alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Vicente Fox Quesada

Vicente FOX QUESADA [biSENte FOKS keSAda] (naskiĝinta ) estis prezidento de Meksiko inter la jaroj 2000 kaj 2006.

Li naskiĝis en Meksikurbo kiel eta infano lia familio translokiĝis al ranĉo San Cristóbal (Sankta Kristoforo), en la ŝtato Guanajuato. Li studis administradon ĉe la Iberamerikana Universitato, en Meksikurbo, kaj poste diplomiĝis en la Lernejo pri Negocado de Universitato Harvard.

En 1964 dungiĝis ĉe Coca-Cola de Meksiko, kie post kelkaj jaroj li fariĝis prezidanto por Meksiko kaj Latinameriko.

Li poste translokiĝis denove al Guanajuato, kie li ekaktivis en politiko, entreprenoj kaj socia agado.

Li membriĝis al Partio de Nacia Agado (PAN) en la jardeko de 1980 kaj, en 1988, estis elektita deputito por la tria Distrikto de la urbo León, ŝtato Guanajuato.
En 1991 Fox prezentis sin kiel kandidaton por guberniestro de la ŝtato, sed li malvenkis. En 1995, li denove partoprenis eksterordinaran balotadon, kaj estis elektita guberniestro per granda plimulto.

En 2000, li estis elektita prezidento kaj tiel fariĝis la unua, de la nuntempa Meksiko, kiu ne apartenas al Revolucia Institucia Partio.

Dum sia oficado, li regis kun malplimulto en la Parlamento. Malgraŭ siaj promesoj kreskigi la ekonomion, reformi la ŝtaton, atingi pacon kun la revoluciaj zapatistoj kaj forigi la korupton, la ĝenerala opinio estas ke liaj veraj atingoj estis relative magraj.

Eĉ la renovigo de la demokratio parte fiaskis, kiel pruvas la forta kontestado okaze de la novaj prezidentaj balotoj en 2006, kie okazis diversaj malregulaĵoj, kaj sekve la malvenkinta kandidato Andrés Manuel López Obrador ne akceptis la rezulton.

La ofico de Fox finis en novembro 2006.

Fox Quesada, Vicente
Valiso kaj Futuno

Valiso kaj Futuno () estas transmara kolektivo de Francio en Oceanio. La teritorio konsistas el la insuloj Valiso, kaj 230 km foraj Futuno kaj Alofi.
Tiu teritorio havas apartan statuson, kiu agnoskas la regpovon de ĝiaj tri reĝlandoj (unu en Valiso, kaj du en Futuno), kaj oficialan katolikan religion.

 Landkodo: WF.
 Nacia nomo: Collectivité d'outre-mer de Wallis et Futuna.
 Areo: 142 km².
 Loĝantaro: 
 Administra centro: Matauto.
 Lingvoj: franca , valisa, futuna.
 Valuto: pacifika franko aŭ CFP-franko (valuta kodo XPF).

Eksteraj ligiloj 

 
Polinezianoj
Vieques

Vieques ([BJEkes]) estas malgranda insulo de Porto-Riko. 

Malgraŭ ke la insulo estas enloĝata, dum pluraj jaroj usona mararmeo uzas ĝin por provoj, dum kiuj uziĝas bomboj kaj napalmo sur la plaĝo. Kiam estas disputoj pri la provoj, la usona registaro donas pli da mono al Vieques por ke oni ne plendu. La protestado kontraŭ la provoj kreskas, kaj nun eĉ kelkaj usonaj registaranoj ankaŭ protestas.

Insuloj en Porto-Riko
Val-d'Oise

Val-d’Oise [] estas franca departemento en la regiono Francilio. Ĝi troviĝas norde de Parizo kaj ĝia numero estas 95. Ĝi etendiĝas sur  kaj havas  loĝantojn.

La departemento tute enhavas 185 komunumojn.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Argenteuil
 arondismento Sarcelles
 arondismento Pontoise

Geografio 
Ĝi enhavas multe da novaj urboj kiel Cergy kiu estis konstruita inter la jaroj 1960 kaj 1980. Tiuj urboj plenigis antaŭan agrikulturan regionon kies ĉefurbo estis Pontoise. Kvankam granda parto de tiu malgranda departemento estas okupata de urboj, oni ankoraŭ povas vidi kelkajn arbarojn (Écouen, L'Isle-Adam, Cormeilles, Beauchamp, Taverny) kaj lagojn kie estas kelkaj plezurhavenoj.

Ekonomio 
Turismo havas ankaŭ grandan signifon: monaĥejoj de Royaumont kaj Maubuisson, Nacia Muzeo pri la Renesanco en Écouen, arkeologiaj fosaĵoj en Guiry-en-Vexin, kaj la urbo Enghien-les-Bains. La ĉefurbo estas Cergy-Pontoise.

Ĉefaj urboj 
 Pontoise
 Cergy
 Sarcelles
 Ecouen
 Gonesse
 Herblay-sur-Seine
 Pierrelaye
 Bouffemont
 Taverny
 Montigny-lès-Cormeilles
 Saint-Ouen-l'Aumône
 Osny

Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Val-d'Oise

 
Administraj unuoj fonditaj en 1968
Departementoj de Francio
Vodko

La alkoholaĵo Vodko (ruse водка) estis inventita verŝajne de la araboj sed furoris danke al la popoloj de Orienta Eŭropo (ĉefe rusoj kaj poloj). Kutime estas distilita el terpomoj aŭ grajnoj kiel sekalo kaj tritiko.

La nomo devenas el "akveto" (voda signifas akvo en multaj slavaj lingvoj, kaj el la kredo, ke vodko estas samtiel necesa por la vivo kiel la akvo). La vorton vodko la unuan fojon oni uzis pollingve en la jaro 1405 en tribunala dokumento de Sandomierz. La ukraina nomo por la drinkaĵo estas horilko.

Norme vodko enhavas 40% da alkoholo, sed la alkoholenhavo dependas de la speco.

Por plibonigi efekton, antaŭ drinkado, vodkon necesas malvarmigi.

Eŭropunia leĝo 
Ĉiujare tutmonde oni aĉetas vodkon kontraŭ ĉirkaŭ 9 miliardoj eŭroj kaj eldrinkas ĉirkaŭ 4,7 miliardojn da litroj. Ĉefa lando-produktanto de vodko estas Rusio (57% de la tuta kvanto).

Kiam Eŭropa Komisiono komencis prilabori difinon de la vorto "vodko", eŭropuniaj landoj, kiuj famas pro tiu alkoholaĵo (inter alie Pollando, Finnlando, Litovio, Latvio, Estonio kaj Svedio) kontraŭis la novan leĝoproponon. Laŭ ili vodkon oni devas produkti el terpomoj, grajnoj (ĉefe sekalo) aŭ betoj. Tamen la Komisiono akceptis, ke ankaŭ alkoholaĵoj, faritaj el aliaj krudaĵoj, ekz. bananoj, maizo kaj vinberoj, povas nomiĝi "vodko".

Piednotoj

Eksteraj ligiloj 
 

Alkoholaĵoj
Vivien Leigh

Vivien LEIGH [VIvien li], aŭ realnome: Vivian Mary HARTLEY (naskiĝis la 5-an de novembro, 1913, mortis la 8-an de julio, 1967) estis brita aktorino.

Vivien Leigh naskiĝis en Darjeeling, Barato. Ekde 1920 la familio ekloĝis en Anglio. Kiel 19-jarulino ŝi edziniĝis kaj jaron poste naskiĝis la filino Suzanne. En 1940 la geedzoj disiris, kaj ŝia dua edzeco kun la aktoro Laurence Olivier estis divorcita en la jaro 1960.

La aktora kariero de Vivien Leigh komenciĝis en la teatro, kie ŝi rapide famiĝis. Dum sia tuta vivo ŝi bone kombinis la teatran kaj la filman laboron, ekzemple aperante en filmroloj, kiujn ŝi antaŭe estis prezentinta en teatraĵoj. Ŝia plej fama rolo sendube estas tiu de Scarlett O’Hara en la usona filmo Gone with the wind. El 1.400 aspirantinoj (i.a. stelulinoj kiel Katharine Hepburn kaj Bette Davis) ŝi, kiu en Usono estis preskaŭ nekonata, fine ricevis la rolon, premiotan unu jaron poste per Oskaro.

La aktorino mortis en Londono pro tuberkulozo.

Listo de filmoj 
 Fire over England (1937)
 Gone with the Wind (1939)
 Caesar and Cleopatra (1946)
 Anna Karenina (1948)
 A Streetcar Named Desire (1951)
 Ship of Fools (1965)

Listo de Premioj 
 1940 Oskaro pro la ĉefrolo en Gone with the Wind
 1952 Oskaro pro la ĉefrolo en A Streetcar Named Desire

Vidu ankaŭ 
 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Akademia Premio por plej bona aktorino
Premio Ora Globo
Premio BAFTA
Britaj aktoroj
Naskiĝintoj la 5-an de novembro
Mortintoj la 8-an de julio
Vento de Santa Ana

La vento de Santa Ana estas varma, seka vento kiu blovas tra suda Kalifornio tipe dum malfrua aŭtuno kaj vintro.

La Santa Ana estas ekzemplo de vento de Föhn, la rezulto de altnivela aerpremo ĉe la alta, seka Granda Bazeno inter la montaroj Sierra Nevada kaj Rockies. Aero puŝiĝas malsupren laŭ la montoj ĝis la pacifika marbordo je la okcidento; la aeramaso varmiĝas dum falo pro kunpremo, kaj plue varmiĝas kaj sekiĝas tra la dezertoj de sudokcidenta Kalifornio ĝis ĝi atingas la bazenon de Los-Angeleso je ĉirkaŭ 60 km/h.

Tia kuniĝo el vento, varmo, kaj seko estas fifame helpema al fajro.

Simila fenomeno en Kolorado nomiĝas la vento de Chinook.

Santa Ana
Virginia Woolf

Virginia WOOLF [verĝinja ŭulf] (naskiĝis la 25-an de januaro 1882, mortis la 28-an de marto 1941) estis angla modernista verkistino kaj feministino. 

Ŝi naskiĝis en Londono. Ŝia origina nomo estis Adeline Virginia Stephen; la nomon Woolf ŝi uzis ekde sia edziniĝo al Leonard Woolf en la jaro 1912. 

Virginia ne vizitis lernejon, sed estis instruata en sia intelektula hejmo. Post la morto de sia patrino (en la jaro 1895) ŝi suferis unuan nervokolapson, duan fojon ŝi malsaniĝis en 1904, post la morto de sia patro. Ekde 1905 ŝi verkis artikolojn kaj recenzojn por diversaj ĵurnaloj; sian unuan romanon ŝi publikigis en 1915. Ŝi estis grava reprezentantino de la Grupo Bloomsbury, t.e. renoma rondo de verkistoj, artistoj kaj sciencistoj. 

Daŭre atakata de nervomalsanoj Virginia Woolf finis sian vivon per suicido.

Listo de verkoj 
 The Voyage Out (romano, 1915)
 Night and Day (romano, 1919)
 Jacob's Room (romano, 1922)
 Mrs Dalloway (romano, 1925)
 To the Lighthouse (romano, 1927)
 Orlando (romano, 1928)
 A Room of One's Own (eseo, 1929)
 The Waves (romano, 1931)
 The Years (romano, 1937)
 Three Guineas (eseo, 1938)
 Between the Acts (romanfragmento, eld. 1941)

Eksteraj ligiloj 

 Verkoj de Virginia Woolf (en la angla)

 
Anglaj verkistoj
Sinmortigintoj
Feminismaj verkistoj
Verkistinoj
Vesta

Vesta, kiel Hestia en Grekio, estas la romia diino de la hejmo kaj hejtejo. Ŝi estas la filino de Saturno kaj Rea kaj la fratino de Jupitero.Laŭ Francisko Azorín Vesta estas Roma diino, filino de Kronoso k. Rea, ŝi simbolis la hejmofajron k. estis reprezentita ikonografie per ĉasta junulino kun torĉo ĉe la mano. Li indikas etimologion el la greka Hesta, kaj de tie la latina Vesta.

En Romo, ses vestalaj virgulinoj (se unu malrespektis sian devon de virgeco ŝi estis mortigota) vestitaj en blanko prizorgis eternan flamon. Ĉiu romia domo normale havis daŭran fajron dediĉita al Vesta.

Ŝia festotago, la Vestalia, estis la 9-a de junio.

Vidu ankaŭ
 4 Vesta
 Templo de Vesta
 LADA Vesta

Notoj 

Dioj pri fajro
Diinoj de la romia mitologio
Virgaj dioj
Vertebruloj

La vertebruloj (latine Vertebrata) estas subfilumo de animaloj kies spino konsistas el vertebroj (endoskeletaj elementoj laŭlonge de la notokordo kaj flanke al la "spina kordo"), kaj kelkajn aliajn ecojn. Ili estas la plej junaj (ekde ordovicio), sed plej evoluintaj animaloj kun simetria korpo, bonegaj organoj de sensoj kaj plej perfekta nerva sistemo.

 24-a de julio, 2004, BBC News: la plej malgranda fiŝo de la mondo Citaĵo: "...La plej malgranda, malpeza vertebrulo estis priskribita de usonaj sciencistoj. La nomo de tiu minifiŝo estas tena bebofiŝo [Schindleria brevipinguis] kaj grandas nur ĉirkaŭ 7mm..."

Ĉi-dekstre estas montrata la tradicia klasifiko de vertebruloj.

Tradiciaj klasigoj 
Laŭ Lamarko, Aristotelo jam dividis la bestojn jene:
 Animaloj kun sango, nome
 Vivonaskaj kvarpieduloj
 Ovonaskaj kvarpieduloj
 Fiŝoj
 Birdoj
 Sensangaj animaloj
 Moluskoj
 Krustacoj
 Testacoj
Jam en 1794 Lamarko plibonigis tiun klasigon laŭ enhavo de sango, kiam ankoraŭ oni ne sciis kio ĝi estas, jene:
 Animaloj kun vertebroj aŭ vertebruloj,
 Animaloj sen vertebroj aŭ senvertebruloj.

Tiu ĉi lasta klasigo oni uzis dum multaj jardekoj. Sed jam antaŭe Lineo distribuis bestojn jene:
 1a grado (koro kun du ventrikloj kaj sango ruĝa kaj varma), nome
 mamuloj
 birdoj
 2a grado (koro kun unu ventriklo kaj sango ruĝa kaj malvarma), nome
 amfibioj (reptilioj)
 fiŝoj
 3a grado (malvarma likvaĵo anstataŭ sango)
 insektoj
 vermoj.

Vertebroj 
Laŭ Lamarko posedo de spino indikas, ke oni havas perfektigitan skeleton kaj organizan planon de ĝi devenan; temas pri superaj animaloj, dum la malsuperaj animaloj malposedas perfektigitan skeleton kaj organizan planon, nome senvertebruloj.

Klasikaj libroj 
Lamarko (Lamarck), Filozofio zoologia, 1809. SAT-Broŝurservo, 1987. Tradukis Valo.

Referencoj
Viruso

Viruso povas esti:

 viruso (biologio)

 komputviruso
Vilém Blodek

Vilém BLODEK (3-an de oktobro, 1834 – 1-an de majo, 1874) estis ĉeĥa komponisto, kies opero En la puto estis esperantigita de Tomáš Pumpr kaj elsendata post la milito de Verda Stacio.

Blodek studis en la Praga konservatorio flutadon kaj komponadon. Poste li laboris kiel muzik-instruisto, koncerta pianisto, ĥorestro kaj ekde 1860 li fariĝis profesoro de flutado en la Praga konservatorio. Lia kreado estas originale lirika, poezia kaj koloreca.

Listo de verkoj 
 Koncerto D maĵora por fluto kaj orkestro
 Simfonio in d
 Clarissa (opero)
 En la puto (V studni, opero)
 Zítek (opero nefinita)
 kantoj, flut-komponaĵoj, preĝeja muziko
 Škola pro flétnu ("Lernolibro de flutado")

Eksteraj ligiloj 
 Pli da informoj en Esperanto
 Elŝuteblaj komponaĵoj en midi-formo (aŭskulteblaj kaj transformeblaj al muziknotoj) ĉe Classical Archives (eblas senpage registriĝi kaj elŝuti 5 komponaĵojn potage) - serĉu sub komenca litero de la familia nomo de la komponisto

Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Ĉeĥaj romantikaj komponistoj
Ĉeĥaj operkomponistoj
Vítězslav Novák

Vítězslav Novák [vitjeslav novak] (naskiĝis la 5-an de decembro 1870 en Kamenice nad Lipou - mortis la 18-an de julio 1949 en Skuteč) estis ĉeĥa komponisto, reprezentanto de la ĉeĥa moderno de la 20-a jarcento.

Li orientiĝis al malfrua romantikismo, inspirita de moravia kaj slovakia popola kanto. Aŭtoro de simfonioj, operoj, kantatoj. En la jaroj 1909 - 1940 profesoro de majstra lernejo de la praga konservatorio.

Simfonioj
V Tatrách  (En la Tatra-montaro)
Toman a lesní panna (Toman kaj driado)
Slovácká suita (Slovakia suito)
Serenáda D dur (Serenado D maĵora)

Operoj
Zvíkovský rarášek (Demoneto de Zvíkov)
Karlštejn (Karlův Týn)
Lucerna (Lanterno)
Dědův odkaz (Heredo post la avo)

Kantatoj
Bouře (Ŝtormo)
Svatební košile (Nupto-ĉemizo)

Koncertoj por piano
Pan (Pajno)

Ĉeĥaj komponistoj
Ĉeĥaj muzikpedagogoj
Ĉeĥaj pianistoj
Naskiĝintoj la 5-an de decembro
Mortintoj la 18-an de julio
Vango

Vango (bucca) estas karna flankparto de la vizaĝo. La du vangoj flankas la buŝon, kaj subtenas ilin la zigimoj.

Vestado - Felo

Vango - felo el vangaj partoj de la bestkapo

Tekniko

Vango estas ĉiu el la du flankaj kaj plataj partoj aŭ pecoj de aparato, maŝino.

Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri vango en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

Vidu ankaŭ 
 Vangokaveto

Referencoj 

Anatomio
Verda planto

Verdajn plantojn, Chlorobionta, Chloroplastida aŭ Viridiplantae, konsistas fotosintezaj organismoj kiuj enhavas klorofilojn a kaj b, stokas ties fotosintezajn produktojn sub la formo amelo (interne de kloroplastoj ligitaj per duopa membrano en kiuj ĝi estas produktita), kaj havas ĉel-murojn konsistantaj el celulozo.

Ĉi tiu grupo inkluzivas verdajn algojn kaj ter-plantojn.

Sistematiko 
La nuna sistematiko similas al:

Notoj kaj referencoj 

Plantoj
Vojtěch Rakous

Vojtěch RAKOUS (propranome Adalbert Österreicher, poste li uzadas korektan nomon Adalbert Östreicher) estis juda verkisto vivinta en Ĉeĥio.

Li naskiĝis la 8-an de decembro 1862 en Starý Brázdím proksime al Brandýs ĉe Elbo kaj Prago (Ĉeĥio, Mezbohemio). Li enkreskis en malriĉa juda familio kun 16 gefratoj. Lia gepatra lingvo estis ĉeĥa lingvo. Li vizitadis nur dum unu jaro judan lernejon en Brandýs ĉe Elbo. Aŭtodidakto. Vendisto, kolportisto. En Prago li eklegis ĉeĥan beletron (ekzemple librojn de Jan Neruda) kaj fariĝis ĉeestanto de ĉeĥa-juda movado. La movado klopodis pri bonajn rilatojn inter judoj, kiuj dum multe da generacioj vivis en Bohemio kaj parolis ĉeĥe, kaj ĉeĥoj. Vojtěch Rakous publicis siajn unuajn rakontojn en ĉeĥa humurista gazeto „Paleček“ („Fingreto“) en la jaro 1885. En la jaro 1895 Vojtěch Rakous edziĝis al Emilie Neumannová kaj translokiĝis en Pragon, kie li ekvendis ŝuojn en Prago-Libeň. Li havis filon Josef kaj filinon Božena.

Li publicis precipe en gazetoj de ĉeĥa-juda movado.
Herooj de liaj rakontoj estis judoj, precipe malriĉaj homoj, judaj etkamparanoj, kolportistoj, vendistoj. La plej konataj personoj de liaj rakontoj estas maljunaj judaj geedzoj Modĥe kaj Rezi.

Signifo de verko de Vojtěch Rakous konsistas en humurista prezentado de mondo de kamparaj judoj, kiuj vivis en Mezbohemio.

Vojtěch Rakous mortis la 8-an de aŭgusto 1935. Li estis enterigita en juda tombejo en Ďáblice (Mezbohemio).

Verkoj 
 Doma (Hejme), 1897
 Vojkovičtí a přespolní (Loĝantoj de Vojkovice kaj transkampaj homoj), 1910
 Na rozcestí (En disvojiĝo), 1914.

En Esperanto aperis liaj rakontoj 
 Pri la homo nescianta, kiam li naskiĝis (tradukis Alfred Weiner), Ĉeĥoslovaka antologio 1935, p. 218
 La geavoj (tradukis Miloš Lukáš)

Ĉeĥlingvaj verkistoj
Ĉeĥaj judoj
Voltmetro

Voltmetro estas cifereca aŭ analoga mezurilo de potencialdiferenco, aŭ tensio, inter du punktoj, ekz. en elektraj cirkvitoj. La kunligo al cirkvito estas ĉiam paralela. Ĝi estis nomata pro la itala fizikisto Alessandro Volta.

Vidu ankaŭ 
 Plurmezurilo

Mezuriloj
Elektrotekniko
William Thomson

William THOMSON (naskiĝis la 24-an de junio 1824, mortis la 17-an de decembro 1907) estis matematika fizikisto, kiu faris gravan laboron en la scienco de temperaturo. Li naskiĝis en Belfasto, Irlando. Pro liaj bonfaroj, li iĝis la unua Barono Kelvino de Largs, pli konata kiel Lordo Kelvino. Li enteriĝis en Abatejo Westminster, Londono.

Meritoj:
 Absoluta sistemo pri temperaturo (kelvino)
 Spegulo galvanometer
 submaraj telegrafaj kabloj
 kaj plu.

Li ricevis la Reĝan medalon de la Reĝa Societo de Londono en 1856 kaj la Medalon Copley en 1883. Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1873.

Li estis prezidanto de la Reĝa Societo de 1890 ĝis 1895.

Vidu ankaŭ 

 Thomson-efiko
 Kelvino
 8003 Kelvin
 Henri Victor Regnault
 Peter Tait

Irlandaj fizikistoj
Irlandaj matematikistoj
Anoj de la Reĝa Societo de Londono
William Shatner

William SHATNER (naskiĝis la  en Montrealo, Kanado) estas produktoro, reĝisoro, verkisto kaj aktoro.

Shatner ekstudis komercon en la Universitato McGill en Montrealo, sed poste studis aktoradon. En 1956 li transloĝiĝis al Novjorko. Tie li laboris por televido kaj ĉe Broadway. Post kiam li aktoris en kelkaj televidaj filmoj, filmproduktoroj ekinteresiĝis pri li.

La unuan sukceson kiel aktoro Shatner havis en la filmo La fratoj Karamazov (1958). Vere mondfama li fariĝis en la 1960-aj jaroj pro la rolo de Captain James T. Kirk en la sciencfikcia televidserio Star Trek.

Menciinde ankoraŭ estas, ke li unufoje en sia aktora kariero uzis Esperanton: en la rolo de la juna soldato Marko en la filmo Incubus (1965). En tiu filmo evidentiĝis lia franclingva akĉento.

Shatner flue parolas la francan lingvon krom iom da Esperanto.

Aliaj filmoj
 Judgment at Nuremberg (1961)

Eksteraj ligiloj 
 79 faktoj pri Shatner  (angle)

Kanadaj aktoroj
Kanadaj distristoj
Kanadaj reĝisoroj
Anglalingvaj verkistoj
Kanadaj verkistoj
Sciencfikciaj verkistoj
Anglaj kebekianojAktoroj de Star Trek
William Penn

William PENN (14-a de oktobro 1644 - 30-a de julio 1718), filo de admiralo Sir William Penn kaj Margaret Jasper, kvakero, fondinto de Pensilvanio. La reĝo Karlo la 2-a de Anglio donacis al Penn la terpecon de la estonta Pensilvanio pro ŝuldo al admiralo Penn.

En 1672 Penn edziĝis al Gulielma Maria Springett, kiu mortis en 1694. Li poste edziĝis al Hannah Callowhill en 1696.

Bildaro

Bibliografio 
Privat, Edmund 1958 : William Penn, proponinto de Eŭropa Parlamento, represaĵo el La Praktiko, Kvakera Esperantista Societo, Ventnor, 15 p.

Britoj
Viroj
Protestantismo
Usonanoj
Usonaj politikistoj
Kvakeroj
Wilhelm Hauff

Wilhelm HAUFF (naskiĝis la 29-an de novembro, 1802, mortis la 18-an de novembro, 1827) estis germana verkisto, precipe konata pro siaj fabeloj. Sed ankaŭ liaj romanoj, noveloj, rakontoj, satiraĵoj kaj poeziaĵoj atestas la grandan talenton de la aŭtoro.

Listo de verkoj 
 Lichtenstein (historia romano, 1826)
 Der Mann im Mond (romano 1826)
 Mittheilungen aus den Memoiren des Satan (rakonto, 1826/27)
 Maehrchenalmanache (fabeloj, eld. 1826-28)
 Phantasien im Bremer Rathskeller (rakonto, 1827)
 Novellen (eld. 1828)

En Esperanto aperis 

 La Almozulino de la "Pont des Arts". (Die Bettlerin vom Pont des Arts.) Novelo. Tradukis K. Brüggemann. - Dresden: Ader, 1923. 114 paĝoj. (Universala Biblioteko 4.)
 Fantaziaĵoj en la Kelo de la Bremen'a urbodomo (Phantasien im Bremer Rathskeller.), tradukis G. Hillebrecht. - Elberfeld: Verda Stelo, [s.j.]. 52 paĝoj.
 La Kantistino  (Die Sängerin), novelo, tradukis Eugen Wüster. - Berlin: Ellersiek, 1921. 63 paĝoj. (Nova Esperanto-Biblioteko 8.)
 La Karavano (Die Karawane), tradukis J. W. Eggleton. - Londono: Brita Esperantista Asocio. 1-a eldono 1910, 106 paĝoj. 2-a eldono 1921, 98 paĝoj.
 La Longnazulo (Zwerg Nase), tradukis Reinhard Haupenthal. - Saarbrücken, 1980.
 Matenkanto de Kavaleriano (Reiters Morgengesang), tradukis L. E. Meier. En: Wilhelm Fricke: Universala Legolibro, Berlin 1922, paĝo 10.

Eksteraj ligiloj 
 

Germanaj verkistoj
Wilhelm Conrad Röntgen

Wilhelm Conrad RÖNTGEN (Esperante: Rentgeno) (naskiĝis la 27-an de marto 1845 en Lennep (nun parto de Remscheid), mortis la 10-an de februaro 1923 en Munkeno) estis germana fizikisto.

La ĉefa merito de Röntgen estas la eltrovo de nevideblaj radioj, kiuj trapenetras preskaŭ ĉiun solidan materialon. Li faris tiun ĉi malkovron en la jaro 1895, dum sia laboro en la universitato de Würzburg. Pro la nekonata karaktero de la malkovrita radiado, li alnomis ĝin per la litero X, kaj tiu nomo, iksradioj plu restas kiel identigilo de lia malkovro, apud la ankaŭ uzata rentgenaj radioj.

Tiu malkovro malfermis tutan novan kampon de esplorado, kaj dum la sekvaj jaroj oni trovis kaj esploris plurajn novajn tipojn de radiado.

En la jaro 1901 li estis honorata per la unua disdonata Nobel-premio pri fiziko.

La al li ofertatan nobeltitolon li rifuzis, same kiel la patentigon de sia malkovro; ĉi-lastan li faris, ĉar li ne volis malhelpi la utiligon de siaj eltrovoj en la tekniko kaj la medicino.

Ĝis nun la rentgenaj radioj estas vaste uzataj por la sciencaj esploroj de atomoj, molekuloj kaj kristaloj, same kiel por la diagnozo kaj la terapio de malsanoj. La danĝerajn kromefikojn de la radioj oni intertempe povas redukti, per tekniko nomata radiada protekto.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
6401 Roentgen (nomo de asteroido omaĝe al li)

Mortintoj en Munkeno
Eksperimentaj fizikistoj
Germanaj fizikistoj
Nobel-premiitoj pri fiziko
Universitato de Gießen
William H. Harrison

William Henry HARRISON  (naskiĝis la 9-an de februaro 1773 en Virginio, kaj mortis la 4-an de aprilo 1841 en Vaŝingtono) estis la naŭa prezidento de Usono. Li estis la unua usona prezidento, kiu mortis en ofico. Lia administrado, kiu daŭris 31 tagojn, estas la plej mallonga el la usonaj prezidentoj.

Harrison estis Episkopano kaj serioza studanto de la Biblio. En 1795 en Ohio li edziĝis kun Anna Tuthill Symmes, la filino de juĝisto. La paro havis dek gefilojn, el kiuj naŭ travivis infanecon.

Li mortis 68-jaraĝa pro pneŭmonio, kelkajn tagojn post sia inaŭgura prelego (sen ĉapo kaj mantelo) en la malvarma marta vetero de Vaŝingtono. Post lia morto ne estis tuj klare ĉu la vic-predizento fariĝu prezidento.

Harrison estas la avo de la 23-a usona prezidento Benjamin Harrison.

Vidu ankaŭ 
 Kontraŭ-framasona partio

Prezidantoj de Usono
Walter Matthau

Walter MATTHAU (naskiĝis la 1-an de oktobro 1920 en Novjorko, mortis la 1-an de julio 2000 en Santa Monica, Kalifornio) estis usona aktoro. 

Li ĉefe brilis per sia komedia talento, ofte kun Jack Lemmon kiel filmpartnero.

Listo de filmoj 

Charade (Usono, 1963)
The Fortune Cookie (Usono, 1965)
The Odd Couple (Usono, 1967) 
Hello, Dolly (Usono, 1968)
The Front Page (Usono, 1974)
Pirates (Francio, 1986)
Grumpy Old Men (Usono, 1993)
Grumpier Old Men (Usono, 1995)

Listo de premioj 

Oskaro por The fortune cookie (1965)

Usonaj aktoroj
Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
West Point

West Point estas militistara fortikaĵo ĉe la flanko de la rivero Hudsono en la ŝtato Novjorkio. La loko por konstruo de la fortikaĵo estis elektita de George Washington, kaj la fortikaĵoj estis projektitaj de la pola militisto Tadeusz Kościuszko en 1778. Generalo Washington opiniis, ke West Point estis la plej grava defenda pozicio sur la tuta nordamerika kontinento. Altaj montetoj super meandroj de la rivero permesis al la Usona Terarmeo la tutan kontrolon de la trafiko sur la rivero dum la Usona Milito de Sendependeco. 

Krome oni metis grandan ĉenon por bloki la britajn militŝipojn, supozante ke la ŝipoj devus halti, kaj kanonoj, situantaj ĉe montoj, forpafus ilin. La britoj neniam provis trapasi tie, tamen spertuloj kredas nun ke la ĉeno ne estus sukcesinta favore al la revolucianoj. 

En 1802, la Usona registaro starigis la lernejon United States Military Academy (Usona Militista Altlernejo) ĉe West Point, por ke la lecionoj de militoj transirus de generacio al generacio. Tio naskis favorajn rezultojn por Meksika-Usona Milito de 1848, la Hispana-Usona Milito de 1898, la Unua mondmilito kaj la Dua mondmilito. Dum la Usona Interna Milito, generaloj kaj oficiroj de West Point regis ambaŭ flankojn kaj la gvidantoj de la uniistoj kaj la konfederacianoj estis egalaj; aliaj faktoroj venkigis la union super la ribelo. Multaj el la plej famaj generaloj kaj eĉ prezidantoj de Usono studis ĉe West Point: William Tecumseh Sherman, Douglas McArthur, kaj Norman Schwarzkopf. Verkisto kaj poeto Edgar Allan Poe forlasis la altlernejon antaŭ fino de la studjaro (estus fininta en 1834).

Diplomitoj
(kun forlasjaro de la altlernejo)
 generalo Robert E. Lee (1829)
 generalo Ulysses S. Grant (1843)
 generalo Thomas Jonathan Jackson (1846)
 generalo John Pershing (1886)
 generalo George S. Patton (1909)
 generalo Dwight Eisenhower (1915)
 kolonelo Buzz Aldrin astronauta (1951)
 generalo Wesley Clark (1966)
 generalo David Petraeus (1974)

Konindaj naskiĝintoj en la urbo
 Howlin' Wolf

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

Usona Terarmeo
Militakademioj
Universitatoj en Novjorko
Organizaĵoj fonditaj en 1802
Lernejoj fonditaj en 1800-1809
Warren Beatty

Warren BEATTY (naskita la 30an de marto 1937 en Richmond, Virginio) estas usona aktoro, reĝisoro, scenaristo kaj produktoro. 

Li famiĝis pro la ĉefrolo en la filmo Splendor in the grass, en kiu li prezentis junulon el riĉa familio, kies amo al knabino el malpli alta socia tavolo ne povis plenumiĝi pro liaj senkomprenaj gepatroj.

Warren Beatty cetere estas la edzo de aktorino Annette Bening kaj frato de aktorino Shirley MacLaine.

Famaj filmoj 

 Splendor in the Grass (Usono, 1961)
 Bonnie and Clyde (Usono, 1967)
 McCabe & Mrs. Miller (Usono, 1971)
 The Parallax view (Usono, 1973)
 Shampoo (Usono, 1974)
 Heaven Can Wait (Usono, 1977)
 Reds (Usono, 1981)
 Dick Tracy (Usono, 1990)
 Bugsy (Usono, 1991)

Premioj 

 Akademia Premio pro Reds en 1982

Usonaj aktoroj
Usonaj reĝisoroj
Akademia Premio
Naskiĝintoj en 1937
Wuppertal

La urbo Wuppertal [VUpertal] fondiĝis dum 1929 pro la kunigo de kvin urboj, kiuj parte jam ekde la 11-a jarcento ekzistis. Kerno de la nova urbo estis la iama industria metropolo Barmen. La teritorio situas en la  germana federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj apartenas al la pejzaĝa regiono Bergisches Land (la historia duklando Berg). Situante en pitoreska ĉirkaŭaĵo ĉe la rivero Wupper ĝi prezentas samtempe grandurban kaj urbetan etoson.

La plej impona atrakcio de Wuppertal estas la dum 1901 inaŭgurita, 12 metrojn alta kaj 13,3 kilometrojn longa urba pendotrajno. Muzeoj, preĝejoj, koncertejoj kaj teatroj zorgas pri riĉa kultura vivo.

Loĝantaro

Famuloj 
Johann Peter Lange, teologo
 Friedrich Engels, kiu naskiĝis en Barmen
 Steffen Möller, kabaredisto en la germana kaj la pola
 La Else-Lasker-Schüler-Societo en Wuppertal okupiĝas pri ĉiuj aspektoj de la verkaro de Else Lasker-Schüler, kiu naskiĝis en Elberfeld

Partneraj rilatoj 
 La urbo havas partnerajn rilatojn kun la urbodistrikto Tempelhof-Schöneberg de Berlino.

Rilatoj al Esperanto 
En la norda urboparto Uellendahl estas strato nomata "Zamenhofstraße". Certe tio estas indiko pri tio, ke en la urbo iam ekzistis forta Esperanto-grupo, probable laborista.

En 2016 en la urbo prezentiĝis danca festivalo, kiu proklamis dancadon kiel "nova Esperanto", kun tute pozitiva konotacio. Kaj en 2018 junulara teatro de la urbo surscenigis la teatraĵon "ni" (tiel, en Esperanto).

Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la autovojoj ,  kaj , ankaŭ per la malpli vasta federacia vojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

Vidu ankaŭ 
 la artikolon pri la pendotrajno de Wuppertal

Eksteraj ligiloj 
  ()

Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
William McKinley

William MCKINLEY [ŬIL-jam m'KIN-li], la dudek-kvina prezidento de Usono, naskiĝis la 29-an de januaro 1843 en Niles Ohio. La anarkiisto Leon Czolgosz pafis lin ĉe la Tut-Amerika Ekspozicio en Buffalo, la 6-an de septembro 1901 kaj McKinley mortis la 14-an de septembro 1901.

McKinley fortigis la Unsonan prezidentecon. Li donis pli da aliro al la gazetaro ĉe la Blanka Domo. Ida SAXTON estis lia edzino. McKinley estis metodisto.

Dum lia administrado (1893-1901) okazis;

 1898 - La Anekso de Havajo
 1898 - La Hispana-usona milito Usono akiris Kubon, Puerto-Rikon, kaj la Filipinojn.
 1899 - La Komerca Politiko de "Aperta-Porda"
 1900 - La boksera ribelo en Ĉinio
 1900 - La Leĝo de la Ora Normo - Oro subtenis ĉiun monbileton.

Anekso de Havajo 
En 1894 Usono estis agnoskinta la tiel nomatan Respublikon de Havajo, kiu fakte estis kreaĵo de usonaj plantejestroj.
Tiel Usono povis en 1898 "kun konsento de la registaro de la Respubliko de Havajo" decidi la "Novlandan Rezolucion" (Newlands Resolution), kiu aneksis la teritorion de Havajo.

La rezolucio estis decidita la 4-an de julio 1898 (nacia tago de Usono). McKinley subskribis ĝin tri tagojn poste.

Anekso de Filipinoj 
Estante metodisto, McKinley antaŭ la anekso de Filipinoj invitis metodistajn delegitojn kaj klarigis al ili:

"Nokton post nokto mi marŝis tien kaj reen en la haloj de la Blanka Domo ĝis ĉirkaŭ noktomezo, kaj mi tute ne hontas diri al vi, sinjoroj, ke foje mi eĉ surgenuiĝis kaj mi komencis preĝi kaj peti Dion pli ol unufoje pri ideo kaj lia konsilo. Kaj subite iunokte ĝi aliris min kaj eĉ nun mi ne scias kiel, sed ĝi aliris min kaj mi decidis
ke ni ne povas redoni ĝin [la Filipinojn] al Hispanio, tio estus malkuraĝa kaj senhonora
ke ni ne povis lasi ĝin al Francio aŭ Germanio, kiuj estas niaj rivaloj komercaj en oriento. Tio estus malbona negoco kaj misreputaciigus nin,
ke ni ne povis lasi ĝin al ĝi mem, ĉar la homoj ankoraŭ ne estas pretaj regi sin mem kaj post mallonge ili vivos en anarkio kaj havos mismastrumadon pli malbonan ol la hispanan,
ke ni ne havis alian elekton ol transpreni ĝin kaj eduki, levi kaj civilizi la filipinanojn, civilizi kaj kristanigi ilin kaj en la nomo de Dio ni devas fari ĉion eblan, kiel ni faras por iu alia el niaj kunuloj, por kiuj Jesuo Kristo mortis.

Kaj tiam mi enlitiĝis, ekdormis, kaj mi dormis bone."

Ĉirkaŭ 200.000 filipinanoj mortis dum la posta milito.
La 10-an de decembro 1898 la Pac-Traktato de Parizo donis Filipinojn al Usono, Hispanio ricevis kompenson de 20 milionoj da dolaroj.
La gerila milito daŭris ĝis 1902.
Filipinoj restis dependaj de Usono ĝis 1935.

Prezidantoj de Usono
Walter Scott

Walter SCOTT, ekde 1820: Sir Walter Scott, en esperanto Valtero Skoto (naskiĝis la 15-an de aŭgusto, 1771, mortis la 21-an de septembro, 1832), estis skota verkisto.

Scott naskiĝis en Edinburgh. Li studis juron kaj eklaboris poste kiel advokato en la praktikejo de sia patro. Sian literaturan karieron li komencis per tradukoj de i.a. verkoj de Goethe. Migradoj tra sia patrujo vekis en li la intereson pri skotaj baladoj, kiuj nur buŝe estis transdonataj de generacio al generacio. Li kolektis kaj eldonis ilin en redaktita formo en 1802/03. Post tio li komencis verki epopeojn. Famon li tamen akiris ĉefe per siaj romantikecaj historiaj romanoj, kiuj influis verkistojn kiel ekz. Victor Hugo, Charles Dickens, Alexandre Dumas (patro) kaj Wilhelm Hauff.

Li mortis en Abbotsford.

Listo de verkoj 

 Minstrelsy of the Scottish Border (1802/03)
 Lady of the Lake (1810)
 Waverly (1814)
 Guy Mannering (1815)
 The Lord of the Isles (1815)
 Rob Roy (1818)
 Ivanhoe (1819)
 Kenilworth (1821)
 Quentin Durward (1823)
 Redgauntlet (1824)
 Woodstock (1826)
 The Life of Napoleon Buonaparte (1827)

Aperis en Esperanto 
 Bertramo Risingham (Rokeby). Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. D. H. Lambert. , trovloko: La Brita Esperantisto / The British Esperantist (1905--) 15 150, trovloko: La Brita Esperantisto / The British Esperantist (1905--) 15 177
 Brava Dundee. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Janet Caw. , trovloko: Kantaro Esperanta (Londono, 1926) 34.
 Flodden. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. J. S. Dinwoodie. , trovloko: Skota antologio (Kardo, 1978) 220
 Joĉjo Hazeldean. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. W. Auld. , trovloko: printempo 75 7.
 Jock de Hazeldean. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. A. B. Deans. , trovloko: Kantaro Esperanta (Londono, 1926) 39.
 Kies estas la animo. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. J. C. Rust (Esp. 10,381). , trovloko: La Brita Esperantisto / The British Esperantist (1905--) 07 160.
 La fortuno de Marteno Valdek. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Karolo Madrigalo (= C. W. Ballard). , trovloko: La suda kruco 21 12 13 98.
 La gastejo de Aberfoyle. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Hugh Martin (?). , trovloko: Esperanto en Skotlando 118 11.
 La potenco de amo. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Johanino Baird. , trovloko: La revuo 8 295.
 La rakonto de Vagul-Vilĉjo. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Hugh Martin. , trovloko: Skota antologio (Kardo, 1978) 23

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Listo de skotaj literaturaj verkoj tradukitaj en Esperanton

Eksteraj ligiloj 

 
 Verkoj de Walter Scott ĉe la angla versio de Vikifontaro.
 http://katalogo.komputilo.org 

Skotaj verkistoj
Anglalingvaj verkistoj
Framasonoj
William Faulkner

William Cuthbert FAULKNER [uiljem fokner] (naskiĝis la 25-an de septembro 1897 en New Albany, Misisipio, mortis la 6-an de julio 1962 en Oxford, Misisipo) estis usona verkisto.

Liaj unuaj poeziaj kaj prozaj verkoj ne rikoltis grandan atenton, sed tio ŝanĝiĝis, kiam en 1929 aperis lia romano Sartoris, kiu – same kiel liaj sekvaj verkoj – temis pri la socia vivo de familioj en la Usona sudo. Krom verki romanojn, rakontojn kaj poemojn Faulkner ankaŭ elprovis sin kiel scenaristo en Hollywood. En la jaro 1949 William Faulkner estis honorata per la Premio Nobel de Literaturo. Dufoje li gajnis la Premion Pulitzer: en 1955 kaj 1963.

Listo de verkoj 

 Soldiers Pay (1926)
 Sartoris (1929)
 The Sound and the Fury (1929)
 As I Lay Dying (1930)
 Sanctuary (1931)
 Light in August (1932)
 Absalom, Absalom! (1936)
 The Unvanquished (1938)
 The Hamlet (1940)
 Intruder in the Dust (1948)
 Requiem for a Nun (1951)
 The Town (1957)
 The Mansion (1959)
 The Reivers (1962)

Usonaj verkistoj
Nobel-premiitoj pri literaturo
Usonaj Nobel-premiitoj
William H. Taft

William Howard TAFT [ŬIL-jam HAŬ-erd taft], la dudek-sepa prezidento de Usono, naskiĝis je la 15-a de septembro 1857 en Cincinnati, Ohio kaj mortis je la 8-a de marto 1930 en Vaŝingtono, pro kora malsano.

Taft pezis pli ol 135 kg. Li daŭrigis la kontraŭtrustan politikon de Roosevelt. Lia edzino estis Helen Herron, kaj la paro havis tri gefilojn (i.a. Robert A. Taft). Taft estis unitarismano.

Dum lia administrado (1909-1913) okazis;

 1909 – La Tarifo de Patne-Aldrich
 1910 – La Akto de Mann-Elkins – nova regulado laŭ la ICC (Interstate Commerce Commission, interŝtata komerca komisiono)
 1913 – La Enspezimposta Amendo (la 16-a) al la konstitucio – Kongreso povis imposti usonanojn.

TAFT, William H.
TAFT, William H.
TAFT, William H.
Woodrow Wilson

Thomas Woodrow WILSON [TA-mes ŬUD-roŭ ŬIL-sn], la dudek-oka usona prezidanto, naskiĝis je la 28-a de decembro, 1856, en Staunton, Virginio. En 1919 li obtenis la Nobel-premion pri paco.

Li estis prezidanto de la universitato Princeton ekde 1902 ĝis 1910, poste guberniestro de Nov-Ĵerzejo ekde 1911 ĝis 1913, kiam li estis elektata kiel prezidanto de Usono.

Wilson estis prezidanto dum la unua mondmilito. Li estis ankaŭ la dua demokrata prezidanto post Andrew Jackson.

Li revis formi la Ligon de Nacioj. Lia unua edzino estis Ellen Louise Axson, kaj la paro havis tri gefilojn. Post ŝia morto, lia dua edzino estis Edith Bolling Galt. Wilson estis presbiteriano. Post 1918, li suferis je paralizo. Li mortis 67-jaraĝa, je la 3-a de februaro, 1924, en Vaŝingtono pro ikto.

La 14 punktoj de Wilson 

En januaro 1918, la prezidento Woodrow Wilson prezentis pacproponon kun 14 punktoj:
 eliro de sekreta diplomatio kaj publikigo de traktatoj;
 liberaj maroj;
 abolo de ekonomiaj baroj;
 malpligrandigo de naciaj armeoj;
 redifino de koloniisma politiko, favore al la koloniigitaj popoloj;
 foriro de okupaj armeoj el Rusio;
 restarigo de sendependeco de Belgio;
 redono de Alzaco kaj Loreno al Francio;
 refaro de italaj landlimoj;
 rekono al rajto de aŭtonoma disvolvigo al popoloj de  Aŭstrio-Hungario;
 restarigo de Rumanio, de Serbio kaj Montenegro kaj rajto de vojo al maro por Serbio;
 rekono de rajto al aŭtonoma disvolviĝo de Turkio kaj daŭra malfermo de marvojo inter la Nigra Maro kaj Mediteraneo;
 sendependeco de Pollando;
 kreado de Ligo de Nacioj.

Dum lia administrado (1913-1921) okazis;

 1913 - Leĝo de la Federala Rezervo (Federal Reserve, speco de nacia valut-banko}
 1914 - Revolucio en Meksiko kaj la usona impliko
 1915 - La subakvigo de la Lusitania far germana submarŝipo
 1917 - Deklaro de Milito kontraŭ Germanio- la 6-an de aprilo
 1918 - Armistico kun Germanio - la 11-an de novembro
 1919 - Prohibicio de Alkoholaĵoj (18-a Amendo)
 1920 - Usono ne ratifikis la Ligon de Nacioj.

Nobel-premiitoj pri paco
Prezidantoj de Usono
Usonaj Nobel-premiitoj
Usonaj politikistoj
Usonaj profesoroj
Usonaj advokatoj
Usonaj juristoj
Usonaj instruistoj
Usonaj verkistoj
Warren G. Harding

Warren Gamaliel HARDING [ŭoren gamejljel harding], la dudek-naŭa prezidento de Usono, naskiĝis la 2-an de novembro, 1865, en Blooming Grove, Ohio. Li mortis eble pro kora ikto aŭ pneŭmonio, en Sanfrancisko, 67-jaraĝa, la 2-an de aŭgusto, 1923, revenanta de Alasko.

Harding mortis en ofico, kaj tiam la vicprezidento, Calvin Coolidge fariĝis prezidento. La edzino de Harding estis Florence Kling Dewolfe, sed li ankaŭ havis du ekstergeedzecajn am-aferojn. Li estis baptisto.

Dum lia administrado (1921-1923) okazis;

 1921 — Harding ne subtenis la Ligon de Nacioj.
 1921 — Li estigis la Buroon de la Buĝeto. Ankaŭ dum lia administrado okazis la registara skandalo de la Tekruĉa-Altaĵa Petrola Rezervo (Teapot Dome Oil Reserve) en Vajomingo.

HARDING, Warren G.
HARDING, Warren G.
HARDING, Warren G.
William J. Clinton

William Jefferson "Bill" CLINTON  (naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1946 en Hope, Arkansaso) estis la kvardek-dua prezidento de Usono, de 1993 ĝis 2001.

Lia edzino estas Hillary Rodham, kaj la paro havas unu filinon, Chelsea Victoria. Clinton estas baptisto.

Dum lia regado okazis:
 1993- La afero de Samseksemuloj en la Militarmeoj
 1993- La ago en Bosnio
 1993- La sieĝo de Waco, Teksaso
 1993- La unua atako kontraŭ la Mondkomerca Centro (World Trade Center) en Novjorko
 1994- NAFTA - Nord-Amerika Liber-Komerca Akordo - inter Kanado, Usono, kaj Meksiko
 1995- WTO World Trade Organization (Monda Organizaĵo pri Komerco, MOK)
 1995- La bombado de registara konstruaĵo en Oklahoma City, Oklahomo
 1998- Saddam Hussein de Irako ne permesis inspektojn de armiloj fare de la Unuiĝintaj Nacioj
 1999- Formala akuzo de Clinton, pri ĵurorompo pri seksafero kun Monica Lewinsky kaj por aliaj akuzaĵoj. Sed la senato lin absolvis.
 1999- Milito en Kosovo, Serbio
 2000- la kazo de Elian Gonzalez, la 6-jaraĝa kubano

Vidu ankaŭ 
 John Podesta

Prezidantoj de Usono
Guberniestroj de Arkansaso
Clinton, William
Clinton, William
Personoj de la jaro laŭ magazino Time
William Somerset Maugham

William Somerset MAUGHAM (naskiĝis la 25-an de januaro, 1874, mortis la 16-an de decembro, 1965) estis angla verkisto.

Maugham naskiĝis en Parizo. Li studis medicinon en Heidelberg kaj Londono, sed post mallonga tempo en la kuracista profesio li ekde 1897 plene dediĉis sin al la verkado.

En sia verkaro Maugham kun psikologia profundeco priskribas la problemojn de interhomaj rilatoj. Vojaĝoj tra la tuta mondo kaj la aparta entuziasmo pri la franca kulturo influis lian verkistan agadon.

Li mortis en Saint-Jean-Cap-Ferrat (Francio).

Listo de verkoj 
Of Human Bondage (romano, 1915)
The Moon and Sixpence (romano, 1919)
Caesar’s Wife (dramo, 1919)
The Circle (dramo, 1921)
The Painted Veil (romano, 1925)
The Constant Wife (dramo, 1927)
Ashenden: Or the British Agent (novelaro, 1927)
Ashenden (romano, 1928)
Cakes and Ale (romano, 1930)
The Narrow Corner (romano, 1932)
Theatre (romano, 1937)
Christmas Holiday (romano, 1939)
The Razor’s Edge (romano, 1944)
Creatures and Circumstances (rakontoj, 1947)
Catilina (romano, 1948)
A Writer’s Notebook (taglibro, 1949)

Britaj verkistoj
GLAT-verkistoj
XHTML

XHTML estas nova versio de HTML. XHTML estas bazita sur XML anstataŭ sur SGML, kaj estas esence kopio de HTML 4.01 (havante la samajn elementojn kaj la samajn atributojn) kun nura alpreno de la bazaj reguloj de XML, kio signifas, ke la bazaj principoj estas pli simplaj, sed ankaŭ pli striktaj.

Jen kelkaj el la ŝanĝoj kompare kun malnova HTML:

 La valoroj de atributoj devas havi citilojn (ekz-e <textarea cols="30" rows="25">).
 Oni elektis por ĉiuj nomoj de elementoj kaj atributoj de XHTML tute minusklan formon, kaj oni nepre devas skribi tiujn nomojn ekzakte tiel, ne eblas uzi majusklajn variantojn (ekz-e <p>paragrafo</p>, ne <P>paragrafo</P>; <em class="io">Emfazata Teksto</em>, ne <EM CLASS="io">Emfazata Teksto</EM>).
 Ĉiu elemento kun enhavo devas havi finmarkon (ekz-e, estas malpermesate skribi <p>Paragrafo <p>Dua paragrafo anstataŭ la ĝusta <p>Paragrafo</p> <p>Dua paragrafo</p>).
 Elementoj sen enhavo bezonas elementofinan "/"-signon jam en la komenca marko (ekz-e <hr />).

XHTML 1.0 estas intence farita tiel, ke malnovaj legiloj ĝin komprenu, kvankam ili konas nur la regulojn de malnova HTML. Ekzistas nun ankaŭ versio 1.1 de XHTML. En tiu versio oni forlasis la kongruon kun malnova HTML, kaj oni devas trakti la paĝojn kiel veran XML-on. Ankoraŭ nur malmultaj legiloj povas trakti ĝuste faritan XHTML-on 1.1. Oni planas ankaŭ la sekvontan version 2.0, kiu verŝajne enhavos multe da utilaj ŝanĝoj kaj plibonigoj.

La versio de XHTML por poŝtelefonoj estas XHTML MP.

Eksteraj ligiloj 
 XHTML - Etendebla Hiperteksta Marklingvo 
 XHTML - Kiel fari TTT-paĝojn 
 Normdokumento pri XHTML 1.0
 Normdokumento pri XHTML 1.1
 Normdokumento pri XHTML 2.0 (ankoraŭ nura skizo)

W3C-normoj
HTML
Mallongigoj
Yap

Pri la aliaj signifoj de YAP rigardu en YAP.

Yap (ankaŭ konata kiel Wa'ab loke) estas subŝtato de la Federacio de Mikronezio. La ŝtato konsistas el kvar proksimaj insuloj (Yap, Ĉuuk, Pohnpei kaj Kosrae), entute 145 insuletoj kaj atoloj, kiel Ulithi. Ĝi situas ĉ. 450 mejlojn sudokcidente de Guam kaj 360 mejlojn nordoriente de Palau.

La nocio Yap estas plursenca: 
Insulo Yap estas korala insulo, ĉirkaŭita de la tri insuloj Gagil-Tomil, Maap kaj Rumung. La kvar insuloj entute nomiĝas Yap proper. La mikroneza federacia ŝtato Yap entenas la menciitajn aliajn insuletojn kaj atolojn. 

La ĉefurbo de Yap estas Colonia.

Loĝantaro 
La ŝtato Yap havas pli ol 11.000 loĝantojn, el kiuj  2/3 vivas sur la insulo Yap  mem.

Historio 
La unuaj loĝantoj alvenis verŝajne en la 3-a jarmilo a.K. ĉefe el Malajzio, kiun pruvas la simileco de la japa lingvo al la malaja.

Ekde la 16-a jarcento, Yap estis oficiale posedaĵo de Hispanio, en 1898 tiu de la Germana Imperio. Dum la unua mondmilito, la insulojn okupis la Japana Imperio.

Post la dua mondmilito, Yap iĝis parto de administra aro de pacifikaj insuloj de Usono. Ĝi iĝis - kiel sendependa ŝtato - parto de Mikronezio en 1986.

Aldonaj informoj

La insulo de Yap estas konata pro rara monsistemo de stonmono, konata kiel Rai. Ili estas grandaj torusoj da ŝtono, ofte kalcito. Iuj estas tiel granda kiel 4 metroj, tamen multaj estas malpli grandaj. Ĝi nuntempe ne estas uzata kiel pagmono.

Ekzistas t.n. virdomoj por plaŭdi, rakonti tradiaĵojn, lerni. 

Ne ekzistas privata posedo de agro, grundo.

 
Insuloj en Oceanio
Federacio de Mikronezio
Yahoogroups

Servo de Yahoo por funkciigi dissendo-listojn. La servo estis antaŭe en eGroups kaj estis aĉetita de Yahoo en 2001. La servo estas uzebla multlingve. Pro tio kaj pro la ekonomia forto de Yahoo ĝi estas aktuale la plej uzata por dissendo-listoj.

Pro decido de la nuna propraĵanto VERIZON, kiu jam nuligis ĉiujn retejtrajtojn en decembro 2019, Yahoogroups ĉesos ekzisti je la 15-a de decembro 2020. Miloj da jahugrupoj transiris al groups.io , entrepreneto de pioniro de egroups Mark Fletcher

Detaloj pri la funkciado de dissendolistoj ĉe yahoogroups 

Ĉiuj listoj estas uzeblaj simile:

Por sendi mesaĝon al ĉiuj membroj, sufiĉas sendi al adreso nomo_de_la_listo@yahoogroups.com
Por aboni la liston, sufiĉas sendi ajnan mesaĝon al adreso nomo_de_la_listo-subscribe@yahoogroups.com
Por malaboni la liston, sufiĉas sendi ajnan mesaĝon al adreso nomo_de_la_listo-unsubscribe@yahoogroups.com
Por ricevi la mesaĝojn grupe laŭ tago, sufiĉas sendi ajnan mesaĝon al adreso nomo_de_la_listo-digest@yahoogroups.com

Kaj eblas viziti la TTT-ejon de la listo je la adreso:
www.groups.yahoo.com/group/nomo_de_la_listo

En la TTT-ejo eblas aboni, malaboni kaj viziti la arkivon de antaŭaj mesaĝoj. Por povi plej bone uzi la funkciojn de la TTT-ejo, necesas havi konton ĉe Yahoo kaj tiu konto estu ligata al la retadreso kiun vi uzas por aboni la liston.

Malsukcesaj Provoj Traduki Yahoo Groups en Esperanton 

Estis laborgrupo kiu estis starigita por helpi al Yahoo groups havi sian servon en Esperanto, sed ne havis sukceson.  La laborgrupo uzis yahoo group nomata "individuaj-aŭtomataj" kiu poste malaperis pro la rezigno de la grupo.

Eksteraj ligiloj 
arkivo de individuaj-automataj

Yahoo groups Anglalingve 
Ĉinlingve 
Danlingve 
Franclingve 
Germanlingve 
Hispanlingve 
Italalingve 
Japanlingve 
Korealingve 
Portugallingve 
Tajvanlingve 

Pliaj naciaj TTT-ejoj en la angla:
En Singapuro 
En Barato 

Ankaŭ vidu: Vikipedio-Grupo

Yahoo!
Yahoo!

En la kvara parto de La vojaĝoj de Gulivero de Jonathan Swift, la angla vorto yahoo [jahu] (vidu Jahuoj) signifas bestsimilan homaĉon, kontraste al la ĉevaloj inteligentaj kaj pli noblaj ol homoj, nomitaj houyhnhnm [hujhnhnm].

Ĉu pro ĉu sendepende de Swift, la vorto nuntempe signifas ankaŭ unu el la plej gravaj kaj famaj rolantoj de Interreto kaj ĉefe de la TTT. Yahoo iĝis fama danke al sia TTT-pordego, kie ĝi disponigas katalogon de TTT-ejoj prezentitaj laŭ rubrikoj kaj subrubrikoj, kaj esploreblaj per Retserĉilo.

Aldoniĝis poste diversaj senpagaj servoj kreitaj de Yahoo mem aŭ aĉetitaj de aliaj rolantoj de Interreto: gastigo de TTT-ejoj per Geocities, funkciigo de dissendo-listoj aĉetitaj de egroups por fariĝi Yahoogroups, uzo de Google por ampleksigi la rezulton donitan de la propra katalogo de Yahoo, novaĵservo, retpoŝt-servo ktp.

Nun Yahoo ekzistas diverslingve kun prezento adaptita al diversaj landoj de Azio, Ameriko, Eŭropo kaj Oceanio, kaj eĉ al diversaj ŝtatoj de Usono kaj regionoj de Eŭropo.

Yahoo diverslingve kaj diversnacie:
 Ĉefa pordego en la angla por : http://www.yahoo.com/
 En la angla por:
 : http://au.yahoo.com/
 la Mezoriento kaj la araba-lingva Nord-Afriko: http://en-maktoob.yahoo.com/
 : http://in.yahoo.com/
 : http://uk.yahoo.com/
 : http://ph.yahoo.com/
 : http://ie.yahoo.com/
 la anglalingva : http://ca.yahoo.com/
 : http://malaysia.yahoo.com/
 : http://nz.yahoo.com/
 : http://sg.yahoo.com/
 : http://za.yahoo.com/
 En la araba por la Mezoriento kaj la araba-lingva Nord-Afriko: http://maktoob.yahoo.com/
 En la ĉina por : http://hk.yahoo.com/
 En la flandra versio de la nederlanda por : http://be.yahoo.com/
 En la franca por:
 : http://fr-be.yahoo.com/
 : http://fr.yahoo.com
  Kebekio (franclingva ): http://qc.yahoo.com/
 En la germana por :: http://de.yahoo.com
 En la greka por : http://gr.yahoo.com
 En la hispana: : http://espanol.yahoo.com/
 En la itala por : http://it.yahoo.com
 En la indonezia por : http://id.yahoo.com/
 En la portugala por : http://br.yahoo.com/
 En la rumana por : http://ro.yahoo.com/
 En la sveda por : http://se.yahoo.com/
 En la tajvana versio de la ĉina por : http://tw.yahoo.com/
 En la vjetnama por : http://vn.yahoo.com/

Interretaj serĉiloj
Interretaj firmaoj
Interreto
Nakamatsu Yoshiro

NAKAMATSU Yoshiro(Hepburn), (中松 義郎 [nakamacu joŝirō], 26-a de junio 1928 - ) estas japana inventisto, fama kiel registrinto de pli ol 3000 inventojn. Alinome D-ro. NakaMats.
Li estas konata kiel elpensinto de la mola disko por la komputilo. Tamen fakte en 1979 IBM kontraktis kun li pri lia patento"Nakabizon" registrita en 1952 kiu povus koncerni al mola disko, kiam IBM vendis molan diskon en Japanio. Oni miskomprenis la kontrakton, kaj konsideris lin inventinto.

Eksteraj ligiloj 

 dr.nakamats.com (angle, japane)
Ĉongo

Zhong [ĉong] aŭ Gai Wan [kaj wan] estas ĉina taso kun potfermilo por prepari teon.

Oni enmetas teon en la taso kaj verŝas varmigitan akvon sur la folioj. La teo estas miksita per la potfermilo. Dum trinkado, la tefolioj estas retenita ankaŭ per la potfermilo.

Ujoj