alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Черга

Черга () — Республика Алтайн Шебалинан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (9%), оьрсий (90%), кхазакхаш (1%).

Билгалдахарш 

Шебалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Чибиля

Чибиля () — Республика Алтайн Улаганан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (100%).

Билгалдахарш 

Улаганан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Чибит

Чибит () — Республика Алтайн Улаганан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (94%).

Билгалдахарш 

Улаганан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Черемшанка (Республика Алтай)

Чирмешән () — Республика Алтайн Майман кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (89%).

Билгалдахарш 

Майман кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Чичке

Чичке () — Республика Алтайн Чемалнан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

Билгалдахарш 

Чемалнан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Чоя

Чоя () — Республика Алтайн Чоянан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (4%), оьрсий (96%).

Билгалдахарш 

Чоянан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Чуйка

Чуйка () — Республика Алтайн Турочакан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (30%), оьрсий (70%).

Билгалдахарш 

Турочакан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Шашикман

Шашикман () — Республика Алтайн Онгудайн кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (98%).

Билгалдахарш 

Онгудайн кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Шебалино (Республика Алтай)

Шебалино () — Республика Алтайн Шебалинан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (34%), оьрсий (64%).

Билгалдахарш 

Шебалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Шиба (Республика Алтай)

Шиба () — Республика Алтайн Онгудайн кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (93%).

Билгалдахарш 

Онгудайн кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Белхан категори
Шунарак

Шунарак () — Республика Алтайн Турочакан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (74%), оьрсий (26%).

Билгалдахарш 

Турочакан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Шыргайту

Шыргайту () — Республика Алтайн Шебалинан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (100%).

Билгалдахарш 

Шебалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Ынырга

Ынырга () — Республика Алтайн Чоянан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (15%), оьрсий (85%).

Билгалдахарш 

Чоянан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Эдиган

Эдиган () — Республика Алтайн Чемалнан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (52%), оьрсий (48%).

Билгалдахарш 

Чемалнан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Элекмонар

Элекмонар () — Республика Алтайн Чемалнан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (16%), оьрсий (84%).

Билгалдахарш 

Чемалнан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Анос

Югары Анос () — Республика Алтайн Чемалнан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (61%).

Билгалдахарш 

Чемалнан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Ануй

Югары Ануй () — Республика Алтайн Усть-Канан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (100%).

Билгалдахарш 

Усть-Канан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Апшуяхта

Югары Апшуяхта () — Республика Алтайн Шебалинан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (100%).

Билгалдахарш 

Шебалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Бийск

Югары Бийск () — Республика Алтайн Турочакан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (13%), оьрсий (87%).

Билгалдахарш 

Турочакан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Карагуж

Югары Карагуж () — Республика Алтайн Майман кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%).

Билгалдахарш 

Майман кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Мута

Югары Мута () — Республика Алтайн Усть-Канан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (97%).

Билгалдахарш 

Усть-Канан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верхни Сайдыс

Югары Сайдыс () — Республика Алтайн Майман кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

Билгалдахарш 

Майман кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Уймон

Югары Уймон () — Республика Алтайн Усть-Коксанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (98%).

Билгалдахарш 

Усть-Коксанан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Учек

Югары Учек () — Республика Алтайн Майман кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

Билгалдахарш 

Майман кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Чепош

Верх-Чепош () — Республика Алтайн Чемалнан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

Билгалдахарш 

Чемалнан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Черга

Верх-Черга () — Республика Алтайн Шебалинан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (100%).

Билгалдахарш 

Шебалинан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Верх-Ябоган

Верх-Ябоган () — Республика Алтайн Усть-Канан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (100%).

Билгалдахарш 

Усть-Канан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Юстик

Юстик () — Республика Алтайн Усть-Коксанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (33%), оьрсий (67%).

Билгалдахарш 

Усть-Коксанан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Ябоган

Ябоган () — Республика Алтайн Усть-Канан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (85%), оьрсий (13%).

Билгалдахарш 

Усть-Канан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Язула

Язула () — Республика Алтайн Улаганан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (100%).

Билгалдахарш 

Улаганан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Яйлю

Яйлю () — Республика Алтайн Турочакан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (13%), оьрсий (87%).

Билгалдахарш 

Турочакан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Яконур

Яконур () — Республика Алтайн Усть-Канан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (98%).

Билгалдахарш 

Усть-Канан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Жана-Аул

Жана-Аул () — Республика Алтайн Кош-Агачан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: кхазакхаш (100%).

Билгалдахарш 

Кош-Агачан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Нови Бельтир

Яңа Бельтир () — Республика Алтайн Кош-Агачан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

Билгалдахарш 

Кош-Агачан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Ново-Троицк

Ново-Троицк () — Республика Алтайн Турочакан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин хийцаман динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: алтайш (90%).

Билгалдахарш 

Турочакан кӀоштан нах беха меттигаш
Республика Алтайн нах беха меттигаш
Нижни Сортымски

Нижний Сортымский () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Сургутан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (68%), гӀезалой (14%), украинаш (8%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуонан Сургутан кӀоштан нах беха меттигаш
Няксимволь

Няксимволь () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Берёзово кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: мансаш (33%), оьрсий (32%), комихой (23%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Берёзово кӀоштан нах беха меттигаш
Полноват

Полноват () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Белоярскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: ханташ (33%), оьрсий (51%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономни гуонан Белоярскан кӀоштан нах беха меттигаш
Половинка (Нижнесергинскан кӀошт)

Половинка () — Свердловскан областан Нижнесергинскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (68%), гӀезалой (27%).

Билгалдахарш 

Нижнесергинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Свердловскан областан нах беха меттигаш
Салым (эвла)

Салым () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Нефтеюганскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (78%), украинаш (9%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Нефтеюганскан кӀоштан нах беха меттигаш
Саранпауль

Саранпауль () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Берёзово кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (36%), мансаш (28%), комихой (16%), ненецхой (13%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Берёзово кӀоштан нах беха меттигаш
Сартынья (эвла)

Сартынья () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Берёзово кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: мансаш (51%), оьрсий (13%), комихой (15%), ненецхой (15%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Берёзово кӀоштан нах беха меттигаш
Сентябрьски

Сентябрьски () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Нефтеюганскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (80%), украинаш (10%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Нефтеюганскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сибирски (Хантийн-Мансийн автономин гуо)

Сибирски () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Ханты-Мансийск кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (85%), ханташ (8%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Ханты-Мансийск кӀоштан нах беха меттигаш
Сивыс-Ях (эвла)

Сивыс-Ях () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Нефтеюганскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), украинаш (7%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Нефтеюганскан кӀоштан нах беха меттигаш
Совлински

Совлински () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Кондинскан кӀоштара дӀатесна эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (75%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Кондинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Сорум

Сорум () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Белоярский кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой (5%), оьрсий (70%), украинаш (15%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Белоярский кӀоштан нах беха меттигаш
Усть-Юган

Усть-Юган () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Нефтеюганскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (78%), украинаш (11%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Нефтеюганскан кӀоштан нах беха меттигаш
Хулимсунт

Хулимсунт () — Российн Хантийн-Мансийн автономин гуонан Берёзово кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (67%), мансаш (15%).

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Хантийн-Мансийн автономин гуо администрацин сайт .
 поштан индексашан ОКАТОн сайт .

Хантийн-Мансийн автономин гуонан нах беха меттигаш
Хантийн-Мансийн автономин гуо Берёзово кӀоштан нах беха меттигаш
Маунтин-Хоум (Арканзас)

Маунтин-Хоум () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Маунтин-Хоум гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
Маунтинбург (Арканзас)

Маунтинбург () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Маунтинбург гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
Магазине (Арканзас)

Магазине () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Магазине гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
Мейфлавер (Арканзас)

Мейфлавер () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Мейфлавер гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
Мелборн (Арканзас)

Мелборн () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Мелборн гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
Меммот-Спрингс

Меммот-Спрингс () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Меммот-Спрингс гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
Менифи (Арканзас)

Менифи () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Менифи гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
Мидленд (Арканзас)

Мидленд () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала ().

Истори 

Йиллина .

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
АЦШ гӀаланаш
Минерал-Спрингс (Арканзас)

Минерал-Спрингс  () — Америкин Цхьаьнатоьхна Штатийн Арканзас штатера гӀала.

Истори 

Минерал-Спрингс  гӀала йиллина  шарахь.

Бахархой

Географи 

ГӀалин майда — . ХӀордан сизал локхалла — .

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 
 

Арканзас штатан гӀаланаш
Абатца нисйина нах беха меттигаш
АЦШ гӀаланаш
14 январь



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш  

14 январь
17 январь



Оцу динахь бинарш  

 Дециев, Бисолт Османович (1964 шеран 17 январь) — нохчийн греко-риман кепар латархо, СССР халкъийн Спартакиадан борзан совгӀатхо, СССР Кубок яккхинарг, шозза СССР чемпион, Европин чемпион, 4-за Дуьненан Кубок яккхинарг, масийттуза Казахстанан чемпион, дукха халкъашна юккъера яхьаллонийн толамхо;
 Муслиева, Тамара Магомедовна (1937 шеран 17 январь) — Социалистически Къинхьегаман Турпалхо.

Оцу динахь белларш  

17 январь
26 январь



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш  

26 январь
Маьлхбик

Маьлхбик () — ГӀалгӀайчоьнан гӀала, Маьлхбикан кӀоштан административан центр. Бахархойн дукхалла 32515 стаг леррана 2012 шарахь.

Билгалдахарш 

Росси
Римини

Римини () — Италин Эмилия-Романья регионера коммуна. Лаьтташ йу Римини провинцехь.

Географи 

Коммунан майда — . ХӀордан сизал локхалла .  коммунаш.

Бахархой

Билгалдахарш

Хьажоргаш 

 Cтатистикин къоман институт
 Cтатистикин къоман институт 

Абатца нисйина нах беха меттигаш
Италин коммунаш
Эмилия-Романья йукъара гӀаланаш
1 февраль



Ӏиданаш а, иэсан дийнош а 
Хьажа иштта: :Категори:1 февралаш Ӏиданаш

Дуьненайукъара 
  — Дерригдуьненан гармонийн конфессешна йукъара йукъаметигийн кӀира

Динан

Исламан 
 Дерригдуьненан хьиджабан де

Керстачеран 
  Католицизм
 СийлахьӀазапхочун Агрепан (650) иэс
 Астинин иэс.
 Ирландера Бригиттин иэс.
 Беркате Катрин Брессюиран иэс.

  Православи
 Ша саннарг воцу Макарий Сийлаволчун Мисран (390—391) иэс.
 Серлайоккхучун Марка Евгеникин, Ефесан архиепископан иэс (1444 герг.—1457).
 Беркате Феодора, жӀар заьӀапчун доьхьа, Новгородан (1392) иэс.
 Ша саннарг воцу Макарий Румхочун, Новгородан (XV—XVI) иэс.
 Ша саннарг воцу Макарий, Печерин марха кхобучун (XII) иэс.
 Ша саннарг воцу Макарий, Печерин диаконан (XIII—XIV) иэс.
 Ша саннарг воцу Савва Сторожевски, Звенигородан (1652) даьӀахкаш оьцург.
 Ӏазапхочун Евфрасийн Никомидан, йоӀ-стеган (303) иэс.
 Ша саннарг воцу Макарийн Искандарийн (394—395) иэс.
 Ша саннарг воцу Антонийн, Ӏилман ден Марткопан (VI) иэс (Гуьржичоь).
 Сийлахьдийриг Арсенийн, архиепископан Керкиран (VIII—X герг.) иэс.
 Ша саннарг воцу Евфимийн (Кереселидзен), дохковаьллачун (XX) иэс (Гуьжийчоь).
 Сийлах Ӏазапхочун Скипетров Петран, пресвитеран (1918) иэс.
 * Сийлах Ӏазапхочун Восторгов Николайн, пресвитеран (1930) иэс.
 Ӏазапхочун Гусев Феодоран (1940) иэс.

Именинаш 
 Католикийн: Астина, Бригитта, Екатерина
 Православин: Антоний, Арсений, Евфимий, Евфрасия, Макарий, Марк, Мелетий, Николай, Пётр, Савва, Феодор, Феодосия, Януарий

Хиламаш 

''Хьажа кхин: :Категори:1 февралан хиламаш

XVIII бӀешо кхачале 
 772 — 95-гӀа Руман Папа хаьржина консулан а, герцоган Теодатан доьзалера румхо, цуо цӀе эцна Адриан I.
 1186 — Иоанниташ схьалаьцна Шемара гӀап Маргат, иза Къудс-ГӀала йоьжначул тӀаьхьа орденан йукъ хилира.
 1327 — Ингалсчохь таж тиллина жимачу Эдуард III. Реалан Ӏедал карахь дисира  Эдуардан ненан Изабелла Французийн а, цуьнан везаран Мортимер Роджеран карахь.
 1411 — Тевтонан орден цхьаьна агӀор, Польшин паччахьаллин а, Литван сийлахь олаллин - вукха агӀор бина Хьалхара Торунан машар. Цуо чекхбаьккхина 1409—1411 шерашкара Боккха тӀом, оцу тӀамо хӀаллакдира Орденан эскарш бартхойн эскаршца 1410 шеран Грюнвальдан тӀамехь.
 1587 — ингалсан паччахь-аьзнис Елизавета I йиеран кхел кхайкхийна Мария Стюартан.
 1597 — Омарш «Билламе аьхкенех» лаьцна, лолла волларх лаьцна.
 1662 — Цийн инарло Чжэн Чэнгуна, исс баттахь гуо латтийна мукъайаьккхина форт «Зеланди», лаьхкина голландин колонизаторш Формозашкара (Тайванера).
 1664 — Полякийн паччахьан а, сийлахь литван а элан Ян II Казимиран эскаран дийзира Глуховн гуо баста. И хилам йуьхьиг хилира польшин-литван эскар йухадаларан. Паччахьан доккха тӀелатар дуьйхира, Речь Посполитис чеккхенца йайира Аьррубердан Украина.
 1671 — оьрсийн паччахьо Алексей Михайловича йалийна Нарышкина Наталья, хьал доцу, элех йоцу зуда.
 1699 — Пётр I омар до Россера дехар ден а, бертан а кехаташ йаздан деза хӀоста кехат тӀехь.

XVIII бӀешо 
 1702 — Испанин тӀаьхье къуьйсу тӀом: Евгений Савойан тоьлла коьртехь герцог де Вильруа волу французел Кремона бухара тӀамехь.

Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш

Хьажа иштта

Билгалдахарш

Литература
21 февраль



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

21 февраль
3 март



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

3 март
10 апрель



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

10 апрель
4 май



Оцу динахь бинарш  

 Магомедов, Султан Лутаевич (1937 шеран 4 май — 1980 шеран 20 декабрь) — нохчийн эшархо, композитор, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Сийлахь артист, йукъараллин гӀуллакххо;
 Элимбаев, Топа Хамитович (1945 шеран 4 май) — хелхархо, балетмейстер, «Зия» ансамблин кхоллархо а, куьйгалхо а, РСФСР исбаьхьаллин Сийлахь белхало, Российн Федерацин Халкъан артист.

Оцу динахь белларш 

 Вараев, Адлан Абуевич (1962 шеран 2 январь — 2016 шеран 4 май) — нохчийн паргӀата кепар латаран СССР а, Европин а, дуьненан а чемпион, СССР Сийлахь спортан говзанча, Российн Сийлахь тренер, Олимпиадан дато совгӀатхо.

4 май
28 май

28 май — 148-гӀа шеран де (149-й дуьзна де долу) григориан календарехь. Шо чекхдала дисина 217 де.

Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

28 май
31 май



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

31 май
11 июнь



Оцу динахь бинарш 
 Дунаев, Тамерлан (1996 шеран 11 июнь) — Бельгехь Ӏаш волу нохчийн дзюдоист.

11 июнь
24 июнь



Оцу динахь бинарш 
 Аюбов, Шохрудди Абубакарович (1981 шеран 24 июнь) — нохчийн греко-риман латархо, Российн чемпионатийн совгӀатхо, Дуьненан Кубок яккхинарг;
 Шерип, Инал (1971 шеран 24 июнь) — кинорежиссёр, продюсер, компоизитор, «шахматан кинон» бухбиллинарг.

Оцу динахь белларш 
 Ахмадов, Шарпудин Бачуевич (1941 шеран 5 декабрь — 2016 шеран 24 июнь) — нохчийн историк, историн Ӏилманийн доктор, профессор.

24 июнь
5 июль



Оцу динахь бинарш 
 Абдурашидов, Сулиман (1990 шеран 5 июль) — Францехь Ӏаш волу нохчийн боксёр, Францин чемпионатан совгӀатхо, Францин Кубок яккхинарг;
 Харченко, Луиза (1992 шеран 5 июль) — самбистка а, дзюдоистка а, 2011 шарахь Российн дзюдон чемпионатан бронзан совгӀатхо, самбон а, дзюдон а Российн спортан говзанча.

5 июль
8 июль



Оцу динахь бинарш 
 Саритов, Альберт Рамазанович (1985 шеран 8 июль) — нохчийн паргӀат кепар латархо, Российн чемпион, дуьненан чемпионатан совгӀатхо, Российн халкъашна юккъера даржан спортан говзанча.

8 июль
21 июль



Оцу динахь бинарш 
 Магомадов, Ильяс Салманович (1989 шеран 21 июль) — нохчийн греко-риман латархо, Российн чемпионатийн толамхо а, совгӀатхо, кегирхойн юкъахь Европин чемпион, Российн спортан говзанча.

21 июль
22 июль



Оцу динахь бинарш 
 Селена Гомес (1992 шеран 22 июль) — америкин актриса а, илланча а.

22 июль
31 июль



Оцу динахь бинарш 
 Абдурашидов, Ӏадлан Алиевич (1990 шеран 31 июль) — нохчийн боксёр, Российн чемпионатан совгӀатхо, 2013 шарахь хилла Универсиадан толамхо, Российн спортан говзанча.

31 июль
3 август



Оцу динахь бинарш 
 Халиев, Хасан Сираждиевич (1988 шеран 3 август) — нохчийн ийина кепар латархо, масийттуза Российн чемпион, чуччавахана латаран Евразин чемпион, кикбоксинган Европин а, дуьненан а чемпион, профессионалашна юкъахь w5 версин кикбоксинган дуьненан чемпион, II дуьненан латарийн говзаллийн ловзарийн толамхо;
 Халиев, Хусейн Сираждиевич (1988 шеран 3 август) — ийина кепар латархо.

3 август
8 август



Оцу динахь бинарш 
 Тайсумов, Майрбек Махаевич (1988 шеран 8 август) — нохчийн ийина кепар латархо.

8 август
14 август



Оцу динахь белларш 
 Зубайраев, Супьян Лечиевич (1933 шеран 12 май — 2016 шеран 14 август) — нохчийн самбист, тренер.

14 август
21 август



Оцу динахь бинарш 
 Масхадова, Аминат (1985 шеран 21 август) — еза атлетикан а, паргӀата кепар латаран а яхьаллонашкахь дакъа лоцуш йолу хьалхара нохчийн йоӀ, Российн спортан говзанча, масийттуза Российн еза атлетикан чемпионатийн а, турнирийн а толамхо а, совгӀатхо а.

21 август
22 август



Оцу динахь бинарш 
 Бибулатов, Магомед (1988 шеран 22 август) — Францехь Ӏаш волу нохчийн ийина кепар латархо, Францин чемпион, 4-за кик-джитсун дуьненан чемпион.

22 август
Ахта (Башкирийчоь)

Ахта — Башкирийчоьнан Кушнаренкован кӀоштара эвла, иза Старокурмашевски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 85 стаг (2009 шо).
Поштан индекс — 452238, код ОКАТО — 80240877002.

Демографи 
Бахархойн дукхаллин динамика:

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

Кушнаренкован кӀоштан нах беха меттигаш
АхцахӀ

АхцахӀ (, Ахцегь) — ДегӀастанан АхцахӀан кӀоштара административан центр йу. Бахархой — 13 405 леррана 2010 шарахь.

Иза йу АхцахӀан йуьртан меттиган административан центр.

Билгалдахарш 

АхцахӀан кӀоштан нах беха меттигаш
4 сентябрь

4 сентябрь

Билгалдахарш
17 сентябрь



Оцу динахь белларш 
 Музаев, Мохьмад Нурдинович (1941 шеран 12 июнь — 2015 шеран 17 сентябрь) — нохчийн историк, Нохчийн Республикин пачхьалкхан архиван урхаллан куьйгалхо.

17 сентябрь
24 сентябрь



Оцу динахь белларш 
 Шамурзаев, Шамиль Алиевич (1932 шеран 9 январь — 2011 шеран 24 сентябрь) — нохчийн художник, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Сийлахь исбаьхьаллин гӀуллакххо, Российн Федерацин Сийлахь художник, СССР художникийн бертан декъашхо;

24 сентябрь
1792 шо



Оцу шарахь хилларг 
 Шейх Мансур Петербургера Шлиссельбургера гӀап чу хьажийна (1792 шеран 1 октябрь)
8 ноябрь



Оцу динахь бинарш 

 Мусаев, Зелимхан Магомед-Салихович (1970 шеран 8 ноябрь) — нохчийн поэт, историк, публицист, Нохчийн Республикин яздархойн бертан декъашхо.

Оцу динахь белларш 

8 ноябрь
27 ноябрь



Оцу динахь бинарш 

 Банкурова, Роза Шапаевна (1962 шеран 27 ноябрь) — нохчийн актриса, Нохчийн Республикин Сийлахь актриса, ГӀалгӀайн Республикин Сийлахь актриса.

Оцу динахь белларш 

27 ноябрь
4 декабрь



Оцу динахь бинарш  

 Абаев, Аслаудин Мухамбекович (1964 шеран 4 декабрь) — классически кепар латархо, СССР чемпион а, совгӀатхо а, Европин а, дуьненан а чемпион, СССР Сийлахь спортан говзанча;
 Берсанукаев, Якуб Розакович (1991 шеран 4 декабрь) — нохчийн ийина кепар латархо, профессионалашна юкъахь Российн кикбоксинган чемпион, дуьненан чемпион, 4-за Российн Къилбан чемпион, 3-за Российн чемпион, Халкъашна юккъера даржан Российн спортан говзанча.

Оцу динахь белларш 

4 декабрь
9 декабрь

Дуьненайукъара коррупцица дов латтон де

Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

9 декабрь
23 декабрь



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

23 декабрь
21 декабрь



Оцу динахь бинарш

Оцу динахь белларш 

21 декабрь
12-й км

12-й км () — Приморьен мехкан Хоролан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даимна Ӏаш нах бац.

Билгалдахарш 

Хоролан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
151-й км

151-й км () — Приморьен мехкан Партизанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).

Билгалдахарш 

Партизанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
53-й км

53-й км () — Приморьен мехкан Шкотован кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).

Билгалдахарш 

Шкотован кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
9208-й км

9208-й км () — Приморьен мехкан Надеждинскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%).

Билгалдахарш 

Надеждинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Абражеевка

Абражеевка () — Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), украинаш (10%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Абрамовка (Приморьен мохк)

Абрамовка () — Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), украинаш (12%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Михайловкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Авдеевка (Приморьен мохк)

Авдеевка () — Приморьен мехкан Кировскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), украинаш (8%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Кировскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Агзу

Агзу () — Приморьен мехкан Тернейн кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (35%), удэгейш (63%).

Билгалдахарш 

Тернейн кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Адарка

Адарка () — Приморьен мехкан Спасскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Алексеевка (Варнан кӀошт)

Алексеевка () — Челябинскан областан Варнан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), кхазакхаш (2%).

Билгалдахарш 

Варнан кӀоштан нах беха меттигаш
Челябинскан областан нах беха меттигаш
Алексей-Никольски

Алексей-Никольское () — Приморьен мехкан Уссурийскан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), украинаш (9%).

Билгалдахарш 

Уссурийскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Алтыновка (Приморьен мохк)

Алтыновка () — Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (83%), украинаш (17%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Алчан

Алчан () — Приморьен мехкан Пожарскин кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (83%), украинаш (17%).

Билгалдахарш 

Пожарскин кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Амгу

Амгу () — Приморьен мехкан Тернейн кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (98%).

Билгалдахарш 

Тернейн кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Анисимовка (Приморьен мохк)

Анисимовка () — Приморьен мехкан Шкотован кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%).

Билгалдахарш 

Шкотован кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Анна (Приморьен мохк)

Анна () — Приморьен мехкан Находка ГӀалин гуоан эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (97%).

Билгалдахарш 

Находка ГӀалин гуо нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Анненка (Приморьен мохк)

Анненка () — Приморьен мехкан Спасскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (85%), украинаш (15%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Анучино (Приморьен мохк)

Анучино () — Российн эвла, Приморьен мехкан Анучинан кӀоштан административан центр.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), украинаш (5%).

Билгалдахарш 

Анучинан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Ариадни

Ариадное () — Приморьен мехкан Дальнереченскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (84%), украинаш (16%).

Билгалдахарш 

Дальнереченскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Архангеловка (Приморьен мохк)

Архангеловка () — Приморьен мехкан Кировскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (68%), украинаш (28%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Кировскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Архиповка (Приморьен мохк)

Архиповка () — Приморьен мехкан Чугуевкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), украинаш (10%).

Билгалдахарш 

Чугуевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Астраханка (Приморьен мохк)

Астраханка () — Приморьен мехкан Ханкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), украинаш (9%).

Билгалдахарш 

Ханкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Ауровка

Ауровка () — Приморьен мехкан Анучинан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (77%), украинаш (15%), корейш (9%).

Билгалдахарш 

Анучинан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Афанасьевка (Приморьен мохк)

Афанасьевка () — Приморьен мехкан Кировскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%), украинаш (9%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Кировскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
База Кругли

База Круглая () — Приморьен мехкан Хасанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (70%).

Билгалдахарш 

Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Байкал (Арскан кӀошт)

Байкал () — Российн Федерацин ГӀезалойчоьнан Арскан кӀоштара эвла.

Климат 
Кхузахь йу йуккъерачу шораллера бараман континенталан кепара амалан климат, йовхачу аьхкенца а, барамехь шийла Іаьнца а. Уггар бовха бутт июль бу, уггар шийла — январь.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхалла 266 стаг (2010).

2010 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: гӀезалой 266 .

Билгалдахарш 

Арскан кӀоштан нах беха меттигаш
Бамбурово

Бамбурово () — Приморьен мехкан Хасанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (82,81%), украинаш (11%).

Билгалдахарш 

Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Баневурово

Баневурово () — Приморьен мехкан Уссурийскан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%), украинаш (6%).

Билгалдахарш 

Уссурийскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Барабаш

Барабаш () — Приморьен мехкан Хасанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), украинаш (6%).

Билгалдахарш 

Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Барабаш-Левада

Барабаш-Левада () — Приморьен мехкан Пограничнин кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (95%).

Билгалдахарш 

Пограничнин кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Барановски (Приморьен мохк)

Барановская () — Приморьен мехкан Надеждинскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (91%), украинаш (8%).

Билгалдахарш 

Надеждинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Барано-Оренбургски

Барано-Оренбургское () — Приморьен мехкан Пограничнин кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), украинаш (6%), корейш (5%).

Билгалдахарш 

Пограничнин кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Барсови

Барсовый () — Приморьен мехкан Хасанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: даимна Ӏаш нах бац.

Билгалдахарш 

Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Безверхово (Приморьен мохк)

Безверхово () — Приморьен мехкан Хасанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (95%).

Билгалдахарш 

Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Бельцово

Бельцово () — Приморьен мехкан Яковлевкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (95%).

Билгалдахарш 

Яковлевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Беневски

Беневское () — Приморьен мехкан Лазон кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (94%), украинаш (5%).

Билгалдахарш 

Лазон кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Берегови (Приморьен мохк)

Береговое () — Приморьен мехкан Владивостокан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (98%).

Билгалдахарш 

Владивостокан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Береговой (Каслин кӀошт)

Береговой () — Челябинскан областан Каслин кӀоштара дӀатесна эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: хууш дац.

Билгалдахарш 

Каслин кӀоштан нах беха меттигаш
Челябинскан областан нах беха меттигаш
Березовка (Аргаяшан кӀошт)

Березовка () — Челябинскан областан Аргаяшан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (25%), башкираш (72%).

Билгалдахарш 

Аргаяшан кӀоштан нах беха меттигаш
Челябинскан областан нах беха меттигаш
Благодатни (Приморьен мохк)

Благодатное () — Приморьен мехкан Хоролан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), украинаш (14%).

Билгалдахарш 

Хоролан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Богатырка

Богатырка () — Приморьен мехкан Уссурийскан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), украинаш (10%).

Билгалдахарш 

Уссурийскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Боголюбовка (Приморьен мохк)

Боголюбовка () — Приморьен мехкан Уссурийскан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (78%), украинаш (20%).

Билгалдахарш 

Уссурийскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Богополь

Богополь () — Приморьен мехкан Кавалерован кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (95%), украинаш (5%).

Билгалдахарш 

Кавалерован кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Богуславец (Приморьен мохк)

Богуславец () — Приморьен мехкан Красноармейскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), украинаш (6%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Красноармейскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Богуславка (Приморьен мохк)

Богуславка () — Приморьен мехкан Пограничнин кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), украинаш (6%).

Билгалдахарш 

Пограничнин кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Боец Кузнецов

Боец Кузнецов () — Приморьен мехкан Партизанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (89%).

Билгалдахарш 

Партизанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Бойки

Бойкое () — Приморьен мехкан Пограничнин кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), украинаш (7%).

Билгалдахарш 

Пограничнин кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Большие Ключи (Приморьен мохк)

Большие Ключи () — Приморьен мехкан Кировскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (74%), украинаш (25%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Кировскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Борисовка (Приморьен мохк)

Борисовка () — Приморьен мехкан Уссурийскан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), украинаш (9%).

Билгалдахарш 

Уссурийскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Ахтаев, Увайс Мажидович

Увайс Мажидович Ахтаев (Вася Чечен, 1930 шеран 26 декабрь — 1978 шеран 12 июнь) — нохчийн баскетболист, СССР вовшахтоьхна тобанан декъашхо. Иза вара 2 м 36 см лекха.

Биографи 
Вина 1930 шеран 26 декабрехь Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Шуьйтан кӀоштан Вашандара юртахь. Иза левзира «Буревестник» цӀе йолу командехь (Алма-Ата). Цуьнан тренер вара Исаак Капелевич. Иза бахьнехь баскетбол хилира Кхазакхстанехь гӀарйаьлла спортан тайп. Иза дӀайазвира СССР вовшахтоьхна тобане, амма цкъа а оцу тобанехь ловзар ца нисделира цуьнан.

Иза левзичура сецира цуьнан диабет карича. 1960-гӀа шерашкахь иза Соьлжа-ГӀала схьавеара. Цигахь цо тренер болх бира 1973 шо кхаччалц.

Самукъане хилларш 
 Увайс Ахтаев вара 200 кг веза; цо молура динахь 15 литр хи.
 Цуьнан мачаш йара 58 барам болуш.
Тахана НБА муьлха ловзархос чутуха буьрка лакхара тускар чу. Цу хенахь иза Увайсиг бен далуш дацара. Я цо луш йолу пас динна баскетболан майдан тӀехула — иза а дара СССР хилаза хӀума.

Виццавар 
Соьлжа-ГӀалахь стадионан Увайс Ахтаевн цӀе тиллина.

Билгалдахарш

Хьажоргаш 
 Великан с душой ребёнка 
 Увайс Ахтаев
 Гулливер по имени Вася
 Чеченский гигант Василий Ахтаев (видео)

Нохчийчоьнан спортхой
Борисовски Мост

Борисовский Мост () — Приморьен мехкан Уссурийскан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100%).

Билгалдахарш 

Уссурийскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Бровки (Приморьен мохк)

Бровки () — Приморьен мехкан Ольган кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (48%), украинаш (62%).

Билгалдахарш 

Ольган кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Бровничи (Приморьен мохк)

Бровничи () — Приморьен мехкан Партизанан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (85%), украинаш (13%).

Билгалдахарш 

Партизанан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Буйневич

Буйневич () — Приморьен мехкан Пожарскин кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (42%).

Билгалдахарш 

Пожарскин кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Булыга-Фадеево

Булыга-Фадеево () — Приморьен мехкан Чугуевкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (96%).

Билгалдахарш 

Чугуевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Бурлит

Бурлит () — Приморьен мехкан Пожарскин кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (95%).

Билгалдахарш 

Пожарскин кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Буссе

Буссе () — Приморьен мехкан Лесозаводскан гӀалин гуо эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (78%), украинаш (21%).

Билгалдахарш 

Лесозаводскан гӀалин гуонан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Буссевка

Буссевка () — Приморьен мехкан Спасскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), украинаш (12%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Бюссе (Приморьен мохк)

Бюссе () — Приморьен мехкан Хасанан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (100).

Билгалдахарш 

Хасанан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Вадимовка (Приморьен мохк)

Вадимовка () — Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (79%), украинаш (19%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Валентин

Валентин () — Приморьен мехкан Лазон кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (93%), украинаш (6%).

Билгалдахарш 

Лазон кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Варпаховка

Варпаховка () — Приморьен мехкан Чугуевкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (85%), украинаш (13%).

Билгалдахарш 

Чугуевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Варфоломеевка (Приморьен мохк)

Варфоломеевка () — Приморьен мехкан Яковлевкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (88%), украинаш (10%).

Билгалдахарш 

Яковлевкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Васильевка (Коми Республика)

Васильевка () — Коми Республикин Ижман кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: комий (82%).

Билгалдахарш 

Ижман кӀоштан нах беха меттигаш
Коми Республикин нах беха меттигаш
Васильковка (Приморьен мохк)

Васильковка () — Приморьен мехкан Спасскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (82%), украинаш (16%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Спасскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Вассиановка

Вассиановка () — Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (92%), украинаш (8%).

Билгалдахарш 

Приморьен мехкан Черниговкан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Веденка

Веденка () — Приморьен мехкан Дальнереченскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (86%), украинаш (13%).

Билгалдахарш 

Дальнереченскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш
Веневитиново

Веневитиново () — Приморьен мехкан Надеждинскан кӀоштара эвла.

Бахархойн дукхалла 
Бахархойн дукхаллин динамика:

2002 шарахь ларарца къаьмнийн хӀоттам: оьрсий (90%), украинаш (10%).

Билгалдахарш 

Надеждинскан кӀоштан нах беха меттигаш
Приморьен мехкан нах беха меттигаш