alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Rolludo

Rolludo aŭ rola ludo estas ludo en kiu ĉiu partoprenanto ludas rolon (ofte heroan) kun la celo improvizi amuzan historion kune. La unua sukcesa kaj influa tia tabulludo estis la anglalingva surtabla rolludo Dungeons and Dragons (Drakoj kaj Galerioj) aŭ D&D, kreita en Usono en la 1970-aj jaroj. Rolludoj ofte temas pri magio aŭ sciencfikcio, sed povas temi pri milito, hororo, spionoj, ktp. Tradicie ili havas iom komplikajn regularojn. Ludestroj povas akiri jamverkitajn aventurojn por prezenti al siaj ludantoj, aŭ krei proprajn.

La ĝenerala formo de tiuj ludoj kunigas du malsamajn tipojn de ludantoj:
 la ludestro
 la ludantoj

Ekzistas diversaj specoj de rolludoj:
 Surtabla rolludo
 Duonreala rolludo
 Interreta rolludo
 Solaludanto-aventuro

Helpe de antaŭdifinita historio, la ludestro gvidas la aliajn ludantojn tra la historio, ofte uzante ĵetkubojn aŭ aliajn lotecajn ilojn por decidi ĉu iliaj agoj sukcesas aŭ ne.

Ankaŭ vidu: MUD

Vidu ankaŭ 
 Rola ludado, la baza sociologia, pedagogia kaj psikologia koncepto
 Interaga fikcio

 Cantr II
 Dragonlance
 Margaret Weis
 Risus - la "Ĉiuspeca Rolludo"
 Tracy Hickman
 Usenet

Eksteraj ligiloj 
 http://www.diterlizzi.com 
 http://sport.guardian.co.uk/formulaone/story/0,,1426962,00.html 
 http://www.rpg.net
Rikardo Ŝulco

Richard Schulz [Riĥart Ŝulc], en Esperanto Rikardo Ŝulco (naskiĝis la  en Hamburgo, mortis la  en Minden ) estis gimnazia instruisto pri la franca, germana esperantisto kaj la ĉefa aganto de la "Analiza Skolo".

Esperanto-agado 
Esperanton li konis jam de sia juneco, sed aktiviĝis nur post la emeritiĝo. Ŝulco grave kontribuis al la disvastigo de Esperanto en la germanlingvaj landoj, precipe per sia germanlingva libro Mein geliebtes Esperanto (Mia amata Esperanto).

De 1979 ĝis 1987 li eldonis la Vestfaliajn Flugfoliojn (en la lastaj jaroj nomataj Vestfalujaj Flugfolioj), poste li publikigis interalie en la Specialaj Cirkuleroj de la Esperanto-Centro Paderborno de Hermann Behrmann.

Aŭtoro kaj tradukinto de beletraj kaj sciencaj verkoj, Schulz interesiĝis ankaŭ pri gramatiko kaj leksikologio. Li bazis siajn ideojn sur la lernolibro de Luis Mimo Espinalt kaj publikigis ilin sub la nomo Analiza Skolo. Al lia idearo apartenis interalie la radikala esperantigo de ĉiuj nomoj, sin mem li nomis esperantlingve Ŝulco Rikardo. Dum adeptoj de la Analiza Skolo panegire laŭdis liajn tradukojn de liriko, kelkaj fakuloj pri esperanta poezio forte kritikis ilin.

Schulz estis profesoro de AIS kaj kontribuis al pluraj ĝiaj studadsesioj.

En 1993 Richard Schulz estis honorigita per FAME-premio.

Listo de verkoj

Germanlingvaj verkoj 
 Mein geliebtes Esperanto (1976)
 'ne ältere Dame aus Preez (1977)
 Europäische Hochsprache oder Sprachimperialismus? : die Lösung des Sprachenproblems in den Ländern der Europäischen Gemeinschaften (1979)
 Was nun Esperanto betrifft... : Aufsätze und Vorträge (1986)

Esperantlingvaj verkoj 
 La Trombonoj de Jeriko (1984)
 Pledo por Unueca Lingvo (1985)
 Vespero Jam Fariĝis (1985)
 Sur la Vojoj de la Analiza Skolo : esperantologia esearo (1987)
 Abyssos (1988)
 La Esenco de la Analiza Skolo (1988)
 Leksara Kolekto de Ofte Uzataj Propraj Nomoj (1989)
 La Mago : Agregaĵoj kaj Pantunetoj (1989)
 Pirono Klaŭdo kaj la Malbona Lingvo (1990)
 La Viro en la Luno (1994)
 Ĉirkaŭ la Skolo Analiza (1997)

Tradukoj 
 Böll, Heinrich: La perdita honoro de iu Katarino Blum' (1978)
 Morgenstern, Christian: Pendumilaj Lidoj (1980)
 Morgenstern, Christian: Palmŝtrojmo (1983)
 La Muzino (kolektaĵo de poemoj, 1992), el tiu: Goethe - Elforeĝo
 ''Amuza legado pri Til' Strigospegul' (1987)

Kritikoj pri lia verkaro 
 La poemo Banala rimportreto, de Jorge Camacho
 : Kritikaj rimarkoj pri la doktrino de la Analiza Skolo, de Helmut Welger

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Verkoj de kaj pri Richard Schulz en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Germanaj esperantistoj
AIS
FAME-premiitoj
Radio Aŭstria Internacia

RÖI, germanlingve Radio Österreich International estis oficiala radio de Aŭstrio, kiu elsendis internacien novaĵojn pri Aŭstrio kaj la tuta mondo. Antaŭe ROI elsendadis per 6 lingvoj: germana, angla, franca, hispana, araba kaj Esperanto; el tiuj, la arabaj kaj esperantlingvaj programoj estis ĉesigitaj fine de oktobro 2002. En 2003 la disaŭdigo de la plej multaj propraj elsendoj ĉesis kaj anstataŭiĝis per elsendoj de la nacia kultura radistacio Österreich 1 (Ö1).

Priskribo 
Radio Österreich International (RÖI) estis la internacia radiostacio de ORF. RÖI estis lanĉita en 1955 per ordono de la Federacia Kancelario, por pliigi la ĉeeston de Aŭstrio en eksteraj landoj. La radiostacio estis elsendita tutmonde en kurtondo sur malsamaj frekvencoj. Ĉe la fino de la 1990-aj jaroj, ĝi ankaŭ estis ricevotaĵo tra la Astra Cifereca Radio. La stacio havis sian ĉefsidejon kaj dissendilojn en Moosbrunn/Distrikto Bruck an der Leitha.

Multaj programoj estis elsendo en malsamaj lingvoj, kiuj ĉiuj havis grandan regulan aŭskultantecon.
La plej famaj programoj estis:
 Österreich-Journal: ĝi estis elsendata kelkajn fojojn ĉiun tagon
 Kurzwellenpanorama (ekde 1997: Intermedia): pri kurtondaĵoj, moderiganto estis Wolf Harranth
 Bundesländermagazin: internlandaj novaĵoj
 Report from Austria

Retiriĝo kaj fino 
En la jaro 2000, la Federacia Kancelario de la kabineto Wolfgang Schüssel limigis la buĝeton de la radio, por mallongigi la kvanton de programoj. Kelkaj eksterlandaj oficoj ankaŭ devis esti fermitaj. En la jaro 2002 la Federacia Kancelario tute ĉesigis la pagon de la kanalo. La ORF provis daŭrigi la radion mem, kun nova koncepto. Multaj programoj faritaj per ŝtataj radioj estis utiligitaj por ŝpari monon, ekzemple tiuj de Österreich 1 (Ö1), FM4 kaj Ö3. La regionaj Ö2-radistacioj ankaŭ kontribuis per popolmuziko. Ĉe la fino de 2003 deciditis - kontraŭ la protesto de multaj homoj kaj la kunlaborantaro - tute nuligi la stacion. La dissendiloj kaj oficoj kiuj estis tute modernigitaj nur en 2000 ekluitis de fremdaj radiostacioj.

Ö1 International 
Ĉar Radio Österreich International estis fermita, ORF komencis dissendi la programon de Ö1 tutmonde surkurtonde, sed en forte reduktita priraportado kaj kvalito. Nur unu elemento de la malnova RÖI restis sur la nova Ö1 International: la novaĵĵurnalo "Report from Austria". Ĝi estas dissendita sur Ö1 International je malsamaj tempoj anstataŭe de la normala Ö1-programo.

Eksteraj ligiloj 

 Pordego de Ö1-Internacia.

Notoj 

Aŭstrio
Radiostacioj
Esperanto-radio
Radio Havano Kubo

RHC () estas oficiala radio de Havano, ĉefurbo de Kubo. RHC elsendas per mallongaj ondoj internacien novaĵojn pri Kubo kaj la tuta mondo en naŭ lingvoj: hispana, angla, franca, portugala, kreola, gvarana, keĉua, araba, Esperanto.

Eblas aŭskulti rekte RHC en ĝia oficiala TTT-ejo. Ekde januaro 2002 ĝis oktobro 2002, oni povis aŭskulti la lastan elsendon en Esperanto per RealAudio aŭ MP3 en la TTT-ejo de ROI, Radio Aŭstria Internacia, sed ROI ne plu elsendas Esperante.

RHC en Esperanto per mallongonda radio 
Dimanĉe, al nordamerika pacifika regiono
 07h00m UTC, 9820 kHz

Dimanĉe, al Nordameriko
 15h00m UTC, 11760 kHz
 19m30m UTC, 11760 kHz

Dimanĉe, al la tuta Ameriko kaj Karibio
 23h30m UTC, 9600 kHz kaj 9505 kHz

RHC perpoŝte 
 Radio Havano Kubo Poŝta Fako 6240 Havano, Kubo
 mailto:radiohc@enet.cu

RHC rete 
 https://www.radiohc.cu/eo/podcasts (aŭdeblaj dosieroj)

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala TTT-ejo de RHK en Esperanto
 Ne-oficiala sonarkivujo de elsendoj 

Esperanto-radio
Kubaj radiostacioj
Rocky Horror Picture Show

The Rocky Horror Picture Show estas komedia kulta filmo de 1975 kiu parodias la malaltkvalitajn filmojn de la sciencfikcia, horora, kaj muzika ĝenroj. Ĝin verkis Richard O'Brien, kiu verkis la teatraĵon Rocky Horror Show el kiu evoluis la filmo.

Intrigo 
La filmo temas pri normala paro (Brad Majors kaj Janet Weiss) kiu pro malŝvela pneŭo haltas ĉe kastelo en arbaro por uzi telefonon. En la kastelo, d-ro Frank-N-Furter, sekse fleksebla sciencisto de alia planedo, okazigas feston por festi la kreadon de Rocky, nova vira kunludanto. Tiu filmkomenco inda je B-filmo estas nur antaŭgusto.

Ĉefrolantoj 
 Tim Curry : D-ro Frank-N-Furter
 Susan Sarandon : Janet Weiss
 Barry Bostwick : Brad Majors
 Richard O'Brien : Riff Raff
 Meat Loaf : Eddie
 Peter Hinwood : Rocky
 Nell Campbell : Columbia
 Patricia Quinn : Magenta
 Jonathan Adams : D-ro Everett V. Scott
 Charles Gray : Rakontulo

Komentoj 
La filmo baziĝas sur longe prezentadita teatraĵo, The Rocky Horror Show. Kulta amantaro kreskis kiam la teatraĵo prezentiĝis je la noktomezo, unue ĉe la Teatro Waverly en Novjorko. Spektantoj komencis krii respondojn al la personoj sur la ekrano, inkluzive de maldecaj ŝercoj, malrespektoj al la aktoroj mem, vortludoj, kaj aludoj al populara kulturo. Rolularoj de fervoruloj vestitaj laŭ la roloj en la filmo aktoras la filmon antaŭ la ekrano. Aliaj spektantaj partoprenaĵoj inkluzivas ĵeti rostitan panon, akvon, necesejan paperon, kaj rizon je taŭgaj momentoj en la filmo. Tiuj kiuj originale estis spontaneaj respondoj el la spektantaro estas nun tiel firme entekstigitaj kiel la filmo mem, kaj spektantoj kiuj provizas "malkorektajn" respondojn povas esti kolere admonitaj kiel disrompuloj ĉe normala filmo.

La tekston de la originala muzika teatraĵon kaj de la filmo verkis Richard O'Brien, kiu komponis la kantojn kaj rolis kiel Riff-Raff en la filmo.

Eksteraj ligiloj 
  ()
 
 Paĝaro pri "The Rocky Horror Picture Show" el Aŭstrio (en la germana kaj la angla).

Kultaj filmoj
Usonaj filmoj
Filmoj aperintaj en 1975
Muzikalaj filmoj
Readmono

Readmono (mallonge Rea) estas la kvina libro (de la Malnova Testamento) en la Biblio. Ĝi estas la lasta el la kvin libroj de Moseo, kiuj nomiĝas hebree Torao (kiu estas parto de la Tanaĥo), greke Pentateŭko. Samtempe ĝi estas la unua libro de la Readmona Historia Verkaro.

Nomo 
La libro nomiĝas
 en la hebrea: אלה הדברים (ele hadebarím, "jen estas la vortoj") laŭ la unuaj vortoj
 en la greka Septuaginto: (LXX) ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ (dójteronómion)
 en la latina Nova Vulgato: Liber Deuteronomii (libro de la dua, t. e. la denove prezentata, leĝo).

La libro nomiĝas tiel, ĉar ĝi duan fojon (post la libro Eliro) entenas la Dekalogon kaj aliajn leĝojn kaj admonojn.

Aŭtoro 
Longe oni pensis, ke ĝin verkis la profeto Moseo laŭ Dia revelacio, eĉ sian propran morton antaŭvidinte kaj priskribante, sed hodiaŭ la plejmulto de la teologoj estas konvinkita, ke diversaj aŭtoroj ĝin verkis dum multe da tempo.

Detalojn vidu ĉe Pentateŭko kaj Readmona Historia Verkaro!

Enhavo kaj strukturo 
Jen ebla dispozicio: 
 Retrorigardo kaj admono (Rea 1,1 - 4,43)
 Proklamo de la leĝo (Rea 4,44 - 28,68)
 Lastaj disponoj de Moseo (Rea 28,69 - 32,52)
 Beno de Moseo (Rea 33)
 Morto de Moseo (Rea 34,1-9)
 Epilogo de la tuta Torao (Rea 34,10-12)

La du plej famaj perikopoj el Readmono estas jenaj:
 La Dekalogo (Rea 5,6-21; komparu Eli 20,2-17)
 La Ŝ'ma Jisrael ("aŭskultu, ho Izrael", Rea 6,4-9)

Teksto en Esperanto 
La (iom prilaborita) traduko de Zamenhof estas trovebla
 paperforme:
 en la esperanta Biblio:IKUE kaj KELI (ed.): Biblio, eldonejo KAVA-PECH, Dobřichovice (Praha) 2006, ISBN 80-85853-90-6
 diversloke enrete:
 http://home.att.net/~tanahx/05.htm (unikode, disigitaj laŭ ĉapitroj, kun versiklonombroj)
 https://web.archive.org/web/20010501165539/http://www.geocities.com/kalblando/biblio/readmono.htm (x-forme, kun versiklonombroj)

Vidu ankaŭ 
 Skanaĵo de la Esperanto-Traduko de LLZ en Vikimedia Komunejo
 Readmono -  L. L. Zamenhof

 Tanaĥo
 Leĝo de Moseo
 Malnova Testamento
 Nova Testamento

Notoj kaj referencoj 

Libroj de la Torao
Libroj de la Tanaĥo
Libroj de la Malnova Testamento
Rodano-Alpoj

Rodano-Alpoj -  [ron'alp] - estas eksa regiono de sudorienta Francio, trairita de la rivero Rodano. Ĝi konsistas el la departementoj Ain, Ardèche, Drôme, Isère, Loire, Rhône, Savoie, Haute-Savoie kaj la metropolo Liono. Ekde la 1-a de januaro 2016, ĝi estas kunigita al la regiono Aŭvernjo por formi la regionon Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

La areo estas unu el la plej ekonomie fortaj regionoj de Francio, kun multaj industrioj en la rodana koridoro.

Ĉefurbo de la regiono estas Liono, france Lyon. Pliaj aparte gravaj urboj estas Grenoble, Chambéry, Annecy, Saint-Etienne kaj Valence. ISO-kodo de la regiono estas FR-V.

Eksteraj ligiloj 

 Rhône-Alpes - Wikivoyage (fr)
 http://www.cr-rhone-alpes.fr
 http://www.rhone-alpes-tourisme.com

Regionoj de Francio
Rr

rr estas digrafo uzata en pluraj lingvoj, ekzemple por la sono  en la Hispana, la Portugala kaj Eŭska alfabetoj. Ĝi ne estas konsiderata memstara litero. Krom en iuj ortografioj de Cigana lingvo kaj en arkaika portugallingva ortografio (antaŭ la 15-a jarcento), ĝi ne aperas en vortokomencoj.

En la eŭska lingvo, Sabino Arana proponis anstataŭe ŕ (r kun dekstra korno «´»). El fonologia vidpunkto r kaj rr (ŕ) reprezentas du apartajn fonemojn.

En la hispana lingvo rr estas la sola vere duobla konsonanto. Ja ekzistas ll, sed ĝi estas propra konsonanto kun apartaj fonemo kaj alfabeta pozicio. Ekzistas ankaŭ cc, sed kutime ĝi estas prononcata  aŭ , do la du partoj havas malsaman prononcon. Kontraŭe, rr estas plilongigo-plifortigo de r.

Vidu ankaŭ 
R

Hispana lingvo
Eŭska lingvo
Latinaj digrafoj
RH

Skribarto > Skriboj > Alfabeto > Litero > RH

RH, antaŭminuskle Rh, minuskle rh estas 23-a litero de la kimra alfabeto kun la prononco [senvoĉa r] kiel en patr' aŭ mirho.
RH simple estas apudmetaĵo de R kaj H, kp. Æ.
RH sekvas literon R en kimra aboco-sinsekvo.

Rh estas simbolo por rodio je kemio.

Rh dua plej ĉefa grupo el sangosistemoj.

Alfabeto
Regiono

Regiono povas esti :

 teritorio, kiu respondas al administra teritorio en iuj landoj :
la Eŭropa Komisiono dividis Eŭropon en regionoj ankaŭ nomataj  «Nomenklaturo de Statistikaj Teritoriaj unuoj» (NSTU) :
 NSTU 1 : de 3 ĝis 7 millionoj da loĝantoj,
 NSTU 2 : de  ĝis  loĝantoj (en Francio, tio estas la administraciaj regionoj),
 NSTU 3 : de  ĝis  loĝantoj (en Francio, tio estas la departementoj) ;
Belgio estas dividita en 3 regionojn : flandra regiono, valona regiono, Brusela Ĉefurba Regiono ;
Britio estas dividita en 9 regionojn ;
Francio konsistas el 26 regionoj el kiuj 22 surlandaj kaj 4 transmaraj ;
Grekio konsistas el 13 regionoj;
Hungario konsistas el 7 regionoj
Italio konsistas el 20 italaj regionoj, el kiuj 5 kun aparta statuso;
Kebekio konsistas el 17 administraciaj regionoj ;
Konga Respubliko konsistas el 10 kongaj regionoj;
 geografia areo relative vasta de lando aŭ kontinento, posedanta fizikajn kaj/aŭ homajn (ekz. la lingvo) karakterojn, kiuj apartigas ilin de la najbaraj regionoj.
La regionoj difinitaj per homaj kriterioj (por ekzemplo la lingvo) malofte havas klare starigitajn limojn kaj do temo por interpretado kaj konflikto. La klareco de difino de regiono povas perdiĝi se tie miksiĝas nocioj de fizika, homa kaj/aŭ administracia geografio.
Respubliko de Filipinoj estas dividita en 17 regionoj aŭ rehiyon;
Slovakio konsistas el 8 regionoj

Vidu ankaŭ 
 Regiono (programlingva)
 Regionoj de Eŭropo
 Konsilio de la Komunumoj kaj Regionoj de Eŭropo
 Ekoregiono
 Regionoj de Francio
 Teritoria administracio
 Geografia regiono
 Politika regiono
 Statistika regiono
 Historia regiono
Robert Louis Stevenson

Robert Louis (Balfour) STEVENSON [RObet LUis STIvnsn] (naskiĝis la 13-an de novembro 1850 en Edinburgo, mortis la 3-an de decembro 1894 sur la insuloj Samoo) estis skota verkisto.

La filo de lumtur-konstruisto unue studis teknikon, poste juron, sed baldaŭ li plene dediĉis sin al la literaturo kaj partikulare al aventuraj kaj vojaĝlibroj. Por mildigi sian pulmomalsanon li vojaĝis al sudaj landoj: ekz. al Suda Francio, al Svislando, Kalifornio kaj al Samoo, kie li vivis ekde 1890 ĝis sia morto.

Listo de verkoj 
 An inland voyage (navigacio enlanda)
 Treasure Island (Trezorinsulo, 1882)
 A Child's Garden of Verses (Infana Ĝardeno de Versoj, 1885)
 Kidnapped (Forkaptita, 1886)
 The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde (La Stranga Kazo de D-ro Jekyll kaj S-ro Hyde, 1886)
 The Master of Ballantrae (Mastro de Ballantrae, 1888)
 The Black Arrow (Nigra Sago, 1888)
 The bottle imp (Botel-diableto, 1892)
 The Beach of Falesá (Marbordo de Falesá)
 Catriona (Katriona, 1893)
 Weir of Hermiston (Hermistona Vejro, eld. 1896)
 The Suicide Club (Klubo de Sinmortigantoj)

En Esperanto aperis 
 Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde /London 1909, Trad. William Morrison kaj William W. Mann
 Trezorinsulo/ 1977. Trad. Grace Kirkwood.
 D-ro Jekyll kaj s-ro Hyde/ 1980. Trad.: Albert Goodheir.
 La insulo de voĉoj. La diableto en la botelo/ 1982. Trad.: C.C. Vincent.
 D-ro Jekyll kaj s-ro Hyde/ 1985. Trad.: Fernando de Diego.
 La botel-diableto/ 1986. Trad. : E. de Bonaero.
 Forkaptita/ 1989. Trad. : Albert Goodheir.
 Esperanto per iom malpli ol 500 vortoj / A. Kerbel./ 1999.(Tiu ĉi lernolibro rerakontas la romanon Trezorinsulo en facila stilo.)

Filmoj laŭ R. L. Stevenson 
Trezorinsulo estis filmigita pli ol 20-foje, ekzemple en 1950 fare de Walt Disney, kaj plurajn film-versiojn havas ankaŭ D-ro Jekyll kaj S-ro Hyde, Nigra Sago, Mastro de Balantrae, Klubo de Sinmortigantoj, Forkaptita.

Vidi ankaŭ
 Listo de skotaj literaturaj verkoj tradukitaj en Esperanton

Eksteraj ligiloj 
 Plena verkaro de Robert Louis Stevenson (en la angla).
 

Skotaj verkistoj
Reunio

Reunio () estas vulkana insulo situanta je la suda oriento de Afriko en la suda duonglobo. La klimato estas tropika. La loĝantaron konsistigas Eŭropanoj (precipe Francoj), Afrikanoj (ĉefe el Madagaskaro), Hindoj (Guĝaratanoj kaj Tamiloj) kaj homoj el suda Ĉinio. Reunio estas transmara departemento kaj regiono de Francio kaj ekster-Eŭropa teritorio de Eŭropa Unio.

La departemento entute havas 24 komunumojn.

Geografio 
La vulkana insulo (apartenanta al la Maskarenoj) estas 50 km-ojn larĝa kaj 70 km-ojn longa. Ĝi troviĝas je 800 km-oj oriente-sud-oriente de Madagaskaro. La ĉefaj vulkanoj estas Piton de la Fournaise kun 2631 m-oj alto (ankoraŭ aktiva), dum Piton des Neiges (ne plu aktiva) estas la pinto de la insulo kun 3070 m-oj alto. Ili estas kovritaj de densa arbaro. Reunio estas parto de la ekologia regiono Sejŝelaj kaj maskarenaj humidaj arbaroj.

Urboj 
 Saint-Denis
 Saint-Benoît
 Saint-Paul
 Saint-Pierre
 Le Tampon

La insulo havas grandan havenon (Le Port) kaj du flughavenojn (Gillot kaj Pierrefonds).

Historio 
Longe la insulo ne estis loĝata. En la 10-a jarcento arabaj ŝipistoj trovis ĝin, sed ili ne profitis. La portugalo Diogo Dias malkovris ĝin en 1507, sed ankaŭ Portugalio ne profitis. En 1638 la francoj akiris ĝin. Onidire la unuaj loĝantoj estis 3 matrosoj punitaj je 3 jaroj. La revenintaj ŝipistoj konstatis, ke la matrosoj estas en bonaj kondiĉoj, do la insulo konvenas por koloniadi. La loknomo iĝis en 1640 insulo Bourbon. La unuaj veraj loĝantoj alvenis en 1642, poste alvenis ankaŭ sklavoj, kiuj kulturis kafon kaj sukerkanon. La insulo iĝis grava dumvoja haveno inter Hindio kaj Eŭropo. Ekde 1973 Reunio estas grava milita bazo de Francio. En 2007 oni traboris la monton, kie aŭtoj trafikas kaj kanalo liveras akvon al tiuj insulopartoj, kie mankas la akvo.

Mapo

Transportoj 
 Flughaveno Reunio Roland Garros, antaŭe nomita Gillot (IATA-kodo:RUN, ICAO-kodo:FMEE) estas la ĉefa flughaveno de Reunio.
 Flughaveno Saint-Pierre Pierrefonds (IATA-kodo:ZSE, ICAO-kodo:FMEP) estas malgranda flughaveno.

Bildgalerio

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Reunio
 Maskarenoj
 Reunia kreola lingvo
 Kreolaj lingvoj

Eksteraj ligiloj 
 Portalo pri Reunio en la Franclingva Vikipedio
 http://www.la-reunion-tourisme.com  
 http://www.region-reunion.com  
 http://www.cg974.fr 
 http://www.odci.gov/cia/publications/factbook/geos/re.html  
 Registraĵo de la prelego de Maggy Combot pri la vivo en Reunio 2022-11-25 por la Londona Esperanto-klubo  (Jutubo)

 
Departementoj de Francio
Transmara Francio
Insuloj en Francio
Insuloj en la Hinda Oceano
Insuloj alfabete ordigataj
Vulkaninsuloj
Rudyard Kipling

Rudyard KIPLING  (naskiĝis la 30-an de decembro 1865 en Bombajo, Barato; mortis la 18-an de januaro 1936 en London) estis brita aŭtoro de poezio kaj prozo, gajninto de la Premio Nobel de Literaturo en 1907.

Li verkis multe por infanoj, sed liaj verkoj estas poezie tiel fortaj, ke ilin legas ankaŭ plenkreskuloj. Lia plej fama figuro estas Moŭgli, knabo edukita de lupoj, do parenco de Tarzano edukita de goriloj (verkis Edgar Rice Burroughs).

Stilo 
La rakontoj de Kipling akiris popularecon danke al lia eksterordinara kapablo kiel natura rakontanto. Karakteriza por liaj rakontoj estas la romantika aŭro de liaj ĉefroluloj kaj la aventuraj rakontoj, kiuj okazas en ekzotaj landoj por la okcidenta leganto. En siaj infanaj rakontoj, kiuj tre sukcesis kaj ankoraŭ sukcesas, Kipling montras simpation al la mondo de infanoj kaj samtempe satiran aliron al la mondo de plenkreskuloj. Kipling estis pioniro en portretado de bestoj kiel roluloj en porinfana literaturo.

La poezio de Kipling, kiu havis ordan rimon, eble perdis sian belecon en la okuloj de literaturrecenzistoj kaj poeziemuloj, sed restis tre populara ĝis hodiaŭ inter la ĝenerala publiko. La kanto "Se" (esperanta) estas aparte konata, kiun la ĝenerala angla publiko elektis en 1995 kiel la plej konata kaj plej amata kanto en la angla lingvo.

Verkoj 
 The Light that Failed (1890)
 The Barrackroom Ballads (1892)
 The Seven Seas (1892)
 The Jungle Book (1894)
 The Second Jungle Book (1895)
 Captains Courageous (1897)
 Kim (1901)
 Just So Stories for Little Children (1902)
 Puck of Pook Hill (1906)
 Rewards and Fairies (1910)

En Esperanto aperis 
 El The Jungle Book:
 La fratoj de Maŭgli (Mowgli's Brothers) (novelo, tradukis Peter Clissold, antaŭparolo: William Auld. - Coatbridge: Eld. Kardo, 1987. - 10 p.)
 Rikki-Tikki-Tavi (novelo, tradukis Don Harlow)
 La miraklo de Purun Bhagat (The Miracle of Purun Bhagat) el The Second Jungle Book (novelo, tradukis Kabe, en , 1907)
  (Just So Stories for Little Children) (tradukis Wouter Pilger, 1992)
  (How the Whale Got His Throat) el Tiel do (tradukis Wouter Pilger)
 La krabo kiu ludis kun la maro (The Crab That Played With The Sea) el Tiel do (tradukis Amri Wandel, 1993)
 La Zodiakidoj kaj aliaj rakontoj (enhavas La Aliulo; Apudvoja komedio; La Zodiakidoj; La papilio, kiu stamfas; Tiuj - tradukis Katelina Halo, enkonduko: Marjorie Boulton, 1997)
 Poemoj:
Se (If) el Rewards and Fairies (tradukis Valentin Melnikov, en La Ondo de Esperanto 2000, kajero 10, p. 72)
Se (If) el Rewards and Fairies (tradukis Adam Hrynkiewicz (Ergoto de Bonaero)
Mia Patrin-Loĝio  (The Mother-Lodge) (tradukis Antoine Mechelynck)
Kontrabandista kanto (A Smuggler's Song) (en: Angla Antologio, vol. 2 - Londono, 1987)
La vampiro (The Vampire) (tradukis Sergej Verŝinin)

Eksteraj ligiloj 
 Verkoj de Rudyard Kipling ĉe la angla versio de Vikifontaro.

Nobel-premiitoj pri literaturo
Anglaj poetoj
Anglaj verkistoj
Ruĝa maro

La Ruĝa Maro troviĝas inter Afriko kaj Araba Duoninsulo, kaj havas bordojn kun Eritreo, Sudano, Egiptio, Sauda Arabio kaj Jemeno. Ĝia longeco estas 2250 kilometroj, kaj ĝi havas maksimuman larĝecon de 355 kilometroj. Ĝia maksimuma profundo estas 2130 metroj.

Ĉe la nordo, la Ruĝa Maro konektas kun Sueza Golfo apud la Sinaja Duoninsulo, kaj kun la Akaba Golfo. Ĉe la sudo, ĝi konektiĝas kun la Adena Golfo, kiu estas parto de Araba maro (tra Bab al-Mandab).

La havenoj estas Ĝido en Sauda Arabio kaj Mukala de Jemeno; ankaŭ Suezo kaj Port Sudan estas gravaj kaj ankaŭ notindas la urbo El Gouna en Egiptio.

En 1869 estis malfermita la Sueza Kanalo, pro kio la Ruĝa Maro fariĝis grava komerca vojo por ŝipirado inter Azio kaj Eŭropo.

La insuloj de Ruĝa maro estas:
 Haniŝ-insuloj
 Perim
 Dahlak-Arkipelago
 Farasan-insuloj
 Zuqar-insulo

Biogeografie, la Ruĝa Maro estas unu el la 43 maraj ekoregionoj de la tutmondaj 200, kiuj inkluzivigas ĉiujn ekoregionojn elektitajn de la Monda Natur-Fonduso (WWF) pro graveco rilate al naturprotekto.

Eksteraj ligiloj 
  Tutmondaj 200; numero 231 : Ruĝa maro (WWF) 

  Situo de la Ruĝa Maro: tajpu Red Sea 

 
Maroj en la Hinda Oceano
Rasalĥajmo

Rasalĥajmo () estas unu el la sep emirlandoj (princlandoj) de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE). Ĝi havas loĝantaron ĉirkaŭ 155,000 (laŭ 1997 takso), kaj okupas 1,700 kv. km-ojn, kiu konsistas 2,2% de la teritorio de UAE. Ŝejĥo Saqr Bin Muhammad al-Qasimi estas la plej longe reganta ŝtatestro en sud-okcidenta Azio kaj estas en la ofico de 1948.

Famuloj 
 Ahmad ibn Maĝid

Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Rod-Insulo

Rod-Insulo, plene Ŝtato Rod-Insulo ( [rod AJ-lend]) estas usona ŝtato. Ĝi estas en la nord-orienta regiono Nov-Anglio. Ĝi estis unu el la 13 pra-usonaj kolonioj, kiu ribelis kontraŭ la brita rego dum la Usona Revolucio. Ĝi fariĝis la 13-a ŝtato de Usono je la 29-a de majo 1790. Ties loĝantaro estas 1.048.319 (en 2000) kaj ties ĉefurbo estas Providence, dum alia grava urbo estas Warwick, kiu estas la dua urbo (post Providenco) laŭ nombro de loĝantoj. Warwick havis 82 672 loĝantojn laŭ la censo de 2010.

Rod-Insulo limiĝas okcidente de Konektikuto, norde kaj oriente de Masaĉuseco kaj sude de la Atlantika Oceano. Ĝi estas la malplej granda usona ŝtato laŭ aero, sed ĝi estas la dua laŭ loĝantara denseco.

La pra-nomo, Ŝtato Rod-Insulo kaj Providencaj Plantejoj, rilatas al Rod-Insulo (la insulo Aquidneck) kaj la bienoj Providenco ĉe la kontinenta parto de la ŝtato, kie troviĝas la ĉefurbo, Providenco. Ĉi tio restis la oficiala nomo de la ŝtato ekde sia aliĝo al la Unio en 1790 ĝis balotantoj en la ŝtato aprobis amendon al la ŝtata konstitucio en novembro 2020, renomante ĝin Ŝtato Rod-Insulo. Ĉi tiu ŝanĝo ekvalidis, kiam la rezultoj estis atestitaj la 30-an de novembro 2020. La oficiala kromnomo de Rod-Insulo estas la "Oceana ŝtato", referenco al la grandaj golfetoj kaj enirejoj, kiuj ĉirkaŭ 14% de ĝia tuta areo.

Historio 
La unuaj eŭropaj setlantoj estis sekvantoj de Roger Williams, kiuj foriris el Masaĉuseco pro la tro strikta religia socio de la puritanoj. En 1636 ili fondis Providencon. Providenco estas la loko de la unua baptista preĝejo en Usono. Kaj la urbo Newport estas la loko de la unua kvakera kunvendomo en Nordameriko (fondita en 1699) kaj la unua juda sinagogo.

Geografio 
La plej alta loko, Jerimoth, havas 247 metrojn kaj estas ankaŭ la plej alta loko de tuta Rod-Insulo.

Setlejoj 
 Pawtucket

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala subŝtata retejo
 Turisma retejo, kun maŝina traduko

Subŝtatoj de Usono
Nov-Anglio
Rok-gazet'

[[Dosiero:Rok-gazet-kovrilo.jpg|thumb|200px|La kovrilo de la ROK-gazet, numero 9]]
La Rok-gazet’ estas esperanta muzik-magazino, eldonata ekde la 1990 ĝis la 2001. Ĝi raportis pri muzikaj eventoj, recenzis novajn eldonaĵojn de esperantaj muzikistoj kaj ankaŭ pritraktis la muzikan terminologion. La revuo cetere ne nur dediĉis sin al rok-muziko: ankaŭ kanzonoj, klasikaĵoj, popolmuziko kaj aliaj trovis sian lokon en la rubriko “Malrokmuziko”. Ankaŭ ne-esperantista muziko estis traktita en la revuo. Speciale kiam temis pri artistoj kiuj kantas en malgrandskale disvastiĝinta lingvo.

La Rok-gazet''' estis eldonata de EUROKKA ekde 1990 en Donneville, Francio. Ĝi havis neregulan aperritmon. La lasta numero aperis en 2001.

Konforme al sia juneca celgrupo, la redakcio de la Rok-gazet ofte uzis slangecan lingvostilon. La vorto kompaktdisko en la rok-gazeta lingvaĵo ŝrumpis al ko-disko, el Esperanto fariĝis espo kaj Esperanta rokmuziko mallongiĝis al esprokmuziko''.

Vidu ankaŭ 
Vinilkosmo

Eksteraj ligiloj 
Indekso pri numeroj 0 ĝis 7 (de Archive.org)

ROK-Gazet' ĉe BitArkivo

Esperanto-gazetoj
Artaj gazetoj
Esperanto-muziko
Roko de Šemnice

Roko de Šemnice (ĉeĥe: Šemnická skála) (antaŭe naturmemorindaĵo Olšová vrata) estas naturmemorindaĵo en distrikto Karlovy Vary, proklamita en la jaro 1933. Ĝi troviĝas apud nordorienta rando de PPR Slavkova arbaro proksimume 1 km sudokcidente de municipo Šemnice.

La roko estas vulkandevena, kovrita per natura miksita arbaro. Šemnic-roko estas fonolita koruso, kun krutaj rokaj deklivoj al la valo de rivero Ohře. Ĝi estas alta 641 m super marnivelo. La monto havas sian karakterizan floraron kaj belega estas promeno tra miksita arbaro. 

Amplekso de la nuntempa ŝtata rezervejo estas pli ol 7 hektaroj. Sur la pinto de Šemnic-roko staras tabulo, kiu parolas pri tiu rezervejo kaj anoncas, ke en la arbaro loĝas nia plej granda strigo: gufo (latine: bubo-bubo).
	 
El la pinto, kie estas eble ripozi, oni povas ankaŭ divers-direkten ĉirkaŭiradi - aŭ al la montareta ĉena de Doupov-montaro, aŭ al la valo de la rivero Ohře; kaj en la sama direkta malantaŭe estas vi-debla Ercmontaro.

Pluaj fotoj 

Naturmemorindaĵoj en distrikto Karlovy Vary
PPR Slavkova arbaro
Rokformacioj en Slavkova arbaro
Geologiaj lokoj en Regiono Karlovy Vary
Geoparko Egerio
Šemnice
Rokformacioj en distrikto Karlovy Vary
Reĝinjo

Reĝinjo aŭ dragreĝino (proponita por la angla drag queen) en aktuala geja kulturo estas viro, kiu ŝatas vesti sin per stilo (reĝinjaĵo, drag) de ekstreme buntaj roboj, perukoj, ŝuoj, k.t.p., aŭ imiti famajn stelulinojn de kino kaj popmuziko, por kanti/lipsinkronizi, danci, defili, kaj/aŭ spektakli, en kabaretoj, diskotekoj, gej-fierec-defiloj, aŭ aliaj festoj.

Reĝinjoj antaŭe nomiĝis transvestuloj; sed la vorto transvestulo nun uziĝas plejparte por fetiĉo por aliseksaj vestaĵoj. Oni ne kutime reĝinjas pro kialoj de seksa plezuro. Ankaŭ, la plejparto de transvestuloj estas aliseksemaj, kvankam reĝinjoj kutime estas gejaj.

Ankaŭ, oni ofte traktas reĝinjeco kiel speco de transgenreco, kaj multaj reĝinjoj ja estas. Tamen, multaj (aparte ĉi-tiuepoke) estas cisgenraj gejoj en la cetero de siaj vivoj, dum transgenruloj estas, aŭ volas esti, tiel 24 horojn tage. Efektive, reĝinjado estas laboro aŭ hobio, ne seksa prefero aŭ orientado.

Plue, la termino "virin-enpersoniganto" estas miskomprenigema. Kiel la famega usona reĝinjo RuPaul klarigis, "Mi ne enpersonigas virinojn! Kiom da virinoj, kiujn vi konas, portas sep-colajn pikkalkanumajn ŝuojn, du-futan perukon, kaj haŭtmalvastan robon?"

Reĝinjado estas parto de okcidenta geja kulturo - reĝinjoj helpis instigi la Stonewall tumultojn en 1969. En multaj lokoj "virin-enpersonigado" estis kontraŭleĝa, kiu instigis la faman reĝinjon Silvia Rivera al sugesti ke reĝinjoj portu butonon dirantan "Mi estas knabo" por ke oni ne povu akuzi ilin je enpersonigi virinojn.

Kelkaj lesboj estigadas inversan performadon - "reĝĉjoj", drag kings - kiuj uzas ege stereotipajn, satire virŝovinismajn mienojn kaj personecojn.

La estetiko de reĝinjado estas bazita je tre klaŭnecaj celoj kiel humuro, satiro, fiŝercoj, k.t.p. La ideo de camp estas ankaŭ treege grava en la reĝinja stilo.

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Aventuroj de Priscilla, Reĝino de Dezerto - aŭstralia filmo
 Varholaj Supersteluloj

GLAT
Radio Aino

Radio Aino (103,7 MHz, Helsinko) dissendis rokmuzikon kaj finnan babiladon el Helsinko, Finnlando per la
radio kaj la Interreto. Ĝi funkciis ekde Novembro 1999 kaj estis malfondita la 13-an de Januaro 2003. La kanalo dissendis dekomence per cifereca tekniko kaj poste ankaŭ interrete. Oni celis, ke ĝi estu la komenco de cifereca radiofonio en la lando. Ĝi ne sukcesis altiri sufiĉan nombron da aŭskultantoj kaj aĉetantoj de bezonata nova tipo de ricevilo kaj estis tial malfondita post iom pli ol 3-jara servado.

Radio Aino preferis, inter aliaj, la muzikon de Suzanne VEGA, Steely Dan, Randy NEWMAN, Dire Straits kaj Al GREEN.

Radio Aino estis malpli rasisma kaj cenzurema ol 
usona rokmuzika radio.  Ekzemple, en la kanzonoj en la
angla, la obscenaj vortoj ne estis
cenzuritaj.

Radio Aino ne dissendis en Esperanto. 

Vidu ankaŭ: rok-muziko

Eksteraj ligiloj:
 TTT-ejo: http://www.yle.fi/aino/
 Aŭskultu la stacion: http://www.yle.fi/aino/aino.ram

Radiostacioj
Aperis en 1999
Malaperis en 2003
RSA (kriptado)

RSA estas la unua malsimetria ĉifro, tio signifas, ke oni uzas diversajn ŝlosilojn por ĉifri kaj malĉifri. La sistemo ebligas uzadon de du ŝlosiloj: ŝlosilo publika kaj ŝlosilo kaŝa. Pretty Good Privacy estas programo kiu implementas RSA.

Unu nokton en aprilo 1977, Ron Rivest, sendorma pro kapdoloro, inventis la algoritmon de RSA, la unua sukcesa ĉifro de publika ŝlosilo. La nomo "RSA" devenas de la nomoj de la tri inventistoj: Rivest, Adi Shamir kaj Leonard Adleman de MIT. Ĝi estis priskribita en septembro 1977 en Scientific American.

RSA uzas du ŝlosilojn, unu publika ŝlosilo kaj unu kaŝa ŝlosilo. Avantaĝo de RSA kompare al AES aŭ DES estas ke la kaŝa ŝlosilo ne estas sendata aŭ eĉ sciigata de aliaj. Aliflanke, la algoritmo de RSA estas 1000-oble pli malrapida ol AES aŭ DES.

RSA estas usona patento #4405829, sed neniu, ne eĉ Philip Zimmermann, estis procesita sub la patento, tial ĝi
estas neprovita en tribunalo. RSA ne estas patentita ekster Usono kaj Kanado.

Ĉiu TTT-servilo kaj TTT-legilo de Microsoft, Sun, Netscape, Oracle, ktp, uzas RSA-on en ia formo. Netscape 4.0 uzas ĝin por
sendi retpoŝton. La legilo de Netscape sendas datumon ĉifritan kiam la bildo de ŝlosilo (en la maldekstra fundo) ne estas rompita.

Algoritmo 
Por klarigo de la baza logiko de RSA, legu la jenon:

<li>Elektu du malsamajn primojn, p kaj q.
<li> Kalkulu la produton de p kaj q: n = pq
<li> Kalkulu la eŭleran φ-funkcion de n:  

<li>Elektu nombron e tiel, ke  kaj e kaj  estas
reciproke primaj, t.e. la plej granda komuna divizoro de e kaj   estas 1.

<li> Solvu por d la kongruecon .

<li>Nun, por ĉifri la mesaĝon, konvertu ĝin al nombro M
kaj diru:

C = Me mod n

kie C estas la mesaĝo ĉifrita.

<li>Por malĉifri diru:

M = Cd mod n

La publika ŝlosilo estas (e, n) kaj la kaŝa ŝlosilo estas (d, n). Kiun unu ŝlosilo ĉifras, tiun la alia povas malĉifri. La ĉifrado (#6) kaj malĉifrado (#7) estas relative rapida, sed la kreo de ŝlosiloj (#1-#5) estas malrapida. Aliflanke, La kreo de ŝlosiloj ne ofte
okazas.

Ekzemplo: se p=5, q=11 kaj e=7, tiam n=55, =40 kaj d=23. Tial mesaĝo de 2 estas ĉifrita kiel 18.

Por programi la algoritmon, vi unue bezonos programojn povas:

<li>provi primon
<li>generi hazardan nombron
<li>multipliki, adicii, ktp, grandegajn nombrojn

Por rompi la ĉifron, vi devas kalkuli la kaŝan ŝlosilon
el la publika:

d = (1 mod j) / e

Sed  estas (p-1)(q-1), kaj p kaj q estas la primaj faktoroj de n. Sed por n sufiĉe granda, la faktorigado estos praktike nekomputebla. Ekzemple, por
faktorigi nombron de 664 bitoj, komputilo, programita laŭ nuna scio, bezonus almenaŭ 1023 da cikloj—t.e., gigaherca komputilo bezonus pli
ol miliono da jaroj! Aliflanke, ĉar la rapideco de komputiloj duobliĝas ĉiu 18 monatoj (la Leĝo de Moore), la vulgara komputilo de la jaro 2020
povos faktorigi tiun nombron post kelkaj sekundoj!

Alivorte, RSA funkcias ĉar p x q ⇒ n estas facila, sed la inverso, n ⇒ p x q, estas tre malfacilega por grandega n.

Notu: Se iu eltrovas algoritmon kiu multe faciligas faktorigdon, la sekureco de RSA (kaj PGP) forfandos.

Interreto
Komputiko
Kriptografio
Rio-de-Ĵanejrio

Rio-de-Ĵanejrio, do "ĉirkaŭaĵo de la urbo Rio-de-Ĵanejro" (portugallingve "Rio de Janeiro" laŭ la ĉefurbo Rio-de-Ĵanejro), estas ŝtato respektive subŝtato de la federacia respubliko Brazilo. En 2015 ĝi havis 16 550 024 loĝantojn kaj rilate al la nombro de loĝantoj havis la trian rangon inter la brazilaj ŝtatoj (pli multajn loĝantojn nur havis San-Paŭlio kaj Minas-Ĝerajso). La loĝantoj de la ŝtato estas nomataj fluminenses (de la latina vorto flumen, do rivero, portugale "rio"), kaj la vorto fluminense en la brazila portugala lingvo ankaŭ figurasence uzatas kvazaŭ adjektivo formo de la subŝtata nomo, do "litoral fluminense" estas la marbordo de Rio-de-Ĵanejrio, "Serra Fluminense" la subŝtata montaro, kaj unu el la federaciaj universitatoj de la ŝtato nomatas Universidade Federal Fluminense. La loĝantoj de la urbo Rio-de-Ĵanejro specife nomatas cariocas.

La plej grandaj urboj de la ŝtato estas Rio-de-Ĵanejro, Duque de Caxias, Niterói, Nova-Iguaçu kaj Petrópolis.

Geografio
 Guanabara Golfo

La Valo de Paraibao (portugale Vale do Paraíba) estas regiono en la orienta parto de San-Paŭlio kaj okcidenta parto de Rio-de-Ĵanejrio, en Brazilo. La regiono lokiĝas laŭlonge de la rivero Paraibao, inter la urboj Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. Ĝi estas kaj estis historie unu el la plej gravaj ekonomiaj regionoj de Brazilo ekde la komenco de kafo-produktado dum la 19-a jarcento.

Servoj
 Universitato de la Subŝtato Rio-de-Ĵanejro

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-movado en Rio de Janeiro

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Leĝofara Asembleo de Rio-de-Ĵanejrio
 Estraro de Rio-de-Ĵaneirio 
 Tribunalo de Justeco de Rio-de-Ĵanejrio

 
Subŝtatoj de Brazilo
Rondonio

Rondonio () estas ŝtato respektive subŝtato en la nordo de Brazilo. Ĝia nomo estas omaĝo al marŝalo Cândido Mariano da Silva Rondon. Ĝia ĉefurbo estas Porto Velho.

Vidu ankaŭ 
 Ĉikitaj sekaj arbaroj
 Listo de urboj de Brazilo

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 
 

 
Subŝtatoj de Brazilo
Rorajmo

Vidu ankaŭ la artikolon Monto Rorajmo.

Rorajmo () estas ŝtato respektive subŝtato de Brazilo. Ĝia ĉefurbo estas Boa Vista. La nomo "Roraima" signifas "verda monto" en indiĝena lingvo.

Vidu ankaŭ 
 Listo de urboj de Brazilo

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 

 
 mapo de Rorajmo laŭ skalo 1:750 000 en formato PDF

 
Subŝtatoj de Brazilo
Rodrigo

Don Rodrigo aŭ Roderiko, estis la lasta reĝo de la visigotoj en la Iberia duoninsulo, antaŭ la konkero fare de la araboj.

Li estis elektita reĝo en 710, kun la apogo de la aristokrataro. Tamen, li trovis fortan oponon de la filoj de la antaŭa reĝo Vitizo (Witiza). Tiu divido helpis en la malfortiĝo de la regno, kio favoris la invadon de la muzulmanoj, laŭlegende helpitaj de la kontraŭuloj de la reĝo.

Rodrigo aliris kontraŭbatali la invadantojn, kaj mortis en 711 en la batalo de Guadalete, per kiuj la muzulmanoj komencis la konkeron de Iberio.

Vidu ankaŭ 
 Islama invado de Iberio
 Rodrigo (opero) de Georg Friedrich Händel

Visigotaj reĝoj
Romia Respubliko

La Romia Respubliko (de -509 ĝis -27) estis la etapo de Romio kiam ĝi estis respubliko. Dum la jaro -509, post la seksatenco kontraŭ Lucretia, la romianoj forigis la reĝon (kiu ne estis romano, sed etruskano) kaj starigis la Respublikon. La ĉefaj organoj de la registaro estis la Senato de riĉaj bienposedantoj, kaj la du Konsuloj, elektitaj por unu jaro. Sed ankaŭ la popolo, per la tribunusoj kaj voĉdonadoj, havis potencon. La ekvilibro inter la popolo (pleboj) kaj la grandaj bienposedantoj (la patricioj) estis tre grava, ĉar multaj aliaj ŝtatoj ruiniĝis kiam la riĉularo aŭ la popolo gajnis tro da potenco kaj detruis la esperon kaj vivon de la alia. Tiu ekvilibro ne estis paca, atingitis post akraj luktoj de la plebo, estis ofte manipulata de la riĉuloj (pli poste, la riĉigita parto de la plebo kaj la patricoj, alia klaso grava estis la kavaliroj). La privatigo de konkeritaj terenoj fare de la riĉuloj kontraŭ la mizeriĝo de la etbienistoj proletariĝintaj instigis la Graĥon Tiberius, kaj poste Gaius je provi agrarajn reformojn, sed la riĉula klaso kripligis iliajn penojn kaj fine mortigis ilin.

Komence la censoroj nur devis anstataŭi la konsulojn kiel popol-listigistoj. Do ili apartigis la popolanojn laŭ triboj kaj centurioj, kaj enskribis la novaj civitanojn. Por tion fari, unu el la censoroj kunvokis la popolon en la Marsan kampon. Kune de la popola listigo ili ekzamenis la ĉevalistojn (recognitio equorum, ekzameno la ĉevalojn). Poste ili ankaŭ elektis la senaton (lectio senatus). Per tiu povo ili rapide ricevis la ekzamenon de la moroj (cura morum): ili povis eligi senatanojn el la senato aŭ ĉevalistojn el la ĉevalistaro (tre pova en la centuriaj komicoj), pro ties malbonaj moroj.

 
La Respubliko laŭgrade konkeris Italion kaj post la tri Punikaj Militoj inter -264 kaj -146 Kartagon, sian ĉefan rivalon en la Mediteraneo. La Sieĝo de Sirakuzo, farita de la Romia Respubliko, okazis en 214-212 a.K., fine de kiu estis venkita Sirakuzo, ĝis tiam greka polis situa en la orienta marbordo de Sicilio. La romianoj detruis la urbon kaj kiel konsekvenco, ili atingis la kontrolon de la oriento de Sicilio, jam en la sudo de la itala duoninsulo. 

Post la disfalo de Kartago, en la finaj cent jaroj de la Respubliko, Romio kreskis grande pro militoj eksterlandaj, sed ankaŭ estis interne ŝirita pro la militoj inter la sukcesaj generaloj. Samtempe, la granda trezoro, kiu enfluis el la venkitaj landoj, koruptis la registaron, kiu laŭvice donis tro da potenco al la generaloj. Do la Respubliko spiralis al sia detruo. La rolantoj, kiuj partoprenis en tiu mortospiralo estas famaj: Cezaro, Cicerono, Antonio, Kleopatra, Oktavio, Pompejo, Marko Bruto, Katono, Krasso, ktp.

Je -27, Oktavio fariĝis Aŭgusto Cezaro kaj la imperiestro de Romio. La imperio naskiĝis.

Vidu ankaŭ 
 Edilo (Romio)
 Historio de la Romia Imperio
 Roma monarkio
 Romia kulturo
 Romia metalurgio
 Romia provinco
 Romiaj Asembleoj
 Sklavmilitoj

Bildaro 

Romia Imperio
Eksaj landoj de Eŭropo
Romia Respubliko
Administraj unuoj fonditaj en la 6-a jarcento a.K.
Administraj unuoj malfonditaj en la 1-a jarcento a.K.
3-a jardeko a.K.
Rotondo Sankta Longeno

La Rotondo Sankta Longeno (rotunda sv. Longina) estas historia konstruaĵo en la Nova Urbo de Prago. Temas pri notinda romanika konstruaĵo el la 12-a jarcento. La Rotondo Sankta Longeno estas unu el la tri konservitaj rotondoj en Prago.

Kristanaj preĝejoj en Prago
Rotondoj
Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)
Romanikaj preĝejoj en Ĉeĥio
Kulturaj memorindaĵoj en Prago
Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 12-a jarcento
Rajdejo de Praga burgo

Rajdejo de Praga burgo () estas frubaroka konstruaĵo el la fino de la 17-a jarcento, adaptita fare de arkitekto P. Janák por reprezentaj ekspozicioj de la ĉeĥa arto. Maldekstre troviĝas enirejo en la ĉarman terasĝardenon.

Konstruaĵoj en Prago
Praga burgo
Rosmareno

La rosmareno (Rosmarinus) estas palearktisa genro de arbustaj kreskaĵoj apartenanta al la lamiacoj. La plej konata el ĝiaj tri specioj estas la oficina rosmareno.

Specioj
 Harkalika rosmareno, Rosmarinus eriocalyx
 Oficina rosmareno, Rosmarinus officinalis
 Haroza rosmareno, Rosmarinus tomentosus

Eksteraj ligiloj 

 http://www.drustvo-gurman.si/leksikon.php?S=7&Article=115 
 http://www.smgrowers.com/info/rosemary.asp 
 http://www.selfsufficientish.com/rosemary.htm 
 http://www.rolv.no/urtemedisin/artikler/rosm_off/art1.htm 

Lamiacoj
Palearktisa flaŭro
Rudolf Diesel

Ruldolf Christian Karl DIESEL Diesel  (naskiĝis la 18-an de marto 1858
, Parizo, Francilio, malaperis la 29-an de septembro 1913) estis germana inĝeniero, kiu inventis intern-brulan motoron. Li ankaŭ estis lingvosciencisto kaj virtuozo de artoj.

Lia plej granda merito estas la de li inventita kaj laŭ li nomita dizelo, motoro kun interna brulado, en kiu la karburaĵo, injektita en forte densigitan aeron, spontane ekbrulas. Ĝi ankoraŭ nuntempe estas uzata ekzemple por ŝipoj, aŭtoj, lokomotivoj kaj agrikulturaj maŝinoj. En la jaro 1897 li prezentis la unuan funkciantan modelon. Ankaŭ la peza benzino uzata por tiaj motoroj fojfoje erare estas nomata dizelo.

La venkon de sia invento Rudolf Diesel tamen nur parte travivis. Oftaj kvereloj pri patentoj, akraj atakoj far aliaj inĝenieroj kaj financaj malfacilaĵoj pro misinvestoj fine ruinigis lian sanon. En 1913 li mortis dum ŝipvojaĝo de Belgio al Britio. Oni supozas, ke li mem finis sian vivon.

Diesel kaj Esperanto

Vidu ankaŭ 
 Historio de scienco kaj teknologio

Informfontoj

Pliaj Informoj 

 
 
 

Germanaj inĝenieroj
Pioniroj de la aŭtomobilindustrio
Raetia

Raetia (Raetio) estis romia provinco kiu estis en la Alpoj, norde de Italio, sude de la rivero Danubo kaj okcidente de Noricum. La provinco ne estis komerce grava, sed strategie grava: ĝi estis en la mezo de la reto de vojoj, kiuj kunigis la okcidentan kaj orientan limon de la imperio. Ĝia teritorio kovris la nunan orientan Svislandon, okcidentan Aŭstrion, Liĥtenŝtejnon kaj parte de suda Bavario.

La plej notinda urbo de Raetia estis Augusta Vindelicorum. La urbo nuntempe troviĝas en Germanio kaj nomiĝas germane Augsburg (Esperante Aŭgsburgo).

Romio konkeris la provincon dum la jaro -15. La gento, raetoj, kiu estis keltoj aŭ eble ilirikoj aŭ eĉ iu ne-hindeŭropa (kiel la eŭskoj), (vidu raetia lingvo) romiiĝis. Post la falo de la romia imperio, la gento en iuj valoj de la Alpoj sendepende konservis sian romian kulturon. La parolantoj de la romanĉa lingvo en la svisa kantono Grizono estas la nunaj idoj de tiu kulturo.

Portempe, la norda limo de la provinco estis norde de la Danubo.

Historio de Aŭstrio
Historio de Germanio en antikvo
Historio de Svislando
Romiaj provincoj
RPC

estas ĝenerala komputila paradigmo kiu permesas uzi servilon ĉe alia komputilo.

Programo en iu komputilo, kiu bezonas servo aŭ informo kontaktas alian servilero () kiel ĝi estus ene de la sama programo (aŭ malgraŭ ke ĝi estas fore ĉe alian komputilon).

RPC paradigmo oni povas realigi pere de pluraj realaj protokoloj. La plej uzata estas la klasika RPC protokolo, kreita de Sun Microsystems. Ankaŭ ekzistas RPC en XML sur HTTP kiu nomiĝas SOAP.

Objekta programado ofte uzas specifajn RPCajn protokolojn: IIOP (CORBA protokolo) aŭ RMI (Java protokolo).

Referencoj

Komputilo
Richard Burton

Richard BURTON, realnome: Richard Walter JENKINS (naskiĝis la 10-an de novembro, 1925, mortis la 5-an de aŭgusto, 1984) estis brita aktoro.

Burton naskiĝis en Pontrhydyfen/ Kimrio. Post tre sukcesa teatra kariero Burton ekde la 1950-aj jaroj laboris kiel filmaktoro, brilante en multnombraj karakteraj roloj. Same fama kiel lia aktorado cetere ankaŭ estis lia privata vivo: Dufoje li edziĝis al sia kolegino Elizabeth Taylor kaj ambaŭfoje la paro kun granda bruo disiĝis.

Richard Burton mortis en Ĝenevo, Svislando.

Listo de filmoj 

 My Cousin Rachel (Usono, 1952)
 The Robe (Usono, 1953)
 Look Back in Anger (Britio, 1959)
 Cleopatra (Usono, 1963)
 The Night of the Iguana (Usono, 1964)
 Who’s Afraid of Virginia Woolf? (Usono, 1966)
 The Spy who Came from the Cold (Britio, 1966)
 The Medusa Touch (Britio, 1977)
 Wild Geese (Britio, 1977)
 1984 (Britio, 1984)

Eksteraj ligiloj 
 http://www.imdb.com/name/nm0000009 
 http://www.richardburton.com 
 http://www.thegoldenyears.org/burton.html  
 http://french.imdb.com/name/nm0000009 

Burton, Richard