Ferdinand Hirt & Sohn

Ferdinand Hirt & Sohn (aŭ "Ferdinand Hirt und Sohn"), Salomonstr. 15, Leipzig estis unu el la plej gravaj germanaj porlernejaj eldonejoj, kies antaŭulo, la eldonejo Ferdinand Hirt en Breslaŭo fondiĝis en 1832. En 1873 la filo de Ferdinand Hirt, Arnold Hirt, fondis propran eldonejon sub la nomo "Ferdinand Hirt und Sohn" en Lepsiko.

Hirt kiel Esperanto-eldonejo 
Ekde 1911 ĝi eldonadis ankaŭ Esperanto-lernolibrojn kaj en 1921 laŭ instigo kaj sub direkcio de Bernhard Kötz fondis Esperanto-fakon, kiu fariĝis unu el la plej gravaj eldonejoj en la 1920-aj jaroj.

Ĝi eldonis inter aliaj la historio-verkojn de Edmond Privat, Originalan Verkaron de L.L. Zamenhof (red. Johannes Dietterle), la Enciklopedian Vortaron de Eugen Wüster kaj aliajn librojn, entute ĉirkaŭ 50 diversajn volumojn. Multaj tradukaĵoj el diversaj naciaj lingvoj apartenis al libroserio Internacia Mondliteraturo.

Ĝi kunlaboris kun la viena firmao Rudolf Foltanek.

Pro la politika kaj ekonomia premo en nazia Germanio, Hirt & Sohn fermis la Esperanto-fakon fine de 1937 aŭ komence de 1938. La Praktiko 7a jaro 1938, n-ro 2 (74 - Feb.), p. 11 raportas: "... pro la nuna situacio en Germanujo la firmo decidis ĉesigi la funkcion de sia Eo-fako, kaj la libro-stokojn transdonis al la Internacia Cseh-Instituto de Esperanto en Hago, kune kun ĉiuj eldonistaj rajtoj kaj devoj. Tiuj libroj estas de nun vendataj ĉe la eldonejo de La Praktiko, kaj ankaŭ ĉe ĉiuj aliaj vendejoj de E-aj libroj."

Esperanto-libroj 
Esperanto-libroj eldonitaj de la eldonejo:

1911–1920 
 1911: Stark, Emil: Wörterbuch Deutsch–Esperanto und Esperanto–Deutsch
 1912: Kvin noveloj: esperantigitaj laŭ germanaj aŭtoroj
 1912: Raabe, Wilhelm: La Nigra Galero (Fritz Wicke)
 1919: Goldschmidt, Thora: Bildotabuloj por la instruado de Esperanto: 35 bildoj kun klariganta teksto, ekzercoj, ekzemploj kaj gravaj aldonoj

1921–1925 
 1921: Lippmann, Walter: Dr. Zamenhofs sprachliche Gutachten; Lingvaj Respondoj in deutscher Bearbeitung / mit Ergänzungen und Erläuterungen von Walter Lippmann
 1921: Lippmann, Walter: Pri la "Lingvaj respondoj" de doktoro Zamenhof
 1921: La Vendreda Klubo: 11 diversaj originalaj artikoloj verkitaj de la "Vendredoklubanoj" en Leipzig (kolektitaj de Dietterle)
 1921: Bennemann, Paul: Tra la Mondo : internacia legolibro Ia parto: por komencantoj, kun multaj bildoj kaj muziknotoj
 1921: Goldschmidt, Thora: Bildotabuloj por la instruado de Esperanto: 35 bildoj kun klariganta teksto, ekzercoj, ekzemploj kaj gravaj aldonoj (2-a eld.)
 1922: Goethe, Johann Wolfgang von: Hermano kaj Doroteo (trad. Benno Küster)
 1922: Streidt, Georg: Esperanto-Lehrbuch für Volksschulen: auf Grundlage der Anschauung und des Erlebnisses in zwei Teilen mit 30 Bildern 1922: Bennemann, Paul: Tra la Mondo : internacia legolibro IIa parto
 1922: Bennemann, Paul: Tra la Mondo : internacia legolibro Ia parto (2-a eld.)
 1922: Chamisso, Adelbert von: La Mirinda Historio de Petro Schlemihl (trad. Eugen Wüster)
 1922: Degen, Arthur: Esperanto nach dem Fundamento von Dr. Zamenhof: kleines Lehrbuch für Selbst- und Fernunterricht mit Wörterverzeichnis und Schlüssel 1922: Hankel, Marie: Sableroj 1922: Internacia kantaro: 64 popolaj kantoj el 26 nacioj kun aldono de 3 famaj koncertarioj: tekstaro 1922: Luyken, Heinrich August: Stranga Heredaĵo 1922: Raabe, Wilhelm: La Nigra Galero (trad. Fritz Wicke)
 1922: Dietterle, Johannes: Zur Rechtfertigung des Esperanto gegenüber seinen Kritikern : Vortrag gehalten am 27. Nov. 1920... 1922: Stamatov, Georgi Porfiriev: Nuntempaj Rakontoj (El la bulgara originalo trad. Ivan H. Krestanov)
 1922: Stark, Emil: Elementar-Lehrbuch der Esperanto-Sprache 1922: Velten, Wilhelm: Elementar-Lehrbuch der Esperanto-Sprache 1922: Zahn, Ernst: Svisaj Rakontoj (trad. Charlotte Pulvers)
 1923: Bennemann, Paul: Esperanto Handwörterbuch 1923: Esperanto als internationale Hilfssprache : Bericht des Generalsekretariats des Völkerbundes, angenommen von der dritten Vollversammlung des Völkerbundes: deutsche Übersetzung. 1923: Fethke, Jan: Abismoj 1923: Goldschmidt, Thora: Bildotabuloj por la instruado de Esperanto : 35 bildoj kun klariganta teksto, ekzercoj, ekzemploj kaj gravaj aldonoj (3-a korektita eld.)
 1923: Perec, Ŝalom-Aleĥem: Hebreaj Rakontoj (trad. Is. Muĉnik)
 1923: Hildebrand: El la Camera Obscura (el la nederlanda trad. H. C. Mees.)
 1923: Niemojewski, Andrzej: Legendoj (trad. Bronislaw Kuhl)
 1923: Privat, Edmond: Historio de la lingvo Esperanto: deveno kaj komenco 1887 – 1900 1923: Privat, Edmond: Vivo de Zamenhof 1923: Puŝkin, Aleksandr Sergeeviĉ: Tri Noveloj (trad. Andreo Fiŝer.)
 1923: Turgenev, Ivan Sergeeviĉ: Elektitaj Noveloj 1923 Wüster, Eugen Bernhard Caspar: Enciklopedia vortaro Esperanta–germana: kun speciala elmontro de la Zamenhof-a lingvuzo 1923: Wüster, Eugen Bernhard Caspar: Maschinentechnisches Esperanto-Wörterbuch der Grundbegriffe: deutsche Ausgabe 1924: Ariŝima, Takeo: Deklaracio (El la japana trad. T. Tooguu.)
 1924: Balzac, Honoré de: La Firmao de la Kato kiu Pilkludas (trad. Paul Benoit.)
 1924: Doroŝeviĉ, Vlas: Orientaj Fabeloj (trad. Nikolao Hohlov)
 1924: Esperanto als internationale Hilfssprache : Bericht des Generalsekretariats des Völkerbundes, angenommen von der dritten Vollversammlung des Völkerbundes : deutsche Übersetzung. 1924: Raimund, Ferdinand: La Malŝparulo 1924: Fethke, Jan: Saltego trans Jarmiloj 1924: Irving, Washington: El la Skizlibro (trad. H. L. Elvin)
 1924: Luyken, Heinrich August: Pro Iŝtar 1924: Poe, Edgar Allan: Ses noveloj el "Rakontoj de mistero kaj imago" (trad. A. Frank Milward)
 1925: Degen, Arthur: Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch: für den täglichen Gebrauch 1925: Bennemann, Paul: Tra la mondo: internacia legolibro. Ia parto: por komencantoj, kun multaj bildoj kaj muziknotoj (3-a eld.)
 1925: Sienkiewicz, Henryk: Noveloj (trad. Lidja Zamenhof)
 1925: Stark, Emil: Elementar-Lehrbuch der Esperanto-Sprache 1926–1930 
 1926: Bennemann, Paul: Esperanto Hand-Wörterbuch 1926: Bertrana, Prudenci: Barbaraj Prozaĵoj (el la kataluna trad. Jaume Grau Casas)
 1926: Ŝimunoviĉ, Dinko: Ano de l' ringludo (el la kroata trad. Fran Janjiĉ)
 1926: Strindberg, August: Insulo de feliĉuloj (trad. Oskar Frode)
 1926: Degen, Arthur: Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch: für den täglichen Gebrauch 1926: Dietterle, Johannes: Esperanto 1926: Kreuz, Robert: Esperanto in Handel und Verkehr: alltägliche kaufmännische Gespräche: kaufmännischer Briefwechsel nebst einer Warenliste und einem Handelswörterverzeichnis: kurze Sprachlehre 1926: Wagnalls, Mabel: Palaco de Danĝero 1927: Degen, Arthur: Esperanto nach dem Fundamento von Dr. Zamenhof unter Auswertung des deutschen Sprachgutes: kleines Lehrbuch, auch für Selbstunterricht 1927: Eekhoud, Georges: Servokapabla! (trad. Léon Bergiers)
 1927: Privat, Edmond: Historio de la lingvo Esperanto 1927: Wüster, Eugen Bernhard Caspar: Zamenhof-radikaro: kun derivaĵoj kaj fontindikoj 1927: Casari, Anton: Esperanto Lehr- und Lesebuch für österreichische Hauptschulen und für die unteren Klassen der Mittelschulen 1927: Hyde, Arthur Maurice: Aŭstralio: lando kaj popolo
 1929: Bennemann, Paul: Tra la mondo: internacia legolibro. Ia parto: por komencantoj, kun multaj bildoj kaj muziknotoj (4-a eld.)
 1929: Internacia kantaro: 139 popolaj kantoj el 55 landoj, 7 Esperantaj kantoj, rondkantoj kaj kantsalutoj, 3 famaj koncertarioj 1929: Sadoveanu, Mihail: Nobela peko; En arbaro Petriŝor; La sciigantoj (el la rumana trad. Tiberio Morariu)
 1929: Degen, Arthur: Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch: für den täglichen Gebrauch 1929: Zamenhof, Ludwik Lazar: Originala verkaro: antaŭparoloj, gazetartikoloj, traktaĵoj, paroladoj, leteroj, poemoj (Kolektitaj kaj ordigitaj de Joh. Dietterle).
 1930: Internacia kantaro: kolekto de 139 popolaj kantoj el 55 landoj, 7 esperantaj kantoj, rondkantoj kaj kantsalutoj, 3 famaj koncertarioj: muzika eldono
 1930: Degen, Arthur: Esperanto-lernolibro por popollernejoj: laŭ rekta metodo
 1930: Vi instruas kun sukceso laŭ la rekta metodo
 1930: Vom Kultur- und Bildungswert des Esperanto: zehn erziehungswissenschaftliche Aufsätze

1931–1932 
 1932: Degen, Arthur: Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch: für den täglichen Gebrauch

Bibliografio 
 Dietterle, [Johannes]: «Internacia Mondliteraturo por la tutmonda Esperantistaro», en: Corriere Balcanico-Esperantista 2-a jaro 1922, n-ro 9 (15), p. 1. (Eldono Bari, 1922-09-30. Prezento de la eldonprojekto «Internacia Mondliteraturo» ĉe Hirt en Leipzig kaj alvoko prezenti tradukojn aŭ tradukproponojn por ĝi).

Fontoj 
 

Esperanto-eldonejoj