alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Croatia Airlines

Croatia Airlines je hrvatska zrakoplovna tvrtka sa sjedištem u Zagrebu.

Povijest 
Osnovana 7. VIII. 1989.  pod nazivom Zagal (Zagreb Airlines). 
Tvrtka Zagal počela je raditi s jednim zrakoplovom tipa Cessna 402 C, a bavila se prijevozom pošiljaka UPS-a. 

Nakon uspostave novog režima u Hrvatskoj, Zagal 23. VII. 1991. mijenja ime u Croatia Airlines. 

1. I. 1998. Croatia Airlines postaje članicom Asocijacije evropskih avionskih prevonika (AEA, Association of European Airlines). 

Od 18. XI. 2004. regionalna je članica Star Alliance.

Flota 
Croatia Airlines raspolaže sljedećim zrakoplovima (stanje: Prosinac 2013.):
 4 Airbus A319-100 (132 sjedala)
 2 Airbus A319-200 (164 sjedala)
 6 Bombardier Dash 8 Q400 (78 sjedala)

Odredišta 
Odredišta u Hrvatskoj: Dubrovnik, Bol/Brač, Pula, Rijeka, Split, Zadar, Zagreb

Inozemna odredišta: Amsterdam, Beč, Beograd, Berlin, Bruxelles, Frankfurt, Hannover, London, München, Pariz, Rim, Sarajevo, Skoplje, Zürich

Vanjske veze 

 Web stranice Croatia Airlines  (hrvatski, engleski, njemački)

Promet Hrvatske
Hrvatske kompanije
Aviokompanije
Air Adriatic

Air Adriatic bila je prva hrvatska privatna zrakoplovna čarter kompanija. Sjedište joj se nalazilo u Rijeci. U odredišta njezinih zrakoplova uvršteni su mnogi gradovi u Njemačkoj, Irskoj, Izraelu, Francuskoj, Norveškoj, Švedskoj, Španjolskoj i UK. U floti Air Adriatica nalazilo se pet aviona McDonnell Douglas MD-82, dva MD-83 i jedan Piper Navajo.

Nastanci 2001.
Prestanci 2007.
Bivše hrvatske kompanije
Aviokompanije
Kompanije u Rijeci
Povijest Rijeke
Airbus

Erbas (Airbus) je konzorcijum za proizvodnju putničkih aviona, osnovan 1970. godine. Dio je većeg koncerna pod nazivom "European Aeronautic Defence and Space Company" (EADS). Nastao je zajedničkom saradnjom Francuske, Ujedinjenog Kraljevstva, Nemačke i Španije. 

Tipovi aviona:
 Erbas A300 (B1/B2/B4/600) Širokotrupni avion za duge linije
 A300-600ST Beluga Teretni avion
 A310 Širokotrupni avion za srednje i duge linije
 Erbas A320 familija:
 A318 Regionalni avion
 A319 Avion za kratke i srednje linije
 A320 Avion za kratke i srednje linije
 A321 Avion za srednje linije
 A330 (200/300) Širokotrupni avion za srednje linije 
 A340 (200/300/500/600) Širokotrpupni avion za duge i veoma duge linije 
 A350 (u pripremi) Širokotrpupni avion za duge linije male potrošnje goriva
 A380''' Širokotrpupni avion za duge i veoma duge linije

Vanjske veze 

 
Proizvođači aviona
Francuske kompanije
Njemačke kompanije
Multinacionalne kompanije
ATR

ATR ( ili ), italijansko–francuska kompanija za proizvodnju aviona. Kompanija je osnovana 1981. godine, a osnivači su francuska kompanija Aérospatiale (sada EADS) i italijanska Aeritalia (danas Alenia Aeronautica).

Glavni proizvodi 
Glavni proizvodi kompanije su avioni ATR 42 i ATR 72.

"Alenia Aeronautica" proizvodi trup i repnu sekciju u svojim pogonima pokraj Napulja, dok se krila aviona sastavljaju u Bordou.

Kompletiranje i testiranje aviona vrši se u ATR-ovoj fabrici u Tuluzu.

Modeli

 ATR 42 (prvi let 1984)
ATR 42-300
ATR 42-320
ATR 42-500
 ATR 72 (prvi let 1986)
ATR 72-200
ATR 72-210
ATR 72-500

Reference

Vanjske veze

Vanjske veze 
 ATR - zvanični sajt 

Proizvođači aviona
Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu

U trenutku izbijanja Drugog svjetskog rata Sovjetski savez je bio jedina tenkovska svjetska velesila. Samo s 12000 primjeraka tenka T-26 1940. godine on je imao više tenkova nego sve druge tadašnje velesile zajedno. Ta činjenica je bila 1941. godine ujedno primjer snage i slabosti komunističkog carstva pošto su ti tenkovi početkom rata bili zbog svoje zastarjelosti više teret nego korist. Drugi problem Crvene armije su bile krvave Staljinove čistke koje su uništile časnički kor oklopnih divizija postavivši na njihov vrh političke podobne, ali vojno nesposobne zapovjednike.

Tenkovi Crvene armije su bili:

 T-26 
 T-40 amfibijski tenk
 T-50
 T-60
 T-70
 T-80 laki tenk
 T-34
 T-44
 KV-1
 KV-85
 KV-2
 IS-1
 IS-2

Tenkovi
T-26

T-26 je bio Sovjetski tenk koji se nalazio u proizvodnji do 1940. godine

Nastanak 

Krajem dvadesetih godina XX. stoljeća britanska kompanija Vickers je proizvela svoj 6 tonski tenk koji postaje veliki izvozni uspjeh. Koristeći taj tenk kao osnovu Sovjetski savez kupuje njegova licencna prava i počinje 1931. godine proizvodnju svoje verzije tog tenka pod imenom T-26. Do završetka proizvodnje 1940. godine bilo je proizvedeno sveukupno 12000 njegovih primjeraka.

Ratna upotreba 

Prvo vatreno krštenje ovaj tenk doživljava tijekom Španjolskog građanskog rata kada se dokazuje kao puno bolji od Panzer I tenka i unajmanju ruku jednako tada najboljem njemačkom tenku Panzer II. Bez obzira na poboljšanja modela odnos između te tri vrste tenkova ostaje istovjetan i u trenutku Njemačkog napada na Sovjetski Savez samo što tada protivnici u bitku ubacuju svoje nove modele Panzer III i Panzer IV protiv kojih T-26 jednostavno nije mogao ništa. 

Osim toga tijekom lipnja 1941. godine pojavio se i drugi za vrhovni štab Crvene armije neočekivani problem. Oni su na papiru posjedovali 12000 primjeraka ovog tenka, ali u stvarnosti zbog nedostatka dijelova ili neodržavanja manje od 1000 primjeraka je bilo bojno sposobno tako da ih je velika većina zarobljena bez borbe.

Kako su Njemci tijekom prve godine rata postepeno povećavali oklop svojih tenkova, tako je upotrebljivost ovog predratnog model padala sve niže do polovice 1942. godine kada su donosi odluka o prestanku njihova korištenja.

Oprema 

Početna verzija ovog tenka je bila naoružana samo s automatskim oružjem koje se odmah poslije prve godine proizvodnje skida da bi bilo zamijenjeno topom od 37 mm. kojih se nakon samo 12 mjeseci mijenja s onim većim od 45 mm. Verzija T-26 naoružana tip topom se proslavljuje u borbama s njemački i talijanskim oklopnim jedinicama tijekom Španjolskog građanskog rata. Kada potreba za stalno većim topom radi probijanja neprijateljskog oklopa rezultira krajem tridesetih godina neuspjehom tijekom ugradnje topa od 76.2 mm donosi se odluka o zaustavljanju proizvodnje ovog tenka. 

Kako je rasla veličina topa u T-26 tako je slično rasla debljina oklopa koji raste od 15 na 25 mm ( najčvršće mjesto ).
Odluka o prestanku proizvodnje 1940. godine pada zajedno s odlukom o gradnji njegovog nasljednika imena T-34

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
T-50

T-50 je bio Sovjetski tenk koji se proizvodio do siječnja 1942. godine

Zamišljena ideja vodilja za nastanak ovog tenka je bila nasljeđivanje popularnog modela T-26. čija zastarjelost postaje svima očita krajem tridesetih godina. S svojim oklopom od 37 mm i topom od 45 mm T-50 je bio neupitno bolji od prethodnika, ali je imao probleme koje kratkotrajna proizvodnja nikad nije uspjela rješiti.

Za ovaj tenk bio je proizveden specijalni motor čije greške nikada nisu bile otklonjene što postaje formalni razlog za prestanak rada na ovom projektu koji je i tako bio procijenjen kao preskup za dobivenu kvalitetu.

U siječnju 1942 se donesla odluka da vojna industrija SSSR-a pređe na masovnu proizvodnju samo dvije vrste tenka. Odabir tada pada na tenkove T-34 i KV-1 koji su smatrani puno efikasnijim od T-50 koji tako ispada iz proizvodnje nakon proizvedenih samo 69 primjeraka.

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
T-60

T-60 je bio sovjetski tenk koji se proizvodio između 1941 i 1943 . godine.

Nastanak 

Način stvaranja ovog tenka je jedinstven u drugom svjetskom ratu, a možda i u cijeloj tenkovskoj povijesti. Tenkovska tvornica u Moskvi je bila dobila naređenje da počne proizvodit tenk T-50 , ali tamošnji rukovodeći kadar je ubrzo nakon što su ugledali projekt zaključio da je tako nešto nemoguće proizvesti u njihovoj malenoj tvornici. S velikom dozom sulude hrabrosti tamošnji glavni dizajner zajedno s odgovornom vojnom osobom je poslao pismo Staljinu o nemogućnosti ispunjenja zadane zadaće i prijedlogu gradnje novog tenka kojega su oni dizajnirali u roku od samo dva tjedna. Uvidjevši prijedlog novog tenka Staljin i vrhovni štab Crvene armije davaju dozvolu za početak gradnje tenka koji dobiva ime T-60.

Ratna upotreba 

Nakon katastrofalnih gubitaka tijekom 1941 godine ovaj tenk je bio bez obzira na svoje neupitne nedostatke s oduševljenjem dočekan na frontu za popunjavanje borbenih liniji do trenutka pojave dovoljnog broja tenkova T-34 . Realno govoreći snaga ovog tenka je bila nedostatna tako da u trenutku vatrenog krštenja on je ravnopravan samo s Panzer II . Nekakve minimalne izglede T-60 je još imao i protiv jačih Panzer III i Panzer IV , ali zasluga za to je spadala prije svega u oklop, a ne u naoružanje.

Stvarno zamišljena namjena ovog tenka su bile amfibijske operacije u čemu je trebao naslijediti T-38 . Kako takvih operacija izvedenih od Crvene armije do 1943 . godine praktički nije niti bilo T-60 nije nikada realno bio testiran.

Oprema 

Važnost data ovom tenku tijekom 1941 . godine se najbolje ukazuje uz pomoć motora koji su u njega ugrađeni. Po Staljinovom naređenju u T-60 su bili ugrađeni svi motori do kojih je tvornica mogla doći, tako da su se tu našli svašta od klasičnog sovjetskog, preko američkih fordovih primjeraka do običnih automobilskih motora. Na kraju se dešavalo da tenkovi u jednoj diviziji ne mogu zajedno jurišati, radi različite snage pogona koji ih je pokretao različitom brzinom.

U tenk je bio ugrađen brzi avionski top od 20 mm, što je u trenutku proizvodnje predstavljao njegov glavni problem. S druge strane njegov nagnuti oklop od 20 mm je kasnije povećan na 35 mm što ga 1941 . godine čini boljim od sličnih protivničkih, ali to već 1942 postaje nedostatno. 

Sveukupno je bilo proizvedeno više od 6000 primjeraka ovog tenka koji se prestaje proizvoditi početkom 1943 . godine kada ga i na posljednjoj tvorničkoj liniji mijenja T-70 .

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
T-70

T-70 je bio Sovjetski tenk koji se proizvodio tijekom 1942 . i 1943 . godine

Nastanak 

Bez obzira na kratkoročni uspjeh postignut od tenka T-60 vojsci su bile veoma jasne njegove slabosti. Zbog toga se 1942 . godine pokreće proizvodnja novog tenka imena T-70 koji je trebao biti poboljšana verzija neuspješnog T-50 i djelomično uspješnog svog prethodnika. Pravi razlog nastanka T-60 i ovog tenka se prije svega nalazi u ratnoj upotrebi malenih tvornica koje nisu u stanju proizvoditi dijelove za tenk T-34 ili KV-1 .

Oprema i mogućnosti upotrebe 

U odnosu na prethodnika oklop ovog tenka je gotovo dupliran na 60 mm što mu je pri ratnoj upotrebi dalo veću izdržljivost na protivničke projektile. S druge strane proizvest tijekom 1942 . godine novi tenk s topom od samo 45 mm je bilo nedostatno za bilo koju ozbiljniju upotrebu što drastično skraćuje proizvodno razdoblje T-70. Za samo godinu dana od izlaska ovog tenka s proizvodne trake dolazi do uredbe o pokretanju njegovog nasljednika koji će nosit ime T-80 laki tenk .

Mogućnost protupješačke upotrebe ovog tenka je bila razmatrana i odbačena s zaključkom da je za to bolja motorozirana artiljerija zbog čega dolazi do prestanka njegove proizvodnje nakon proizvedenih nešto više od 8000 primjeraka u listopadu 1943 . godine.

Jedini efikasni ratni posao za proizvedene primjerke ovog tenka su bili izviđački poslovi do trenutka kada se od njih odustaje zbog dostave izviđačkih američkih vozila.

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
T-80

T-80 je bio poslednji sovjetski laki tenk tokom Drugog svetskog rata.

Tokom 1943. godine Sovjetski Savez je doneo odluku o izgradnji lakog tenka koji bi trebao da zameni T-70 i T-60 koji su proglašeni preslabim za trenutne potrebe bojišta. Ovaj pokušaj gradnje snažnije verzije svojih prethodnika je proglašen neuspehom nedugo po izlasku prvih modela s proizvodne trake. Pre zabrane proizvodnje svih lakih tenkova u oktobru 1943. godine bilo je dovršeno samo 120 tenkova T-80.

Razlike između T-70 i ovog tenka su bile premale da bi spasile projekat od uništenja. Te razlike su uključivale jačanje oklopa i smeštaj dvojice tenkista u kupolu, što je bilo u suprotnosti s T-70 i T-60 koji su imali samo jednog tenkistu u kupoli.

Vanjske poveznice 

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
Glavni borbeni tenkovi
T-44

T-44 je bio sovjetski tenk koji je ušao u proizvodnju tijekom posljednje godine drugog svjetskog rata.

Nastanak 
Još prije izbijanja drugog svjetskog rata po prvi put se pojavljuje tenkovski projekt koji treba naslijediti T-34 . Zbog katastrofalnog početka sukoba te potrebe za ubrzanom proizvodnjom trenutno dovršenih modela tenkova projekt kasnijeg imena T-44 je bio obustavljen do boljih dana. Ti dani napokon nastupaju poslije bitke kod Kurska kada dolazi do oslobađanja dijela Ukrajine u kojem započinje proizvodnja prvih primjeraka ovog tenka.

Iako je bilo proizvedeno do kraja rata 150 primjeraka T-44 niti jedan od njih nije upotrebljen u borbama pošto su zapovjednici više preferirali stari pouzdani T-34, od ove novotarije.

Oprema 
T-44 je bio u stvarnosti međugeneracijski tenk između ratno popularnog T-34 i budućeg svjetski najmasovnije građenog tenka T-55. Kao takav tenk on je u sebi imao neke osobine od oba druga tenka. Gusjenice su bile od T-34, ali sam sistem kretanja je bio od ranih modela T-55. Slično tome kupola je bila preuzeta od prethodnika, dok je motor bio od nasljednika.

Oklop T-44 je bio debeo 120 mm, dok je kalibar topa ovisio o verziji tenka i kretao se između 85 i 122 mm.
Nakon proizvedenih 1800 primjeraka T-44 1947. godine se donosi odluka o obustavi proizvodnje kako bi se oslobodili industrijski kapaciteti za gradnju T-55.

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
KV-1

Kliment Voroshilov 1 ili skraćeno KV-1 je bio sovjetski tenk tijekom drugog svjetskog rata

Nastanak 
Polovicom tridesetih godina zapovjedništvu Crvene armije postaje očita zastarjelost njihovog teškog i skupog tenka T-35 . Kako bi se utvrdilo koji će od tri ponuđena modela ( SMK, T-100 i KV ) biti najefikasniji u budućem ratu donešena je odluka da se naprave prototipi sva tri modela koji će kasnije dobiti vatreno krštenje u ratu protiv Finske. Kako se u borbama kao najefikasniji iskazao KV on ubrzo ulazi u proizvodnju pod imenom KV-1.

Do trenutka obustave proizvodnje u 1943 . godini proizvedeno je oko 2500 primjeraka ovog tenka.

Ratna upotreba 
Ono što je susret protivnika s njemačkim kraljevskim tigrom bio 1945 . godine to je 1941 . godine bio susret s KV-1. Njemci u to doba jednostavno nisu imali terensko oružje dovoljno moćno da uništi KV-1. Tijekom invazije sovjetskog saveza cijela jedna Njemačka mehanizirana jedinica je bila zadržana dva dana od jednog jedinog KV-1 kojeg nije mogla svladat.

Prvih 12 mjeseci rata je zlatno doba ovoga tenka koje traje do trenutka ugradnje u protivničke tenkove topova kalibra 75 mm. Tada nastaje krizno razdoblje koje dovodi gotovo do ukidanja projetka KV-1 koji za tadašnje bojište zbog veličine svog oklopa i slabosti motora postaje prespor, preskup i jednostavno neefikasan.

Ratna upotreba 
Osnovno naoružanje ovog tenka je činio top od 76 mm koji po procjeni zapovjedništva postaje preslab za teški tenk kada ga se uspjeva ugraditi u puno jeftiniji T-34 . Oklop od 90 mm koji on ima početkom rata se vremenom povećava što dovodi do smanjenja pokretljivosti. Kako taj problem nije riješen niti ugradnjom jačeg motora polovicom 1943. godine se donosi odluka o obustavi njegove gradnje. Kao nekakvo međurješenje tada starta gradnja KV-85 čiji zadatak je borba s njemačkim tigrom i panterom do izlaska iz tvornica nove serije tenkova čiji prvi primjerak je IS-1 .

Prenamjene 
Od prvobitnog dizajna KV nastao je i njegov bratski projekt KV-2 koji pošto je također tenk ima svoju samostalnu stranicu na wikipediji. S druge strane u trenutku pojave prvih tenkova Tigar Crvena armija izdaje naređenje za izgradnju oklopnog vozila koje bi ga moglo uništiti. Iz tog naređenja nastaje SU-152 koji se gradi na osnovu KV-1. Njihove jedina, ali upečatljiva razlika je top kalibra 152 mm što dava novom modelu ime. U vrijeme pojave na ratištu SU-152 je jedino sovjetsko oklopno vozilo s mogućnošću uništenja svih protivničkih tenkovskih modela. Kako su Njemci svojim tenkovima davali imena životinja vojnici crvene armije krste Su-152 imenom ubojica zvijeri.

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
KV-85

KV-85 je bio sovjetski tenk koji se nalazio u proizvodnji tijekom 3 mjeseca 1943. godine.

Nastanak i namjena 
Polovicom 1943. godine Crvena armija donosi odluku o obustavi proizvodnje tenkova KV-1 zbog njihove malene brzine i slabe vatrene moći. Iako je prvobitno tim naređenjem bilo zamišljeno ne proizvoditi niti jedan tenk nasljednik zbog bliskog ulaska u proizvodnju tenka IS-1. Na sovjetsku žalost neminovni početni problemi proizvodnje novog modela rezultiraju kratkotrajnim stvaranjem tenka KV-85 s zadatkom borbe protiv njemačkih Tigrom i Panterom 

Prije potpunog prestanka gradnje novog tenka u studenom 1943. godine napravljeno je samo 130 njegovih primjeraka.

Oprema 
Konkretne razlike između ovog modela i KV-1 su bile minimalne. Radi postizanja bolje pokretljivosti oklop mu je smanjen na razinu posljednje verzije prethodnika (KV-1) iz 1943. Tako ima tanji oklop od KV-1 iz 1941 radi bolje pokretljivosti, što ipak nije bilo niti najmanje zadovoljavajuće tako da brzina modela KV-85 izvan cesta iznosi samo 12 km na sat.

Jedini razlog njegove gradnje je bila ugradnja topa od 85 mm namjesto topa od 76 mm koji je prestao biti koristan u borbi s njemačkim teškim oklopom. U neku ruku tenk KV-85 bi se također moglo nazvati lakšom verzijom tenka KV-2 koja se tada već dvije godine nije proizvodila.

Eksterni linkovi 

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
KV-2

KV-2 je bio sovjetski tenk koji se proizvodio 1940 i 1941 . godine.

Nastanak i rat 
Osnovna zamisao koja stoji iza nastanka ovog tenka se krila u gradnji jače verzije godinu dana mlađeg tenkovskog brata KV-1 . Masovno uništenje sovjetskih tenkovskih snaga u prvim mjesecima rata donosi opću reorganizaciju vojne strategije crvene armije . Po novoj koncepciji teško uništivi, ali i teško pokretljivi KV-2 je izgubio svoje mjesto bez i jednog ozbiljnog testiranja na ratištu.

Prije obustave proizvodnje 1941 . godine iz tvornica je izašlo samo tristotinjak primjeraka ovog teškog čudovišta.

Oprema 
Glavno naoružanje ovog tenka je činio za masivni top od 152 mm koji je 1941 . godine gotovo triput veći od najvećeg protivničkog tenkovskog naoružanja. Koliko i prednost taj top je bio i presudni nedostatak pošto je za njega bila potrebna velika kupola koja težinu tenka prebacuje preko 50 tona. Ti osnovni podaci su presudili da se KV-2 proglasi preteškim i preskupim za ratne uvjete masovne proizvodnje.

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu
IS-1

Josif Visarionović 1 ili skraćeno IS-1 je bio sovjetski tenk tijekom drugog svjetskog rata

Nastanak 
Tijekom 1943 . godine kada je najveća kriza po opstojnost države prošla Crvene armija se odlučila pozabavit svojom tenkovskom doktrinom. Cijela nova koncepcija se svela na gradnju takozvanih srednjih tenkova ili točnije kazano T-34 . Prva žrtva tog razmišljanja postaju lagani tenkovi koje se procjenjuje nekorisnim za daljnju upotrebu pa se obustavlja njihova daljnja proizvodnja. Sličnu sudbinu su trebali doživjeti i teški tenkovi, ali masovnija pojava njemačkih Panter je dovela do obustave tog plana i stvaranja serije tenkova IS. s idejom zamjene tenka KV-1 i KV-85 . 

Prva kratka generacija ovih novih tenkova dobiva ime IS-1. Kako je u manje od 6 mjeseci što se se ovaj tenk nalazio u proizvodnji proizvedeno samo stotinjak njegovih primjeraka prije bismo ga mogli nazvati prototipom nego pravim serijskim tenkom.

Oprema 
AKo usporedimo tehničke podatke između ovog tenka i njegovog prethodnika naći ćemo veliki broj sličnih podataka. KV-85 i IS-1 imaju identični top od 85 mm, motor tipa V-2 i identične gusjenice. Nekakve minimalne razlike se mogu naći u visini i težini tenka. IS-1 iako ima puno deblji oklop je malo lakši od svog prethodnika. To se postiglo neznatnim snižavanjem visine i smanjenjem količine municije koju on prevozi u svom malenom skladištu.

Ukratko i KV-85 i IS-1 nisu ništa drugo nego međugeneracijski tenkovi između serija KV i IS. Prvi pravi tenk ove nove generacije postaje IS-2 .

Napomena 
Općenito se danas smatra da su tenkovi imena IS bili sovjetski odgovor na njemački Tigar , ali ta činjenica stoji daleko od istine. Po tadašnjem razmišljanju u Moskvi Njemačka je jednostavno proizvodila premalo tenkova Tigar da bi pobjedila ogroman broj T-34 . 

Zabrinutost koja dovodi do pojave projekta IS nastupa tek pojavom masovne njemačke proizvodnje tipa Panter

Sovjetski tenkovi u Drugom svjetskom ratu

fr:IS-1
Intervizija

Intervizija (eng. Intervision) može se odnositi na sledeće pojmove: 
 Intervision Network, istočnoevropski ekvivalent Eurovision Network-a, što je kraća verzija punog imena "Internacionalna radio-televizijska organizacija";
 Takmičenje za pesmu Intervizije, koje organizuje pomenuta organizacija.
Masakr u Raisu

Masakr u Raisu, koji se dogodio 29.8. 1997. se smatra jednim od najgorih masakra počinjenih za vrijeme alžirskog građanskog rata. Dogodio se u selu Rais, u blizini Larbaae južno od grada Alžira. U njemu je po prvotnim službenim podacima poginulo 98, a ranjeno 120 ljudi, dok su kasnije brojke, navođene od medija i nevladinih organizacija, spominjale i do 800 mrtvih.

Selo u kome se zbio masakr je bilo poznato po podršci Islamskom frontu spasa (FIS), a kasnije i po tome što je pružalo utočište islamističkim gerilcima. Međutim, prema izjavama nekih od preživjelih, seljani su neposredno prije masakra odlučili da više neće podržavati gerilce. 

Napadači su se u selo oko 1 sat ujutro dovezli u kamionima i osobnim automobilima, te počeli napdati seljake naoružani sačmaricama, noževima, sjekirama i ručnim bombama. Do 6 sati ujutro su u selu ubijali muškarce, i djecu, dok su žene otimali. Neki od seljaka su pokušali pobjeći, ali su ih s vatrom dočekali pripadnici alžirske vojske žandarmerije i obližnjeg garnizona, navodno uvjereni da je riječ o gerilcima prerušenima u civile. 

Alžirska vojska je reagirala tek u ranu zoru, što je poslije opravdano bojazni od upadanja u zasjedu i minskih polja. Nakon napada je stanovništvo sela sa 1000 spalo na 200 ljudi, od kojih su većina trajno napustili svoje domove. Nekima od preživjelih je vlada podijelila oružje radi samoobrane.

Iako je Naoružana islamska grupa (GIA) nešto kasnije preuzela odgovornost za napad na Rais, javile su se mnoge špekulacije i teorije zavjere kako je iza napada zapravo stajala alžirska vlada, odnosno da mu je cilj bio kompromitirati islamističke gerilce.

Eksterni linkovi 
 CNN 
 AP 
 NYT 
 PBS NewsHour
 Amnesty International
 Rais, Bentalha - one year later  - a poem by Assia Djebar
 Surviving children's response - Algerian Red Crescent
 2 eyewitness accounts according to the LADDH
 La Tribune
 Human Rights Watch
 BBC
 BBC - 8 years on

Alžirski građanski rat
Lexington, Kentucky

Lexington u državi Kentucky (SAD), također poznat i kao "Konjska prijestolnica svijeta," je smješten u srcu Regije Bluegrass. To je drugi po veličini grad u Kentuckyju, iza Louisvillea, te 65. najveći grad SAD. Dana 1. januara 1974. Lexington je postao prva općina u Commonwealthu Kentucky koji je stvorio konsolidirani grad-okrug tako što se spojio s Okrugom Fayette. Godine 2005. je Biro za popis stanovništva SAD procijenio stanovništvo Lexingtona na oko 268 080 ljudi.

U Lexingtonu se nalazi Konjski park Kentuckyja, hipodrom Keeneland, hipodrom Red Mile, Univerzitet Transylvania i University Kentuckyja (UK). Pozivni broj (859) je poznat i kao UKY. Košarkaški program UK-a je neizmjerno popularan u gradu i državi. Košarkaški tim University of Kentucky Wildcats je pobijedio više mečeva nego ijedan drugi tim u historiji košarke na američkim koledžima.

Lexington je odabran za domaćina Svjetskih konjičkih igara 2010. godine  .

Reference

Literatura

Vidi još 

 Spisak gradova u SAD po broju stanovnika
 Najveći gradovi u SAD po decenijama
 Spisak saveznih država i teritorija SAD po broju stanovnika
 Sjedinjene Američke Države
 Amerikanci (nacija)
 Historija Sjedinjenih Američkih Država

Vanjske veze 

 Službena stranica  
 Službena stranica javnih škola  
 Službena stranica šerifa 
 Službena stranica Metropolitanske urbanističke organizacije lexingtonskog područja 
 Službena stranica Downtown Lexington Corporationa 

Gradovi u Kentakiju
Angel Maturino Resendiz

Angel Maturino Reséndiz, poznatiji pod nadimcima The Railway Killer/The Railroad Killer (Željeznički ubica) (1.8. 1959 – 27.6. 2006.) bio je serijski ubica pogubljen u američkoj državi Texas. Bio je ilegalni imigrant iz Meksika, koji je uskačući na vlakove putovao po SAD kako bi nesmetano mogao vršiti zločine. Kada je osumnjičen za serijska ubistva, 21.6. 1999. je nakratko postao 457. po redu bjegunac na listi 10 najtraženijih bjegunaca FBI. 

Resendiz je ubio najmanje 15 ljudi, pri čemu se najčešće služio kamenjem i tupim predmetima, a žrtve je napadao u njihovim kućama, obično u blizini željezničke pruge. Motiv je najčešće bila pljačka, odnosno nabavka novca za alkohol i drogu. U nekoliko slučajeva je ženske žrtve i silovao, uključujući i uglednu pedijatricu dr. Claudiu Benton. 

Resendizovo hvatanje je otežalo to što nije imao fiksnu adresu, odnosno što je koristio vlakove kako bi nesmetano i neprimjećeno putovao između Meksika, SAD i Kanade. Njegova sestra Manuela se, međutim, saznavši da ga traži FBI, uplašila da bi mogao biti ubijen od lovaca na ucjene te ga je u julu 1999. godine, u društvu duhovnog savjetnika nagovorila da prijeđe granicu između El Pasoa u Texasu i Ciudad Juareza u Meksiku te se preda teksaškom rendžeru Drewu Carteru.

Kada je uhapšen u julu 1999. godine, imao je 39 godine. Ubrzo je priznao 9 ubistava za koga su ga teretili, te još 2 ubistva za koje nije bio osumnjičen. Teksaški sud ga je proglasio krivim te osudio na smrt. 

U aprilu 2006. godine je, nekoliko mjeseci prije planiranog pogubljenja, priznao i ubistvo u San Antoniju počinjeno 1991. godine.

Resendiz je pogubljen smrtonosnom injekcijom 27.6. 2006.

Vanjske veze 
 Article on Ángel Maturino Reséndiz 
 Biography of Ángel Maturino Reséndiz and timeline of his life 
 Article about Reséndiz's admission to two murders 
 PolkOnline article about Reséndiz's admissions 
 Railroad Killer returns to Houston 
 Texas Department of Criminal Justice on Angel Resendiz 
 Serial Killers A-Z, Resendiz
 Angel Resendiz 
 Angel Maturino Resendiz's last words. 

Ubice
Arhiepiskopija

Arhiepiskopija (grč. arhi- + episkopija), 1. stupanj u organizaciji pravoslavne crkve viši od episkopije; arhiepiskopstvo; 2. područje kojim upravlja arhiepiskop, oblast koja stoji pod duhovnom upravom arhiepiskopa; arhidijeceza; 3. sjedište arhiepiskopa, zgrada u kojoj je smještena uprava crkvene oblasti kojom upravlja arhiepiskop.

Arhiepiskopije... 
 Ohridska arhiepiskopija (poslije 1018-1767)
 Žičko-pećka arhiepiskopija (1219-1346)

Izvori: 
 ELZ, HER, HOL, Jurančič, MEP, RMS, RSANU, Vujaklija

Pravoslavlje
Arhiepiskop

Arhiepiskop (arhibiskup, arhipiskup; grč. arhi- + episkop, slovenski nadškof), visoki čin u pravoslavnim i nekim drugim crkvama (odgovara nadbiskupu u Katoličkoj crkvi); poglavar arhiepiskopije; prvi među episkopima, pravoslavni episkop (vladika) sa sjedištem u centru crkvene pokrajine, nosi titulu mitropolita; prvi vladika; glavni episkop; starješina autokefalne crkve; počasna titula za episkopa.

Mada su svi episkopi jednaki po vlasti, radi očuvanja jedinstva crkava i radi uzajamne pomoći u otežanim okolnostima, još Apostolska pravila nekim episkopima daju pravo vrhovnog nadzora nad drugima. U 34. pravilu odlučeno je: episkopi svakog grada treba da znaju koji je prvi među njima, i da ga priznaju kao rukovodioca, pa ništa što je preko njihove vlasti ne treba da čine bez njegovog mišljenja.

Episkop aleksandrijski prvi je dobio titulu arhiepiskopa, vjerovatno zbog veličine njegove eparhije, jer je on upravljao crkvenim poslovima u čitavom Egiptu, Libiji (Liviji) i Pentapolju. Poslije uspostave patrijarhata, zvanje arhiepiskopa dobijali su oni mitropoliti koji su zadržali autokefalnost, tj. nisu bili zavisni od ovog ili onog patrijarha (na primjer, ciparski /kiparski/ arhiepiskop). I patrijarsi, i arhiepiskopi, i mitropoliti uvijek su se potpisivali jednostavno kao episkop ovog ili onog grada. U Rusiji je prvi episkop koji je dobio zvanje arhiepiskopa bio novgorodski, 1165. godine. Sada je to zvanje počasna titula i kao nagrada daje se episkopima.

Poglavar Srpske pravoslavne crkve nosi titulu arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski.

Arhiepiskopi... 
 Arkadije (arhiepiskop), arhiepiskop olonecki (1784-1870)
 Arsenije, arhiepiskop novgorodski i staroruski (IX/X. st.)
 Arsenije I, arhiepiskop, prvi nasljednik sv. Save (?-1266)
 Arsenije, Brjancev, arhiepiskop harkovski (1839-?)
 Atanasije Veliki, arhiepiskop aleksandrijski, sveti otac Crkve (293-373)
 Danilo II, arhiepiskop srpski i biograf (oko 1270-1337)
 Genadije, sveti, arhiepiskop novgorodski (?-1506)
 Georgije, arhiepiskop astrahanski (1840-?)
 Georgije Konisk, arhiepiskop bjeloruski (1717-1795)
 German, sveti, arhiepiskop kazanjski (?-1567)
 Irinej, arhiepiskop pskovski i riški (1753-1818)
 Irinej, arhiepiskop irkutski, nerčinski i jakutski (IX. st.)
 Lav (arhiepiskop), arhiepiskop ohridski (1037-56) - EJ (s.v. Ail)
 Makarije, pećki arhiepiskop i srpski patrijarh (?-1574)
 Makarios III, ciparski arhiepiskop i političar (1913-1977)
 Sava Nemanjić (Sveti Sava), arhiepiskop srpski (1175-1235)
 Teofilakt, arhiepiskop ohridski (oko 1084-1108) - EJ (s.v. Ail) 
 Varlam, Denisov, arhiepiskop (1804-1873)
 Varlam, Petrov, arhiepiskop toboljski (?-1802)

Izvori 
 ELZ, HER, HOL, Jurančič, MEP, RMS, RSANU, Vujaklija (za prvi odlomak)
 "Veliki pravoslavni bogoslovski enciklopedijski rečnik" (tom I), Novi Sad, 2000. (za ostalo)

 
Religijska zanimanja
Pravoslavlje
Žičko-pećka arhiepiskopija

Žičko-pećka arhiepiskopija, trajala je od 1219. do 1346, a osnovao ju je Sava Namanjić u srednjovekovnoj kraljevini Raškoj; sjedište je najprije bilo u Žiči, zatim u Peći.

Povest 
U Savino vreme, raška crkva je bila podređena ohridskoj arhiepiskopiji, i imala je samo tri eparhije (Ras, Lipljan i Prizren) u kojima su vladike bili Grci. Nakon što mu je brat Stefan Nemanjić 1217. od pape dobio kraljevsku krunu, Sava Nemanjić odlazi u maloazijski grad Nikeju, gde se nalazila prestonica vizantskog cara i carigradskoga patrijarha u egzilu (od kako su Latini osvojili Carigrad), te od njih isposlova da raška crkva postane arhiepiskopija 1219. godine. Po povrtaku u Rašku osniva osam novih episkopija: zetsku, hvostansku, humsku, topličku, budimljansku, dabarsku, moravičku i žičku eparhiju, koja postaje sedište nove arhiepiskopije. Sedište arhiepiskopa je smešteno u novoizgrađeni Manastir Žiča. Novoizgrađeni manastiri su bogato obdareni imanjima, šumama, vinogradima, pašnjacima, voćnjacima... 

1221. godine je održan veliki državno-crkveni sabor u novom manastiru Žiča. Na saboru je arhiepiskop Sava predstavio svoj prevod vizantijskog Nomokanona, koji postaje najviši pravni akt. Tom prilikom, Sabor proklinje bogumile, kao i poglavare bosanske crkve koja je pružala utočište prognanih hrišćanima. Posle sabora su dovedene bogumilske starešine, koje su ispitivane i pokrštavane, a neke je i Sava lično isledovao: "A one koji su propovedali jeres zadrža sa sobom kod crkve i nasamo ih tačno ispita." Nakon sabora je došlo do novih progona bogumila u Raškoj, a one koji nisu pristali da se odreknu svoje vere i pređu na pravoslavlje, "s velikim beščašćem iz cele svoje zemlje izgonjahu."

Crkva je naročito ojačala i obogatila za kralja Milutina, koji je mnogo izdvajao za podizanje novih crkvi i manastira, zbog čega je, uprkos nemoralnom životu, proglašen za sveca.

Nakon što je kralj Stefan Dušan preuzeo titulu cara, žičko-pećka arhiepiskopija je proglašena patrijaršijom (Pećka patrijaršija) 1346. godine.

Izvori

Vidi još 
 Pećka patrijaršija
 Istorija Srpske pravoslavne crkve

SPC-organizacija
Istorija Srpske pravoslavne crkve
Istorija Srbije u srednjem veku
Bivše eparhije Srpske pravoslavne crkve
Duhovnik

Duhovnik, "svešteno lice" mirskog (svjetovnog) ili monaškog (kaluđerskog) reda, koje može obavljati određene vjerske službe i obrede. Sveštenik, svećenik je onaj što je uveden u red crkvenih službenika po crkvenim propisima i koji služi i vrši vjerske obrede. Misnik je onaj što može misu čitati, katolički svećenik. Pop je svjetovni sveštenik. Paroh, župnik, plovan je glavni sveštenik jedne crkvene opštine; prvi je pravoslavni, drugi i treći katolički. Pastor je protestantski paroh. Hodža je sveštenik muslimanski, rabin jevrejski. Kaluđer, monah, redovnik je sveštenik koji živi u manastiru odn. samostanu i ne ženi se; prvi i drugi pravoslavni, treći katolički (ne žene se ni župnici, za razliku od paroha); Otac je opšti naziv koji se upotrebljava za "svešteno lice" oba reda, svjetovnog i monaškog, u narodnom govoru i obraćanju.

Izvor:
 Miodrag S. Lalević: "Sinonimi i srodne reči srpskohrvatskoga jezika", Beograd, 1974.

Pravoslavlje
Katoličanstvo
Religijske ličnosti
Arhiepiskop pećki

Arhiepiskop pećki, jedna od triju titula koje nosi poglavar Srpske pravoslavne crkve: arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski. Naziv titule nastao je od naziva Žičko-pećke arhiepiskopije.

Ustrojstvo Srpske pravoslavne crkve
Mitropolit beogradsko-karlovački

Mitropolit beogradsko-karlovački jedna je od triju titula koje nosi poglavar Srpske pravoslavne crkve: arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski. Naziv titule nastao je od naziva Mitropolije beogradsko-karlovačke.

Vidi još 
 Karlovačka mitropolija

Ustrojstvo Srpske pravoslavne crkve
Morejska Despotovina

Morejska despotovina je pokrajina koja je postojala u okviru Vizantije i kojom je upravljao jedan od prinčeva sa despotskom titulom. Obuhvatala je današnji Peloponez sa centrom u Mistri, a Turci su je osvojili 1460. godine.

Naziv 
Morejska despotovina je dobila naziv po srednjevekovnom nazivu za Peloponez koji je glasio Moreja.

Prema narodnoj etimologiji, naziv su mu dali krstaši jer je bilo gusto obraslo dudovim drvećem ( ili ) koje se koristilo u proizvodnji svile koja je tada cvetala.

Istorija Morejske despotovine 
Morejska despotovina nastaje 1259. godine kada Mihajlo VII pobeđuje i zarobljava ahajskog kneza Vilijama II de Vilerdena u Pelagonijskoj bici. Vilijam je pušten iz zarobljeništva uz veliki otkup i predaju dela teritorija na istoku Peloponeza. Od tih novopripojenih poseda stvorena je preteča Morejske despotovine na čijem čelu se nalazio vojni zapovednik (strateg) koji je postavljan na period od godinu dana. Takvo stanje se zadržalo do 1308. godine od kada upravljanje nad oblastima postaje doživotno, a umesto stratega na položaj stupaju bliski članovi carske porodice.

Jovan VI Kantakuzin postaje vizantijski car 1347. godine i za svog naslednika i savldara određuje svog prvog sina Matiju Kantakuzina. Svom drugom sinu Manojlu dodeljuje titulu despota i postavlja ga na čelo poseda na Peloponezu koji se od tada nazivaju Despotovina Moreja. Građanski rat između Paleologa i Kantakuzina definitivno se okončao 1383. godine kada Paleolozi preuzimaju kontrolu nad Morejskom despotovinom. Krajem 14. i u prvoj polovini 15. veka morejski despoti uništavaju ostatke krstaških država na jugu današnje Grčke. Međutim samo tri godine nakon što je Konstantin Dragaš uništio ostatke Ahajske kneževine 1443. godine, turski sultan Murat II uništava bedeme na Korintskom zemljouzu čime otvara put turskom osvajanju Peloponeza. Njegov naslednik Mehmet II 1460. godine osvaja Mistru i uništava Morejsku despotovinu, a sa njom i poslednje ostatke vizantijske vlasti na Balkanu.

Morejski vladari 
 Mihajlo Paleolog (1308-1316)
 Andronik Paleolog (1316-1322) 
 Manojlo Kantakuzin (1348-?) 
 Mihajlo Kantakuzin Asen ?
 Andrija Kantakuzin Asen (?-1354) 
 Manojlo Kantakuzin (1354-1380) (druga vlada)
 Matija Kantakuzin (1380-1383) 
 Dimitrije I Kantakuzin (1383) 
 Todor I Paleolog (1383-1407) 
 Todor II Paleolog (1407-1443) 
 Konstantin Paleolog Dragaš (1428-1449)
 Toma Paleolog (1428-1460) 
 Dimitrije II Paleolog (1449-1460)

 
Istočno Rimsko Carstvo
Fife Symington III

John Fife Symington III (rođen 12. 8. 1945. u New Yorku) je američki poslovni čovjek i republikanski guverner države Arizona poznat po tome što je 1997 prisiljen na ostavku zbog osude za krivično djelo.

Fife Symington potječe iz jedne od najuglednijih američkih porodica, porijeklom iz Marylanda. Njegov pradjed je bio čelični magnat Henry Clay Frick, a otac mu je od 1969. do 1971. godine bio američki ambasador u Trinidadu i Tobagu. Njegova supruga Ann Ollin Pritzlaff, nasljednica Korporacije Ollin, je đakonica Američke episkopalne crkve.

Nakon što je na Harvardu diplomirao historiju nizozemske umjetnosti, za vrijeme vijetnamskog rata je služio u američkom ratnom zrakoplovstvu. Godine 1976. je osnovao vlastitu tvrtku - Symington Company - te se počeo baviti prodajom nekretnina.

Symington se 1990. godine kao član Republikanske stranke kandidirao za guvernera, te s 44 % glasova pobijedio na preliminarnim izborima. Njegov demokratski protukandidat je bio Terry Goddard, kojeg je na izborima tijesno pretekao, ali nije dobio nužnih 50 % glasova, pa je 26. 2. 1991. morao ići u drugi krug izbora koje je pobijedio s 52 % glasova.

Symingtonov prvi mandat je bio u sjeni optužbi za financijske nepravilnosti vezane uz propast kreditno-štednog udruženja Southwest Savings and Loans, ali je bez obzira na to stekao veliku popularnost među glasačima i glatko pobijedio na izborima 1994. godine.

Drugi mandat su označile daleko ozbiljnije optužbe vezane uz iznudu, davanje lažnih financijskih podataka i bankovnu prevaru. Symington je formalno optužen, a godine 1997. proglašen krivim. U skladu s ustavom Arizone, koji zabranjuje vršenje guvernerske dužnosti osuđenim osobama, Symington je bio prisiljen napustiti položaj.

Godine 1999. je ta presuda oborena na federalnom sudu zbog procesnih nepravilnosti, a godine 2001. je Symington formalno aboliran ukazom predsjednika Billa Clintona donesenim na posljednji dan njegovog predsjednikovanja (afera Pardongate).

Nakon napuštanja guvernerskog mjesta, Symington se posvetio kulinarstvu i osnovao Arizona Culinary Institute. Godine 2005. je dao naznake da bi se mogao vratiti u politiku, odnosno pokušati ponovno dobiti guvernerski položaj. Međutim, od toga je brzo odustao, a 2006. je doživio prvi izborni poraz u pokušaju da postane predsjednik Republikanske stranke u svom izbornom okrugu.

Početkom 2007. je izazvao dosta pažnje tvrdnjom da je 1997. godine za vrijeme tzv. Svjetala u Phoenixu ugledao NLO.

Vanjske veze 
 Arizona Republic special report on Fife Symington
 Arizona Republic biography of Fife Symington
 Pro-Symington website; tracks positive news coverage
 Summary of the government's investigation
 Scottsdale Culinary institute
 Arizona Culinary institute

Symington, Fife
Symington, Fife
Nekretnine

Nekretnine ili nepokretna imovina (za koje se ponekad koristi i izraz imobilije), nazivi su kojim se u pravu označavaju sve one stvari koje ne mogu mijenjati svoj položaj u prostoru, a da im se pri tome ne uništi bit ili promijeni struktura.

Među nekretnine spada zemljište, kao i sve ono što je sa zemljištem povezano - zgrade, drveće, tuneli, mostovi i sl. Za takve nekretnine se koristi tzv. kriterij prirodnog svojstva. U nekretnine također primjenom građanskopravnog kriterija pertinencije ulaze i stvari koje pripadaju nekretnini - npr. inventar poljoprivrednog dobra.

Određene pokretne stvari također se zbog specifičnih razloga mogu propisima proglasiti i tretirati kao nekretnine, pri čemu su najpoznatiji primjer brodovi.

Prevodi 
 arapski: الممتلكات غير المنقولة
 bugarski: Недвижими имоти / НСНИ /
 češki: nemovitý majetek
 danski: fast ejendom
 finski: kiinteä omaisuus
 francuski: immobilier; biens immobiliers
 grčki: Ακίνητη Ιδιοκτησία
 italijanski: immobili; beni immobili
 japanski: 不動産
 kineski: 不動產
 korejski: 부동산
 latvijski: nekustamie īpašumi
 litvanski: nekilnojamas turtas; nekilnojamasis turtas; nejudamas turtas
 nizozemski: onroerend goed
 norveški: fast eiendom
 njemački: immobilien
 poljski: nieruchomość
 portugalski: imóveis; imóvel
 rumunjski: imobiliare; bunuri imobiliare
 ruski: Недвижимое имущество
 slovački: nehnuteľný majetok
 španjolski: immueble; bienes immuebles
 švedski: fast egendom
 turski: taşınmaz (mal); gayrimenkul

Povezano 
 Stvarno pravo

Eksterni linkovi 

 
Pravo
Bogoslovija

Bogoslovija je visoka škola, fakultet ili crkveni zavod specijaliziran za učenje teoloških predmeta. Neretko služi pripremanju budućih svećenika.

U Katoličkoj crkvi 
U Katoličkoj crkvi bogoslovija je ustanova u kojoj žive bogoslovi, to jest svećenički kandidati dok pohađaju teološki fakultet te dok se pripremaju za đakonsko i svećeničko ređenje. Bogoslovija ima točno definirani ustroj. Prvi odgovoran za rad i život bogoslovije jest biskup, a u tome mu pomaže svećenik kojeg je imenovao rektorom bogoslovije. Uz njega bogoslovija ima i svojega duhovnika, ekonoma i prefekta.

Reference 

Visokoškolske ustanove
Crkveno školstvo
Srbulje

Srbulje, stare rukopisne ili štampane (15/16. vijek) crkvenoslavenskim ili staroslavenskim jezikom srpske recenzije. Imamo rukopise ili knjige srpskoslovenske redakcije, ili pisane starosrpskom azbukom; i knjige iz starih srpskih štamparija. Termin Srbulje je prvi put upotrebio Vuk Karadžić 1818. godine u Srpskom rječniku. Najstariji spomen pojma nalazi se u jednom Vukovom pismu Jerneju Kopitaru od 1. augusta 1816. godine.

Sadržaj knjiga je uglavnom teološki i to isključivo pravoslavni.

Srbulje predstavljaju najveći dio srpskog književnog stvaralaštva od početaka pismenosti do posljednjih knjiga pisanih srpskoslovenskim tokom 18. vijeka. Do 14. vijeka pisane su na pergamentu, a od početka 14. vijeka i na papiru. Najčešće su u pitanju knjige za liturgijsku praksu, teološka literatura, monaško-asketski spisi, dogmatsko-polemičke rasprave, filozofsko-teološka dela, ali i hagiografije.

Umnožavanje knjiga štamanjem počelo je u srpskoj sredini u državi Đurđa Crnojevića gdje su u razdoblju od 1494. do 1496. štampane četiri knjige, između ostalih i prva štampana srpska knjiga Oktoih, osmoglasnik iz 1494. godine. Tijekom 16. vijeka srbulje su štampane u Veneciji, u srpskim manastirima u Goraždu (v. Goraždanska štamparija), Gračanici, Mileševi, Mrkšinoj crkvi i Beogradu. U pitanju su knjige teološke sadržine namijenjene za crkvenu upotrebu.

Povezano 
 Jerolim Zagurović

Literatura
 Mala enciklopedija Prosveta (3 R-Š), Beograd, 1978.
 Rečnik srpskohrvatskoga književnog jezika, Novi Sad, 1967-1976.
 Enigmatski rječnik - 6, Bjelovar, 1984-1991.

Pravoslavlje
Srpska kultura
Crkvenoslovenski jezik
Serbistika
Rukopisi
Stihar

Stihar (grč. stikhárion), dio odežde pravoslavnih sveštenika; dugačka i široka haljina, slična dugačkoj košulji, od bijele i šarene materije. Nosi se ispod felona. Odgovara albi u katoličkoj crkvi. (Vujaklija, HER, SKOK)

Stihare nose i dječaci kad učestvuju u nekim pravoslavnim obredima (npr. sahranama, litijama) ili običajima (vertep).

Pravoslavlje
Grecizmi
Vizitacija

Vizitacija (lat. visitatio) može značiti:

1) liječnički pregled i obilazak bolesnika u bolnicama, vizita;

2) provjeravanje dokumenata i tovara morskih brodova u svrhu borbe protiv kontrabande ili narušenja neutralnosti sa strane nezaraćenih zemalja;

3) regrutiranje, novačenje, vizita;

4) zvanična posjeta radi državne ili crkvene kontrole; obilazak i inspekcija crkvenih (katoličkih) župa ili (pravoslavnih) parohija (kanonska vizitacija); biskupov obilazak biskupije ili episkopov eparhije; izvještaj o takvoj posjeti;

5) pregled, pregledanje, pretresanje, smotra; naročito: pregled stanja u kojem se nalazi neka ustanova ili neko nadleštvo;

6) mali odred vojnika koji je pod nadzorom jednog podoficira.

U crkvenom značenju vizitacija označava, prije svega, posjetu hramu apostola Petra i Pavla po zavjetu ili po zakonu. U srednjem vijeku činili su je poklonici i bila je veoma rasprostranjena među vjernicima. Od godine 743. vizitacija je bila ustanovljena za episkope i mitropolite, a zatim i za svećenike i monahe koji su bili obavezni da se pojave pred papom.

Osoba koja vrši vizitaciju naziva se vizitator.

Izvori 
 Bratoljub Klaić: "Rječnik stranih riječi", Zagreb, 1978.
 Vladimir Anić, Ivo Goldstein: "Rječnik stranih riječi", Zagreb, 2002.
 Milan Vujaklija: "Leksikon stranih reči i izraza", Beograd, 1991.
 "Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika"", Beograd
 "Rečnik srpskohrvatskoga književnog jezika", Novi Sad-Zagreb, 1967-1976.
 "Veliki pravoslavni bogoslovski enciklopedijski rečnik''" (tom I), Novi Sad, 2000.

Medicina
Vojska
Administracija
Pravoslavlje
Katoličanstvo
Latinizmi
Vizitator

Vizitator (lat. visitator), zvanični pregledač, onaj koji vrši vizitaciju, osobito inspekciju crkvenih župa, pohoditelj crkvenih župa; crkvena ličnost (npr. kaluđer) koja obilazi manastire svog reda ili svoje oblasti; nadzornik imanja; posjetilac, pohodilac (zastarjelo: vizitač).

Izvori:
 Bratoljub Klaić: "Rječnik stranih riječi", Zagreb, 1978.
 Vladimir Anić, Ivo Goldstein: "Rječnik stranih riječi", Zagreb, 2002.
 Milan Vujaklija: "Leksikon stranih reči i izraza", Beograd, 1991.
 "Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika"", Beograd
 "Rečnik srpskohrvatskoga književnog jezika"'', Novi Sad-Zagreb, 1967-1976.

Administracija
Pravoslavlje
Katoličanstvo
Latinizmi
Sveštenica

Sveštenica / svećenica (kod Maretića i svećenka), ženska osoba koja se posvetila svešteničkom pozivu, npr. vestalka, svećenica božice Veste u starom Rimu.

Figurativno, sveštenica / svećenica je ona koja se potpuno predala službi nečemu.

Povezano 
 Sveštenik ili svećenik
 Sveštenstvo ili svećenstvo

Izvor 
 "Rečnik srpskohrvatskoga književnog jezika", Matica srpska, Novi Sad, 1967-1976.

Crkvene službe
Kler

Kler ili klir je jedan od naziva za sveštenstvo. Član klera naziva se klerik. Od ove reči izveden je i pojam klerikalizam, nastojanje klera da utiče na politički i društveni život.

Nasuprot klericima, ostali vjernici označavaju se imenom laik; laik postaje klerikom kad primi prvu tonzuru. Klerici su u katoličkoj crkvi podijeljeni u niže i više redove, a najviši red je episkopat. Kanonsko pravo određuje klericima razne dužnosti i prava. 

Klerici kao poseban stalež postoje u katoličkim, pravoslavnim i monofizitskim crkvama. Protestanti odbacuju pojam klera, držeći se Lutherove nauke o općem svećenstvu svih vjernika.

Naziv 

U grčkom riječ hleros znači žrijeb, odnosno žrijebom određenu stvar ili osobu (javni dužnosnici u grčkim demokracijama birani su žrijebom). Otuda nastaje kasnolatinska riječ clerus, a u staroslavenskom riječ kliros označava zajednicu svećenika. U srpskohrvatskom jeziku kler se uglavnom se koristi u Rimokatoličkoj crkvi, dok je u Pravoslavnoj odgovarajući termin klir. 

Izraz sveštenstvo / svećenstvo može značiti:
 sveštenički čin, svešteničko dostojanstvo, zvanje sveštenika (svećenika);
 sveštenički stalež; ukupnost sveštenika, svi sveštenici, kler / klir.

Povijest 

U ranokršćansko doba izraz "kler" označava čitavu zajednicu (općinu) vjernika. Svaka takva zajednica naziva se crkva. Postepeno, stvaranjem čvrste crkvene hijerarhije (pokornost biskupu koji vodi zajednicu kao što monarh vodi državu) i stvaranjem ideje jedne Crkve, pojam "kler" suzuje se na tzv. "duhovni stalež", svećenike (i one koje se pripremaju za svećenike) i redovnike i redovnice.

Izvori 
 

Sakramenti
Sveštenici
Rano hrišćanstvo
Crkvene službe
Kanonsko pravo
Orar

Orar je deo đakonske odežde. To je duga, široka traka koju đakon nosi na levom ramenu, a desnom rukom pridržava drugi kraj. Nosi se preko stihara.

Kada đakon podigne orar time daje znak vernima da je vreme da se moli određena molitva ili da se izvrši neka bogoslužbena radnja. Orar predstavlja anđeoska krila i simboliše gotovost đakona da brzo vrši volju Božju. Na orarima su često izvezeni šestokrili serafimi, čiji položaj krila prikazuje krst. 

Sam naziv orar tumači se na više načina: prema latinskom os, oris - usta, orarijum jer đakon briše usta vernih posle pričešća. Grci izvode tu reč od horio - gledam, posmatram jer đakon prati službu i daje znak kada šta treba da se uradi ili kaže. Takođe postoji mišljenje da potiče od horos - čas jer đakon, držeći kraj orara s tri prsta, poziva narod na molitvu u određenim momentima.

Eksterni linkovi 
 Одежде

Pravoslavlje
Odjeća