24 декабрь

24 декабрь — Милади тәкъвимендә уникенче айның егерме дүртенче көне. Ел ахырына кадәр 7 көн кала.





Днестр буе Молдован Җөмһүрияте – Конституция көне.
  – Бәйсезлек көне (1951).
  Башкортстан Конституциясе көне.

Католик һәм протестант Раштуасы алды киченә багышланган бәйрәмнәр.
  Бразилия — ятимнәр көне.
  – Россия хәрби дан көне (Александр Суворов җитәкчелегендәге рус гаскәрләренең 1790 елда төрек Измаил ныгытмасын басып алуы).
  Украина- Архив оешмалары хезмәткәрләренең көне.

1924 —  республика булды.
 1951 —  Генераль Ассамблеясе карары буенча  Африка колонияләреннән беренче булып бәйсезлек ала.

1761 — III Сәлим, 
 1798 — Адам Мицкевич, 
 1814 — Венцеслав Грубер, 
 1827 — Павел, 
 1843 — Лидия Койдула, 
 1862 — Василий Бакшеев, 
 1863 — Любомир Давидович, 
 1866 — Викторин Груздев, 
 1871 — Кашшафетдин Агафуров, 
 1873 — Семен Зимницкий, 
 1877 — Антон Фролов-Багреев, 
 1886 — Боголюб Евтич, 
 1887 — Хуҗа Бәдигый, тел галиме, фольклорчы.
 1897 — Лев Багал, 
 1906 — Джеймс Чейз, инглиз детективлар язучысы.
 1906 — Кирилл Большаков, 
 1908 — Хәбиб Миначев, 
 1910 — Фәйзи Йосыпов, 
 1911 — Искәндәр Вәлиев, архитектор.
 1911 — Рауль Гомәров, 
 1915 — Тәйфук Абдул, Советлар Берлеге каһарманы, майор.
 1917 — Татьяна Гинецинская, 
 1918 — Николай Смирнов, 
 1921 — Зәки Нури, шагыйрь.
 1924 — Кәрам Җәббаров, 
 1924 — Сания Афзаметдинова, 
 1924 — Сәрия Мирҗанова, 
 1926 — Валентина Селивёрстова, 
 1928 — Акыл Сәлимов, 
 1928 — Мәгъфирә Галиева, 
 1930 — Шабданбай Абдыраманов, 
 1931 — Рәсим Акчурин, 
 1936 — Владимир Кайгородов, 
 1936 — Габдрәшит Абдрахманов, 
 1938 — Дамир Хәсәнев, 
 1939 — Рафаэль Дәүләтшин, 
 1946 — Леонид Филатов, 
 1952 — Елена Шанина, 
 1952 — Светлана Романова, 
 1959 — Салават Галләмов, 
 1960 — Зөфәр Мөхәммәтшин, 
 1961 — Илһам Әлиев,  президенты.
 1964 — Анна Ильина, 
 1967 — Владислав Ховалыг, 
 1969 — Игорь Акбашев, 
 1972 — Илһам Гомәров, 
 1980 — Маарья-Лийс Илус, 
 1981 — Дима Билан, 
 1983 — Никита Щитов, 
 1985 — Наталья Җиһаншина, 
 1986 — Эльмир Низамов, татар композиторы, пианист.

1524 — Васко да Гама, 
 1857 — Пётр Бутков, 
 1889 — Леонард Колмачевский, 
 1920 — Ида Нильссон, 
 1925 — Фрэнк Болдуин, америкалы, калькулятор уйлап чыгаручы.
 1927 — Владимир Бехтерев, табиб.
 1942 — Атаморат Ниязов, 
 1942 — Савва Белоногов, 
 1944 — Виктор Макаров, 
 1970 — Борис Нимвицкий, совет фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
 1970 — Карина Ари, 
 1970 — Николай Шверник, совет фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
 1980 — Карл Дөниц, алман дәүләт һәм хәрби эшлеклесе, гросс-адмирал.
 1981 — Петр Захаров, 
 1984 — Әнүр Вахитов, 
 1993 — Газыйм Аллаяров, 
 1993 — Хәй Сабитов, 
 1996 — Димитр Ангелов, 
 1997 — Суфия Китапова, 
 1997 — Тосиро Мифунэ, япон киноактеры.
 2000 — Николай Лемаев, 
 2007 — Алексей Ременников, 
 2008 — Нәгыйм Әгъләмов, 
 2008 — Һаролд Пинтер, 
 2009 — Җәваһирә Сәләхова, татар җырчысы.
 2013 — Абрек Абзгилдин, нәкышче, монументаль сәнгать рәссамы.
 2015 — Хашим Мостаев, 
 2016 — Мәкъсүт Зарипов, физика галиме, профессор.
 2016 — Николай Беляев, 
 2019 — Нодар Кекелидзе, 
 2020 — Лоренс Блинов,

Католицизм — Раштуа алды көне (киче).
 Төньяк халыклары мифологияда — Модреснаш, бөтен әниләр хакына бәйрәм.

Христианлык 
 Раштуа алды көне
 Раштуа дуслык һәм тынычлык белдерүе, Урта гасырлар гадәтләрен дәвам итеп, Финляндияның рәсми Раштуа шәһәре Турку борынгы бөек мәйданында.
 Святки колядалар – Раштуа бәйрәме вакытында җырлар белән үткәрелә торган йола
 Төн уртасы месса

 Католик һәм Ортодокс (Православ) христиан изгеләре көне
 «Изге» Адам, беренче ир кеше
 «Изге» Ева, беренче кыз хатын
 «Изге» Яков, патриарх
 Сполето шәһәреннән «Изге» Грегорио, җәфа чигүче
 «Изге» Метробио, җәфа чигүче
 Бордо шәһәрендән Дэльфин (404), Бордо шәһәреннән Дельфин, Бордо диоцезы епископы.
 Тарсиль, (~593)үзен өйләнмичә дини тормышына багышлаган гыйффәтле кыз-хатын. Рим папа Грегорий Iнең өч апасыннан бере.
 Тревири шәһәреннән «Изге» Ирмина, (716), Охрен монастырен оештыручы гыйффәтле хатын
 Адэль дэ Пфалзель (735 һәм 740 еллары арасында), Адэль дэ Пфалзель, Дагоберт II кызы, Трев буендагы монастырь оештыручысы.
 Ханно (978), Германия Вормс шәһәре епископы.
 «Изге» Паола Элизабетта Чериоли (1865, тол хатын, Бергамо шәһәрендәге «Изге» Гайлә Бергамо дини ирләр һәм хатын кызлар җәмгыятләрен оештыручысы.
 Шарбэль, (1898) Шарбель Махлуф, ливанлы монах һәм дәрвиш.

Адам
 Адель һәм ясалма исемнәр – Аделис, Адели, Адула һ.б.
 Викентий
 Даниил
 Дэльфин
 Ева
 Емельян
 Иван 	
 Леонтий
 Мануэль
 Николай
 Ноэмие һәм ясалма исемнәр – Наоми, Ноам, Ноэми һ.б.
 Петр 	
 Терентий
 Эмануэль

Шулай ук карагыз

Искәрмәләр 

Ел көннәре
24 декабрь