alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Килдийн-саамийн мотт

Килдийн-саамийн мотт йа коль-саамийн мотт (сāмь кӣлл) малхбален-саамийн мотт бу. 753 оцул нах буьйцу килдийн-саамийн мотт, дукха хIокхеран нах Ловозеро чохь.

КъамелIаморг

Килдийн-саамийн абат

Кхин хьажа 
 Саами
 саамийн меттанаш
 Ловозеро

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Килдин-саамийн доца къамелIаморг оьрсийн маттахь
  Оьрсийн роман саамийн лаьцна Россе чохь
  Видео саамийн лаьцна Россе чохь (формат ASF, 4 мб) 
  Доца грамматикин жайна килдин-саамийн чохь

Финийн-угрийн меттанаш
Саами
Къилбаседа-Саамийн мотт

Къилбаседа-Саамийн мотт () — малхбузе-Саамийн мотт бу. 20 000 оцул нах буьйца къилбаседа-Саамийн мотт, дукха хӀокхеран нах Лаппланд чохь, Норвегиахь, Швециахь а Финляндиахь а.

КъамелIаморг

Къилбаседе-саамийн абат

Хьажа. кхин 
 Саами
 саамийн меттанаш

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Гулахалан - къилбаседе-саамийн шаIамалург шведийн маттахь 

Финийн-угрийн меттанаш
Саами
Финнийн мотт

Финнийн мотт йа (суомийн) () Финийн-угрийн мотт бу. Иза Финляндин пачхьалкхан бу. 6 000 000 стага буьйцу финнийн мотт, дукха бу Финляндиахь, Норвегиахь, Швециахь, Эстониахь.

КъамелIаморг

Финляндхойн абат

Кхин хьажа 
 Финийн-угрийн меттанаш

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Таватаан таас - финляндхойн шаIамалург ингалсан маттахь
  Ингалсан-Финляндхойн Финляндхойн-Ингалсан Дошам 

Финийн-угрийн меттанаш
Финлянд
Исландхойн мотт

Исландхойн мотт — (íslenska [islεnska]) ) скандинавийн мотт а Исландин oфициалнийн мотт а.

Фразаш 
 Halló (Халло) - Салам
 Góðan daginn (Годан Дайин) - Iуьйре дика хуьлда хьан, Де дика хуьлда хьан
 Gott Kvöld (Готт квöлд) - Суьйре дика хуьлда хьан
 Takk (Такк) - Баркалла
 Hvað segirðu? (Хвад сегирду?) - Могушалла муха ду хьан?
 Ég segi bara fínt (Ег сейи бара фйнт) - Со дика ду
 Já (Йау) - ХІаъ
 Nei (Ней) - ХІан-хІа
 Hvað heitir þú? (Хвад хейтйр ду?) - Xьан цIе хIун ю?
 Ég heiti... (Ег хейти...) - Сан цIе ... ю
 Bless (Блесс) - Iодика йойла хьан
 Bæbæ (Вайбай) - Iодика йойла хьан

Хьажоргаш 
  Исландхойн дарсаш 
  Íslensk málstöð 
  Исландийн мотт Дошбанк
  Университет Исланде
  Исландийн Википеди

Хьажа. кхин

Билгалдахарш 

Исланди
Германхойн меттанаш
Скандинаван меттанаш
Къилба-эстонхойн мотт

Къилба-эстонхойн мотт (lõunaeesti kiil) Финийн-угрийн мотт бу. Иза йозанан мотт Эстонахь бу. 80 000 оцул нах буьйца иза, дукха хIокхеран нах къилба Эстонахь, Литвиахь а, Россехь. Воьро мотт а, сето мотт а къилба-эстонхойн меттанаш бу.

Къилба-эстонхойн абат 
Къилбенан-эстонхойн маттахь эстонхойн абат.

Кхин хьажа 
 Эстони
 Эстонхойн мотт
 Воьро мотт
 Финийн-угрийн меттанаш

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Эстонхойн шаIамалург ингалсан маттахь 
  Ингалсан-Эстонхойн Эстонхойн-Ингалсан Дошам

Финийн-угрийн меттанаш
Эстони
Вирохойн меттан га

Вирохойн меттан га (võro, võro kiil) Финийн-угрийн мотт бу. 70 000 оцул нах буьйца воьро мотт. ХIара мотт диалект къилба-эстонхойн меттан бу.

КъамелIаморг

Воьро абат 
Абат воьро маттахь эстонхойн абат бу.

Кхин хьажа 
 Эстони

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Воьро институт
  Воьро-Эстонхойн Эстонхойн-Воьро дошам
  Компьютер-дошам Воьро-Ингалсан Ингалсан-Воьро 

Финийн-угрийн меттанаш
Эстони
Сетохойн мотт

Сето мотт (seto, seto kiil') Финийн-угрийн мотт бу. 5 000 оцул нах буьйца сето мотт. ХӀара мотт диалект къилба-эстонхойн меттан бу.

Сето абат 
Абат воьро маттахь эстонхойн я воьройн абат бу.

Кеп 
Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsist. Näile om annõt mudsu ja süämetun'stus ja nä piät ütstõõsõga vele muudu läbi kjauma.

Кхин хьажа 
 Эстони
 Воьро мотт

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Воьро институт
  Воьро-Эстонхойн Эстонхойн-Воьро дошам
  Компьютер-дошам Воьро-Ингалсан Ингалсан-Воьро 

Финийн-угрийн меттанаш
Эстони
Комийн мотт

Комийн мотт (коми кыв) Финийн-угрийн а, Пермийн а мотт бу. 336 300 стага буьйцу комийн мотт. Баьржина бу Коми Республикехь

КъамелIаморг

Коми абат 
Коми абат оьрсийн абат кхин а бу, элпшаца I i и Ö ö. 1920 шо абат Коми маттахь Молодцов Абат бара.

Молодцов Абат

Кхин хьажа

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Комийн грамматика оьрсийн Википедийахь
  Комийн-оьрсийн дошам
  КъамелIаморг Комийн-Ингалсан

Финийн-угрийн меттанаш
Коми Республика
Меттанаш Россехь
Вепссийн мотт

Вепссийн мотт () финн-угорийн мотт бу. 6 355 оцул нах буьйцу эстонхойн мотт, дукха берш Ӏаш бу Российн Вологдин областехь. Вепсаш иза буьйцу.

КъамелӀаморг

Вепс абат

Билгалдахарш

Хьажорагаш 
  Етнологь таптар
  Энциклопеди вепс маттахь

Российн меттанаш
Вотикийн мотт

Вотикийн мотт ( vađđaa ceeli) Финийн-угрийн мотт бу. 20 оцул нах буьйца вотикийн мотт, дукха хIокхеран нах Воти чохь Ингри чохь, и церан къоман цIе Водь нах ю. Цунах чIогIа тера эстонхойн мотт и ингрийн мотт бу.

КъамелIаморг

Вотикийн абат 
Вотикийн абат эстонхойн абат бу.

Кхин хьажа 
 Ингри
 Ингрийн мотт

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Вотикийн меттан шаIамалург оьрсийн маттахь 

Финийн-угрийн меттанаш
Ингри
Ингрийн мотт

Ингрийн мотт (шен цӀе ižorkan keeli) Финийн-угрийн мотт бу. 327 оцул нах буьйца ингрийн мотт, дукха хIокхеран нах Ингри чохь, бальтикийн меттиг Россе чохь. Цунах чIогIа тера эстонхойн мотт и вотикийн мотт бу. Тахана хIинцца бераша ингрийн мотт ца буьйца.

Ингрийн абат

Кхин хьажа 
 Ингрийн мотт

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар

Финийн-угрийн меттанаш
Ингри
Карелийн мотт

Карелийн мотт (karjalan kieli) финн-угорийн мотт бу. 118 000 оцул нах буьйца карелийн мотт, дукха хӀокхеран нах Карелиахь, Росси чохь. Карелийнчу маттах тера финнийн мотт бу. Карелийн меттанна диалекташ и меттанаш, мюлхниг лудикийн мотт а олонец-карелийн а бу.

КъамелӀаморг

Карелийн абат

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
  Етнологь таптар
  Инкюьбейтор Тест-Вики карелийн маттахь (Карелийн Википеди)
  Карелийн грамматика)
  Инкюьбейтор Карелийн-оьрсийн-финляндхойн кхо мотт дошам
  Омниглоть информаци карелийнчу маттах лаьца

Карели
Немцойн мотт

Немцойн мотт (german. Deutsch) — германхойн меттанашан га ду. Германин, Австрин, Лихтенштейнан официалан мотт бу, Швейцарин, Люксембурган а Бельгин а коьрта метташан юкъахь бу.

Немцойн абат

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Германхойн меттанаш
Французийн мотт

Французийн мотт () — Францин официалан мотт, Бельгехь а, Швейцарехь а бахархойх Францера бевла неха мотт (дукха хьолехь Романдехь), Канадехь а (коьрта метташах цхьаъ). Африкехь а, Карибийн гӀайренаш тӀехь а, (Гаити Республика а, кхиераш а), Французийн Гвианехь а дукха нах французийн мотт лелабо, цхьайолчу пачхьалкхашахь официалан мотт санна а.

Французийн меттан МФА таблица 
Лахахь гойтуш йу французийн меттан Халкъашна Йуккъера Фонетикин Абат:

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

 Alliance française
 Гак. В. Г. Французский язык (Лингвистический энциклопедический словарь, М., 1990, с. 562—563) на портале Philology.ru
 Газета для изучающих французский язык.
 Газета La Langue française для изучающих и преподающих французский язык.

Романан меттанаш
Полякийн мотт

Полякийн мотт (język polski, polszczyzna) — Польшин коьрта мотт бу. Славянийн йукъа богӀу мотт.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Polákhoyn mattah́ niysa yazdar 

ХӀинди-Европин меттанаш
Къорза куьйра

Къорза куьйра — (en. Accipiter nisus ), (оьрсаша "Малый перепелятник" олу). Къорза чукъело йолу куьйра кхокханал жима ду. Боьршачуьнан букъ овкъаран басахь бу, чукIело хьаьрса ю, пурхалхьаша кIай сизаш а долуш. ЦIога а пурхалхьа шуьйро моханаш йолуш ду. БIаьргаш можа ду цуьнан. Дахар хин тогIешкахь ду. ДIай-схьай кхелхаш а, кIезгачех а олхазар ду иза. ХIоьаш июньехь до диъ я пхиъ. ХIоьаш цIиэ тIедарчий а долуш кIайн хуьлу оцу олхазаран. Цуьнан даар кегийра олхазарш ду. Кхин цхьа тайпа а ду куьйра. Оьрсаша "Перепелятник" олу цунах. ТIемаш таьIначу ал басахь ду. Логера дуьйна охьа накха а чукIело а, пурхалхьа кIайн, хьаьрсан сизаш а долуш къорза ю цуьнан. Стечуьнан таьIна ал бос болуш ю. БIаьргаш можа ду.

Дахар хин берда йистошкахь, хин тогIешкахь, хьаннийн кортошкахь ду. Бакъду, луьста юькъа хьаннаш ца еза царна. Цхьана меттехь ду церан дахар. Цхьацца новкъарлонаш йичи дIай-схьай а кхелха уьш. Баннаш дитташ тIехь до цара. ХIоьаш кхаанне тIера ялхан тIе кхаччалц до. ХIоьаш кIай хуьлу, цIиэ тIедарчий а долуш. Тойна июнь баттахь доккху. Даар вукха куьйранийн санна ду. Декар чIогIа зевне ду: "къив-къив-къив-къив!" Кегийра хьозий цо дайарна зуламе лоруш олхазар ду иза.

Суьрташ

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Олхазарш
КӀайн куьйра

КӀайн куьйра — (, ). Ялтийн аренашкахь, буц-аренашкахь хуьлуш ду иза. Бен латтахь, я бецан тоьлга тIехь бо цо. ХIоьаш апрель-май баттахь до 4-6 стиглан бос бетталуш кIай. Додуш чехка дац иза. Боьрша куьйра хIаваэ лекха хьала а долий агIу а берзабой бен болчухьа чухахкало. Аз декаш ду: "пир-р-р", "гик-гик-гик".

Цуьнан даар дехкий, моьлкъарчий, кхин йолу садолу хIуманаш ю.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Олхазарш
Итальянийн мотт

Итальянийн мотт (lingua italiana) — Италин официалан мотт бу.

Йоза 

Итальянийн матто лелайо латинан абат тӀетоьхна диакритикашца. Яьржина ю иштта диграфаш.

Элпаш c, g билгалдоху аьзнаш ,  хьалхарчу могӀанера доцучу мукъа аьзнашна хьалха (o, u, a), ткъа мукъа аьзнашна e, i уьш доьшу  а,  а. Цхьаьна «ci, gi + мукъа аз» элп i ца доьшу, ткъа билгал бен ца доккху дешар c, g аффриката сашша ( 'салам'/'Ӏие шайна' ), нагахь i уозош дацахь. Цхьаьна элпаш cie, gie хӀинцалерачу маттахь ца къаьста аларца ce, ge( а,  а). Уьш леладо цхьадолчу орамашкахь (cieco 'бӀаьрзе', хӀунда аьлча ceco 'чехийн' ду) а, зударийн родера дукхаллин терахьехь мукъа аьзнашна тӀехьа: valigia 'тӀоьрмиг', дукх. т. valigie (valige дац). Триграф sci билгалдоккху .

Аьзнаш ,  i, e хьалха хилча билгалдоккху ch, gh (дуста иштта sch ): ghiaccio 'ша' , che  'хӀу'.

h элпан шен аз дац. Иза леладо диграфашкахь ch, gh (триграфехь sch), тӀеэцначу дешнашкахь, айдардешнашкахь (ahi 'хӀун дие'), ткъа иштта, хандешан кеп билгалъяккха avere 'хила' омонимаш йолчу кхечу дешнех: ho 'сан ю' (o 'я'), hai 'хьан ю' (ai — предлоган цхьаьнатоьхна кеп a а артикль i а), ha 'цуьна ю' (a 'к'), hanno 'церан ю' (anno 'шо').

Диграфаш gl а, gn а билгалдоху палаталан сонанташ  ('лль') а,  ('нь') а. i доцург  муьлххачу мукъа озаца цхьаьна, яздар доьху триграф gli: дус. gli  ('льи') — артикль i хийцаялар, йа 'цунна'; амма migliaia  ('милья́я') 'эзар'.

Элп q лела ца до qu кепара бен, цуо билгалдоккху . Шала дар qu триграф cqu санна хуьлу: acqua 'хи', nacque 'иза вина' (йукъарадаккхар: soqquadro 'низам ца хилар', biqquadro 'бекар').

Элпаш i а, u а билгалдаха тарло мукъа аьзнаш  а,  а, ткъа иштта глайдаш  а,  а. Дукха хьолах кхечу мукъа озан уллехь цуо билгалдоху глайдаш, нагахь иза уозош дацахь йа юьцург суффикс -ia яцахь. И уозор йозанехь билгал ца доккху: Russia  'Росси', амма trattoria  'трактир'. Дус. capìi  'со кхетта'.

e, o элпашка билгалдахало алсамо къевлина , , алсамо къевлина а , . Нагахь царна тӀехула акутан йа грависан хьаьрк ца латтахь, уьш къаста ца ло: legge 'закон' (), амма legge 'цуо йоьшу' ().

Акутан а, грависан хьаьркаш лелайо уггар хьалха, тӀехьара слог уозо езар гойтуш, цу тӀе уозо деза мукъа аз — i, u йа a делахь, даиман лелайо гравис: città 'гӀала', gioventù 'къуоналла', capì 'иза кхетта'. Нагахь мукъа аз йукъара барамехь уозо дезахь, диллина хилар гойтуш лелайо гравис, ткъа къевлина гойтуш — акут: perché 'хӀунда' , tè  'чай'.

Цул сов, акут а, гравис а хьаьркаш хӀиттайо цхьайолчу юьззина уозош йолчу кепашна, уьш уозош доцу дешнийн омографех къастаялийта: dà 'цуо ло', da 'тӀиера', sì 'хӀаъ', si '-ся' (дус. кхин а è 'иза ду', e 'а').

Элп j леладо цхьа могӀа тӀеэцначу дешнашкахь а, доларчу цӀерашкахь а ламастан яздар Ӏалашдеш (дус. Juventus). Шира тексташкахь хаало j дукхаллийн терахьера цӀерийн чеккхенгахь -io: principj 'долораш' (морфологехь principi-i, дус. principio 'юьхьиг').

Билгалдахарш

Литература 
 
 
 

Романан меттанаш
Японийн мотт

Япо́нийн мотт — японцаш буьйцуш болу мотта а, Японин пачхьалкхан мотт а. Цуьнан меттиг вукха меттанашкахь юккъехь Ӏилманчаш билгалъяккхаз ю. И мотт шера буьцуш бу 140 млн стаг, царех 125 млн адаман иза ненан мотт бу. Японийн мотт дуьненахь дӀасабаржарна 9 меттигехь бу.

Билгалдахарш

Литература а, хьосташ а 
 
 
 
 
 
 
 
 新日本語の基礎. Association for Overseas Technical Scholarship (AOTS)

Хьажоргаш 
Дошамаш
 Русско-японский, японско-русский словарь онлайн Электронная версия Большого японско-русского словаря под редакцией академика Н. И. Конрада.
 Русско-японский, японско-русский словарь онлайн Yakuru
 Минна но Нихонго Уроки японского языка + Японско-русский и русско-японский словарь онлайн
 YYNIHONGO.JP
 ЯРКСИ — японско-русский словарь иероглифов
 ЯРП — машинный онлайновый японско-русский переводчик 
 Японско-русский и русско-японский словарь (кандзи, кана и киридзи) 
 Лексика по экономической тематике
 Японско-русский и русской-японский он-лайн словарь: + программа подстрочного перевода.
 Японско-русские словари и глоссарии Yakusite.ru: + онлайн словари
 EJLookup, Японский словарь онлайн 
Уроки и материалы для занятий
 Русско-японские уроки на Интернет Полиглоте
 Уроки японского языка с NHK World
 Кана Copybook (PDF)
 Японский язык: — Технический аспект.
 Японский язык по аниме: — Уроки японского языка по аниме, с грамматическими комментариями.
 Запись японских иероглифов
 Словарь грамматических конструкций Японского языка 
 
Каталогаш
 Подборка полезных ссылок для японистов 

Меттанаш
Испанхойн мотт

Испа́нхойн йа касти́лийн мотт () — йуккъерачу бӀешерашкахь Кастилехь кхоллабелла иберо-романан мотт. Кастилин йукъайогӀуш йара Бургос а, Ла-Риоха а, Кантабри а провинцеш.

Билгалдахарш

Хьажоргаш

Литература 
 
 

Меттанаш
Нидерландийн мотт

Нидерландийн мотт (de Nederlandse taal, het Nederlands) — Мотт бу Недерланди коьрта мотт.

Элпаш

Дешнаш

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Германхойн меттанаш
Оьрсийн мотт

Оьрсийн мотт () — ХӀинди-Европин гергара меттанийн славянан меттанийн малхбале славянан тобанан юкъабоьдуш бу. Иза бу дуьненах дӀасабаржаран ненан меттанаш юкъахь 8-гӀа меттахь. Меттанаш буьйцуш берш лаьрча иза бу 5-гӀе меттахь.. Оьрсийн мотт бу оьрсийн халкъан мотт, юккъера Евразехь а, Малхбале Европехь а, хьалха хилла СССР мехканашкахь а, халкъашна юкъахь буьйцуш болу мотт, ООНан белха маттах цхьаъ. Оьрсийн мотт бу массарелла а баьржина славянийн мотт а, Европехь массарелла а дукха наха ненан мотт лоруш берг а. Гочдаран дукхалин оьрсийн мотт бу дуьненахь 4-гӀа, гочдина книгашна — 7-гӀа.2013 шарахь оьрсийн мотт хилира Интернетехь массара а бержина меттанаш юкъахь 2-гӀа.

Таблица № 1. Оьрсийн мотт хуур берш 2004 (млн стаг):

Билгалдахарш

Литература

Хьажоргаш 

 Правила русского языка
 Сайт русского языка
 Словари русского языка
 Справочно-информационный портал «Русский язык»
 Доклад Министерства иностранных дел Российской Федерации «Русский язык в мире», Москва, 2003 год 
 Федеральный закон «О государственном языке Российской Федерации»
 О русском языке на сайте Центра развития межличностных коммуникаций 
 Д. Э. Розенталь. Справочник по правописанию и стилистике 

ХӀинди-Европин меттанаш
Шведийн мотт

Шведийн мотт (şved. svenska [svɛnska]) — Шведийн мотт къилбаседе германхойн меттанашан йукъа богӀуш бу. И мотт буьйцу Швецехь а, малхбузе Финляндин дакъанашгах а. Шведийн мотт Норгӏойн моттан а, жимма Датхойн моттан а тера богӀуш бу.

Билгалдахарш 

Меттанаш
Каталанхойн мотт

Каталанхойн мотт (kat. català) — Каталанхойн мотт бу.

Élpaş

Deşnaş

Yoza múlha aǵor dirzina yazdo

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажорагаш 

Романан меттанаш
Букмол

Бу́кмол ( «жайнийн мотт») — шинах цхьаъ (нюнорвегийн маттаца нийса) норвегийн меттан стандарт (кеп). Кхоллабелла датхойн меттан бух тӀехь диъ бӀе шерахь Данес Норвегин тӀехь урхалладинчул тӀаьхьа (Датхойн-норвегийн уни).

Билгалдахарш 

Германхойн меттанаш
Чехийн мотт

Чехийн мотт (çeh. čeština) — словянийн йукъа богӀу мотт и буьйцу 9,5 миллионмассо — 12 миллион адамас

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

ХӀинди-Европин меттанаш
Румынийн мотт

Румынийн мотт (кхин олу дако-румынийн, шен цӀе —  ['limba ro’mɨnə]; иштта хьалхо валашийн, влашийн, волошийн, валахийн-молдавийн) — хӀинди-европин мотт, йукъабогӀу романийн меттанийн балкано-романийн бухара тобана. Романийн тобанера испанхойн, португалихойн, французийн, итальянийн тӀаьхьа мотт буьйцучера дукхаллица пхоьалгӀачу меттигехь бу.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Романан меттанаш
Туркойн мотт

Туркойн мотт (ша-шен тиллина цӀе: Türk dili (доца: Türkçe ) — Туркойчоьнан официалан мотт. И мотт бу алтайн гергара меттанийн туьркийн ган юкъабоьдуш.

Литература 
 Дмитриев Н. К. Строй турецкого языка. М. 1939.
 Кононов А. Н. Грамматика турецкого языка.- М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1941.

Билгалдахарш 

Меттанаш
Корейхойн мотт

Корейхойн мотт (korey. 한국어, 조선말) — мотт корейхойн бу.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажорагаш 

Меттанаш
Вьетнамхой мотт

Вьетнамхой мотт (vet. tiếng Việt, naggah́ vetnamhoşa olu. Việt ngữ, 越語) — мотт ветнамхойн бу.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Меттанаш
Датхойн мотт

Датхойн мотт () — Датхойн мотт, иза бу скандинавийн меттанийн йукъа богӀуш. Баьржина бу Данехь а Германин къилбаседехь а. Мотт буьцучера дукхалла — 5,7 млн адам герг.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Германхойн меттанаш
Сербийн мотт

Сербийн мотт (serb. српски језик) — мотт сербийхойн бу.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

ХӀинди-Европин меттанаш
Индонезихойн мотт

Индонезихойн мотт (indo. Bahasa Indonesia) — Индонезин коьрта мотт бу.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажорагаш 

Меттанаш
Литвахойн мотт

Литвахойн мотт (lit. lietùvių kalbà) — литовхойн мотт бу.

Элпаш

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

ХӀинди-Европин меттанаш
Волапйукхойн мотт

Волапйукхойн мотт (vol. Volapük) — мотт волапйукхойн бу.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажорагаш 
 Flenef bevünetik Volapüka

Меттанаш
Словакийн мотт

Словакийн мотт (sloven. slovenčina, slovenský jazyk) — Славянийн меттанийн тобан йукъа богӀу мотт. Словаки пачхьалкхан мотт.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

ХӀинди-Европин меттанаш
ГӀажарийн мотт

ГӀажарийн мотт (фарси́, زبان فارسی [zæ'bɒːne fɒːr’siː]) — индоевропан гергара меттанийн иранан тобанан массарелла баьржийна мотт. Оцу меттан хьоле бӀешарийн литературин ламаст ю. ГӀажарийн меттахь язйина дуьненан литературин гӀаръялла шедевраш. Иза кхоллаелла юккъера гӀажаринй меттан кхиар санна Иран Ӏарбош яккхина им дуьллуш хенахь.

Билгалдахарш

Литература

Хьажоргаш 

 Персидский язык  
 Persian verb conjugator — программа для спряжения персидских глаголов 
 Узнайте персидский онлайн  
 Easy Persian — уроки персидского языка  
 Персидский язык на форуме AmalGrad.ru 
 Особенности перевода на фарси (персидский)
 Персидская клавиатура на www.isa-sari.com
 Персидская клавиатура на www.corluihl.com 
 Персидская поисковая система
 Persian — Фарси — ресурс, посвящённый Ирану и персидскому языку
 Уроки персидского языка «Фарси для Вас»  на сайте Русской службы Радио Ирана
 Персидский словарь (свыше 60 тыс. слов) 

Меттанаш
.ca

.ca — Канадера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cc

.cc — Кокосера гIайрештIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cd

.cd — Конгора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cf

.cf — Африкера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA .cf whois information

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cg

.cg — Конгора «ONPT Congo» къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA .cg whois information
 .cg domain registration website

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ch

.ch — Швейцарера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ci

.ci — Кходеивуара къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA .ci whois information
 .ci domain registration website

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ck

.ck — Кука гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA .ck whois information
 .ck domain registration website 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cl

.cl — Чили къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cm

.cm — Камерунера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA .cm whois information
 Article about the man who profits from redirecting all the unregistered .cm domains

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cn

.cn — Китайра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин 

 .中国
 .公司
 .网络

Хьажоргаш 
 Сведения whois для домена .cn на сайте IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.co

.co — Колумбера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Сведения whois для домена .co на сайте IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cr

.cr — Коста-Рикера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Сведения whois для домена .cr на сайте IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cu

.cu — Кубера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Сведения whois для домена .cu на сайте IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cv

.cv — Кабо-Вердера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Сведения whois для домена .cv на сайте IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cx

.cx — ГIайреш Кхолламаш къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 
  

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cy

.cy — Кипрера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cz

.cz — Чехера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ke

.ke — Кенера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ke IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.kg

.kg — Киргизера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .kg IANA
 Marmot's Weblog 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.kh

.kh — Камбоджера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .kh IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ki

.ki — Кирибатера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ki IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.km

.km — Коморера гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .km IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.kn

.kn — Сент-Китс а Невис гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .kn IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.kr

.kr — Корейра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .kr IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.kw

.kw — Кувейта къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .kw IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ky

.ky — Каймана олучу гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ky IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.kz

.kz — Кхазакхстанан дуьненан машан йукъара меттиган цIе ю. Дукхаллин хьолехь домен олу цунах.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .kz IANA
 .kz цунах лаьцна
 .kz дIаяздар
 .kz номи домейнҳо бо нишониҳои IP

Кхазакхстан
.la

.la — Лаосан дуьненан машан йукъара меттиган цIе ю. Дукхаллин хьолехь домен олу цунах.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .la IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.lb

.lb — Ливанера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .lb IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.lc

.lc — Сент-Люсера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .lc IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.li

.li — Лихтенштейнера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .li IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.lk

.lk — Шри-Ланкера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .lk IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.lr

.lr — Либерера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .lr IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ls

.ls — Лесоторера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ls IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.lt

.lt — Литван дуьненан машан йукъара меттиган цIе. Дукхачу хьолехь домен олу цунах.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .lt IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.lu

.lu — Люксембургера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .lu IANA
 Djazazdar .lu

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.lv

.lv — Латвера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .lv IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ly

.ly — Ливера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ly IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ma

.ma — Мароккера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ma IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mc

.mc — Монакора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 nic.mc

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.md

.md — Молдован дуьненан машан йукъара цIе. Дукхаллин хьолехь домен олу цунах.

 Молдова - Украинин а, Румынин а йукъахь йолу, дозанца йукъара барамехь а йолу, политически а, социальни а, экономически а хьал мелла а чолхе шен долу пачхьалкхан кеп.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .md IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.me

.me — Iаьржаломар къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .me IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mg

.mg — Мадагаскарера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mg IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mh

.mh — Маршалова гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mh IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mk

.mk — Македонера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mk IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ml

.ml — Малира къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ml IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mm

.mm — Мьянмера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mm IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mn

.mn — Монголера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mn IANA
 Datacom - Mettig .mn

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mo

.mo — Макаора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mo IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
Итт Туьма (нахар)

Итт Туьма (100 руб) — Нохчийн ахча ду. Итт туьма ду баь нехар.
Халха агIортах дилан ду нохчийн турпалин Бено Бойсхари сурта.

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Ахча
Нахарш
.mp

.mp — Къилбаседананан йистера Марианан гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Chi.mp 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mq

.mq — Мартиникера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mq IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mr

.mr — Мавританера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mr IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ms

.ms — Монтсерратера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ms IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mt

.mt — Маьлтан дуьненан машан йукъара цIе. Дукхаллин хьолехь домен олу цунах.

 Малта - Европера инзаре жима пачхьалкх

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mt IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mu

.mu — Маврикера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mu IANA

mu
.mv

.mv — Мальдиван гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mv IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mw

.mw — Малавера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mw IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mx

.mx — Мексикера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mx IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.my

.my — Малайзера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .my IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.mz

.mz — Мозамбикера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mz IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.na

.na — Намибера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .na IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.nc

.nc — Керла Каледонера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .nc IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ne

.ne — Нигерера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ne IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.nf

.nf — Норхолкъера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .nf IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ng

.ng — Нигерера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ng IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ni

.ni — Никарагура къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ni IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.nl

.nl — Нидерландера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .nl IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.no

.no — Норвегера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .no IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.np

.np — Непалера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .np IANA
 .np

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.nr

.nr — Наурура къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .nr IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.nu

.nu — Ниуэ гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .nu IANA
 Internet Users Society — Niue (IUSN)

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.nz

.nz — Керла Зеландера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .nz IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.om

.om — Оманера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .om IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pa

.pa — Панамера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pa IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pe

.pe — Перура къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pe IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pf

.pf — Францера Полинези къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pf IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pg

.pg — Папуа-Керла Гвинейра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pg IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ph

.ph — Филиппинера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ph IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pk

.pk — Пакистанера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pk IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pl

.pl — Польшера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pl IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pn

.pn — Питкэра гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pn IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pr

.pr — Пуэрто-Рикора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pr IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ps

.ps — Палестинера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ps IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pw

.pw — Палаура къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pw IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.py

.py — Парагвайра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .py IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.qa

.qa — Катарера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .qa IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.re

.re — Реюньонера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .re IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.rs

.rs — Сербера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .rs IANA
 Moǵam djayazdarca 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.rw

.rw — Руандера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .rw IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sa

.sa — СаIудера Iарбой къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sa IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sb

.sb — Соломонера гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sb IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sc

.sc — Сейшелера гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sc IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sd

.sd — Суданера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sd IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.se

.se — Швецера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .se IANA
 NIC-SE
 Moǵam ocúnah lácna

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sg

.sg — Сингапурера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sg IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sh

.sh — Еленан цIарах долу гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sh IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.si

.si — Словенера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .si IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sk

.sk — Словакера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sk IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sl

.sl — Сьерра-Леонера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sl IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sm

.sm — Сан-Маринера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sm IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sn

.sn — Сенегалера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sn IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sr

.sr — Суринамера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sr IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.st

.st — Сан-Томе а Принсипера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .st IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.su

.su — Хьехаран Бертаца (Советского Союза) къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sv

.sv — Сальвадорера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sv IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sy

.sy — Сальвадорера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 IANA .sy IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sz

.sz — Свазилендера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sz IANA
 .sz 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tc

.tc — Теркс а Кайкос гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tc IANA
 .tc

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.td

.td — Чадера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .td IANA
 Mettig Admankyugalhoy 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tf

.tf — Малхбалехьара Французера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tf IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tg

.tg — Тогора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tg IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.th

.th — Таиландера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .th IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tj

.tj — Таджикистанера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tj IANA
 MA .TJ
 .TJ

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tk

.tk — Токелаура къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tk IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tl

.tl — Малхбалехьара Тимора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tl IANA
 DM 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tm

.tm — Туркменера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tm IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tn

.tn — Тунисера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tn IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.to

.to — Тонгара къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .to IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tr

.tr — Турцера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tr IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tt

.tt — Тринидада а Тобагора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tt IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tv

.tv — Тувалура къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tv IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tw

.tw — Тайванера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tw IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tz

.tz — Танзанера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tz IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.wf

.wf — Уоллис а Футуна гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .wf IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ws

.ws — Самора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ws IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.ye

.ye — Йеменера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .ye IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.za

.za — ЮАРера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .za IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.zm

.zm — Замбера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .zm IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.zw

.zw — Зимбабвера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .zw IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.bl

.bl — Сен-Бартельмера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .bl IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.eh

.eh — Малхбузехьара Сахарера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .eh IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
Леча

Леча — (,  олу). Вай ламанан леча олу, лаьмнашкахь леча хуьлу дела. Амма леча лахарчу аренашкахь а, хьаннашкахь а хуьлуш ду. Ира а, деха а ду цуьнан тIемаш. ЦIога деха ду цуьнан. Когаш тIехь месаш йац. ЗIок хIотталучохь чохчаман шед бу. Ядар сиха ду, чехка тIам а тухуш. ХIаваэхь накха тухий дожадо цо муьлхха а олхазар, къиг а, бад а, кхокха а. Бен ламанан даккъашкахь тIулган бердашкахь бо лечано. Дукха хьолахь кхоьчу олхазаран бен схьабоккху цо. ХIоьаш апрель-май баттахь до йа шиъ, йа кхоъ, йа диъ. ХIоьаш, цIиэлла а етталуш, ал басахь хуьлу. Iаьржа а, сира а, бероза а, ал а бос болуш хуьла лечарчий. БIаьргаш кIелахь Iаьржа томмагI хуьлу цунна микх ду а моьттур долуш. Когаш можа бу. Леча - олхазар зуламе лерина дац. Цундела иза ларор вайн декхар ду.

Суьрташ

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Олхазарш

kk:Сокол (Силистра облысы)
.mf

.mf — Сен-Мартенера (Францера меттиг) къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mf IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.tp

.tp — Португалера Тимора къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .tp IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.рф

.рф — Оьрсийн (ГIаскхийн) къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 RF

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.bv

.bv — Буве олуш йолу гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .bv IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.gb

.gb — Британера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .gb IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.pm

.pm — Сен-Пиер а Микелон гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pm IANA
 www.nic.pm 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.sj

.sj — Шпицберген а Йан-Майен гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .sj IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.so

.so — Сомалира къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 nic.so - So
 .so IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.yt

.yt — Майоттира къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .yt IANA
 .yt 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.укр

.укр — Украинера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Kiriliciyca UKR.

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.бг

.бг — Болгарера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 mediapool.bg

Къаьмний лакхара даржан доменаш
امارات.

امارات. — Вовшен тоьхна Iарбойн Имаратера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин 

 السعودية.
 .ae
 مصر.

Хьажоргаш 
 nic.ae/english/arabicdomain/index.jsp GJI 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
مصر.

مصر. — Египтера Iарбойн къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин 

 .eg
 السعودية.
 امارات.

Хьажоргаш 
 EJM

Къаьмний лакхара даржан доменаш
السعودية.

السعودية. — СаIудера Iарбойн къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

 .sa
 مصر.
 امارات.

Хьажоргаш 
 SJAM

Къаьмний лакхара даржан доменаш
Цийчоьнан къаьмний лакхара даржан доменаш

.中国, .中國 (ций. 中国/中國 — «Ций»), .公司 (ций. 公司 — «белхан») а .网络 (ций. 网络 — «машан») ЦХР къома дуьнена машан йукъара меттиг цӀе йу, оцу гӀулкхан цара лелош ду цийн элпаш.

Хьажоргаш 
 Mettigah dyucush 
 Khin 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.cs

.cs — Серби а Iаьржалаьмнера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .cs IANA 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.dd

.dd — Германера (nemcoy. Deutsche Demokratische Republik) къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .dd IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.um

.um — Iамерикера кегий гIайреш тIийра къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .um IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.yu

.yu — Югославера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .yu IANA 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.zr

.zr — Заирера къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин 

 .cd

Хьажоргаш 
 .zr IANA 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.com

.com — йохка-эцар доцучу (тобанашна) меттиг.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .com IANA
 Mettigah .com 

Лакхара даржан доменаш
.edu

.edu — Iилманаш долу меттиг.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .edu IANA

Лакхара даржан доменаш
.gov

.gov — пачхьалкха урхалашна АЦШ (U.S).

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .gov IANA

Лакхара даржан доменаш
.mil

.mil — тIема гIулкх лелочу тобанашна АЦШ (U.S).

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mil IANA

Лакхара даржан доменаш
.net

.net — меттигашна а, машанца гIулкх долуш.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .net IANA

Лакхара даржан доменаш
.org

.org — йохка-эцар доцучу тобанашна.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Public Interest Registry.
 .org IANA

Лакхара даржан доменаш
.int

.int — дуьнена юкъараллийн тобанашна.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .int IANA

Лакхара даржан доменаш
.xxx

.xxx — ICANN, юкъарло нисйечу тобано, машан меттигах хьакхалуш долу IP-долу меттиг машан чуьра, 25 мангал баттахь 2010 г. къобал дина кхоллар ишта .xxx дуьнена машан меттиг, хьажийна долу берзан зудрий ишта тегри нахан гайтарна, ишта долш долу дуьнена чуьра хьал гал докхуш. Мадарра аьлча Везачу Дала ца магийна маьлдолу хIума къобал дина Дална дуьхьал.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 ICM Registry



Лакхара даржан доменаш
.biz

.biz (business organizations) — йохка эцар лелочарна (тоьхна доза долуш).

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .biz IANA

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.info

.info (information) — меттигаш йаьстина массарна (Хаамаш бечу меттигашна, керланаш язъдечу тобанашна).

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .info IANA

Лакхара даржан доменаш
.name

.name (personal) — долахь йолучу меттиган (тоьхна доза долуш) дуьненан машан йукъара цIе. Дукхаллин хьолехь домен олу цунах. Лелаян йиш ю муьлххачу а пачхьалкхан вахархочо а, йукъараллас а.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .name IANA
 Mettig .name 

Лакхара даржан доменаш
.pro

.pro (professionals) — говзачу наханна тайп-тайпнара говзалла йолуш (тоьхна доза долуш).

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .pro IANA

Лакхара даржан доменаш
.asia

.asia — меттиг болх бечу азиатхойн-хIурдаца болучу махкан.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Mettig DotAsia.org
 .asia IANA

Лакхара даржан доменаш
.aero

.aero — юкъарло лелош болучу нахан, моха кеманашца хьакхалуш болх беш болу.

Хьажоргаш 
 .aero IANA

Интернет-доменаш
.cat

.cat — каталахойн метта Iилманан говзанчашна.

Хьажа кхин 
 .sco

Хьажоргаш 
 CAT  

Къаьмний лакхара даржан доменаш
Лакхара даржан доменаш
.sco

.sco — Шотландхойн къома дуьнена машан йукъара меттиг цIе йу.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Къаьмний лакхара даржан доменаш
.coop

.coop — йохка эцар лелош йолу тобан.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Лакхара даржан доменаш
.eco

.eco — дуьнена машан, хьакха луш йолу Iаламца.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 ECO
 Cera mettig 
 Mettig .Eco 

Лакхара даржан доменаш
.jobs

.jobs — белха гIулкхашах лацна а хIу болх бу ле бац дуьйцуш, балхан.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .jobs IANA

Лакхара даржан доменаш
.mobi

.mobi — хIара лер гIирсан а ишта телаш доцуш зIе латто чу гIирсашна.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .mobi IANA
 WAP-mettig Nokia mashan choh .mobi 
 WAP-mettig Vodafone mashan choh .mobi 
 Wikipediya 

Лакхара даржан доменаш
.museum

.museum — музейшан йукъара домен.

 .museum IANA

Лакхара даржан доменаш
.post

.post — кехаташ дIаса а дохуьйтучарна.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 TLD application for .post
 ICANN Communication with UPU in 2007
 Universal Postal Union gets .post domain
 ICANN Signs Two Historic Agreements with UN Agencies

Лакхара даржан доменаш
.tel

.tel — дIа а дохкуш адмах лаьцна болу аззамаш ишт кхин долучу стега лаьцна чу гIулкхашна.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Mettig Telnic
 .tel Registry WHOIS
 Mettig Telnic dúycuş 
 Boqa yazzam ocúnah la'cna .tel 

Лакхара даржан доменаш
.travel

.travel — дуьненан чохь буьлабелла лелачу нахан.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 .travel IANA

Лакхара даржан доменаш
.arpa

.arpa — ша болу маш хуттуш а, хьалха, дӀакъойлина йолу меттигаш (тӀема гӀулкхан) дакъошца машан чуьра.

Хьажоргаш 
 .arpa IANA

Интернет-доменаш
Verisign

VeriSign, Inc. — Iамерикахойн юкъараллийн белха тоба, лелош гIо деш йолу машан меттиг .com, .net а ишта кхин ерш. Verisign ишта цара лелош йу коьрта бух чохь болу 2 меттиг гIулкхдийраш DNS: A а J.

Дуьхьарлера дуьненан чуьра тоба йу иза оц тIехь болх беш, йохка буьла белла болу бакъонаш SSL.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 
 Ocu toban maşan mettig
.example

.example — масаллийна дола йаьккхина йолу лакхарчу рог1ера интернет-домен.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Лакхара даржан доменаш
.invalid

.invalid — дола даьккхина нийса йоцуш йолу дуьнена машан цIе хьагойтуш.

Хьажа кхин

Хьажоргаш 

Лакхара даржан доменаш
.localhost

.localhost — дола даьккхина къовсам ца балийта машанашна йукъахь, лелош масарна бухар цхьа машан цIе localhost.

Хьажа кхин 
 .invalid, .example, .test.

Хьажоргаш 

Лакхара даржан доменаш
ХьаргӀа

ХьаргӀа (йу), дукх.тер. ХьаргӀанаш (йу) — (,  ). ХьаргIа Iаьржа ю. Вай Iаьржачу хIуманна олуш ду "хьаргIа санна Iаьржа". Сийна кIур билличи санна Iаьржа бас лепа цуьнан. Цхьана меттахь а, дIай-схьай кхелхаш а ду церан дахар. Баннаш дечу хенахь шишша цхьана хуьлу уьш. Важа йолчу хенахь гIеранашца хуьлу. Яжар лаьттахь ду церан. Баннаш дитташна тIехь до. ХIоьаш 4-5 до хьаргIано. Баьццара бос а бетталуш, мокха тIедарчий а долуш, сийна хуьлу уьш. Аз гIоргIа ду церан "къар-р-р" бохуш. ХIоьаш март-июнь баттахь до.

Суьрташ

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Олхазарш

th:นกเรเวน
Кхаллакъ

Кхаллакъ — (,  олу). Кхаллакъ олу корта а, хаьндарг а, тIемаш а, цIога а, Iаьржа а долуш, дегI сира а долуш йолчу йоккхачу къийгах. ЗIок стомма а, еха а ю цуьнан. Ялтийн аренашкахь а, хьаннашкахь а хуьлу уьш. Iаьнан заманчохь ярташна, гIалина гергахь еха уьш. Цхьана меттехь ду церан дахар, гена дIай-схьай ца кхелхаш. Яжар лаьттахь ду. Баннаш дитташна тIехь до. ХIоьаш 5-6 до апрель-май баттахь. Баьццаро бос а бетталуш стигалан басахь хуьлу уьш, мокха тIедарчий а долуш. Екар зевне ду "кра-а, кра-а" бохуш.

Сурташ

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

Олхазарш
Цициг

Цициг — (, ). Цицигаш тайп-тайпнара хуьлу, беснашца а шай тайпанашца.

Сурташ

Хьажа. кхин

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 къоршкъали 

Цицигаш
Ков

Ков — ,   — ков, уьтlар кетlа, кетlар уьтlа волу меттиг - неl йу. 
Дуьненан интернет машан маттахь оцу кевнех  - олу.

Билгалдахарш 

Ков
Монзон

Монсо́н ()  — Испанин Уэска олучу провинцера гӀала а, муниципалитет а, иза йу Арагон олучу автономни йукъараллин йукъайогӀуш. Муниципалитет кхин йукъайогӀу (комарки) Синка-Медио олучу кӀоштан. Майда 155.01 км². Бахархойн дукхалла 17 115 стаг (2010 шо).

Адамаш 
Хоакин Коста (1846-1911) Палітык.
Хабиер Морачо (1957) Атлетыка.
Кончита Мартинес (1972) Теннисист.
Елисео Мартин (1973) Атлетыка.

Испани
Арагон
Уэска
Испанин нах беха меттигаш