Voorne-Putten

Voorne-Putten beslaat een gebied in de Nederlandse provincie Zuid-Holland tussen het Haringvliet, het Spui, de Oude Maas en het Brielse Meer, direct ten zuiden van het haven- en industriegebied van de Rijnmond. Het dubbeleiland bestaat uit de eilanden Voorne en Putten. Deze waren ten gevolge van de verzanding van de Bernisse vanaf de 15e eeuw aan elkaar gegroeid en vervolgens door middel van bruggen, tunnels en dammen met de rest van de provincie verbonden. De Bernisse is in de jaren 1970 uitgebaggerd en opnieuw verbreed. Er liggen twee gemeenten op het dubbeleiland met in totaal ruim 150.000 inwoners (2020). 

De grens tussen Voorne en Putten is niet het Kanaal door Voorne (ook: Voornse Kanaal), dat het dubbeleiland in twee gelijke helften lijkt te verdelen, maar de Bernisse, die via Geervliet, Abbenbroek en Zuidland loopt. Putten is dus veel kleiner dan Voorne, en het wordt voor een zeer groot deel in beslag genomen door de stad Spijkenisse. Ten oosten van de Oude Maas grenst Voorne-Putten aan IJsselmonde, ten oosten van het Spui ligt de Hoeksche Waard en aan de zuidkant van het Haringvliet grenst het aan Goeree-Overflakkee. Volgens de Waterwet heeft Voorne-Putten het dijkringnummer 20.

De voornaamste plaatsen op Voorne-Putten zijn de stad Spijkenisse, het oude vestingstadje Brielle, de voormalige marinehaven Hellevoetsluis en de badplaatsen Rockanje en Oostvoorne. Bezienswaardig zijn de historische tolstadjes Heenvliet en Geervliet aan weerszijden van de Bernisse. Brielle mag zich de officieuze hoofdstad van het eiland noemen, alhoewel Spijkenisse door de hier aanwezige voorzieningen een centrale rol speelt. De meeste toeristen komen af op het watersportcentrum Brielle, maar vooral op de beide badplaatsen.

Het westen van Voorne wordt in beslag genomen door een belangrijk natuurgebied, Voornes Duin, met duinvalleien en een rijk vogelleven. Het is het oudste deel van het eiland, en het heeft vroeger één geheel gevormd met Goeree. Het huidige Voorne heette toen Oostvoorne, een naam die voortleeft in die van het dorp Oostvoorne, het oudste op het eiland. Hier resideerden de Heren van Voorne, in een burcht op een kunstmatige heuvel.

Na 1200 werd de rest van Voorne-Putten ingedijkt. In 1371 werd Voorne voorgoed een deel van het gewest Holland.

Gemeenten en plaatsen op Voorne-Putten 
Op Voorne-Putten liggen de volgende gemeenten (sinds de herindelingen van 1980, 2015 en 2023) en plaatsen:

Op Voorne :
Gemeente Voorne aan Zee: Oostvoorne - Rockanje - Tinte -  Brielle - Vierpolders - Zwartewaal - Hellevoetsluis - Nieuw-Helvoet - Nieuwenhoorn - Oudenhoorn 
Gedeelte van de gemeente Nissewaard: Abbenbroek - Heenvliet - Zuidland

Op Putten :
Gedeelte van de gemeente Nissewaard: Beerenplaat - Biert - Geervliet - Hekelingen - Simonshaven - Spijkenisse

Media 
 LINQ Media, regionale omroep

Externe links 
 Streekarchief Voorne-Putten Rozenburg; de digitale toegang tot het verleden van Voorne-Putten en Rozenburg
 Beeldbank Nationaalarchief Kaart,Rotterdam, Delfland, Voorne-Putten en Kralingen ±1850
 Informatie uit de regio Voorne-Putten
 Maasdeltagroep - members.chello.nl (gearchiveerd)
 Monumentenboek Voorne-Putten - DBNL

Literatuur 
 Van weilanden naar woonwijken : Voorne-Putten 1945-1975; Bob Benschop, Zwolle, WBOOKS, 2019, ISBN 9789462583245, 128 pagina’s

Schelde- en Maasdelta