Kruševac

Kruševac je grad koji se nalazi u središnjem/južnom delu Srbije, u dolini Zapadnog Pomoravlja, na reci Rasini. Kruševac danas ima oko 68.000 stanovnika na teritoriji grada i oko 114 hiljada stanovnika na teritoriji opštine. Opština Kruševac obuhvata 101 naselje. Kruševac je centar Rasinskog okruga. Opština Kruševac zahvata površinu od 854 km².

Poznat je kao srednjovekovna srpska prestonica.

Nalazi se u kruševačkoj kotlini koja obuhvata kompozitnu dolinu Zapadne Morave i prostire se između Levča i Temnića na severu, Župe, Kopaonika i Jastrepca na jugu i Kraljevačke kotline i Ibarske doline na zapadu.

Istorija 

Grad je podigao knez Lazar 1371. godine. Prvi put se pominje 1387. godine, u povelji kojom knez Lazar potvrđuje ranije trgovačke privilegije Dubrovčanima.

Privreda 
Kruševac je nekada bio jak privredni centar sa posebno razvijenom metalo - prerađivačkom („14. oktobar“) i hemijskom industrijom (HI „Župa“, „Merima“, „-{Trayal}-“ i „Rubin“). Posle privtizacije velikih društvenih kolektiva, u gradu ima i preko 1500 privatnih preduzeća i preko 3500 samostalnih radnji različitih delatnosti. Proces privatizacije ostavio je velike tragove na kruševačkoj privredi, i veliki broj nezaposlenih.

Gradske slave i proslave 
U narodnoj sveslovenskoj mitologiji Sveti Vid označava vrhovno, svevideće božanstvo. U srpskoj narodnoj tradiciji Vidovdan se obeležava kao dan Kosovskog boja 1389. godine. Stoga ga je srpska crkva od 1892. godine, ozvaničila i uvrstila u svoje praznike, a posle proroka Amosa i svetog kneza Lazara. Najznačajniji praznik za grad Kruševac svakako je Vidovdan, duboko ukorenjen u svesti stanovništva na ovim prostorima kao dan pogibije kneza Lazara u borbi za očuvanje svoje države i naroda. Proslavlja se sa svim atributima gradske slave, kao i Duhovi ili Sv. Trojica. Na Vidovdan se takođe svake godine, u crkvi Lazarici, daje pomen kosovskim, ali i svim drugim izginulim srpskim ratnicima u oslobodilačkim ratovima. U prošlosti se toga dana održavao i vašar, najveći u Kruševcu. Vašari ili sajmovi, nekada važan vid trgovine, uvedeni su u Kruševcu kad i u celoj Srbiji, zakonskom uredbom 1839. godine. Osim Vidovdanskog, održavali su se na Blagovesti, 7. aprila, Sv. Iliju, 2. avgusta i na "Malu Gospojinu", 21. septembra, što se održalo do današnjih dana. Esnafske slave, nekada važna karakteristika građanskog društva, kada su razni esnafi, društva i udruženja, uglavnom humanitarnog karaktera, proslavljali svog patrona - zaštitnika (najstariji esnafi u Kruševcu su lončarski iz 1839, mumdžijski iz 1842, trgovačko-bakalski iz 1846, meandžijski iz 1848...) zadržale su se još samo kod humanitarnog društva "Dobra narav", ili "Baksuzi, ugursuzi i namćori", specifičnog za ovaj grad, koje se okuplja svake godine devetog utorka od Božića, gajeći svoja pravila ponašanja.

Turizam 
Kod Kruševca se nalazi poznata banja Ribarska Banja je balneološko lečilište i klimatsko mesto koje se nalazi na severnim padinama planine Jastrebac.

Slavni ljudi 
 Miodrag Petrović Čkalja, poznati glumac
 Dragiša Binić, legendarni fudbaler Crvene Zvezde
 Goran Grbović, poznati bivši košarkaš
 Miodrag-Rade Jašarević, umetnik narodne muzike, dugogodišnji šef Narodnog orkestra Radio Beograda i violinista 
 Nenad Sakić, poznati bivši fudbaler 
 Miško Ražnatović, poznati košarkaški menadžer
 Katarina Vučetić, manekenka, voditeljka
 Dragan Milosavljević, poznati košarkaš
 Taško Načić, poznati glumac
 Vojin Ćetković, poznati glumac
 Milica Todorović, pevačica
 Ljubinka Bobić, poznata glumica
 Bojan Zajić, poznati fudbaler
 Anka Đurović-Crvenčanin, poznata bolničarka
 Toma Milićević, poznati fudbaler Crvene Zvezde i poznati trener omladinske škole Crvene Zvezde
 Olja Petrović, poznati fudbaler Crvene Zvezde
 Radojka Živković (Tomić), poznata srpska harmonikašica i kompozitor
 Milan Puzić, poznati glumac
 Radmila Savićević, poznata glumica
 Vlastimir Đuza Stoiljković, poznati glumac
 Radoš Bajić, poznati glumac
 Dobrica Ćosić, pisac, političar, prvi predsednik Savezne Republike Jugoslavije 1992-1993
 Radmila Živković, poznata glumica
 Božin Simić, pukovnik Srpske vojske, ambasador FNRJ
 Marko Živić, srpski glumac
 Dragutin Minić Karlo, satiričar i novinar
 Jana Milić, srpska glumica
 Katarina Marković, srpska glumica
 Nataša Tapušković, srpska filmska, pozorišna i filmska glumica
 Vojin Ćetković, srpski glumac

Vidi još 

 Lazar Hrebeljanović
 Istorija Srbije u srednjem veku

Eksterni linkovi 

 Zvanična prezentacija Opštine Kruševac
 Nezavisni kruševački Internet portal
 KruševacPRESS - prvi zvanično registrovan kruševački Internet medij
 Turistička organizacija Kruševca
 Gradski portal Kruševac ONLINE
 Grad Kruševac
 RADIO TELEVIZIJA KRUŠEVAC
 Televizija Jefimija Kruševac
 Kruševac Info 
 Zdravstveni centar Kruševac
 Gimnazija Kruševac
 Biblioteka Kruševac
 CSU - Centar za stručno usavršavanje - Kruševac
 Edukativni centar - Kruševac

Takođe videti 
 Zapadno Pomoravlje danas i sutra, Zapis 1995,  

Istorija Srbije u srednjem veku 
Prestonice Srbije
Gradovi u Srbiji
Kruševac