alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Semiramida

Sammur-amat ili Semiramida je legendarna asirska kraljica koja je živjela oko godine 800. pne. Predmetom je brojnih mitova i legenda o njenom božanskom porijelu i razvratnosti. Smatra se kako je kao temelj za te legende poslužila babilonska supruga asirskog kralja Shamshi-Adada V.

Legenda o Semiramidi 

Kako Ktesijas i Diodor pišu, ona je bila mitska junakinja božanskog porekla. Bila je kći boginje-ribe Atagartis iz Askalona u Siriji. Rano napuštenu, odgajili su je golubovi, sve dok je nije našao Simas, kraljevski pastir. 

Veruje se da je nakon pobede kod Baktre srela Ninusa, mitskog osnivača Ninive. U to vreme bila je udata za jednog od Ninusovih oficira, Onesa, za koga se smatra da ga je Ninus lično uklonio ili da je izvršio samoubistvo. Impresioniran njenom hrabrošću u bici kod Baktre, Ninus je uzima za ženu. 

Sa Ninusom je Semiramida imala dete, Niniasa. Nakon Ninusove smrti, nasleđuje ga na prestolu. Podiže mu je mauzolej u blizini Vavilona, devet stadija visok i deset širok. Podiže velike gradove, posebno Vavilon, i čudesne spomenike, i puteve kroz nepristupačne planine. Semiramida je naredila izgradnju Visećih vrtova Vavilona. Bila je neuspešna samo u napadu na Indiju. Na kraju vladavine, nakon 42 godine, prepušta presto sinu Niniasu i nestaje. Prema onome što se smatra originalom ove priče, pretvara se u golubicu i od tada biva obožavana kao boginja. 

Ninus je vladao od 2189. godine p.n.e, vladao je 52 godine, do 2137 godine p.n.e, što treba da bude potvrda da je Semiramida živela u to vreme.

Zanimljivosti 

Popularna etimologija, koja joj je prva povezala ime s golubovima (asirski: "sumat" - golub), pokrenula je identifikaciju istorijske Semiramide sa boginjom Ištar i njenim golubovima.

Jevrejski istoričar Josif povezuje Ninusa sa biblijskim kraljem Nimrodom.

Protestantski mitolog Aleksander Hislop podigao je Semiramidu na kosmički pijedestal. U svojoj knjizi "Dva Vavilona" pokušava da pokaže da su Semiramida i Ninus, kratko pomenut u Knjizi postanja kao moćni lovac pred Bogom, isti kao Izis i Oziris, ili Astarte i Tamuz. Prema Hislopovoj verziji ove priče, Semiramida postaje Blagoslovena devica Marija; većina svetskih mitskih figura su samo kopije priče o Semiramidi i Ninusu. Ova teorija je trebalo da pokaže da je rimsko katoličanstvo zapravo paganstvo. Malo je ljudi prihvatilo ovu verziju priče, a ona se danas održava kroz stripove Džeka Čika.

Semiramida se pojavljuje u više drama i opera, od kojih su najznačajniji:
 Volterova tragedija Semiramis
 opera Domenika Kimaroze Semiramida i
 opera Đoakina Rosinija, takođe Semiramida.

Mitološki vladari
Mary Dyer

Mary Barrett Dyer (London, 1611. - Boston, 1. 6. 1660.) bila je engleski Kveker. Obješena je u Bostonu, Massachusettsu, zato što se borila protiv progona Kvekera iz kolonije Massachusettsa. Smatra se da je bila posljednja žrtva religioznog progona u Sjevernoj Americi.

Mary Dyer je srela Anne Hutchinson 1637, koja je propovjedala da se Bog obraća direktno vjerniku, a ne samo preko svještenstva. Dyer se pridružila Anne Hutchinson i postala aktivna u "Antimonijskoj jeresi", gdje su radile na organizaciji grupa žena i muškaraca koje bi proučavale Bibliju na drugi način u odnosu na teokratski zakon kolonije Massachusetts Bay.

1638, Mary Dyer i njen muž, William Dyer, bili su prognani iz kolonije zajedno sa Anne Hutchinson. Po savjetu Roger Williamsa, grupa kojoj su pripadale Dyer i Hutchinson preselila se u Portsmouth u koloniji Rhode Island.

Mary Dyer se sa mužem vratila u Englesku, zajedno sa Roger Williamsom i John Clarkeom, gdje se Mary priključila Kvekerima pošto je čula propovjed George Fox, i ustanovila da se propovjed slaže sa idejama koje su ona i Anne Hutchinson imale više godina prije toga. Postala je Kveker po sopstvenom izboru.

Dyerovi su se vratili na Rhode Island 1657. Sljedeće godine, ona je otputovala u Boston da bi protestovala protiv novog zakona koji je protjerivao Kvekere, gde je uhapšena i izbačena iz kolonije. (Njen muž, koji nije postao Kveker, nije bio uhapšen.)

Mary Dyer je nastavila da putuje po Novoj Engleskoj i propovjeda Kvekerstvo, i ponovo je uhapšena 1658 u New Haven, Connecticut. Pošto je puštena na slobodu, vraća se u Massachusetts da bi posjetila dvoje engleskih Kvekera koji su bili uhapšeni. Ponovo je uhapšena i ovaj put joj je trajno zabranjen povratak u koloniju. Treći put je otputovala u Massachusetts, sa grupom Kvekera, da bi javno protestovala protiv zakona. Uhapšena je i osuđena na smrt. Nakon kratkog suđenja, drugo dvoje Kvekera su obješeni, ali kako je njen suprug bio prijatelj guvernera John Winthropa, uspio je da joj omogući amnestiju u posljednjem momentu, protiv njene volje, jer je odbila da se pokaje i odrekne kvekerske vjere.

Bila je primorana da se vrati na Rhode Island. Putovala je na Long Island, New York, da bi propovjedala, ali njena savjest je vodila da se vrati u Massachusetts 1660, i ponovo protestuje protiv anti-kvekerskog zakona. Uprkos molbama muža i porodice, ponovo je odbila da se pokaje i ponovo je osuđena na smrt, 31. maja. Sljedećeg dana, Mary Dyer je obješena u Bostonu zarad toga što je bila Kveker u Massachusettsu.

Njene posljednje riječi su bile: "Ne, ja sam došla da vas sačuvam od krvoprolića, želeći da poništite nepravedan i nerazuman zakon načinjen protiv nevinih sluga Božjih. Ne, čovječe, ja se ne odričem."

Njena statua se nalazi ispred zgrade Državne uprave Massachusettsa u Bostonu.

Izvori

Vanjske veze 

 Mary Dyer biografija (engl.)

Rođeni 1610-ih
Umrli 1660.
Dyer, Mary
Dyer, Mary
Dyer, Mary
Sojourner Truth

Sodžerner Trut (; IPA: ;1797 — 1883) američka abolicionistkinja, govornik i borac za ljudska prava. Pravo ime joj je Izabela Baumfri ili, po drugim izvorima, Izabela Van Vagener. Rođena je u ropstvu oko 1797. 

Izbegla je u Kanadu 1827. Godine 1828. sudskim putem je uspela da dobije starateljstvo nad sinom čime je postala prva crnkinja koja je dobila parnicu protiv belaca.

U SAD se vraća 1829. nakon što je u državi Njujork ukinuto ropstvo. Desetak godina je radila kao služavka, da bi se potom pridružila Elajdži Pirsonu u uličnim propovedima.

Kasnije je postala zapažen zagovornik abolicionizma i pokreta za ženska prava. Verovatno najpoznatiji govor je bio Zar ja nisam žena? - "Ain't I a Woman?", kratak, ali dobro pogođen komentar izgovoren 1851. na Ženskoj skupštini u Akronu, Ohajo.

Godine 1841. preselila se u Northampton u Masačusetsu gde se pridružila utopijskoj zajednici Northemptonsko udruženje za obrazovanje i industriju. Kada se 1846. zajednica raspala ostala je u Florensu kod Northamptona gde je radila sa susedom, Olivom Džilbertom, na biografiji Priča Sodžerner Trut: Rob sa severa, koja je objavljena 1850.

Godine 1857. preselila se u Mičigen gde je nastavila sa aktivizmom. Tokom Američkog građanskog rata organizovala je sakupljanje namirnica za Uniju i preselila se u Vašington, nakon što je proglašeno ukidanje ropstva ("Emancipation Proclamation"). Tada je upoznala i predsednika Abrahama Linkolna.

U Mičigen se vratila 1867. Umrla je u svom domu u Betl Kriku, 26. novembra 1883. Sahranjena je na groblju Ouk Hil u Betl Kriku. Godine 1983. uvrštena je u Galeriju slavnih žena Mičigena (Michigan Women's Hall of Fame).

Godine 1997. NASA je svoje robotizovano vozilo za misiju na Marsu nazvala Sodžerner.

Spoljašnje veze 

 Institut Sodžerner Trut  (Betl Krik, Mičigen)
 Memorijal Sodžerner Trut (Florens, Masačusets)
 Kolekcija Sodžerner Trut Biblioteka Sodžerner Trut na Državnom univerzitetu Njujorka
 Biografija na "FemBio" – Značajne žene sveta 

Američki aktivisti
Authority control
Harriet Tubman

Harriet Tubman (1820. - 10.3. 1913.) je američka crnačka aktivistica poznata po nadimku Crni Mojsije. Rođena je kao ropkinja u državi Maryland, odakle je godine 1844. pobjegla na Sjever koristeći se tzv. Podzemnom željeznicom. Nakon toga je uz pomoć abolicionista organizirala 19 ekspedicija tokom kojih je oslobođeno 300 robova. Južnjački robovlasnici su joj ucijenili glavu na 40000 US$. Za vrijeme američkog građanskog rata bila je špijun za vojsku Unije.

Američki aktivisti
Authority control
Florence Nightingale

Florence Nightingale (12.5. 1820. - 13.8. 1910.) je britanska bolničarka i humanitarna radnica. Rođena u imućnoj obitelji i povezana sa stupovima britanskog društva, u mladosti se počela zanimati za matematiku, statistiku, ali i njegovanje bolesnika. Slavu je stekla kada je organizirala vojne bolnice za vrijeme krimskog rata i primijenila nove metode njege ranjenika, zahvaljujući kojima je dramatično opala smrtnost u bolnicama. Nakon rata je napisala knjigu u kojoj opisuje principe medicinske njege. Smatra se prvom modernom bolničarkom u povijesti.

Vanjske veze 
 UCLA Elmer Belt Florence Nightingale Collection, hosted at Internet Archive
 Eminent Victorians: Florence Nightingale by Lytton Strachey
 1911 Encyclopædia Britannica article
 
 Correspondence between Nightingale and Benjamin Jowett
 University of Guelph: Collected Works of Florence Nightingale project 
 Florence Nightingale Letters Collection - correspondence in the University of Illinois at Chicago digital collections
 Florence Nightingale Declaration Campaign for Global Health established by the Nightingale Initiative for Global Health (NIGH)
 
 
 Florence Nightingale Window at St. Peter's, Derby 

Bolničarke
Britanski pisci
Aktivisti
Authority control
Liliuokalani

Liliuokalani (također poznata i kao Lydia Kamakahea, Lydia Liliuokalani Paki, Liliu Kamakaeha, Lydia Paki Kamehaka Lili'uokalani i Lydia Paki Kamehamea Liliuokalani) (2. septembar 1838 - 11. novembar 1917) je bila posljednji havajski monarh.

Dana 16. septembra 1862. udala se za John Owen Dominisa, koji je postao guverner ostrva Oahu i Maui. Nisu imali djece.

Liliuokalani je nasljedila tron od svog brata Kalakaule 17. januara 1891. godine. Kratko potom, pokušala je da donese novi ustav, pošto je postojeći, poznat kao "bajonetski ustav", ograničavao njenu moć i politički uticaj nad Havajcima. Američki interesi na ostrvu bili su vezani za tarifu u trgovini šećerom i aneksija se smatrala zaštitom američkog biznisa. Kao rezultat, američki ministar na Havajima u to vrijeme, John L. Stevens, naredio je da se trupe iz Bostona iskrcaju na ostrvo, pod maskom zaštite palače Jolani i drugih vladinih zgrada. Liliuokalani je zbačena s trona 1893. godine i osnovana je privremena vlada.

Američka vlada vjerovala je da je havajski narod uz kraljicu, pa je ponudila da vrati kraljici prijestolje, uz uslov da svima koji su učestvovali u prevratu bude oprošteno. Odbila je, dijelom usljed sile koja je korišćena protiv nje i njene imovine, uključujući kamenje i vatreno oružje korišteno sa ciljem da je izbace iz kuće. Sa ovakvim razvojem događaja, tadašnji predsjednik Sjedinjenih država, Grover Cleveland, poslao je dopis Kongresu Sjedinjenih Američkih Država. 4. jula 1894, Republika Havaji je proglašena i Sanford B. Dole, jedan od prvih ljudi koji su pokrenuli ukidanje monarhije je postao predsjednik. Republika je odmah priznata od strane vlade Sjedinjenih Američkih Država.

Liliuokalani je uhapšena 16. januara 1895, nekoliko dana nakon propale kontrarevolucije koju je podigao Robert Wilcox, kada je oružje nađeno u dvorištu njenog doma. Ona je poricala da je znala da se oružje tu nalazi. Zatvorena je u malu sobu u palači Jolani do 1896. godine, kada je oslobođena. Otišla je u svoju kuću, Washington Place, gde je živjela do svoje smrti 1917. godine. Havaji su anektirani Sjedinjenim državama kroz rezoluciju Kongresa Sjedinjenih Američkih Država 1898. godine.

Liliuokalani je bila objavljivani pisac i kompozitor. Njena knjiga, "Havajska priča havajske kraljice", bavi se historijom Havaja. Jedna od njenih najpoznatijih kompozicija je himna "Aloha Ue" koju je komponovala u zatočeništvu.

Vanjski linkovi 
 Queen Liliuokalani

Havajski monarsi
Amelia Earhart

Amelia Earhart (rođena 24. jula 1897. u Atchinsons, Kansas, SAD; nestala iznad Pacifika, 2. jula 1937.) je bila američka pionirka avijacije i borac za prava žena.

Amelia je prva žena koja je tromotornim avionom preletjela (kao putnik) sjeverni Atlantik između 17. i 18. juna 1928. s pratiocem pilotom Wilmerom Stultzom. Prvi put je poletjela godine 1919. a samo godinu dana nakon Charlesa Lindbergha bila je prvom ženom koja je preletjela Atlantik i to sasvim sama između 20. i 21. maja 1932. U julu 1935. Letjela je sama od Havaja do Kalifornije 18 sati i 16 minuta pri čemu je preletjela 3860 kilometara. Smatra se jednim od najznačajnijih pionira avijacije.

Nešto prije svog 40 rođendana, krenula je u avanturu koju niko do tada nije uspjeo niti oprobao. Krenula je na let oko svijeta. Željela je da preleti zemlju na dužini Ekvatora. Kao avion joj je stajao na raspolaganju Lockheed Modell 10 Electra, kojeg je financirao njen suprug George Palmer Putnam. Prvi pokušaj u martu 1937 godine je prekinut na Havajima zbog udesa prilikom uzlijetanja u kojem niko nije bio povrijeđen. Sa svojim Navigatorom Fredom Nolanom startala je ponovo 21. maja 1937 u Majamiu. Nakon nekoliko međuslijetanja u Brazilu, Zapadnoj Africi, Kalkuti i Rangunu nakon što je preletjela 3/4 svoga cilja, startala je 2. jula iz Lae u Novoj Gvineji da preleti zadnji dio (Pacifik). Kursirala je prema Hovland-Ostrvu gdje je još jednom htjela da napravi međustopno slijetanje zbog sipanja goriva i odmora prije završne faze leta. Međutim tu nikada nije sletjela. Nakon nekoliko radio kontakata sa zemljom avionu se gubi svaki trag.

Najveća akcija potrage u dotadašnjoj historiji, pokrenuta je nakon njenog zadnjeg javljanja preko funka 2. jula u 8:45 h sve do 19. jula kada je američka vlada teškog srca odustala od dalje potrage. 64 aviona i 8 ratnih brodova američke vojske su učestvovali u potrazi, više od 402.000 km² Pacifičkog okeana je pretraženo a sve to je koštalo od prilike 4 miliona US-Dollar-a u tadašnje vrijeme je to vrijedilo kao danas 100 miliona dolara. Amelia Earhart je proglašena „nestala, vjerovatno mrtva“. 1938 je u njenu čast na Hovland ostrvu izgrađen svetionik.

Njeno tijelo, tijelo Freda Nolana i ostaci njihovog aviona nikada nisu pronađeni.

Galerija

Izvori

Vanjske veze 

Američki avijatičari
Prve žene
Eva Perón

Maria Eva Duarte de Peron, poznata i po svom nadimku Evita (7.5. 1919. - 26.7. 1952.) je argentinska glumica i političarka, poznata kao supruga argentinskog predsjednika Juana Perona.

Rođena je u mjestu Los Toldos kao nezakonito dijete kuharice i zemljoposjednika, te je s 15 godina otišla u Buenos Aires da se okuša kao glumica i zabavljačica. S vremenom je stekla popularnost i postala suvlasnicom radio-stanice te na jednom dobrotvornom balu srela generala Perona za koga se godine 1945. udala. Za vrijeme predsjedničke kampanje je koristila svoju popularnost i skromno porijeklo kako bi mužu donijela glasove među argentinskom sirotinjom. Nakon što je Peron dobio izbore i preuzeo vlast, Eva Peron je postala jedna od najuticajnijih ličnosti njegovog režima, što je koristila kako bi popravila položaj argentinskih radnika i žena. Zbog toga, kao i zbog kulta ličnosti, koje se od nje stvorio, postala je jedna od najvećih ikona i najpopularnijih ličnosti u argentinskoj historiji. Umrla je od raka godine 1952. 

Njen život bio je predmet brojnih umjetničkih djela, uključujući mjuzikle i filmove. 

Argentinske glumice
Argentinski političari
Eleanor Roosevelt

Eleanor Roosevelt (11.10. 1884. - 7.11. 1962.) je američki aktivistica za ljudska prava i diplomat, poznata po tome što je bila supruga predsjednika SAD Franklina Delana Roosevelta.

Rođena je u uglednoj njujorškoj aristokratskoj familiji te se godine 1905. udala za svog dalekog rođaka Franklina Delana Roosevelta. Njihov brak je proizveo šestoro djece, ali se Eleanor od Franklina skoro razvela nakon što je saznala za njegove vanbračne veze. Na kraju su zbog djece i Franklinove bolesti te političkih ambicija odlučili ostati u braku. 

Kada je Franklin izabran za predsjednika, Eleanor Roosevelt je odlučila iskoristiti svoj položaj Prve dame da se aktivno uključi u politiku, i to s liberalnih pozicija. Zalagala se za prava američkih crnaca i njihovo pravno izjednačavanje s bijelcima, a za vrijeme drugog svjetskog rata se suprotstavila svom mužu kada je on naredio interniranje građana japanskog porijekla u logore. 

Nakon smrti muža bila je aktivna u politici Demokratske stranke, a godine 1961. ju je predsjednik Kennedy imenovao za ambasadoricu SAD u UN.

Eleanor Roosevelt je bila poznata kao jedna od najboljih streličarki svog vremena. O njenom životu, pogotovo privatnom, postoje razne legende, uključujući i njenu navodnu biseksualnost.

Liberalno nastrojeni Amerikanci i feministkinje je smatraju jednom od svojih najvećih ikona.

Američki aktivisti
Prve dame SAD
Eleanor
Authority control
Golda Meir

Golda Meir, rođena kao Golda Mabovitz (3.5. 1898. - 8.12. 1978.) je izraelska političarka i državnica, najpoznatija kao jedan od osnivača Države Izrael te jedna od prvih žena u historiji koja je imala titulu premijera.

Rodila se u židovskoj familiji u carskoj Rusiji. Godine 1906. je emigrirala u SAD gdje se priključila cionističkom pokretu. Godine 1921. je emigrirala u Palestinu, koja je tada bila britanski mandat. Priključila se kibucu Histadrut, koji je s vremenom postao svojevrsna preteča izraelske države. 

Godine 1948. bila je među potpisnicima Deklaracije o ustanovljenju Države Izrael. Bila je prvi ambasador Izraela u SSSR-u, a poslije je držala niz važnih ministarskih funkcija u vladi nove države. Nakon što se godine 1965. povukla iz vlade, vodila je Laburističku stranku. Godine 1969., nakon smrti Levija Ashkola, imenovana je za premijera. 

Njen mandat je započeo u razdoblju kada je Izrael nakon trijumfa u šestodnevnom ratu bio na vrhuncu samopouzdanja. No, unutarnje nesuglasice u njenom kabinetu su umalo dovele do nestanka Izraela u Yom Kippur ratu godine 1973. Golda Meir je u tom razdoblju zbog svoje nepopustljivosti, posebno u odnosu na palestinsko pitanje, stekla titulu "Željezna ledi". Podnijela je ostavku godine 1974.

Spoljašnje veze 

 Informacija o njenom grobu

Premijeri Izraela
Izraelski političari
Jevrejski političari
Izraelski ateisti
Biografije, Hladni rat
Rachel Carson

Rachel Louise Carson (27.5. 1907. - 14.4. 1964.) je američka zoologinja i biologinja koja se smatra jednim od pokretača modernog pokreta za zaštitu okoline.

Nakon studija je radila u federalnom Birou za ribarstvo, te je, kako bi popravila financijsku situaciju, pisala popularne naučne knjige. Mnoge od tih knjiga su doživjele veliki uspjeh, zbog čega se Carson mogla osamostaliti, pa čak i kupiti kuću u Marylandu gdje se brinula za malodobnog nećaka. Tamo je uočila prve negativne posljedice upotrebe DDT-a na lokalnu floru i faunu. Zbog toga je napisala knjigu Tiho proljeće u kojem je detaljno opisala štetne posljedice DDT-ja i sličnih pesticida na zdravlje ljudi i prirodu. Knjiga je stekla veliku popularnost i ubrzo nakon njene smrti američke federalne vlasti su zabranile DDT. 

Dok američki borci za zaštitu okoliša Rachel Carson smatraju svojom najvećom ikonom, u Trećem svijetu se Tiho proljeće smatra krivcem za širenje malarije i drugih bolesti. Američke lezbijke također Rachel Carson smatraju svojom ikonom, iako njena seksualna orijentacija nikada nije bila javno poznata niti za nju postoje jasni historijski dokazi.

Američki biolozi
Američki publicisti
Authority control
Germaine Greer

Germaine Greer (29. 1. 1939. – ) je australska spisateljica poznata kao jedna od najvećih ikona modernog feminizma.

Rođena je i odrasla u Melbourneu, gdje je završila Univerzitet. Od početka 1970-ih živi u Londonu gdje je napisala i svoje najvažnije djelo Ženski eunuh. U njemu tvrdi da žene, žele li uistinu dosegnuti ravnopravnost, moraju radikalno odbaciti monogamiju, tradicionalnu obitelj i druge institucije koje su muškarci, svjesno ili nesvjesno, ustanovili kako bi žene držali u podređenom položaju. S takvim i sličnim stavovima se feminizam počeo izjendnačavati u popularnoj kulturi.

Germaine Greer uživa titulu javne ličnosti, zbog čega je sudjelovala u specijalnom izdanju britanskog reality showa Big Brother, a godine 2003. bila je predmetom napada umobolne čitateljice. 

Godine 2006. je njena kolumna u kojoj žestoko kritizira nedavno preminulog TV-dokumentarista Stevea Irwina izazvala ogorčenje australske javnosti.

Vanjske veze 

 On Rage: Video of Germaine Greer delivering keynote address at Melbourne Writers Festival on SlowTV 
 Philm Freax: Germaine Greer, "A Groupie in Women's Lib" Interview for Rolling Stone by Robert Greenfield.

Australijski pisci
Feministkinje
Feminističke spisateljice
Biografije, Melbourne
Šumadijski okrug

Bratři Srbové, přidejte sem prosím mapu  

Šumadijski okrug se nalazi u centralnom delu Srbije. Obuhvata opštine: 
 Opština Aranđelovac mesto Aranđelovac 
 Opština Topola mesto Topola 
 Opština Rača mesto Rača 
 Opština Aerodrom mesto Kragujevac
 Opština Pivara mesto Kragujevac 
 Opština Stanovo mesto Kragujevac 
 Opština Stara Varoš mesto Kragujevac 
 Opština Stragari mesto Stragari 
 Opština Batočina mesto Batočina 
 Opština Knić mesto Knić 
 Opština Lapovo mesto Lapovo 

Ima ukupno 312.160 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Kragujevcu.

U okolini Kragujevca nalaze se manastiri iz Srednjeg veka, kao što su: 
 Blagoveštanski manastir Divostin iz XVIII veka, 
 manastir Svetog Nikole, za koga se veruje da je postojao i u vreme Kosovskog boja (1389), 
 manastir Drača (ne zna se pouzdano kada je nastao).

U Kragujevcu je 1833. godine osnovana, prva srpska gimnazija južno od Save i Dunava.

Već više od 50 godina taj grad srpske učenosti ima tužan simbol: u spomen parku Šumarice spomenik streljanim đacima i profesorima ove gimnazije. U nameri da stvore zastrašujući primer za čitavu Srbiju, nemački fašisti su 21.10 1941. godine za samo jedan dan streljali u Kragujevcu oko 7.000 građana, a među njima i oko 300 đaka i 18 profesora Kragujevačke gimnazije, kao i 15 dečaka od 8 do 15 godina starosti. Kragujevac je danas moderan industrijski centar Srbije.

Videti takođe 
 Šumadija
Sajt Šumadijskog upravnog okruga

!
Dennis Ritchie

Dennis MacAlistair Ritchie (9.9. 1941. - 8.10. 2011.) je bio američki naučnik iz oblasti računarstva. Nakon što je diplomirao fiziku i matematiku na Harvardu, zaposlio je u Bell laboratorijima, a pred kraj života vodio istraživački odsjek Lucent Technologies. Zaslužan je za stvaranje programskog jezika C, a zajedno s Kenom Thompsonom je stvorio UNIX. Poznat je i po svojoj skromnosti, iako je primio niz prestižnih informatičkih nagrada.

Počeci 
Denis Riči je rođen u Bronksvilu, Njujork. Diplomirao je na Harvardu fiziku i primenjenu matematiku. Počeo je da radi 1967. u računarskom istraživačkom centru u Belovim laboratorijama.

C i Juniks 
Riči je najpoznatiji kao tvorac programskog jezika C, ključni programer u razvoju juniks operativnog sistema i kao koautor definicione knjige za C, C programski jezik (knjiga), opšte poznate kao K&R (prema autorima Kernigenu i Ričiju). 

Ričijev izum C-a i njegova uloga u razvijanju juniksa uporedo sa Ken Tompsonom, postavili su ga kao važnog pionira modernog računarstva. Ce jezik je danas široko rasprostranjen u razvijanju aplikacija i operativnih sistema, njegov uticaj je vidljiv i u modernim programskim jezicima kao što su C++ i C#. Juniks je takođe bio uticajan, uspostavljajući koncepte i principe koji su sada u temeljima računarstva. Popularni operativni sistem Linuks i njegovi alati su naslednici Ričijevog rada, a Vindouz operativni sistem uključuje juniks kompatibilne alate i C kompajlere za programere.

Riči je izjavio da je kreiranje jezika C „izgledalo kao dobra stvar za uraditi“ i da bi bilo ko drugi na istom mestu u isto vreme uradio tu istu stvar, međutim njegov kolega iz Bel labsa Bjarne Stroustrup tvorac C++ je rekao „da je Denis odlučio da utroši tu dekadu na tajanstvenu matematiku, juniks bi bio mrtvorođenče“. 

Prateći uspeh juniksa, Riči je nastavio istraživanja u operativnim sistemima i programskim jezicima, doprinoseći u Planu 9 i Inferno operativnom sistemu kao i Limbo programskom jeziku.

Nagrade

Tjuringova nagrada 
1983. godine Riči i Ken Tompson zajedno su dobili Tjuringovu nagradu za njihovo razvijanje teorije generičkih operativnih sistema i posebno za implementaciju juniks operativnog sistema. Ričijevo predavanje povodom Tjuringove nagrade bilo je naslovljeno „Prikaz istraživanja softvera“ ().

Nacionalna medalja za tehnologiju 
27. aprila 1999. Tompson i Riči zajednički su dobili Nacionalnu medalju za tehnologuju za 1998. od predsednika SAD Bila Klintona za kopronalazak juniks operativnog sistema i Ce programskog jezika koji su zajedno doveli do velikog napretka u računarskom hardveru, softveru i mrežnim sistemima i stimulisali rast celokupne industrije i time povećali američku prednost u informatičkom dobu.

Nadimci 
Denis Riči je često poznat kao "dmr" (njegova imejl adresa u Bel laboratorijama) u raznim Juzenet njuzgrupama ( (kao što je npr. comp.lang.c).

Ričijeva pisana dela 
Najpoznatija Ričijeva pisana dela su:
 C programski jezik  (1978. sa Brajanom Kernigenom v. K&R)
 Juniks programerski priručnik  (1971.)

Izvori

Vanjske veze 

 Lična prezentacija Denisa Ričija 
 Transkript intervjua sa Denisom Ričijem 
 Intervju sa Denisom M. Ričijem 

Informatičari
Bill Gates

William Henry "Bill" Gates III (rođen 28. 10. 1955.) američki je biznismen, filantrop, investitor i računalni programer. Zajedno s Paulom Alenom 1975., osnovao je tvrtku Microsoft, koja je postala najveća tvrtka računalnog softvera na svijetu. Tijekom svoje karijere u Microsoftu, Gates je obavljao dužnost predsjednika upravnog odbora, predsjednika tvrtke i glavnog softverskog arhitekte, te je posjedovao najviše Microsoftovih dionica sve do svibnja 2014. Također je autor i koautor nekolicine knjiga.

Počev od 1987., Forbes ga je plasirao na popis najbogatijih ljudi na svijetu, te je bio na prvom mjestu od 1995. do 2007., ponovno 2009. i drži prvo mjesto od 2014. U razdoblju od 2009. do 2014., udvostručio je svoje bogatstvo s 40 milijardi dolara na nešto više od 82 milijarde dolara. U razdoblju od 2013. do 2014., povećao je bogatstvo za 15 milijardi dolara. Gates je trenutno najbogatiji čovjek na svijetu.

Jedna je od najpoznatijih poduzetnika u revoluciji osobnog računalstva. Gatesa su kritizirali zbog njegovih poslovih taktika, za koje su neke osobe smatrale da su antikonkurentne; ove su kritike dovele i do nekoliko sudskih sporova. Kasnije se odlučio za filantropičan način života donirajući velike sume novca u dobrotvorne svrhe i finacirajući programe znanstvenih istraživanja preko zaklade Bill & Melinda Gates, osnovane 2000. 

U Microsoftu je podnio ostavku s mjesta direktora u siječnju 2000. U tvrtci je ostao na mjestu predsjednika upravnog odbora, te je sebi stvorio poziciju glavnog softverskog arhitekte. U lipnju 2006. objavio je da će, umjesto stalnog radnog vremena, odsad raditi u skraćenom radnom vremenu u Microsoftu, dok će stalno raditi za zakladu Bill & Melinda Gates. Svoje dužnosti postepeno je predao glavnom softverskom arhitektu, Rayu Ozzieu i predsjedniku istraživanja i strategije, Craigu Mundieju. Ozzie je kasnije napustio tvrtku. Gatesov posljednji radni dan (u stalnom radnom odnosu) u Microsoftu bio je 27. lipnja 2008. U veljači 2014. podnio je ostavku s mjesta predsjednika upravnog odbora kako bi radio kao tehnološki savjetnik novoodabranom predsjedniku Satyi Nadelli.

Privatni život 
Rođen je u Seattleu u familiji advokata. S obzirom na svoj utjecaj i bogatstvo, Bill Gates je jedna od najkontroverznijih figura današnjice. 

Bill Gates je od 1. 1. 1994. oženjen za Melindu French, s kojom ima dvije kćeri i sina.

Izvori

Vanjske poveznice 

 Biography of Bill Gates at Microsoft.com
 Time Magazine Profile
 Bill Gates before Microsoft
 Entrepreneurs and American Economic Growth: William H. Gates
 Bill & Melinda Gates Foundation
 Interview with Bill Moyers
 BBC: Bill Gates profile
 Bill Gates House Pictures
 Bill Gates speaks with Peter Jennings of ABC
 BBC Interview with Bill Gates
 Biography of Bill Gates
 Forbes: World's Richest People
 Timeline of Bill Gates  and Quotes 
 Salary & Compensation of Bill Gates 
 Bill Gates Net Worth Page
 Bill Gates Net Worth, Photos & Quotations 
 Bill Gates Wealth Index
 10 Richest People in Tech

Američki poslovni ljudi
Američki programeri
Richard Stallman

Richard Matthew Stallman (rođen 16. 3. 1953) je američki informatičar i politički aktivist, poznat kao osnivač pokreta za slobodni softver.

Za kompjutere se počeo zanimati u srednjoj školi, a kao student na Harvardu je postao jedan od prvih hakera. Od godine 1984. je radio na projektu GNU. Poznat je po svojoj izreci da "softver hoće biti slobodan".

Vidjeti takođe 
 Linux
 Linus Torvalds

Informatičari
Tim Berners-Lee

Timothy John (Tim) Berners-Lee (London, 8. juna 1955.), znan i kao TimBL, izumitelj World Wide Weba i čelnik World Wide Web Consortiuma.

Krajem 1980-ih, tokom svojih studija na univerzitetu CERN, Geneva u Švicarskoj, Tim Berners-Lee je kombinovanjem različitih tehnika usavršio ovo što danas zovemo World Wide Web, sistem koji omogućava linkovanje, pregledanje i sortiranje svih mogućih informacija preko kompjutera povezanih telefonskom mrežom. Zbog toga, on se danas naziva ocem interneta. 

Za svoje zasluge, ovaj Britanac rođen 1955. godine u Londonu a sada živi u SAD-u, odlikovan je i nagrađen plemićkom titulom od strane britanske kraljevske kuće.

Sir Tim Berners-Lee je takođe osnivač i čelnik World Wide Web Consortium-a.

Eksterni linkovi 

Informatičari
Linus Torvalds

Linus Torvalds (28.12. 1969. - ) je finski informatičar poznat po svojoj ulozi u razvoju Linuxa.

Odrastao je u komunističkoj familiji, a od djetinjstva se počeo zanimati za kompjutere i programiranje. Godine 1991. je stvorio operativni sistem Linux. Taj je sistem s vremenom stekao veliku popularnost među informatičarima i svima kojima smeta monopol Microsofta i njegovih operativnih sistema. Torvalds, iako je u privatnom životu skroman i povučen, među sljedbenicima Linuxa uživa popularnost koje se može usporediti s idolopoklonstvom.

Relevantni članci 

Torvalds Linus
Kvasija

Kvasija (lat. Quassia, engl. Suriman quassia, njem. Quassie) je rod biljaka s nekoliko vrsta drveća i grmlja iz tropske Amerike i Afrike. Pripada biljnoj porodici Simar(o)ubaceae. Naziv je nastao po imenu crnca Quassija (po Websteru) odnosno Coassija (po Klaiću), roba u Holandskoj Gvajani (danas Surinam), koji ga je otkrio u 18. stoljeću.

Gorka kvasija ili surinamsko gorko drvo (lat. Quassia amara), također južnoamerički gorkun i samo gorko drvo, daje blijedožuto drvo gorkog okusa. Ekstrakt iz drva upotrebljava se u medicini kao amarum (lijek za apetit), kao insekticid i kao nadomjestak za hmelj. Nekad se od njega spravljalo dobro sredstvo za liječenje želudačnih oboljenja (aperitiv i tonik).

Vrste 
Botaničari se ne slažu po pitanju broja vrsta roda Quassia. Neki smatraju da je jedina vrsta Quassia amara, dok drugi tu svrstavaju veći broj vrsta:
 Quassia africana
 Quassia amara
 Quassia arnhemensis; Craven & Dunlop - Australija
 Quassia bidwillii
 Quassia indica
 Quassia sp. 'Moonee Creek' - Australija
 Quassia sp. 'Mount Nardi' - Australija
 Quassia undulata'

 Izvori 
 "Opća enciklopedija", JLZ, Zagreb, 1977-1988.
 Bratoljub Klaić: "Rječnik stranih riječi", Zagreb, 1978.
 "Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika" (knjiga IX), SANU, Beograd, 1975.

Sapindales
Magna Carta

Magna Carta Libertatum je povelja koju je 15.6. 1215. izdao engleski kralj John Lackland nakon što je izgubio rat s pobunjenim barunima. Povelja predstavlja svojevrsni ugovor između kralja i njegovih plemića u kojemu su potonjima garantirana prava koja se više ne mogu ograničiti vladarevom samovoljom. Magna Carta je predstavljala prvi pisani ustavni dokument u engleskoj historiji i presedan kojim je ustanovljen princip ljudskih i građanskih prava u anglosaksonskoj pravnoj tradiciji. 

Velika Britanija nema ustav kao jedinstven, svečano donesen dokument, povijesno joj nesumnjivo pripada prvenstvo u razvitku ustavnosti i ustavne vladavine. u Engleskoj se još u 12 stoljeću smatralo da se vladar mora pokoravati Bogu i zakonima koje je u to vrijeme sam donosio. ta vladareva obveza potvrđena je Velikom poveljom sloboda iz 1215. godine - MAGNA CARTA LIBERTATUM.

1215
Historija Engleske
Historijski dokumenti
Leviathan

Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Common Wealth Ecclesiasticall and Civil ili, skraćeno, Leviathan je naslov knjige koju je godine 1651. napisao engleski filozof Thomas Hobbes i koja predstavljaju jedan od najvažnijih i najuticajnijih spisa u historiji političke misli.

U knjizi je Hobbes opisao prirodno stanje ljudskog društva kao "rat sviju protiv sviju" koji se može prekinuti jedino društvenim ugovorom kojim ljudi, u cilju zaštite života i imovine, svoja prava prenose na suverena tj. državu. Hobbes je, pod snažnim utiskom nedavnog građanskog rata, kao idealno društveno uređenje vidio apsolutnu monarhiju.

Hobbesova doktrina društvenog ugovora je kasnije imala veliki uticaj na liberalne političke teoretičare u 18. vijeku.

Eksterni linkovi 

 
 Leviathan, complete text and PDF.
 Full text online
 Leviathan  RSS Version of the Text
 A fairly complete and much more easily readable version of Parts 1 and 2 of Leviathan
 Explication and analysis of the text for students.

Filozofska djela
Politička filozofija
Zakon

Zakon je normativni akt države koji po točno određenom postupku u donosi zakonodavni organ, najčešće skupština (parlament). Zakon je nakon ustava najviši i najvažniji pravni akt i svi drugi pravni akti u državi moraju biti s njime u skladu.

V. također 

 Zakonik
 Zakoni Republike Srbije

Pravo
Politika

ast:Llei	
cs:Právní norma	
da:Lov (jura)	
es:Ley	
fa:حقوق (قانونی)	
fr:Loi	
he:משפטים	
is:Lög	
it:Legge	
ja:法律	
lt:Įstatymas	
ne:कानुन	
nl:Wet	
pl:Norma prawna	
pt:Lei	
ro:Norma de drept	
sv:Lag	
uk:Закон	
zh:法學
Ječam

Ječam (Hordeum sativum) je jednogodišnja biljka iz porodice trava (Graminae). 

Dijeli se u tri podvrste: 

1) dvoredni (Hordeum distichum), koji najčešće služi za proizvodnju piva

2) višeredni (Hordeum polystichum i Hordeum vulgare);

3) prijelazni (Hordeum intermedium)

Ječam se smatra jednom od najstarijih žitarica u Evropi. Sijao se još u kameno doba, kultivirao u drevnom Egiptu, Mezopotamiji i području evropskih sojenica. U Babiloniji se od njega pravila kaša i pivo, a u Starom vijeku je prženi ječam bio važna živežna namirnica.

Ječam je žitarica koja uspijeva u hladnijim krajevima.

Koristi se za proizvodnju hleba, slada, piva, kavovina, stočne hrane i dr.

Žitarice
Poales
Raž

Raž () je jednogodišnja, retko trajna biljka iz porodice trava (). Često se kultiviše kao žitarica, a s obzirom da uspeva na severnim geografskim širinama u severnoj Evropi se od nje proizvodi hleb. Smatra se da poreklo vodi od korovske biljke Secale anatolicum, čije je kultivisanje počelo u jugozapadnoj Aziji. U istočnu Evropu stigla je tek u bronzanom dobu. Raž je član plemena žita (Triticeae) i bliko je srodna sa ječmom (rod Hordeum) i pšenicom (Triticum). Zrna raži se koriste za brašno, ražani hleb, ražano pivo, dvopek, neke vrste viskija, neke vodke, i kao krmno bilje. Raž se isto tako može jesti cela, bilo kao kuvana ražana zrna ili u valjanom obliku, slično valjanom ovsu.

Raž je žitarica i treba je razlikovati od biljke Lolium, koja se koristi za travnjake, pašnjake, i seno za stoku.

Istorija 

Raž je jedna od brojnih vrsta koje rastu u divljini u centralnoj i istočnoj Turskoj i susednim oblastima. Do domestikacije raži je došlo u malim razmerama na više Neolitskih mesta u Maloj Aziji, kao što su neolitički Kan Hasan III u blizini Čatal Hojuka, ali je inače odsutna u arheološkim zapisima sve do bronzanog doba centralne Evrope, c. 1800–1500 p. n. e. Moguće je da je raž preneta na zapad iz Male Azije kao manja primesa u pšenici (možda kao rezultat Vavilovske mimikrije), i da je kasnije kultivirana kao zasebna kultura. Mada postoje arheološki dokazi za pristvo ove žitarice u rimskim kontekstima duž Rajne, Dunava, i u Irskoj i Britaniji, Plinije Stariji je imao odbojan stav prema raži, pišući da je to „veoma loša hrana i da se jedino koristi za sprečavanje gladovanja“, kao i da se krupnik meša s njom „kako bi ublažio njen gorak ukus, pa da je čak i tada veoma neugodna za želudac“.

Od Srednjeg veka ljudi su kultivirali raž širom centralne i Istočne Evrope. Ona služi kao glavna hlebna žitarica u većini područja istočno od francusko-nemačke granice i severno od Mađarske. U južnoj Evropi, ona je marginalno kultivirana.

Tvrdnje o mnogo ranijem uzgoju raži, na epipaleolitskoj lokaciji Tel Abu Harejra u Eifratskog dolini severne Sirije su kontroverzna. Kritičari ukazuju na nedoslednosti u radiougljeničnom datiranju, i identifikacijama koje su isključivo bazirane zrnu, umseto na plevi.

Agronomija 
Zimska raž je bilo koja vrsta raži koja se seje u jesen da bi se obezbedio zemljišni pokrivač tokom zime. Ona raste tokom toplijih dana zime kad sunčeva svetlost privremeno zagreje biljku iznad temperature smrzavanja, čak i dok je pod snežnim pokrivačem. Zimska raž se može koristiti za sprečavanje rasta korova otpornih na hladnoću, i može se žeti kao bonusna kultura ili se može zaorati u proleće da bi se obezbedilo više organskih materija za predstojeći letnji usev. Ona se ponekad koristi u zimskim baštama i često je korišteni pomoćni usev.

Nematod Ditylenchus dipsaci, listojedi, voćne mušice, Chlorops pumilionis, žitarični gundelj, Mayetiola destructor, i Apamea sordens su među insektima koji mogu znatno da utiču na prinos raži.

Povezano 
 Glavnica raži

Reference

Literatura 

 
 
 
  Schlegel provides a 2011 updated version online.

Spoljašnje veze 

 
 
 

Trave
Žitarice
Pravoslavni hrišćanin

Pravoslavni hrišćanin je bilten za vjeru i kulturu Srpske pravoslavne parohije u gradu Vinkovcima. Izlazi dvomjesečno. Urednik i priređivač je protojerej Predrag Azap, paroh vinkovački.
Pogledajte Časopis "Pravoslavni hrišćanin" u PDF formatu: http://www.vinkovci.ovde.com/PHriscanin_12.pdf 

Periodika
Srpska pravoslavna crkva
Voće

Voće spada u posebnu grupu namirnica koje se, sa pojedinim izuzecima odlikuju:
 malom energetskom vrijednošću
 velikim sadržajem vode
 malom količinom proteina i masti
 znatnim sadržajem ugljenih hidrata i celuloze
 bogatstvom mineralnih sastojaka i vitamina, kao i sadržajem drugih hranjivih sastojaka kao što su enzimi, organske kiseline, antocijani, tanini i dr.

Zbog ovakvog sadržaja, prije svega, mineralnih sastojaka, vitamina, celuloze, enzima i drugih koji imaju prevashodno zaštitnu ulogu u organizmu, kao i sadržaju voćnih šećera koji predstavljaju vrlo pogodne izvore energije, voće i povrće ima veliki značaj za ljudsko zdravlje.

Značaj voća u ishrani 
Osnovne zajedničke odlike voća su:
 relativno mala energetska vrednost, osim kod nekih vrsta, kao što su: banane, kesten, orah, lješnjak, badem. Isto vrijedi i za sušeno voće: suve šljive, suve smokve, suvo grožđe);
 visok sadržaj vode, s tim što se izuzimaju ljuskasto i sušeno voće;
 znatan sadržaj ugljenih hidrata, a naročito voćnih šećera glukoze i fruktoze;
 mali sadržaj proteina i masti, izuzimajući ljuskasto voće;
 bogatstvo mineralnim sastojcima i vitaminima;
 znatan sadržaj celuloze (biljna vlakna), organskih kiselina i drugih sastojaka (pektini, antocijani i drugi ).

Voće je bogat izvor vitamina, mada ih, u poređenju sa povrćem, voće sadrži manje. Od vitamina voće sadrži najviše vitamina -{C}- i karotina. Njihova količina zavisi od vrste voća, sorte kao i niza drugih činilaca. Vitamin -{C}- nije podjednako raspoređen u cijelom plodu. Najviše ga ima u ljusci i ispod nje. Drugi vitamin po važnosti i količini je karotin. Najviše ga sadrže: kajsija, ananas, suva šljiva, breskva, lubenica itd. U manjim količinama voće sadrži i druge vitamine: -{K}-, -{E}-, vitamine -{B}- grupe.

Napomena 
U biologiji podela na voće i povrće ne postoji, jer se u ishrani koriste raličiti biljni organi (plodovi, semena, korenje, podzemna i nadzemna stabla, listovi i cvetovi) pa ih nije moguće klasifikovati u iste kategorije.

V. također 
 Voćka
Jabuka

Jabuka () je rod drvenastih biljaka iz porodice Rosaceae kao i ime za njihov plod (naučno ime ploda je pomum). Postoji između 25 i 50 vrsta u ovom rodu i preko 7500 kultivara domaće jabuke.

Domaća jabuka je listopadno drvo visine i do 12 m, sa gustom krošnjom. Listovi su naspramno raspoređeni, ovalni sa izraženim vrhom i nazubljenom ivicom. Cvetovi su bijele boje (početkom cvetanja rozikasti), sa 5 kruničnih i 5 čašičnih listića. Plod sazrijeva krajem leta i tokom jeseni.

Porijeklo domaće jabuke 
Domaća jabuka (Malus domestica) je vjerovatno hibridnog porijekla, a nastala je u centralnim dijelovima Azije. Njoj najsrodnija vrsta, Malus sieversii, se još uvijek može naći na planinama u Kazahstanu, Kirgistanu, Tadžikistanu i nekim dijelovima Kine, na nadmorskim visinama između 1200 i 1800 m. Kako su kroz ovaj predeo prolazili putni pravci koji su povezivali Kinu sa Bliskim Istokom i Evropom, vjerovatno su putnici ti koji su doprinijeli rasprostiranju jabuke van svoje domovine. Postoje arheološki primerci jabuka iz Anadolije koji su stari nekih 85000 godina, mada se još uvijek sa sigurnošću ne može govoriti otkuda tu jabuke i da li su ih ljudi uzgajali. Prvi podaci o kultivaciji jabuke govore o uzgoju u Anadoliji i sjevernoj Mezopotamiji u drugom milenijumu pne. Do 500. pne. jabuka je vjerovatno bila uzgajana širom Perzijske Monarhije. Kada je Aleksandar Makedonski zavladao tim područjima oko 330. pne. uzgoj jabuke se proširio kroz grčki (helenski) svijet. Teofrast je razlikovao slatku domaću jabuku i kiselkaste divlje.

Usponom Rimskog Carstva razvilo se i voćarstvo, a domaća jabuka se proširila prema Zapadnoj i Sjevernoj Evropi. Sa širenjem svog areala, domaća jabuka je dolazila u kontakt sa divljim vrstama roda Malus i često je hibridima obogaćivala svoj genotip. Isto tako je jako brzo zamijenila ove divlje vrste u životu ljudi, tako da su one najpre potisnute a potom i vjerovatno iščezle. Ovo bi značilo da jabuke koje su jeli Kelti, Franci, Gali i druga germanska plemena, kao i stari Slaveni, više ne postoje na planeti.

Od 13. vijeka jabuke su postale veoma uzgajana vrsta širom Evrope. Tokom 16. i 17. vijeka evropski kolonisti prenose jabuku u Amerike, sredinom 17. vijeka prenose je u Južnu Afriku, a krajem 18. vijeka počinje uzgoj jabuke u Australiji i na Tasmaniji. Tako domaća jabuka može zahvaliti napretku civilizacije na širenju areala.

Vanjske veze 

 Jabuka, opis 
 Slike poznatijih sorti jabuka 
 Opis nekih sorti jabuke

Voće
Ljekovito bilje
Sekvencirani genomi
Maleae
Šljiva

Šljiva (Prunus domestica) je voćka iz porodice šljiva (prunoidae) koja naraste do 8 m, a čiji plod predstavlja voće. Plodovi se jedu svježi, ili se prerađuju u pekmez i rakiju (šljivovica).

Sistematika šljiva 

Filogenetski posmatrano, šljiva pripada istom rodu (Prunus) u koji spadaju i badem, breskva, kajsija, višnja, trešnja, lovorvišnja i džanarika, a koji kao plod imaju koštunicu. Rod Prunus sadrži nekoliko podrodova, među kojima je i podrod Prunus, koji se dalje deli na tri sekcije: Prunus (šljive Starog Sveta), Prunocerasus (šljive Novog Sveta) i Armeniaca (kajsije). 

 Genus Prunus
 Subgenus Prunus
 Sect. Prunus
 Sect. Prunocerasus
 Sect. Armeniaca

Podrod Prunus se od ostalih podrodova razlikuje po tome što ima usamljene terminalne i lateralne pupoljke, kao i glatku košticu. Ovakvo čisto morfološko razlikovanje podrodova ima praktični značaj, ali se u novijim filogenetskim istraživanjima pokazala mala taksonomska vrednost takvih karaktera u rodu Prunus. Iz sekcije Prunus na prostorima Balkana široko su rasprostranjene šljiva (P. domestica L.), domaća šljiva (P. domestica subsp. domestica), džanarika (P. cerasifera Ehrh.) i trnjina (P. spinosa L.).

Galerija - plodovi i cvetovi šljiva

Informacije o hranljivosti plodova šljive 

Izvor: EU Nährwertkennzeichnungsrichtlinie (EU NWKRL 90/496/EWG) & REWE Nährwerttabelle

Izvor: EU Nährwertkennzeichnungsrichtlinie (EU NWKRL 90/496/EWG)

Reference

VIdi još
 Domaća šljiva

Vanjski linkovi 
 Plum nutrition information
 Prune nutrition information
 Deutschlands Obstsorten  , ein etwa 100 Jahre altes antiquarisches Fachbuch, in dem mehr als 300 Äpfel-, Birnen-, Pflaumen-, Erdbeeren-, Aprikosen- und Weinsorten mit Abbildungen beschrieben werden

 
Voće
Rosaceae
Smokva

Smokva (Ficus) je rod od oko 800 vrsta biljaka. Najpoznatija vrsta je obična smokva (Ficus carica). Raste u tropskim i toplim predelima. Smokva je relativno nisko drvo s jako razgranjenom krošnjom. Starije grane sive su boje, a mlade tamnozelene. Listovi su naizmenični, veliki i nepravilno usečeni. Na mladim granama pri dnu se nalaze zalisci. 

Cvetovi smokve zatvoreni su omotaćem kruškastog oblika. Od tog cveta posle nastaje sočni plod s mnoštvom semenih koštica. Oplodnju vrše insekti u unutrašnjosti cvetnog omotača. ..

Spoljašnje veze 

  Smokva na na herbateci
  Figweb Major reference site for the genus Ficus
  Fig Fruit Information
  Fruits of Warm Climates: Fig
  California Rare Fruit Growers: Fig Fruit Facts 
  North American Fruit Explorers: Fig 
  GodHatesFigs.com (spoof site) 

Voće
Kukuruz

Kukuruz () je jednogodišnja biljka-žitarica iz porodice trava (Graminae). Sve do Cortesovog osvajanja Meksika postojala je jedino u Sjevernoj Americi, nakon čega se proširila u Evropi. U Evropu je donesen 1493. a po nekim izvorima 1535. Na Balkan je stigao u 17. stoljeću. Razvile su se različite sorte sa širokom primjenom u prehrambenoj industriji.

Opis 
Korijen mu je žiličast, a stablo visoko i člankovito s odvojenim muškim i ženskim cvjetovima. Plod mu je klip sa zrnjem koje je uglavnom žuto ili bijelo. Također je uzgojen veliki broj raznih vrsta hibrida.

Upotrebljava se za ishranu ljudi i domaćih životinja i za industrijsku proizvodnju.

Mljevenjem zrna kukuruza (slično kao što se melje pšenica — žito) dobija se brašno (kukuruzno brašno). Od kukuruznog brašna ili miješanjem sa pšeničnim brašnom se za ljudsku ishranu priprema: hljeb, proja, kačamak, kolači i dr.

Od kukuruza se dobija škrob koji se koristi u razne svrhe. Proizvodi se i farmaceutski škrob (Maydis amylum) koji ima različitu primjenu u medicini i farmaciji.

Od klica izvađenih iz zrelog kukuruza spravlja se vrlo hranljivo i ljekovito ulje (Maydis oleum) veoma bogato gliceridima nezasićenih masnih kiselina (linolne, oleinske i sl.) i fitosterolima (sitosterol, stigmasterol); sadrži i liposolubilne vitamine (posebno vitamin A).

U kukuruznim klicama ima oko 28% masnog ulja, 1% lecitina, inozitofosforne kiseline, belančevina, gvanidina, glutamina, šećera i drugih biološki vrlo važnih materija, zbog čega se klice cene kao veoma jaka, koncetrovana hrana. Interesantno je da se kukuruzna svila, uz ostale sastojke, koristi za pravljenje cigareta protiv bronhijalne astme.

Poales
Žitarice
Ljekovito bilje
Sekvencirani genomi
Zob

Ovas ili zob(Avena) je rod skrivenosemenica koja pripada familiji trava (Poaceae). Poseduje veliki privredni značaj. Koristi se za ishranu ljudi i domaćih životinja. Površine pod ovsom u svetu iznose oko 14 miliona ha. Najveći značaj ima vrsta Avena sativa - gajeni ovas (on poseduje 2n=42 kromosoma). Koren mu je dobro razvijen i klija sa tri primarna korenčića. Stablo je člankovito, i otpornije na poleganje od ostalih strnih žita. Prosečne visine oko 80–120 cm. List je lancetast, paralelne nervature i bez roščića (aurikula). Cvetovi su smešteni u cvast metlicu. Ovas je tipično samooplodna biljka, plod je krupa, najčešće plevičasta. Postoji ozima i prolećna forma ovsa.

Lekovito delovanje 
Ovas je neobicno važan u dijetalnoj ishrani bolesnika. U sebi sadrži sve važnije vitamine i minerale. Koristi se za lečenje malokrvnosti, raznih katarnih upala probavnih organa, a deluje na regeneraciju celokupnog organizma. Kupelji pripremljeni od zobne slame veoma su korisne u bolestima bubrega, bubrežnih kamenaca i gihta, zatim kod svih reumatičnih poteškoća, kod krstobolje, kočenja svih vrsti te kod bolesne jetre.

Zob
Ljekovito bilje