alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Kuketo

Kuketo aŭ ĵetono () estas datumpakaĵo sendita de reta servilo al foliumilo kaj poste plusendita de la foliumilo ĉiufoje kiam ĝi trafas la servilon. Kuketo povas enteni ajnan informon kiun la servilo bezonas konservi inter la seancoj. Ĝi precipe entenas ĝeneralajn informojn pri la uzanto (salutnomo, pasvorto, rajtoj, preferoj) sed povas enteni multe pli (kutimoj, ofteco de vizito, ktp). Tipa apliko estas aŭtentokontrolo de registritaj uzantoj. Aliaj uzoj estas inventari la aĉetojn de la uzanto, «personigo» (variado) de la TTT-konektoj, nombrado de atingoj fare de la uzanto ktp.

Foliumiloj ebligas ĉu permesi ĉu malpermesi kuketojn depende de la sendanta servilo.

La traduko per “ĵetono” estas sufiĉe bona por multaj protokoloj, sed en HTTP tiu ĵetono estas io plia ol kutime, kaj «kuketo» havas la avantaĝon de tuja rekoneblo.

Amuza estas la Irlanda traduko per vorto simila al “kukolaĵo”: kuketoj estas trudita aĵo, kiel la kukolaj ovoj; kaj «kukolo» sonas sufiĉe simile.

Ekzistokialo 
Kuketoj povas enhavi kiajn ajn arbitrajn informojn kiujn elektas la servilo por administri staton inter HTTP-transakcioj kiuj alie estus senstataj. Ofte ĝi estas uzata por identigi registritan uzanton de TTT-ejo sen postuli ke tiu re-ensalutu ĉiufoje. Aliaj eblecoj estas: administri 'butikuman korbon' kiu enhavas aĉetotajn varojn dum iu sesio je la paĝo, agordi la paĝon al la propraj deziroj de la vizitanto (prezenti malsamajn paĝojn al malsamaj uzantoj), kaj registri la vizit-kutimojn de iu uzanto.

Kontraŭstaro al kuketoj 
Kelkaj homoj kontraŭstaras la uzon de kuketoj. Sekvas priskribo de kelkaj el la instigoj al tiu opinio.

Malakurata identigo 
Eble la plej fundamenta plendo estas tio ke kuketoj ne indentigas homon, sed nur retumilon. Ekzemple, ili ne povas distingi inter multaj uzantoj kiuj uzas unu konton. Ankaŭ, unuopulo kiu uzas multajn komputilojn, ja havas malsaman kuketaron ĉe ĉiu el la komputiloj.

Privato, anonimo, kaj reklamado 
Kuketoj ankaŭ havas kelkajn gravajn efikojn rilate la privaton kaj anonimon de ret-uzanto. Ekzemple, kelkaj firmaoj registras la vizitojn de uzanto al disaj TTT-ejoj por merkataj celoj. Cetere, kelkaj paĝoj enhavas bildojn kiuj estas nevideblaj kaj kreas kuketon sur ĉiun komputilon kiu aliras ilin. Komercaj paĝaroj povas legi tiujn kuketojn, ekscii kiu TTT-ejo estigis ilin, kaj elsendi spamon reklamantan varojn kiuj rilatas al tiuj paĝoj.

Firmaoj kiuj uzas tiun ĉi sistemon pravigas ĝin per la aserto ke ĝi estas sukcesa maniero doni al klientoj varojn kiuj probable interesus ilin. Se paĝ-posedantoj kiuj instalas tiujn spur-kuketojn ricevas monon de la komercantoj, la enspezo povas ebligi al ili prezenti siajn paĝojn senpage.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Kuketo  en Komputada Leksikono De Sergio Pokrovskij

Programara inĝenierarto
Ret-komunikaj protokoloj
W3C-normoj
Historio de Interreto
Eklezio de Anglio

La Eklezio de Anglio estas la unua anglikana eklezio, kiu sendependiĝis (politike) de Romo en la 16-a jarcento dum la reĝeco de Henriko la 8-a. La klerikaro, tamen, estis la sama, kaj antaŭ la politika "sendependiĝo" kaj poste, do la anglikanoj kredas ke oni ĝis nun havas ankoraŭ la apostolan posteulecon.

Ĝi ankoraŭ estas la oficiala eklezio en Anglio, do la reĝino ankoraŭ havas la povon elekti la episkopojn (kiun ŝi ne povas en la aliaj anglikanaj eklezioj). Sed la Eklezio de Anglio ne plu estas la sola laŭleĝa eklezio en Anglio eĉ ekde la 19-a jarcento.

La Ĉefepiskopo de Canterbury estas la unua episkopo, ne sole de la Eklezio de Anglio, sed ankaŭ de ĉiuj anglikanaj eklezioj.

Anglikanismo
Anglio
Eklezio
Laŭdego de la Sankta Kruco

En la ortodoksaj, romkatolikaj kaj anglikanaj kristanaj eklezioj, tiu festo okazas la 14-an de septembro (laŭ ilia eklezia kalendaro). La festo ankaŭ nomiĝas Gloro de la Kruco aŭ Krucofesto, krucotrovo kaj krucaltigo.

Enhavo kaj historio 
Ĝi rememoras la krucon, sur kiu Jesuo Kristo mortis en la jaro 33-a, la instrumento, laŭ la fido de kristanoj, de la savo de la homaro--sed samtempe la simbolo de la homa krueleco, kiun Dio venkis en lia Filo.

La daton de tiu festo kaŭzis la patrino de la imperiestro Konstantino, Sankta Helena, kiu, laŭ la legendo, trovis la veran krucon kiam ŝi faris pilgrimo al Jerusalemo. Kvankam, ĉar ŝi iris al Jerusalem nur en la kvara jarcento post Kristo, oni devas kredi, ke se ŝi trovis la veran krucon (kiun neniu konservus kiam Jesuo mortis), ĝi estus vere miraklo--sed miraklo por kiu oni ne trovis grandan kialon. Tamen, hodiaŭaj kristanoj observas tiun feston por memori la krucon de Jesuo kaj tutan ĝian signifon por la homaro, kaj ne la (mitan aŭ ne) trovaĵon de Sankta Helena en Jerusalemo.

Vidu ankaŭ 
 Festo de la Kruco
 Adorado de Kruco
 Vera Kruco
 Katedralo Gloro de la Kruco (Uĵhorodo), grek-katolika kirko en Ukrainio

Eksteraj ligiloj 

 Peter Gerloff: Kreuzerhöhung; kantoj je krucaltigo
 Martin Löwenstein SJ: prediko dum universitata diservo en Frankfurto, 2008

Notoj 

Dekduopaj festoj
Kristana liturgio
-306

En la jaro 306 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Pirho fariĝis reĝo de Epiro;
 Q. Marcius Q.f. Tremulus kaj P. Cornelius A.f. Arvina iĝis konsuloj de Romio;

Naskiĝoj

Mortoj
-307

En la jaro 307 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj
Romio:  Appius Claudius C.f. Caecus kaj L. Volumnius C.f. Flamma Violens iĝis konsuloj.

Naskiĝoj

Mortoj
-308

En la jaro 308 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj
Romio: Publius Decius P.f. Mus kaj Quintus Fabius Maximus Rullianus iĝis konsuloj.
 Stoikismo, la skolo de filozofio, estis fondita en Ateno de Zenono el Kitiono

Naskiĝoj

Mortoj
-313

En la jaro 313 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Romio: L. Papirius Sp.f. Cursor kaj Caius Iunius C.f. Bubulcus Brutus iĝis konsuloj.

Naskiĝoj

Mortoj
-314

En la jaro 314 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Romio: M. Poetelius M.f. Libo kaj C. Sulpicius Ser.f. Longus iĝis konsuloj.
 Ateno: Polemono iĝis estro de Akademio de Platono.

Naskiĝoj

Mortoj 
 Ksenokrates de Kalĥedon (* -396)
Gordon Brown

James Gordon BROWN [godan braŭn] (naskiĝis la 20-an de februaro 1951) estas brita politikisto, membro de la Brita Laborista Partio, kaj estis de 2007 ĝis 2010 la ĉefministro de Britio.

Brown naskiĝis en Glasgovo, Skotlando. Li studis historion ĉe la Universitato de Edinburgo kaj dum li ankoraŭ estis studento redaktis la Red Paper on Scotland kaj elektiĝis rektoro de la universitato. Dum li studis por doktora diplomo li laboris kiel prelegisto kaj verkis biografion de James Maxton, politikisto en la Independent Labour Party (Nedependa Laboristara Partio).

En 1983 li elektiĝis parlamentano por Dunfermline East, iĝis opozicia parolanto pri Komerco kaj Industrio en 1985, poste Paralela Ĉefsekretario por la Regna Kaso kaj Paralela Sekretario por Komerco kaj Industrio kaj fine iĝis Paralela Kanceliero je 1992.

Post la subita morto de John Smith oni kredis ke Brown iĝus partiestro, sed li flankenpaŝis favore de Tony Blair. Longtempe oni diris ke ekzistas kunsento inter la du viroj, ke estonteco Blair forlasus la oficon kaj Brown iĝus Ĉefministro. Ĉu vere, ĉu malvere, la interrilato de Brown kaj Blair estas pivoto por la sorto de New Labour kaj ili publike restas unuigitaj.

Kiel Paralela Kanceliero, Brown forte laboris por starigi imagon de fiska kompetenteco kaj por certigi komercon kaj la mezklaso, ke ili povas fidi al la Laborista Partio regi la ekonomion sen kresko de inflacio. Lia ŝiboleto estas "Prudenteco" kaj li eldonas severan, eĉ mizeran mienon, kvankam amikoj kaj elektintoj taksas lin bonhumora kaj romantika. Li promesis, ke la Laborista Partio sekvus la elspezajn planojn de la Konservativa Partio dum la unuaj du jaroj.

Kiam li iĝis Kanceliero de Fisko post la elekto, Brown surprizis ĉiun donante al la Banko de Anglio respondecon por la baza interezo-procento, tiel regadon de monpolitiko. Pri fiskaj aferoj li havas nekutiman influon pri detaloj de registara elspezaj planoj. Kvankam li li plenumis la elektopromeson de la Laborista Partio ne pligrandigi la norman kaj pli altan nivelojn de salajrimposto,la decido egaligi la komencnivelojn de salajrimposto kaj nacia sekureco kaj poste pligrandigi nacian sekurecon je 1% same faras escepte je investo enspezo kaj pensionoj jam pagataj. Pro tia agado kaj aliaj, Brown akuziĝas pri "ŝtelimpostoj".

Li estas malpli entuziasma pri Eŭropo ol la plejparto de la Blair administrado kaj jam okazis fendoj inter Brown kaj Eŭropamantoj kiel Peter Hain kaj Jack Straw.

La , Brown iĝis la ĉefministro de Britio, sekvante Tony Blair.
La , post malgajno de la parlamentaj elektoj, li rezignis la ĉefministran postenon. Lia posteulo iĝis David Cameron.

La 28-an de decembro 2001, lia edzino Sarah trofrue naskis filinon Jennifer Jane kiu mortis la 8-an de januaro 2002. Ilia filo naskiĝis la 17-an de oktobro 2003.

Eksteraj ligiloj 

 https://web.archive.org/web/20031020165916/http://www.hm-treasury.gov.uk/about/ministerial_profiles/minprofile_brown.cfm 
 http://www.number-10.gov.uk/output/Page1378.asp  
 http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/4683799.stm 
 http://politics.guardian.co.uk/person/0,9290,-644,00.html 

Britaj politikistoj
Ĉefministroj de Britio
Membroj de la brita parlamento
Olmekoj

Inter 1200 kaj 500 jaroj a.K., la olmeka kulturo floris en la regiono de la golfo de Meksiko, ĉefe en la nunaj ŝtatoj de Verakruco kaj Tabasko. Unu el ĝiaj ĉefaj lokoj estis La Venta, urbo konstruita laŭlonge de akso kuranta norde-suden, kaj kies monumentoj estas aranĝitaj pli-malpli simetrie al tiu akso.

La plej karakterizaj kreaĵoj de l’ olmekoj, tamen, estis la grandegaj monolitoj el ĉizita ŝtono, kiuj reprezentas kolosajn kapojn, la altaroj kaj aliaj aĵoj, el kiuj multaj ekzemploj atingis nin. Krom la ŝtono, la olmekoj uzis jadon kaj aliajn fajnajn ŝtonojn.

Ĉefa elemento en la olmeka kulturo estas la jaguaro, kiu povas esti konsiderata ties totemo.

La olmeka dekadenco komenciĝis ĉirkaŭ 500 jaroj a.K. Kvankam ne eblas precizigi la kialojn, estas proponata la hipotezo ke ĝi ŝuldiĝas al konkurenco de rivalaj kulturoj estiĝintaj en aliaj areoj, aŭ pro internaj malpacoj kaŭzitaj de la malkontento de la subpremitaj tavoloj, pro tio ke ĝi estis socio ege hierarkiigita.

Tamen, olmekoj lasis gravan kulturan heredaĵon al diversaj popoloj. La plej gravaj el tiuj estis la teotiŭakananoj, situintaj en la valo de Meksiko kaj Pueblo.

Skribo 

Oni trovis finde de la 1990-aj jaroj - dum vojkonstruado - ŝtontabulon (steleon) ĉe Cascajal, kiu pezas 12 kg kaj havas la grandon de 36x21x13cm kaj surhavas 62 ĉifritajn simbolojn.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Aztekoj
 Antaŭkolumba arto
 Tukstlas-Montaro

Meksiko
Antikvaj etnoj
Enverguro

Enverguro estas
 larĝo de la vela parto fiksita al la vergo,
 larĝo de la velaro sur ŝipo,
 longo de la etenditaj flugiloj de birdo aŭ aviadilo respektive
 longo de ambaŭ kontraŭaj aloj de muelejo.

Inĝenierarto
-315

En la jaro 315 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Romio: L. Papirius Sp.f. Cursor kaj Q. Publilius Q.f. Philo iĝis konsuloj

Naskiĝoj

Mortoj
 Heraklido de Ponto
-316

En la jaro 316 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj 
 Dua samnita milito;
 Puĉo de Kasandro en Makedonio;
 Agatoklo iĝis estro de Sirakuso;
 Sp. Nautilus Rutilus kaj M. Popillius Laenas iĝis konsuloj en Romo;
 Unua prezentado de Dyskolos, komedio de Menandro.

Naskiĝoj

Mortoj
-317

En la jaro 317 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj
Romio: Q. Aemilius Q.f. Barbula kaj Caius Iunius C.f. Bubulcus Brutus iĝis konsuloj.

Naskiĝoj

Mortoj
-318

En la jaro 318 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj
Romio: L. Plautius L.f. Venox (Venno) kaj M. Foslius (Folius) C.f. Flaccinator iĝis konsuloj.

Naskiĝoj
Pirho

Mortoj
Fociono, atena stratego ka oratoro
Antilokapredoj

La familio antilokapredoj (aŭ forkoantilopoj) (nur unu specio kun 5 genroj) apartenas kun la bovedoj al la superfamilio de Kavkornuloj (Bovoidea). Ili ambaŭ havas kavkornon, sed kavkorno de la antilokapredoj estas plurbranĉa kaj ĉiujare defalas. Do la antilokapro estas la unusola bestospecio sur la tero, kies kavkorno defalas.

La familio havas unu plu ekzistantan specion, nome antilokapro aŭ amerika kapro-antilopo (lat. Antilocapra americana), sed sciencistoj jam identigis plurajn formortintajn antilokapredojn. La antilokapro estas endemia al la Nearktiso.

Specioj 
 Subfamilio Merycodontinae
 Genro Cosoryx
 Cosoryx agilis
 Cosoryx cerroensis
 Cosoryx furcatus
 Cosoryx ilfonensis
 Cosoryx trilateralis
 Genro Meryceros
 Meryceros crucensis
 Merycerus crucianus
 Meryceros hookwayi
 Meryceros joraki
 Meryceros major
 Meryceros nenzelensis
 Meryceros warreni
 Genro Merycodus
 Merycodus furcatus
 Merycodus grandis
 Merycodus necatus
 Merycodus prodromus
 Merycodus sabulonis
 Genro Paracosoryx
 Paracosoryx alticornis
 Paracosoryx burgensis
 Paracosoryx dawesensis
 Paracosoryx furlongi
 Paracosoryx loxoceros
 Paracosoryx nevadensis
 Paracosoryx wilsoni
 Genro Ramoceros
 Ramoceros brevicornis
 Ramoceros coronatus
 Ramoceros marthae
 Ramoceros merriami
 Ramoceros osborni
 Ramoceros palmatus
 Ramoceros ramosus
 Genro Submeryceros
 Submeryceros crucianus Submeryceros minimus Submeryceros minor Subfamilio Antilocaprinae
 Tribe Proantilocaprini
 Genro Proantilocapra Proantilocapra platycornea Genro Osbornoceros Osbornoceros osborni Tribo Ilingoceratini
 Genro Ilingoceros Ilingoceros alexandrae Ilingoceros schizoceros Genro Ottoceros Ottoceros peacevalleyensis Genro Plioceros Plioceros blicki Plioceros dehlini Plioceros floblairi Genro Sphenophalos Sphenophalos garciae Sphenophalos middleswarti Sphenophalos nevadanus Tribo Stockoceratini
 Genro Capromeryx Capromeryx arizonensis Capromeryx furcifer Capromeryx gidleyi Capromeryx mexicanus Capromeryx minor Capromeryx tauntonensis Genro Ceratomeryx Ceratomeryx prenticei Genro Hayoceros Hayoceros barbouri Hayoceros falkenbachi Genro Hexameryx Hexameryx simpsoni Genro Hexobelomeryx Hexobelomeryx fricki Hexobelomeryx simpsoni Genro Stockoceros Stockoceros conklingi Stockoceros onusrosagris Genro Tetrameryx Tetrameryx irvingtonensis Tetrameryx knoxensis Tetrameryx mooseri Tetrameryx shuleri Tetrameryx tacubayensis Tribo Antilocaprini
 Genro Antilokapro Amerika antilokapro (Antilocapra americana)
 Antilocapra americana americana Antilocapra americana mexicana Antilocapra americana peninsularis Antilocapra americana sonoriensis Antilocapra maquinensis Genro Texoceros Texoceros altidens Texoceros edensis Texoceros guymonensis Texoceros minorei Texoceros texanus Texoceros vaughani''

 
Nearktisa faŭno
Familioj de mamuloj
Rómulo Gallegos

Rómulo Gallegos ['romulo ga'ĝegos] (naskiĝis la 2-an de aŭgusto, 1884 en Karakaso, mortis la 5-an de aprilo, 1969) estis venezuela politikisto kaj verkisto, unu el la plej gravaj literaturaj figuroj de Sudameriko.

Li dediĉis sian vivon samtempe al la politiko kaj al la literaturo. Li studis filozofion kaj matematikon kaj profesoris en sia naskiĝurbo.

Kiel politikisto li estis Ministro de Klerigado, poste Senatano kaj fine li fariĝis Prezidento de Venezuelo, la unua demokratie elektita, en la jaro 1948. Lia prezidenteco estis tre mallonga, ĉar militista puĉo ekziligis lin al Kubo kaj poste al Meksiko.

Gallegos verkis multajn romanojn kaj tri majstrajn verkojn: "Doña Bárbara" en 1929, "Cantaclaro" en 1933 kaj "Canaima" en 1935. Lia stilo estas malfacile klasebla, sed lia interpreto de la rilato inter homo kaj naturo famigis lin. Doña Barbara estas sendube lia plej bona ekzemplo. Oni donis al li la Nacian Premion de Literaturo inter aliaj distingoj.

En Esperanto aperis 
 Doña Bárbara / El la hispana trad. Fernando de Diego. - Caracas: eldonis Venezuela Esperanto-Asocio, 1975 ISBN 84-399-2885-8

Eksteraj ligiloj 

 http://www.celarg.org.ve/2donrg.html  Biografio de Rómulo Gallegos en la hispana
 http://www.vidaslusofonas.pt/romulo_gallegos.htm Biografio de Rómulo Gallegos en la portugala
 http://www.celarg.org.ve  Centro de Estudos Latinoamericanos Rómulo Gallegos (CELARG)

Hispanlingvaj verkistoj
Venezuelaj politikistoj
Venezuelaj verkistoj
-375

En la jaro 375 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj
Anabasis verkita de Ksenofono;
Nur du tribunoj de plebo, C. Licinius Calvus kaj Lucius Sextius estris Romion;

Naskiĝoj

Mortoj
Hipokrato (eble).
Gorgiaso
-394

En la jaro 394 antaŭ Kristo okazis, interalie:

Eventoj

Naskiĝoj

Mortoj
-398

En la jaro 398 antaŭ Kristo okazis interalie:

Eventoj 
 Ezra alvenis Judujon.
 Agesilao la 2-a (Sparto) fariĝis reĝo.
 Neferito la 1-a iĝis reĝo de Egiptio kaj komencis la 29-an dinastion.
 Siracusa kaj Kartago subskribis traktaton.

Mortoj 
 Armiteo faraono de Egiptio.
 Agis la 2-a (Sparto)
Respubliko Ĉinio (1912-1949)

La Respubliko Ĉinio (RĈ; ) estas la nomo de la respubliko fondita de Sun Jatsen kaj la politika partio Kuomintango post la ĉina revolucio de 1911, kiu detronigis la manĉuan dinastion Qing. Kuomintango atingis en la jaro 1927 la povon pri la kontinenta Ĉinio, sed devis post la perdita interĉina milito en la jaro 1949 kontraŭ la komunistoj retiriĝi al Tajvano kaj pluraj insularoj (Ĝinmenoj, Macuoj kaj Penghuoj), kie ĝi daŭrigis la Respublikon Ĉinio kaj regis ĝin diktature ĝis la demokratiĝo de Tajvano en 1990.

Historio 
 1912-1949 Respubliko Ĉinio en la kontinento (ĝis ĈPR estis fondita)
 1912-1928 Provizora Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國臨時政府 (pinjine:Zhōnghuá mínguó línshí zhèngfǔ)
 1913-1928 Pekina Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國北洋政府 (Zhōnghuá mínguó běiyáng zhèngfǔ)
 1928-1949 Naciista Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國國民政府 (Zhōnghuá mínguó guómín zhèngfǔ)
 1937-1940 Provizora Registaro de la Respubliko Ĉinio, 中華民國臨時政府 (Zhōnghuá mínguó línshí zhèngfǔ)
 1940-1945 Nankina Naciista Registaro de la Respubliko Ĉinio 中華民國汪精衛政權 (Zhōnghuá mínguó Wāng Jīngwèi Zhèngquán)
 1949- Respubliko Ĉinio en Tajvano

Vidu ankaŭ 
 Ĉina enlanda milito
 Historio de Ĉinio
 Por pliaj informoj pri la nuntempa Respubliko Ĉinio legu sub Tajvano kaj Historio de Respubliko Ĉinio post 1949.

 
20-a jarcento en Ĉinio
Eksaj respublikoj
Eksaj membroj de la Unuiĝintaj Nacioj
Administraj unuoj fonditaj en 1911
Administraj unuoj malfonditaj en 1949
John Wayne

John WAYNE , vera nomo: Marion Michael MORRISON (naskiĝis la 26-an de majo 1907, mortis la 11-an de junio 1979) estis usona aktoro, kiu ofte rolis heroojn de vesternoj.

John Wayne naskiĝis en Winterset (Iovao). En 1913 la familio transloĝiĝis al Glendale (Kalifornio).

Li laboris kiel figuranto kaj la unuan filmrolon li ricevis en 1928, en la mutfilmo Mother Machree. Du jarojn poste sekvis la unua ĉefrolo, en The Big Trail. Li famiĝis en 1939, per la vakera filmo Stagecoach.

John Wayne prezentis en 142 filmoj la ĉefrolon kaj unufoje li gajnis Oskaron, pro True Grit en 1969.

Li mortis en 1979 pro kancero.

Listo de filmoj 
 Mother Machree (1928)
 The Big Trail (1930)
 Stagecoach (1939)
 The Spoilers (1942)
 Back to Bataan (1945)
 Fort Apache (1948)
 Red River (1948)
 3 Godfathers (1948)
 Sands of Iwo Jima (1949)
 She Wore A Yellow Ribbon (1949)
 Rio Grande (1950)
 The Quiet Man (1952)
 The High and the Mighty (1954)
 Hondo (1955)
 The Conqueror (1955)
 The Searchers (1956)
 Rio Bravo (1959)
 The Alamo (1960)
 North to Alaska (1960)
 The Longest Day (1962)
 Hatari! (1962)
 The Man Who Shot Liberty Valance (1962)
 The Sons of Katie Elder (1965)
 El Dorado (1967)
 The War Wagon (1967)
 True Grit (1969)
 Rio Lobo (1970)
 Big Jake (1971)
 The Train Robbers (1972)
 The Shootist (1976)

Vidu ankaŭ 

 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Usonaj aktoroj
Akademia Premio por plej bona aktoro
Naskiĝintoj en 1907
Mortintoj en 1979
Artistnomoj
Usonaj konservativuloj
Naskiĝintoj la 26-an de majo
Mortintoj la 11-an de junio
Incizivo

La incizivo (aŭ sinonime: tranĉodento; ) estas dento de mamuloj kiu servas por kapti kaj tranĉi la nutraĵon.

La incizivoj

 estas forte evoluintaj, ĉizilformaj ekz. ĉe la ronĝuloj,
 etaj kompare kun la aliaj ekz. ĉe karnovoroj
 kaj mankas kiel ĉe la remaĉuloj en la supra makzelo.

Incizivo kun malfermitaj dentoradikoj karakterizas la ordon de ronĝuloj, leporuloj kaj rostruloj (elefanta dentego). Tio signifas, ke la incizivoj de tiuj bestoj kreskas daŭre dum la tuta vivo.

La homaj tranĉodentoj havas ĉizilformon, la antaŭa parto estas konveksa. La incizivoj de la supra makzelo estas pli grandaj ol tiu de la suba. La homo havas incizivon en la supra/suba makzelo en la dekstra-maldekstra flanko 2-2.

Vidu ankaŭ 
 Inciziva osto
 Kanino

Dento
Eugéne Gabert

Eugéne GABERT [gaber] (naskita la  en Saint-Étienne; mortinta 72-jaraĝa en 1942 en Saint-Priest-en-Jarez, departemento Loire) estis franca esperantisto kaj kasisto de la urbo Saint-Étienne. 

Gabert estis ano-fondinto de la Esperanto-grupo de Saint-Étienne kaj kasisto, vicprezidanto kaj prezidanto de tiu grupo. Sur nacia nivelo li estis eksprezidanto de la federacio FER kaj komitatano de SFPE. Internacie li estis delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) de ties kreo en 1908, eksĉefdelegito, dumviva ano, honora ano kaj patrono de UEA.

Fontoj 

Francaj esperantistoj
Naskiĝintoj en 1869
Mortintoj en 1942
Gajaj Vesperoj

Gajaj Vesperoj  estas 80-paĝa libro, verkita kaj kompilita de Carl Walter. Li eldonis ĝin en la jaro 1931 en Berlino. 

Ĝi enhavas spritaĵojn, anekdotojn, humoraĵojn, regulojn por gvidantoj, program-konsilojn por grupkunvenoj kaj ludojn - por fari la grup-vesperojn allogajn kaj interesajn.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/G en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Esperanto-movado
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Gaja Knabo

Gaja Knabo (norvege: En glad gutt) estas karakteriza rakonto pri la vivo en nordo de la norvega verkisto Bjørnstjerne Bjørnson. La esperanta traduko de Liv Sandberg kaj Dordi Johansen (94 paĝoj) aperis ĉe Norvega Esperantista Ligo en 1934.

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/G en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Verkoj el la esperantigita norveglingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Gaja lernolibro

Gaja Lernolibro de Esperanto por Meminstruado  estas libro verkita kaj memeldonita 118-paĝe de Carl Walter en Berlino en la jaro 1933.
 
Du jarojn poste sekvis dua eldono, 112-paĝa, titolita Gaja Lernolibro de Esperanto por Sininstruo. La verko enhavas 120 bildojn de Peter Thienhaus.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Gaja Lernolibro de Esperanto por Meminstruado.
 Gaja Lernolibro de Esperanto: por Sininstruo.
 Enciklopedio de Esperanto/G en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de CDELI
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Esperanto-lernolibroj
Esperanto-libroj aperintaj en 1934
Katalogo de CDELI
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Walter Gale

Walter A. GALE (gejl) estis angla kolonelo kaj esperantisto. Li naskiĝis la 9-an de novembro 1855 kaj mortis la 20-an de decembro 1924. De 1875 ĝis 1911 li servis en la brita armeo, el tio 21 jarojn en Hindujo. Li esperantistiĝis en 1907, kaj multe literature verkis sub la plumnomo Ŭoago. Citinda estas lia Konkordanco al Sentencoj de Salomono kaj manuskripta Konkordanco al Marta (ĉe BEA).

Britaj esperantistoj
Galerio de Zamenhofoj

Galerio de Zamenhofoj estas 40-paĝa libreto pri la familianoj de Ludoviko Lazaro Zamenhof, kun 19 fotoj kaj diversaj datumoj kolektitaj de Edvardo Wiesenfeld. Ĝi estas eldonita de Heroldo de Esperanto en Kolonjo en la jaro 1925 .

"La reciprokaj influoj ĉe l' familianoj estas tiom grandaj, ke por plene kompreni iun ajn el ili, estas utile ekkoni la tutan familion." (El la Enkonduko.)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/G en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

 
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Albert Gallois

Albert GALLOIS [galŭa] ( en Bayeux – 1937) estis grafo kaj franca esperantisto, pioniro de Esperanto en Italio.

Soifo al neatenditaj aventuroj logis lin for de la hejmo en malproksimajn vojaĝojn, inter aliaj al Tunizio, Kanado kaj Gvineo, kie li en 1900-1901 partoprenis fervojkonstruon kiel direktoro. Li iĝis esperantisto dum 1902, kaj de tiam multe laboris por Esperanto en Italio (edziĝinte al italino). En Riolunato (provinco de Modena) li fondis Esperanto-grupon; li estis kunfondisto de Itala Societo por la Propagando de Esperanto (ISPE) kaj de la gazeto L'Esperantista, dum 1902.

Li tradukis du lernilojn de Theophile Cart (1903-04) kaj - kun Rosa Junck - la Fundamenton de Esperanto el la franca en la italan. Luigi Giambene forte kritikis la tradukon faritan de du tradukintoj, kies gepatra lingvo ne estis la itala: "...multego da vortoj ricevas sencon malveran ... ni trovis pli ol 100 malĝustaĵojn ..." ).

Literaturo 
 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)

Notoj 

Francaj esperantistoj
William Henry Garbutt

William Henry GARBUTT (naskiĝis la  en Worcester) estis angla esperantisto kaj ĵurnalisto. Li estis la unua sekretario de la Birminghama Esperanto-klubo kaj la unua prezidanto de Mezlanda Esperanto-Federacio. Dum multaj jaroj li estis UEA-delegito en Birmingham.

Britaj esperantistoj
José Garzón Ruiz

José GARZÓN RUIZ (naskiĝis la 6-an de aprilo 1871 en San-Fernando provinco de Kadizo, kaj mortis en 1955) estis hispana advokato kaj esperantista pioniro.

José Garzón fondis la revuojn Gazeto Andaluzia kaj Ga­zeto Hispana. Li gvidis kurs­ojn kaj verkis hispanlingvajn lernolibrojn kaj en Esperanto.

Li multe laboris pri la skolta movado: Li instruis Esperanton al skolta grupo de sia urbo, en kiu li estis aktiva partoprenanto. La 30-an de marto de 1918 li gvidis la skoltojn de San Fernando en ekskurso per trajno ĝis Jerez kaj el tie ĝis La Cartuja en turisma vojaĝo.

José Garzón Ruiz instigis ke la skoltoj lernu, ne nur Esperanton, li ankaŭ organizis por ili kursojn pri topografio, gimnastiko, sano kaj telegrafio. Li eĉ pruntedonis sian proprieton en la kampo, nomata "El Jardinillo", por realigi tendarojn kaj sian hejmon, en la strato Muñoz Torrero numero 10-a de San Fernando, por organizi skoltajn aranĝojn.

Esperanto, instruita de li, ege sukcesis inter la skoltoj de San Fernando. Pli malfrue, li ankaŭ organizis bankedon por pli ol 100 junaj skoltoj de la provinco de Kadizo kie li estis la delegito de la skoltisma movado. En majo de 1928 la skolta movado honoris lin per "Lobo de Bronce" ("Lupo el bronzo").

Ĉefaj verkoj 
 Gazetoj fonditaj:
 Gazeto Andaluzia
 Gazeto Hispana

 Lernolibroj pri Esperanto por hispanparolantoj:
 Gramática Completa del Idioma Internacional Esperanto (160 paĝoj, Eldonejo "Sopena", 1908)
 Prontuario de Esperanto (284 paĝoj, Eldonejo "Sucesores de Manuel Soler", 1909)

 Skribaĵoj en Esperanto:
 Laŭleĝa Situacio de fremduloj en Hispanujo
 Kritika ekzameno de la proceso kontraŭ Kristo (Tradukaĵo, 1012. Originalo far Barrio y Moraita)
 Kelkaj Andaluziaj Moroj (artikolaro, 1910)

 Informofontoj 
 Rodríguez, José María, Skoltismo kaj esperanto en Andaluzio , 19a de junio de 2005
 Armada Muñoz, José, El Escultismo en la Provincia de Cádiz (formo: .PDF)
 Lapenna, I., Lins, U. kaj Carlevaro, T. Esperanto en Perspektivo'', paĝoj: 142 kaj 256. UEA/Centro por Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo, 1974
 Enciklopedio de Esperanto

Garzón Ruiz, José
Karl Gasperini

Karl GASPERINI (naskiĝis la  en St. Gotthard, Hungario) estis aŭstra-germana  komerc-ministeria oficisto en Vieno. Li laboris ĉefe en katolikaj Esperanto-rondoj.

Aŭstraj esperantistoj
Emile Gasse

Emile GASSE [gas] (naskiĝis la 26-an de oktobro 1881 en Parizo - mortis la 29-an de aprilo 1974 en Hyères, Francio) estis la unua esperantisto en sia regiono (Normandio).

Franco, asekur-agento, kunfondis la Popolan Universitaton en Havro.

Esperantistiĝis en marto 1900 (la unua en Normandio), partoprenis interalie ankaŭ la 1-an Universalan Kongreson en Bulonjo-ĉe-Maro, gvidis centojn da kursoj, inter kiuj ankaŭ oficialan (devigan) ĉe la Komerca Supera Lernejo en Parizo. Ĝis sia morto funkciis kiel fakdelegito de UEA. EdE-G

Verkoj 
 Kurso tutmonda de la lingvo internacia Esperanto laŭ la metodo natura (1905)
 Monoteismo kaj pozitiva moralo
 Raciaj derivo kaj verbuzo: necesega aldonaĵo al ĉiuj nunaj vortaroj kaj lernolibroj

Tradukoj 
 Balzac, Honoré de: Eŭgenino Grandet (1909)
 Renan, Ernest: Vivo de Jesuo (1907)

Francaj esperantistoj
Emilio Gastón

Emilio GASTÓN UGARTE (Zaragozo, 1877-1925) estis advokato kaj pioniro de Esperanto en Hispanio. Kunfondinto kaj prezidinto de la grupo Frateco en Zaragozo. Liaj infanoj Emilia (naskiĝinta en 1904), Inés kaj Rafael ankaŭ estis esperantistoj, laŭ la UEA-jarlibro de 1966 eĉ la unuaj flue parolantaj denaskaj esperantistoj en la mondo. Li ankaŭ estis "Entreprenisto de la ekskurso de la aŭstriaj infanoj en Hispanujon post la milito pere de Esperanto".

Referencoj

 Biografio de Emilio Gastón (ĉe archive.org) verkita de Antonio Marco Botella, publikigita en la retejo de la zaragoza grupo "Frateco".

Hispanaj esperantistoj
Gustave Gautherot

Gustave GAUTHEROT [gotro'] (naskiĝis la 29-a de marto 1880 en Pierrefontaine apud Besançon, mortis en 1948) estis tre konata franca historiisto kaj esperantisto.

Li estis senatano kaj profesoro en la Katolika Instituto en Parizo; li verkis librojn precipe pri la franca revolucio kaj pri komunismo.

Pri Esperanto li interesiĝis antaŭ la unua mondmilito, en la katolikaj rondoj. Li verkis la riĉe dokumentitan libron La question de la langue internationale  (1910) kaj ankaŭ proprajn broŝurojn, ekzemple Pourquoi nous sommes Espérantistes (1910), kiu havis gravan sukceson ĉe la katolikoj.

Gustave Gautherot estis ĉefredaktoro de la revuo Espero Katolika.

GAUTHEROT, Gustave
GAUTHEROT, Gustave
Pandionedoj

Pandionedoj (Pandionidae) estas familio de la falka ordo de la birda klaso de vertebruloj kaj havas nur unu genro kaj nur unu specion, la fiŝaglon (Pandion haliaetus).

Esence pandionedoj estas akcipitredoj kiuj evoluis dek-kvin milionoj jaroj antaŭ por adapti al fiŝnutraĵo.

La ĉefaj adaptaĵoj estas la piedoj kiuj povas firme preni glitajn fiŝojn, la intesto kiu povas digesti fiŝostojn, kaj la nazaj klapoj kiuj fermiĝas kiam ĝi plonĝas.

Falkoformaj
Internacia Unio de Teoria kaj Aplika Kemio

La Internacia Unio de Teoria kaj Aplika Kemio, mallongigita IUTAK (traduko, , akronimo IUPAC) estas internacia, ne-registara organizo fondita en 1919 dediĉita al la antaŭigo de kemio, kaj donas sciencajn rekomendojn pri multaj temoj de kemio, ekzemple terminologio kaj mezurado. Ĝi estas membro en ICSU, la Internacia Konsilio de Scienco.

Ĝi estas la ĝenerale agnoskata aŭtoritato pri la nomado de kemiaj kombinaĵoj, kaj normigas literumadon kiam estas disputo. Ekzemple, komitato de IUTAK decidis ke estas preferinde la usona literumado de sulfuro (sulfur) anstataŭ la brita (sulphur), kaj ke brita aluminium (aluminio) estas pli konkorda kun aliaj metaloj (kiuj finiĝas per '-ium') ol la usona aluminum.

La sveda Nobel-premianto kaj biokemiisto Arne Tiselius estis prezidanto de IUTAK 1951–1955.

Fontoj

Vidu ankaŭ 
 Kemia elemento
 Kemia nomenklaturo
 Grupo de la perioda tabelo

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala Retejo 
 Termologiaro ĉe retejo de ACD Labs 

Kemio
Internaciaj organizaĵoj
Mallongigoj
Normigado
Normigaj organizoj
Kakatuedoj

Kakatuedoj (Cacatuidae) estas aŭstralazia familio de birdoj en la ordo de la Psitakoformaj aŭ Papagoformaj (Psittaciformes). Ili estas la sola familio en superfamilio Kakatuideaj (Cacatuidea). Ili havas dikan kaj fortan bekon, kaj pli aŭ malpli grandan plumtufon sur la kapo. Ili vivas en Aŭstralio, Indonezio kaj najbaraj insuloj.

Sistematiko 

Al la familio Cacatuidae apartenas ĉirkaŭ 44 birdaj specioj kaj subspecioj. La plej nova sistematiko estas jena:

Subfamilio Nymphicinae
 Genro Nymphicus
 Nimfiko, Nymphicus hollandicus Kerr, 1792
Subfamilio Calyptorhynchinae — nigraj kakatuoj:
 Genro Calyptorhynchus (5 specioj)
 Subgenro Calyptorhynchus – nigra-ruĝaj kakatuoj
 Kaliptorinko de Banks, Calyptorhynchus banksii Latham, 1790 (5 subspecioj)
 Kaliptorinko de Latham, Calyptorhynchus lathami Temminck, 1807 (3 subspecioj)
 Subgenro Zanda – nigra-flavaj kaj nigra-blankaj kakatuoj
 Funebra kaliptorinko, Calyptorhynchus funereus Shaw, 1794 (2–3 subspecioj)
 Larĝbeka kaliptorinko, Calyptorhynchus latirostris Carnaby, 1948
 Kaliptorinko de Baudin, Calyptorhynchus baudinii Lear, 1832

Subfamilio Cacatuinae
 Tribo Microglossini:
 Genro Probosciger
 Palma kakatuo, Probosciger aterrimus Gmelin, 1788 (4 subspecioj)
 Tribo Cacatuini:
 Genro Callocephalon
 Fimbria kalocefalo, Callocephalon fimbriatum Grant, 1803
 Genro Eolophus
 Rozbrusta kakatuo, Eolophus roseicapilla Vieillot, 1817 (3 subspecioj)
 Genro Lophochroa
 Kakatuo de Leadbeater, Lophochroa leadbeateri Vigors, 1831 (2 subspecioj)
 Genro Cacatua (11 species)
 Subgenro Cacatua – veraj blankaj kakatuoj
 Sulfura kakatuo, Cacatua sulphurea Gmelin, 1788 (4 subspecioj)
 Peruka kakatuo, Cacatua galerita Latham, 1790 (4 subspecioj)
 Okulvitra kakatuo, Cacatua ophthalmica Sclater, 1864
 Blanka kakatuo, Cacatua alba Müller, 1776
 Moluka kakatuo, Cacatua moluccensis Gmelin, 1788
 Subgenro Licmetis – koreloj
 Fajnbeka korelo, Cacatua tenuirostris Kuhl, 1820
 Fosanta korelo, Cacatua pastinator Gould, 1841 (2 subspecioj)
 Sanga korelo, Cacatua sanguinea Gould, 1843 (4 subspecioj)
 Korelo de Goffin, Cacatua goffiniana Roselaar and Michels, 2004
 Korelo de Ducorps, Cacatua ducorpsii Pucheran, 1853
 Sangpuga korelo, Cacatua haematuropygia Müller, 1776

Referencoj

Bildaro 

 
Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Anseranasedoj

Anseranasedoj (Anseranatidae) estas familio el la anasa ordo el la birda klaso de vertebruloj, kio havas nur unu genron kaj nur unu specion. Tiu estas la Piga ansero (Anseranas semipalmatus), kiu estas loĝanta reproduktulo en norda Aŭstralio kaj en suda Novgvineo.

Sistematiko kaj evoluo 

Tiu familio estas lokita en la ordo Anseroformaj, kaj havas la karakteran bekostrukturon, sed ĝi estas konsiderata distinga el aliaj familioj en tiu taksono. La rilataj kaj nunaj familioj, Anhimedoj (kriuloj) kaj Anasedoj (anasoj, anseroj kaj cignoj), enhavas ĉiujn aliajn taksonojn.

Kladistika studo de la morfologio de anseroformaj trovis, ke la Piga ansero estas frua kaj distinga posteulo, diverĝinta post kriuloj kaj antaŭ ĉiuj aliaj anasoj, anseroj kaj cignoj.

Tiu familio estas tre malnova, fakte vivanta fosilio, kiu ŝajne diverĝis antaŭ la kretacea-terciara evento – la parenco Vegavis iaai vivis antaŭ ĉirkaŭ 68-67 milionoj da jaroj. La registro de fosilioj estis limigita, tamen. La enigma genro Anatalavis (kuŝejo Hornerstown de fina Kretaceo aŭ komenca Paleoceno de Nov-Ĵerzejo, Usono – kaj London Clay de komenca Eoceno de Walton-on-the-Naze, Anglio) estas foje konsiderata la plej frua konata anseranasedo. Alia birdo el Paleogeno foje konsiderata anseranasedo estas Anserpica, el fina Oligoceno de Billy-Créchy (Francio). La plej frua konata membro de la grupo en Aŭstralio estas Eoanseranas handae reprezentata de fosilioj trovitaj el kuŝejoj de fino de la Oligoceno de Carl Creek Limestone de Kvinslando. Aldonaj fosilioj el Norda Ameriko kaj Eŭropo sugestas, ke la familio disvastiĝis tutmonde dum la fina periodo de Paleogeno.

Bildaro

Referencoj 

Birdoj de Indonezio
Anseroformaj
Papagedoj

Papagedoj aŭ Psitakedoj () estas unu el tri familioj de veraj papagoj. Ĝi konsistas je du subfamilioj: Psittacinae (papagoj de Malnova mondo aŭ afrotropisaj papagoj) kun ĉ. 10 specioj kaj Arinae (papagoj de Nova mondo aŭ neotropisaj papagoj) kun 157 specioj plus kelkaj specioj, kiuj formortis dum la lastaj kelkaj jarcentoj. La familio enhavas kelkajn plej popularajn birdajn speciojn, inter aliaj la  el la Novmondaj papagoj kaj la  el la Malnovmondaj.

Distribuo

Evoluo

Sistematiko 
La familio Psittacidae estis unue enkondukita kun nomo Psittacea far franca multfakulo Constantine Samuel Rafinesque en 1815. La plej nova taksonomio surbaze molekulaj esploroj agnoskas parencecon de triboj Psittacini (Malnovmonda) kaj Arini (Novmonda) el subfamilio Psittacinae. Do la triboj estis ŝanĝitaj al subfamilioj, laŭorde Psittacinae kaj Arinae. Subfamilio Loriinae kaj aliaj triboj de Psittacinae estis eligitaj el Psittacidae kaj nun formas aliajn familiojn en superfamilio Psittacoidea de ĉiuj veraj papagoj.

 Subfamilio Psittacinae
 Genro Bavaripsitta†
 Genro Psittacus – Grizaj papagoj
 Genro Poicephalus
 Subfamilio Arinae
 Tribo Arini – araoj
 Genro Anodorhynchus
 Genro Cyanopsitta
 Genro Ara
 Genro Orthopsittaca
 Genro Primolius
 Genro Diopsittaca
 Genro Rhynchopsitta
 Genro Ognorhynchus
 Genro Guaruba
 Genro Leptosittaca
 Genro Conuropsis†
 Genro Psittacara
 Genro Aratinga
 Genro Eupsittula
 Genro Thectocercus
 Genro Cyanoliseus
 Genro Pyrrhura
 Genro Enicognathus
 Tribo Androglossini – Amazonaj papagoj kaj parencaj genroj
 Genro Pyrilia
 Genro Pionopsitta
 Genro Graydidascalus
 Genro Alipiopsitta
 Genro Pionus
 Genro Amazona
 Genro Triclaria
 Klado (eble tribo) Amoropsittacini
 Genro Nannopsittaca
 Genro Psilopsiagon
 Genro Bolborhynchus
 Genro Touit
 Klado (eble tribo) Forpini – Papagetoj
 Genro Forpus
 Klado enhavanta na Arini
 Genro Pionites – kaikoj (kvar specioj)
 Genro Deroptyus – ruĝvosta papago
 Klado enhavanta na Androglossini
 Genro Hapalopsittaca
 Genro Brotogeris
 Genro Myiopsitta
 Genro Eupsittula

Notoj

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Kakatuedoj

Bildaro 

Papagoformaj
Mamul-nomenklaturo

Biologio - Zoologio - Mamulo 

SISTEMLISTO DE MAMULOJ

Propono de taksonomia nomenklaturo de mamuloj en Esperanto

Klaso : MAMULOJ - Mammalia
(MAMBESTOJ, SUĈBESTOJ) 

Subklasoj

Aliterioj
Ovonaskuloj
Pantoterioj
Vivonaskuloj
Mamuloscienco
Mamul-nomenklaturo de Středa
GEA

La vorto havas plurajn signifojn:

gea estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Mallongigo por Germana Esperanto-Asocio.
Mallongigo por Gaŭĉa Esperanto-Asocio.
Geedziĝoj esperantistaj

Geedziĝoj Esperantistaj. Inter samnaciaj Esperantistoj, plej ofte anoj de la sama Esperanto-grupo, okazas ofte geedzaj interligoj. Sed tio estas kutima maniero trovi geedzan paron; kio ne bezonas apartan esploron. Pli interesaj estas tiuj geedziĝoj, kiuj okazis inter diversnacianoj pere de Esperanto, aŭ kiel sekvo de korespondado, aŭ kiel tiu de kongresa renkontiĝo. La "kolektadon" de tiuj Esperantistaj geedzoj komencis L. Kökény, daŭrigis E. E. Yelland, per kies multaj klopodoj, sube troviĝas informoj pri 56 geedzoj. Laŭ la ricevitaj respondoj, la granda plimulto de la geedzoj uzas Esperanton kiel familian lingvon. Kelkaj problemoj postulas apartajn esplorojn, ekzemple, ĉu la infanoj lernas Esperanton kiel unuan lingvon kaj kiujn Esperantajn vortojn ili kreas, kiajn "spontane" estiĝantajn formojn uzas la amantoj, kaj tiel plu. Esperanto kiel "edzperanto" povas esti ankaŭ taŭga argumento pri la praktika valoro de Esperanto.

Geedziĝoj esperantistaj okazintaj antaŭ 1934

Vidu ankaŭ 

 Denaskaj Esperanto-parolantoj
 Listo de denaskaj esperantistoj
 Esperantlingvaj familioj

Referencoj

Esperanto-movado
Listoj pri Esperanto
Denaskaj esperantistoj
Henrik Gelger

GELGER Henrik (1892 en Budapeŝto – 20-a de oktobro, 1918) estis frua hungara esperantisto kaj komercisto. Redaktis kelkajn jarojn "H-landa Informilo", "Verda Radio", kaj "H-lando". Kelkaj originalaj poemoj, tradukaĵoj.

Bibliografio 
 Henrik Geiger (1892 – 1918), in: Gulyás Pál: Magyar írók. Élete és munkái. X. kötet. Budapest, 1992.

Gelger, Henrik
Gelger
Geometrio Absoluta

EdE-G

Geometrio Absoluta. Verkis C. Vö-rös, eld. Kokai. La titoloj de la tri volumoj: Elemento de la GA., 1911, 106 p.; Analitika G. A, unua parto, La Ebeno Bolyai-a, 1910, 134 p.; Analitika G. A., dua parto, La Spaco Bolyai-a, 1912, 200 p. Gravaj scienc-aj verkoj, tre kuraĝe aperigitaj.

Geometrio
Georgo Dandin

Georgo Dandin  (fr: George Dandin ou Le Mari Confondu) estas 3-akta komedio de Moliero, verkita en 1668 por prezentado kun baledo de Jean-Baptiste Lully.

Enhavo 
La protagonisto Georgo Dandin /dandèn/ estas tipo de naivulo (riĉa kamparano edziĝinta al nobelino), suferanta pro tio, ke lia malprudenta deziro plenumiĝis.

Lia frazo «Vi ĝin volis, vi ĝin volis, Georgo Dandin, vi ĝin volis!» (la lasta sceno de la akto 1-a) proverbiĝis en la franca kaj kelkaj aliaj lingvoj.

La Esperanto-traduko 
La Esperantigon el la franca realigis L.L. Zamenhof. La traduko estas publikigita 51-paĝe en 1908 en Parizo ĉe Hachette. La dua eldono aperis en la jaro 1924, la tria en 1930.

Recenzoj 

Prezento de katalunaj aktoroj estis planita por la Deka Kongreso en Parizo 1914, sed supozeble ne okazis pro la milito.

Bildaro

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Skanaĵo de la dua eldono (pdf) ĉe Vikimedia Komunejo
 Enciklopedio de Esperanto/ G en sia originala formo en la Interreto
 Kompleta teksto de la Zamenhofa traduko. 
 Kritika eldono de la Zamenhofa traduko prinotita de Sergio Pokrovskij (Bitlibro en FictionBook kaj ties versio en PDF).
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Teatraĵoj de Molière
Dandin, Georgo
Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Verkoj de L. L. Zamenhof
Esperanto-libroj aperintaj en 1924
Esperanto-libroj aperintaj en 1930
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Ivan A. Georgov

EdE-G

Ivan A. GEORGOV, bulgaro d-ro, univ. prof. de filozofio. En 1906 prezentis al la Bulgara publiko la taskon de la Delegacio, verkis artikolon. Poste estis influita de la idista movado.

Bulgaroj
Germana Esperanto-Centro

Germana Esperanto-Centro
 ekde la jaro 1922 ĝis la malpermeso de Esperanto en Nazia Germanio estis la nomo de nacia Esperanto-oficejo kadre de la eldonejo Friedrich Ellersiek G. m. b. H. en Berlino,
 inter decembro 1986 kaj marto 1995 estis la nomo de nacia Esperanto-oficejo de Germana Esperanto-Asocio kaj Germana Esperanto-Junularo en Bonno (gvidita de Thomas Pusch, dum 1987 kun Bernhard Pabst, ekde 1991 kun Marko Naoki Lins - ekde 1988 la ejo troviĝis meze de la "federacia kvartalo", kie troviĝis tiam ĉiuj kaj nun parto de la registaraj institucioj de FRG, vidalvide al la muzeo pri historio de Germanio post 1945),
 kaj ekde 1997 estas kromtitolo de la Interkultura Centro Herzberg en Malsupra Saksio.
Vladimir Gernet

Vladimir Aleksandroviĉ GERNET (; naskiĝis en 1870, mortis en 1929), ruso, kemiisto kaj direktoro de vinber-instituto apud Odeso.

Pioniro de Esperanto, esperantistiĝis en 1890, jam en 1894 grupiĝis ĉirkaŭ li aro da fervoraj Esperantistoj en Odessa. Kunfondinto de la Lingvo Internacia, kiun li monsubtenis. Longe korespondis kun Zamenhof. Havis multajn malagrablaĵojn pro la rusa cenzuro.

Tradukis:
 Fantomoj de Korolenko, 1896, 49 p.; 
 Pentraĵoj el vojaĝo de Heine, 1897, 16 p.; 
 La faman leteron de Zamenhof al Borovko.

Kunlaboris krom Lingvo Internacia kun La Esperantisto, L' E-iste, k. a.

Memoro pri Vladimir Gernet 
Julie 2011 en la Instituto de vinberkultivado kaj vinfarado "V. Je. Tairov" (kies kunfondinto estis V. Gernet) estis inaŭgurita memortabulo omaĝe al li kun la teksto en la rusa kaj Esperanto.

Eksteraj ligiloj

 ZEO-j en Odeso: 2. Memortabulo de Gernet 
  Esperantisto, vinfaristo, literaturisto (artikolo pri V. Gernet en la ĵurnalo "Vespera Odeso")
Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Vladimir Gernet en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Mortintoj en 1929
Naskiĝintoj en 1870
Rusiaj esperantistoj
William Alfred Gething

William Alfred GETHING ("Wag"; naskita la  en Luton) estis angla esperantisto kaj registara oficisto. 

Li estis sekretario de Sud-Mezlanda Federacio de ĝia fondiĝo. De 1928 ĝis 1930 li preparis Esperanto-notojn por la laborista gazeto Daily Herald (laborista gazeto) kaj gvidis korespondan kurson (300 aliĝintoj) por ties legantoj. Li estis membro de la Loka Kongreso Komitato por la 22-a Universala Kongreso en 1930 en Oksfordo. De 1926 ĝis 1930 li estis ano de la Administra Komitato de Brita Esperanto-Asocio (BEA). En 1931 li estis honora sekretario de BEA. De 1949 ĝis 1955 li estis prezidanto de BEA; li prezidis la 34-an Universalan Kongreson en 1949 en Bournemouth. En la 1950-aj jaroj li krome estis prezidanto de Londona Esperanto-Klubo.

Notoj 

Britaj esperantistoj
Naskiĝintoj en 1896
Arturo Ghezzo

Arturo GHEZZO (geco), ps. Ghez, italo, doktoro, profesoro. Eklaboris pri Esperanto en Triesto en 1909. Liaj propagando kaj instrua laboro estis de tiam tre gravaj por la regiono Istrio. En 1911 sukcesis en la profesora ekzameno de Esperanto ĉe la Supera Instituto de Antverpeno. Lingva Komitatano de 1913 ĝis minimume 1929 aŭ pli longe. Sennombraj paroladoj kaj kursoj. Dum la unua mondmilito la aŭstra polico persekutis lin pro lia esperantista agado kaj li estis internigita en la kampon de Lebring, Stirio. Prezidanto de Esperantista Rondo en Triesto kaj de la itala Esperanto-kongreso en 1922.

Verkoj 
 lernolibro;
 tri festparoladoj okaze de landaj kongresoj;

teatraĵoj:
 Lia Ventumilo;
 Kiam Amo parolas;
 Fraŭlinoj, imitu min;
 Vi sola Esperanto povas fari tiajn miraklojn;
 Aventuro de Karuavalo.

Literaturo 
 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell'Esperanto in Italia. Roma 1982, p. 12-13 (en la itala)

Akademio de Esperanto
Italaj esperantistoj
Luigi Giambene

Luigi GIAMBENE [ĝambene] (naskiĝis la  en Romo; mortis la  en Romo) estis itala esperantisto, doktoro teologia, katolika pastro, monsinjoro, profesoro de hebrea kaj greka lingvoj en Universitato de Propaganda Fide.

 Vivo 
Luigi Giambene naskiĝis en Romo la . Li estis ordinita katolika pastro la .

Ĉar li bone konis la hebrean kaj la antikvan grekan, en 1905 li iĝis universitata profesoro pri la unua de tiuj lingvoj kaj poste pri ambaŭ. Sed en 1915 li lasis tiun laboron (kaj preskaŭ ĉiujn ceterajn) pro malsano. La malsano kiu trafis lin ankoraŭ sufiĉe junan (49-jaran) daŭris longe, ĝis 1944, kiam li mortis.

Giambene estis esperantisto ekde 1902, pioniro en Romo, kie li kunfondis en decembro 1905 la Esperanto-societon "Imperiosa Civitas" kaj en 1919 Roman Esperanto-Instituton. Li estis la motoro de la organiza ekipo de la 4-a Internacia Katolika Kongreso en Romo en septembro 1913.

 Verkoj 
Li verkis italan-esperantan vortaron (1907) kun ĉ. 4.500 kapvortoj, kaj ankaŭ gramatikon kaj antologion Tra la Esperanta Literaturo. En 1908 li redaktis Roman Esperantiston'', kiu aperis unue en 1907.

Li gvidis kursojn, verkis artikolojn kaj paroladis pri Esperanto.

Bibliografio 
 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)

Eksteraj ligiloj 
 Biografieto, dokumentoj kaj foto (en Esperanto)
 Libroj de kaj pri Luigi Giambene en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Italaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj