alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ginger Rogers

Ginger Rogers (Independence (Missouri), 16 juli 1911 - Rancho Mirage (Californië), 25 april 1995) werd geboren als Virginia Katherine McMath en was een Amerikaans actrice en danseres.

Ze wordt vaak in een adem genoemd met Fred Astaire met wie zij tien zingende-dansende Hollywood musicals maakte, maar haar acteercarrière overspant dertig jaar. Haar eerste rollen waren in een drietal korte films in 1929 - Night in the Dormitory, A Day of a Man of Affairs, en Campus Sweethearts. In 1939 speelde ze tegenover David Niven in Bachelor Mother.

In 1940 won ze de Oscar voor beste actrice voor haar hoofdrol in Kitty Foyle.
Rogers was vijf keer getrouwd en vijf keer gescheiden.

Ze overleed in 1995 en werd, net als Fred Astaire, begraven op de Oakwood Memorial Park begraafplaats in Chatsworth in Californië.

Ginger Rogers was een van de favoriete imitaties van korporaal Beaumont in It ain't half hot mum.

Filmografie

Externe links 
 Ginger Rogers op IMDb
 Een Ginger Rogers biografie van Reel Classics (in het Engels)

Amerikaans acteur
Amerikaans danser
Amerikaans filmacteur
Pseudoniem
Halligen

De Halligen vormen een groep eilandjes in het noordelijke deel van de Duitse Waddenzee. Het betreft een tiental eilandjes dat niet wordt beschermd door dijken en daarom bij hoge vloed onderlopen. Hierdoor is een bijzondere natuur ontstaan. Op de kwelders vindt veeteelt plaats. Verder leven de eilanders van het toerisme.

De benaming Hallig wordt in het Duits ook in het algemeen gebruikt voor verhoogde terpen in buitendijkse gebieden. Dergelijke terpen kwamen vroeger ook voor in bijvoorbeeld de Nederlandse provincie Groningen (bijvoorbeeld in de Noordpolder en Oude Ruigezandsterpolder).

Bewoonde Halligen

Vijf van de eilanden worden permanent bewoond. Er zijn heuvels opgeworpen, vergelijkbaar met de terpen en wierden aan de Waddenkust, die in Noord-Duitsland Warf, Warft, Wurt, Wurth, Warb, Werf of Werft worden genoemd, afhankelijk van het lokale dialect.

Op de Halligen wordt traditioneel een Noord-Fries dialect gesproken, het Halligers. Door de slinkende sprekerpopulatie is dit dialect bijna uitgestorven.

Vier van de Halligen zijn verbonden met het vasteland. Vanaf de (onbewoonde) Hamburger Hallig loopt een dam naar het vasteland, waaraan zoveel landwinning heeft plaatsgevonden dat de Hamburger Hallig nu eigenlijk een schiereiland is geworden. Vanaf Langeness en Oland en vanaf Nordstrandischmoor is de kust te bereiken via twee lorriespoorbanen. Hooge en Gröde zijn de enige bewoonde Halligen die geen vaste verbinding hebben met het vasteland.

Onbewoonde Halligen
De onbewoonde Halligen maken deel uit van het nationale park Sleeswijk-Holsteinse Waddenzee (Nationalpark Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer).

Aan de Noordzeekant van de Halligen liggen nog drie zandbanken (Nordfriesische Außensände); Süderoogsand, Norderoogsand en Japsand.

Overzicht van de eilanden en hun bevolking

Pellworm en Nordstrand liggen weliswaar in hetzelfde gebied, maar worden niet tot de Halligen gerekend.

Eilandengroep
Noord-Fries Waddeneiland in Duitsland
Paaltjesvoetbal

Paaltjesvoetbal, ook wel kegelvoetbal, blokjesvoetbal of flesjesvoetbal genoemd, is een variant op het voetbal.

In deze voetbalvariant moet iedereen een object (het paaltje) bewaken en tegelijkertijd proberen dat van andere spelers omver te schieten. Zoals de variantnamen al aangeven, zijn die objecten vaak lege bierflesjes, bakstenen of houten blokken. In een andere variant die ook gespeeld wordt, bewaken spelers een met water gevulde petfles. Wanneer je fles omvergeschoten is, moet je dan eerst de bal terughalen, alvorens je je fles weer rechtop mag zetten. Als je fles als eerste leeg is, heb je verloren.

Balspel
Amerika

Amerika (werelddelen), de continenten Noord-Amerika en Zuid-Amerika samen
 Verenigde Staten van Amerika, een land in Noord-Amerika
 Amerika (boek), het boek van Franz Kafka
 Amerika (Saksen), een plaats in Saksen, Duitsland
 Amerika (lied), een single van de Duitse industrialband Rammstein
 Amerika (miniserie), een Amerikaanse miniserie uit 1987
 Amerika (Drenthe), een plaats in Drenthe
 Amerika (schip, 1905), een Duits passagiersschip

Zie ook 
 America (doorverwijspagina)
 American (doorverwijspagina)
Tefnoet

Tefnoet of Tefnut was in de Egyptische mythologie de godin van de vochtigheid. Zij kwam voort uit Atoem.

Mythologie 
Volgens de Heliopolitaanse theologie was Tefnoet of Tefnut de dochter van Ra en zuster-echtgenote van Sjoe, maar ze is een beetje een mysterieuze godheid.
Ze creëerde het heldere water voor de overleden koning uit haar vagina maar haar identiteit lag ergens anders. Haar eerste voorkomen in de teksten van het Oude Egypte is in de piramideteksten, waar ze de atmosfeer van de lagere wereld voorstelde terwijl Sjoe de opperste wereld voorstelt. Volgens een ander verhaal zou Sjoe en Tefnoet zijn ontstaan als twee leeuwen. Tefnoet werd toen dus de Oog van Ra.

Aanbidding 
De cultuscentrum van Tefnoet was in Heliopolis, waar ze een heiligdom had met de Enneade en in Leontopolis in de Delta. Daar werd ze vereerd met haar broer en echtgenoot als twee leeuwen. Amuletten van Tefnoet zijn bekend in de Late periode maar werkelijk populair waren ze vooral plaatselijk.

Afbeelding 
Tefnoet werd meestal afgebeeld in menselijk afbeelding vaak met een leeuwinnenkop. In volledige menselijke vorm droeg ze een zonneschijf en een uraeus op haar hoofd. De godin kon ook worden afgebeeld als een slang die om een scepter kronkelde, en soms als een slang met een leeuwinnenkop.

Zie ook 
 Egyptisch scheppingsverhaal
 Egyptische mythologie
 Lijst van goden en godinnen

Egyptische god
IM

instant messaging (IM), communicatiekanaal op internet
meester (schaken) (international master, IM), officiële titel voor sterke schakers
Imaginair deel (Im), imaginair deel van een complex getal
inoffizieller Mitarbeiter (IM), code voor een STASI-informant in de voormalige DDR
in memoriam (tekst) (i.m.), tekst geschreven ter herdenking van een overledene
in margine, zie marginalia (boek)
Ironman (triatlon), wedstrijdserie in het triatlon
.im, internetlandextensie voor de Isle of Man
I.M. (boek), boek van Connie Palmen over haar beleving van Ischa Meijer 
I.M. (serie), tv-drama uit 2020, gebaseerd op bovenstaand boek
ingezonden mededeling (i.m.), oftewel een (kranten)advertentie

Personen 
Daniel Im, Amerikaans golfer
Dami Im,  Zuid-Koreaans-Australisch zangeres

Zie ook
In memoriam (doorverwijspagina)
Jakob Piil

Jakob Storm Piil (Odense, 9 maart 1973) is een voormalig Deens wielrenner. Piil was vooral een aanvaller, hoewel hij eigenlijk op elk terrein wel een beetje uit de voeten kon. Eind 2007 is hij met wielrennen gestopt.

Voornaamste overwinningen
1997
 Deens kampioen op de weg (ploegentijdrit), Elite (met Jens Knudsen, Jimmi Madsen, Jacob Gram Nielsen, Ole Ørsted en Jan Bo Petersen) 

1999
 Eindklassement Ronde van Zweden

2001
 2 ritten en eindklassement Vredeskoers
  Deens kampioen op de weg, Elite

2002
 1 rit in de Vredeskoers
 1 rit en eindklassement Ronde van Denemarken
 Parijs-Tours

2003
 CSC Classc
 10e etappe Ronde van Frankrijk

2006
 1e etappe deel B Internationale wielerweek (ploegentijdrit)

Resultaten in voornaamste wedstrijden 
(*) tussen haakjes aantal individuele etappe-overwinningen
|
|}

Zesdaagsenoverwinningen
Ook in de zesdaagsenwedstrijden kan Piil goed uit de voeten komen. Hij heeft tot nu toe bij 29 zesdaagsen aan de start gestaan en heeft hiervan er twee winnend afgesloten. Deze overwinningen zijn: de zesdaagse van Grenoble in 1997 samen met zijn landgenoot Tayeb Braikia en de zesdaagse van Kopenhagen in 2005 samen met een andere landgenoot Jimmi Madsen.

Ploegen
 1998 - Acceptcard
 1999 - Acceptcard
 2000 - Memory Card
 2001 - CSC-World Online
 2002 - CSC-Tiscali
 2003 - Team CSC
 2004 - Team CSC
 2005 - Team CSC
 2006 - Team CSC
 2007 - T-Mobile Team

Externe link 

Deens wielrenner
Deens olympisch deelnemer
Kant

zijde (meetkunde)
 kant (textiel), een soort textiel
 een kanten huwelijk, zie huwelijksverjaardag
 een kanten jubileum, zie jubileum
 kanten, een metaalbewerkingstechniek
 Kant (Kirgizië), een stad in Kirgizië
 Vliegbasis Kant, een Russische vliegbasis in Kirgizië 

Personen
 Immanuel Kant (1724-1804), Duits filosoof
 Agnes Kant (1967), Nederlands politica
Exergie

Exergie is de maximale hoeveelheid arbeid die (in theorie) uit een medium (vloeistof, gas) gewonnen kan worden bij het in evenwicht brengen met de omgeving. De energie die bij een gegeven proces verloren gaat, wordt wel anergie genoemd.

Het benutten van alle exergie is alleen mogelijk langs reversibele (omkeerbare) weg.

Een voorbeeld van een omkeerbare weg is (onder bepaalde voorwaarden) adiabatische compressie: bij het samendrukken van (ideaal) gas in een cilinder veert de zuiger weer terug naar de uitgangspositie wanneer de kracht wordt opgeheven. De arbeid die nodig was voor het samendrukken komt bij het terugveren weer vrij, tenminste als er intussen geen warmte-uitwisseling met de omgeving is geweest. De andere omkeerbare weg is warmte-uitwisseling zonder temperatuurverschil. Dit is echter alleen te benaderen, omdat voor een warmtestroom juist een temperatuurverschil nodig is, hoe klein ook. Ten slotte mag beweging niet worden omgezet in warmte zoals gebeurt in een smoorventiel (een adiabatisch maar onomkeerbaar proces). Ook het mengen van media van verschillende temperatuur is niet omkeerbaar.

Een voorbeeld van een proces met een hoog exergieverlies is de cv-ketel: hier wordt warmte overgedragen bij een groot temperatuurverschil, namelijk van de zeer hete gasvlam op het relatief koude verwarmingswater.

Zie ook
Isentropisch proces
Carnotcyclus

Thermodynamica
Isotherm

Een isotherm is een isolijn van constante temperatuur op een kaart.

Isothermen worden veel gebruikt op weerkaarten om grootschalige temperatuurverdelingen aan te duiden. Ook in de thermodynamica, met name in fasediagrammen worden isothermen gebruikt.

Zie ook 
 Isotherm proces
 Isopleet (andere "isolijnen" met geschiedenis)

Temperatuur
Cartografie
Vriespunt

Het vriespunt van een vloeistof is de temperatuur waarbij de vloeistof stolt, dat wil zeggen waarbij het over gaat in de vaste fase. Daartegenover staat het smeltpunt, de temperatuur waarbij de vaste stof smelt.

Indien de vaste stof en de vloeistof met elkaar in evenwicht zijn, zijn vries- en smelttemperatuur aan elkaar gelijk. Bij het afkoelen van alleen de vloeistof wordt dit evenwicht echter vaak niet onmiddellijk bereikt en komt het vriespunt vaak beduidend lager te liggen. De reden daarvoor is dat om een stof te laten kristalliseren het nodig is daarvoor een groeikern te vormen en de thermodynamische potentiaal van deze groeikern is hoger dan van een macroscopisch kristal. Wanneer de macroscopische vaste stof even stabiel wordt als de vloeistof (het smeltpunt) zijn groeikernen dus vaak nog niet stabiel. Bij voldoende onderkoeling kunnen er vanzelf groeikernen ontstaan en treedt er kristallisatie op. Ook het toevoegen van een groeikern (een stukje ijs, maar soms ook bijvoorbeeld een stofdeeltje) kan het proces op gang helpen.

In de spreektaal heeft "het vriespunt" de betekenis van "0 graden Celsius" of "32 graden Fahrenheit", het smeltpunt van ijs (en tevens vriespunt van water) bij atmosferische druk.

Zie ook
Vriespuntsdaling

Thermodynamica
%Vriespunt
%Vriespunt
Ocellus

Een bijoog of puntoog (of ocellus, mv: ocelli) is een enkelvoudig oog dat bij talrijke diergroepen voorkomt. De naam is Latijn voor oogje.

Insecten 
Insecten hebben er in het basisplan van hun anatomie 3 op het voorhoofd, naast de samengestelde ogen (facetogen) waarmee de meeste soorten hun omgeving kunnen waarnemen.

Hoewel ze licht en donker kunnen onderscheiden zijn ze qua beeldvorming optisch zeer inferieur aan de samengestelde ogen; de functie ervan is in veel gevallen niet goed begrepen. De puntogen kunnen bij veel insecten ook ontbreken. Ook insectenlarven hebben soms puntogen.

Dierenanatomie
Anatomie van geleedpotigen
Samengesteld oog

Een samengesteld oog of facetoog is een oogsoort die bij insecten en andere geleedpotigen voorkomt.

Een facetoog bestaat uit tientallen tot tienduizenden (bijvoorbeeld bij libellen), nagenoeg identieke lichtdetectors (ommatidia, ook facetten of deelogen) die naast elkaar liggen, en samen ongeveer een deel van een bol vormen.

Er zijn minstens twee soorten samengestelde ogen. In het ene type facetoog is ieder deeloogje voorzien van eigen lichtgevoelige cellen, en goed voor één "pixel" (beeldeenheid). In het andere type valt licht door de lens van een deeloogje ook op de lichtgevoelige cellen van een naastliggend deeloogje. Zo vormt het insect zich een beeld van dat deel van de omgeving waar de lichtopeningen van de afzonderlijke oogfacetten naartoe wijzen.

Goed ontwikkelde facetogen komen vooral voor bij insecten die op zicht jagen, en bij snelle vliegers die voldoende moeten kunnen zien om obstakels te ontwijken: libellen, vliegen en sommige soorten kevers.

Naast facetogen hebben veel insecten ook enkelvoudige ogen of  ocelli waarvan de functie nog niet is opgehelderd; voor de beeldvorming lijken ze vaak overbodig.

Anatomie van geleedpotigen
Antenne

antenne (insect): uitsteeksels op het hoofd van een insect;
 Antenne (rivier)
 antenne (straling): apparaat voor het ontvangen of uitzenden van elektromagnetische straling;
Antenne (insect)

De antennes zijn bij insecten de twee gelede voelsprieten die vanaf de kop boven of tussen  de ogen ontspringen. De basis van de antenne wordt de scapus genoemd. Het tweede deel heet de pedicel en de overige antenneleden worden flagella genoemd en zijn meestal gelijkvormig. De vorm, lengte en breedte van de scapus, pedicel en de flagella kunnen een belangrijk determinatiekenmerk zijn tussen gelijkende insectensoorten. 

Het aantal geledingen wisselt met de aard van het insect. De sprieten kunnen zintuigen van velerlei aard bevatten: zowel reuk-, smaak- als tastzin of gehoor komen veel voor. Antennes zijn vaak behaard (veel zintuigen hebben ook een haarvorm). De vorm, kleur, beharing en het aantal geledingen van de antennes zijn belangrijke hulpmiddelen bij het determineren van veel soorten insecten.

De antennes moeten niet worden verward met de kaak- en liptasters of palpen, kleine gelede aanhangsels van de monddelen.

Zie ook 
 Anatomie (insecten)

Externe link 
 een (Duits) proefschrift over bepaalde aspecten van de antennes van de honingbij.
 Topografie van de nachtvlinder, vlindernet.nl.

Anatomie van geleedpotigen
Radio Invicta

Radio Invicta was een Engelse radiozender uit de jaren 1960. Het station zond uit vanaf een voormalig legerfort op Red Sands in de Theemsmonding (voor de Engelse kust) op de golflengte 306 meter (985 kHz). Het vermogen van de zender was 1 kW. Medio juli 1964 begonnen geregelde uitzendingen in het Engels. Op 16 december 1964 kwamen eigenaar Tom Pepper (schuilnaam van Harry Featherbee), diskjockey Simon Ashley, en technicus Martin Shaw bij Red Sands om toen hun bevoorradingsscheepje kapseisde. In februari 1965 was het avontuur van Radio Invicta voorbij en ging het station uit de lucht.
Het station beleefde kort daarna een doorstart als KING Radio.

Zie ook
 KING Radio
 Radio 390

Piratenzender
Zeezender
Getal van Nusselt

Het getal van Nusselt is een dimensieloos getal. Het vertegenwoordigt de dimensieloze temperatuurgradiënt aan het oppervlak bij convectie. Het is dus een maat voor de hoeveelheid warmte die getransporteerd wordt door het oppervlak.

  = karakteristieke lengte [m]
  = thermische geleidbaarheid van het fluïdum (warmtegeleidingscoëfficiënt) [W K−1 m−1]
  = warmteoverdrachtscoëfficiënt bij convectie [W K−1 m−2]

Het getal is genoemd naar Wilhelm Nußelt (1882-1957) een Duitse professor op het gebied van massa- en warmtetransport.

Fysische transportverschijnselen
Nusselt
KING Radio

K-I-N-G Radio was een Engelse zeezender die actief was tussen 24 maart en 22 september van 1965 en die uitzond op 236 meter of 1268 kHz (aanvankelijk 306 meter of 980 kHz) op de middengolf. Het station was de opvolger van Radio Invicta, en het station zond eveneens uit vanaf het voormalig legerfort op Red Sands in de Theemsmonding voor de Engelse kust. Het station hanteerde een "middle-of-the-roadformat". De zaken gingen evenwel slecht en de zender trok weinig luisteraars. Ted Allbeury werd gevraagd om het station te verbeteren en stelde voor K-I-N-G Radio op te heffen en een nieuw station te openen: Radio 390.

Zie ook
 Radio Invicta
 Radio 390

Piratenzender
Zeezender
Celia Cruz

Ursula Hilaria Celia de la Caridad Cruz Alfonso (Havana, 21 oktober 1925 – Fort Lee (New Jersey), 16 juli 2003), kortweg Celia Cruz, was een Cubaans-Amerikaanse zangeres. Ze werd bekend als de Queen of Salsa.

Biografie
Ze werd geboren in de Cubaanse hoofdstad Havana waar haar muzikale loopbaan begon in haar kinderjaren, toen zij zong op straathoeken. In 1950 verving Cruz de zangeres van de band La Sonora Matancera. Dit was haar grote doorbraak want ze werd een van Cuba's grootste sterren.

Na de machtsovername door Fidel Castro in 1959 vertrok La Sonora Matancera voor een geplande tournee door Mexico. In plaats van terug te keren naar Cuba vluchtte de band echter naar de Verenigde Staten. Cruz kreeg het staatsburgerschap in 1961 en weigerde naar haar vaderland terug te keren zolang de communisten daar de macht hadden.

In 1962 trouwde ze met de trompettist van de band, Pedro Knight, die later haar manager zou worden en een centrale figuur zou worden in haar muziek als inspirator voor talloze songs, als getuigenis van een gelukkig huwelijk. Twee dagen voor haar dood vierde het paar de 41e huwelijksdag en Knight was aan haar zijde toen ze stierf.

De invloed van Cruz strekte zich ver uit buiten podium en opnamestudio. Door haar stijl en creativiteit gold ze met name in de Verenigde Staten als ambassadeur van de Latino-cultuur. In haar carrière van meer dan vijftig jaar, waarin ze meer dan zeventig albums uitbracht en optrad in tien films, verwierf ze de hoogste onderscheidingen, waaronder vijf Grammy Awards en twee Latin Grammy's.

Ook werd ze geëerd met onderscheidingen buiten de muziekwereld waaronder eredoctoraten van Yale-universiteit, Florida International Universiteit en Miami Universiteit, een National Medal of Arts, de hoogste eer voor een artiest in de Verenigde Staten en een ster in de Hollywood Walk of Fame. Straten in New York, Mexico, Costa Rica and Miami, Florida zijn naar haar vernoemd.

Op muzikaal gebied werkte ze veel samen met percussionist Tito Puente. Samen leverden ze een grote bijdrage aan het populariseren van Latin en Salsa in Amerika en Europa. Naast haar werk met Puente werkte ze samen met Johnny Pacheco, Willie Colón, Pete Conde, Ray Barretto, Sonora Poncena en Fania All-Stars en maakte vele latin-klassiekers. Ze doorbrak culturele grenzen door samen te werken met populaire Amerikaanse artiesten als Patti Labelle, David Byrne en Dionne Warwick.

Tegen verslaggevers hield ze vol dat ze op het toneel zou sterven, onder het roepen van de kreet 'Azúcar!' (Spaans voor "Suiker") maar haar laatste dagen bracht ze door in haar huis in Fort Lee, New Jersey waar ze herstelde van een hersentumor-operatie in december 2002. Celia Cruz overleed op 16 juli 2003 in Fort Lee, New Jersey.

Cubaans zanger
Amerikaans zanger
Andrej Medvedev

Andrej Olegovitsj Medvedev (Oekraïens: Андрій Олегович Медведєв) (Kiev, 31 augustus 1974) is een voormalig toptennisser uit Oekraïne. Hij bereikte in 1999 de finale van Roland Garros, waarin hij verloor van Andre Agassi.

Samen met zijn oudere zus Natalia stond hij in 1995 in de finale van de Hopman Cup. Zij verloren van het Duitse koppel Anke Huber en Boris Becker.

Gewonnen toernooien 
 1997: Hamburg
 1996: Long Island
 1995: Hamburg
 1994: Hamburg, Monte Carlo
 1993: Estoril, Barcelona, New Heaven
 1992: Genève, Stuttgart, Bordeaux

Prestatietabel 

Medvedev speelde op de grandslamtoernooien alleen in het enkelspel.

Externe links 

 

Oekraïens tennisser
Kierkegaard

Peter Kierkegaard (1805-1888), Deens theoloog en politicus
Søren Kierkegaard (1813-1855), Deens theoloog en filosoof
Spoor



Spoorwegen
 Spoorwegen, treinvervoer in het algemeen
 Spoorwegonderneming ("Hij werkt bij het spoor")
 een "rijbaan" van een spoorlijn of trambaan, met aan weerszijden een rail, of in het geval van monorail, een enkele rail in het midden
 Spoornummer ("Spoor 2")
 Baanvak, een stuk spoorweg tussen twee (grotere) stations

Overblijfsel
 Spoor (overblijfsel), overblijfsel, vaak in de vorm van een afdruk en zich uitstrekkend over een afgelegd traject
 Bouwspoor, in de historische bouwkunde en archeologie fysieke sporen in bouwwerken die aanwijzingen geven over de bouwgeschiedenis

Wetenschap

Scheikunde
 Spoor (scheikunde), een heel kleine hoeveelheid van een bepaald product

Wiskunde
 Spoor (lineaire algebra), de optelling van de waarden op de diagonaal van een vierkante matrix
 Spoor (galoistheorie), de optelling van de waarden op de diagonaal van een representatiematrix
 Deelruimtetopologie, ook nog in de wiskunde: de spoortopologie is de topologische structuur geërfd door een deelverzameling van een topologische ruimte

Biologie
 Spoor (bloem), een hol, meestal conisch uitsteeksel aan de voet van een kroonblad, kelkblad of vergroeide kroon
 Spore, het voortplantingsorgaan bij schimmels en bacteriën
 Spoor (paard), een rudimentair element aan de kogel van het paard, waarschijnlijk een overblijfsel van een voetkussentje
 Spoor (dier), een puntig uitsteeksel aan de poot van een dier

Overig
 Spoor (beek), een beek in de Belgische provincie Luik
 Spoor (bouwkunde), een onderdeel van een dakconstructie
 Spoor (muziek), een gebruikt kanaal bij muziekopnamen
 Spoor (tijdschrift), tijdschrift voor reizigers van de Nederlandse Spoorwegen
 Spoor (voertuig), het recht rijden van een voertuig
 Filmspoor, een deel van een filmstrook
 Sporen (paardrijden), puntige uitsteeksels aan de laars van een ruiter

Personen 
 Spoor (geslacht), Nederlandse familie
 André Spoor (journalist), Nederlands journalist
 André Spoor (musicus), Nederlands violist, concertmeester en tweede dirigent
 Carolien Karthaus, voluit Carolien Marie Elisabeth Karthaus-Spoor, Nederlands actrice
 Hendrickje Spoor, Nederlands schrijfster
 Rinus Spoor, Nederlands televisieregisseur
 Rudolf Spoor, Nederlands televisieregisseur
 Simon Spoor, Nederlands generaal
 Will Spoor, Nederlands acteur en theatermaker
Radio 390

Radio 390 was een Engelse zeezender op de middengolf op 773 kHz, 388 m die nog geen twee jaar heeft bestaan.

Ted Allbeury was geroepen om de problemen van KING Radio op te lossen en verzamelde gelden om de meeste KING-eigenaars uit te kopen. Hij kwam voor de dag met een heel ander muziekformaat en mikte op de oudere luisteraar, en dat met groot succes. Het vermogen van de zender was 10 tot 30 kW.

Radio 390 (zo genoemd naar de gebruikte golflengte) zond uit vanaf een voormalig legerfort op Red Sands in de monding van de Theems. Het Red Sands Fort bestond uit 7 torens die onderling verbonden waren met loopbruggen. Het officiële programma startte op 25 september 1965. Door problemen met de gerechtelijke overheden was het station uit de lucht van 18 augustus 1966 tot 31 december 1966. Er waren betwistingen omtrent de ligging van de forten. Bij laag tij zouden ze binnen de territoriale wateren komen te liggen, wat aan de hand van Navy kaarten ook zou bewezen worden. Op 28 juli 1967 sloot Radio 390.

Zie ook
 KING Radio
 Radio Invicta

Piratenzender
Zeezender
Frederic Remington

Frederic Sackrider Remington (Canton (New York), 4 oktober 1861 - Ridgefield, 26 december 1909) was een Amerikaans schilder en beeldhouwer gespecialiseerd in het uitbeelden van het Amerikaanse Westen. Zijn werk diende als inspiratiebron voor vele cineasten bij het maken van westerns.

Werken

Trivia 
De kunstenaar speelt een hoofdrol in het Lucky Luke-album De kunstschilder.

Externe links 
Afbeeldingen: Frederic Remington Complete Works
Frederic Remington Art Museum
Artcyclopedia, Engelstalige kunstencyclopedie

Amerikaans beeldhouwer
Amerikaans kunstschilder
Persoon in het Wilde Westen
James B. Eads

James Buchanan Eads (Lawrenceburg, Indiana, 23 mei 1820 - Nassau, Bahama's, 8 maart 1887) was een Amerikaanse ingenieur en uitvinder van de duikerklok, een hulpmiddel bij het duiken. Hij ontwierp ook de Eads Bridge, een brug over de Mississippi bij Saint Louis.

Eads, James B.
Morfologie huidafwijkingen

De morfologie van huidafwijkingen is in de dermatologie van groot belang, daarom is het zaak huidaandoeningen nauwkeurig te beschrijven. Hiervoor is een aparte terminologie gangbaar, de efflorescentieleer. In de leerboeken wordt vaak het PROVOKE-systeem aangehouden om huidafwijkingen systematisch te beschrijven, zodat alle mogelijk belangrijke aspecten aan bod komen. In de praktijk zullen weinig artsen dit routinematig zo uitgebreid doen.

PROVOKE-systeem 
P - plaats - waar op het lichaam
R - rangschikking - verdeling van de plekken
O - omvang - aantal en grootte van de individuele plekken
V - vorm van de plek
O - omtrek (begrenzing) 
K - kleur
E - efflorescentie

Efflorescenties 
Het gaat meestal om plekken (efflorescenties, erupties of laesies):
Macula - vlek, anders gekleurd deel van de huid, niet verheven.
Papel of papula - t.o.v. ondergrond verheven huidgedeelte
Nodulus - zwelling in of onder de huid, niet puur oppervlakkig, kleiner dan 1 cm.
Nodus - als nodulus maar groter dan 1 cm.
Vesikel of blaasje - met helder vocht gevulde holte, kleiner dan 1 cm.
Blaar of bulla - blaasje groter dan 1 cm.
Pustel - puistje, blaasje gevuld met ontstekingscellen.
Plaque - grotere, verheven plek
Erosie - ontbreken van een deel van de epidermis
Excoriatie - beschadiging van epidermis en bovenste deel van de dermis, zoals bij een schaafwond.
Ulcus - zweer, wond met geringe genezingstendens.
Sclerose - littekenachtige verharding van de huid
Atrofie - inzinking, dunnere plaats van de huid
Dyschromie of dyschromia - niet nader omschreven kleurverandering van de huid die niet berust op vaatverwijding (niet wegdrukbaar)
Urticaria (meervoud) of kwaddel - galbult, vlakke papel met erytheem
Teleangiëctasie- felle wegdrukbare roodheid, veroorzaakt door vaatverwijding die blijvend is.

Beschrijvingen van kleur 
gehyperpigmenteerd - toegenomen/meer pigment 
gehypopigmenteerd - afgenomen (dus minder) pigment
gedepigmenteerd - ontbrekend (geheel geen) pigment 
erythemateus - rood, wegdrukbaar (bloedcellen in de haarvaten)
purpureel - rood, niet wegdrukbaar (bloedcellen buiten de haarvaten of gestold)

Beschrijving van het oppervlak 
squameus - schilferend 
crusteus - met korsten (van bijvoorbeeld wondvocht) bedekt
papillomateus - bloemkoolachtig, wratachtig
hyperkeratotisch - toegenomen hoornlaag
gelichenificeerd - verdikte huid met vergroving van de huidstructuur

Beschrijving van grootte/vorm 
nummulair - muntgroot (rond)
lenticulair - druppelgroot (linzegroot)
miliair - puntgroot
arciform - boogvormig
annulair - ringvormig
polycyclisch - uit meerdere ronde vormen bestaand
gegyreerd - als slingerende linten
reticulair - netvormig
polygonaal - veelhoekig

Voorbeeld 
Een wrat zou zo beschreven kunnen worden: op de rechterelleboog een solitaire 4 mm grote, ronde, papillomateuze, erythemateuze papel.
Een koortslip: in het lippenrood van de rechtermondhoek gegroepeerd enkele 3 mm grote, met helder vocht gevulde, herpetiform gerangschikte bolronde blaasjes (op erythemateuze ondergrond).

Huidaandoening
Albert Uderzo

Alberto Aleandro Uderzo (Fismes, 25 april 1927 – Neuilly-sur-Seine, 24 maart 2020) was een Frans striptekenaar en stripscenarist die vooral bekend is geworden door de strip Asterix.

Biografie 
Uderzo werd geboren als kind van Italiaanse immigranten die in 1934 het Franse staatsburgerschap verwierven. Hij maakte zichzelf de kunst van het striptekenen eigen, met de figuren van Walt Disney als voorbeeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij voor de Société parisienne d'édition. Na de oorlog illustreerde hij romans, en daarnaast begon hij de strip Belloy, Le Prince Rollin, en werkte hij voor France Dimanche en France Soir.

In 1950 ontmoette hij in Brussel zijn Belgische vakgenoten Victor Hubinon, Eddy Paape, Mitacq, en Jean-Michel Charlier. Met de laatste werkte hij aan nieuwe avonturen van Belloy, Le Prince Rollin. In hetzelfde jaar leerde hij ook de striptekenaar René Goscinny kennen. Dit was het begin van een langdurige samenwerking, met Goscinny in de rol van scenarist.

In 1959 werd Uderzo de artistieke directeur van het nieuwe Franse striptijdschrift Pilote, waarin hij Asterix tekende (met Goscinny als scenarist) en Tanguy en Laverdure (met Charlier). Ondanks het feit van het grote succes van Tanguy en Laverdure ging zijn voorkeur uit naar het humoristische Asterix, wat de andere reeks ging overvleugelen. Vanaf 1967 ging hij zich volledig op het tekenen van die reeks toeleggen.

Samen met René Goscinny maakte hij ook de serie Oumpah Pah le Peau-Rouge (Hoempa Pa), die vanaf 1958 verscheen in het Belgische stripweekblad Kuifje, Jehan Pistolet (Johan Pikbroek), Luc Junior en Benjamin et Benjamine.

In 1985 kreeg Uderzo van de Franse staat het ereteken van Ridder in de Nationale Orde van Verdienste. In 2013 promoveerde hij tot Officier. Bij de Nederlandse lintjesregen van 2006 is Uderzo benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Deze onderscheiding werd hem uitgereikt op dinsdag 6 maart 2007 in de ambtswoning van de Nederlandse ambassadeur in Parijs. 

Naast zijn verdiensten voor de stripwereld werd Uderzo gelauwerd wegens zijn betekenis voor het historisch en klassiek onderwijs in Nederland, zijn bijdrage aan de Europese eenwording en het onderling respect voor andere culturen.

Begin 2009 gaven Albert Uderzo en Anne, de dochter van de in 1977 overleden Goscinny, te kennen dat zij de groep Hachette Livre de toestemming gaven om de Asterix-reeks ook na Uderzo's overlijden voort te zetten. De uitgeversgroep verwierf eind 2008, 60% van de aandelen van Albert-René. Het is niet bekend of Uderzo ook bepaalde voorwaarden gesteld heeft ten aanzien van het karakter van de toekomstige albums.

In januari 2015 publiceerde Uderzo twee tekeningen als blijk van medeleven na de aanslag op Charlie Hebdo.

Uderzo stierf op 92-jarige leeftijd aan een hartaanval.

Kleurenblindheid 
Uderzo was kleurenblind. In het begin van zijn loopbaan leverde dat soms hilarische situaties op als hij bijvoorbeeld een paard groen had ingekleurd. Het inkleuren deed hij later dan ook niet zelf.

Bibliografie (selectie)

Asterix
Tanguy en Laverdure
 
Frans schrijver
Frans stripauteur
Calamity Jane

Martha Jane Cannary (Princeton, 1 mei 1852 – Terry, 1 augustus 1903) beter bekend als Calamity Jane, was een Amerikaanse vrouw die bekend werd door haar 'mannelijke' gedrag in het Wilde Westen en haar relatie met Wild Bill Hickok.

Zij werd geboren bij Princeton in Missouri. Op zeer jonge leeftijd namen haar ouders haar mee in een karavaan (wagon train) naar het Wilde Westen van de Verenigde Staten. Haar moeder stierf onderweg en haar vader stierf niet lang na aankomst in Salt Lake City. 

Na de Amerikaanse Burgeroorlog trad ze in dienst als verkenner voor George Armstrong Custer en vanaf dat moment droeg ze een soldatenuniform. Het is niet geheel duidelijk of ze ook werkelijk dienst nam in het leger. Ze was betrokken bij een aantal campagnes in de lange serie conflicten met Amerikaanse indianen. Gedurende deze periode bij het leger kreeg ze haar bijnaam Calamity Jane (Calamity betekent ramp of ongeluk).

Ze vestigde zich in de buurt van Deadwood, South Dakota. Ze heeft altijd beweerd dat ze voor 1876 getrouwd is geweest met Wild Bill Hickok en dat hij de vader was van haar kind (Jean Hickok McCormick, geboren op 25 september 1873, ter adoptie gegeven). In 1878 verpleegde ze slachtoffers van een pokkenepidemie in het Dakota-gebied. In 1891 trouwde ze met Clinton Burke, nadat ze al enige jaren met hem had samengewoond.

Vanaf 1896 ging Jane op tournee met wildwestshows (onder meer met Buffalo Bill), wat ze bleef doen tot vlak voor haar dood bij Deadwood op 1 augustus 1903. Ze werd op Mount Moriah Cemetery in Deadwood naast Hickok begraven; haar graf bestaat nog steeds.

Haar avontuurlijke gewoontes, drankzucht en ruige levensstijl maakten haar tot opzienbarend en mysterieus voorbeeld voor vele onafhankelijk denkende vrouwen van haar tijd. Over haar leven zijn verschillende films gemaakt; de bekendste daarvan is Calamity Jane (1953) van David Butler met Doris Day in de hoofdrol. In 1961 volgde een op deze film gebaseerde musical. Ook in de serie Deadwood is Calamity Jane een van de prominente figuren. Verder speelt ze een hoofdrol in twee Lucky Luke-stripverhalen: Calamity Jane (1967) en Spokenjacht (1992). In 2020 kwam de animatiefilm Calamity uit, over de jeugd van Calamity Jane van animatieregisseur Rémi Chayé. Deze film werd bekroond op het prestigieuze animatiefilmfestival van Annecy en op het Nederlandse Cinekid.

Zie ook 
 Calamity Jane (film), een film over haar leven van David Butler uit 1953 met Doris Day.

Externe links 
  Biografie van Women's History
  Project Gutenberg, e-boek: Life and Adventures of Calamity Jane door Calamity Jane

Galerij 

Amerikaans persoon
Persoon in het Wilde Westen
Deadwood
Pseudoniem
Dvorak

Ann Dvorak, een Amerikaans actrice
 Vernon Dvorak die de Dvoraktechniek voor het beoordelen van tropische cyclonen ontwierp
 August Dvorak, die samen met William Dealey het Dvorak-toetsenbord ontwikkelde
 Antonín Dvořák, een Tsjechisch componist
 Tomáš Dvořák, een Tsjechisch atleet
Vischpoort

De Vischpoort van Elburg
 De Vischpoort van Harderwijk
 De Vispoort van Zwolle
Nico

Nico is een voornaam en een afkorting van Nicolaas en Nicole.

Afgeleid van het Grieks, waar het "overwinnaar des volks" betekent.

Bekende Nico's
Nico (zangeres), Duits zangeres en fotomodel
Nico Braun, Luxemburgs voetballer
Nico Haak, Nederlands zanger
Nico Wagner, Luxemburgs voetballer
Nico Zwinkels, Nederlands klusjesman en televisiepersoonlijkheid

Jongensnaam
Boot

boot (vaartuig)
 boot (computer), in verband met het opstarten van een computer
 een bundel vlas
 De boot, een roman
 Tupolev Tu-91, waarvan de NAVO-codenaam Boot is
 BOOT-onderzoek, in verband met bodemsanering overeenkomstig het Besluit opslag in ondergrondse tanks
 Boot (lied), een lied van FMG uit 2022

Personen met de achternaam Boot 
 Cornelis Hendrik Boudewijn Boot (1813-1892), minister en burgemeester
 Els Boot (1955), burgemeester
 Elise Boot (1932), rechtsgeleerde, politica en bestuurder
 Henri Boot (1877-1963), kunstschilder
 Johan Cornelis Gerard Boot (1811-1901), latinist
 Joost Boot (1902-2002), burgemeester
 Kees Boot (1970), acteur
 Klaas Boot jr. (1927-2003), turner en sportverslaggever
 Klaas Boot sr. (1897-1969), turner
 Ton Boot (1940), basketballer
Cellulosenitraat

Cellulosenitraat, schietkatoen of nitrocellulose is de verzamelnaam voor stoffen die bestaan uit cellulose met nitraatgroepen ermee veresterd. De benaming nitrocellulose is in principe fout, omdat dit suggereert dat de structuur nitrogroepen bevat, hetgeen niet geheel juist is; de verbinding is formeel een nitraatester.

Synthese 
Cellulosenitraat wordt bereid door cellulose te behandelen met een mengsel van geconcentreerd salpeterzuur en geconcentreerd zwavelzuur (dit wordt nitreerzuur genoemd):

In plaats van zuiver salpeterzuur wordt ook weleens een nitraatzout als ammoniumnitraat of kaliumnitraat in combinatie met zwavelzuur gebruikt. Er wordt dan in situ salpeterzuur gevormd:

NH4NO3 + H2SO4 -> HNO3 + NH4HSO3

Dit mengsel is iets reactiever, maar ook iets stijver waardoor goed roeren belangrijk is omdat anders een runaway kan plaatsvinden.

De algemene synthese van cellulosenitraat is vrij eenvoudig en wordt dan ook wel als proef gedaan door hobbyisten, echter is het verkrijgen van echte heel hoog genitreerde cellulose bijna niet haalbaar. Met het gebruik van rokend salpeterzuur of een nitraatzout als nitraatdonor komt men meestal niet hoger dan cellulosehexanitraat.

Eigenschappen 
Cellulosenitraat draagt door de veresteringsreactie op een groot aantal plaatsen een nitraatgroep, waardoor de stof brandbaar tot explosief is. De eigenschappen van het product hangen af van deze nitreringsgraad. Zo is bijvoorbeeld de explosieve kracht van optimaal genitreerde cellulose ongeveer viermaal groter dan die van buskruit. Optimaal genitreerde cellulose detoneert met een snelheid van 7300 m/s en brandt zeer snel, minder sterk genitreerde cellulose brandt traag. De eerste versie wordt in samenstellingen met andere middelen zoals nitroglycerine gebruikt in munitie als rookloos kruit, ook wel cordiet genaamd. De stof is gevoelig voor warmte en vuur maar niet erg voor stoot of wrijving.

Minder sterk genitreerde cellulose kan worden opgelost in een mengsel van alcohol ether en kamfer; de resulterende stroperige vloeistof wordt collodium genoemd. Na verdamping van dit oplosmiddel ontstaat celluloid, een kunststof waar vroeger onder andere tafeltennisballen en filmmateriaal van werden gemaakt. Het vindt weinig toepassing meer in verband met de extreme brandbaarheid. Daarenboven zijn celluloidfilms niet erg chemisch stabiel, zodat vele oude filmcollecties door veroudering met vernietiging worden bedreigd.

Nitrocellulose kent ook een toepassing waar het als basis dient van lakverven.

Externe links 
 

Nitraatester
Cellulose
Explosieve stof
Nitreerzuur

Nitreerzuur is een mengsel van geconcentreerd zwavelzuur en salpeterzuur, zo veel mogelijk watervrij, dat kan worden gebruikt om een groot aantal hydroxylgroepbevattende stoffen zoals cellulose en glycerine in esters van salpeterzuur om te zetten, in de genoemde voorbeelden in cellulosenitraat (ook wel bekend als schietkatoen) en nitroglycerine:

R-OH + HNO3 -> R-ONO2 +H2O

Tijdens de omestering van een verbinding komt zeer veel warmte vrij, de reactie moet gekoeld om ontleding van de gevormde verbinding en die van de reagentia tegen te gaan. De reactieproducten zijn vaak extreem brandbaar of explosief. Het uitvoeren van dergelijke reacties, waarbij vaak veel reactiewarmte vrijkomt, is dan ook een zeer gevaarlijke bezigheid omdat met spontane decompositie rekening moet worden gehouden.

Hetzelfde mengsel van zuren wordt ook gebruikt voor de nitrering van aromatische verbindingen. Hierbij echter worden nitroverbindingen gevormd, geen nitraatesters. De nitrering van aromaten is een voorbeeld van elektrofiele aromatische substitutie. Het grootste verschil is ook de manier van reageren, bij elektrofiele substitutie speelt vooral het nitroniumion een belangrijke rol in de substitutie op de aromatische ring. Bij de verestering wordt alleen maar een functionele groep aan de molecule gebonden. Het nitroniumion wordt gevormd doordat salpeterzuur wordt geprotoneerd door zwavelzuur:

HNO3 + 2 H2SO4 -> NO2^+ + 2 HSO4^- + H2O

Oxozuur
Mengsel
Reagens
Cellulose

Cellulose is een hoofdbestanddeel van de celwanden van planten. Het is een organische verbinding die de meest voorkomende natuurlijke (biologische) polymeer (biopolymeer) is op aarde. Het komt ook voor bij verschillende algensoorten, en ook enkele bacteriën zijn in staat cellulose uit te scheiden.

Cellulose is een  β-1,4-glucaan, een polysacharide (meervoudige suiker) opgebouwd uit een lineaire keten van enkele honderden tot vele duizenden β (1 → 4) gekoppelde D-glucose-eenheden, aan elkaar gelinkt tot een polymere keten.
Die lange ketens van glucose-eenheden vormen cellulosemoleculen, onderdelen van hogere structuren met vaak statische functies als scheurbestendige vezels in planten.
Plantenvezels bestaan meestal uit holle cellen met een dikke celwand, die grotendeels bestaat uit cellulose, hemicellulose en lignine.
Katoenvezel bestaat nagenoeg (90%) uit zuivere cellulose; bij hout is dat 40-50% en bij gedroogde hennep 57%.

Cellulose is bijna niet oplosbaar in klassieke oplosmiddelen. In tegenstelling tot andere polymere vormen van glucose, zoals zetmeel en glycogeen, is de biopolymeer cellulose slecht verteerbaar tot de celbrandstof glucose. Mensen kunnen het niet verteren.
Herkauwers hebben symbiotische bacteriën met het enzym cellulase in hun ingewanden waardoor ze de cellulose wel kunnen verteren.
In gematigde streken wordt de cellulosecomponent in hout door xylofage kevers in het larve-stadium (larven van de boktorrenfamilie) en micro-organismen zoals schimmels afgebroken; in tropische gebieden vervullen termieten hierin een belangrijke rol. Ook bij termieten zijn het symbiotische micro-organismen in hun ingewanden die de cellulose tot glucose afbreken.

Toepassingen
Cellulose is een belangrijke grondstof bij de productie van papier en karton. In de chemische industrie wordt het gebruikt voor vervaardiging voor cellofaan en celluloid en van kunstvezels voor textiel zoals viscose en modal en tal van andere toepassingen.

In voedsel kan cellulose voorkomen als verdikkingsmiddel, vulmiddel, of anti-klontermiddel, bijvoorbeeld in sauzen, soep, ijs, margarine, jam, milkshakes en cake. Op het etiket is dit te herkennen aan het E-nummer E460.

Zie ook
 Celstof, cellulose voor papierproductie.

 
Biochemie
Hout
Vaartuig

watervaartuigen zoals:
Boot
Schip
Hovercraft
Ruimtevaartuig
Luchtvaartuig
Zomerse dag

Van een zomerse dag is sprake wanneer de maximumtemperatuur op die dag, gemeten in een weerhut, 25 °C of meer bedraagt. In Nederland neemt men als landelijke maatstaf de metingen door het KNMI in De Bilt, in België de metingen door het KMI in Ukkel. Is bovendien de gemeten temperatuur 30,0 °C of hoger, dan is in Nederland en in België sprake van een tropische dag.

Frequentie in België 
In Ukkel zijn er gemiddeld 28,1 zomerse dagen.

Nederland 
Nederland heeft, gemiddeld over 1981-2010, per jaar tussen de 7 (op de Waddeneilanden) en 37 zomerse dagen (in Arcen). In De Bilt zijn dit er gemiddeld 26, waarvan 3 in mei, 5 in juni, 9 in juli, 7 in augustus en 2 in september. Het aantal zomerse dagen is in De Bilt gemiddeld met 4 toegenomen tussen 1971-2000 en 1981-2010. 

Sinds 1849 had De Bilt, volgens de oude metingen van vóór 2016, de meeste zomerse dagen in 1947: 64, waarvan 46 in juni, juli en augustus. Na de bijstelling van 2016 staat nu 2018 met 55 zomerse dagen bovenaan (en 1947 met 46 op de vierde plaats). De langste reeks in De Bilt was in 1975: 18 zomerse dagen tussen 29 juli en 15 augustus. Regionaal is het record een serie van 29 in Noord-Brabant en Limburg tussen 12 juli en 9 augustus 2018 met als maximumtemperatuur 38,2° in Arcen. 

De vroegste zomerse dag in De Bilt ooit was 14 april 2007 toen het 27,6° werd, de laatste was op 13 oktober 2018 met 26,3°.

Externe links 
 KNMI
 ''KMI'

Temperatuur
Weerverschijnsel
Zomer
Warme dag

We spreken van een warme dag wanneer op deze dag de maximumtemperatuur, gemeten in een weerhut, 20,0 °C of meer bedraagt.

Nederland heeft gemiddeld per jaar tussen de 44 warme dagen op Terschelling en 102 warme dagen in Arcen. In De Bilt is dat gemiddeld 85 dagen. Het aantal warme dagen in De Bilt is met 8 toegenomen tussen 1971-2000 en 1981-2010. De langste reeks warme dagen in De Bilt was er een van 60, van 25 juni t/m 23 augustus 2018.

Externe link 
 Warme dagen, KNMI

Temperatuur
Weerverschijnsel
Zomer
IJsdag

We spreken van een ijsdag wanneer de maximumtemperatuur, gemeten in een weerhut, de hele dag onder 0 °C blijft.

Nederland heeft gemiddeld per jaar tussen de 6 en 12 ijsdagen (De Bilt: 8). Het totaal aantal ijsdagen in een winter is een van de methoden om te berekenen hoe streng een winter was, echter een meer gebruikte methode is het koudegetal (of hellmanngetal).

In België haalden er in het verleden twee perioden het record van 22 ijsdagen: in 1917 van 19 januari tot 9 februari en in 1853-1854 van 15 december tot 3 januari.

Temperatuur
Weerverschijnsel
Winter
Lichte vorst

Lichte vorst is een term die gebruikt wordt binnen de meteorologie. Wanneer de temperatuur lager is dan 0,0 °C en uitkomt tussen -0,1 en -5,0 °C spreekt men van lichte vorst. Pas bij -5,1 °C is er sprake van matige vorst.

Nederland heeft gemiddeld per jaar tussen de 24 en 70 nachten met lichte vorst (De Bilt: 58).

Temperatuur
Weerverschijnsel
Winter
Matige vorst

Matige vorst is een term die gebruikt wordt binnen de meteorologie. Wanneer de temperatuur lager is dan -5,0 °C en uitkomt tussen -5,1 en -10,0 °C spreekt men van matige vorst. Pas bij -10,1 °C is er sprake van strenge vorst.

Nederland heeft gemiddeld per jaar tussen de 3 en 18 nachten met matige vorst (De Bilt: 12).

Temperatuur
Weerverschijnsel
Winter
Strenge vorst

Strenge vorst is een term die gebruikt wordt binnen de meteorologie. Wanneer de temperatuur lager is dan -10,0 °C en ligt tussen -10,1 en -15,0 °C spreekt men van strenge vorst. Pas bij -15,1 °C is er sprake van zeer strenge vorst. Een term die op strenge vorst lijkt is een zeer koude dag. Het verschil tussen de twee is dat een zeer koude dag vanaf -10,0 °C geldt, en strenge vorst vanaf -10,1 °C.

Strenge vorst in Nederland 
Nederland heeft gemiddeld per jaar tussen de 0 en de 5 nachten met strenge vorst (De Bilt: 3). In de zachte winters van 2006-2007 en 2007-2008 kwam in geen enkele nacht ergens in Nederland strenge vorst voor. De vroegste in De Bilt gemeten datum met strenge vorst was in 1921 op 29 november, toen de temperatuur daalde tot -14,4 °C. In februari 1956 werd in de Bilt 13 dagen lang aanhoudend strenge vorst gemeten. In januari 1942 werd in Groningen 16 dagen lang onafgebroken strenge vorst gemeten, het record van de 20e eeuw. De winter die alles bij elkaar de meeste dagen met strenge vorst had, was in de 20e eeuw die van 1962-1963. 

In De Bilt werd voor het laatst strenge vorst gemeten op 13 februari 2021: -10,5 °C. De laatste keer daarvoor was 16 januari 2013, toen het -13,0 °C werd.

Temperatuur
Weerverschijnsel
Winter
Zeer strenge vorst

Zeer strenge vorst is een term die gebruikt wordt binnen de meteorologie. Men spreekt over zeer strenge vorst wanneer de temperatuur, gemeten in een weerhut, −15,1 °C of lager bedraagt.

In Nederland en België is een dergelijke temperatuur uiterst schaars; zelfs op het hoogtepunt van een koudegolf is zij niet vanzelfsprekend. De meest recente zeer strenge vorst in Nederland was op 9 februari 2021, toen in Hupsel -16,2 °C werd gemeten. De laatste keer daarvoor was op 16 januari 2013, toen in Herwijnen −18,0 °C werd gemeten. Op 27 januari 1942 daalde de temperatuur in een weerhut van het KNMI te Winterswijk naar −27,4 °C, wat nog altijd het kouderecord voor Nederland is. Het Belgische recordminimum dateert van 20 januari 1940 en staat op naam van Rochefort; −30,1 °C.

Temperatuur
Weerverschijnsel
Winter