9 гыйнвар

9 гыйнвар — Милади тәкъвимендә беренче айның 9нчы көне. Ел ахырына кадәр 356 көн.





Бразилия – "Калу" көне, португал кенәзе Педро 1822 елда Португалия патшасы Джованни VI боерыгына каршы килеп Бразилияда калырга карар итә, шулай ильнең бәйсезлеккә таба процессын башлый.
  Палау – Хәлакъ төшүчеләрне искә алу көне.
  Панама – Хәлакъ төшүчеләр көне, (испан телендә Диа де лос Мáртирес)1964 ел Панама канал зонасы илнең суверенитеты астында булуы тирәсендәге чуалышларда тормышын югалтканнары искә алына.

Бөтендөнья корсикан диаспорасы көне.
  АКШ: 
 Астронавтлар көне.
  Коннектикут штатында АКШ конституциясенең Ратификация көне (1788 ел)
  Босния һәм Херцеговинаның  Серб Республикасы – Республика көне.
  Бразилия:
  Паранá штатының флагын кабул итү көне 1892 ел
  Санта Катарина штатының:
  Бальнеарио Барра до Сул шәһәре оешу көне 1992 ел
Формоза-ду-Сул шәһәре оешу көне 1992 ел
  Польша – Табигатьне саклау лигасы көне (беренче съезд 1928 ел).
  Филипиннар –  шәһәренең Квиапо районында Кара Назарен (тагалог телендә Итим на Назарено) Назареттан Гайсәнең кара тәнле буларак хач өстендә күрсәтелгән скульптураның пәйда булуына багышланган бәйрәм чаралары.
  Хорватия –  Меджимурье өлкәсенең  Венгриядан чыгу турында резолюция кабул итү көне (1919 ел)
  Төркия – Энергия саклау атналыгы.

1918 — Уфаның «Тормыш» гәзитендә 6 милләтне берләштергән Идел-Урал штатын төзү турындагы Милләт мәҗлесе фәрманы дөнья күрә. 
 Татар халкының күренекле шагыйре Фатих Кәримне искә алу көне.

1823 — Фридрих фон Эсмарх, 
 1859 — Пётр Кащенко, 
 1860 — Лаура Вальборг Аулин, 
 1868 — Амвросий, 
 1872 — Габдрахман Баруди, 
 1888 — Нуриәгъзам Таһиров, 
 1894 — Николай Корицкий, 
 1897 — Тайра Лундгрен, 
 1905 — Кадыйр Бәкеров, 
 1907 — Гай Таһиров, Татарстанның атказанган һәм халык артисты, татар халык хореографиясенең күренекле вәкиле (1907-1995).
 1908 — Симон де Бовуар, француз язучысы, феминист хәрәкәтенең идеологы.
 1909 — Абдусамат Тайметов, 
 1909 — Баязит Бикбай, 
 1909 — Фатих Кәрим, шагыйрь.
 1911 — Виктор Куделькин, сынлы сәнгать остасы, мөгаллим.
 1913 — Ричард Никсон, 
 1920 — Бәйнә Әхмәтова, 
 1921 — Зәйнәп Садыйкова, 
 1922 — Геор Хугаев, 
 1930 — Диләрә Зөбәерова, язучы, журналист.
 1930 — Марат Кәримов, Башкортстанның халык шагыйре.
 1938 — Әгъла Кучумов, 
 1938 — Евгений Ткаченко, 
 1944 — Фридон Тодуа, 
 1946 — Зәйтүнә Яруллина, 
 1950 — Сергей Котов, 
 1951 — Зөфәр Гыймаев, рәссам, Тукай премиясе иясе (2005).
 1952 — Александр Салий, 
 1952 — Наил Лотфуллин, Уфада яшәп иҗат иткән татар рәссамы. 
 1958 — Василий Филиппов, 
 1959 — Ригоберта Менчу, 
 1961 — Илдар Рәхмәтуллин, 
 1962 — Равил Гомәров, 
 1967 — Зиннур Сафиуллин, 
 1967 — Михаил Мурашко, 
 1973 — Лилия Мөхәммәтҗанова, педагог, филолог, публицист, фольклорчы, филология фәннәре докторы.
 1973 — Равил Кузюров, ТР урман хуҗалыгы министры (2018 елдан).
 1975 — Хәсән Усманов, 
 1983 — Алексей Бондарев, 
 1984 — Татьяна Мокшанова, 
 1986 — Дмитрий Антонов, 
 1991 — Эрнест Яхин, 
 1994 — Дарья Клюкина, 
 1995 — Алексей Курзенёв, 
 2004 — Зәринә Шәрифова,

1841 — Василий Ивашев, декабрист. 
 1852 — Әмир-Кәбир, 
 1918 — Иннокентий,  
 1921 — Константин Мережковский,  
 1931 — Иван Вольнов,  
 1931 — Сөләйман Морзабулатов,  
 1933 — Александр Кизеветтер,  
 1938 — Никон,  
 1941 — Николай Иорданский, 
 1944 — Антанас Сметона, Литваның беренче президенты.
 1958 — Григорий Петровский, инкыйлабчы, ССРБ фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
 1961 — Сергей Ялавин, 
 1961 — Эмили Болч, америкалы икътисадчы, пацифист.
 1968 — Гөлсем Болгарская, татар актрисасы.
 1974 — Фатыйма Камалова,  
 1984 — Гайнан Сафа,  
 1986 — Әкрам Даутов, Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар композиторы һәм шагыйре.
 1987 — Виктор Тёмин,  
 1993 — Владимир Алхимов,  
 1995 — Элизабет Робоз Эйнштейн, 
 1998 — Кеничи Фукуи, 
 1998 — Лия Манолиу, 
 2004 — Михаил Мейерович, 
 2006 — Леонид Прокопьев, 
 2012 — Геннадий Рязанцев, 
 2014 — Олег Строкин, 
 2019 — Юрий Власов, 
 2022 — Фәридә Рәсүлева,



Ислам

Христианлык

Көнбатыш Христианларда

 Агата Йи һәм Тереза Ким, († 1840 ел), Сеул шәһәрендә хәлакъ төшүчеләр
 Адриан, Кантербури монастыре аббаты († 710 ел)
 Алессия, гыйффәтле кыз хатын, хәлакъ төшүче
 Алессия Ле Клерк, Мария Тереза ди Иезу җәмгыятен оештыручылардан берсе († 1622 ел)
 Амба Хор, хәлакъ төшүче
 Андрэ Корсини, († 1374 ел) Фриесоле епископы
 Антонио Фатати, Анкона шәһәре епископы, († 1484 ел)
 Арета, Цезарея аббаты
 Вритвальд, хәлакъ төшүче Кантербури архиепископы († 731 ел)
 Григорий X, шатлыклы, Рим папасы († 1276 ел).
 Джокондо, Бордо шәһәрендә хәлакъ төшүче
 Джузеппе Павловски һәм Казимир Грелевски, († 1942 ел), Германияның Бавария өлкәсендә Мюнхен шәһәре якынында урнашкан Дахау концлагерендә хәлакъ төшүче руханиләр
 Джулия делла Рена, Чертальдо якларыннан рухани, суфый кыз хатын († 1370 ел)
 Лукреция, Кордоба шәһәреннән († 859 ел)
 Марчеллино, Анкона епископы († 555 ел)
 Марчиана, гыйффәтле кыз хатын хәлакъ төшүче († ~303 ел)
 Мауронцио, аббат
 Оноратио, Безаңсондан, († 1250 ел)
 Пасказия, Дижон шәһәреннән († II гасыр), гыйффәтле кыз хатын хәлакъ төшүче
 Паулина Ярико, († 1862 ел)
 Томмазо Реджжио, Генуя архиепископы († 1901 ел)
 Филиппо Берруер, Бурж архиепископы
 Филлано, Сент-Андрю («изге» Андрей) аббатлыгы башы († ~710 ел)
 Финан, Линдисфарне епископы
 Флоримонд
 Эпикар, хәлакъ төшкән епископ
 Эукунд, Эпиктет, Секунд, Витали һәм Феликс († ~250 ел)
 Эулогио, Кордоба шәһәреннән

Көнчыгыш христианларда
 Евстратий, кушаматы белән "Тауматург", (821 ел), Вифиния җирлегендә (хәзерге Төркия) Олимп тавындагы Абгар монастыре аббаты, могҗиза кылучы
 Иона аксакал, Киев «изге» өчтән бер көч монастырен оештыручысы (1902 ел)
 Феофан, суфый

Бердәм Католик һәм Православ изгеләре
 Ванэң, († ~688 ел), «изге» эшләр кылучы дөнья көшесе, Франклар патшасы Клотэр III дусты,, «изге» регент Батильд киңәшчесе, соңрак Нормандиядагы Ко иле губернаторы, Фонтэнель аббатлыгын оештыручысы.
 Петр II яки Петр Себасте († ~392 ел), Арменияның Себасте җирләре метрополиты (епископ).
 Полиэвклит Милитэналы һәм Неарк, Борынгы Рим императоры Валериен заманында Арменияда хәлакъ төшүчеләр, (~† 259 ел)
 Филипп II, Мәскәү метрополиты һәм бөтен Россия могҗиза кылучысы, († 1569 ел),
Явыз Иван царен явызлыгын соборында тәнкыйтләгәне өчен царьның боерыгы буенча хәлакъ ителгән.
 Юлиан Госпитальер, «изге» Василиса һәм беректәшләре Антоний, Цельсус, Марчионилла һәм Анастисий, († ~302 ел) Антиохияда хәлакъ төшүчеләр

Адриан
Адрианна 
Алиса һәм ясалмалары: Алисон, Элиссон, һ.б.
Алисия
Антони
Аликс һәм ясалмалары: Аэлит, һ.б.
Брацслав
Ванэң
Виталий
Давид
Иосиф
Лука
Марселин
Марцианна
Мсцислава
Паулина
Петр
Прземир
Степан
Стефан
Тихон
Феодор
Фёдор
Ферапонт һәм ясалмалары: Фарафонт, Фарафонтий
Юлиан
Яков

Башка диннәр/ышанычлар 
 Борыңгы Римда Агоналия, Джиано исемле илаһи көчкә багышланган
 Төньяк (Скандинавия илләре һәм Исландия) мәҗүсиләр Көчле Рауд көнен билгели.

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр

Cылтамалар 
 Календарь событий Calend.ru
 Православ исемнәре һәм көн бәйрәмнәре
 Portal Sao Francisco (Бразилия)
 Бөтендөнья Католикларның очрашу порталы, испан телендәге көн изгеләре бүлеге
 Францияз телле дөнья көннәре порталы

9 гыйнвар
Ел көннәре