Akcipitredoj

Akcipitredoj estas familio de la birda klaso de vertebruloj, kiu havas 8 subfamiliojn kaj diversajn genrojn kaj speciojn. La familio de Akcipitredoj estas – kune kun falkoj – unu el la du grandaj familioj el la ordo Falkoformaj – tagaj rabobirdoj – kaj la plej multnombra -laŭ specioj- el la du. Ĝi enhavas grupojn kiel agloj, milvoj, vulturoj, akcipitroj, cirkuoj, buteoj, ktp.

Laŭ la lastaj studoj pri molekula biologio kaj genetiko la taksonomio de Akcipitredoj estas iom konfuza kaj multaj specioj ŝanĝiĝas el unu loko al alia. Jam oni ne diskutas, ke fiŝaglo estas aparta familio kaj simile okazis al amerikaj vulturoj aŭ povas okazi al malnovmondaj vulturoj.

Krome la nomigo ne ripetas saman klasadon en diversaj lingvoj kaj tiele koncepto aglo (kio angla eagle, franca aigle, hispana águila, portugala águia, pola orzel, ĉeĥa orel, ktp., kaj definitive latina kaj scienca aquila) ne ĉiam samas precize kaj en multaj lingvoj povas ĝui pli ampleksan signifon, kio povas okazi ankaŭ en Esperanto. Simile okazas kun vulturoj, pri kiuj multaj kredas, ke temas pri angla vulture -Gyps fulvus-, kiu vere esperante estas ansergrifo aŭ gipo, ĉiukaze ene de ampleksa grupo de vulturoj.

Ĝenerala priskribo 
Temas pri birdoj kaj grandaj kaj malgrandaj (de 20 cm ĝis 150) kies beko estas hoka kaj havas ĉebaze ciraĵon. La kruroj estas fortaj kaj enhavantaj ŝtalajn krifojn. La flugiloj estas ofte larĝaj. Ili ĝuas grandegan vidkapablon.

Ili loĝas la tutan mondon escepte Antarkton. Preskaŭ ĉiu mondoregiono vidas multajn speciojn; ili loĝas ĉiujn mediojn: sekaj aŭ malsekaj, arbaroj aŭ herbejoj, montaroj aŭ urbaj zonoj.

Genroj 

 Subfamilio Elanienoj - elaniedaj milvoj (8 specioj)
 Genro Elanus
 Genro Chelictinia
 Genro Gampsonyx
 Genro Elanoides
 Subfamilio Pernenoj aŭ Pernisenoj - (ĉ. 14 specioj)
 Genro Aviceda aŭ Kukolagloj
 Genro Henicopernis
 Genro Pernis aŭ vespobuteoj
 Genro Leptodon
 Genro Chondrohierax
 Genro Machaerhamphus aŭ Vespertaglo (dubinde situa)
 Subfamilio Egipienoj - Malnovmondaj vulturoj
 Genro Sarcogyps aŭ Ruĝkapa vulturo
 Genro Aegypius aŭ Monaĥvulturo
 Genro Torgos aŭ Orelvulturo
 Genro Trigonoceps aŭ Blankakapa vulturo
 Genro Gyps, gipoj aŭ vulturoj
 Genro Necrosyrtes aŭ Monaĥgipo
 Subfamilio Gipaetenoj

 Genro Neophron aŭ Kadavrogrifo
 Genro Gypohierax aŭ Palmogipo
 Genro Gypaetus aŭ Ŝafgrifo
 Genro Eutriorchis
 Subfamilio Buteenoj - buteonenaj akcipitroj, veraj agloj kaj maragloj (ĉ. 100 vivantaj specioj, probable poli- aŭ parafiletika)
 Genro Geranoaetus aŭ Nigrabrusta buteaglo
 Genro Buteo (probable parafiletika, povus inkludi Leucopternis parte kaj Parabuteo)
 Genro Parabuteo aŭ Ruĝecŝultra buteo
 Genro Buteogallus aŭ Buteogaloj (probable parafiletika, povus inkludi Leucopternis parte)
 Genro Busarellus aŭ Nigrakola busarelo
 Genro Leucopternis (probable parafiletika)
 Genro Kaupifalco aŭ Unustria buteo
 Genro Butastur
 Genro Harpyhaliaetus aŭ Solagloj
 Genro Geranospiza
 Subfamilio Akvilenoj

 Genro Spizaetus
 Genro Nisaetus
 Genro Lophaetus aŭ Longkresta aglo (eble juna sinonimo de Ictinaetus)
 Genro Stephanoaetus aŭ Kronaglo
 Genro Polemaetus aŭ Militaglo
 Genro Hieraaetus
 Genro Aquila (parafiletika) aŭ veraj agloj
 Genro Ictinaetus aŭ Nigra aglo
 Subfamilio Cirkuenoj - cirkuoj (ĉ. 16 vivantaj specioj)
 Genro Circus
 Subfamilio Poliboroidenoj - cirkuaj akcipitroj aŭ poliboroidoj
 Genro Polyboroides
 Subfamilio Milvenoj - milvenaj milvoj (ĉ. 14 specioj)
 Genro Harpagus
 Genro Ictinia
 Genro Rostrhamus
 Genro Helicolestes - iam inkludata en Rostrhamus
 Genro Haliastur
 Genro Milvus
 Genro Lophoictinia
 Genro Hamirostra
 Subfamilio Akcipitrenoj - akcipitroj kaj parencoj (ĉ. 55 vivantaj specioj)

 Genro Accipiter
 Genro Urotriorchis
 Genro Erythrotriorchis
 Genro Megatriorchis
 Subfamilio Cirkaetenoj - serpentagloj (ĉ. 12o da specioj)
 Genro Terathopius
 Genro Circaetus
 Genro Spilornis
 Genro Pithecophaga
 Subfamilio Haliaeetenoj
 Genro Haliaeetus aŭ maragloj
 Genro Ichthyophaga aŭ iĥtiofagoj
 Subfamilio Harpienoj
 Genro Morphnus
 Genro Harpia
 Genro Harpyopsis

 Subfamilio Melieraksenoj
 Genro Melierax aŭ Melieraksoj (Micronisus)

Genroj kaj specioj laŭ subfamilioj

Subfamilio Elanienoj Elaninae 

 Genro Elanus aŭ Elanio
 Nigraflugila milvo Elanus caeruleus
 Nigraŝultra milvo Elanus axillaris
 Blanka milvo Elanus leucurus
 Leterflugila milvo, Elanus scriptus
 Genro Chelictinia
 Tondilvosta milvo, Chelictinia riocourii
 Genro Machaerhamphus
 Vespertaglo, Machaerhamphus alcinus
 Genro Gampsonyx
 Perlomilvo, Gampsonyx swainsonii
 Genro Elanoides
 Hirundovosta milvo, Elanoides forficatus

Subfamilio Pernenoj Perninae 
 Subfamilio Pernenoj (Perninae)

 Afrika kukolaglo, Aviceda cuculoides
 Madagaskara kukolaglo, Aviceda madagascariensis
 Jerdona kukolaglo, Aviceda jerdoni
 Kresta kukolaglo, Aviceda subcristata
 Nigra kukolaglo, Aviceda leuphotes
 Genro Henicopernis
 Longvosta vespobuteo, Henicopernis longicauda
 Nigra vespobuteo, Henicopernis infuscatus
 Genro Pernis
 Vespobuteo, Pernis apivorus
 Orienta vespobuteo, Pernis ptilorhynchus
 Stria vespobuteo, Pernis celebensis
 Genro Leptodon
 Grizkapa milvo, Leptodon cayanensis
 Blankakola milvo, Leptodon forbesi
 Genro Chondrohierax
 Hokobeka milvo, Chondrohierax uncinatus
 Kuba milvo, Chondrohierax wilsonii (disputata)

Subfamilio Milvenoj Milvinae 

 Genro Harpagus
 Dudenta milvo, Harpagus bidentatus
 Ruĝecfemura milvo, Harpagus diodon
 Genro Ictinia
 Misisipia milvo, Ictinia mississippiensis
 Plumbomilvo, Ictinia plumbea
 Genro Rostrhamus
 Helikomilvo, Rostrhamus sociabilis
 Genro Helicolestes
 Longbeka milvo, Helicolestes hamatus - iam en Rostrhamus
 Genro Haliastur
 Fajfomilvo, Haliastur sphenurus
 Hinda milvo, Haliastur indus
 Genro Milvus aŭ veraj milvoj
 Ruĝa milvo aŭ Rufa milvo, Milvus milvus
 Kaboverda milvo, Milvus (milvus) fasciicauda - formortinta (2000)
 Nigra milvo, Milvus migrans
 Nigrorela milvo, Milvus (migrans) lineatus
 Flavbeka milvo, Milvus (migrans) aegyptius
 Genro Lophoictinia
 Kvadratvosta milvo, Lophoictinia isura
 Genro Hamirostra
 Nigrabrusta milvo, Hamirostra melanosternon

Subfamilio Akcipitrenoj Accipitrinae 

Tipa genro de akcipitroj Accipiter:
 Akcipitro Accipiter gentilis
 Nizo Accipiter nisus
 Grizventra akcipitro, Accipiter poliogaster
 Kresta akcipitro, Accipiter trivirgatus
 Grizkapa akcipitro, Accipiter griseiceps
 Ruĝbrusta akcipitro, Accipiter toussenelii
 Afrika akcipitro, Accipiter tachiro
 Ĉina akcipitro, Accipiter soloensis
 Francesa akcipitro, Accipiter francesiae
 Anjuana akcipitro, Accipiter francesiae pusillus
 Punktovosta akcipitro, Accipiter trinotatus
 Helgriza akcipitro, Accipiter novaehollandiae
 Aŭstralia akcipitro, Accipiter fasciatus
 Kristnaskinsula akcipitro, Accipiter (fasciatus) natalis
 Nigradorsa akcipitro, Accipiter melanochlamys
 Blankagorĝa akcipitro, Accipiter albogularis
 Fiĝia akcipitro, Accipiter rufitorques
 Novkaledonia akcipitro, Accipiter haplochrous
 Moluka akcipitro, Accipiter henicogrammus
 Helgrizkapa akcipitro, Accipiter poliocephalus

 Novbritia akcipitro, Accipiter princeps
 Blankanigra akcipitro, Accipiter melanoleucus
 Hensta akcipitro, Accipiter henstii
 Mejera akcipitro, Accipiter meyerianus
 Brunflanka akcipitro, Accipiter castanilius
 Nikobara akcipitro, Accipiter butleri
 Mallongkrura akcipitro, Accipiter brevipes
 Ardezdorsa akcipitro, Accipiter luteoschistaceus
 Imita akcipitro, Accipiter imitator
 Ruĝecfemura akcipitro, Accipiter erythropus
 Malgranda akcipitro, Accipiter minullus
 Japana akcipitro, Accipiter gularis
 Nana akcipitro, Accipiter nanus
 Ruĝeckola akcipitro, Accipiter erythrauchen
 Brunkola akcipitro, Accipiter cirrocephalus
 Longfingra akcipitro, Accipiter brachyurus
 Rozbrusta akcipitro, Accipiter rhodogaster
 Madagaskara akcipitro, Accipiter madagascariensis
 Ovampa akcipitro, Accipiter ovampensis
 Ruĝecbrusta akcipitro, Accipiter rufiventris
 Ŝikro, Accipiter badius
 Superokula akcipitro, Accipiter superciliosus – povus aparteni al Hieraspiza
 Kolumakcipitro, Accipiter collaris – povus aparteni al Hieraspiza
 Striakcipitro, Accipiter striatus
 Blankabrusta akcipitro, Accipiter chionogaster
 Senmarka akcipitro, Accipiter ventralis
 Brunfemura akcipitro, Accipiter erythronemius
 Kupera akcipitro, Accipiter cooperii
 Gundlaĉa akcipitro aŭ Kuba akcipitro, Accipiter gundlachi
 Dukolora akcipitro, Accipiter bicolor
 Ĉilia akcipitro, Accipiter (bicolor) chilensis
 Besro aŭ Hindia akcipitreto, Accipiter virgatus

Aliaj genroj:

 Melierax
 Gabara melierakso, M. gabar
 Malhela melierakso, M. metabates
 Orientafrika melierakso, M. poliopterus
 Hela melierakso, M. canorus
 Urotriorchis
 Longvosta akcipitro, U. macrourus
 Erythrotriorchis
 Ruĝa akcipitro, E. radiatus
 Burgera akcipitro, E. buergersi
 Megatriorchis
 Doria akcipitro, M. doriae

Subfamilio Buteenoj Buteoninae 

 Genro Geranoaetus - Nigrabrusta buteaglo

 Genro Buteo - veraj buteoj (de Nordameriko aŭ Eŭropo): preskaŭ 30 specioj (probable parafiletikaj, povus inkludi Leucopternis parte kaj Parabuteo)

 Genro Parabuteo - Ruĝecŝultra buteo

 Genro Buteogallus - krabagloj aŭ buteogaloj: 5 specioj (probable parafiletikaj, povus inkludi Leucopternis parte kaj Harpyhaliaetus)

 Genro Busarellus - Nigrakola busarelo

 Genro Leucopternis - grizaj buteoj (probable parafiletikaj)
 Blankabrova buteo (Leucopternis kuhli)
 Blankakola buteo (Leucopternis lacernulatus)
 Nigrokula buteo (Leucopternis melanops)
 Grizdorsa buteo (Leucopternis occidentalis)
 Plumbobuteo (Leucopternis plumbeus)
 Malheldorsa buteo (Leucopternis polionotus)
 Stributeo (Leucopternis princeps)
 Ardezbuteo (Leucopternis schistaceus)
 Duonplumba buteo (Leucopternis semiplumbeus)
 Blanka buteo (Leucopternis albicollis)

 Genro Kaupifalco - Unustria buteo

 Genro Butastur
 Akrida buteo, Butastur rufipennis
 Blankokula buteo, Butastur teesa
 Ruĝecflugila buteo, Butastur liventer
 Grizvanga buteo, Butastur indicus

 Genro Harpyhaliaetus - solagloj
 Krona solaglo, Harpyhaliaetus coronatus
 Monta solaglo, Harpyhaliaetus solitarius

 Genro Morphnus - Krestaglo

 Genro Harpia - Amerika harpio

 Genro Pithecophaga - Filipina aglo

 Genro Harpyopsis - Papua harpio

 Genro Oroaetus
 Nigrabruna spizaeto, Oroaetus isidori

 Genro Spizastur
 Nigrablanka spizaeto, Spizastur melanoleucus

 Genro Spizaetus krestaj spizaetoj: ĉirkaŭ 4 specioj

 Genro Nisaetus - ĉirkaŭ 9 specioj

 Genro Lophaetus - Longkresta aglo (eble juna sinonimo de Ictinaetus)

 Genro Stephanoaetus - Kronaglo

 Genro Polemaetus - Militaglo

 Genro "Hieraaetus" - akcipitragloj: 3 specioj; Genronomo nedisponebla aŭ apartenas al Aquila

 Genro Lophotriorchis - Ruĝecventra aglo

 Genro Aquila - veraj agloj: ĉirkaŭ 12 specioj; parafiletika

 Genro Ictinaetus - Nigra aglo

 Genro Haliaeetus - maragloj kaj brunaj fiŝagloj: 8 specioj

 Genro Ichthyophaga - grizaj fiŝagloj: 2 specioj

 Genro Harpagornis - povus aparteni al Aquila
 Aglo de Haast, Harpagornis moorei (formortinta)

Subfamilio Egipienoj 

 Genro Aegypius
 Monaĥvulturo aŭ Nigra vulturo, Aegypius monachus
 Genro Gypaetus
 Gipaeto aŭ Ŝafgrifo, Gypaetus barbatus
 Genro Gypohierax
 Olepalma vulturo, Gypohierax angolensis
 Genro Gyps
 Ansergrifo aŭ gipo,Gyps fulvus
 Bengala grifo aŭ Bengala vulturo, Gyps bengalensis
 Rupelgrifo, Gyps rueppelli
 Longbeka grifo, Gyps indicus
 Himalaja grifo, Gyps himalayensis
 Blankdorsa vulturo, Gyps africanus
 Kaba vulturo, Gyps coprotheres
 Genro Necrosyrtes
 Kapuĉa vulturo, Necrosyrtes monachus
 Genro Neophron
 Kadavrogrifo aŭ Perknoptero, Neophron percnopterus
 Genro Sarcogyps
 Ruĝkapa vulturo, Sarcogyps calvus
 Genro Torgos
 Orelvulturo, Torgos tracheliotus
 Genro Trigonoceps
 Blankkapa vulturo, Trigonoceps occipitalis

Subfamilio Cirkuenoj Circinae 

 Genro: Cirkuo, Circus, 13 specioj
 Griza cirkuo, Circus pygargus
 Blua cirkuo, Circus cyaneus
 Marĉa cirkuo aŭ Okcidenta marĉa cirkuo, Circus aeruginosus
 Orienta marĉa cirkuo, Circus spilonotus
 Papua cirkuo, Circus spilonotus spilothorax
 Ranomanĝa cirkuo, Circus ranivorus
 Aŭstralazia marĉa cirkuo, Circus approximans
 Madagaskara cirkuo, Circus macrosceles (iam en C. maillardi)
 Reunia cirkuo, Circus maillardi
 Longflugila cirkuo, Circus buffoni
 Punktocirkuo, Circus assimilis
 Nigra cirkuo, Circus maurus
 Cindrocirkuo, Circus cinereus
 Stepcirkuo, Circus macrourus
 Nigrablanka cirkuo, Circus melanoleucos

 Genro: Polyboroides aŭ Poliboroidoj
 Poliboroido, Polyboroides typus
 Madagaskara poliboroido, Polyboroides radiatus
 Genro: Geranospiza
 Geranospizo, Geranospiza caerulescens

Subfamilio Cirkaetenoj aŭ Serpentagloj 

 genro: Circaetus
 Serpentaglo, Circaetus gallicus
 Circaetus beaudouini
 Nigrabrusta serpentaglo, Circaetus pectoralis
 Bruna serpentaglo, Circaetus cinereus
 Strizona serpentaglo, Circaetus fasciolatus
 Grizbruna serpentaglo, Circaetus cinerascens
 genro: Spilornis
 Kresta serpentaglo, Spilornis cheela
 Bavea serpentaglo, S. (cheela) baweanus
 Nikobara serpentaglo, S. minimus
 Monta serpentaglo, S. kinabaluensis
 Sulavesa serpentaglo, S. rufipectus
 Filipina serpentaglo, S. holospilus
 Andamana serpentaglo, S. elgini
 Genro Eutriorchis
 Madagaskara serpentaglo, E. astur
 Genro Terathopius
 Senvosta serpentaglo, Terathopius ecaudatus

Eksteraj ligiloj 
 http://www.faunistik.net/BSWT/AVES/ACCIPITRIFORMES/ACCIPITRIDAE/accipitridae.html 
 http://www.montereybay.com/creagrus/hawks.html 

 
Falkoformaj