaj esperantistoj
Honoraj membroj de ĈEA
Marie Turková

Marie TURKOVÁ (naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1915 - mortis la 19-an de majo 2010 en pesnsiono por emeritoj en Pilzeno) estis ĉeĥa esperantistino, aktivulino en Plzeň, iama membrino de kontrola kaj revizia komisiono de ĈEA.

Marie Turková zorgis, gvidis la pilzenan klubon multajn jarojn. Ŝi ligis kontaktojn kun diversaj eksterlandaj kluboj en Bavario, Litovio kaj kun precipe socialismaj landoj, ĉar kontakti kun okcidentaj landoj tiutempe ne estis facile. Grava estas ankaŭ laboro de M. Turková por kultura E-vivo en Pilzeno. Danke al amikaj koraj kontaktoj kun nia elstara aktorino esperantistino Eva Seemannová ŝi sukcesis ofte inviti, venigi ŝin por ŝiaj kulturaj teatraj prezentadoj, ĉu en la ĉeĥa, ĉu en E-o. 

En la jaro 1967 s-ino M. Turková kun Jaroslav Klement kunorganizis en Pilzeno sukcesan E-aranĝon, kiun partoprenis pli ol 250 enlandaj kaj eksterlandaj esperantistoj. Tiam ankoraŭ ne ekzistis ĈEA, tiaj aranĝoj estis tiom pli gravaj por ĉeĥoslovaka esperantistaro.

Ĉeĥaj esperantistoj
Erhard Urban

Erhard URBAN (naskiĝis probable en 1887, mortis la 24-an de junio 1969 en Vlastějovice) estis ĉeĥa esperantisto, aŭtoro de Gastronomia terminaro esperanta-angla-franca-ĉeĥa (Jarlibro de UEA 1958).

Ellerninte la kelneran profesion en 1905 li kiel 18-jarulo vizitis siajn gepatrojn en Strmilov kaj tie li de s-ano Kupka eksciis pri ekzisto de Esperanto. Sed ne povante aĉeti en librovendejo lernolibron, li unue provis la francan, anglan kaj rusan, sed ĉiujn lernolibrojn li ĵetis en fajron, ĉar la lingvoj estis por li tro komplikaj. Poste li elpetis de s-ro Kupka adreson de Theodor Čejka, poŝtrevene li ricevis de li la sopiratan lernolibron kaj post 13 semajnoj li jam legis esperantlingvajn tekstojn.

Unue li kelneris en Luhačovice, sed poste en Parizo en Grand Hôtel du Globe, kies posedanto s-ro Leclerc kune kun sia edzino parolis Esperanton. Lia plua hotelo estis Koomans en Roterdamo, kies posedanto s-ro Allard estis esperantisto ankaŭ. Same en Londono en Strand Palace Hotelo li ricevis okupon dank‘ al sia scio de Esperanto. En sekvaj jaroj li vivis kaj kelneris en Italio, Hispanio, Francio, Belgio, Nederlando, Anglio, Germanio, Aŭstrio kaj Svislando, kie li persone konatiĝis kun Hector Hodler.

Kaj kiam okazis kongreso en Antverpeno (1911) li igis sin jungi kiel „ĉevalo“ en la kaleŝon de Zamenhof - li estis maldekstraflanke ĉe la pinto de la timono, dekstre iu angla esperantisto.

Li ĉiam klopodis esperantistigi siajn gastojn, kelkaj akceptis, kelkaj rikanis. Plej danĝere estis dum la milito, kiam li devis priservi gestapanoj, kiuj opiniis Esperanton „juda trompo“.

Post la milito li laboris kiel ĉefkelnero en Prago en hotelo Ruĝa Aglo.

Siajn travivaĵojn li rakontis en Heroldo de Esperanto, majo 1948.

U
Josef Vaněček

Josef VANĚČEK (naskiĝis la 7-an de januaro 1923 en Devín apud Bratislava - mortis la 8-an de januaro 1998 en Pardubice) estis ĉeĥa esperantisto, fondinto, prezidanto kaj honora prezidanto de Asocio de Esperantistoj-Handikapuloj.

Post finstudo de gimnazio en Brno, tuj post la dua mondmilito, li soldatiĝis kaj post plua studado en armea lernejo li iĝis oficiro, ĝis la fino de sia kariero li atingis la rangon  de kolonelo. Post geedziĝo en 1950 lia edzino naskis infanojn Josef, Jan kaj Eva, pri kiuj ŝi eminente zorgis, sed bedaŭrinde en 1967 ŝi mortis.

En 1961 Josef Vaněček suferis grandan vundon de kruro post motorcikla akcidento. La postakcidenta stato estis senĉese malboniĝanta, pro kio li devis elteni dek operaciojn. Post nekonvena kuracado kaj nekonvenaj medikamentoj li subite dum du tagoj tute surdiĝis.

Ne ĉiu scipovas kompreni la tragedion, kiam homo, kies sensoj normale funkciis, subite estas ĉirkaŭita per totala silento. Li vidas, ke la homoj ion sciigas al li, ke ili volas ion demandi, sed li nenion aŭdas, nek komprenas. Kaj baldaŭ trafis lin alia plago, kiam forpasis lia edzino.

Dank‘ al tio Josef Vaněček ne kutimis rezigni, li lernis solvi ĉiujn problemojn, batali kontraŭ la malfavora sorto kaj trovi en si sufiĉajn fortojn por venki.

Li lernis Esperanton per koresponda kurso kaj trovis en ĝi sencon de sia vivo. Lia kursgvidanto doktoro Josef Hradil sugestis al li ideon helpi same al handikapitaj homoj.

En 1985 dum resaniga restado en Hrabyně li fondis kune kun dudek interesatoj Esperanto-grupon, kiu poste iĝis bazo de sekcio de invalidoj kadre de ĈEA. Dum pliaj kvin jaroj la sekcio atingis nombron de 800 anoj.

Dank‘ al kromordinara klopodo de Josef Vaněček en 1992 estiĝis memstara Asocio de Esperantistoj-Handikapuloj (AEH), kiun ankaŭ UEA agnoskis kiel fakan asocion.

Josef Vaněček sukcesis aranĝi tri internaciajn kongresojn de AEH, instali memortabulon omaĝe al L. L. Zamenhof en Františkovy Lázně, regule eldonadi bultenojn Informilo kaj Antaŭen,  lernotekstojn, bildvortarojn, kolekton de ludoj en Esperanto k.s. Dum lastaj kvar jaroj li kunlaboris kun sia amikino kaj poste edzino Jarmila Rýznarová.

Ĉeĥaj esperantistoj
František Vaněk

František VANĚK (naskiĝis 1884, mortis 1957) estis ĉeĥa esperantisto, kuracisto en Nová Role, verkis plurajn tradukojn kaj eldonis ilin ciklostile, preparis muzikajn programojn por kluboj.

Tradukoj de František Vaněk 
L. du Garde Beach: Sportŝanco 
George Bernard Shaw: Homo de destino (pri Napoleono la 1-a de Francio)
George Bernard Shaw: Kiel li mensogis al ŝia edzo
Karel Čapek: Krakatit (lastaj ĉapitroj)
Georges Bizet: Habanero (el opero Carmen)

Ĉeĥaj esperantistoj
Josef Vávrovský

Josef Vávrovský (naskiĝis la 10-an de februaro 1879 en Dolní Bukovsko - mortis la 20-an de marto 1946 en Prago) estis ĉeĥa esperantisto, laŭ profesio ĝendarmo.

Li laboris persiste dum multaj jaroj inter policanoj kaj estis internacie konata vizitante ofte kongresojn kaj kunvenojn. Li studis helpe de Esperanto kriminologion precipe en Danujo, Polujo, Francujo, kaj havis en tiuj landoj multajn amikojn. 

Li estis tre aktiva membro de Polica Esperanto-Rondeto en Praha kaj gvidis multajn kursojn por policanoj en Praha, poste ankaŭ Neŭtralan Esperanto-Centron en Prago.

Pri Esperanto kaj UEA li verkis artikolojn por la ĉeĥlingva gazeto Bratrství (Frateco).

Verkoj

Krimuloj profesiaj (kompendio (manlibro) por praktika bezono de sekurecaj organoj kaj parencaj branĉoj de sekureca servo, - Praha: aŭtoro, 1930. - 12 folioj)

Paralela titolo: Zločinci z povolání (příručka pro praktickou potřebu bezpečnostních orgánů a příbuzná odvětví bezpečnostní služby, - Praha: nákl. autorovým, 1930. - 481 p.)

Ĉeĥaj esperantistoj
Josef Vích

Josef VÍCH (naskiĝis la 11-an de majo 1932 - mortis 17-an de marto 2015) estis ĉeĥa esperantisto, korusa operkantisto de Nacia teatro (Prago), kontribuis al artaj programoj de pluraj E-aranĝoj.

Li tradukis ankaŭ el la angla, franca, germana, itala, rusa en la ĉeĥan kaj male el la ĉeĥa en Esperanton, ekz. bibliajn kantojn.

Libroforme aperis lia ĉeĥlingva traduko el la angla:

 Enrico Caruso: Jak se má zpívat - několik praktických pokynů (Kiel bone kanti - kelkaj praktikaj konsiloj, Chronos 1999) (Originalo: How to sing: some practical hints)

Ĉeĥaj esperantistoj
Božena Vlčková

Božena VLČKOVÁ-METZNEROVÁ (naskiĝis la 2-an de junio 1887 en Most - mortis la 27-an de aŭgusto 1978 en Dubí u Teplic) estis ĉeĥa esperantistino.

Ŝi instruis al blinduloj, kunlabore kun Vuk Echtner kaj faris unu tradukon por Ĉeĥoslovaka antologio kaj unu memstaran broŝure.

En Starto 4-5/1977 Jiří Kořínek priskribas solenadon de ŝia 90-jariĝo, al kiu li verkis omaĝan poemon:

La 90-an naskiĝtagon de merit-hava laborantino sur la kampo de la Internacia Lingvo, s-ino Božena Vlčková - Metznerová omaĝis esperantistoj el Ústí nad Labem kaj Teplice kun pluraj gastoj ankaŭ el aliaj lokoj per kultura programo en la muziksalono de la Domo de Kulturo en Ústí n. L. La jubileantinon, kiun oni alveturigis aŭte el la Instituto de sociala sekurigo (Domo de maljunuloj) en Dubí apud Teplice, oni honoris per koncerto, en kiu per artisme altnivela prezento kantis solistoj de la Operejo de la Ŝtata teatro de Zd. Nejedlý en Ústí n. L., A. Farná, J. Scholzeová kaj M. Smyčka famajn ariojn kaj klasikajn kantojn en tradukoj de J. Kořínek kaj T. Pumpr ĉe pianakompano de d-ro V. Novobilský. Du poemojn recitis D. Novobilská. En la sekvinta kunestado en la klubejo de la Sindikata Domo de Kulturo de Laboruloj en sia alparolo aprezis d-ro V. Novobilský, CSc, la preskaŭ sesdekjaran meritan agadon de s‑anino S. Vlčková-Metznerová en la Esperanto-movado sur kampoj organiza kaj literatura kaj kiel gvidintinon de multaj kursoj en Kladno, en Prago kaj Teplice. Por la Esperanto-rondeto de la Sindikata klubo de la n.e. Bonex en Teplice transdonis al la solenatino honoran diplomon kaj flordonacojn d-ro Z. Rusín. J. Kořínek recitis versojn dediĉitajn por tiu ĉi okazo al la merithava kaj modesta virino. Poste oni legis montrojn el la tradukista kunlaboro de la jubileantino en la ĉeĥoslovaka Antologio kaj el la traduko el la verkaro de M. Majerová. En la intima interamuziĝo pasanta en la internacia lingvo kaj parte ĉeĥe kaj buntigita per komuna kantado ĉe gitaro, rememoris B. Metznerová en freŝa Esperanto sian multjaran agadon kaj kelkajn E-kongresojn (Prago, Helsinko, Romo), kiujn ŝi partoprenis. Glasoj da vino leviĝis toste je la honoro de la anime kaj korpe freŝa naŭdekjarulino.

JUBILEO
(Al naŭdekjariĝo de Božena Vlčková-Metznerová)

En via aĝ' de naŭdek jaroj 
akceptu, kara sinjorino,
por fidelec' kaj multaj faroj 
kovrataj de merit-patino,
nian aprezon, nian dankon.

Tra via vivo ore glimas
labor' por lingvo tuthomara, 
pro ĝi ni amas kaj estimas
vin, jubileantino kara,
portanta hare aĝan blankon.

Kiam hodiaŭ rerigardas
vi tempon, kiun vi trairis, 
ekŝajnas eble, ke ne fartas
l' afero, kiel vi deziris,
sed malkontent' ne kovru vangon,

ĉar fruktojn portos la hormiloj 
al bona celo dediĉitaj
de la plej bravaj tergefiloj 
venontajn al sekvad' invitaj, 
donontajn korojn, ne la sangon.

En via aĝ' de naŭdek jaroj
kun Esperanto vi samaĝas
kaj ni ĉi-tage sen avaroj
al ambaŭ dankas kaj omaĝas.
Plu sanu! skandas nia lango.

Jiří Kořínek

Tradukoj

Marie Majerová: Urbo sub signo de fajro (Praha 1950)
Matěj Anastáz Šimáček: Onklino Rozi (Ĉeĥoslovaka Antologio, Budapest 1935)

Ĉeĥaj esperantistoj
Jiří Vomáčka

Jiří VOMÁČKA (naskiĝis la 3-an de junio 1952 - mortis la 26-an de junio 2003) estis ĉeĥa esperantisto, entreprenisto en Plzeň (Pilzeno), prezidanto, sponsoro kaj motoro de la pilzena klubo, organizanto de E-ripozadoj en Nekvasovy.

Ĉeĥaj esperantistoj
Alois Václav Zedník

Alois Václav ZEDNÍK (naskiĝis 1894 – mortis 24.7.1969) estis ĉeĥa esperantisto, kiu per E-tradukoj peris kunlaboron inter la satiraj gazetoj Dikobraz en Prago kaj Manhua en Pekino.

Li estis prokuristo de Ŝtata Banko. Li estis membro de la Esperantista Klubo en Prago ekde la jaro 1914, dum kelkaj jaroj kunlaboris al la redakcio de "Dikobraz" kaj plenumis funkcion de la landa sekretario de TEĴA.

Artikoloj
Kristana Mondpaca Konferenco en Praha (Paco-hungara, 1/1962, p. 4)

Tradukoj
Zdeněk Jirotka: Stranga situacio (Paco, 11/1961, p. 22)
Miloslav Švandrlík: Funebra monologo de Ĉefserĝento (Paco-ĉina, 8/1962, p. 5)
Karel Čapek-Josef Čapek: El la vivo de insektoj (Paco-bulgara, 1/1965, p. 6-8)

Fontoj
Bulteno de EK Prago, 3/1969

Ĉeĥaj esperantistoj
Ivo Železný

Ivo ŽELEZNÝ (naskiĝis la 7-an de junio 1950) estas ĉeĥa eldonisto kaj tradukisto el la sveda, angla, esperanto, norvega, dana, pola, rusa, germana kaj slovaka.

Jam dum totalismo li laboris en Esperanto-junularo de ĈEA, eldonadis Starton kaj E-librojn (Čapek, Nesvadba), en 1991 li presis por UEA Metodikon de E-instruado de Rudolf Rakuša, antaŭe ankaŭ Paŝojn al Plena Posedo.

Li estis membro de sciencfikcia praga klubo Villoidus, aktivis kiel ĵuriano de literatura konkurso pri Premio Karel Čapek. 

En 1984 li akiris Premion Ludvík pro antologio Experiment člověk (Eksperimento homo) kaj en 1985 pro antologio Stalo se zítra (Okazis morgaŭ).  

Inter 1991 kaj 2007 li estis la plej granda libro-eldonisto en Ĉeĥio, posedanto de eldonejo Ivo Železný.

Ĉeĥaj esperantistoj
Jaromír Železný

Jaromír aŭ Jaroslav ŽELEZNÝ <Jaro> (la 11-an de aprilo 1889 en Husinec – la 8-an de aprilo 1970 en Těchonice apud Klatovy) estis ĉeĥa esperantisto, aŭtoro de projekto Esperanta kaj projekto Esperantisha, Idemaj (Ido-similaj) modifoj de Esperanto.

Profesie li estis pastro.

En 1921 li verkis ĉeĥlingve lernolibreton pri Esperantido kun F. Jelinek.

En 1924/1925 li elpaŝis kun la projekto Esperanta.

Sur lia tombo-tabulo estas teksto en lia "Esperantisha".

Mencio pri li aperis ankoraŭ en Pacdefendanto 42/1955, kie Rudolf Burda skribas:

Ĉeĥoslov. Esperantistoj ricevis multobligitan prospekton pri nov-eldonita, fuŝita Esperanto, kiun la aŭtoro nomas „Esperantština“. Temas pri elpensaĵo de pastro J. Železný el Těchonice, pošta Nalžovské Hory (se vi volas kontakti kun li) kiun studie ordigis dipl. d-ro. de scienco politika, J. Tichý el Instituto „GLOBUS“ en Praha. K-do. pastro Železný estas ankaŭ nia abonanto, kaj ni rekomendas al li, ke li prefere sin okupu anstataŭ per „Esperantido“ kaj „Esperantština“, per aktiva partopreno en la esperantista pacbatalo, kie li certe trovos pli da simpatiuloj, kiuj ne ĵetos liajn verkojn en paperkorbon. La dipl.sc.pol.d-ro J. Tichý verŝajne ne povas trovi oportunan okupon, pro tio ni konsilas al li, ke li provu fari same.

Verkoj 
 Mezinárodní řeč esperantidská (Internacia lingvo Esperantido, Praha 1921, eldonita proprakoste kun F. Jelinek, lernejestro en Ždánice apud Kouřim)
 Int. L. Esperanta (of. org. de univ. ligo esperantida, Jaro Železny, 1925-1928, Techonice, 4 p 30x19)

Fontoj 
 Stanislav Kamarýt: Historio de la Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio, ĈEA, Praha 1983 – sur la paĝo 15 estas mencio pri liaj kontaktoj kun F. V. Lorenz kaj sur p. 251 lij vidatoj
 Jaroslav Mařík: Kiu kiam? Ĉeĥoslovaka parto. (Artur E. Iltis, Saarbrücken 1987) – menciitaj naskiĝdato, elpaŝo kun la projekto Esperanta kaj mortodato kun rimarko pri la surtomba surskribo en Esperantisha
 P. E. Stojan: Bibliografio de la internacia lingvo (Genève 1929) - sur p.467 pri la du verkoj de Železný sub n-roj 5671a kaj 5677

Rimarkigo pri la persona nomo 
En la Historio de Kamarýt estas skribite Jaroslav, en Kiu kiam? de Mařík estas Jaromír. En la broŝureto pri Esperantido estas nur J. Železný, en la antaŭparolo Jaro Železný (familiara mallongigo por ambaŭ nomoj)

Ĉeĥaj esperantistoj
Jaroslav Seifert

Jaroslav SEIFERT (naskiĝis la 23-an de septembro, 1901 en Prago, mortis la 10-an de januaro, 1986) estis ĉeĥa lirika poeto, verkisto, ĵurnalisto kaj tradukisto, ricevinta Nobel-premion de literaturo en 1984 "por lia poezio kiu dotita kun freŝeco, sensualeco kaj riĉa inventemo disponigas liberigan bildon de la neregebla spirito kaj ĉiuflankeco de homo". Malgraŭ komplikaj rilatoj kun komunista registaro li ricevis ankaŭ titolon de Nacia artisto. Li estis kreanto de nova direkto - poetismo.

Seifert estis unu el la fondintoj de la gazeto "Devětsil" kune kun Vítězslav Nezval. Kiel membro de la Komunista Partio li estis redaktoro de kelkaj partiaj gazetoj ("Rovnost", "Srsatec" kaj "Reflektor") kaj laboris en presejo.

En 1929 Seifert forlasis la Komunistan Partion kun grupo de amikoj kaj estis inter la subskribintoj al la platformo kiu kontraŭbatalis la bolŝeviksimbolojn kiuj disvastiĝis inter la partigvidado. Dum la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj li laboris kiel ĵurnalisto inter socialdemokratiaj rondoj. En 1949 li retiriĝis de ĵurnalismo kaj dediĉis sin al verkado.

De 1968 ĝis 1970, Seifert gvidis la Ĉeĥoslovakan Verkistoj-Unuiĝon. En 1977 li estis inter la subskribintoj de la "Ĉarto 77" kiu kontraŭbatalis la reĝimon en la lando.

Esperantigitaj verkoj 
Li estis tre ŝatata poeto de E-tradukanto Jiří Kořínek.
 Adiaŭ, bela mia flam''' (tr. J. Kořínek)
 Al vi, ho amo, flugu la salut (tr. J. Kořínek)
 Antaŭ ol printempo venos (tr. T. Pumpr)
 Aŭtuna Rekviemo(tr. T. Pumpr)
 Aŭtuna rememoro (tr. R. Hromada)
 Aŭtuno (tr. J. Kořínek)
 Barikado el florantaj kaŝtanarboj (tr. T. Pumpr)
 Ĉeĥa kanto (tr. T. Pumpr)
 14. IX. 1937 (tr. R. Hromada)
 En angulo ĉe l' patrino (tr. R. Hromada)
 Flago de la Respubliko (tr. J. Kořínek)
 La fraŭlino el la kvara (tr. J. Kořínek)
 Junio (tr. R. Hromada)
 Kanto (tr. Jan Havran)
 Kanto (tr. J. Kořínek)
 Kanto Novjara (tr. J. Kořínek)
 Kanto pri la milito (tr. Kořínek)
 Kanto pri la naska lando (tr. J. Kořínek)
 Kanto pri Viktorka (tr. J. Kořínek)
 El La kometo de Halley (tr. J. Kořínek)
 Konvolvulo (tr. J. Mráz)
 Kristnaska kanto (tr. R. Hromada)
 Kronplekto da sonetoj (tr. J. Kořínek)
 Luno super la tombo (tr. R. Hromada)
 Malnova muelejo (tr. J. Kořínek)
 Mozart en Prago (tr. T. Pumpr)
 Nokto (tr. R. Hromada)
 Panjo (tr. J. Kořínek - libroforme Ljubljana 1960)
 Poeto kaj aliaj metioj (tr. J. Kořínek)
 Praha (tr. J. Kořínek)
 Printempa tago (tr. J. Kořínek)
 Printempa tago (tr. R. Hromada)
 Printempo sur Petřín (tr. J. Kořínek)
 Salika fajfilo (tr. J. Kořínek)
 Septembro (tr. J. Kořínek)
 Sub kor' patrina (tr. J. Kořínek)
 La ventumilo de Božena Němcová'' (tr. J. Kořínek)

Eksteraj ligiloj 

 Rete legeblaj verkoj 

Nobel-premiitoj pri literaturo
Ĉeĥlingvaj verkistoj
Ĉeĥaj poetoj
Homoj el Prago
Ĝibraltara Markolo

La Ĝibraltara Markolo ligas Atlantikan Oceanon (okcidente) de Mediteraneo (oriente). Sur ĝia norda bordo estas Hispanio kaj Ĝibraltaro, sur la suda Maroko kaj Ceŭto. En la antikveco oni nomis tiun markolon la Heraklaj Kolonoj.

Ĝi profundas 300-900m kaj ĉe la plej mallarĝa punkto larĝas 13 km. Simile al la Sicilia Markolo, en la Ĝibraltara Markolo la profundaj marfluoj fluas de oriento al okcidento, dum proksime de la akvosurfaco ilia direkto estas kontraŭa, tio estas, de okcidento al oriento.

Dum jaroj hispana kaj maroka registaroj studadis la fareblecon bori tunelon aŭ konstrui ponton trans la markolon, simile al la Manika Tunelo inter Francio kaj Britio. Vidu UN-dokumenton E/2001/19 Project for a Europe-Africa permanent link through the Strait of Gibraltar (Projekto por daŭra Eŭrop-Afrika ligo tra la Markolo de Ĝibraltaro.) (anglalingve laŭ franclingva originalo)

La markolo en la plej mallarĝa zono ampleksas apenaŭ dek-kelk kilometrojn. Tial, ĝi estis transpasita de Homo antecessor en antaŭhistorio, kaj maŭroj en 711. Nuntempe, ĝi limas inter riĉaj Hispanio kaj Eŭropa Unio kaj malriĉaj Maroko kaj Afriko. La kruta malsamo pri riĉeco stimulas migradon kaj laŭleĝan kaj kontraŭleĝan de afrikanoj norden. Troŝarĝitaj boatoj (hispanlingve, patera) de kontrabandistoj pri homoj kaj drogo klopodas sukcesi kontraŭ elektronika gvatego de hispana polico. Tamen, ofte la boatoj fordrivas aŭ malflosas kaj aperas kadavroj de afrikanoj sur plaĝoj. Simila kaŝmigrado okazas el atlantika Maroko al Fuerteventura kaj de Meksiko al Usono tra Rio Grande del Norte.

Vidu ankaŭ
 Ĝibraltara Arko
 Punta de Tarifa

Markoloj
Ĝibraltaro
Heraklaj Kolonoj

Heraklaj Kolonoj aŭ Kolonoj de Herkulo estas la nomo uzita en la antikveco por la krutaĵoj kiuj bordas la ĝibraltaran markolon ambaŭflanke. Laŭ helena mitologio, ili markis la finejon de konata mondo, kaj baris al helenaj maristoj la transnavigon. Dioj ordonis non plus ultra (latine "ne pli transen"). Duondio Heraklo apartigis ilin per sia fortego, malfermante Atlantikon. De tiam la slogano ŝanĝis al plus ultra ("pli transen"). Ili estas Ĝibraltaro (Calpe latine) sur la norda eŭropa bordo kaj aŭ Monto Abyle (Mons Abila), nun aŭ Djebel Musa aŭ Monto Hacho en Ceŭto en Afriko.

Ŝajne, tiu mito devenas de fenicoj. En fenica kolonio Gadir (nun Kadizo en atlantika Hispanio), oni konstruis templon al Melqart, dio kiun helenoj identigis al Heraklo, kun du grandaj kolonoj kiel ĉe la templo de Tiro.

En heraldiko, du kolonoj kun teksto Plus Ultra (aŭ PLVS VLTRA) estas uzadataj de Hispanio simbolante kaj la bar-venkemon kaj la koloniigo de Ameriko el Eŭropo. La uzo de du kolonoj kaj du duonmondoj en monero columnario hipoteze estas la fonto de simbolo $ por usona dolaro

Hispanio
Montaroj
Geografio
Mitologio
Vivero

Vivero (Viverra) estas ĝenro de karnomanĝa rabobesta mamulo de la familio viverridae, kiu similas al kato kiu produktas cibeton per siaj glandoj por allogi kunulon de pariĝo. Ĝi vivas en Sud-Orienta Azio. Ĝia korpo estas svelta kun malgranda pinta kapo, kruroj mallongaj, felo brunflava, griza ĝis grizflava kun malhelaj makuloj. Carl Linnaeus kreis la sciencan nomon de la genro en 1758.

Ĉar en iuj lokoj homoj ankaŭ manĝas viverojn, la vivero estas ankaŭ ligita al la disvastiĝo / kaŭzo de danĝeraj virusaj infektoj, kiel SARS kaj la kronviruso.

Trajtoj 
Kvankam vivero plejparte aspektas kiel kato, ĝia muzelo estas pli longa kaj pli pinta, pli simila al tiu de lutreno aŭ mungotedo. Civeto (mezurita sen vosto) povas fariĝi 40 ĝis 70 centimetroj longa kaj pezi de 1 ĝis 5 kg.

Vivmedio 
La preferataj lokoj de vivero estas arbaro, savano, montaj regionoj sed precipe la tropika pluvarbaro.           Iuj speciojde viveroj estas minacataj pro la perdo de sia natura habitato. Aziaj viveraj katoj estas indiĝenaj en Suda kaj Sudorienta Azio, kaj ilia distribua areo iras de Barato tra suda kaj sud-orienta Ĉinio ĝis la sudaj Filipinoj kaj Borneo. Ili ofte troviĝas proksime al urboj kaj vilaĝoj.

Manĝaĵo 
Vivero estas ĉiomanĝanta besto, kiu kompletigas sian viandan manĝon kun fruktoj, ovoj, fiŝoj kaj insektoj.

Specioj 
† Viverra leakeyi

Viverra tainguensis

Luwak aŭ Azia palm-civeto (Viverra paradokso)

La familio konsistas el 4 subspecioj:

 Vivero civetina (Viverra Civettina)
 Grandmakula vivero (Viverra megaspila)

 Malajzia vivero (Viverra tangalunga)
 Barata zibeto aŭ Granda hindia zibeto (Viverra zibetha)

SARS kaj la kronviruso COVIM-19 
La vivero estas konsiderata bongustaĵo en Suda Ĉinio kaj estis la fonto de la homa SARS en 2003, laŭ la MOS. En januaro 2004, la ĉina provinco Guangdong tial provizore malpermesis la vendon de viveroj kaj ordonis buĉadon de ĉiuj bestoj en kaptiteco.   

Manĝi kaj komerci (vivajn) viverojn ankaŭ estas asociata al la eksplodo en Ĉinio en 2019/2020 de la kronviruso COVID-19, alia gripo-simila malsano rilata al SARS . En 2019, la ĉina registaro pli rapide respondis, malpermesante la komercon, posedon kaj uzon de viveroj.

Bibliografio 
(en) Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9

Fotogalerio

Vidu ankaŭ
Luzonaj tropikaj pinaroj

Civetkafo

Afrika civeto

Kronvirusa pandemio de 2019

Kronvirusa malsano de 2019

Noto kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo Civetkatten en la nederlanda vikipedio, listo de aŭtoroj.

Viveredoj
Genroj de mamuloj
Cibeto

Cibeto (el la araba Zabad = mosko) estas ŝaŭma substanco kun moska odoro, kiun sekrecias anusaj glandoj de vivero. La bestoj ĝin uzas por allogi alian sekson por pariĝo kaj marki sian areon.

Oni uzas cibeton - post maldensigo - en la aromaĵa industrio por parfumoj kaj en la kafoproduktado (Civetkafo). Oni uzas hodiaŭ arte produktitan cibeton. La natura cibeto entenas interalie indolon kaj kemiaĵon.

Vidu ankaŭ 
Civetkafo

Substancoj
Zoologio
Kamila Bártlová

Kamila BÁRTLOVÁ (naskiĝis la 5-an de februaro 1931) estas ĉeĥa esperantistino.

Ŝi estas instruistino de elementa lernejo en la vilaĝo Okříšky apud Třebíč, kie ŝi gvidas infanan rondeton de Esperanto. Kun siaj infanoj ŝi partoprenas eksterlandajn ekskursojn kaj ankaŭ konkursojn de infanaj pentraĵoj (jam du internaciaj premioj). Ŝiaj artikoloj pri Esperanto aperis plurfoje en loka gazetaro. 

Sub sia fraŭlina nomo Lampířová ŝi publikigas siajn poemojn ĉeĥlingvajn.

Poemoj

Maminčina studánka (Puteto de mia panjo)
Mamince (Al panjo)
V mírových ulicích světa (En pacaj stratoj de la mondo)
Věčně mírové nebe věčným milencům (Eterne pacan ĉielon por eternaj geamantoj)
Hold polním květům (Omaĝo al kampaj floroj)
Pouta (Katenoj)
Náš čas (Nia tempo)
Já viděla jsem (Mi vidis)
Pohár vítězství míru (Pokalo de pacvenko 1987)
Úvaha filosofická (Rezono filozofia)
Přibyslavský čaroděj (Sorĉisto de Přibyslav)
Provolání matky (Proklamo de patrino)
Naše Vysočina (Nia Montetaro)
Zachraňme život - mír - planetu (Ni savu la vivon - pacon - planedon)

Kelkaj ŝiaj poemoj aperis en Bulteno de EK Praha en esperantigo de Jaroslav Krolupper.

Fabeloj

Maminčina pohádková studánka /La fabelputeto de panjo''' (2011, fabeloj, spegule ĉeĥe kaj Esperante)

Eksteraj ligiloj 

Oficiala retejo de Okříšky en ŝia esperantigo
Kamila Bártlová publike prelegas
Kluba retejo pri ŝia agado

Ĉeĥaj esperantistoj
Okříšky

Okříšky estas kampurbo en Ĉeĥio, en Moravio, apud la urbo Třebíč, kun  (), kun industrioj konfekcia, lignaĵista kaj brikfarista.

Historio
La unua mencio pri la komunumo devenas el la jaro 1371.

La origina vilaĝo apartenis al la burgo Rokštejn. Loka renesanca fortreso estis en la 17-a kaj 18-a jarcentoj rekonstruita je kastelo. Gotika kirko de Virgulino Maria estis rekonstruita en la 19-a jarcento. Proksime terenoj por skiado.

En loka elementa lernejo jam plurajn jarojn funkcias infana Esperanto-rondeto.

Loĝantaro

Eksteraj ligiloj 
 Oficila retejo en Esperanto

Municipoj en distrikto Třebíč
Kampurboj en distrikto Třebíč
Kampurboj en Moravio
Havantoj de retpaĝaro en Esperanto
Setlejoj en Křižanova montetaro
Eyvind Johnson

Eyvind JOHNSON (*  en Svartbjörnsbyn, †  en Stokholmo) estis sveda verkisto. Li aliĝis al la Sveda Akademio en 1957. En 1974 li ricevis la Nobel-premion pri literaturo kune kun la Harry Martinson laŭde pro "sia arto kiel verkisto, kun profunda kompreno pri spaco kaj tempo, en la servo de libereco."

Listo de verkoj 
 De fyra främlingarna (noveloj, 1924)
 Kommentar till ett stjärnfall (romano, 1929)
 Romanen om Olof (romanciklo, 4 partoj, 1934-37)
 Soldatens återkomst (romano, 1940)
 Grupp Krilon (romantrilogio, 1941-43)
 Strändernas svall (romano, 1946)
 Drömmar om rosor och eld (romano, 1949)
 Hans nådes tid (romano, 1960)
 Några steg mot tystnaden (romano, 1973)

En Esperanto aperis 
 Etoliano ; Kari / Eyvind Johnson. - En: Sveda Novelaro, p. 123 - 143
 Viro en Etolio ; Halto en marĉlando. - En: Nobela Novelaro : sep noveloj de tri svedaj nobelpremiitoj. - p. 18-36

Svedlingvaj verkistoj
Nobel-premiitoj pri literaturo
Membroj de la Sveda Akademio
Sutro

Sutro (sanskrito IAST: सूत, sutra; palia: sutta; ĉina: 经藏, vjetnama: kinh; aformismo; rita aŭ kanona traktato) estas tio kion oni nomas en Okcidento "klasikaĵon", "kanonon" aŭ eĉ, simple, "libron". La termino rilatas al spekulativaj skribaĵoj aŭ filozofiaj skribaĵoj verkitaj en la formo de aforismoj.

Sutro signifas en brahmanisma kaj hinduisma kunteksto: aforismo pri ritoj, moralo ktp. En budaisma kunteksto: sankta teksto, precipe pri prelego de la Budho aŭ de iu el liaj disĉiploj; vidu tripitako.

Vidu ankaŭ
Sutro de la blanka lotuso de la sublima darmo

Sutro de la koro de la perfekteco de saĝo

Rilataj temoj 
Budaismo

 Budaismo
 Budagoŝo
 LKategorio: Budhismaj tekstoj

Hinduismo

 Jogo
 Upaniŝadoj
 Brahmao

Bildaro

Referencoj 
Bramanismo
Terminaro de Budhismo
Terminaro de Budhismo
Hinduismo
Joseph Ferdinand Berger

Joseph Ferdinand BERGER [JOsef FERdinant BERger] (naskiĝis la 7-an de oktobro 1894 en Edersdorf, tiam Aŭstrio-Hungario, hodiaŭ en Ĉeĥio; mortis la 28-an de marto 1976 en Kolonjo) estis unu el la plej konataj agantoj de la germana Esperanto-movado.

Li lernis Esperanton en 1910, fondis grupon en Waldshut (suda Germanio) kaj gvidis kursojn tie, en Kordovo (Hispanio) kaj en Kolonjo. Li kunlaboris por pluraj Esperanto-gazetoj, i.a. por Lingva Kritiko. En 1926 li estas konatiĝinta kun Teo Jung en Hispanio, kiu dungis lin kiel redaktoro de Heroldo de Esperanto dum pluraj jaroj. De 1934 li estis gvidestro de Rejnlanda-Vestfalia Esperanto-Ligo (Revelo).

Post la dua mondmilito Berger estis redaktoro de Esperanto-Post, Germana Esperanto-Revuo kaj Okcidentgermana Revuo. Li verkis multajn recenzojn, ofte sub la pseŭdonomo Josebo.

Verkoj 
El la germana li tradukis du romanojn de Erich Maria Remarque, En Okcidento Nenio Nova (1929, kun aliaj) kaj La Vojo Returne (1931); el la hispana, la romanon La Amo en la Jaro Dekmil de Elola (1932) kaj la rakonton La ĵusnaskito de Becerro (1937). Li verkis la originalaĵon Niko kaj Nina (1952). Li esperantigis ankaŭ la kanton Lili-Marlen de Hans Leip.

Foto 
 Heroldo de Esperanto 10a jaro 1929, n-ro 12 (508), p. 1, represita en la aŭtobiografio de Teo Jung, Ĉiu Ĉiun, p. 213.

Eksteraj ligiloj 
 Artikoloj de kaj pri Joseph Ferdinand Berger en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
 Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Joseph Ferdinand Berger en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

BERGER, Joseph Ferdinand
Leopold Berger

Leopold BERGER (naskita la  en Vrchoslav – mortis  en Prachatice) estis ĉeĥa ĥemia inĝeniero, aktivanta en Potštejn.

Li estis esperantisto ekde 1908 kaj agis kiel funkciulo de diverslokaj kluboj. Li fondis Boheman Esperanto-Servon kaj eldonis BES-an Adresaron. Li eldonis jarkolektojn de propagandaj gazetoj kaj verkis Ĉeĥa-Esperanto Vortareton, aperintan en 1930 (en la vortaro erare indikita 1929), 2a eld. 1930, 96 + 2 paĝoj.

Verkoj
BES-adresaro de l' esperantistoj el ĉiuj landoj (1919, 1920, 1921, 1922-1923, 1924, 1927, 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1935-1936, 1937, 1939)
Česko-esperantský slovníček (1929, 1930)

Gazetoj
Interŝanĝa bulteno (Tauschbulletin), eldonata de UEA, redaktas Lepold Berger
Esperantský svět (Esperanto-mondo) estis ĉeĥlingva propaganda gazeto (kvin kajeroj inter oktobro 1928 kaj decembro 1929)
Kalejdoskopo de l' vivo (organo de Bohema Esperanto-Servo, kvar kajeroj en 1930)

Fontoj
Enciklopedio de Esperanto (p. 48)
Stanislav Kamaryt: Historio de la Esperanto-movado en Ĉeĥoslavakio (p. 58, 60, 73, 74, 98, 105, 191, 192, 238)

Eksteraj ligiloj 

Libroj de Leopold Berger en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

 Ĉeĥaj esperantistoj
 Esperanto-vortaristoj
Oskar Berman

Oskar (Ozer) Berman (naskiĝis en 1882 en Łódź, Pollando; mortis la 6-an de julio 1975 en Ĥadera, Israelo) – esperantisto ekde 1915, vic-ĉefdelegito de Universala Esperanto-Asocio, fakdelegito pri ĵurnalismo en Israelo kaj membro de Universala Esperanto-Asocio ekde 1939. Prezidanto de Lodza Esperanto-Societo. Li verkis multajn proprajn artikolojn pol-, german- kaj hebrelingvajn.

Li laboris por Esperanto precipe sur turisma kampo kaj gvidis karavanojn. Berman estis aktivulo de Juda Landkona Asocio, en kies gazeto Wiadomości ŻTK (Novaĵoj de Juda Landkona Asocio) li redaktis la rubrikon Wiadomości Esperanckie (Esperanto-novaĵoj). Dum la 6-a Tutpollanda Esperanto-Kongreso li estis la ĉefrespondeculo pri ekskursoj.

Profesie Berman estis komercisto, ekonomiisto, raportisto pri komercaj aferoj en diversaj gazetoj; laŭ artikolo en Israela Esperantisto li estis direktoro de la teksindustria fabriko Widzewska Manufaktura.

En 1935 Oskar Berman transloĝiĝis al Israelo kaj laboris en la ministerio de edukado. En la nova loĝlando li iĝis honora membro de Esperanto-Ligo en Israelo.

Referencoj 

Israelaj esperantistoj
Polaj esperantistoj
Lodzanoj
Alfons Bertoli

Alfons BERTOLI (naskiĝis en 1895 en Zadar; mortis la  en Zagrebo) estis kroata esperantisto. Li tre frue aliĝis al Esperanto. Post la unua mondmilito li multe laboris en Zagreba Esperanto-Societo, samtempe estante helpanto de la redaktoro de La Provo kaj Konkordo. Li estis la unua funkcianta sekretario de Sudslava Esperanto-Ligo kaj estis kunlaboranto de Heroldo de Esperanto.

Referencoj 

Kroataj esperantistoj
Paul Boulet

Paul BOULET [bule] (naskiĝis en la 2-a de januaro 1884 en Brebières (apud Arras) estis franca esperantisto kaj vortaristo, profesie supera administranto de la Doganoj ĉe la Ministrejo de la Financoj.

Boulet esperantiĝis en 1902. Li estis sekretario de la Organiza Komitato de la 1-a Universala Kongreso 1905 en Bulonjo ĉe Maro. Li kunfondis la grupon de Rouen, gvidis kursojn, kunlaboris en La Revuo. Ano de la Lingva Komitato de 1909. Li eksiĝis pro troa laboro.

Verkaro 
 Du mil novaj vortoj ĉerpitaj el la verkaro de Dro L.L. Zamenhof netroveblaj en Universala vortaro, eld. Hachette, 1908
 kun Alfred Michaux: Méthode pour apprendre seul l' Espéranto, 1905.
 Sola: Kongresa Libro, 1905.
 Franca Gramatiko por Esperantistoj 1907.
 Tri Monologoj, 1907.
 Du mil Novaj Vortoj ĉerpitaj el la Verkaro de Dro L.L. Zamenhof netroveblaj en Universala Vortaro, 1909.
 Kunlaboris kun Théophile Cart en vortaroj Franca-Esperanto kaj Esperanto-Franca.

Tradukoj 
 ''Historio de Cosette" de Victor Hugo, Lingvo Internacia 1906, p. 310-316

Eksteraj ligiloj 
 Libroj de kaj pri Paul Boulet en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Traduko de Historio de Cosette el la romano La Mizeruloj de Victor Hugo en Lingvo Internacia 1906, p. 310

Referencoj 
BOULET, Paul
Boulet, Paul
Boulet, Paul
Boulet, Paul
Herman Boucon

Herman BOUCON (bukon), franco, profesoro. Naskiĝis en la 4-a de oktobro 1856 en Villars-Saint-Georges (apud Besançon). Esperantisto de 1898. En 1902 post multaj klopodoj Boucon fondis en Annecy (Savoie) unu el la unuaj francaj grupoj. Gramatikisto, li batalis energie kontraŭ reformemuloj.

Multaj artikoloj en diversaj gazetoj, ofte subskribitaj per "H. B.". Lia rakonto Mia lasta klaso en la vilaĝa lernejo aperis en la kolekto Laŭroj. Verkis tradukon de Molière: La Mizantropo, en amfibrakaj versoj (1930). Membro de la Lingva Komitato (LK) de 1909 ĝis minimume 1929 (vd. tiujaran jarlibron de UEA).

Boucon, Herman
Akademio de Esperanto
Antonina Justinovna Borovko-Ĉajkovskaja

Antonina Justinovna	BOROVKO-ĈAJKOVSKAJA (naskita en 1872 en Simferopolo, Krimeo; mortinta en 1948) estis rusa esperantistino.

Antonina Ĉajkovskaja havis polan patron kaj grekan patrinon, kiu mortis dum la nasko. Antonina lernis en gimnazio de Simferopolo kaj tuj en 1887 esperantistiĝis. En 1890, en la Esperanto-klubo de Odeso, ŝi konatiĝis kun Nikolaj Afrikanoviĉ Borovko, kiu fariĝis ŝia edzo. 

Ŝi ŝajne estis la unua, kiu nomis la Lingvon Internacian de D-ro Zamenhof per la plumnomo de ĝia aŭtoro: Esperanto. Grabowski, al kiu Zamenhof legis leteron ŝian, komentis, ke jes ja Esperanto estus konvena nomo por la Lingvo Internacia. 

En 1892 en La Esperantisto aperis ŝia rakonto La terura nokto.

En 1893 ŝi iniciatis, eldonis kaj dissendis alvokon, aprobitan de L. L. Zamenhof, kontraŭ reformoj en Esperanto, post kiam W. H. Trompeter rifuzis presigi ĝin en La Esperantisto. 

En 1895 ŝi akompanis tra Krimeo kiel Esperanto-gvidisto la svedajn esperantistojn Valdemar Langlet kaj Erik Etzel, kiuj entreprenis unuan vojaĝon per Esperanto tra Rusio. Tiun unuan aplikon de Esperanto en praktiko Borovko priskribis en la revuo Nedelja. 

Poste ŝi prelegis pri Esperanto en vaporŝipoj krozantaj inter Odeso kaj Jalto, organizis loterion por la gazeto Lingvo Internacia, multe propagandis Esperanton kaj varbis interalie la faman verkiston V. G. Korolenko.

Ŝi naskis ses infanojn, kiuj plejparte mortis junaĝe. Plenkreskis tamen filino Nina, kiu edziniĝis kun Valdemar Langlet.

Eksteraj ligiloj 
 Jefim Zajdman: Tri brilaj paroj
 Nina Borovko-Langlet rakontas pri sia patrino

Rusiaj esperantistoj
Naskiĝintoj en Krimeo
Nikolaj Borisov

Nikolaj BORISOV estis sovetiano, ruso kaj esperantlingva verkisto. Li naskiĝis en la 11-a de oktobro 1889. Aŭtoro de la fama filmromano "Ukrazio" (pri la epoko de civil-milito en Ukrainio 1919) kaj de la teksto por opero "Ferenĝi", multfoje prezentita en operteatroj de Ĥarkiv, Odeso, Tiflis, Taŝkent kaj aliaj urboj de Sovetunio. Malnova Esperantisto. Ankoraŭ en 1914 en Odeso aperis lia unua libro en Esperanto Intima parolad', poezio de ego-futuristoj, unika dokumento de futurismo en Esperanto. En 1931 aperis ukrainlingve lia romano Kvint, verkita en stilo de aventur-detektiva filmromano, laŭ materialo de internacia laborista Esperanto-korespondado. La romano vigle agitas por Esperanto kaj rekomendas la aŭtoron kiel majstron de interesa temo. En Esperanto li verkis originalan novelaron La hundo de Lia Majesteco k. a. En 1931 Borisov estis ĉefiniciatinio de IAREV. Ekzekutita en 1937 dum la granda purigo.

Notoj 

Viktimoj de Stalinismo
Sovetiaj esperantistoj
Futurismo
Murditaj esperantistoj
Jules Borel

Jules BOREL (naskiĝis la  en Couvet, mortis la  en Couvet) estis svisa esperantisto kaj eldonisto. Lia frato estis svisa esperantisto kaj eldonisto Jean Borel.

De 1900, li estis direktoro de la presejo kaj eldonejo Möller & Borel, Berlino. Li estis propagandisto kaj estrarano de diversaj Esperantaj societoj. En 1944, la presejo, kiu havis pli ol 200 laboristojn, detruiĝis dum bombardado. Post la bombardado, Borel reiris al Couvet.

Borel, Jules