18 сентябрь

18 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның унсигезенче көне. Ел ахырына кадәр 104 көн кала.



— 16-22 сентябрь:Европа хәрәкәт атналыгы (франц.). Шәһәрләрдә җәяү яки җәмгыяви транспорт белән йөрү, яки велосипед куллану өчен уңайлы инфраструктура булдырылуын алга сөрүче еллык вакыйга: Европа комиссиясе (урысча) тарафыннан оештырыла.
 Халыкара су сыйфатын күзәтү көне (ингл.).

— Милли музыка көне (урысча).
  Чили — 1810 елгы бәйсезлеге көне (урысча).



Өлкә яки җирле 
 ның:
  Баия штатындагы (урысча)  Фейра-ди-Сантана (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1873)
  Мату-Гросу штатындагы (урысча)  Диамантину (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1729)
  Минас-Жерайс штатындагы (урысча)  Айморес (урысча) шәһәренең нигезләнү көне (1915)

1851 — The New York Times газетасы нигезләнә.
 1913 — XX гасыр башы кырымтатар шагыйре Хөсәен Туктаргазый үтерелә.
 1934 —   составына керә.
 1961 — Африкадагы авиаһәлакәттә ның генераль сәркатибы Даг Хаммаршельд белән 15 кеше вафат була.
 1981 — дә үлем җәзасы тыела.

1776 — Карл Фукс, алман табибы, ботаник, этнограф, тарихчы.
 1829 — Антон Жбиковский, 
 1830 — Михаил Загоскин, 
 1831 — Зигфрид Маркус, 
 1885 — Абдулмөслим Магомаев, 
 1885 — Гозәир Хаҗибәков, композитор, ССРБ халык артисты.
 1886 — Зөләйха Богданова, актриса, режиссер. 
 1888 — Иосиф Наговицын, удмурт совет дәүләт эшлеклесе.
 1894 — Искәндәр Тальковски, 
 1899 — Борис Некрасов, 
 1905 — Грета Гарбо, 
 1905 — Сабир Габдулла, үзбәк язучысы, шагыйрь, драматург.
 1907 — Эдвин Макмиллан, 
 1923 — Надежда Кралина, 
 1924 — Таһир Балтачиев, балет артисты, мөгаллим.
 1925 — Гариф Ахунов, татар язучысы, драматург, публицист.
 1928 — Антон Костарев, 
 1929 — Һәнүзә Дәүләтколова, 
 1931 — Руфил Миңлебаев, 
 1937 — Риза Бариев, 
 1942 — Павел Садырин, 
 1945 — Зөбәрҗәт Янбирдина, 
 1947 — Алмаз Хәмзин, татар артисты, композитор.
 1948 — Мөхәммәт Харрасов, 
 1949 — Владимир Плечев, 
 1956 — Валерий Кокин, 
 1962 — Игорь Савельев, 
 1962 — Рифә Рахман, 
 1963 — Фёдор Касапу, 
 1964 — Ильяс Җиһаншин, 
 1971 — Анна Нетребко, опера җырчысы.
 1971 — Гөлнара Габдрахманова, Архив дәүләт комитеты рәисе (2018 елдан). ТР атказанган укытучысы (2016).
 1972 — Озан Чолаглу, мәшһүр төрек композиторы.
 1975 — Денис Проценко,
 1983 — Светлана Шимкова,
 1984 — Иван Завалий,
 1996 — Игамеддин Хөсәенов, 
 1996 — Лоран Алекно, 
 1999 — Елизавета Дрозд, Россия жырчысы.

1783 — Леонард Эйлер, алман математик, механик, физик, астроном.
 1877 — Осип Бодянский,
 1906 — Эмилиан Адамюк,
 1911 — Пётр Столыпин, Россия империясе дәүләт эшлеклесе.
 1913 — Хөсәен Туктаргазый, XX гасыр башы кырымтатар шагыйре.
 1918 — Александр Баратынский,
 1919 — Нугай Батырморзаев,
 1935 — Воислав Маринкович,
 1964 — Шон О’Кейси, ирланд драматургы.
 1967 — Джон Кокрофт, инглиз физигы, Нобель бүләге лауреаты.
 1972 — Аллаһияр Вәлиуллин, татар композиторы.
 1980 — Константин Марков,
 1984 — Михаил Кондратьев,
 1995 — Сергей Богатырев,
 1998 — Юрий (Хәлил) Бариев, шагыйрь (Норильск).
 1999 — Җәүдәт Мостаев,
 2000 — Әбрар Кәримуллин, татар галиме, филология фәннәре докторы.
 2003 — Рәфика Әсфәндиярова, 
 2013 — Вадим Рабинович, 
 2018 — Лилия Нәҗметдинова, спортчы, тренер (нәфис гимнастика).





Шулай ук карагыз

Искәрмәләр 

Ел көннәре
18 сентябрь