1919 шо



Хиламаш

Январь 
 1 январь — Смоленскехь кхайкхина РСФСР йукъахь Советийн Социалистийн Республика Белорусси кхолларх Манифест.
 2 январь — полякийн легионераша Вильнюсан белхалойн Кхеташо дIаса а лаьллина, дIалецира гIала.
 3 январь —Ригехь хIоттийна советийн Iедал.
 4—5 январь — Польшехь харцам бан гIертар.
 5 январь
 ЦIен эскаро дIалецира Вильнюс.
 Берлинехь болабелира Спартакахойн гIаттам.
 13 январь — Ригехь болх болийна 1-ра Йерриглатвин Советийн гуламо.
 15 январь — Берлинехь германин эпсарша байина Либкнехт Карл а, Люксембург Роза а.
 18 январь — КIайнгвардихойн гIаттам Ташкентехь. Сихха охьатаIийна.
 19 январь — арахецна Эрмалойн геноцид — «Хьийзийна Эрмалойчоь» цIе йолу дуьххьарлера фильм.
 21 январь — Красноводске Йуккъера Азера британин эскарийн гIуллакхна куьйгалла дархьама веира Гергара Малхбалехьара британин ницкъийн баьчча фельдмаршал Милн Джордж.
 22 январь — кхайкхийна Украинийн Халкъан Республика а, Малхбузен- украинийн халкъан республика а цхьаьнатохар.
 25 январь — америкин-канадин эскаран дуьхьала Шенкурскан операци йоьдуш БАЦIЕн 6-гIа эскаро дIалецира Шенкурск.
 27 январь —  Йоккха Британехь промышленностан Клайд эркан кIоштахь йолайелла 16 дийнан Клайдан стачка (Шотланди), цигахь дакъалецира 100 000 сов белхалочо.
 31 январь — Вильнюсехь дIабиллина Советийн Литван уездийн революцин комитетийн векалийн гулам.

Февраль 
 1 февраль — Петроградехь кхоьллина Невски-Александран вежаралла.
 18 февраль — Вильнюсехь кхаа денна дIабиллина Литван Кхеташонийн 1-ра Гулам, цуо къобал дина Белоруссин Литвахой-Белоруссийн Советийн Социалистийн Республике (Литбел) цхьаьнакхета эшар.
 25 февраль — Сербийн, хорватийн, словенийн паччахьаллин декретаца дIайаьхна гIопаллин бакъонах йисинарш — кметчина а, колонат а, кхин а кхайкхийна даккхий латтанаш декъар.
 27 февраль — Вильнюсехь Литван а, Белоруссин а ЦКхК цхьаьнатоьхначу хийшамехь кхоьллина  Литвахойн-Белоруссийн Советийн Социалистийн Республикин правительство — ЛБССР Халкъкомкхет коьртехь Мицкявичюс-Капсукас Винцас волуш, ЛБССР ЦКхК коьртехь Циховский Казимир волуш.

Март

Оцу шарахь хилларг 
 ГIойтlар партизанаш Деникинан эскир эшина (1919 шеран 7 март)

Оцу шарахь бинарш 
 Дуда Энгиноев (1919 шеран 25 июнь — 1979 шеран 22 октябрь) — ГӀарвалар Ордени кхаа степень кавалер

Оцу шарахь белларш 
 Шерипов Асланбек (1897 шеран 18 сентябрь — 1919 шеран 11 сентябрь) — революционер, публицист, серлонча
 Ро́за Люксембу́рг (1871 шеран 5 март, Замосць, Польша, Российн импери — 1919 шеран 15 январь, Берлин) — марксизман теоретик, философ, экономист, публицист.

Белла

Январь 
 10 январь — Вивульский Антоний, оьрсий архитектор а, скульптор а.
 14 январь — Дроздовский Михаил (вина 1881), инарла, Шайн лаамечеран эскаран дивизин хьаькам.
 15 январь — Либкнехт Карл, немцойн революционер, марксист, социал-демократин парламентан политик, Германин Коммунистийн парти кхоьллинчех а, лидерех а цхьаъ (вина 1871).
 21 январь — Туган-Барановский Михаил, оьрсийн экономист, историк, украинийн къоман боламан гIуллакххо.

Февраль 
 9 февраль —  Гейгер Людвиг Мориц Филипп, немцойн йаздархо, журналист, редактор, литературин йемалча, литературин историк, биограф, исбаьхьаллаIамориг, гочдархо.
 16 февраль — Холодная Вера Васильевна, оьрсийн киноактриса.

Март 
 16 март — Свердлов Яков Михайлович, российн политикин а, пачхьалкхан а гIуллакххо, революционер, большевик, ЙЦКхК председатель  (формалан РСФСР куьйгалхо) 1917 ноябрехь — 1919 мартехь шш.

Апрель 
 10 апрель — Сапата Эмилиано, Мексикин революцин лидерех цхьаъ,  Мексикин къоман турпалхойх цхьаъ (вийна).

Нобелан совгIаташ 
 Физикера: Штарк Йоханнес — «харшийн зIаьнаршкахь Доплеран эффект дIайелларна а, электрийн аренахь спектран асанаш йекъарна».
 Литературера: Шпиттелер Карл — «Iаламат дика „Олимпийн бIаьсте“» эпосна.

Хьажа кхин а

Билгалдахарш

Литература