alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Genro (biologio)

Genro, aŭ speciaro, estas grado de la biologia klasado, kiu arigas similajn speciojn. Ĝi estas la unua vorto de la scienca nomo. Ekzemple, la du specioj Falco tinunculus kaj Falco peregrinus estas ambaŭ el la genro Falco.

Duvortaj nomoj 
En dunoma nomsistemo de biologio, la nomo de vivuloj estas komponata de du partoj: la genra nomo (ĉiam kun grandletero) kaj la specia nomo (ĉiam un malgrandletero). Ekzemplo estas Homo sapiens, (esperante "homo saĝa"), la nomo por la homa specio kiu estas parto de la genro Homo.

Tipo 
Tipa genro estas la genro uzata por difini taksonomian grupon pli altrangan, kiel familio aŭ ordo. El tiu genro oni difinas la tipan specion kaj oni faras la priskribon kaj karakterizadon de la grupo.

Vidu ankaŭ 
 Biologia klasado
 Domanio
 Regno
 Filumo
 Klaso
 Ordo
 Familio
 Specio

Eksteraj ligiloj 

 (fr)Arbre de la vie 
 (fr)Treebase 
 (fr)Projet Tree of Life
 (fr)Méthodes de Classification Phylogénétique
 TermExtractor  (en) A FREE tool for Terminology Extraction - a very useful starting point for Taxonomy/Ontology_(computer_science)|Ontology construnction.

Taksonomiaj rangoj
Familio (biologio)

Familio (en biologio) estas taksonomia rango uzanta en la plantoscienca kaj bestoscienca klasifikoj. Familio grupigas generojn. Ordo grupigas familiojn.

La nomo de familio estas derivata de unu el siaj genroj per la sufiksoj -ac (plantoj) kaj -ed- (bestoj). La latinaj nomoj finiĝas per -aceae ĉe la plantoj kaj fungoj, kaj -idae ĉe la bestoj. La familio enhavas genrojn. La ordo enhavas familiojn.

Foje ene de familio estas grupo de genroj kiuj kunhavas karakteron malsame de aliaj genroj aŭ ĉefe de aliaj subfamilioj ene de la sama familio, tio estas subfamilio. Vidu ekzemple Kardelenoj. En la latina scienca nomo la nomo de subfamilio ĉe animaloj finas per -inae dum en Esperanto tiu finaĵo iĝas -enoj, ĉar -inoj konfuziĝus kun la rilato al inoj. En la planta regno la subfamilio en la latina finas per oideae kaj en Esperanto per -oideoj.

Eksteraj ligiloj 
 (fr) Treebase
 (en) Projet Tree of Life
 TermExtractor (en) A FREE tool for Terminology Extraction - a very useful starting point for Taxonomy/Ontology_(computer_science) Ontology construnction.
Ordo (biologio)

Ordo estas ŝtupo en la planta kaj besta klasigoj. Biologia ordo staras inter klaso kaj familio. La ordonomoj de la zoologia klasifiko estas plej ofte formitaj per tipa kvalito kaj la sufikso -ul: parhufuloj, skvamuloj; aŭ per tipa genro kaj la elemento -formaj: paseroformaj, strigoformaj. La internacia nomado tendencas al la dua formo. por la plantoj ofte je "-ales" latine kaj -aloj esperante. Oni dividas ĝin je subordo, kaj uniĝas pluraj ordoj en superordo. Ekzemple, Homo apartenas al la ordo de la primatoj.

Vidu ankaŭ

Vidu ankaŭ 
 Biologia klasado
 Domanio
 Regno
 Filumo
 Klaso
 Familio
 Genro
 Specio

Eksteraj ligiloj 
 (fr)Arbre de la vie 
 (fr)Treebase 
 (fr)Projet Tree of Life
 (fr)Méthodes de Classification Phylogénétique
 TermExtractor  (en) A FREE tool for Terminology Extraction - a very useful starting point for Taxonomy/Ontology_(computer_science)|Ontology construnction.

Taksonomio
Regno (biologio)

Regno estas taksonomia rango inter domanio kaj filumo (laŭ zoologio) aŭ divizio (laŭ zoologio).

Historio 
En Systema Naturae, unue publikigita en 1735, Carolus Linnaeus distingis du regnojn: animaloj (Animalia) kaj vegetaloj (Vegetabilia).

Post la eltrovo de unuĉelaj vivaĵoj, Ernst Haeckel sugestis en 1866 la kreon de la regno protistoj (Protista, krom Animalia kaj Plantae, antaŭe Vegetabilia).

La ekscio de tio, ke bakterioj havas ĉelstrukturon ege malsaman ol tiu de aliaj organoj, kaŭzis, ke Chatton proponis du imperiojn: prokariotoj (Prokaryota, organoj sen ĉelkernoj) kaj eŭkariotoj (Eukaryota, organoj kun ĉelkernoj).

Tiu propono tamen ne tuj ĝenerale akceptiĝis; pli kutime uzata sistemo estis tiu de Herbert Copeland, kiu kreis por prokariotoj apartan regnon, kiu unue estis nomata Mychota, sed poste nomiĝis Monera. Tiu sistemo klasis ĉiujn eŭkariotojn, krom vegetalojn kaj animalojn, protistoj (Protoctista).

Iom post iom la distingo inter prokariotoj kaj eŭkariotoj montriĝis pli grava, kaj la sistemon de Chatton popularigis Stanier kaj van Niel en la 1960aj jaroj.

En 1969, Robert Whittaker proponis apartan regnon por fungoj (Fungi), sekve kvin-regnan sistemon, kiu fariĝis tre populara.

Ĉirkaŭ 1980, Carl Woese apartigis la prokariotojn en du regnojn: bakterioj (Eubacteria) kaj arĥeoj (Archaebacteria), do ekestis ses-regna sistemo. Ĝi fariĝis modela en multaj verkoj. Poste, en 1990, Woese proponis, ke bakterioj kaj arĥeoj, kune kun eŭkariotoj, estu konsiderataj domanioj, anstataŭe al la du-imperia apartigo.

Klariga tabelo

Nuna arbo 

En la nuna arbo tri domanioj estas sed sed ne estas regnoj.

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj 
  Arbre de la vie 
  Treebase 
  Projet Tree of Life
  Méthodes de Classification Phylogénétique

Taksonomiaj rangoj
Divizio

Divizio etimologie, signifas "dividiteco", kaj ĝi ĝenerale portas la nocion de "parto" aŭ "disiĝo". Ĝia preciza signifo dependas de la fako, en kiu ĝi terminas.

 Divizio en biologio
 Divizio en militistiko
Krokodiluloj

Krokodiluloj (Crocodilia) estas ordo de reptilioj, kvarpiedaj arkosaŭroj, vivantaj en riveroj, kie ili funkcias kiel purigistoj, ĉar ili formanĝas ĉiujn kadavrojn en la akvo. Samtempe ili estas teruraj rabobestoj kun longaj makzeloj plenaj de danĝeraj dentoj. Krokodilhaŭto karekterizata per korniĝintaj ŝildetoj kaj platetoj, sub kiuj situas ostaj platoj, estas tre ŝatata en ledindustrio.

Sistematiko 
Familioj de krokodiluloj:
 aligatoredoj (Alligatoridae)
 Crocodylidae
 Gavialidae

Kelkaj specioj 
 Nana krokodilo (Osteolaemus tetraspis)

Referencoj
Naŭtilo

Naŭtilo estas cefalopodo de la ordo de naŭtiledoj, kun spirala ŝelo plurĉambra, kies plej granda entenas la molan korpon; ĝi vivas en varmaj maroj. En specifa senco ĝi estas membro de la genro Nautilus.

Vidu ankaŭ 
 Amonito
Argonaŭto (biologio)

Argonaŭto (Argonaŭta argo) - genro de pelagaj polpoj de la familio Amphitretidae, loĝanta en supraĵaj akvoj de varmaj maroj. La inoj havas tre maldikajn konkojn per kiuj ili kvazaŭ glitas sur akvo. Virseksuloj estas multfoje malpli grandaj, ol la inoj (plej grandaj virseksuloj havas longecon ĝis 1-2 centimetroj, dum plej grandaj inoj estas ĝis 45-centimetrojn longaj).

Plej karakteriza trajto de argonaŭtoj estas observebla dum reproduktiĝo. En tiu periodo unu el la brakoj de virseksulo modifiĝas (dum nereproduktiĝa periodo ĝi troviĝas en speciala sako sur la kapo, do la nematura virseksulo ŝajnas havi nur 7 brakojn) al la speciala reprodukt-organo, nomata hektokotilo. La matura hektokotilo per iu ankoraŭ ne pristudita maniero pleniĝas je spermo el la sola spermatoforo (spermujo), disiĝas de la korpo kaj serpentumante enrampas en la mantel-kavon de la ino. Tie ĝi konserviĝas dum sufiĉe longa tempo, ĝis la ino elĵetos la ovojn. Tiutempe la hektokotilo krevas kaj la spermo fekundigas la ovojn.

Pro la fakto, ke la hektokotilo de argonaŭto similas al vermo, esploristoj dum longa tempo opiniis ĝin vermo-parazito.

Kapopieduloj
Pulpo

Pulpo aŭ fruktkarno estas la mola fibreca substanco, lokita sub la ŝelo de fruktoj, por helpi al pli bona disvastigado de plantosemoj.

La kerno kaj la ĝin ĉirkaŭinta pulpo formas la frukton.

Por ke plantosemoj estu pli vaste disvastigataj, ofte necesas bestoj. La ofte nedigesteblajn semojn ĉirkaŭas bongusta kaj nutraĵriĉa pulpo. La bestoj manĝas fruktojn kun la semoj kaj eligas tiujn en iu fora loko. Tiel tiuj plantoj disvastiĝas pli rapide.

Kontraŭe al la nukso, kies semoj estas la nutraĵoj por bestoj, la manĝado per bestoj estas la celo. Tiel sufiĉas, ke la planto produktu malpli da semoj, ĉar ne nur la semoj forgesitaj ĝermos. Ankaŭ ne ekzistas malmola ŝelo kiu protektas la semon, kio allogas multajn bestojn kiuj tiel helpos al la disvastigo. Kiam la semo estas eligita kun la fekaĵo, ĝi havas bonan sterkaĵon proksime. Kernfruktojn ofte manĝas birdoj, kiuj nur formanĝas la pulpon de la kerno kaj terfaligas tiun.

Aliaj signifoj 
Pulpo ankaŭ  estas (1) la kunteniĝanta maso de mola, nesolvita planta materio, precipe tia materio post elpremado de la akvo, ekzemple sukerbeta pulpo; (2) la mola aŭ duonmola histo, el kiu konsistas kelkaj organpartoj, ekzemple : la interno de la spleno kaj de la dentradikoj estas el pulpo.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 beroj

Fruktoj
Histoj
Limako

Limako estas gastropodo, genro el la familio limakedoj (Limax). Ĝi estas (laŭ la PIV, 1970) "surtera molusko el la klaso de gastropodoj, relative granda besto sen konko, manĝanta precipe vegetaĵojn." Arkaisme, en larĝa senco, limako povas signifi mem gastropodon.

Specioj 
 Glossodoris aeruginosa

Prabuŝuloj
Gastropodoj
Jeanne Moreau

Jeanne MOREAU [ĵan morO] (naskiĝis la 23-an de januaro, 1928 en Parizo, mortis la 31-an de julio, 2017 samloke) estis franca aktorino, kantistino kaj reĝisorino.

Kiam ŝi komencis sian kinokarieron, ŝi jam estis konata aktorino en la plej renomaj francaj teatroj. Ŝi internacie famiĝis pro la filmo L’ascenseur pour l’echafaud (La lifto al la eŝafodo) kaj fariĝis grava reprezentantino de la Franca Nova Ondo.

En 2000 ŝi kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

Listo de filmoj 
 1954: Touchez pas au Grisbi (Francio)
 1957: Ascenseur pour l'échafaud (Francio)
 1958: Les amants (Francio)
 1958: Les dos au mur (Francio)
 1959: Les Quatre Cents Coups (Francio)
 1961: La notte (Italio/Francio)
 1962: Jules et Jim (Francio)
 1962: Der Prozess (Germanio/Francio/Italio)
 1964: Le journal d’une femme de chambre (Francio/Italio)
 1964: Mata-Hari (Francio/Italio)
 1965: Viva Maria! (Francio/Italio)
 1968: La mariée était en noir (Francio/Italio)
 1976: Mr. Klein (Francio)
 1982: Querelle (Germanio/Francio)
 1990: Nikita (Francio/Italio)
 1991: Bis ans Ende der Welt (Germanio/Francio/Aŭstralio)

Francaj aktoroj
Membroj de la franca Akademio de Belartoj
Naskiĝintoj la 23-an de januaro
Mortintoj la 31-an de julio
Michel Piccoli

La franca aktoro Michel PICCOLI naskiĝis la  en Parizo, mortis la  en Saint-Philbert-sur-Risle. Li komencis sian karieron en diversaj Parizaj teatroj kaj la jaro 1945 li unuafoje aperis en filmo. Dum longa tempo li ricevis nur epizodajn rolojn, sed lia unua ĉefrolo en la filmo Le mépris (1963) tuj famigis lin kaj finfine li fariĝis specialisto por komplikaj karakteraj roloj.

Famaj filmoj 
 Le Doulos (Francio/Italio, 1962)
 Le mépris (Francio/Italio, 1963)
 Le journal d’une femme de chambre (Francio/Italio, 1964)
 La guerre est finie (Francio/Svedio, 1966)
 Paris brûle-t-il ? (Francio/Usono, 1966)
 Belle de Jour (Francio/Italio, 1967)
 Benjamin ou les mémoires d’un puceau (Francio, 1968)
 Les choses de la vie (Francio/Italio, 1969)
 Topaz (Usono, 1969)
 Les noces rouges (Francio/Italio, 1972)
 L’attentat (Francio/Italio/Germanio, 1972)
 Le charme discret de la bourgeoisie, 1972
 La grande bouffe (Francio/Italio, 1973)
 Vincent, François, Paul et les autres (Francio/Italio, 1974)
 Atlantic City (Kanado/Francio, 1979)
 La passante du Sans-Souci (Francio/Germanio, 1982)
 Mauvais sang, 1986
 Milou en mai (Francio/Italio, 1990)
 La belle noiseuse (Francio, 1991)
 París-Tombuctú (Hispanio, 1999)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.imdb.com/name/nm0681566 
 http://italian.imdb.com/name/nm0681566 
  (recenzo pri la filmo, kie li ludis)

Francaj aktoroj
Françoise Sagan

Françoise SAGAN [fransŭAZ saGA], aŭ realnome: Françoise QUOIREZ (naskiĝis la 21-an de junio 1935 en Cajarc, Lot, mortis la 24-a de septembro 2004 en Honfleur, Calvados) estis franca verkistino.

Sian unuan romanon Bonjour tristesse ŝi verkis en la aĝo de 18 jaroj dum nur tri semajnoj. Ĝi vendiĝis ege bone, same kiel ŝiaj sekvaj verkoj, kiuj grandparte ankaŭ estas filmigitaj. Centra temo estas la soleco kaj la enuo de virinoj el la superaj tavoloj de la socio.

Listo de verkoj

Romanoj 

 Bonjour tristesse (1954) Éditions Julliard
 Un certain sourire (1955) Éditions Julliard
 Dans un mois, dans un an (1957) Éditions Julliard
 Aimez-vous Brahms... (1959) Éditions Julliard

 Les Merveilleux Nuages (1961)
 Toxique (1964)
 La Chamade (1965)
 Le Garde du cœur (1955)
 Un peu de soleil dans l'eau froide (1969)

 Des bleus à l'âme (1972)
 Un profil perdu (1974)
 Réponses (1975, intervjuoj)
 Des yeux de soie (noveloj 1975)
 Brigitte Bardot (1975)
 Le Lit défait (1977)
 Le Chien couchant (1980)
 Musiques de scène (noveloj, 1981)
 La Femme fardée (1981)
 Un orage immobile (1983)
 Avec mon meilleur souvenir (1984)
 De guerre lasse (1985)
 La Maison de Raquel Vega (1985)
 Sarah Bernhardt, ou le rire incassable (1987)
 Un sang d'aquarelle (1987)
 La Laisse (1989)
 Les Faux-Fuyants (1991)
 Répliques (1992, intervjuoj)
 ...Et toute ma sympathie (1993)
 Chagrin de passage (1994)
 Le Miroir égaré (1996)
 Derrière l'épaule (1998, biografio)

Teatraĵoj 
 1960 - Château en Suède
 1961 - Violons parfois
 1963 - La Robe mauve de Valentine
 1964 - Bonheur Impair et Passe
 1966 - L'Echarde
 1966 - Le Cheval Evanoui
 1970 - Un piano dans l'herbe
 1978 - Il fait beau jour et nuit
 1987 - L'Excès contraire

Vidu ankaŭ 
 Sagan (filmo), biografia filmo de Diane Kurys pri la vivo de Françoise Sagan.
 Sylvie Testud, aktorino kiu interpretis la rolon de Françoise Sagan en la filmo Sagan, aperinta en 2008.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.biblioweb.org/-SAGAN-Francoise-.html  
 http://txt.knihi.com/zamlitra/sahan/nieba.html  
 http://www.dieterwunderlich.de/Sagan_tristesse.htm 
 http://www.dradio.de/dlf/sendungen/buechermarkt/164722 

Francaj verkistoj
Naskiĝintoj la 21-an de junio
Mortintoj la 24-an de septembro
Verkistinoj
D. H. Lawrence

D(avid) H(erbert) LAWRENCE (naskiĝis la 11-an de septembro 1885 en Eastwood, Nottinghamshire, mortis la 2-an de marto 1930 en Vence apud Nico, Francio) estis angla verkisto.

La filo de instruistino kaj ministo laboris dum tri jaroj kiel instruisto, ĝis kiam en la jaro 1911 lia unua romano aperis kaj li decidis dediĉi sin plene al la verkado. Dum du jaroj li vivis en Germanio, kie li edziĝis, poste li vojaĝis i.a. al Italio, Aŭstralio, Usono kaj Francio.

Influite de Sigmund Freud D. H. Lawrence en siaj verkoj kritikis la civilizacion, kiu detruas ĉian naturan sensualecon de la homoj. Lia malferma priskribo de seksaj interrilatoj elvokis ĉe kritikistoj riproĉojn pri pornografio. La romano Lady Chatterley’s Lover, verkita en la jaro 1928, nur 30 jarojn poste povis aperi plentekste.

Listo de verkoj 

 The White Peacock (romano, 1911)
 Sons and Lovers (romano, 1913)
 Love Poems (poemoj, 1913)
 The Rainbow (romano, 1915)
 Women in Love (romano, 1920)
 Sea and Sardinia (vojaĝpriskribo, 1921)
 Psychoanalysis and the Unconscious (eseo, 1921)
 Phantasia of the Unconscious (eseo, 1922)
 The Plumed Serpent (romano, 1926)
 Lady Chatterley’s Lover (romano verk. 1928, plentekste eld. 1959 en Usono, 1960 en Britio)

En Esperanto aperis 
 Testuda krio. – En: Omaĝoj: poemtradukoj plejparte el la angla. – p. 66-70
 Testuda krio ; Tero nekonata. – En: Angla antologio. - vol. 2. – p. 154-157
 Suno. – En: Angla antologio. – vol. 2. – p. 410-426

Rete legebla 
 Testuda krio  / trad.: William Auld

Anglaj verkistoj
Ann Radcliffe

Ann RADCLIFFE, fraŭline Ann WARD (naskiĝis la 9-an de julio, 1764 en Londono, mortis tie la 7-an de februaro, 1823) estis angla verkistino. Ŝi estas grava reprezentantino de anglalingva horora literaturo, de t. n. gotika romano.

Ŝi naskiĝis en londona kvartalo Holborn. Ŝia edzo estis juristo William Radcliffe, eldonisto de Angla kroniko (1788). Ĉar ŝi ne partoprenis la societan vivon, ŝi komencis amuzi sin mem per verkado de pseŭdohistoriaj romanoj pri junaj virinoj, kiuj devas fronti krimajn intencojn de potencaj parencoj. Kutime la agado okazas en antikvaj kasteloj, plenaj de hororaj misteroj, ŝajne supernaturaj, kiuj fine trovas naturan klarigon. Ŝia verkaro influis evoluon de historia romano (Walter Scott).

Listo de verkoj 
  The Castles of Athlin and Dunbayne (Kastelo de Athilin kaj Dunbayne, 1789)
 A Sicilian Romance (Sicilia romano, 1790)
 Tho Romance of the Forrest (Romano de Forsto, 1791)
 The Mysteries of Udolpho (La misteroj de Udolfo, 1794)
 The Italian, or The confessional of the Black Penitents (Italo aŭ konfeso de Nigraj Pentantoj, 1797)

Eksteraj ligiloj 

 http://encyclopedia.jrank.org/PYR_RAY/RADCLIFFE_ANN_1764_1823_.html  
 http://www.gutenberg.org/etext/7371 
 http://digital.library.upenn.edu/webbin/gutbook/lookup?num=3268 
 http://academic.brooklyn.cuny.edu/english/melani/novel_18c/radcliffe 

Britaj verkistoj
Verkistinoj
1764

1764 estis superjaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1764 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 21-a de junio: Brazilo: Fondita Krato.
 Rusio: Fondita Belaja Ĥolunica (urbo)
 Stanislavo Aŭgusto Poniatowski iĝis reĝo de Pollando.
 Akadianoj ricevis permeson reveni al Nova-Skotio.

Naskiĝoj 
 28-a de marto: Nikolaj Rezanov, rusia politikisto (m. 1807)
 9-a de julio: Ann Radcliffe, angla verkistino (m. 1823)

Mortoj 
 17-a de aprilo: Johann Mattheson, germana komponisto (n. 1681)
 30-a de marto: Pietro Locatelli, itala komponisto (n. 1695)
 12-a de septembro: Jean-Philippe Rameau, franca komponisto (n. 1683)
 Wilhelm Hieronymus Pachelbel, germana komponisto (n. 1684)
Johann Wilhelm Ludwig Gleim

La germana poeto Johann Wilhelm Ludwig GLEIM [johan vilhelm ludvig glajm] naskiĝis la 2-an de aprilo 1719 en Ermsleben. Li mortis la 18-an de februaro 1803 en Halberstadt.

Li studis juron kaj filozofion en Halle (Saale), poste laboris kiel instruisto kaj kiel sekretario por diversaj nobeluloj. Ekde la jaro 1747 li plene dediĉis sin al la verkado.
La verkaro de Gleim ĉefe konsistas el anakreoneska liriko, gloranta ekz. la vinon, la amon, la amikecon, la naturon kaj la poezion mem.

Famaj verkoj 
 Versuch in scherzhaften Liedern (3 partoj, 1744-1749)
 Romanzen (1756)
 Fabeln (fabloj, 2 vol., 1756-1757)
 Preußische Kriegslieder … von einem Grenadier (1758)
 Lieder nach dem Anakreon (1766)
 Gedichte nach den Minnesingern (1773)

Gleim, Johann Wilhelm Ludwig
1719

1719 estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1719 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
Clam-Gallas-palaco inaŭgurita;

Naskiĝoj 
2-a de aprilo: Johann Wilhelm Ludwig Gleim, germana poeto (m. 1803)
30-a de majo: Gelasius Dobner, ĉeĥa historiisto (m. 1790)

Mortoj 
 15-a de aprilo: Françoise d'Aubigné, sekreta edzino de franca reĝo Ludoviko la 14-a (n. 1635)
 21-a de julio: Robert Clicquot, franca orgenfaristo (naskiĝis ĉirkaŭ 1645)
 28-a de julio: Arp Schnitger, germana orgenkonstruisto (n. 1648)
 Johann Valentin Meder, germana komponisto (n. 1649)
Pieter Corneliszoon Hooft

Pieter Corneliszoon HOOFT (naskiĝis la 16a de marto, 1581, mortis la 21an de majo, 1647) estis nederlanda politikisto, poeto, dramisto, kaj historiisto.

Vivo kaj laboro 
Hooft naskiĝis en Amsterdamo. Post vojaĝo tra parto de Eŭropo, kie la renesancan poezion li ekkonis en pluraj lingvoj, li studis juron en Leiden. Influite de la klasika literaturo kaj de aŭtoroj kiaj Francesco Petrarca, li verkis poemojn, dramojn kaj ankaŭ historiajn verkojn. Li estas unu el la plej gravaj reprezentantoj de la nederlanda renesanco. Li mortis en Hago en 1647.

Li laboris kiel juĝisto kaj regiona reganto kun la titolo drost; tio indikis reganton super regiono sen urba organiziteco. El Amsterdam, grava kaj influa urbo de Holando, li estis instalita kiel drost de Muiden. Li loĝis en la tiea samnoma kastelo. Estis funkcio, kiu lasis multege da libera tempo, kiun Hooft uzis por sia literatura verkado kaj por kontaktoj kun influhava grupo da geamikoj, konata kiel "la rondo de Muiden".

Rondo de Muiden 
Al tiu rondo de Muiden, kie superregis la renesancaj idealoj, apartenis pluraj verkistoj kaj aliaj gravuloj, ekzemple:

 Constantijn Huygens
 Bredero
 Anna Roemersdochter Visscher
 Jan Pieterszoon Sweelinck
 Maria Tesselschade Visscher
 Gerardus Vossius
 Barlaeus
 Roemer Visscher
 Joost van den Vondel

Listo de verkoj

Dramoj 
 Achilles en Polyxena (verkita 1598, presita 1614)
 Theseus en Ariane (verkita 1602, presita 1614)
 Granida (verkita 1605, presita 1615)
 Warenar (verkita 1616, eld. 1670) - laŭ temo de Aulularia de Plaŭto.
 Baeto, oft oorsprong der Holanderen (verkita 1616, presita 1626) - kio grave influis la bildon pri la Batavoj en Nederlando.

Historioj 
 Nederlandse histooriën (1642-1656) - pri la historio de la Nederlandoj ekde la libervola detroniĝo en 1555 de Karlo la 5-a, imperiestro de la "Sankta Romana Regno de Germana Nacio" (Germana Imperio), reĝo de Hispanujo, princo, grafo, ktp de la diversaj Nederlandoj - ĝis la murdo je Vilhelmo de Oranĝo en 1584. Lia stilo estas planata imitado de tiu de la Latina aŭtoro Tacito, kies verkojn li tradukis kvazaŭ lernocele pri la stilo.

Poemoj 
Multaj sonetoj
 Emblemata amatoria: afbeeldingen van minne (1611)

En Esperanto aperis 
 Amoro kaj Amo : el la ampoezio / de P. C. Hooft. W. F. Pilger. - Lelystad: Vulpo-Libroj, 1974. - 14 p. : ilustr.
 Kiam la Reĝ' de l' Lumo
 Bela Nimfin'''
 Galatea, jam tagiĝas nun Adiaŭa Kanto - ĉiuj ĉi kvar tradukitaj de Wouter Pilger en Nederlanda Antologio'', NEA, Hago 1987.

Nederlandaj poetoj
Nederlandaj verkistoj
1581

En la jaro 1581 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Sigismundo Báthory iĝis princo de Transilvanio

Naskiĝoj 
 3-a de aprilo: Johannes Rudbeckius, sveda episkopo (m. 1646)
 16-a de marto: Pieter Corneliszoon Hooft, nederlanda poeto kaj historiisto (m. 1647)

Mortoj 
 27-a de majo: Kristofo Báthori, reganto de Transilvanio (n. 1530)
 30-a de septembro: Hubert Languet, franca diplomato (n. 1518)
1647

1647 estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1647 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 8-a de februaro: Britio atakis insulon Itaparica en Bahio, Brazilo
 En 1647, la brita parlamento malpermesis kristnaskon, ĉar ĝi estis konsiderata sen biblia fundamento.

Unuaj dokumentaj mencioj 
 Mont-Tramelan kiel la Montagne (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

Naskiĝoj 
 1-a de aprilo: John Wilmot (2-a grafo de Rochester), angla poeto kaj libertino (m. 1680)
 2-a de aprilo: Maria Sibylla Merian, germana pentristino (m. 1717)
 22-a de aŭgusto: Denis Papin, francdevena brita fizikisto (mortis ĉirkaŭ 1712)
 18-a de novembro: Pierre Bayle, franca filozofo kaj verkisto (m. 1706)
 Jacob Spon, franca kuracisto kaj arkeologo (m. 1685)

Mortoj 
 21-a de majo: Pieter Corneliszoon Hooft, nederlanda verkisto (n. 1581)
 4-a de junio: Canonicus, tribestro de Naragansetaj Indianoj (naskiĝis ĉirkaŭ 1565)
 25-a de oktobro: Evangelista Torricelli, itala fizikisto kaj matematikisto (n. 1608)
 Kasian Sakoviĉ, ukraina monaĥo kaj verkisto (n. 1576)
Adam Ries

Adam RIES (27-a de marto 1492 en Bad Staffelstein – 30-a de marto 1559) estis germana minoficisto kaj majstro pri kalkulado. En Erfurt kaj Annaberg li fondis lernejojn pri kalkulado, krome li verkis plurajn librojn pri tiu ĉi temo. Menciindas, ke li ne verkis en la latina lingvo, kiu tiutempe estis la universala lingvo de la scienco, sed germanlingve, por ke la vasta popolo komprenu lin.

Lia nomo ĝis nun estas simbolo por bona kaj ĝusta kalkulado. Se germanoj diras nach Adam Ries (=laŭ Adam RIES), ili emfazas per tio la ĝustecon de matematika rezulto.

Okaze de la 500-datreveno naskiĝa oni aranĝis de la 7-a ĝis la 10-a de aprilo 1992 en Erfurto solenajn Ries-festotagojn.

Lia nova matematiko 
Ĝis Ries oni uzis la romiajn ciferojn. Kun tiuj ciferoj kalkulado estis tre malfacila. Per siaj libroj kaj en sia lernejo li propagadis la uzon de la arabaj ciferoj kaj la decimala sistemo.
Liaj lernolibroj estis presitaj en larĝaj kvantoj kaj baldaŭ sukcesigis lian novan matematikon.

Vidu ankaŭ 
 Domo de la nigra korno (Erfurt)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.rz.tu-clausthal.de/Calvoersche_Bibliothek/on-line/Ries.php  
 http://www.adam-ries-bund.de
 http://www.adam-ries.de
 http://www.simeoni.de/links/adam-riese.php  

Germanaj matematikistoj
Homoj rilataj al Erfurto
1559

En la jaro 1559 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Pio la 4-a iĝis papo;
 Francisko la 2-a (Francio) surtroniĝis;
 Frederiko la 2-a iĝis reĝo de Danio kaj Norvegio;
 Johano la 2-a Sigismundo Zápolya iĝis nura princo de Transilvanio;
 Madrido iĝis ĉefurbo de Hispanio anstataŭ Valadolido;

Naskiĝoj 
 Jacobus Arminius, nederlanda teologo (m. 1609)

Mortoj 
 13-a de marto: Johannes Gropper, germana humanisto, juristo, teologo kaj kardinalo (n. 1503)
 30-a de marto: Adam Ries, germana minoficisto (n. 1492)
 10-a de julio: Henriko la 2-a, reĝo de Francio (n. 1519)
 18-a de aŭgusto: Papo Paŭlo la 4-a (n. 1476)
 10-a de septembro: Anthony Denny, konsilinto de reĝo Henriko la 8-a de Anglio (n. 1501)
 3-a de oktobro: Herkulo la 2-a, 4-a Duko de Ferrara (n. 1508)
 10-a de novembro: Jakob Milich, germana matematikisto kaj kuracisto (n. 1501)
 Jang Ŝen, ĉina poeto (n. 1488)
Christopher Marlowe

Christopher MARLOWE [kristofer marloŭ] (naskiĝis la 6an de februaro, 1564, mortis la 30an de majo, 1593) estis angla verkisto de dramoj kaj poezio de Elizabeta epoko.

Li naskiĝis en Canterbury kaj estis la filo de ŝufaristo. Li studis teologion en Cambridge. Ekde 1587 li loĝis en Londono. En la jaro 1593 oni akuzis lin pri ateisma konduto, kaj mallonge poste li estis pikmortigita dum kverelo en drinkejo en Deptford apud Londono.

Nuntempe multaj kritikoj pensas Christopher Marlowe la plej fama angla dramisto krom Ŝekspiro. Krom dramojn li verkis poemojn kaj tradukis el la latina al la angla lingvo.

Listo de verkoj

Dramoj 
 The Tragedy of Dido, Queen of Carthage (verkita 1586, presita 1594)
 Tamburlaine the Great (verkita 1587, presita 1590)
 The Passionate Shepherd to His Love (1588)
 The Tragical History of Doctor Faustus (verkita 1588 aŭ 1592, presita 1604)
 Hero and Leander (1593)
 The Jew of Malta (verkita ĉirkaŭ 1589, presita 1603)
 Edward II (fragmento verkita 1593, presita 1594)

Eksteraj ligiloj 

 Verkoj de Christopher Marlowe ĉe la angla versio de Vikifontaro.

Anglaj verkistoj
Anglaj dramistoj
GLAT-verkistoj
Murditoj
Sigourney Weaver

Sigourney WEAVER, vera nomo: Susan Alexandra WEAVER (naskiĝis la 8an de oktobro 1949 en Novjorko) estas Usona aktorino. Post teatra kariero ŝi de 1976 ankaŭ tre sukcese aperas en filmoj. Internacian famon ŝi gajnis ĉefe pro la sciencfikcia filmciklo Alien. Sian nekutiman antaŭnomon ŝi elektis laŭ persono el la romano The Great Gatsby de F. Scott Fitzgerald.

Listo de filmoj

Eksteraj ligiloj 

 
 http://www.uni-c.dtu.dk/~unikcm/Sigourney 
 http://www.askmen.com/women/actress_100/125_sigourney_weaver.html  
 http://french.imdb.com/name/nm0000244

Naskiĝintoj en 1949
Usonaj aktoroj
Trotuaro de famo en Holivudo
Naskiĝintoj la 8-an de oktobro
Esperanta Songazeto

Esperanta Songazeto estas la unua kaj daŭre aperanta songazeto en Esperanto. Ĝi estis lanĉita de LF-koop en 1983,  kaj ĝis 2002 aperis en dek du apartaj numeroj, en formo de 60-minutaj kasedoj, po 500 ekzempleroj profesie enpakitaj.

Inter la celoj de Esperanta Songazeto estas: savi rarajn sondokumentojn (ekz. la voĉojn de Kalocsay, Baghy, Privat, Schwartz ktp, prelege aŭ intervjue), enkonduki muzikajn gastojn (ofte kantistojn aŭ ensemblojn ankoraŭ ne sufiĉe famajn en Esperantio), evoluigi radiofonian teatron, proponi rimedon ankaŭ didaktike uzeblan (pro la modela elparolo).

La dek du numerojn realigis Giorgio Silfer kaj Perla Martinelli, kunlabore kun Tarcisio BISI (n-roj 1-4), Gianfranco Molle (n-ro 5), Jacques Lapaire (n-roj 6-12). Helpis diversaj membroj de LF-koop, interalie Georges Lagrange kaj Jaqueline Vasserot.

 Enhava resumo de la aperintaj numeroj
 Unua: Muzika gasto Johán Valano / La arto de Mihály Sárossy (1938)/ Radiodramo "Babelo" de Luigi Malerba (1965)
 Dua: Survoje al TEAM, fama rokmuzika grupo (1982) / Parolas Edmond Privat (1927) / Satira dramo "Budapesta ekzameno" de Sándor Szathmári (1966)
 Tria: Muzika gasto Max Roy Carrouges / Julian Modest parolas pri la hungara verkisto Endre Toth / kies rakonto "Groto" sekvas en radiofonia teatra adapto de Giorgio Silfer (1981)
 Kvara: Barbara Kohl kaj Ludwig Fluck operas / Intervjuo al TESPA / Julio Baghy festparolas en UK (1966) / Skeĉo "Lingva evoluo" de Julio Baghy
 Kvina: Muzika gasto Gianfranco Molle / Kálmán Kalocsay intervjuita de Giorgio Silfer (1975) / "Trompo", teatraĵo de Emilija Lapenna
 Sesa: La tuta kasedo estas unika antologio, dediĉita al la Esperanto-kanzono 1938-1988
 Sepa: Muzika gasto Jan Stanislaw Skorupski / La lasta prelego de Edmond Privat (1962) / Händel en Esperanto / Omaĝo al La Patrolo / Omaĝo al Nikolin' 
 Oka: Muzika gasto Persone / Gaston Waringhien intervjuita de Giorgio Silfer (1987) / Novaĵo de Jan Stanislaw Skorupski / Omaĝo al Marga Rineto kaj la kabaretoj de Raymond Schwartz (1956) / Omaĝo al Andrzej Tomecki (1972)
 Naŭa: Muzika gasto Kajto / Teatraĵo "La paneo" de Serĝo Elgo / Lulkanto de Attila Jozséf, per la voĉo de Klára Mikola
 Deka: Fragmentoj el la unuaj KD dediĉitaj al Esperanto: Lou Harrison kaj Ryuichi Sakamoto / Rara sondokumento (1954) / "Triptiko", teatraĵo de Giorgio Silfer (1993)
 Dekunua: Muzika gasto Seàn Osborne / Nikolin' kaj Georges Moustaki kantas / Raymond Schwartz zamenhofeskas (1962) / "La ĉampionegoj" de Dino BUZZATI, per la traduko kaj radiofonia teatra adapto de Giorgio Silfer / István Szerdahelyi intervjuita de Perla Martinelli
 Dekdua: William Auld deklamas el "La infana raso" (1976) / Valerio Mottola prezentas la napolan kanzonon (1997) / "La vorta klaso", teatraĵo de Giorgio Silfer, per la profesia prezento de la geaktoroj el BET kaj TEV (1997)

Esperanto-gazetoj
Esperanto-muziko
Songazeto

Songazeto estas gazeto, kiu aperas sub formo de aŭskutebla dokumento (kasedo, kodo, ...).
Esperanta Songazeto
Najtingalo

Gazetspecoj
National Trust

The National Trust (La Nacia Fondaĵo) estas organizaĵo kiu celas gardi kaj protekti la kamparon, marbordon kaj historiajn konstruaĵojn en Anglio, Kimrio kaj Norda Irlando.

Skotlando havas apartan organizaĵon – La Nacia Fondaĵo de Skotlando.

La Fondaĵo estis starigita en 1895 kaj estas sendependa organizaĵo. Ĝi havas pli ol 3 milionoj da subtenantoj.

En 2003 ĝi prizorgas pli ol 248000 hektarojn de bela kamparo, 1000 kilometrojn de marbordo kaj pli ol 200 elstarajn konstruaĵojn kaj ĝardenojn.

Propraĵoj 
 Wasdale, Eskdale kaj Duddon

Eksteraj ligiloj 

 National Trust

Britio
Ret-Info

La novaĵagentejo RET-INFO sin prezentas jene: 
"Ekzistas amaso de dissendolistoj, novaĵgrupoj, Esperantaj retpaĝoj en interreto - sed kiel elfiltri NUR la interesajn mesaĝojn?
Se vi aliĝas al multaj dissendolistoj - ĉiutage vi ricevas centojn de mesaĝoj. Se aliĝi nur al kelkaj - vi eble preterlasas gravajn aŭ interesajn novaĵojn...
Kiel kapti NUR la vere interesajn mesaĝojn?
Diference de senpagaj servoj, la novaĵagentejo "RET-INFO" zorge filtradas la plej gravajn kaj interesajn novaĵojn, kaj sendas NUR ilin al la abonantoj - en retpoŝta mesaĝo.
Nehazarde aliĝis al RET-INFO plurcentoj de esperantistoj, multaj redaktoroj kaj aktivuloj. La filtrajn, redaktajn laborojn daŭre faras la Eventoj-teamo - jam ekde 1998."

Eksteraj ligiloj 
 Retpaĝo de Ret-Info

Novaĵagentejoj
Eventoj

Eventoj estis fama, 2-semajna - en sia epoko "la plej ofta" - Esperanto-gazeto, aperinta inter 1992 kaj 2002. Ĉefredaktoro estis SZILVÁSI László, sed la redakta kaj eldona teamo konsistis el pluraj personoj. Post decembro de 2002 la gazeto en papera formo ne plu aperas (t.e. paŭzas), sed la Esperanto-Centro "Eventoj" en Budapeŝto daŭre funkciigas diversajn informajn servojn en la reto.

Eksteraj ligiloj 
 www.eventoj.hu

Esperanto-gazetoj
Internaciaj gazetoj
Ĝisdatigo (retgazeto)

Ĝisdatigo estas la titolo de esperanta retgazeto anarkiista el kiuj aperis pluraj numeroj. 
Ankoraŭ videblaj estas : 
Ĝisdatigo nro 9 07/99
Ĝisdatigo nro 6
Ĝisdatigo nro 5
i2002 - Internacia Konferenco pri Solidareco  pri konferenco okazinta en la urbo Essen (Germanujo) inter la 29a de aŭgusto kaj la 1a de septembro 2002. La paĝoj estas en la lingvoj angla, hispana, franca, germana kaj Esperanto. 

La gazeto devus esti videbla je http://www.free.de/FAU/Esperanto/gxisdatigo4.html  en la paĝaro de FAU  : Freie ArbeiterInnen Union, Libera Unio de geLaboristoj (FAU-IAA),kiu estas anarkosindikalista Memorganizaĵo de geLaboristoj (ArbeiterInnen). La ĉefpaĝo estas germanlingva.

Esperanto-gazetoj
Anarkiismaj periodaĵoj
Praha

Praha estas nomo por ĉefurbo de Ĉeĥio kaj por vilaĝo en Slovakio.

 Prago ĉefurbo de Ĉeĥio (ĉeĥe Praha)
 Praha slovaka vilaĝo situanta en distrikto Lučenec
 Praha, urbeto en Teksaso en Usono
 Praha (trajno)
Marteso

La marteso (Martes) estas genro de rabobestoj el familio de musteledoj, al kiu apartenas foino kaj zibelo. Ĝi prenas sian nomon de la arbara marteso (Martes martes, laŭ PIV simple "marteso"), kiu havas brilan flavbrunan ĝis malhelbrunan hararon; sur la gorĝo ĝi havas flavan ĝis oranĝan makulon.

Eksteraj ligiloj 

 informoj anglalingvaj 

Musteledoj
Genroj de mamuloj
Foino

Foino (Martes foina) estas specio de marteso kiu havas brilan blugrizan ĝis blubrunan hararon, iom malpli delikatan ol tiu de la arbara marteso; duobla makulo sur la gorĝo estas blanka. Ĝi havas po 5 fingrojn sur ĉiuj kruroj. Ĝi seksardas de fino de junio ĝis aŭgusto, sed evoluo de la embrioj restas en vezikformo kaj plu evoluas nur fine de la vintro. La 3-6 idoj naskiĝas printempe kaj iĝas memstaraj post 3 monatoj. Ili maturiĝas sekse en la aĝo de 2-3 jaroj. Ili vivas 8-10 jarojn. Ĝia felo estis tre valora en la 14-17aj jc, oni povis pagi eĉ imposton per ĝi.

Subspecioj 
 Martes foina foina
 Martes foina bosniaca
 Martes foina bunites
 Martes foina kozlovi
 Martes foina intermedia
 Martes foina mediterranea
 Martes foina milleri
 Martes foina nehringi
 Martes foina rosanowi
 Martes foina syriaca
 Martes foina toufoeus

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Apeninaj deciduaj montarbaroj
 Elborz-montara arbarstepo
 Kopetdagaj duonarbaroj kaj arbarstepo
 Zagros-montara arbarstepo

Musteledoj
Palearktisa faŭno
Mamuloj de Pollando
Zibelo

Zibelo (Martes zibellina) estas specio de marteso, rabobesto kun konusforma kapo kaj grandaj oreloj; ĝi havas densan, delikatan, silksimilan, brilan flavbrunan ĝis nigrabrunan hararon; brustmakulo estas blanka ĝis oranĝa.

La zibelo sin trovas en la Malgranda Ŝing'an- kaj Ĉangbaj-montaroj de nordorienta Ĉinio kaj ankaŭ en Mongolio, Koreio kaj Rusio. Ĝi estas mezgranda kun svelta kaj mola korpo, kaj ĝi havas mallongajn kaj dikajn krurojn. Vintre ĝia hararo estas longa, densa, mola kaj brila, sed ĝia hararo en somero estas multe malpli longa ol tiu en vintro. Ĝia korpo longas 35-53 centimetrojn kaj ĝia vosto 1119 centimetrojn kaj ĝi pezas 740-1.810 gramojn en vintro.

La zibeloj loĝas en densaj pinglo-foliaj arbaroj kaj en tiuj de pinglo-foliaj kaj fal-foliaj arboj en mikso sur ebenajoj kaj en montaraj regionoj. Anstataŭ fosi truon, ili nestas en arbotruo, sub radikoj aŭ inter gruzoj. La arbotruo okupita de la zibelino kun ties idoj ordinare estas 3,5 metrojn for de la tersurfaco. Ĝenerale ili aktivadas en nokto. Sed kiam mankas al ili nutraĵoj, ili iras serĉi manĝaĵojn ankaŭ en tago. En frosta kaj neĝa tago ili malofte forlasas sian neston. La zibelo estas facilmova kaj lerta en arbogrimpado. Ĝi vivas surtere en ordinara tempo kaj grimpas sur arbon nur kiam ĝi ĉaskaptas sciuron aŭ fuĝas de sia malamiko. Ili manĝas ĉefe diversajn musojn kaj aliajn malgrandajn ronĝulojn, kelkfoje leporojn, tetraojn kaj birdetojn; somere ili manĝas ankaŭ insektojn. Krom la supre menciitaj nutraĵoj, ili manĝas ankaŭ pinosemojn kaj berojn. Zibeloj pariĝas inter junio kaj aŭgusto. Post kiam la bestino gravedas 253-297 tagojn, ĝi naskas 1-5 idojn. La ĵus naskita zibelido kun vosto tri centimetrojn longa pezas 30-35 gramojn kaj longas 11-12 centimetrojn. La zibelino-patrino mamnutras siajn idojn unu kaj duonan monatojn. La felo de zibelo estas tre valora pro la densa, mola kaj brila hararo.

Vidu ankaŭ 

 Amerika zibelo

Musteledoj
Mamuloj de Pollando
Musteloj

Mustelo (Mustela) estas genro de malaltkruraj rabobestoj kun longa maldika korpo kaj tre valora felo.

 Tropika mustelo, Mustela africana
 Montara mustelo, Mustela altaica
 Ermeno, Mustela erminea
 Stepa putoro, Mustela eversmannii
 Kolombia mustelo, Mustela felipei
 Longvosta mustelo, Mustela frenata
 Japana mustelo, Mustela itatsi
 Flavventra mustelo, Mustela kathiah
 Lutreolo, Mustela lutreola
 Indonezia mustelo, Mustela lutreolina
 Nigrapieda putoro, Mustela nigripes
 Vizelo, Mustela nivalis
 Malajzia mustelo, Mustela nudipes
 Putoro, Mustela putorius
 Kolonoko aŭ Siberia mustelo, Mustela sibirica
 Striadorsa mustelo, Mustela strigidorsa
 Egipta mustelo, Mustela subpalmata
 Vizono, Mustela vison

Ne-mustela specio:
 Fiŝkapta mustelo, Martes pennanti havas grizan ĝis nigran hararon, sur brusto neregulajn blankajn makulojn.

Musteledoj
Genroj de mamuloj
1728

1728 estis superjaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1728 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj 
28-a de majo: Ivan Polzunov, rusia inventisto de la unua vapormaŝino (m. 1766)
27-a de oktobro: James Cook, brita esploristo (m. 1779)
10-a de novembro:  Oliver Goldsmith, irlanda verkisto (m. 1774)

Mortoj 
12-a de februaro: Agostino Steffani, itala komponisto kaj ordinadepiskopo (n. 1654)
13-a de februaro: Cotton Mather, nov-anglia puritana teologo (n. 1663)

Vidu ankaŭ 
 Maso (nombro) - la nombro 1728
1779

1779 estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1779 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Bavara hered-vica milito finis.
 Lukojanov akiris statuson de urbo.

Naskiĝoj 
 15-a de julio: Clement Clark Moore, usona verkisto
 20-a de aŭgusto: Jöns Jacob Berzelius, sveda mineralogo, kuracisto, kemiisto kaj fondinto de la moderna kemio (m. 1848)
 14-a de novembro: Adam Oehlenschläger

Mortoj 
 20-a de januaro: David Garrick, angla aktoro
 14-a de februaro: James Cook, brita esploristo
 16-a de decembro: Go-Momozono, imperiestro de Japanio
 16-a de novembro: Pehr Kalm, sveda botanikisto, eksploristo, naturalisto kaj agrikultura ekonomikisto (n. 1716)
Simon Aarse

Simon AARSE (naskiĝis la ; mortis la  en Amsterdamo) estis nederlanda esperantisto, aktiva en Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT). 

Aarse lernis Esperanton en 1930 kaj aranĝis multajn kursojn kaj paroladojn ne nur en Nederlando, sed ankaŭ en Svedujo. En la Komuna Esperanto-Gazeto de la nordiaj landoj li prizorgis lingvan rubrikon "La spegulo de Esperanto" en la 1970-aj, traktinte gramatikajn, etimologiajn kaj terminarajn demandojn. Al la SAT-periodaĵoj Sennaciulo kaj Sennacieca Revuo li kontribuis per tradukoj kaj artikoloj, ekzemple pri "La filozofo de la homa feliĉo", Spinoza, "La socia spegulo de William Shakespeare"  kaj similaj temoj.

Verkoj

 1981/2005: Naciismo kaj Esperantismo (Broŝurservo de SAT, 1981, 2-a eld. 2005)

Rete legeblaj artikoloj
 Spinoza, la filozofo de la homa feliĉo , Sennacieca Revuo, 1970

Eksteraj ligiloj 
Libroj de kaj pri Simon Aarse en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
 Artikoloj  de kaj pri Simon Aarse en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Nederlandaj esperantistoj
Jouke Alberda

Jouke Alberda (naskiĝis la 11-an de julio 1885 en Rauwerderhem, Frislando) estis nederlanda esperantisto. Li estis aktiva en la kristanaj Esperanto-rondoj de Nederlando. Kiel porfesia policisto Alberda estis landa delegito de Internacia Polica Ligo. Li aktivis kiel prezidanto de esperantista grupo Verda Stelo en Nĳmegen kun ampleksa socia kaj faka agado.

Verkoj 
 Jouke Alberda, "Nederlandsche Vereeniging van Christen-Esperantisten 'Nederlanda Protestanto' " en: Jubileumboek 1926-1931: opgedragen aan de 22500 cursisten, p. 99-107.

Listo de referencoj 

ALBERDA
A
Nederlandaj esperantistoj
Flavio Rebelo

Flavio REBELO (naskiĝis la 18-an de septembro 1972) estas brazilano, kiu funkciigis la Esperantajn retprojektojn Ĝangalo.com kaj Internacia Televido de 2003 ĝis 2006. Malgraŭ tio, ke li laŭdire ne plu aktivas en la Esperanto-movado, li ankoraŭ certan tempon post tio restadis membro de la Akademio de Esperanto.

Rebelo lernis Esperanton pro vojaĝo al Eŭropo en 1993. Tie, konstatante la plenan funkciadon de la lingvo, entreprenis, okaze de sia reveno al Brazilo, multjaran kaj seriozan studadon de la internacia lingvo. Post kelkaj projektoj ne plene realigitaj pro manko de apogo, li decidis, fine de 2000, havigi al la tutmonda esperantistaro veran retportalon en Esperanto, kiu tre mankis ĝis tiam.

Multajn monatojn poste, je la 18-a de januaro 2003, la Ĝangalo E-Portalo, ido de la senlaca persvado de Flavio, lanĉiĝis plensukcese. De tiam, Ĝangalo fariĝis la plej ampleksa, enhavoriĉa kaj aktuala portalo en Esperanto. En la fino de 2003, li komencis kampanjon por la starigo de Internacia Televido, kiu efektiviĝis en 2005, sed ĉesis jam en 2006. Tiam ĉesis ankaŭ lia alia projekto la Ĝangalo kaj li ĉesigis eĉ sian retan hejmpaĝon.

Komence de 2008 evidentiĝis (laŭ lernu!-forumo), ke li disvendas sian privatan Esperanto-bibliotekon kaj volas ne plu rekte partopreni en la movado. Tiutempe li verkis sciencfikcian libron en la portugala. Lia retiriĝo el la movado tamen ne signifas lian kabeiĝon - laŭ atestanto, kiu parolis kun li en Orkut.

En februaro de 2012 Flavio Rebelo provis reveni al la esperanto-scenejo per inaŭguro de nova retejo Nunonia, kiun li kreis kunlabore kun esperantisto Cândido Ruiz. La retejo, kiu celis fariĝi anstataŭanto de Ĝangalo, tamen fermiĝis nur post dumonata funkciado la 23-an de aprilo 2012, laŭdire pro malapero de la redaktisto. Flavio Rebelo deklaris ke li seniluziiĝis pri la esperanto-movado kaj deklaris anoncis tiuokaze sian "oficialan" kabeon.

Flavio estas edzo de Lucia Mara, kaj patro de la E-denaskulinoj Leticja kaj Fernanda. Li loĝas en San-Paŭlo, Brazilo.

Aliaj 
La punko-bando La Nigra Flago verkis kanton pri li, pri la tuta agado , kun titolo Rebelo Ribelo.

Referencoj 

Brazilaj esperantistoj
Listo de la ĉefministroj de Britio

Listo de la ĉefministroj de Britio:

Vidu ankaŭ 
 Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando
 :Kategorio:Ĉefministroj de Britio

Eksteraj ligiloj 

 Pasintaj Ĉefministroj ()

Britio
Javo

Javo (, [ĝava]) estas la ĉefa insulo de Indonezio. Ĝi havas areon de  kaj 114 milionojn da loĝantoj, kaj estas unu el la plej dense loĝataj insuloj de Indonezio, kun 864 homoj por km² kaj la 13a plej granda insulo en la mondo. Sur Javo estas la indonezia ĉefurbo Ĝakarto.

Priskribo 
Javo apartenas al la Sundaj Insuloj kaj troviĝas en insula ĉeno kun Sumatro nordokcidente kaj Balio oriente. Nordoriente estas Borneo
(Kalimantan). Sude estas la Kristnaska Insulo (administrata de Aŭstralio).

Administre Javo dividiĝas en kvar provincojn:
 Jawa Barat (Okcidenta Javo)
 Jawa Tengah (Centra Javo)
 Jawa Timur (Orienta Javo)
 Yogyakarta [jogjakarta], aŭtonoma princlando
La ĉefurbo Ĝakarto ne apartenas al iu provinco, sed estas administrata de la registaro.

Biogeografie Javo troviĝas en la sundalanda-filipina ekoprovinco de la orientalisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF), en speciala biogeografia regiono nomata Sunda Lando.

Semeru aŭ Monto Semeru (indonezie: Gunung Semeru) estas aktiva vulkano en Orienta Javo. La nomo "Semeru" devenas de aŭ Monto Meruo, sankta monto en religioj kiel Hinduismo, aŭ Sumeru, la loĝejo de dioj. Kun alteco de 3 676 metrojn super marnivelo, Monto Semeru havas la plej superan montpinton en la insulo Javo.

Historio 
Laŭlonge de la tempopaso multaj kulturoj kaj regnoj disvasstiĝis sur la insulo ekzemple la Sultanlando Demak sur la norda marbordo kaj la Sultanlando Bantam en okcidenta Javo kaj suda Sumatro.

Loĝantaro 
Kun proksimume 100 milionoj da personoj, la Javanoj formas la plej grandan etnan grupon en Indonezio. Ili loĝas ĉefe en la centraj ĝis orientaj partoj de la insulo.

Javo kaj Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Jen kiel oni montras la insulon Javon:

Poste vojaĝas suden al la insulo Javana,
Borobuduron vidas, kun sepnivela teraso,
dense skulptitajn ŝtupojn al la stupao precipa
majeste leviĝantajn ĝis obelisko severa.

Vidu ankaŭ 
 Borobuduro
 Prambanano

Referencoj
Listo de brazilaj esperantistoj

Jen listo de esperantistoj el Brazilo:

Interkrampe, Esperantistoj omaĝitaj per (kiom da) publikaj objektoj (stratoj, lernejoj, ktp).
 Ahmed CHOURAR
 Ezequias R. Alves (1)
 João Andrade
 Aristóphio Andrade Alves
 Oswaldo Arruda Stein (1)
 Antonio Carlos de Arruda Beltrão
 Everardo Backheuser (2)
 Nuno Baena
 Irani Baggi de Araujo
 Jacome Martins BAGGI DE ARAUJO
 Ivon Barbosa
 José BASTOS CAMPOS
 Gersi Alfredo Bays
 Ester Bloomfield
 Walter Boppré
 Ismael Gomes Braga (1)
 Cândido Bravo (1)
 Alcindo Brito (1)
 Benjamin Camosato
 Euclides Carneiro da Silva
 Antonio Caetano Coutinho
 Audino Castelo Branco
 Dilermando de Castro
 Sylla Chaves
 Igor COLONNA VALEVSKY
 Glauco R. Corrêa
 Alberto Couto Fernandes
 Otaviano Curvelo de Souza
 Alberto das Neves Milhomens
 Lucila Davalos Fernandes
 Ernani Dias Correa
 Joaquim DO COUTO
 Carlos Domingues
 Fanny Luiza Dupré
 Nid Dutra d'Amorim
 Paulo Izaías Ereno
 Alvaro Fausto de Souza
 Julia Fernandes
 Eurico Figueira
 Flávio Fonseca
 Elvira Fontes
 Walter Francini
 Reinaldo Frederico Geyer
 Diderto Freto
 Bertino Goerner
 Leonel Gonzaga
 João Keating (1)
 Leopoldo Knoedt
 Cristiano Kraemer (3) (inkluzive tuta kvartalo!)
 Nydia Aydos KRIEGER
 Tobias Rabelo Leite
Marcos Zlóv Zlotovich
 Symilde Schenk Ledon
 Waldir Lisboa Rocha
 Francisko Vladimir Lorenz (1)
 Geraldo Mattos
 MELO e SOUSA
 Stefan Nicolau Michalski
 Hernani Mota Mendes
 Manoel Nery
 João de Oliveira Gama
 Alcebiades Pais
 Evaldo Pauli
 Luiz da Costa Porto Carreiro Neto (1)
 SCHMITZ
 Venancio Silva
 Izabel Cristina Oliveira Santiago
 Cedilha de Oliveira Neto
 Délio Pereira de Souza
 Nelson Pereira de Souza
 Amaro Pinangé Soares
 Adolfo Muniz Furtado
 Arnaldo Vianna
 Astrogilda Guerrini
 Azália Machado Dias
 Darcy Pedroso Machado Gaia
 Deodato de França Mello
 Eurico Antonio RIBEIRO
 Johano Custódio Machado
 Francisca MARTOS
 José Dutra Mendes
 Francisco Almada
 Borja Portela
 Aderaldo Rocha
 Demócrito Rocha
 Geraldo RODRIGUES SOEIRA
 Antonio Rodriguez Da Silva
 Jovelina Maia RODRIGUES
 Gilberto AQUINO SILVA VELHO
 Horácio PEREIRA dos SANTOS
 Ivon Barbosa
 João Masiero (1)
 Marija Pozder Almada
 Jonas FELIX de OLIVEIRA
 José Dias Pinto
 José Martins Coelho
 Laszlo Zinner
 Luis Bolivar Fosca
 Maria Stella Thomazi
 Nelson Silveira
 Claudio Luiz Stehling
 Newton CERATTI
 Nicola Tallarico
 Oswaldo Leite de Moraes
 Oswaldo Pires de Holanda
 René Ventura Sales
 Waldir Lisboa Rocha
 Petras M. Urbaitis
 Walkiria VERNACCI LARA RUBIO
 Walter Francini
 Leandro Tomé Abrahão
 Octavio Vianna Peixoto
 Ary Zamora
 Pandiá Pându
 Yokaanam
 Joaquim João Mariano

Vidu ankaŭ 
 Ĝermolisto de brazilaj esperantistoj

Brazilaj e
FOBR

FOBR signifas Libera Enreta Libra Rimedaro.

Enreta Libra Rimedaro estas larĝa reta biblioteko, kiu enhavas la plej gravajn originajn historiajn, literaturajn kaj sciencajn publikajn tekstojn enlinie.

FOBR estas libera ĉar la tekstoj estas konsiderataj esti lanĉitaj sub la GNU-permesilo.

WikiFOBR estas FOBR kiu uzas vikion, speciale por ricevi la tekston.

WikiFOBRa ekzemplo estas Projekto Sourceberg kaj en Esperanto Kunteksto

Eksteraj ligiloj 

Kunteksto.
Kvankam ne liberaj, similaj projektoj ne-vikiaj en Esperanto estas :
eLibrejo.
Literaturo en Esperanto .
Projekto KELTER.
Originala literaturo Esperanta.

Bibliotekoj