alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Adenozin trifosfat

Adenozin trifosfat (ATP) je nukleotid poznat u biohemiji kao „molekulska valuta“ za unutarćelijski transfer energije; to jest, ATP je u stanju da uskladišti i transportuje energiju unutar ćelija. ATP takođe igra važnu ulogu u sintezi nukleinskih kiselina. Molekuli ATP-a se takođe koriste za skladištenje korisne energije koju biljke konvertuju u ćelijskoj respiraciji.

Hemijska svojstva 
Hemijski, ATP se sastoji od adenozina i tri fosfatne grupe (trifosfat). Njegova empirijska formula je C10H16N5O13P3, a racionalna formula C10H8N4O2NH2(OH)2(PO3H)3H, sa molekulskom masom od 507.184 u. 
Fosforilne grupe počevši od one na AMP se nazivaju alfa (α), beta (ß), i gama (γ) fosfati. Biohemijska imena za ATP su 9-ß-D-ribofuranoziladenin-5'-trifosfat, i ekvivalentno, 9-ß-D-ribofuranozil-6-amino-purin-5'-trifosfat.

Sinteza 
ATP može biti proizveden u raznim ćelijskim procesima, ali najčešće u mitohondrijama oksidativnom fosforilacijom pod katalitičkim uticajem ATP sintaze ili u slučaju biljaka u hloroplastima, fotosintezom.
Glavno gorivo za sintezu ATP-a su glukoza i masne kiseline. Prvo se glukoza razdvoji u piruvat i citozol. Dva molekula ATP-a se generišu iz svakog molekula glukoze. Završne etape u sintezi ATP-a se izvode u mitohondriji, i mogu da generišu do 36 ATP.

ATP u ljudskom telu 
Ukupna količina ATP-a u ljudskom telu iznosi oko 0,1 mola. Energija koju koriste ljudske ćelije zahteva hidrolizu 200 do 300 molova ATP-a dnevno. Ovo znači da se svaki molekul ATP-a reciklira 2000 do 3000 puta svakog dana. ATP ne može biti uskladišten, pa stoga njegova potrošnja mora da sledi ubrzo nakon sinteze.

Ostali trifosfati 
Žive ćelije imaju i druge „visokoenergetske“ nukleozid trifosfate, poput guanozin trifosfata. Između njih i ATP-a, energija lako može da se prenosi reakcijama kao što su one koje katalizuje nukleozid difosfokinaza: energija se oslobađa kada se izvede hidroliza fosfat-fosfat veza. Ova energija mogu koristiti razni enzimi, motorni proteini, i transportni proteini za izvršavanje rada u ćeliji. Procesom hidrolize oslobađaju se neorganski fosfat i adenozin difosfat, koji može biti dalje razložen u još jedan fosfatni jon i adenozin monofosfat. ATP može biti razložen u adenozin monofosfat i direktno, uz stvaranje pirofosfata. Ova zadnja reakcija ima prednost u tome što je efektivno nepovratan proces u vodenom rastvoru.

Reakcija ADP sa GTP 
ADP + GTP ↔ ATP + GDP

Postoji ideja da se koristi ATP kao energetski izvor u nanotehnologiji i implantima. Veštački pejsmejkeri bi mogli da postanu nezavisni od baterija.

Reference

Literatura

Vidi još 
 Adenozin difosfat (ADP)
 Adenozin monofosfat (AMP)
 Ciklični adenozin monofosfat (cAMP)
 ATPaza
 ATP hidroliza
 Krebsov ciklus
 ATP termohemija

Vanjske veze 

 ATP i biološka energija 
 

Nukleotidi
Purini
Ćelijsko disanje
Koenzimi
Ciklični adenozin monofosfat

Ciklični adenozin monofosfat (cAMP, cAMP, ciklični AMP ili 3'-5'-ciklični adenozin monofosfat) je molekul važan u mnogim biološkim procesima; izveden je iz adenozin trifosfata (ARP). cAMP je drugi prenosilac, i koristi se u unutarćelijskoj signalnoj transdukciji, kao što je prenošenje efekata hormona kao što su glukagon i adrenalin, koji ne mogu da prođu kroz ćelijsku membranu. Njegova glavna uloga je aktivacija proteinska kinaza; takođe se koristi da reguliše protok Ca2+ kroz jonski kanale.

Sinteza i raspad cAMP 
cAMP se sintetiše od ATP-a preko adenilat ciklaze. Adenilat ciklaza se nalazi u ćelijskoj membrani. Aktiviraju je hormoni glukagon i adrenalin, kao i G protein. Adenilat ciklaza u jetri odgovara jače na glukagon, a mišićna adenilat ciklaza odgovara jače na adrenalin.

Raspad cAMP-a u AMP katalizuje enzim fosfodiesteraza. Dejstvo ovog enzima koče velike koncentracije kafeina, tako da je moguće da je stimulatorni efekat ove droge rezultat povećanih cAMP nivoa koje on uzrokuje. (Međutim, čini se da je potrebna koncentracija kafeina da on bude efektivan veoma velika i više verovatno objašnjenje za efekte kafe uključuje molekul adenozina.)

Aktivacija proteinskih kinaza 

Ciklična AMP je uključena u neke proteinske kinaze. Na primer, PKA (proteinska kinaza A, takođe poznata kao cAMP-zavisna proteinska kinaza) je u normalnom slučaju neaktivna kao tetramerni holoenzim koji se sastoji od 2 katalitičke i 2 regulatorne jedinice (C2R2), gde regulatorne jedinice blokiraju katalitičke centre katalitičkih jedinica.

Ciklična AMP se vezuje za specifično mesto na regulatornim jedinicama proteinskih kinaza i izaziva disocijaciju između regulatornih i katalitičkih podjedinica, aktivirajući tako katalitičke jedinice i omogućavajući im da izvrše fosforilaciju proteina.

Regulacija raspada glikogena 
cAMP kontroliše mnoge biološke procese, uključujući raspad glikogena na glukozu (glikogenoliza), i lipolizu.

Uloga cAMP u bakterijama 
Kod bakterija, cAMP se produkuje kada je nivo glukoze u ćeliji nizak; on aktivira stvaranje enzima koji omogućavaju energiju nezavisnu od glukoze.

Uloga cAMP kod Dictyostelium discoideum 
Hemotaksički pokreti ćelija su organizovani po periodičnim talasima cAMP-a koji se šire po ćeliji. Talasi su rezultat regulisanog stvaranja i sekrecije vanćelijskog cAMP-a i spontanog biološkog oscilatora koji započinje talase u centrima teritorija.

Vidi još 
 Ciklični guanozin monofosfat (cGMP)

Reference

Vanjske veze 
 

Nukleotidi
Transdukcija signala
Ćelijska signalizacija
Uracil

Uracil je jedna od četiri nukleobaza RNK, koja zamenjuje timin koji se nalazi u DNK. Kao i timin, uracil može da formira bazni par sa adeninom pomoću dve vodonične veze, ali mu nedostaje metil grupa koja postoji u timinu. Uracil će, za razliku od timina, lakše da se degeneriše u citozin. Uracil se vrlo retko može naći u DNK.

Reference

Spoljašnje veze 

 Computational Chemistry Wiki 

Pirimidindioni
Nukleobaze
Trijas

Trijas je geološki period koji pokrive vrijeme od oko prije 245 do oko prije 202 Ma (miliona godina). Kao prvi period mezozojske ere, trijas slijedi permij a prati ga jura. I početak i kraj trijasa su obilježeni masovnim izumiranjem, tzv. Perm-Trijas izumiranje. Masovno izumiranje kojim je završen period trijasa je odnedavno jasnije određeno, ali, slično kao i s mnogim drugim geološkim periodima, naslage stijena koje određuju početak i kraj su jasno identificirane, dok početak i kraj svakog perioda variraju za nekoliko miliona godina. 

Karkateristične naslage trijasa su crveni pješčenjak i evaporiti koji sugeriraju toplu i suhu klima. Nema nikakvih dokaza o glacijaciji; po onome što se da zaključiti, nije bilo ledenog pokrova nigdje na kopnu. Superkontinent Pangaea se počeo razvdajati tokom trijasa, ali se još nije raspao; ipak su zabilježene prve pomorske naslage koje svjedoče o prvom rasjedu, kojim je razdvojen New Jersey od Maroka, te se datiraju u kasni trijas. Zbog ograničene obale super-kontinentalne mase, morske naslage trijasa su relativno rijetke u svijetu, usprkos njihovog prisutstva u Zapadnoj Evropi, gdje se trijas prvi put proučavao. U Sjevernoj Americi, na primjer, morske naslage su ograničene na nekoliko lokacija u zapadnom dijelu. Tako je stratigrafija trijasa uglavnom temeljena na organizmima koji su živjeli u lagunama ili visoko-slanom okolišu, kaoEstheria rakovi.

Tokom trijasa je i morski i kopneni đživot pokazao adaptivnu radijaciju koja je počela od naglo osiromašene biosfere koja je bila posljedica permijsko-trijaskog izumiranja. Koralji grupe hexacorallia su se prvi put pojavili. Za prve cvjetnjače (Magnoliophyta) se vjeruje da su evoluirale za vrijeme trijasa, isto kao i prvi leteći kralježnjaci, pterosauri.

Naziv 
Naziv trijas je prvi put upotrijebljen godine 1834. od strane Friedricha Von Albertija kako bi se opisala tri različita sloja (trias na latinskom znači trojka) —crvene naslage, iznad kojih se nalazi kreda, te crni škriljevac shales— te naslage, pronađene u Njemačkoj i Sjeverozapadnoj Evropi, su poznate kao 'trijas'.

Podjele i potpodjele 
Trijas se obično dijeli na epohe ranog, srednjeg i kasnog trijasa. Faunalne faze od najmlađe do najstarije su:

Galerija

Povezano 
 Geološka kronologija

Literatura 
 Emiliani, Cesare, 1992, Planet Earth : Cosmology, Geology and the Evolution of Life and Environment
 van Andel, Tjeerd, (1985) 1994, New Views on an Old Planet : A History of Global Change, Cambridge University Press

Vanjske veze 

 Best overall introduction. 
 'The Triassic world'. 
 Douglas Henderson's illustrations of Triassic animals.
 Paleofiles page on the Triassic extinctions. 

 
Mezozoik
Donji trijas

Rani trijas (isto tako poznat kao donji trijas, buntsandstein ili skitij) je prva od tri epohe trijaskog perioda. Pokriva vrijeme između 251 ± 0,4 Ma i 245 ± 1,5 Ma (miliona godina). Permijsko-trijasko izumiranje označava početak trijaskiog perioda. Ono je isto tako označilo početak mezozosjke ere te je podijeljeno u faunalne faze induan i olenekij. Masovna izumiranja kojima su završeni permijski period i paleozojska era su izazvale velike teškoće preživjelim bićima. Mnogi tipovi koralja, brahiopoda, mekušaca, bodljokožaca i drugih beskralježnjaka su potpuno nestale. Najčešći tvrdoljušturni beskralježnjaci ranog trijasa bili su školjkaši, puževi, amoniti, morski ježevi, i nekoliko vrsta brahiopoda.

V. također 
 Geološka kronologija

Literatura 
 GeoWhen Database - Early Triassic
 The Early Triassic Period of the Mesozoic Era 

Trijas

de:Buntsandstein
fr:Grès bigarré
nl:Buntsandstein
Induan

Induan (isto tako poznat kao Feixianguanij) je prva faunalna faza epohe ranog trijasa. Ona pokriva vrijeme između 251 ± 0,4 Ma i 249,7 ± 0,7 Ma (miliona godina). Ova faza je slijedila masovno izumiranje kasnog permijskog perioda.

Fauna 
 listrosauridi

Literatura 
 GeoWhen Database - Induan
 The Induan 

Trijas
Olenekij

Olenekij (isto tako poznat kao Yongningzhenij) je faza epohe ranog trijasa . On pokriva vrijeme između 249,7 ± 0,7 Ma i 245 ± 0,7 Ma (miliona godina). Definiraju ga najdonji nalazi amonita Hedenstroemia ili Meekoceras gracilitatis te konodonata Neospathodus waageni. Kraj mu definiraju najdonje pojave rodova Japonites, Paradanubites i Paracrochordiceras; kao i konodonta Chiosella timorensis. Arhosauri su grupa dijapsidski reptila koje su evoluirale iz arhosauriformskih predaka tokom olenekija.

Olenekijska fauna 
 Ihtiosauri
 Arhosauri
 Kannemeyeria

V. također 
 Geološka kronologija

Literatura 
 GeoWhen Database - Olenekian

Trijas
Srednji trijas

Srednji trijas (isto tako poznat kao Muschelkalk) je druga od tri epohe trijaskog perioda. Pokriva vrijeme između 245 ± 1,5 Ma i 228 ± 2 Ma (miliona godina). Srednji trijas se dijeli u faunalne faze anisija i ladinija.

Literatura 
 GeoWhen Database - Middle Triassic

Trijas
Anizik

U geološkoj kronologiji, anisij predstavlja doba epohe srednjeg trijasa u periodu trijasa u mezozojskog eri fanerozojskog eona koji se okvirno smješta između 245 miliona i 237 miliona godina. Anisijsko doba slijedi olenekijsko doba epohe ranog trijasa i prethodi ladinijskom dobu epohe srednjeg trijasa.

Trijas
Ladinik

Ladinij (isto tako poznat kao falangij) je faza epohe srednjeg trijasa . Pokriva vrijeme između 237 ± 2 Ma i 228 ± 2 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Ladinian

Trijas
Gornji trijas

Kasni trijas (isto tako poznat kao gornji trijas ili Keuper) je treća i posljednja epoha trijaskog perioda. Pokriva vrijeme između 228 ± 2 Ma i 199,6 ± 0,6 Ma (miliona godina). Kasnij trijas se dijeli na faunalne faze karnij, norij i rhaecij.

Literatura 
 GeoWhen Database - Late Triassic

Trijas
Karnik

Karnij je faza geološke kronologije koja pokriva vrijeme od 228 ± 2 do 216.5 ± 2 miliona godina. Nazvana je prema Karnijskim Alpama (naziv je prvi iskoristio Mojsisovics godine 1869), te je u njoj započela dominacija arhosaura i smanjivanje terapsida ili reptila nalik na sisavce. 

To je prva faza epohe kasnog trijasa u trijaskom periodu.

Literatura 
 Palaeos Mesozoic: Carnian Age 

Trijas
Norik (geologija)

Norijski stadij predstavlja dio trijaskog geološkog perioda. On pokriva vrijeme između 216,5 ± 2.0 i 203,6 ± 1,5 miliona godina.

Trijas
Ret

Rhaecijski stadij je posljednji stadij kasnog trijasa. Pokriva vrijeme između 203,6 ± 1,5 i 199,6 ± 0,6 miliona godina. 

Trijas
Port Royal

Port Royal je bio glavni grad otoka Jamajke od 1660. do 1692. Služio je kao baza mnogim piratima i gusarima. Potonuo je u more nakon potresa 1692. Danas je poznat kao turistička atrakcija.

Vanjski linkovi 
 The Port Royal Project (historical and archaeological research)
 Map: Old Port Royal  (artistic interpretation of the city before the 1692 earthquake - by cartographer Shawn Brown)

Jamajka
Pierre le Grand

Pierre le Grand (francuski Veliki Pierre) je bio francuski pustolov, moreplovac, bukanir i pirat koji je živio tokom 17. stoljeća. Neki povjesničari smatraju da je on bio prvi pirat na otoku Tortugi.

Oko 1650. sa jednim malenim brodom i 29 ljudi, Pierre le Grand je islovio kod rta Tiburon na zapadnoj obali Hispaniole. Tokom noći primaknuo se posljednjem galijunu u konvoju španjolskih brodova koji su prevozili blago. Tada su se svi njegovi ljudi zakleli da će pobijediti ili umrijeti. Da bi ih još više podstakao Le Grand je probušio dno njihova brodića koji je poćeo tonuti. Nisu više imali izbora osim da se prekrcaju na španjolski galijun. U potpunoj tišini savladali su španjolske stražare i zarobili kapetana u njegovoj kabini. On je odmah predao brod napadačima. Le Grand je tada zadržao na brodu samo onoliko španjolskih mornara koliko mu je bilo potrebno za upravljanje, ostale je zajedno sa kapetanom iskrcao na jednom otoku i otplovio u Francusku.

Francuski pomorci
Pirati
Henry Morgan

Sir Henry Morgan ( 1635. - 25.8. 1688.) je bio engleski moreplovac porijeklom iz Walesa, gusar koji se na Karibima proslavio kao vođa bukanira.

Pomorci
Morgan, Henry
Salzburg (razvrstavanje)

Salzburg se može odnositi na:

 Salzburg, grad u Austriji
 Salzburg (Westerwald), naselje u Njemačkoj
Jura

Jura je naziv koji se koristi za:
 Jurske planine na granici Švicarske i Francuske koje predstavlja dio Alpa.
 Jura, departman u Francuskoj.
 Jura, kanton u Švicarskoj.
 Jura, geološki period u mezozojskoj eri.
 popularno muško ime u Hrvatskoj, skraćenica od Juraj.
Glavonošci

Glavonošci () su mekušci koje karakteriše bilateralna simetrija i kod kojih se od stopala obrazuju ručice i mišićni levak. Većina glavonožaca ima redukovanu ili sasvim zakržljalu ljušturu, koja kao rudiment postoji u unutrašnjosti tela (npr. sipina kost). Jedini oblik sa spoljašnjom, spiralnom ljušturom je nautilus za koga se smatra da je star oko 350 miliona godina . Pripadaju im mekušci koji žive isključivo u morima. Predstavljaju jednu od najnaprednijih grupa među beskičmenjacima. 

Njihovo telo je građeno od:
 glave, na kojoj se nalaze ručice i mišićni levak koje opkoljavaju usni otvor; 
 trupa, u kome je utrobna kesa u kojo su unutrašnji organi.

Broj ručica oko usnog otvora je 8, 10 ili više. Ručice su mišićni i jako pokretljivi organi, koji po unutrašnjoj površini imaju pijavke.

Prema broju ručica glavonošci se označavaju kao:
 oktopodi (Octopoda), među kojima je najpoznatiji rod hobotnica (Octopus) čiji predstavnici su među najvećim beskičmenjacima
 dekapodi (Decapoda), čiji poznatiji rodovi su sipa (Sepia) i lignja (Loligo).

 
Mekušci
Nezaposlenost

Nezaposlenost, u ekonomskim terminima, se pojavljuje ako postoje kvalificirani radnici koji su voljni raditi po nadnicama koje prevladavaju, ali ne mogu naći uposlenje.
Dakle, nezaposlene osobe su starije od 16 godina, sposobne i voljne raditi i aktivno traže posao, ali su bez posla.
Stopa nezaposlenosti je broj nezaposlenih radnika podijeljen s ukupnim brojem radno sposobnog stanovništva (radno sposobnim stanovništvom se smatraju osobe između 16 i 65 godina).

Vrste nezaposlenosti 
Razlučujući strukturu današnjih tržišta rada, ekonomisti identificiraju tri različite vrste nezaposlenosti:
 Frikcijska nezaposlenost
 Strukturna nezaposlenost
 Ciklička nezaposlenost

Frikcijska nezaposlenost 
Frikcijska nezaposlenost nastaje zbog neprekidnog kretanja ljudi između regija i radnih mjesta ili kroz različite faze životnog ciklusa.

Strukturna nezaposlenost 
Strukturna nezaposlenost označava raskorak između ponude i potražnje za radnicima. Raskoraci mogu nastati zato što potražnja za jednom vrstom rada raste, dok se potražnja za nekom drugom vrstom smanjuje, a ponuda se ne prilagođava brzo.

Ciklička nezaposlenost 
Ciklička nezaposlenost postoji kad je ukupna potražnja za radom niska. Kako ukupna potrošnja i output padaju, nezaposlenost raste praktički svuda.

Promatrajući voljnost radnika da rade pri određenoj visini nadnica razlikujemo:
 Dobrovoljnu nezaposlenost
 Prisilnu nezaposlenost

Dobrovoljna nezaposlenost 
Dobrovoljna nezaposlenost nastaje onda kada radnici ne žele raditi po aktualnim tržišnim nadnicama.

Prisilna nezaposlenost 
Za radnike kažemo da su prisilno nezaposleni kada žele raditi za nadnice kakve prevladavaju na tržištu, ali ne mogu naći uposlenje.

Utjecaj nezaposlenosti 
I danas nezaposlenost ostaje središnji problem suvremenih tržišnih gospodarstava. Kad je nezaposlenost visoka, resursi se rasipaju, a dohotci ljudi se osipaju. Naravno, tijekom takvih razdoblja, ekonomske nevolje pogađaju i osjećaje ljudi i njihove obiteljske živote

Ekonomski utjecaj 
Visoka nezaposlenost utječe na smanjenje BPD-a (Bruto domaći proizvod). Znači, tom prilikom ne koristimo resurse koliko je to moguće, tako da nismo u prilici proizvesti dobra i usluge, koji će omogućiti ljudima da prežive i uživaju. Gubitci u razdobljima visoke nezaposlenosti najveći su dokumentirani gubitci u suvremenoj ekonomiji.

Društveni utjecaj 
Iako je ekonomski trošak nezaposlenosti visok, niti kakav novac ne može adekvatno prikazati humani, socijalni i psihološki danak u razdobljima trajne prisilne nezaposlenosti. Psihološke studije ukazuju da je otpuštanje s posla jednako traumatski događaj kao i smrt bliskog prijatelja ili neuspjeh u školi. Nezaposlenost nerijetko dovodi do gubitka samopoštovanja, određenih mentalnih bolesti, problema unutar obitelji i raspada brakova. Utvrđena je povezanost između rasta stope nezaposlenosti i rasta stope kriminaliteta i stope samoubojstava.

Ekonomija
Hetangij

Hettangij je prvi stadij epohe rane jure. Pokrive vrijeme između 199,6 ± 0,6 Ma i 196,5 ± 1 Ma (miliona godina). Ta faza slijedi rhaecijski stadij trijaskog perioda.

Stadij je ime dobio po Hettangeu, gradu u sjevernoj Francuskoj, južno od granice s Luksemburgom na cesti koja povezuje Luksemburg s Metzom.

Fauna 
 Abriktosaur

Literatura 
 GeoWhen Database - Hettangian

Jura
Sinemurij

Sinemurij je stadij epohe rane jure. Ona pokriva vrijeme između 196,5 ± 2 Ma i 189,6 ± 1,5 Ma (miliona godina).

Stadij je ime dobio po gradu Semur-en-Brionnais, blizu Sancerrea u gornjoj dolini Loire. Tlo bogato kalcijem koje se formiralo u jurskom vapnencu te regije je smatra zaslužnim za osobine čuvenih Sancerre vina.

Literatura 
 GeoWhen Database - Sinemurian

Jura
Plinsbah

Pliensbachij (isto tako poznat kao Charmouthij) je stadij epohe rane jure. Pokriva vrijeme između 189,6 ± 1,5 Ma i 183 ± 1,5 Ma (miliona godina).

Stadij je ime dobio po Pliensbachu, gradu 30 km istočno od Stuttgarta u Njemačkoj. Minerali i fosili iz regije su izloženi u muzeju u Göppingenu.

Literatura 
 GeoWhen Database - Pliensbachian

Jura
Toarcij

Toarcijski stadij je bio posljednji stadij perioda rane jure. Obično se koristi za pokrivanje perioda od 183 Ma do 175 Ma (miliona godina).

Stadij je ime dobio po Thouarsu, južno od Saumura u dolini Loire u Francuskoj.

Jura
Srednja jura

Srednja jura, isto tako poznata kao Dogger u evropskom sistemu klasifikacije, je druga po redu epoha jurskog perioda. Trajala je između 180 i 154 miliona godina. Tokom tog vremena, morski život (uključujući amonite i školjkaše) je cvjetao, a na kopnu su evoluirali novi tipovi dinosaura (uključujući ketiosaure, brahiosaure, megalosaure i hipsilofodonte). U morima su se ihtiosauri, iako brojni, prestali granati, dok su najveći grabežljivci, pliosauri, rasli do veličine današnjih kitova-ubica i više (Pliosaurus, Liopleurodon). U tom periodu se Pangea počela dijeliti.

Jura
Alen (period)

Aalenij je dio perioda srednje jure u geološkoj kronologiji koji pokriva vrijeme od oko prije 175,6 Ma do oko prije 171,6 Ma (miliona godina). Prethodila mu je toarcijska era a slijedio ga je Bajocij.

Stadij je ime dobio po gradu Aalen, nekih 100 km istočno od Stuttgarta u Njemačkoj. Grad stoji na jugozapadnom kraju Franačke Jure.

Jura
Bajocij

U geološkoj kronologiji, Bajocij je doba u epohi srednje jure u jurskom periodu mezozojske ere fanerozojskog eona koji pokriva vrijeme od oko prije 171,6 miliona i oko prije 167,7 miliona godina. Bajocijsko doba slijedi aalenijsko doba i prethodi bathonijskom dobu iste epohe.

Stadij je ime dobio po gradu Bayeux, u regiji Normandija u Francuskoj.

Jura
Bat (geologija)

U geološkoj kronologiji bathonij je doba u epohi srednje jure u jurskom periodu mezozojske ere u fanerozojskom eonu koji pokriva vrijeme od oko prije 167,7 i oko prije 164,700 miliona godina. Bathonijsko doba slijedi bajocijsko doba i prethodi callovijskom dobu iste epohe.

Stadij je ime dobio po Bathu, gradu toplicama izgrađenim na jurskom vapnencu koji ima ljekovita svojstva. Sam grad je sagrađen na bathskom kamenu, svijetlom, bijelom oölitiskom vapnencu koji se kopa u obližnjim kamenolomima.

Jura
Kalovij

Callovij je stadij geološke kronologije koji pokriva vrijeme od oko prije 164,7 +/- 4 do oko prije 161,2 +/- 4 miliona godina.

To je posljednji stadij srednje jure.

Ime mu dolazi od starog izgovora za Kellaways Bridge, 3 km sjeveroistočno od Chippenhama u Wiltshireu u Engleskoj.

<center>

Jura
Ekonomski rast

Ekonomski rast je povećanje vrijednosti roba i usluga u ekonomiji. 

Općenito se pod njim podrazumijeva povećanje bogatstva, odnosno prihoda nečije nacije ili entitea. Uobičajeno se mjeri kroz postotak stvarnog bruto društvenog proizvoda ili BDP-a. 

Rast se obično računa u stvarnoj vrijednosti, odnosno prilagođeno inflaciji, kako bi se u obzir uzeo efekt inflacije na cijenu proizvedenih roba i usluga. U ekonomiji, "ekonomski rast" ili "teorija ekonomskog rasta" se tipično odnosi na potencijalni proizvod, odnosno proizvodnju pri "punoj zaposlenosti," umjesto na rast agregatne potražnje ili stvarni proizvod. 

S obzirom da se ekonomski rast mjeri godišnjom promjenom postotka društvenog prihoda, ima sve prednosti i nedostatke koje se vezuju uz tu varijablu. Međutim, ljudi obično daju posebnu vrijednost godišnjoj promjeni postotka, vjerojatno zato što pokazuje što se događa s njihovim plaćama.

Vanjske veze 
 Green Accounting Bibliography  contains a discussion and related material on green or environmental accounting, an effort to create more comprehensive measures of conventional national income statistics.
 Historicalstatistics.org - Links to historical economic statistics for different countries and regions
 Beyond Classical and Keynesian Macroeconomic Policy  is Paul Romer's plain-English explanation of Endogenous Growth Theory. 
 United States Employment and Wage Reports

Ekonomija
Gornja jura

Kasna jura (isto tako poznata kao Malm) bila je epoha jurskog geološkog perioda. Trajala je od prije 161,2 Ma do prije 145,5 Ma (miliona godina).

Podijeljena je u tri doba:

Život 
Ovaj period je dobro poznat po mnogim slavnim tipovima dinosaura:
 Sauropodi
 Kamarasauri
 Brahiosauri
 Diplodocidi

Mnoge manje životinjske vrste su također bujale:
 Reptili
 Gušteri
 Rani sisavci
 Najranije ptice

Eksterni linkovi 
 The Late Jurassic 

Jura
Oksford

Oxfordij je prvi stadij epohe kasne jure. Pokriva vrijeme između 161,2 ± 4 Ma i 155,7 ± 4 Ma (miliona godina).

Ime je dobio po gradu Oxfordu u Engleskoj.

Literatura 
 GeoWhen Database - Oxfordian

Jura
Kimeridž

Kimmeridgij je stadij epohe kasne jure. Pokriva vrijeme između 155,7 ± 4 Ma i 150,8 ± 4 Ma (miliona godina).

Stadij je ime dobio prema Kimmeridgeu, gradu na obali Dorseta u Engleskoj. Plaža Kimmeridge Baya je dobro mjesto za traženje fosila — postoje primjerci koje izbacuje plima.

Fauna 
 Amphicoelias fragillimus?
 Aviatyrannis jurassica
 Hesperosaurus
 Seismosaurus
 Stokesosaurus clevelandi

Lokaliteti 
 Guimarota

Literatura 
 GeoWhen Database - Kimmeridgian

Jura
Titon

Tithonij je završni stadij epohe kasne jure. Pokriva vrijeme između 150,8 ± 4 Ma i 145,5 ± 4 Ma (miliona godina). Slijedi ga berriasijsko doba epohe rane krede.

Ime je za geologiju pomalo neobično jer dolazi iz grčke mitologije. Titon je bio sin Laomedona iz Troje. Zaljubio se u Eos, grčku boginju zore te našao svoje mjesto u stratigrafiji jer ovaj stadij, tithonij, ide ruku pod ruku sa svitanjem krede.

Literatura 
 GeoWhen Database - Tithonian

Jura
Jajna ćelija

Jajna ćelija je zenska polna ćelija koja se obrazuje u procesu oogeneze kod životinja i megagametogeneze kod viših biljaka. Sadrži haploidan broj hromozoma kao i spermatozoid, ali zato kod većine vrsta ima mnogo veću količinu citoplazme od njega. Zrela jajna ćelija je relativno velika, odnosno, veća je od prosečme telesne ćelije životinja. Veoma velika jaja imaju ptice, gmizavci, a i neke ajkule. Zbog toga je faza rasta u oogenezi mnogo izraženija nego u spermatogenezi.

Vrste jajnih ćelija 
Prema količini i rasporedu žumanceta, koje predstavlja rezervnu hranu za embrion, razlikuju se tri osnovna tipa jajnih ćelija: 
 oligolecitne, 
 telolecitne i 
 centrolecitne.
 Oligolecitne (oligos= malo; lekhitos = žumance) jajne ćelije imaju malu količinu žumanceta koje je ravnomerno raspoređeno po citoplazmi. 
 Telolecitne (telos = kraj) imaju neravnomerno raspoređeno žumance, tako da se na njima razlikuju dva pola: 
 animalni, na kome je više citoplazme i gde se nalazi jedro, i 
 vegetativni na kome je više žumanceta. 

Razlikuju se dva tipa ovih ćelija: 
 umereno telolecitne i 
 izrazito telolecitne. 

Umereno telolecitne imaju manje žumanceta od izrazito telolecitnih jaja(prisutne su kod vodozemaca). Žumance je u vidu mnogobrojnih tzv. žumancetnih pločica koje su u donjem delu (vegetativni pol), dok se na animalnom polu nalazi više citoplazme.

Izrazito telolecitne sadrže veliku količinu, gusto napakovanog žumanceta, dok je citoplazma sa jedrom svedena na mali disk koji leži na tom žumancetu (jajne ćelije gmizavaca i ptica).
 Centrolecitne jajne ćelije imaju veliku količinu žumanceta smeštenog u centru, a citoplazma je oko njega u vidu površinskog, tankog sloja. U samom centru žumanceta nalazi se ostrvce citoplazme sa jedrom koje je okruženo citoplazmom.
 Jajne ćelije čoveka i ostalih placentalnih sisara su alecitne (bez žumanceta), pošto embrion u ishrani zavisi od majke, a ne od žumanceta.

Vanjske veze 
 BioNet Škola

Razvoj životinja
Germinativne ćelije
Spužve

Sunđeri ili spužve su životinje iz odeljka Spongia. Uglavnom su morske, sesilne vrste sa izuzetkom jedne slatkovodne familije. Najčešće su kolonijalni i asimetrični organizmi.

Telo sunđera se sastoji od telesnog zida koji sadrži mnogobrojne otvore - pore (otuda naziv Porifera) i zatvara unutrašnju duplju nazvanu spongocel. Voda ulazi kroz mnogobrojne pore u spongocel, a izlazi kroz otvor oskulum. Telesni zid je izgrađen od dva sloja - spoljašnjeg ektoderma i unutrašnjeg endoderma, između kojih se nalazi sloj nećelijske mezogleje. Endoderm oblaže spongocel i sadrži ćelije hoanocite (ćelije sa bičevima), koje se još nazivaju i ćelije sa ogrlicom. Hoanocite zahvataju čestice hrane, dospele vodom, a zatim one prelaze u ameboidne ćelije gde se vare. Ameboidne ćelije se nalaze u mezogleji i, osim što vare hranu, one mogu da obrazuju skelet, da daju boju sunđeru tako što se ispunjavaju pigmentom ili da obrazuju polne ćelije. 

Razlikuju se tri osnovna tipa sunđera askon, sikon i leukon. Askon je najprostiji tip kod koga hoanocite oblažu ceo spongocel. Razrastanjem mezogleje dolazi do obrazovanja kanala (kod sikon tipa) odnosno komora (leukon tip) u kojima su sada smeštene hoanocite. 

Razmnožavanje sunđeta vrši se na dva načina - bespolno i polno. Bespolno se razmnožavaju pupljenjem i fragmentacijom (otkidanjem delova tela). Pri pupljenju se obrazuju unutrašnji pupoljci - gemule, koje se obrazuju kada nastupe nepovoljni uslovi (zima), padaju na dno gde miruju do proleća kada se iz njih razvija nova jedinka. Polno razmnožavanje se vrši obrazovanjem spermatozoida i jajnih ćelija u istoj jedinki (hermafroditi). Oplođenje se vrši između dve jedinke. 

Krvni, respiratorni i ekskretorni sistem ne postoje. Respiracija i ekskrecija se obavljaju preko cele površine tela. Skelet sunđera sastoji se ili od mineralnih materija u vidu iglica (spikula) ili je izgrađen od organske materije spongina.

Klasifikacija sunđera 

Klasifikacija sunđera izvršena je prema građi skeleta na tri klase:
 Calcarea, sitni morski sunđeri, čiji je skelet od Ca-karbonata;
 Hexactinellida - skelet od Si-dioksida;
 Demospongia - skelet od spongina

Spoljašnje poveznice 

Bioscolos 

BioNet Skola

Beskičmenjaci
Donja kreda

Rana kreda (kronostratigrafsko ime) ili donja kreda (logstratigrafsko ime), je ranije do dvije velike podjele perioda krede.

U to vrijeme su se dinosauri pojavili u raznim oblicima, uključujući psitakosaure, Spinosaure i kelurosaure, dok su nastavili živjeti i mnogi stanovnici kasne jure.

U morima su ihtiosauri počeli nazadovati i konačno izumrli na početku kasne krede. Neognathous ptice i kritosjemenjače su se pojavile po prvi put.

Kreda
Berijas

U geološkoj kronologiji berriasij predstavlja stadij epohe rane krede. Pokriva vrijeme između 145,5 Ma i 140,2 Ma (miliona godina). Berriasijski stadij slijedi tithonijski stadij epohe gornje jure i prethodi valanginijskom stadiju epohe donje krede.

Kreda
Valendis

U geološkoj kronologiji valanginij je stadij epohe donje krede. Pokriva vrijeme između 140,2 Ma i 136,4 Ma (miliona godina). Valanginijski stadij slijedi berriasijski stadij donje krede i prethodi hauterivijskom stadiju donje krede.

Kreda
Otriv

Hauterivij je stadij epohe rane krede. Pokriva vrijeme između 136,4 ± 2 Ma i 130 ± 1,5 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Hauterivian

Kreda
Barem

Barremijski stadij je bio period geološkog vremena između 130 Ma i 125 Ma (miliona godina). Smatra se dijelom donjeg perioda krede.

Literatura 
 The International Commission on Stratigraphy

Kreda
Apt (geologija)

Aptijski stadij je stadij epohe donje krede u geološkoj kronologiji, koja okvirno pokriva vrijeme između 125 Ma i 112 Ma (miliona godina). Aptijski stadij slijedi barremijski stadij i prethodi albijskom stadiju iste epohe.

Literatura 
 The International Commission on Stratigraphy

Kreda
Alb (geologija)

Albij (francuski Albion, od Alba = Aube u Francuskoj)
je stadij perioda krede.

Albij je kao naziv godine 1842. predložio A. d'Orbigny za stadij sistema krede koji dolazi iznad (kasnije od) aptij skog i ispod (prije) cenomaniaj (Pal. France. Cret. ii.). Približni vremenski okvir za albij je od oko prije 112,0 ± 1,0 Ma i 99,6 ± 0,9 Ma (miliona godina).

Slijedeći primjerci albijskog doba su vrijedni pažnje: the gaize i fosfatske naslage u Argonnei i Brayu u Francuskoj; Flammenmergel na sjeveru Njemačke; ligniti u Iltrillasu u Španiji; gornji pješčenjak u Nubiji, te naslage Fredericksburga u Sjevernoj Americi.

Vanjske veze 
 GeoWhen Database - Aptian
 Albian Stage, Cretaceous Period in Hampshire 
 Aptian article  from the Palaeos website

Kreda
Gornja kreda

Kasna kreda (isto tako poznata kao Gornja kreda) je naziv za drugu polovicu perioda krede, nazvanog po slavnim bijelim stijenama od krede, koje potječu od tog vremena.

To je bio period velikog uspjeha za dinosaure, s pojavom i grananjem mnogih novih tipova kao što su tiranosauri, hadrosauri, Ankylosauridae i rogati dinosauri u Azijamerici (Zapadna Sjeverna Amerika i istoćna Azija), te titanosaura andi abelisaura u Gondwani.

Ptice su postale prilično česte i razgranite, smijenivši pterosaure koji su se povukli u specifične ekološke niše.

U morima su se iznenada pojavili mosasauri i započeli spektakularnu evolutivnu radijaciju. Pojavili su se i moderni morski psi, te divovski pingvinoliki pliosauri plolicotilidi (dugi 3 metra) kao i veliki dugovrati elasmosauri (13 metara dugi) te razgranali. Ovi grabežljivci su se hranili brojnim teleostei ribama, koje su u to doba evoluirale u brojne i moderne oblike (Neoteleostei).

Pred kraj perioda su se razgranale kritosjemenejčae, a didelfidski tobolčari i prmitivnii placentalni sisavci su također bili česti.

Kreda
Cenoman

Cenomanij (isto tako poznat kao Woodbiniaj) je prvi stadij epohe kasne jure. Pokriva vrijeme između 99,6 ± 0,9 Ma i 93,5 ± 0,8 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Cenomanian

Kreda
Turon

Turonij je stadij epohe kasne krede. Pokriva vrijeme između 93,5 ± 0,8 Ma i 89,3 ± 1 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Turonian

Kreda
Konijak

Coniacij je stadij epohe kasne krede. Pokriva vrijeme između 89,3 ± 1 Ma i 85,8 ± 0,7 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Coniacian

Kreda
Santon

Santonij je stadij epohe kasne krede. Pokriva vrijeme od oko prije 85,8 ± 0,7 Ma i prije 83,5 ± 0,7 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Santonian

Kreda
Kampan

Campanij je stadij geološke kronologije koji pokriva vrijeme od prije 83,5 ± 0,7 Ma do prije 70,6 ± 0,6 Ma (miliona godina).

Predstavlja srednji stadij epohe kasne krede .

Kreda
Mastriht

Maastrichtij je posljednji stadij perioda krede, a samim time i mezozojske ere. Pokrivao je period od prije 70,6 Ma do prije 64,9 Ma (miliona godina).

Na kraju ovog perioda se dogodilo masovno izumiranje poznato kao K/T (ili Kredsko/tercijarsko) izumiranje. Tokom tog događaja mnoge poznate grupe kao dinosauri, pleziosauri i mozasauri, kao i mnoge manje poznate grupe, su nestale.

Kreda
Kenozoik

Kenozojska era ili kenozoik (od grčkih riječi kainos = nov + zoe = život) je najmlađa od tri klasične geološke ere. Ona je zapoočela prije 65,5 miliona godina s kredsko-tercijarnim masovnim izumiranjem na kraju krede koje je označilo smrt posljednjih dinosaura na kraju mezozojskeere te traje i danas. 

Kenozoik se dijeli u dva perioda - paleogen i neogen, a oni su podijeljeni u epohe. Paleogen se sastoji od epoha paleocena, eocena i oligocena, a neogen se sastoji od epoha miocena, pliocena, pleistocena te holocena, od kojih posljednja traje i danas. Kroz historiju je kenozoik bio odijeljen u periode (ili pod-ere) zvane tercijar (od paleocena do pliocena) i kvarternar (pleistocen i holocen), iako ih mnogi geolozi više ne priznaju.

Život u kenozojskoj eri 
Kenozoik je doba sisavaca. Za vrijeme kenozoika su se sisavci razvili od malih, jednostavnih, općih oblika u razgranatu skupinu kopnenih, morskih i letećih žiivotinja. Kenozoik se isto tako može nazvati i dobom savana, te međusobno ovisnih kritosjemenjača i insekata. Ptice su također prilično evoluirale u kenozoiku. 

Geološki gledano, kenozoik je dobi kada su se kontinenti pomakli do svojih današnjih pozicija. Australija-Nova Gvineja se razdvojila od Gondwane koja je krenula na sjever i konačno postala Jugoistočnom Azijom; Antarktika se pomakla na svoju današnju poziciju oko Južnog pola; Atlantski ocean se proširio, a pred kraj ere se Južna Amerika spojila sa Sjevernom Amerikom KOrce.

Povezano 
 Geološka kronologija

Literatura 
 British Caenozoic Fossils, 1975, The Natural History Museum, London. 

 
Fanerozoik
Paleogen

Paleogenski period je jedinica geološkog vremena koje je počelo prije 65 i završilo prije 23 miliona godina. Period je trajao 42 miliona godina, i postao poznat kao vrijeme u kome su sisavci evoluirali od malih, jednostavnih oblika u različite životinje nakon masovnog izumiranja koje je bilo završilo prethodni period krede. Neki od tih životinja će evoluirati u krupne oblike koji će dominirati kopnom, dok će drugi postati sposobni živjeti u oceanima, specifičnim kopnenim staništima te čak i letjeti. Ptice su prilično evoluirale tokom perioda mijenjajući se u oblik nalik na sadašnje. Većina ostalih grana života na Zemlji su ostali relativno neizmijenjeni u odnosu na ptice i sisavce tokom ovog perioda. Manji broj pomaka kontinenata se također dogodio u ovom periodu. Klima se ponešto ohladila za vrijeme paleogena a unutrašnja mora povukla iz Sjeverne Amerike tokom perioda.

Ovaj period se sastoji od epoha paleocena, eocena i oligocena. Paleogenu prethodi period krede te ga slijedi epoha miocena u periodu neogena. Izrazi 'paleogenski sistem' i 'sistem donjeg tercijara' su također bili korišteni kako bi opisali 'Paleogenski period'. Ponešto zbunjujuća terminologija je izgleda nastala zbog suočavanja s finim granularitetom perioda i sve više informacija. Dijeleći tercijarsku eru u dva 'perioda' umjesto 7 'epoha', periodi su trajanjem bliži 'periodima' mezozojske i paleozojske ere.

 
Kenozoik
Tercijar

Tercijarski period je nekada bio jedan od glavnih dijelova geološke kronologije, te pokrivao vrijeme od kraja perioda krede prije 65 miliona godina do početka kvartarskog perioda prije 1,6 miliona godina. Njegova primjena bila je česta te se nastavlja, iako je Međunarodna komisija za stratigrafiju da se taj izraz više ne koristi u formalnoj stratigrafskoj nomenklaturi. Umjesto toga se preporučuje upotreba paleogenskog i neogenskog perioda kao glavnih podjela kenozojske ere. U svojoj uobičajenoj upotrebi tercijar je pokrivao pet geoloških epoha -- paleocen, eocen, oligocen, miocen i pliocen.

Tercijar otprilike pokriva vremenski period od nestanka dinosaura do početka posljednjeg ledenog doba. Na početku perioda su sisavci zamijenili reptile kao domionatne životinje. Svaka epoha tercijara je obilježena važnim razvitkom u životu sisavaca. Najstariji prepoznatljivi hominoidski rođaci čovjeka, Proconsul i Australopithecus su se pojavili u tom dobu. Moderni topovi ptica, reptilea, vodozemaca, riba, i beskralješnjaka su bili ili već prisutni ili se pojavili na samom početku peridoa. Moderni oblici cvjetnih biljaka su evoluirali. Morski beskralježnjaci i morski kralježnjaci (osim sisavaca) su vrlo malo evoluirali.

Kontinentalni pomak bio je skroman. Gondwanaland se konačno razdvojila, i Indija se sudarila s Eurazijskom pločom. Južna Amerika se spojila sa Sjevernom Amerikom pred kraj tercijara. Antarktika -- koja se već bila odvojila -- pomakla se na svoju današnju poziciju oko Južnog pola. Prevladavala je vulkanska aktivnost. Klima se tokom tercijara postepeno ohladila, započevši s paleocenskim tropsko-umjerenim temperaturama na cijelom svijetu i završivši s velikom glacijacijom pred kraj perioda.

Izraz tercijar je prvi koristio Giovanni Arduino u 18. vijeku. On je geološko vrijeme klasificirao u primitivni (ili primarno), sekundarni i tercijarni period na osnovu geoloških zapažanja u sjevernoj Italiji. Kasnije se počeo primjenjivati četvrti period - kvartar. Godine 1828. Charles Lyell je uključio tercijarni period u vlastiti, mnogo detaljniji sistem klasifikacije. Tercijarni period je podijelio u četiri epohe na osnovu postotka fosila mekušaca nalik na moderne vrste pronađenih u tim stratama. Koristio je grčka imena: eocen, miocen, stariji pliocen i noviji pliocen. Iako su te podjele izgledale adekvatne za regiju na koju su se originalno bile primjenjivale (dijelova Alpa i ravnice Italije), taj sistem se nije mogao primijeniti na ostale dijelove Evrope i Ameriku. Zato je kasnije upotreba mekušaca u definiciji epoha bila napuštena, te uvedena nova imena i definicije.

Kenozoik
Svitkovci

Svitkovci (Chordata) su kolo višestaničnih životinja čija je glavna osobina unutrašnji osovinski kostur ili horda. Kod najnižih predstavnika tog odjeljka životinja, horda ima oblik stupića građen od vezivnog tkiva koja se pruža cijelom dužinom tijela, a bilateralno su simetrične. Kod viših predstavnika se horda pojavljuje samo u embrionalnom dijelu razvoja, da bi se kasnije, potiskujući je, razvila hrskavičasta ili koštana kralježnica.

Odjeljak svitkovaca se dijeli na dva pododjeljka, bezlubanjce (Acraniata) (sa glavnim predtavnicima plaštenjacima i svitkoglavcima) i lubanjce (craniata), kralježnjake.

Starije klasifikacije su svitkovce dijelili na četiri pododjeljka (žiroglavce (Enteropneusta), plaštenjake (Tunicata), bezlubanjce (Acrania) i kralježnjake (Vertebrate)).
Dan (geologija)

Danij (isto tako poznat kao Montij) je prvi stadij epohe paleocena. Početak stadija je definiran Kredsko-tercijarnim masovnim izumiranjem prije 65,5 ± 0,3 Ma (miliona godina). Stadij je završio prije 61,7 ± 0,2 Ma.

Literatura 
 GeoWhen Database - Danian

Paleogen
Seland

Selandij je stadij u sredini paleocenske epohe. Pokriva vrijeme od prije 61,7 ± 0,2 Ma do prije 58,7 ± 0,2 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Selandian

Paleogen
Tanet

Thanetij (isto tako poznat kao Landenij ili Heersij) je posljednji stadij paleocenske epohe. Pokriva vrijeme od prije 58,7 ± 0,2 Ma do prije 55,8 ± 0,2 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Thanetian

Paleogen
Flora (biljke)

Florina (latinski flos cvijet), biljni svijet uopće, za razliku od faune – životinjskog svijeta. Posebno, skup biljnih svojti pojedinog dijela Zemljine površine (kontinenta, geografskog područja, zemlje, oblasti) ili nekog određenog vremenskog razdoblja u prošlosti Zemlje, odnosno geološkog sloja, npr.: flora Evrope, flora Balkana, flora devona, flora karbona ili onaj biljni svijet koji se prilagodio životu u jednoj određenoj sredini, npr. morska flora, bakterijalna flora mlijeka, intestinalna flora. Prema sistematskoj pripadnosti pojedinih biljnih svojti govori se npr. o flori bakterija, flori alga, o vaskularnoj flori. S obzirom na množinu biljnih svojti govori se o područjima s više ili manje bogatom florom. Osobitim bogatstvom biljnih tipova odlikuje se npr. flora Balkanskog poluotoka. S genetskog se geografskog stajališta flore pojedinih dijelova Zemlje najbolje karakteriziraju flornim elementima.

Proučavanjem flore pojedinih područja bavi se geobotanika.

Više informacija 
 Florne oblasti
 Florni elementi
 Floristika

Botanika
Flora

Flora može značiti
 Flora (biljke), zajednicki naziv za biljni zivot, za razliku of Faune (životinje)
 Flora (mitologija), boginja u rimskoj mitologiji 
 8 Flora, asteroid
 Flora (ime), osobno ime

Nekoliko gradova nosi ime Flora:
 Flora, Norveška
 Flora, Illinois, SAD
 Flora, Indiana, SAD
 Flora Township, Minnesota, SAD
 Flora, Mississippi, SAD
 Flora, Apayao, Filipini
Ypres

Ypres (holandski: Ieper) čita se Ipr je grad na zapadu Belgije od 35 102 stanovnika.

Geografske karakteristike 
Ypres leži udaljen 14 km Francuske granice, i oko 38 km od Sjevernog mora. 

Zbog blizine Sjevernog mora i golfske struje grad ima oceansku klimu.

Historija 
Ypres je stekao svjetsku slavu u Prvom svjetskom ratu jer su se kod njega odigrale neke od najkrvavijih bitaka tog rata od prve velike 1914. do posljednje u novembru novembru 1917. 

U drugoj velikoj bitci 1915. prvi put je upotrebljen ubojiti bojni otrov - nazvan po gradu - Iperit.

Gradovi prijatelji

Vanjske veze 
 Službene stranice grada 

Gradovi u Belgiji
Lutet

Lutecij je stadij na sredini eocenske epohe. Pokriva vrijeme od oko prije 48,6 ± 0,2 Ma do prije 40,4 ± 0,2 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Lutetian

Paleogen
Barton

Bartonij (isto tako poznat kao Auversij) je stadij na sredini eocenske epohe. Pokriva vrijeme od oko prije 40,4 ± 0,2 Ma do prije 37,2 ± 0,2 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Bartonian

Paleogen
Priabon

Priabonij (isto tako poznat kao Jacksonij ili Runangan) je završni stadij eocenske epohe. Pokriva vrijeme od oko prije 37,2 ± 0,1 Ma do 33,9 ± 0,1 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Priabonian

Paleogen
Rupel

Rupelij (isto tako poznat kao Stampij, Tongriaj, Latdorfij ili Vicksburgij) je prvi od dva stadija oligocenske epohe. Pokriva vrijeme od prije 33,9 ± 0,1 Ma do 28,4 ± 0,1 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Rupelian

Paleogen
Hat (geologija)

Chattij ili hat (isto tako poznat kao Chickasawhaj) je drugi i završni stadij oligocenske epoha. Pokriva vrijeme od prije 28,4 ± 0,1 Ma do prije 23,03 ± 0,05 Ma (miliona godina).

Literatura 
 GeoWhen Database - Chattian

Paleogen
Neogen

Neogenski period je jedinica geološkog vremena koja se sastoji od miocenske, pliocenske, pleistocenske i holocenske epohe. Neogenski period slijedi paleogenski period. 

U prošlosti su se izrazi neogenski sistem i sistem gornjeg tercijara koristili kako bi opisali današnji neogenski period. U to doba je neogen završavao s početkom kvartara, tj. na pliocensko-pleistocenskoj međi. 

Danas, međutim, postoji pokret među geolozima (posebno morskim geolozima specijaliziranim za neogen) da se sadašnji geološki period (kvartar) uključi u neogen, dok ostali (posebno oni specijalizirani za geologiju kopna) inzistiraju da kvartar bude posebni period zbog drukčijih nalaza. Ponešto zbunjujuća terminologija i neslaganje geologa o tome gdje treba povući hijerarhijsku među je posljedica sve finijeg granulariteta kako se nalazi približavaju sadašnjosti, i zahvaljujući tome što mlađi sedimentarni nalazi obično predstavljaju daleko veći izvor podataka od onih starijih te ukazuju na daleko veći broj oblika okoline. Dijeleći kenozojsku eru na tri (ili dva) perioda (paleogen, neogen, kvartar) umjesto sedam epoha, periode je nešto lakše usporediti s trajanjem perioda u mezozojskoj i paleozojskoj eri. 

Neogen pokriva otprilike 26 miliona godina. Za vrijeme neogena su sisavci
i ptice prilično evoluirali. Većina oblika je ostala relativno nepromijenjena. Dogodilo se nešto kontinentalnog pomaka, od kojih je najvažniji događaj bilo spajanje Sjeverne s Južnom Amerikom u kasnom pliocenu. Klima je nešto zahladila za vrijeme neogena, što je kulminiralo s kontinentalnim glacijacijama u slijedećoj kvartarnoj eri, koja je vidjela začetak genusa čovjeka.

Galerija 

 
Kenozoik
World Athletics

World Athletics je službena kratica Međunarodne asocijacije atletskih federacija. Kratica dolazi od engleskog naziva International Association of Athletics Federations. Organizacija je osnovana 1912 godine na prvom kongresu održanom u Stockholmu u Švedskoj, tada pod nazivom International Amateur Athletics Federation (IAAF). Kasnije je, pod općim trendom komercijalizacije sporta pa tako i atletike, dio naziva amaterski 2001. godine preimenovan u asocijacija, pa je tako kratica ostala ista.

World Athletics ima zadatak koordinirati rad atletskih federacija te upravljati organizacijom službenih natjecanja kao što su Svjetska atletska prvenstva, Svjetski atletski kupovi, natjecanja Zlatne lige, itd.

Predsjednici 
Predsjednici World Athletics se biraju na period od više godina, tako da je do sada bilo samo 5 predsjednika:

Eksterni linkovi 
 Službene stranice World Athletics

Međunarodne sportske organizacije
Atletika
Kapetan Crnobradi

Edward Teach (ili Thatch) poznatiji po nadimku Crnobradi (1680. - 22.12. 1718.) je bio čuveni britanski pirat koji je širio užas na Karipskom moru u kratkom razdoblju od 1716. do 1718. Njegova djela su proslavila njegovo ime na obje strane Atlantika.

Njegov najveći i najpoznatiji brod Osveta Kraljice Anne je pronađen uz obale savezne američke države Sjeverne Karoline nakon što je potonuo 1718. Crnobradi je imao 14 žena, a posljednjoj je bilo 16 godina.

Rođen je u Bristolu u Engleskoj. Smatra se da je živio u dobrostojećoj obitelji i da je završio škole. Služio je kao gusar u ratu kraljice Anne koji je trajao od 1702. do 1713. Isplovljavao je iz Kingstona na Jamajci da bi zarobljavao francuske brodove za Britaniju. Kada je rat završio Teach se pridružio piratskom kapetanu Benjaminu Hornigoldu i služio kao časnik na njegovom brodu. 1716. Hornigold je zarobio francusku fregatu La Concorde, naoružanu sa 20 topova, koja je prevozila crno roblje. Hornigold je tada postavio Teacha za njenog kapetana te u slupu otplovio za New Providence gdje je od guvernera Woodesa Rogersa prihvatio amnestiju. Teach je fregatu prekrstio u Osveta Kraljice Anne, broj topova je povećao na 40 i zapoćeo samostalnu karijeru. Svoj vlastiti izgled je učinio zastrašujućim vežući dugu crnu kosu i bradu u pletenice i umećući u njih komade hašiša koje bi prije bitke zapalio pa su mornari sa napadnutih brodova videći ga kako se pojavljuje iz oblaka dima mislili da ih napada sam Sotona. Tada je i stekao nadimak Blackbeard (engleski Crnobradi).

Eksterni linkovi 

 North Carolina Office of Archives and History: Special Section on BlackBeard 
 Rob Ossian's Pirate Cove - Extensive information on Pirates, Privateers, Explorers, Buccaneers, Sailing, Shipwrecks and Nautical Archaeology
 Queen Anne's Revenge Archaeological Site 
 Edward Teach (Blackbeard):  contemporary engravings
 Blog post about the Hallmark Blackbeard mini-series

Britanski pomorci
Pirati
Američki folklor
Engleski folklor
Biografije, Bristol