alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Privredno pravo

U ranijim razdobljima razvitka pravne nauke u sastavu građanskog prava bilo je i trgovačko pravo, koje se nekad naziva i privredno pravo. Usljed dinamičnog razvoja, ono se iz njega izdvojilo i sada predstavlja veoma perspektivno, samostalnu pravnu granu. Robonovčani tokovi čine ga i dalje veoma dinamičnim pravom, podložnim promjenama i usavršavanjima.

Trgovinu kao važnu privrednu djelatnost možemo definirati kao ukupnost svih oblika trgovačkih aktivnosti, od nabavke robe od proizvođača do njene isporuke konačnom potrošaču. Zahvaljujući svom položaju između ponude i potražnje robe, te utičući na proizvođače i potrošače, trgovina igra ključnu ulogu u privredu svake zemlje.

S obzirom da je proizišlo iz građanskog prava, i dalje je zadržalo neke njegove osobenosti, pogotovo one koje prizilaze iz obligacionih normi. Trgovačko pravo utvrđuje osnove nastanka organizacija koja se bave trgovinom, kao i ponašanje subjekata u trgovačkim poslovima. Ovo pravo određuje osnove trgovine kao djelatnosti, kroz aktivnosti obrazovanja trgovaca i njihovog nastanka kao subjekata trgovine, utvrđivanja uvjeta rada trgovačkih subjekata i sl.

Subjekti trgovačkog prava su pravna lica, kojih ima mnogo vrsta i oblika, a najpoznatija su: dioničko društvo i društvo s ograničenom odgovornošću. 

Izvori prava trgovačkog prava su, prije svega, zakoni i podzakonski akti koji uređuju ovu oblast. Odmah iza propisa, kao izvor, javljaju se ugovori, u kojima se stranke dogovaraju o uvjeetima pod kojima stupaju u trgovačke odnose u međusobnom komuniciranju. Veliku snagu u uređenju ovih odnosa ima običajno pravo, koje, kroz oblik uzansi i kodificiranih poslovnih običaja, bitno utiče na trgovačko pravo, doprinoseći tako da se ova vrsta običaja brže mijenja od drugih vrsta običaja.

 
Pravo
Pravo
JurisPedia

JurisPedia, međunarodna akademska Wiki pravna enciklopedija. Trenutno postoje sadržaji na arapskom, kineskom, engleskom, francuskom, njemačkom, španskom i nizozemskom jeziku. 

S radom je započela 25. XI. 2004., djelomično inspirirana Wikipedijom i projektom Enciclopedia Libre (Univerzitet Seville). JurisPedia koristi MediaWiki softver ali nije projekt fondacije Wikimedia i, za razliku od Wikipedije koristi licencu Creative Commons (by-nc-sa).

Jurispedia se razvila na inicijativu Équipe de Recherche Informatique et Droit (Pravni fakultet univerziteta u Montpellieru, Francuska), Pravnog fakulteta Univerziteta Can Tho (Vijetnam), tima JURIS (Université du Québec à Montréal, Kanada), i Institut für Rechtsinformatik Saarlandskog univerziteta (Njemačka). Projekt je otvoren za suradnju pravnim timovima širom svijeta. Njezin je začetnik korisnik Hughes-Jehan‏‎. Njom upravlja osmero administratora.

Vanjski linkovi 
 Početna stranica Jurispedije (na engleskom jeziku) 

Pravo
Wiki zajednice
MediaWiki websiteovi
Internetske enciklopedije
Kazneno pravo

Krivično ili kazneno pravo je je izraz koji se u širem smislu koristi za pravnu granu koja se bavi zaštitom najvećih vrijednosti određenog društva, odnosno čija je zaštita u domenu države kao entiteta koji ima isključivo pravo kažnjavanja (ius puniendi).

Krivično pravo u širem smislu se dijeli na:
 materijalno krivično pravo (krivično pravo u užem smislu);
 krivično procesno pravo
 krivično izvršno pravo.

Krivično pravo u užem smislu jest ono koje propisuje određena ponašanja kao krivično djelo, odnosno za njih predviđa krivičnopravne sankcije.

Nastalo je kao posebna grana prava, kada su se javila mnogobrojna ponašanja ljudi koja su ometala, sprečavala druge ljude da koriste svoja prava.

Veoma je podležno promenama zbog promene shvatanja: šta je protiv-pravno a šta ne?

Krivičnopravne sankcije su se najviše promenile, imale su represivan karakter, sada su preventivne, cilj izricanja nije osuda već uticaj na počinioca ali i druge ljude da se to više ne ponovi. 

 
Pravo
Upravno pravo

Upravno pravo () je grana prava koja uređuje upravnu delatnost tj. ukupnost svih (autoritativnih i neautoritativnih) aktivnosti uprave kojima uprava neposredno izvršava svakodnevne zadatke i poslove ostvarujući svoju socijalnu funkciju, a čini je sistem pravnih normi koje uređuju organizaciju uprave i javnih službi, upravni postupak, obim i sadržinu upravne delatnosti – obavljanje upravnih poslova, donošenje pravnih odluka uprave, vršenje materijalnih radnji i kontrolu uprave.

Osnovni pojmovi 
Poslove državne uprave obavljaju ministarstva, organi uprave u sastavu ministarstava (uprave, inspektorati, direkcije) ali se mogu obrazovati i posebne organizacije (sekretarijati, zavodi, agencije, centri) i javne službe (javne ustanove, javna preduzeća) i drugi oblici organizovanja kojima se ostvaruju prava i potrebe građana i pravnih lica. 

U obavljanju svoje delatnosti uprava donosi upravne propise kojima propisuje opšte pravilo za neodređen broj slučajeva i lica, zatim upravne akte kojima uprava propisuje posebno pravilo za konkretan slučaj i određeno lice, sklapa upravne ugovore i čini upravne radnje kojima uprava pruža građanima javne usluge (npr. vođenje evidencije, izdavanje uverenja).

Od velike važnosti jesu one procesne norme koje se odnose na upravni postupak zato što se njima propisuje postupak donošenje upravnih akata kojima se odlučuje o pravima i obavezama u upravnim stvarima.

Kontrola uprave može biti politička – od strane Narodne skupštine, Vlade, političkih stranaka i javnog mnjenja i pravna – upravna kontrola uprave, sudska kontrola uprave i posebna kontrola uprave od strane javnog tužilaštva i ombudsmana (zaštitnika prava građana).

V. također 

 Nauka o upravi

Pravo
Teorija o potopu Crnog mora

Teorija o potopu Crnog mora je naziv za hipotezu prema kojoj je današnje Crno more nastalo kada se slatkovodno jezero nastalo povlačenjem ledenjaka nakon posljednjeg ledenog doba naglo napunilo slanom vodom iz Mediterana kroz Bospor.

Iako se ta hipoteza prvi put pojavila u New York Timesu u decembru 1996, prvi dokazi u prilog njoj su objavljeni od strane Williama Ryana i Waltera Pitmana, geologa sa Univerziteta Columbia godine 1998.

Ryan i Pitman špekuliraju kako je potop, koji se po njihovoj procjeni dogodio oko 5600. pne., izazvao migracije u Panonsku nizinu te doprinio širenju neolitske kulture po Evropi. Neki ga nastoje objasniti i kao inspiraciju za brojne mitove i legende o Velikom potopu te biblijsku priču o Noinoj arci.

Poveznice
Zanklijska poplava

Vanjski linkovi 
 Why the Black Sea is not the Site of Noah's Flood by G. R. Morton 
 Press release June 14, 2002, concerning Abrajano's report in Marine Geology, 2002
 The Great Atlantis Flood Theory, 2003, presents an alternative model of the Black Sea deluge.

Poplave
Crno more
Prahistorija
Samara

Samara () je grad u Rusiji i administrativni centar Samarske oblasti. Nalazi se na ušću reke Samare u Volgu. Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 1.164.896 stanovnika. Aglomeracija Samara-Toljati-Sizran u Samarskoj oblasti ima više od tri miliona stanovnika. 

Grad je osnovan 1586. Od 1935. do 1991. nosio je ime Kujbišev po Valerijanu Kujbiševu, sovjetskom političaru. U vreme Drugog svetskog rata bio je rezervna prestonica Sovjetskog Saveza nakon što su Nemci ugrozili Moskvu.

Klima

Stanovništvo 
Prema preliminarnim podacima sa popisa, u gradu je 2010. živelo 1.164.896 stanovnika, 7.016 (0,61%) više nego 2002.

Reference

Vanjske veze 

 Samara na internetu 
 Gradske informacije 
 Zvanična internet prezentacija grada 
 Samara fotografije 

Gradovi u Rusiji
Samara (razvrstavanje)

Samara može značiti:

 Samara, grad u Rusiji na utoku rijeke Samare u Volgu
 Samarra, grad u Iraku
 Samara (pritoka Volge), rijeka u Rusiji, pritoka Volge
 Samara (pritoka Dnjepra), rijeka u Ukrajini, pritoka Dnjepra
 Umjetno jezero Samara
 Lada Samara, automobil
Zajednica nezavisnih država

Zajednica nezavisnih država (akronim ZND; ruski Содружество Независимых Государств, akr. СНГ), međunarodna organizacija ili savez sastavljen od 10 bivših sovjetskih republika (Armenija, Azerbejdžan, Bjelorusija, Kazahstana, Kirgizstan, Moldova, Rusija, Tadžikistan i Uzbekistan). Turkmenistan je izašao iz članstva 26. kolovoza 2005. i danas je samo pridružena članica.

Stvaranje ZND je označilo raspad Sovjetskog Saveza i, prema riječima tadašnjeg ruskog vodstva, imalo je svrhu "omogućiti civilizirani razvod" između sovjetskih republika. Međutim, mnogi promatrači ZND vide kao oruđe kojim Rusija čuva svoj utjecaj na post-sovjetske države. Od svog stvaranja države članice ZND su potpisale niz dokumenata koji se tiču integracije i kooperacije u oblastima ekonomije, obrane i vanjske politike.

Dvije postsovjetske države su 1997. stvorile Uniju Rusije i Bjelorusije, koja je danas formalno konfederalne prirode, ali kojoj je svrha u budućnosti prerasti u federaciju (kao nekadašnji SSSR).

Vanjske veze 

 Povelja ZND
 Izvršni dobor ZND

Postkomunizam
Ekonomske organizacije
Međunarodni odnosi Rusije
Koplje

Koplje je drevno oružje koje se koristilo za lov, odnosno rat. Poznato je od paleolitika, a široko se koristilo sve do pronalaska i razvoja vatrenog oružja. Danas je bacanje koplja jedno od disciplina lake atletike.

Prva koplja su bile dugačke žašiljene motke od jednog komada. Kasnije se koplje sastojalo od drvenog kopljišta (3-6 m, debljine oko 4 cm, često opšivene čohom ili životinjskom kožom) i šiljka koji se sastojao od kamena, kosti, jelenjeg roga, a kasnije i raznih metala. Neka od kopalja su znala težiti i do 18 kg.

Bod koplja obično je bio na dva brida. Ispod boda se nalazila jabučica, a ispod šiljka su se pričvrščivale ponekad zastavice, pramenovi grive i sl.

Koplje se najčešće nosilo na ramenu, ili je kod jahača bilo zakačeno o zalakticu desne ruke, oduprto o desni stremen na kome se nalazila naprava za podbočivanje koplja.

V. također 
 Sulica
 Sarisa
 Helebarda
 Sinjska alka

Oružje
Mlat

Mlat je hladno oružje za blisku borbu. Sastoji se od duže ili kraće drvene drške i okruglog kraćeg ili dužeg udarača raznog oblika, povezanog za dršku alkom ili lancem obično dugim 22-31 cm.

Mlat s dužim drvenim udaračem zvao se mlatač ili cep. Udarač je najčešće ojačan metalnim šiljcima ili upređenim šipkama.

Mlat sa više lanaca (do 4) zvao se skorpion (latinski xorpion).

Mlat je bio posebno popularno oružje kod husita, a u srednjem vijeku se često koristio protiv neprijatelja opremljenog štitom i oklopom. Smatralo se da neprijateljskoj živoj sili nanosi više štete od mača ili topuza, ali je zahtijevao veće korištenje fizičke snage. Također ga je bilo nepraktično koristiti u gustom borbenom poretku, jer je postojala mogućnost da se ozlijede saborci.

V. također 
 Nunčaku

Oružje
Buzdovan

Buzdovan (kome naziv dolazi od turske riječi buzdogan) ili topuz je hladno oružje za blisku borbu, koje je nastalo usavršavanjem drevne toljage.

Nastao je tako što je bat ili kijača zadebljan na jednom kraju u obliku kugle. U tu kuglu su se kasnije stavljali kameni ili metaljni šiljci. Kasnije se izrađivao od metala.

V. također 
 Mlat

Oružje
Bojna sjekira

Bojna sjekira je naziv za svaku sjekiru koja je izrađena kao oružje. Smatra se jednim od najstarijih vrsta oružja u historiji.

Razlikuju se po materijalu od kojeg su izrađene, veličini, odnosno da li su predviđene za držanjem s jednom ili s dvije ruke.

V. također 
 Tomahavk

Oružje
Tomahavk

Tomahavk je hladno oružje američkih Indijanaca, izvorno Algonkina, od kojih su ga preuzela ostala plemena. Reč „tomahavk“ došla je možda iz pohatanskog Tamahaac, od „tamaham“ - „on seče“, reč je slična i u ostalim algonkinskim jezicima, što i dokazuje njegovo algonkinsko poreklo. Indijanci su ga zvali Tamoihecan. Najraniji tomahavci imali su kamenu glavu učvršćenu kožnim uzicama ili tetivama za drvenu ručku. Kasnije se koristi metalno sečivo, i u raznim varijantama može se javiti sa dodatkom glave za lulu, takozvani 'Tomahawk-pipe' ili 'tomahavk-lula', na koju su Indijanci mogli pušiti. Indijancima je simbol za sklapanje primirja kada bi se pušila 'kinnikinnick' na lula-mira, i obredno zatim zakapali Tomahavk u zemlju. Vučji Indijanci, pleme Pavhe, i danas na svojoj plemenskoj zastavi imaju postavljen tomahavk.

Vidi još 
 Spisak oružja u srednjem veku

Oružje
Bojni čekić

Bojni čekić ili ratni čekić je primitivno ratno oružje namenjen za blisku borbu.Ratni i običan čekić su vrlo slični, sastoje se od drške i glave.Drška može biti različitih dužina, najduža je približno jednaka helebardi (takva vrsta bojnog čekića se naziva "Bec de Corbin"), a najkraća je približno jednaka buzdovanu.Dugački čekići takozvani “polearms” ( oružje od motke ) namenjeni su za upotrebu protiv konjice,dok se kraći koriste za blisku borbu mada i konjanici koriste kraće.

Kasniji čekići su obično imali šiljak na jednoj strani glave na ovaj način dosta se poboljšala efikasnost čekića.Ratni čekić je mogao da zada strahovito jak udarac u metu,a naročiko kada je postavljen na motku, i udarcem je mogao da nanese štetu telu a da pritom ne mora probije oklop,što je u to vreme bila odlična prednost.Šiljak na drugoj strani glave mogao se koristiti tako što je mogao da zahvati neprijateljski oklop,štit ili uzde od konja, a može biti korišćen i za direktan udarac koji je probijao skoro sve vrste oklopa.Protiv konjice je korišćen tako što su se udarale noge od konja što bi dovelo do pada konjanika gde je bio laka meta.

Naj poznatiji ratni čekić je čekić po imenu “Mjolnir”, to je oružje čuvenog nordijskog boga Tora.

vidi još 
spisak oružja u srednjem veku

Oružje
Helebarda

Helebarda spada u prvo oružje pravljeno od motke. Bilo je mnogo više od običnog oružja. Osnova helebarde je sekira koja se nalazi na vrhu koplja dužine oko dva metra. Oštrica sekire je balansirana pomoću kuke koja je povezivana sa suprotne strane, što je helebardi davalo tri različite vrste napada (upotrebe).

Glavna upotreba helebarde je bila borba protiv konjice. Protiv prvobitnog naleta konjice korišćeno je koplje dužine oko dva metra. Nakon udara konjice koristila se kuka koja je služila da se jahač zbaci sa konja i konačno se pomoću oštre sekire, koja je sa lakoćom probijala sve vrste oklopa, moćnim zamahom mogao dovršiti zbačeni protivnik.

Helebarda se koristila isključivo u formacijskim borbama. Vojnik koji bi zamahnuo helebardom postajao je veoma ranjiv, te je zavisio od saboraca oko sebe.

Danas se helebarde iz ceremonijalnih razloga koriste kao oružje papine Švajcarske garde u Vatikanu.

Vidi još 
Spisak oružja u srednjem veku

Oružje
Puška

Puška je individualno vatreno oružje sastavljena od cevi, mehanizma za opaljivanje i kundaka. Koristi se kako u vojne i policijske svrhe tako i za lov.

Prve puške su se punile barutom kroz usta cevi i posle svakog ispaljivanja proces punjenja je dugo trajao. Za njih se koristio izraz sprednjača.

Pojavom metka koji je u sebi sadržavao barutno punjenje brzina opaljivanja se znatno povećala.

Funkcija cevi je da usmeri tane u pravcu cilja. Uvođenjem olučavanja cevi postignuta je dodatna preciznost jer se tane prilikom ispaljivanja okreće oko sebe.

Funkcija kundaka je da se cev osloni na rame radi lakšeg i preciznijeg gađanja ali i da rame strelca primi na sebe udarac koji se dešava prilikom opaljivanja (Njutnov zakon akcije-reakcije).

Puške proizvođača Remington su bile prve koje su u šaržeru imale više metaka a repetiranje se vršilo vrlo brzo. Na "Divljem zapadu" gde su prvi put korišćene imale su presudnu ulogu u pobedi belaca nad Indijancima.

Mehanizam za opaljivanje uvek ima više delova ali uvek postoji udarna igla, obarač i mehanizam koji po ispaljivanju ručno ili automatski izbacuje čauru metka.

Ranije su se puške proizvodile od drveta (kundak) i čelika (cev i mehanizam za opaljivanje), dok se danas sve više koriste kompozitni materijali da bi puška bila lakša, pouzdanija, jeftinija.

Na puške se mogu dodavati razni dodaci od bajoneta preko dodatka za ipaljivanje tromblona ili granata.

Dodavanjem optičkih sistema puška se pretvara u snajper - pušku izuzetne preciznosti i dometa. Povećanjem kalibra i optičkog nišana domet, probojnost i preciznost se dodatno povećavaju. Naša industija proizvodi takvu pušku pod imenom "Crna strela". 

Dodavanjem delova za noćno (infra crveno) osmatranje puška se može koristiti i u uslovima smanjene vidljivosti kao što je noć. 

Moderne puške koriste snagu barutnih gasova za repetiranje i postizanje rafalne paljbe. 

Kalibar je termin kojim se opisuje prečnik otvora cevi.

Moderna municija za vojne potrebe ima čaure od mesinga dok su čaure za lovce od tvrđeg kartona kombinovane sa mesinganim dnom.

Postoji municija čija je upotreba zabranjena jer izaziva izuzetno teške povrede npr. rasprskavajuća (dum-dum) municija, metci od aluminijuma ili plastike.

Za rasturanje demonstracija policija koristi gumene metke. Takođe postoje puške koje izbacuju projektile punjene "suzavcem" ili nekim drugim bojnim otrovom koji je pogodan za neutralizaciju demonstranata.

Za potrebe lova koriste se puške prelamače (cev se vizuelno može prelomiti radi punjenja lovačkom municijom) i karabini (karabini liče na vojničke puške što se tiče zatvarača i koriste vojnu municiju). 

Lovci koriste i puške dvocevke (dve cevi jedna pored druge) i bokerice (dve cevi jedna iznad druge).

Postoje i "vazdušne puške". Umesto baruta za ispaljivanje olovnih tanadi koristi se komprimirani vazduh. Domet je mali i koriste se pre svega za takmičenja.

V. također 

 Duga cijev
 Arkebuza
 Musketa
 jurišna puška

 
Oružje
Promiskuitet

Promiskuitet je oblik seksualnog ponašanja kod kojeg je prisutna promjena seksualnog (ili seksualnih) partnera, odnosno neodrživost zadovoljenja seksualnih potreba u vezi sa jednim stalnim partnerom.

Razlika izmedju ženskoga i muškoga promiskuiteta 
Na promiskuitet se gledalo kao na sasvim normalno stanje kod muškaraca. To je bio oblik mačizma i dokazivanja muškosti. Kod žena je ta situacija išla drugačije. Naime, žene koje su mijenjale partnere su često proglašavane bludnicama, a u doba inkvizicije čak i vješticama te su bile brutalno pogubljivane. Odnos prema muškom i ženskom promiskuitetu svakako zavisi i od kulturnog konteksta, te ne gledaju sve zajednice na ovaj fenomen isto. 

U današnje doba, muškarcu koji je promiskuitetan se daju imena kao sto su "ženskaroš", "player", "playboy", dok se ženama uglavnom daju nazivi koji su degradirajući kao što su "kurva" "drolja" "radodajka", "kašljara" itd... Ovo se naziva "dupli standard", koji nije pošten prema ženama, jer samo se promiskuitetne žene nazivaju pogrdnim imenima, dok isti takvi muškarci čak dobivaju i pohvale za svoje promiskuitetne aktivnosti. [Kljuc koji moze da otvori svaku bravu je dobar kljuc, a brava koja se otvara svakim kljucem je losa brava.]

V. također 

 Hiperseksualnost

Ljudska seksualnost
Ljudsko ponašanje
Erupcija

Erupcija (latinski eruptio) je izraz koji se najčešće koristi za:
 provalu užarene lave i drugog piroklastičnog materijala iz vulkana, tj. vulkanska erupcija.
 provalu vodene pare iz gejzira
 u prenesenom značenju, porast bijesa i sličnih snažnih emocija kod pojedinaca i društvenih grupa.
Vulkanska erupcija

Vulkanska erupcija je naziv za izbacivanje lave, tefre (pepeo, lapili, vulkanske bombe i vulkanski blokovi) i raznih gasova iz vulkana. Postoji nekoliko tipova vulkanske erupcije koje su klasificirali vulkanolozi. Oni se često nazivaju po poznatim vulkanima koji su erumpirali, odnosno događajima koji su dali primjer za klasifikaciju. Neki od vulkana za vrijeme svoje aktivnosti pokazuju samo jedan karakteristični tip erupcije, dok drugi mogu u jednom eruptivnom događaju pokazati karakteristike više njih.

Postoje tri glavna tipa erupcije. Najbolje poznate su magmatske erupcije koje stvara dekompresija gasa u magmi koja je tjera naprijed. Freatomagmatske erupcije izaziva suprotan proces, odnosno kompresija gasa unutar magme. Posljednji glavni tip su freatičke erupcije koje izaziva pregrijanje pare uslijed dodira magme sa vodom.

Unutar ovih glavnih tipova erupcije postoje pod-tipovi. Najslabije su havajske i podmorske erupcije, zatim strombolijevske erupcije koje slijede vulkanijske i surtsejske erupcije. Jači tip erupcije je pelejanska erupcija, a potom slijedi plinijska erupcija, dok je najjača ultraplinijska erupcija. Važno mjerilo snage erupcije je Indeks vulkanske eksplozivnosti.

Eksterni linkovi 

 USGS Hawaiian Volcano Observatory (HVO) homepage. USGS.
 Distinguishing eruptive types .
 How Volcanoes Work. San Diego State University.

 
Erupcije
Vulkanologija
Prirodne katastrofe
5. milenijum pne.

U 5. milenijumu pne. se dogodilo širenje poljoprivrede s Bilskog Istoka na južnu i centralnu Evropu. Cvatu gradske kulture u Mezopotamiji i Anadoliji, te se pronalazi kotač. Bakarni ukrasi postaju sve češći, označavajući početak bakarnog doba. Stočarstvo se širi kroz Euraziju i doseže Kinu. Stanovništvo svijeta lagano raste kroz milenijum, vjerojatno se povećavši s 5 na 7 miliona ljudi.

Događaji 
 4860. pne. - Mount Mazama u Oregonu kolabira, stvorivši kalderu koja se puni vodom i postaje Jezero Crater, najdublje jezero u današnjim Sjedinjenim državama.
 4713. pne. - Početna epoha julijanskog perioda kako ju je opisao Joseph Justus Scaliger se dogodila 1.1., što predstavlja nulti julijanski dan.
 4300. pne. - Theta Boötis postaje najbliža vidljiva zvijezda astronomskog sjevernog pola. Bila je najbliža do godine 3942. pne. kada ju je zamijenio Thuban.
 4121. pne. - Po Eduardu Meyeru ovo je datum stvaranja egipatskog kalendara, prema računanju sotičkog ciklusa.
 4004. pne. - Univerzum je stvoren u sumrak prije 23.10. prema kronologiji Ussher-Lightfoota armaghskog nadbiskupa Jamesa Usshera.

Kulture 
 cca. 4900. - 4600. pne.; izgradnja kružnih jaraka u Centralnoj Evropi
 cca. 4500. pne. – Civilizacija Suse i Kiša u Mezopotamiji i Huzestanu (v. Sialk)
 Kultura Cucuteni u Centralnoj Evropi
 kalkolitske kulture: Srednji Stog, samarska i rana majkopska kultura, kandidati za rane Proto-indo-evropljane

Periodi 
 cca. 4570–4250. pne. – kultura Merimde na Nilu
 cca. 4400–4000. pne. – kultura Badari na Nilu

Pronalasci, otkrića, pojave 
 Prije oko 7.000 godina, maslina se gaji u halkolitskom lokalitetu Tel Zaf u dolini Jordana.
 od cca. 5000. pne.: razvitak proto-pisma, najvjerojatnije ideografskog: Vinčansko pismo, Tartarijske ploče.
 cca. 4500. pne. – Pojava pluga u Evropi
 Pripitomljavanje vodenog bivola u Kini
 Razvoj piva
 Razvoj kotača u Mezopotamiji i Evropi

-5
Apostol Matija

Sveti Matija († oko 80.) – apostol, izabran je da zamijeni Judu Iškariotskog, koji je izdao Isusa. Opis njegova izbora za apostola, opisan je u Djelima apostolskim.

Ne spominje se u Evanđeljima, već u Djelima apostolskim, koja opisuju događaje, koji slijede nakon onih u Evanđeljima. Nakon Isusovog uzašašća na nebo, u Jeruzalemu okupili su se apostoli te oko 150 vjernika. Petar im je govorio, kako je Juda Iškarotski izdao Isusa i da na njegovo mjesto, trebaju izabrati nekog drugog. Uvjet je bio da je taj bio sve vrijeme s njima od Isusova krštenja do uzašašća na nebo. Dva kandidata bili su: Matija i Josip, koji se zvao Barsaba, a prozvao se i Just. Pomoliše se Bogu: "Ti, Gospodine, poznavaoče svih srdaca, pokaži koga si od ove dvojice izabrao, da primi mjesto ove apostoske službe kojoj se iznevjeri Juda da ode na svoje mjesto (Dj 1-24-25)". Bacili su kocku, izabran je Matija i postao je apostol. U Bibliji se više ne spominje.

Postoje priče o tome gdje je propovijedao, nakon izbora za apostola, ali nisu pouzdane. 

Njegov spomendan uključen je u katolički kalendar u 11. stoljeću i slavio se 24. ili 25. veljače, ovisno o godini. Reformom kalendara 1969. godine, njegov spomendan slavi se 14. svibnja, otprilike kada i blagdan Uzašašća (Spasova), ovisno o godini. Slavi se kao svetac i u pravoslavnim i protestantskim crkvama. Vjeruje se, da se njegovi posmrtni ostaci nalaze u crkvi sv. Matije u njemačkom gradu Trieru.

Biblijske ličnosti
Sveci
Apostol Matej

Matej Evangelist (מתי "Dar BOGa", standardni hebrejski i tiberijski Mattay; Septuaginta grčki Μαθθαιος','' Matthaios) je ličnost za koju se tradicionalno vjeruje da je bio autor Evanđelja po Mateju. Bio je sin Alfejev, i sakupljač poreza u Kafarnaumu. Jednom prilikom je Isus, došavši preo jezera, prošao pored carinarnice gdje je sjedio Matej i rekao mu "Slijedi me." Matej je ustao i postao njegov učenik (Matej 9:9).

Kao ime mu se navodi Levi''' u Luki (5:27). Iako ga Marko naziva Matejem u svom popisu apostola, kada se prepričava priča o tome kako je carinik postao učenikom, ponovno se koristi naziv Levi (2:14). Neki tu proturječnost objašnjavaju time da se nekada zvao Levi, ali da je potom promijenio ime, najvjerojatnije u počast svog poziva, u Matej. Isti dan kada ga je Isus pozvao napravio je "veliku gozbu" (Luka 5:29), oproštajnu gozbu, na koju je pozvao Isusa i njegove učenike, te vjerojatno mnogo svojih bivših suradnika. Posljedni spomen o njemu u Novom zavjetu je u Djelima 1:13. On je jedan od nekoliko učenika koji se poimence spominju u apokrifnom Evanđelju po Tomi, što sugerira da je za ranu crkvu bio važniji nego što se to danas misli. Vrijeme i način njegove smrti nisu poznati. 

Neke tradicije govore da je Matej postao mučenikom u Etiopiji, dok drugi govore da je mučenikom postao u Hierapolisu u Partiji. Po Epifaniju, biskupu Cipra, Marko Evangelist je postao mučenikom u Hierapolisu, odnosno Matej koji je zamijenio Judu Iskariota među dvanaest apostola i umro u Etiopiji.

Njegovi ostaci su preneseni u Kampaniju, u dijecezu Capaccio. Pronađeni od strane Langobarda, bili su prebačeni u Salerno, gdje se danas čuvaju u kripti katedrale.

Priznat je kao svetac i u rimokatoličkoj i u pravoslavnim crkvama. Pravoslavci njegov spomendan slave 16.11., dok se 21.9. slavi u latinskim crkvama.

Kao i ostala tri evangelista, Matej se često prikazuje u kršćanskoj umjetnosti. To je najčešće u obliku krilatog čovjeka, što je referenca na anđela koji mu je diktirao dok je pisao. Tri slike koje prikazuju njegov život, a koje je naslikao Michelangelo Merisi (Caravaggio) u crkvi San Luigi Dei Francesi u Rimu su među remek-djelima zapadne umjetnosti.

Galerija

Povezano 
 Evanđelje po Mateju
 Marko Evangelist
 Luka Evangelist
 Ivan Evangelist

Apostoli
Apostol Luka

Evanđelist Luka (Lucius, lat. svetlost, luča), bio je lekar i prijatelj apostola Pavla. 

Smatra se da je bio Grk, rodom iz Antiohije, od neznabožačkih roditelja. Predanje tvrdi da se bavio živopisom i da je prvi naslikao ikonu Isusa Hristosa, Bogorodice i apostole Petra i Pavla. Te ikone su bile uzor svim kasnijim ikonama, zbog čega se sveti Luka smatra osnivačem hrišćanskog ikonopisa.

Pratio je apostola Pavla na drugom i trećem misionarskom putovanju, od Filipa do Rima. Posle smrti apostola Pavla, nastavio je da propoveda Jevanđelje po Italiji, Dalmaciji, Hercegovini, Crnoj Gori, Albaniji i Makedoniji i drugim zemljama. Prema predanju, apostol Luka je imao 84. godine kad su ga uhvatili idolopoklonici i ubili obesivši ga o granu masline u gradu Tebi Beotijskoj.

Sveti Luka je napisao treće jevanđelje (po redosledu u Novom zavetu), Jevanđelje po Luki, i Dela apostolska. Smatra se da je Jevanđelje po Luki napisao oko 60. godine

Srpska pravoslavna crkva slavi Svetog apostola i jevanđelistu Luku, 18. oktobra (po Julijanskom kalendaru), odnosno 31. oktobra, po Gregorijanskom kalendaru.

Apostoli
Bat

Bat (geologija), geološko razdoblje srednje jure;
 Toljaga, jednostavno hladno oružje;
 Bat (mitologija), egipatska božica.
Toljaga

Bat, toljaga ili kijača je jednostavno hladno oružje koje se najčešće sastoji od drvenog štapa.

Obično se koristi s jednom rukom, mada se tada za njega češće koristi izraz palica.

Obično se smatra jednim od najstarijih oružja u historiji čovječanstva.

V. također 

 Maršalska palica

Oružje

da:Kølle
de:Schlagstock
en:Club (weapon)
fi:Pamppu
fr:Gourdin
gd:Batan
ja:バトン
pl:Maczuga (broń)
ru:Палица (оружие)
sl:Bojni kij
sv:Batong
th:บาตอง
Sablja

Sablja je naziv za hladno oružje slično maču koje ima zakrivljenu oštricu. Najčešće se koristilo u konjici, a mnoge vojske su ga zadržale nakon što je iz upotrebe nestao klasični mač. Danas se uglavnom koristi u simboličke i ceremonijalne svrhe, ali i i za posebnu sportsku disciplinu mačevanja.

Oružje
Hungarizmi
Automatsko oružje

Automatsko oružje je naziv za streljačko oružje koje koristi posebne mehanizme kako bi odmah po opaljenju metka izbacilo čahuru i istovremeno dovelo novi metak u zatvarač radi održavanja rafalne paljbe.

Najčešće vrste automatskog oružja su:
 mitraljez, zajedno sa svim svojim varijantama uključujući puškomitraljez
 automatska puška, odnosno jurišna puška;
 automatski pištolj, odnosno automat.

Automatski topovi i oružja većeg kalibra koje koriste isti princip punjenja i održavanje vatre ne spadaju u automatsko oružje, nego u artiljeriju.

Oružje
Puškomitraljez

Puškomitraljez ili laki mitraljez je naziv za posebnu vrstu mitraljeza koja se prvi put pojavila početkom 20. vijeka u nastojanju da se pješadiji omogući veća vatrena moć, odnosno opskrbi je automatskim oružjem koje ne bi bilo tako glomazno kao tadašnji, u pravilu teški mitraljezi. Od ostalih mitraljeza se razlikuje po tome što ga može nositi i koristiti pojedinac, pa ga neki izvori smatraju ničim drugim do automatskom puškom.

Iako se prvi put pojavio za vrijeme rusko-japanskog rata, u većinu vojski je ušao za vrijeme prvog svjetskog rata. U drugom svjetskom ratu ga je istisnuo tzv. mitraljez opće namjene, mada se i danas koristi u mnogim vojskama.

Historijski primjeri

1900e–1920e 
 Madsen
 M1909 Benet-Mercie (.30-06 Springfield)
 Hotchkiss Mk I (.303 britanski)
 Lewis (.303 britanski)
 Chauchat

1920e–1950e 
 BAR (.30-06 Springfield)
 Zbrojovka (7.92 x 57 mm)
 Bren (.303 British)

1950-e-danas 
 PK (7.62 mm)
 IMI Negev (5.56 x 45 mm NATO)
 LMG 36 (5.56 x 45 mm)
 RPD (7.62 x 39 mm)
 RPK (7.62 x 39 mm)
 RPK-74 (5.45 x 39 mm)
 Colt CMG-1 (5.45 x 39 mm)
 M249 (5.56 x 45 mm)
 L86A1 LSW (5.56 x 45 mm)
 Steyr AUG/HBAR (5.56 x 45 mm)
 Colt Automatic Rifle (5.56 x 45 mm)
 Heckler & Koch G36 opremljen težom cijevi, dvonošcem i dobošem od 100 metaka (oznaka MG36) (5.56 x 45 mm)
 Type 81 (7.62 mm)
 Ultimax

Pusškomitraljez
Mitraljezi
Automat (oružje)

Automat je naziv koji se koristi za automatsko oružje za uništavanje neprijateljske sile i neposrednu samoobranu koje koristi pištoljsku municiju. Iako se ponekad naziva strojnicom ili mašinskom puškom u pravilu ima slabiji domet od puške i mitraljeza, ali to nadoknađuje time što je lakši za nošenje.

Razvio se u prvom svjetskom ratu, kada se stekla potreba za oružjem koje bi pojedinačni vojnik - pješadinac mogao koristiti u neprijateljskim rovovima. Veliku popularnost je stekao u drugom svjetskom ratu, pri čemu se pokazao kao vrlo dobro oružje za ulične borbe.

Danas ga uglavnom koristi policija, a u vojsci specijalne snage te piloti, tenkisti i drugi pripadnici oružanih snaga kojima su jurišne puške preglomazne.

Slavni automati 

 MP 34, 9 mm Luger
 MP 40, 9 mm Luger
 Suomi Model 31, 9 mm Luger
 Thompson submachine gun, ,45 ACP
 M3 submachine gun, ,45 ACP
 Sten machine carbine, 9 mm Luger
 Owen machine carbine, 9 mm Luger 
 PPŠ-41, 7,62 mm Tokarev
 PPS-42, 7,62 mm Tokarev
 Sa vz. 23, 9 mm Luger 
 IMI Uzi, 9 mm Luger
 Steyr MPi 69, 9 mm Luger
 HK MP5, 9 mm Luger, 10 mm Auto, 40 S&W
 Beretta M12, 9 mm Luger
 Škorpion, 7,65 mm Browning
 MAC-10, ,45 ACP
 PM-84 Glauberyt, 9 mm Luger
 FN P90, 5,7 × 28 mm
 HK MP7, 4,6 × 30 mm
 Steyr TMP, 9 mm Luger

 
Oružje
Automatski pištolj

Automatski pištolj je vrsta pištolja koja, za razliku od poluatomatskog pištolja može održavati rafalnu paljbu. Obično je lakši od automata, ali manjeg dometa i neprecizniji. Neki izvori sve automatske pištolje smještaju pod automate.

Najpoznatiji model automatskog pištolja je čehoslovački Škorpion.

Oružje
Illinois

Illinois (fonol.:i-l-noj, IL) je savezna država u SAD-u sa površinom od oko 146 000 km2, i preko 12,2 miliona stanovnika. Nalazi se u središtu SAD na području nekadašnjeg "srednjeg zapada". Glavni grad je Springfield (200 000 stanovnika sa predgrađem) a najveći Chicago. Zemljište je plodna ravnica koju su amerikanci nazivali prerijom te ima kontinentalnu klimu. Illinois je industrijsko-poljoprivredna zemlja sa razvijenom crnom metalurgijom, gradnjom elektroindustrijskih postrojena, hemijskom industrijom i prehrambenom industrijom. U Illinois-u je također zastupljena i proizvodnja mesnih prerađevina, tekstila i kože. Glavni proizvodi su kukuruz, pšenica, krompir, soja itd. Rudna blaga Illinois-a su kameni ugalj, nafta. Illinois je savezna država od 1818. godine.

Najveći gradovi

Stanovništvo

Indijanska plemena 
Illinois nosi svoje ime po plemenskom savezu Illinois Indijanaca, gotovo potpuno uništenih od jezerskih plemena zbog ubojstva legendarnog poglavice Pontiaca. Povremeno su ovamo navraćala i plemena Chippewa, Delaware, Fox, Kickapoo, Miami, Ottawa, Potawatomi, Sac, Shawnee, Winnebago i Wyandot.

Eksterni linkovi 

 State of Illinois Web Site
 Illinois Employment - State and County Data
 U.S. Census Bureau 
 County Maps Illinois Full color county maps. List of cities, towns and county seats
 Illinois State Facts 

 
Američke savezne države
Rimsko pravo

Rimsko pravo se razvija od legendarnog osnutka grada Rima pa sve do sloma Rimskog carstva, a nakon toga nastavlja život kroz bizantsko pravo te kroz recepciju rimskog prava u barbarskim državama Zapada tokom srednjeg vijeka. Ponovno oživljava tjekom renesanse, kada se njegovi instituti iznova otkrivaju te izučavaju za potrebe novonastale robne privrede začetka kapitalističkog sistema a zatim, sve do danas, vrše utjecaj i žive u institutima, osobito građanskim, i u suvremenom pravu. 

Najčešća podjela prava danas, je ona iz XIX stoljeća, tzv. pandektna (pandectae - grčko ime Digesta). Po njoj građansko pravo djelimo na: 
 
 Statusno pravo
 Obiteljsko pravo
 Stvarno pravo
 Obvezno pravo
 Nasljedno pravo
 Građanski postupak

Iako primjenjiva na rimsko pravo, ova podjela nije nešto po čemu bi rimski pravnik prepoznao svoj pravni sistem. Duhu rismkog pravničkog razmišljanja bliži je tzv. Gajev ili institucionalni sustav građanskog prava: 

 Ius Privatum - Privatno pravo 
 Ius quod ad personas pertinet (doslovce: pravo koje se odnosi na osobe)
 Osobe sui iuris te alieni iuris (doslovce: vlastitog i tuđeg prava)
 Latini i Peregrini 
 Rimski građani
 Ius quod ad res pertinet (doslovce: pravo koje se odnosi na stvari) 
 Rimsko stvarno pravo 
 Rimsko pravo sukcesija za slučaj smrti (nasljedno pravo) 
 Rimsko obvezno pravo 
 Ius quod ad actiones pertinet (doslovce: pravo koje se odnosi na tužbe)
 Rimske tužbe i druga procesna sredstva 
 Postupci: 
 Legisactioni postupak
 Formularni postupak 
 Ekstraordinarni postupak 
Osim toga rimsko pravo obuhvaća i javni dio, danas manje značajan: 

 Ius Publicum - Javno pravo
gdje su osobito važna pitanja: 
 Ustavnopravni koncepti i instituti Rima te 
 Rimsko kazneno pravo

Vanjski linkovi 
 A very good collection of resources maintained by professor Ernest Metzger.
 The Roman Law Library by Professor Yves Lassard and Alexandr Koptev

 
Pravo
Bon

Bon je izraz koji se koristi za kupon, ali i za nekoliko gradova:
 Bonn, bivši glavni grad Zapadne Njemačke.
 Rt Bon, poluotok u Tunisu.
Oblik vladavine

Politički poredak, političko uređenje ili oblik vladavine (za koji se ponekad koriste i izrazi društveno uređenje, odnosno poredak) je naziv za sistem institucija koje čine vlast u nekoj državi. 

Politički poredak ne mora funkcionirati, niti biti uspostavljen u praksi da bi ga se moglo kvalificirati kao takav, odnosno može postojati u domeni političke teorije.

Tipovi političkog uređenja 
U današnjem svijetu se države obično dijele na po slijedećim političkim uređenjima:
 Republika s predsjedničkim sistemom
 Republika s kongresnim sistemom
 Republika s polupredsjedničkim sistemom
 Parlamentarna republika
 Parlamentarna monarhija
 Ustavna monarhija
 Apsolutna monarhija
 Jednopartijska država
 Vojna diktatura

Gornjih pet se obično ubrajaju u demokratska, a donjih pet u nedemokratska politička uređenja.

Eksterni linkovi 
 Types of Governments from Historical Atlas of the 20th Century
 Other classifications examples from Historical Atlas of the 20th Century
 

 
Politika
Država
Awadhi

Awadhi je naziv za jezik kojim se govori u Awadhu, oblasti indijske države Uttar Pradesh. Smatra se dijalektom hindija, a njime govori oko 20.000.000 ljudi, koji se u nekim izvorima spominju kao istoimena etnička grupa.

Vanjske veze 
 Uobičajene fraze na Awadhiju (engleski)

Jezici
Jezici Indije
Awadhi (narod)

Awadhi je izraz koji se ponekad koristi za etno-lingvističku grupu koja živi u Awadhu, oblasti indijske države Uttar Pradesh te govori istoimenim jezikom.

Narodi
Etničke grupe Indije
Chhattisgarhi

Chhattisgarhi je naziv za indijsku etno-lingvističku grupu koja broji oko 11,5 miliona stanovnika i živi u Chhattisgarhu, državi koja je osnovana godine 2000. i koja je po njoj dobila ime.

Chhattisgarhi govore Chhattisgarhi jezikom srodnom Awadhiju koga indijska vlada smatra dijalektom hindija, dok većina lingvista drži da je u pitanju poseban jezik.

Chhattisgarhi su svijest o posebnom etničkom identitetu razvili 1920-ih, otkada datira njihov pokret za autonomiju, odnosno poseban status u Indiji.

Narodi
Etničke grupe Indije
Stvarno pravo

Stvarno pravo je skup pravnih pravila kojima se uređuju oni društveni odnosi koji nastaju među ljudima glede neposrednog ekonomskog iskorištavanja stvari, ili kraće - skup pravnih pravila kojima se uređuju odnosi među ljudima povodom stvari. To je ujedno definicija stvarnog prava u objektivnom smislu. U subjektivnom smislu, stvarno pravo su različita ovlaštenja glede stvari koja subjektima u stvarnopravnim odnosima priznaju norme objektivnog prava.

Oblici stvarnih prava u kontinentalnom pravnom sistemu 
Za stvarno pravo u kontinentalnom pravnom sistemu važi načelo zatvorenog broja stvarnopravnih odnosa (numerus clausus), tzv. rimski kriterij. To konkretno znači da u određenom građanskopravnom sistemu postoje samo oni oblici stvarnopravnih odnosa koje je kao takve odredio propis. 

Prema Zakonu o vlasništvu i drugim stvarnim pravima RH nabrojana su stvarna prava:
 pravo vlasništva
 pravo služnosti
 založno pravo
 pravo stvarnog tereta
 pravo građenja

Stvarna prava se mogu klasificirati kao:
 stvarna prava na vlastitoj stvari - pravo vlasništva
 stvarna prava na tuđoj stvari - pravo služnosti, založno pravo, pravo stvarnog tereta, pravo građenja

Važno je napomenuti da posjed nije stvarno pravo, već pretpostavka pojedinih stvarnih prava

V. također 

 Rimsko stvarno pravo

Pravo
Ius quod ad personas pertinet

U sistemu rimskog prava, osobito je važan status osobe. Tako u klasičnom nauku rimskog prava, pravo o osobama se najprije izlaže, uzimajući u obzir kako upravo statusno pravni dio određuje daljnju mogućnost stjecanja drugih građanskih prava. 

U ovom dijelu rimskoga prava najvažnija su pitanja: 
 da li je osoba rob, slobodan ili pak oslobođenik;
 da li je osoba rimski građan, Latin ili peregrin te 
 živi li osoba po sopstvenomu ili tuđem pravu. 

Kako nema apstraknoga pojma pravnoga subjekta već postoji "čovjek", poslovna sposobnost se ne vezuje za pravnu, u Rimskom je pravu sasvim moguće da se osoba pojavi u jednom kontekstu kao stvar (npr. rob) a u drugome kao "subjekt prava" koji može sklapati pravni posao (actiones adiecticiae qualitatis)

Rimsko pravo
Latinske pravne fraze
Rimsko stvarno pravo

Rimski pravnici izbjegavaju definiranje, (omnis definitio in ius civile pericolosa est) te o stvarima govore na taj način što govore o vrstama stvari. 

Važano je zamjetiti kako u rimskom pravu pod stvarima podrazumjevamo i prava (koncept beztjelesne stvari) kao npr. službenosti (servitutes). Pored stvari drugi važan pojam rimskoga prava je pravni posao. 

Podjele stvari (po udžbeniku znamenitoga Gaja, te iz Codex Iustinianus):

 res in commercio i res extra commercium - stvari u i izvan promjeta

 res divini (stvari božanskog) te res humani iuris (stvari ljudskog prava). Stvari božanskoga prava se nadalje dijele na:
 res sacre
 res sancte 
 res religiose. 

Stvari božanskog prava služe za potrebe hramova te kultu zagrobnih božanstava ili predaka. Svakako su izvan promjeta a uz sebe svezuju rigidna pravila o kažnjavanju. Legenderni je osnivač Rima, Romul navodno ubio svoga brata, jer ovaj nije poštivao granicu grada (koju su obilježili osobito posvećeni volovi). Kasnije je i Zakonom XII tablica (Lex duodecim tabularum) predviđena kazna smrću, na primjer, za prelazak gradskog zida izvan vrata.

 res mancipi te res nec mancipi - važna je podjela stvari još iz klasičnog prava. Res mancipi su najvažniji predmeti u svezi poljodjelstva, te se pravo vlasništva prenosi na osobito svečani način - uz svjedoke te libripensa (mjerača vagom). U klasičnome pravu, bilo je osobito važno da se prijenos vlasništva na stokom, zemljištem i dr. učini poznatim. Kasnije je ova podjela ostala aktualna, jer je sprječavala peregrine da stječu vlasništvo na zemljištu na apeninskom poluotoku obzirom kako im nije bilo dopušteno učestvovanje u ovom (porijeklom možda i religijskom) ritualu, ali zahvaljujući pretorskom pravu, nije smjetala promjetu . Dakako, ova je podjela izgubila smisao nakon Karakalina edikta (Aedictum Caracalae) kojim su i peregrini stekli pravo rimskog građanstva.

 res divisibiles (djeljive) i res indvisibiles (nedjeljive stvari)

 res corporales (tjelesne) i res incorporales (beztjelesne stvari)

 res mobiles (pokretne) i res imobiles (nepokretne stvari)

Stvarno pravo
Stočarstvo

Stočarstvo je naziv za granu poljoprivrede koja se bavi uzgojem domaćih životinja u svrhu dobijanja proizvoda za ljudsku ishranu kao što su meso, mast, jaja i raznih sirovina kao što su koža, vuna, krzno, dlaka, perje, rogovi i papci.

Pod izrazom stoka se najčešće podrazumijevaju krave, ovce, koze i (rjeđe) svinje, pa se stočarstvo u užem smislu definira kao uzgoj upravo tih životinja.

Podjela stočarstva 
Stočarstvo se obično dijeli na: 
 opšte stočarstvo koje se bavi uzgojem najkvalitetnijih pasmina domaćih životinja, odnosno njihovim proučavanjem;
 specijalno stočarstvo, kome je svrha proučavati i uzgajati pojedinačne vrste

Intenzivno stočarstvo je izraz koji se koristi za onu vrstu stočarstva koja se u svrhu što boljeg prinosa koristi najnovijim dostignućima biologije, genetike, agronomije, mehanizacije i sl.

Povezano 
 Peradarstvo
 Govedarstvo
 Ovčarstvo
 Svinjogojstvo
 Kozarstvo
 Pčelarstvo
 Akvakultura

 
Poljoprivreda
Domaće životinje
Mount Mazama

Mount Mazama je uništeni stratovulkan u oregonskom dijelu Kaskadske planine. Kaldera nastala kolapsom vulkana sadrži Jezero Crater, a cijela planina je dio Nacionalnog parka Crater Lake.

Mazama je najpoznatija po katastrofalnoj vulkanskoj erupciji koja se odgodila oko 4860. pne.. Erupcija, za koju se procjenjuje da je bila 42 puta snažnije od erupcije Mt. St. Helensa 1980. godine, snizila je Mazamu s otprilike 3350 m (11,000 stopa) visine za oko 1 km (pola milje) kada je većina vulkana pala u djelomično ispražnjeno grlo u komora magme. S 2484 m Hillman Peak je sada najviši vrh planine.

Mazama
Mazama
Oregon
Oregon

Oregon [] je federalna država na zapadu Sjedinjenih Američkih Država na Tihom Oceanu. Graniči sa Kalifornijom, Washingtonom, Idahom i Nevadom. Sjeverna granica je rijeka Columbia, a istočna Rijeka Snake.

Najveći gradovi

Ekonomija 
Isto kao i Aljaska, Delaware, Montana New Hampshire u Oregonu nema PDV-a.

Etničke zajednice 
Indijanci: Ahantchuyuk, Alsea, Applegate (Dakubetede), Atfalati, Calapooya, Cayuse, Chasta Costa, Chelamela, Chepenafa, Chetco, Clackamas, Clatsop, Clowwewalla, Galice (Taltushtuntude), Hanis, Klamath, Kuitsh (Lower Umpqua), Latgawa, Lohim, Luckiamute, Miluk, Coquille (Mishikhwutmetunne), Modoc, Molala, Multnomah, Naltunnetunne, Santiam, Siletz, Siuslaw, Takelma, Tenino (:Kowasayee, Ochechote, Skinpah, Tapanash, Tilkuni, Tukspush, Wahopum, Waiam ili Deschutes), Tillamook (:Nehalem, Nestucca, Salmon River, Tillamook), Tututni, Tyigh, Umatilla, Umpqua, Wasco, Watlala, Yamel, Yaquina i Yoncalla.

Eksterni linkovi 

 Vlada države oregon 
 Travel Oregon 
 Oregon News, News Sources, and News Searches 
 Oregon History Project 
 The Oregonian Novine 

Američke savezne države
Kaldera

Kaldera je geološki oblik koga stvara vulkan kada se uruši sam u sebe, tako stvarajući veliki i poseban oblik vulkanskog kratera. Kaldere mogu biti ispunjene vodom, pa nastaju kraterska jezera. Riječ 'kaldera' dolazi od španske riječi caldera što znači "kotao".

Poznate kaldere 
Pogledajte i :Kategorija:Vulkanske kaldere
 Afrika
 Krater Ngorongoro (Tanzanija, Afrika)
 V. Evropa za kaldere na Kanarskim Otocima
 Asia 
 Aira kaldera (Prefektura Kagoshima, Japan)
 Aso (Prefektura Kumamoto, Japan)
 Kikai kaldera (Prefektura Kagoshima, Japan)
 Krakatoa, Indonezija
 Pinatubo (Luzon, Filipini)
 Vulkan Taal (Luzon, Filipini)
 Jezero Toba (Sumatra, Indonezija)
 Planina Tambora (Sumbawa, Indonezija)
 Tao-Rusir kaldera (Onekotan, Rusija)
 Towada (Prefektura Aomori, Japan)
 Tazawa (Prefektura Akita, Japan)
 Amerike 
 SAD
 Mount Aniakchak (Aljaska,)
 Jezero Crater na Mount Mazami (Nacionalni park Crater, Oregon, SAD)
 Kilauea (Havaji)
 Moku‘āweoweo kaldera na Mauna Loii (Havaji)
 Katmai (Aljaska)
 La Garita kaldera (Colorado)
 Long Valley (Kalifornija, SAD)
 Newberry kaldera (Oregon)
 Mount Okmok (Aljaska)
 Valle Grande (New Mexico)
 Yellowstone kaldera (Wyoming)
 Drugi
 Masaya, Nikaragva
 Evropa
 Askja (Island)
 Campi Flegrei (Italija)
 Jezero Bracciano (Italija)
 Caldera de Taburiente (La Palma, Kanarski Otoci, Španija)
 Glencoe, Škotska
 Santorini (Grčka)
 Las Cañadas na Teideu (Tenerifeu, Kanarski Otoci, Španija)
 Oceanija
 Jezero Taupo (Novi Zeland)
 Mount Warning (Australija)
 Blue Lake (Južna Australija) (Mt Gambier)
 Mars
 Olympus Mons kaldera 
 Venera
 Maat Mons kaldera

Eksterni linkovi 

 USGS page on calderas 
 The Caldera of the Tweed Volcano - Australia
 Largest Explosive Eruptions: New results for the 27.8 Ma Fish Canyon Tuff and the La Garita caldera, San Juan volcanic field, Colorado 

Geologija
Vulkani
Jezero Crater

Jezero Crater ili Kratersko jezero (engleski Crater Lake) je jezero u američkoj federalnoj državi Oregon površine 8 x 9.6 km (5 x 6 milja) i 597 m (1958 stopa) dubine. Predstavlja najvažniju znamnitost Nacionalnog parka Crater Lake te je poznat po tamnoplavoj boji, čistoći vode i naplavinama drvećazvanim Old Man of the Lake. Crater Lake je jedan od četiri nacionalna parka u Oregonu (uz Nacionalni historijski park Lewis i Clark, Nacionalni spomenik Oregonske pećine i Nacionalni spomenik fosilnih naslaga John Day). Jezero djelomično ispunjava skoro 1220 m (4000 stopa) duboku kalderu koja se formirala prije 7700 godine nakon kolapsa vulkana Mount Mazama. 

Prosječna dubina jezera je 350 m (1148 stiopa). Najdublja izmjerena točka iznosi 594 m (1949 stopa) dubine  , iako kao i sa svakim jezerom dubina se periodički mijenja s obzirom na klimu, pogodovo padavine  . To Jezero Crater čini najdubljim jezerom u SAD, te drugim najdubljim jezerom u Sjevernoj Americi (Veliko ropsko jezero je najdublje) te sedmim najdubljim jezerom na svijetu (Bajkalsko jezero je najdublje). Također ima čast biti najdubilje jezero na svijetu koje je u potpunosti iznad razina mora. Rub kaldere ima nadmorsku visinu od 2130 do 2440 m (7000 do 8000 stopa). Prosječna nadmorska visina površine jezera je 1883 m (6178 stopa).

Oregonski državni novčić, izdan godine 2005, sadrži sliku Jezera Crater.

V. također 

 Nacionalni park Crater Lake
 High Cascades
 Mount Rainier
 Mount St. Helens
 Mount Adams
 Glacier Peak
 Mount Hood
 Mount Shasta
 Mount Baker
 Lassen Peak

Eksterni linkovi 

(na engleskom):
 Crater Lake National Park information 
 Crater Lake Data Clearinghouse  Geološka služba SAD
 Panoramic view of Crater Lake
 More Crater Lake photos 
 Satellite image of Crater Lake (Google Maps)
 Picture and description of the Old Man of the Lake
 
 Crater Lake on theRealOregon.com 

Crater
Crater
Epoha (astronomija)

Epoha u astronomiji predstavlja trenutak u kome neka zvijezda zauzima određen položaj, koji se poslije uzima kao početna točka za određivanje njene putanje.

Epohe koje su se do danas koristile su B1900, B1950 i J2000, pri čemu "B" označava "Besselovu" godinu, a "J" Julijansku.

Vanjske veze 
(na engleskom):
 What is TT? 
 International Celestial Reference System, or ICRS 
 IERS Conventions 2003 (defines ICRS and other related standards) 

Astronomija