Aleksander

Aleksander (, aleksandros – obrońca ludzi) – imię męskie pochodzenia greckiego składające się z dwóch członów:  (bronić, wspomagać) i  (od  – mąż, mężczyzna). Całość bywa interpretowana jako „broniący mężów, troszczący się o mężów, opiekujący się mężami”.

Notuje się wzrost popularności tego imienia wśród imion nadawanych noworodkom w Polsce. Na liście najczęściej nadawanych imion męskich w 2002 Aleksander plasował się na 39 pozycji, w 2005 – na 36, w 2010 – na 17, a w roku 2013 – na 14 pozycji. W języku potocznym używane są formy zdrobniałe Olek lub Alek. 

Żeński odpowiednik: Aleksandra.

Aleksander imieniny obchodzi 15 stycznia, 30 stycznia, 26 lutego, 10 marca, 18 marca, 20 marca, 24 marca, 27 marca, 28 marca, 24 kwietnia, 3 maja, 8 maja, 20 maja, 29 maja, 4 czerwca, 6 czerwca, 9 lipca, 10 lipca, 17 lipca, 1 sierpnia, 11 sierpnia, 26 sierpnia, 2 września, 13 września, 21 września, 11 października, 12 grudnia.

W innych językach 
 język angielski – Alexander
 język arabski – Iskander
 język białoruski – Аляксандр, Аляксандар, Алесь (Aliaksandr, Aliaksandar, Aleś)
 esperanto – Aleksandro
 język estoński – Aleksander
 język fiński – Aleksanteri
 język francuski – Alexandre
 język grecki – Ἀλέξανδρος (Aleksandros)
 język hiszpański – Alejandro
 język niemiecki – Alexander
 język perski – Iskandiar
 język portugalski – Alexandre
 język rosyjski – Александр (Aleksandr), Sasza
 język rumuński – Alexandru
 język serbsko-chorwacki – Aleksandar
 język słoweński – Aleksander
 język turecki – Iskender
 język ukraiński – Олександр, Олесь (Oleksandr, Oleś)
 język węgierski – Sándor
 język włoski – Alessandro, Sandro

Znane osoby noszące imię Aleksander

Władcy 

 Aleksander I (?–454 p.n.e., król Macedonii od ok. 498
 Aleksander Macedoński (Aleksander III Wielki) (356 p.n.e.–323 p.n.e.), król Macedonii
 Aleksander Molossos (?–330 p.n.e.), król Epiru od 342
 Aleksander IV Macedoński (323–310 p.n.e.), syn Aleksandra Macedońskiego, kandydat do tronu Macedonii
 Aleksander I, król Szkocji 1107–1124
 Aleksander II (1198–1249), król Szkocji od 1214
 Aleksander III (1241–1286), król Szkocji od 1249
 Aleksander Newski (ok. 1220–1263), władca Nowogrodu Wielkiego od 1236 i księstwa włodzimiersko-suzdalskiego od 1252, święty prawosławny.
 Aleksander Dobry (?–1432), hospodar mołdawski od 1400
 Aleksander I, król Gruzji 1412–1442
 Aleksander Jagiellończyk (1461–1506), król polski od 1501
 Aleksander I Pawłowicz (Aleksander I Romanow, 1777–1825), cesarz rosyjski od 1801
 Aleksander II Romanow (1818–1881), cesarz rosyjski od 1855
 Aleksander III Romanow (1845–1894), cesarz rosyjski od 1881
 Aleksander I Battenberg (1857–1886), książę Bułgarii od 1879
 Aleksander Obrenović (1876–1903), król serbski od 1889
 Aleksander I Karađorđević (1888–1934), król SHS od 1921, król Jugosławii od 1929
 Aleksander Glücksburg (1893–1920), król Grecji od 1917

Papieże 
 Aleksander I (?–117), święty, papież od 107
 Aleksander II (?–1073), papież od 1061
 Aleksander III (ok. 1100–1181), papież od 1159
 Aleksander IV (1185–1261), papież 1254–1261
 Aleksander V (ok. 1339–1410), antypapież 1409–1410
 Aleksander VI (1430/1431–1503), papież od 1492
 Aleksander VII (1599–1667), papież od 1655
 Aleksander VIII (1610–1691), papież od 1689

Postacie historyczne i średniowieczne 
 Aleksander z Afrodyzji (przełom II i III w.), filozof grecki
 Aleksander z Fiesole (IX wiek) – biskup Fiesole, męczennik i święty katolicki (wspomnienie 6 czerwca)
 Aleksander z Hales (ok. 1180—1245), angielski filozof i teolog
 Aleksander z Malonne (koniec XI w.–1156), biskup płocki

Pozostałe osoby 
 Aleksander Aamodt Kilde (ur. 1992), norweski narciarz alpejski
 Alaksandr Adamowicz (1900–1937), białoruski komunista
 Alaksandr Adamowicz (1927–1994), białoruski pisarz i historyk literatury
 Aleksandr Alechin (1892–1946), rosyjski szachista
 Alessandro Aleotti (ur. 1972), włoski wokalista
 Alessandro Algardi (1598–1654), włoski rzeźbiarz
 Alexander Armstrong (ur. 1970), brytyjski aktor
 Alaksandr Asatkin-Władimirski (1885–1937), radziecki działacz państwowy, komunista, I sekretarz Komunistycznej Partii (bolszewików) Białorusi
 Aleksandras Balčiauskas (1907–1952), litewski duchowny kalwiński
 Aleksander Balos (ur. 1970), amerykański malarz polskiego pochodzenia
 Aleksander Baranow (1747–1819), rosyjski kupiec i handlarz futer
 Alec Baldwin (ur. 1958), amerykański aktor
 Aleksander Milwiw-Baron (ur. 1983) – polski gitarzysta, kompozytor, producent muzyczny i multiinstrumentalista. Członek zespołu Afromental
 Aleksander Bardini (1913–1995), polski aktor i reżyser
 Alessandro Baricco (ur. 1958), włoski pisarz
 Aleksander Bentkowski (ur. 1941), polski prawnik i polityk
 Aleksander Bojemski (1885–1944), polski inżynier i architekt, profesor Politechniki Warszawskiej
 Aleksandr Bolszunow (ur. 1996), rosyjski biegacz narciarski
 Aleksandr Borodin (1833–1887), rosyjski chemik
 Sandro Botticelli (1445–1510), włoski artysta
 Aleksander Brückner (1856–1939), polski językoznawca, historyk literatury, slawista
 Aleksandr Budycho (1893–1950), radziecki wojskowy
 Alaksandr Burbis (1885–1923), białoruski działacz społeczny i polityczny, teatrolog, historyk i etnograf
 Alexandre Coste (ur. 2003), syn władcy Monako, Alberta II
 Aleksander Chłopek (ur. 1946), poseł
 Aleksander Cinker (ur. 1953), izraelski inżynier i polityk
 Sándor Csoóri (ur. 1930), węgierski pisarz, opozycjonista
 Alaksandr Czarwiakou (1892–1937), białoruski polityk i działacz narodowy, premier Białoruskiej SRR
 Aleksander Czcheidze (1878–1941), gruziński generał, oficer kontraktowy WP w 20-leciu międzywojennym
 Alaksandr Czyhir (ur. 1972), białoruski opozycjonista
 Alaksandr Cwikiewicz (1888–1937), białoruski historyk i działacz polityczno-narodowy
 Aleksander Doba (1946–2021), polski podróżnik
 Aleksandr Domogarow (ur. 1963), rosyjski aktor
 Alessandro Del Piero (ur. 1974), włoski piłkarz
 Alaksandr Dubko (1938–2001), białoruski polityk
 Aleksandr Fadiejew (1901–1956), rosyjski pisarz
 Alex Ferguson (ur. 1941), brytyjski (szkocki) piłkarz i trener
 Aleksander Ford (1908–1980), polski reżyser
 Aleksander Fredro (1793–1876), polski komediopisarz i poeta
 Alexander Gauland (ur. 1946), niemiecki prawnik, dziennikarz i polityk
 Alessandro Guagnini (1534–1614), polski historyk, żołnierz i dziejopis pochodzenia włoskiego
 Alessandro Gavazzi (1809–1889), włoski ksiądz, rewolucjonista, działacz patriotyczny i religijny
 Aleksander Gieysztor (1919–1999), polski historyk
 Aleksander Gierymski (1850–1901), polski malarz
 Aleksander Głowacki (Bolesław Prus) (1847–1912), polski pisarz
 Aleksander Grad (ur. 1962), polski polityk
 Aleksandr Gribojedow (1795–1829), pisarz rosyjski
 Aleksander Groinin (zm. 1944), powstaniec warszawski z batalionu "Zośka"
 Aleksander Gudzowaty (1938–2013), polski biznesmen
 Aleksander Guttry (1813–1891), polski działacz polityczny
 Aleksander Hall (ur. 1953), polski polityk
 Alexander Hamilton (1755–1804), amerykański polityk
 Aleksandr Hercen (1812–1870), rosyjski pisarz, myśliciel społeczny, działacz polityczny
 Alexander Herr (ur. 1978), niemiecki skoczek narciarki
 Aleksander Hirschberg (1847–1907), historyk polski
 Alaksandr Hleb (ur. 1981), białoruski piłkarz
 Alexander von Humboldt, (1769–1859), niemiecki przyrodnik podróżnik i geograf
 Aleksander Kamiński (1903–1978), polski działacz harcerski, pedagog i pisarz
 Alaksandr Kazulin (ur. 1955), białoruski polityk
 Alexander Klaws (ur. 1983), niemiecki piosenkarz
 Aleksander Kłak (ur. 1970), polski piłkarz, wicemistrz olimpijski
 Aleksander Kiereński (1881–1970), polityk rosyjski
 Alexander Koester (1864–1932), niemiecki malarz
 Aleksander Krawczuk (ur. 1922), polski historyk, pisarz
 Alaksandr Krynicki (1894–1937), radziecki polityk, I sekretarz Komunistycznej Partii (bolszewików) Białorusi
 Aleksander Krzyżanowski (1895–1951), polski generał, komendant Okręgu Wileńskiego ZWZ-AK.
 Aleksander Kwaśniewski (ur. 1954), prezydent RP
 Aleksandr Lebied (1950–2002), rosyjski polityk
 Aleksandr Legkow (ur. 1982), rosyjski biegacz narciarski
 Aleksandr Litwinienko (1962–2006), podpułkownik KBG/FSB
 Aleksander Litwinowicz (1879–1948), generał dywizji WP
 Aleksander Lubocki (ur. 1956), izraelski matematyk i polityk
 Aleksander Lossow-Niemojowski (1910–1944), polski wojskowy
 Alaksandr Łukaszenka (ur. 1954), prezydent Białorusi
 Aleksander Majkowski (1876–1938), kaszubski pisarz
 Alessandro Manzoni (1785–1873), włoski pisarz epoki romantyzmu
 Aleksander Maliszewski (1901–1978), polski pisarz
 Aleksander Małachowski (1924–2004), polityk, publicysta, wolnomularz
 Sandro Mazzola (ur. 1942), piłkarz włoski
 Aleksandr Miasnikian (1886–1925), radziecki komunista ormiańskiego pochodzenia
 Alaksandr Milinkiewicz (ur. 1947), białoruski matematyk, fizyk i działacz opozycyjny
 Aleksander Narbutt-Łuczyński (1890–1977), generał brygady Wojska Polskiego
 Alessandro Nesta (ur. 1976), włoski piłkarz
 Aleksander Orłowski (1777–1832), malarz
 Aleksander Orłowski (1862–1932), kompozytor, dyrygent chórów
 Aleksandr Owieczkin (ur. 1985), rosyjski hokeista
 Aleksandr Patronow (?–1969), rosyjski wojskowy
 Sándor Petőfi (1823–1849), węgierski poeta
 Alessandro Del Piero (ur. 1974), piłkarz
 Aleksander Pietrow (1794–1867), rosyjski szachista
 Alessandro Poerio (1802–1848), włoski pisarz
 Alexander Pointner (ur. 1971), austriacki skoczek narciarski i trener
 Aleksander Poniewierka (ur. 1944), polski dowódca wojskowy
 Aleksandr Popow (ur. 1971), rosyjski pływak
 Ołeksandr Potebnia (1835–1891), językoznawca, tłumacz, etnograf, pedagog, filozof
 Alaksandr Pruszynski (1887–1920), białoruski poeta, pisarz, publicysta i działacz narodowy
 Aleksander Puszkin (1799–1837), rosyjski poeta
 Aleksander Rogalski (1912–1996), polski publicysta, historyk literatury
 Aleksander Rożniecki (1774–1849), polski generał
 Alexander Turner, brytyjski wokalista i założyciel zespołu Arctic Monkeys
 Alexander Rybak (ur. 1986), norweski pisarz, piosenkarz i aktor białoruskiego pochodzenia
 Alessandro Scarlatti (1660–1725), włoski kompozytor okresu baroku
 Aleksander Ścibor-Rylski (1928–1983), polski reżyser i scenarzysta
 Aleksandr Samiedow (ur. 1984), rosyjski piłkarz
 Alexandre José Maria dos Santos (1924–2021), mozambicki duchowny katolicki, arcybiskup Maputo, kardynał
 Alaksandr Siankiewicz (1884–1938), białoruski działacz społeczny i polityczny, lekarz, narkom zdrowia Białoruskiej SRR
 Aleksander Sikora (ur. 1990), polski dziennikarz i prezenter telewizyjny
 Alexander Skarsgård (ur. 1976), szwedzki aktor i reżyser
 Aleksandr Sołżenicyn (1918–2008), rosyjski pisarz
 Aleksander Sopliński (ur. 1942), polski lekarz i działacz ruchu ludowego
 Alaksandr Szlubski (1897–1941), białoruski naukowiec, literaturoznawca i etnograf
 Aleksander Świętochowski (1849–1938), polski pisarz
 Alex Txikon (ur. 1981), hiszpański wspinacz i himalaista narodowości baskijskiej
 Aleksander Tansman (1897–1986), polski kompozytor i pianista
 Aleksander Karol Waza (1614–1634), polski królewicz
 Alexander Pope (1688–1744), angielski poeta
 Alexander Van der Bellen (ur. 1944), prezydent Austrii
 Aleksander Wat (1900–1967), polski poeta i tłumacz
 Aleksander Wrona (ur. 1940), polski hokeista na trawie
 Aleksander Wrona (ur. 1995), polski judoka
 Aleksander Zawadzki (1899–1964), polski polityk komunistyczny, Przewodniczący Rady Państwa PRL
 Aleksander Zniszczoł (ur. 1994), polski skoczek narciarski
 Alexander Zverev (ur. 1997), niemiecki tenisista

Zobacz też 
 Aleksandrowo (powiat żniński)
 Aleksandrów – 34 miejscowości w Polsce
 "Aleksandreida"

Przypisy 

Męskie imiona greckie