alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Październik

Październik jest miesiącem jesiennym na półkuli północnej, a wiosennym na południowej. Jest najdłuższym miesiącem w roku kalendarzowym, ponieważ wypada wtedy zmiana z czasu letniego na zimowy (jest dłuższy o jedną godzinę od pozostałych 31-dniowych miesięcy).

Nazwa miesiąca (dawniej również paździerzec) pochodzi według Brücknera od słowa paździerze, oznaczającego „odpadki od lnu lub konopi”. Obok tego funkcjonowały również nazwy: paździerzec, paździerzeń, pościernik, a także winnik (por. starogermańska nazwa miesiąca Weinmond).

Łacińska nazwa October („ósmy miesiąc”; zobacz: kalendarz rzymski) została zapożyczona przez większość języków europejskich.

W pierwszą niedzielę października w Kościołach mariawickich obchodzona jest uroczystość Matki Bożej Różańcowej. 

2 października jest wspomnienie liturgiczne Świętych Aniołów Stróżów.

4 i 10 października mają za patronów świętych Franciszków: Franciszka z Asyżu i Franciszka Borgiasza. Na wsi dawniej mówiono: Po świętym Franciszku chodzi bydło po owsisku, co mogło oznaczać zmniejszanie się ilości rosnącej na polu zielonej paszy dla bydła.

7 października jest świętem Matki Bożej Różańcowej.

8 października (patronka św. Brygida) często bywały ciepłe słoneczne dni ze snującym się w powietrzu babim latem. Mówiono: O świętej Brygidzie babie lato przyjdzie.

15 października (patronki św. Jadwiga i św. Teresa) często zaczynano ogrzewanie domów i palenie w piecach. Święta Jadwiga szczapy dźwiga.

18 października (św. Łukasz) nie prowadzono już przed zimą w polu zasiewów ani zbiorów. Święty Łukasz, czego po polu szukasz?.

21 października (św. Urszula) zdarzały się poranne przymrozki. Święta Urszula perły w polu rozsnuła.

W ostatnią niedzielę października w Kościele Katolickim Mariawitów obchodzona jest uroczystość Dziękczynienia.

Zobacz też 

 Związek 17 Października
 rewolucja październikowa
 polski październik 1956
 Oktoberfest
 przysłowia o październiku
 świąteczne dni ruchome

Przypisy
Park Historyczny Góry Kennesaw

Kennesaw Mountain National Battlefield Park – park historyczny w hrabstwie Cobb stanu Georgia. Upamiętnia bitwę pod Kennesaw Mountain, która miała miejsce od 19 czerwca 1864 do 2 lipca 1864 podczas kampanii atlanckiej.

Nazwa parku pochodzi od mieszczącej się w nim Góry Kennsaw, której nazwa pochodzi z kolei z języka Czirokezów, od słowa Gah-nee-sah, oznaczającego miejsce pochówku.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona oficjalna 

Kennesaw
Geografia Georgii
Paradygmat (ujednoznacznienie)

paradygmat – w nauce wzorzec lub najogólniejszy model lub jako wzorcowy przykład
 paradygmat programowania
 paradygmat fleksyjny
Protokół komunikacyjny

Protokół komunikacyjny – zbiór ścisłych reguł oraz kroków postępowania, które są automatycznie wykonywane przez urządzenia komunikacyjne w celu nawiązania łączności i wymiany danych.
W telekomunikacji, protokół komunikacyjny jest systemem regulacji, które umożliwiają dwóm lub więcej jednostkom systemu komunikacji do przesyłania informacji różnego typu fizycznej jakości. Regulacje te (standardy) definiują składnię, semantykę, synchronizację komunikacji oraz możliwe metody naprawiania błędów. Protokoły te mogą zostać wdrożone za pomocą hardware, software lub obu naraz.

Protokoły klasyczne 
Protokoły klasyczne, których pierwowzorem był protokół teleksu, składają się z trzech części:
 procedury powitalnej (ang. handshake), która polega na przesłaniu wzajemnej podstawowej informacji o łączących się urządzeniach, ich adresu (np. nr telefonu), szybkości i rodzaju transmisji itd.
 właściwego przekazu danych
 procedury analizy poprawności przekazu (np. sprawdzania sum kontrolnych) połączonej z procedurą pożegnania, żądaniem powtórzenia transmisji lub powrotem do procedury powitalnej

Przesyłana informacja może być porcjowana – protokół musi umieć odtworzyć informację w postaci pierwotnej.

Protokołami tego rodzaju posługują się:
 teleksy
 faksy
 modemy
 programy komputerowe
 wiele innych urządzeń, włącznie np. z pilotami do telewizorów

Protokoły internetowe 

Protokoły służące programom komputerowym do porozumiewania się między sobą poprzez Internet są określone przez IETF w dokumentach zwanych RFC.

Przesyłanie danych komputerowych to niezwykle trudny proces, dlatego rozdzielono go na kilka „etapów”, warstw. Warstwy oznaczają w istocie poszczególne funkcje spełniane przez sieć. Najbardziej powszechny sposób organizacji warstw komunikacji sieciowej to Model OSI.

Poniżej wyszczególniono niektóre, popularne protokoły komunikacyjne wraz z numerem portu:
 DNS – 53
 FTP – 21
 HTTP – 80 (HTTP Proxy używa zwykle portu 8080)
 HTTPS – 443 (HTTP na TLS)
 IRC – 6667
 NNTP – 119
 POP3 – 110
 SPOP3 – 995 (POP3 na TLS)
 SMTP – 25
 SSH – 22
 Telnet – 23
 IMAP – 143

Osobną klasą protokołów komunikacyjnych są protokoły do komunikacji grupowej (multicast), używane m.in. do transmisji telewizyjnych przez Internet, telekonferencji itp. Przykładami takich protokołów są RMTP (Reliable Multicast Transport Protocol), TOTEM, XTP, Muse i inne.

Protokoły stosowane w automatyce przemysłowej 
 modbus
 profibus
 M-Bus
 S-Bus
 Foundation Fieldbus
 BACnet
 LonWorks

Zobacz też 
 port protokołu – więcej o portach używanych przez protokoły komunikacyjne

Przypisy
Protokół

W najbardziej ogólnym sensie: zestaw reguł umożliwiających porozumienie. Przykładem może być protokół dyplomatyczny, wypracowany w ciągu stuleci w celu zażegnania konfliktów występujących w trakcie oficjalnych wizyt przedstawicieli obcych państw u przedstawicieli władz. W tym sensie słowo to jest też używane zamiennie z etykietą.
 Oficjalne, pisane na bieżąco sprawozdanie przebiegu rozmaitych posiedzeń, zebrań, obrad, wyborów itp. Sprawozdania takie służą później do sprawdzania legalności decyzji podejmowanych przez protokołowane gremia i ew. stanowią materiał odwoławczy. 
 Ścisła specyfikacja działań jakie podejmują urządzenia komunikacyjne (faksy, modemy, komputery itp.), aby ustanowić między sobą połączenie, a następnie móc przekazywać dane. Zobacz protokół komunikacyjny.
 Jedna z nazw stosowanych dla umów międzynarodowych (zob. np. Protokół brytyjski)
 Protokół (oryg. tytuł Protocol) – film amerykański z 1984 roku
 Protokół (Le procès-verbal) – powieść J. M. G. Le Clézia z 1963 roku
 Protokół – termin używany przez zorientowane obiektowo języki programowania
Płyta główna

Płyta główna (ang. motherboard, mainboard) – obwód drukowany urządzenia elektronicznego, na którym montuje się najważniejsze elementy, umożliwiając komunikację wszystkim pozostałym komponentom i modułom.

W komputerze na płycie głównej znajdują się: procesory, pamięć operacyjna lub gniazda do zainstalowania tych urządzeń oraz gniazda do zainstalowania dodatkowych płyt zwanych kartami rozszerzającymi (np. PCI), oraz gniazda do urządzeń składujących (dyski twarde, napędy optyczne itp.), złącze klawiatury i zasilacza. W niektórych konstrukcjach także gniazda do innych urządzeń zewnętrznych, do których sprzęt znajduje się na płycie głównej (port szeregowy, port równoległy, USB).

Koncepcję zbudowania komputera osobistego wyposażonego tylko w minimum potrzebnych urządzeń zmontowanych na jednej płycie drukowanej oraz gniazd, do których podłącza się dodatkowe urządzenia, zapoczątkowała firma IBM, wprowadzając komputer osobisty, zwany też PC.

Budowa płyty głównej komputera typu PC 

W miarę wzrostu stopnia integracji układów scalonych, w celu poprawy szybkości działania oraz obniżenia kosztów budowy całego komputera postępuje integracja elektroniki komputera w kilku układach scalonych umożliwiających współpracę procesora z innymi układami. 

W konfiguracjach dominujących w pierwszej dekadzie XXI wieku większość urządzeń zrealizowanych na płycie głównej zgrupowana jest w dwóch układach scalonych zwanych mostkami. Bliższy procesorowi zwany mostkiem północnym oraz mostek południowy. 

Mostek północny jest połączony z procesorem za pomocą magistrali FSB lub łączy Hyper Transport. W nowszych rozwiązaniach układ ten zawiera podstawowy kontroler PCIe (lub w starszych rozwiązaniach – AGP), służący najczęściej do podłączenia urządzeń z rodzaju kart graficznych (także zintegrowanych), ale też wszelkich urządzeń wymieniających z procesorem lub pamięcią duże ilości danych (bardzo często zintegrowane karty sieciowe).

Mostek południowy (jeśli występuje) jest podłączony do mostka północnego za pomocą magistrali (na przykład FSB) albo łączem typu Punkt-Punkt jak Hyper Transport. Zawiera drugi kontroler PCIe, kontrolery SATA, ATA, USB, zintegrowany kontroler dźwięku (np. AC97), kontrolery Ethernetu, itd... Jeśli na płycie głównej występuje tylko jeden układ, to najczęściej wszystkie funkcje mostka południowego i północnego są w nim zintegrowane.

Poza wyżej wymienionymi elementami na płycie głównej zawsze jest umieszczony układ BIOS-u, a także moduł zegara czasu rzeczywistego (RTC) wraz z modułem bateryjnego podtrzymania zegara.

Przypisy
PCRE

Perl Compatible Regular Expressions (PCRE) – biblioteka udostępniająca Perlowe wyrażenia regularne programom w C oraz skrypt, który udostępnia je z poziomu powłoki.

PCRE posiada zarówno swój własny interfejs, jak i interfejs kompatybilny z wyrażeniami regularnymi POSIX.

Jest ona używana m.in. przez KDE, exim, PHP i tin.

Przykład użycia (interfejs POSIX-owy):
#include <pcreposix.h>
#include <stdio.h>

int main(void)
{
  regex_t rx;
  char *pat = "([0-2]?\\d{1,2})\\.([0-2]?\\d{1,2})\\.([0-2]?\\d{1,2})\\.([0-2]?\\d{1,2})";
  //  More "ambitious" expression - "(?:([0-2]?\\d{1,2})\\.){3}([0-2]?\\d{1,2})";
  char *str = "123.45.67.89";
  regmatch_t match [6];
  int i;

  regcomp (&rx, pat, 0);
  regexec (&rx, str, 6, match, 0);

  for (i=0; i<6; ++i)
  {
    printf ("Perl-Compatible Regular Expression matched from character %i to %i: `%.*s'\n",
    match[i].rm_so, match[i].rm_eo,
    match[i].rm_eo-match[i].rm_so,
    &str[match[i].rm_so]);
  }
  return 0;
}

Linki zewnętrzne 
 Strona domowa PCRE

Biblioteki programistyczne
Pike

Pike – interpretowany język programowania o składni zbliżonej do języka C.

Początkowo od 1994 funkcjonował pod nazwą µLPC jako stworzona przez szwedzkiego programistę, Fredrika Hübinette reimplementacja języka LPC z bardziej permisywną licencją. Nazwa Pike została przyjęta ok. 1996 roku ze względów marketingowych. W 2002 firma Roxen, w której pracował Hübinette, przekazała prawa do języka Uniwersytetowi Linköping.

Zastosowania 
Sprawdza się w zastosowaniach internetowych i szybkim przetwarzaniu tekstu. Jest bazowym językiem systemu zarządzania treścią rozwijanego przez szwedzką firmę Roxen AB na bazie serwera o tej samej nazwie. Stanowi podstawę środowiska serwerowego Opery Mini.

Charakterystyka 
Podobieństwo do C/C++ sprawia, że osoby piszące wcześniej w tych językach łatwo się go uczą.

Pike zawiera wiele zaawansowanych struktur danych, takich jak zbiory, typowane tablice asocjacyjne oraz wyrażenia lambda.

Przykłady 
Przykładowy kod:
import Stdio;

int main()
{historia
   string name;
   write("Hello, world !\nWhat's your name ?\n");
   sscanf(stdin->gets(), "%s", name);
   write("Hello, %s\n", name);
   return 0;
}

Przykład użycia preprocesora 
PPP – Pike PreProcessor – rozumie dyrektywy takie jak:
 #define – tak samo jak w C
 #include – włączyć zawartość pliku
 #string – włączyć zawartość pliku jako łańcuch tekstowy
 dyrektywy kompilacji warunkowej

Plik ppp.inc:
 Hello, world

Plik wykonywalny:
#define foo bar
#define i(j) import j;

i(Stdio);

int main()
{
   string foo = #string "ppp.inc";
   write ("%s", bar);
   return 0;
}

Przykład zmiennej tablicowej 
W przykładzie arr to tablica dowolnych rozmiarów złożona ze zmiennych typu string:

import Stdio;

int main()
{
   array (string) arr;
   string s;

   arr = ({"He", "llo, ", "world!\n"});

   foreach (arr, s)
      write("%s", s);
   return 0;
}

Lambda-wyrażenia 
Funkcje można zwracać albo tak jak w C, albo za pomocą notacji lambda.

import Stdio;

string foo ()
{
   return "Ala";
}

string bar ()
{
   return " ma ";
}

function f (int i)
{
   return i ? foo : bar;
}

function g (int i)
{
   return (i ?
   ( lambda() {return "kota";} ):
   ( lambda() {return ".\n";} ));
}

int main()
{
   write("%s", f (1)());
   write("%s", f (0)());
   write("%s", g (1)());
   write("%s", g (0)());
   return 0;
}

Program wypisze na standardowym wyjściu "Ala ma kota."historia

Tablice asocjacyjne 
W Pike można używać tablic asocjacyjnych.

import Stdio;

int main()
{
   mapping (int: string) map1;
   mapping (string: string) map2;

   map1 = ([100:"ala", 200:"ma", 300:"kota"]);
   map2 = (["ma":"kota", "kot":"pies", "kasia":"basia"]);

   write("map1[200] = %s\n", map1[200]);
   write("map2[map1[200]] = %s\n", map2[map1[200]]);
   return 0;
}

Przypisy 
 
 
 
 
 

Języki skryptowe
Patrick White

Patrick Victor Martindale White (ur. 28 maja 1912 w Londynie, zm. 30 września 1990 w Sydney) – australijski prozaik, poeta i dramaturg. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1973.

Życiorys 
White urodził się w Londynie, jego rodzicami byli jednak Australijczycy i gdy miał 6 miesięcy cała rodzina wróciła do Australii i zamieszkała w Sydney. W wieku 13 lat został wysłany do szkoły w Anglii, gdzie – z dwuletnią przerwą – kształcił się w Cheltenham College i w King’s College na Uniwersytecie Cambridge. Po ukończeniu studiów pozostał w Londynie, w czasie II wojny światowej służył w Royal Air Force na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej i Grecji. Był gejem. W 1941 poznał Manoliego Lascarisa, greckiego oficera wojskowego, który został jego życiowym partnerem. Po wojnie wrócił do Australii i wraz z Manolim na stałe osiedlił się w Nowej Południowej Walii.

Zadebiutował w 1935 tomem poetyckim The Ploughman and Other Poems, swoją pierwszą powieść – Happy Valley – wydał w 1939, jednak do połowy lat 50. nie odniósł większych sukcesów i okresowo zerwał z literaturą. Przełomem okazała się wydana w 1956 powieść Drzewo człowiecze, następnie ukazał się Voss, oparta na autentycznych wydarzeniach z połowy XIX wieku (wyprawa Ludwiga Leichhardta) powieść historyczna o zdobywaniu kontynentu australijskiego przez pierwszych kolonizatorów, za którą w 1957 otrzymał Nagrodę im. Miles Franklin.

Najwybitniejszy utwór w dorobku pisarza ukazał się w 1961. Wóz ognisty to rozbudowana, wielowątkowa panorama australijskiego społeczeństwa w pierwszej połowie XX wieku. Bohaterami tej powieści są kolejne fale imigrantów przybywających na Antypody, ale także Aborygen oraz cudem uratowany z Holocaustu niemiecki Żyd. Wraz z bohaterami do Australii docierają wojenny koszmar oraz moralne dylematy odległej Europy. W tym samym roku otrzymał za tę książkę nagrodę im. Miles Franklin.

W następnej dekadzie powstały kolejne istotne książki: The Burnt Ones, Węzeł i Wiwisekcja. 

W 1973 otrzymał Nobla za „epickie i psychologiczne mistrzostwo, dzięki któremu odkryty został nowy literacki kontynent”. Najważniejszymi późnymi utworami White'a są Przepaska z liści oraz wspomnieniowe Flaws in the Glass.

Wiele jego książek przetłumaczyła na język polski Maria Skibniewska.

Twórczość (wybór) 
 Happy Valley (1935)
 Żywi i umarli (The Living and the Dead, 1941)
 The Aunt's Story (1948)
 Drzewo człowiecze (The Tree of Man, 1956)
 Voss (Voss, 1957)
 Wóz ognisty (Riders in the Chariot, 1961)
 The Burnt Ones (1964) – zbiór opowiadań 
 Węzeł (The Solid Mandala, 1966)
 Wiwisekcja (The Vivisector, 1970)
 Oko cyklonu (The Eye of the Storm, 1973)
 Przepaska z liści (A Fringe of Leaves, 1976)
 Flaws in the Glass (1981)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Wszystko o Patricku White 
 Sylwetka noblisty na oficjalnej stronie Nagrody 

Australijscy prozaicy
Australijscy poeci
Nobliści – literatura
Pisarze związani z Londynem
Pisarze związani z Sydney
Uczestnicy II wojny światowej
Odznaczeni Orderem Australii
Absolwenci King’s College (Cambridge)
Ludzie urodzeni w Londynie 
Urodzeni w 1912
Zmarli w 1990
Wielokąt (grafika)

Wielokąt () – obiekt używany do tworzenia obrazów wyglądających na trójwymiarowe.

Podczas modelowania powierzchni tworzonego obiektu wybierane są wierzchołki, które łączone odcinkami tworzą siatkę wielokątów modelu – wtedy grafik jest w stanie szybko ocenić efekty swej pracy i nanieść odpowiednie poprawki nie czekając na pełne wyrenderowanie modelu.

Przejście od modelu do ostatecznego obiektu odbywa się poprzez zwiększenie liczby wielokątów prowadzące do wizualnego poprawienia gładkości danej powierzchni. Najczęściej w modelowaniu wykorzystywane są najprostsze wielokąty, takie jak trójkąty oraz czworokąty – stosowanie wielokątów o większej liczbie wierzchołków jest na ogół niepraktyczne, często także wolniejsze (jednostki pozwalające sprzętowo przyspieszyć przetwarzanie wielokątów zazwyczaj posiadają algorytmy zoptymalizowane do obsługi trójkątów).

Dla każdego wielokąta można zdefiniować tzw. „materiał”, czyli rodzaj graficznej faktury; definiuje on kolor lub teksturę wielokąta oraz parametry określające odbicia światła.

Zobacz też 
 wielokąt
 teselacja

Modelowanie (grafika komputerowa)
Wtyczka

Wtyczka (ang. plug-in, add-on), rozszerzenie (ang. extension) – dodatkowy moduł do programu komputerowego, który rozszerza możliwości produktu wyjściowego.

Stosowanie wtyczek jest coraz częstszym zabiegiem wśród twórców programów, a zwłaszcza tych tworzących otwarte oprogramowanie. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość wyboru funkcjonalności, które użytkownik chce wykorzystywać w programie, a których nie potrzebuje. Poza tym odciąża to autora programu od pisania kodu nawet dla funkcji niszowych, a przerzuca to zadanie na zewnętrznych programistów. Jednak, aby możliwe było tworzenie wtyczek, programista musi od razu dla swojej aplikacji udostępnić i udokumentować API, czyli interfejs programistyczny.

Z założenia wtyczki wymagają obecności programu oryginalnego, lecz niektóre z nich są w stanie pracować i jako wtyczki, i jako osobna aplikacja (często ma to miejsce np. w programie Adobe Photoshop). Zwykle komercyjne programy są pisane w sposób uniemożliwiający tworzenie do nich wtyczek przez programistów spoza danej firmy, natomiast wiele bezpłatnych programów jest celowo pisana tak, aby w łatwy sposób można było do nich tworzyć rozszerzenia. To pociąga za sobą prawidłowość, że wtyczki do programów komercyjnych są zazwyczaj tworzone przez producentów tych programów i trzeba je nabywać odpłatnie, natomiast wtyczki do programów bezpłatnych zazwyczaj są również bezpłatne.

Wtyczek nie należy mylić z kontynuacjami dobrze sprzedających się tytułów (na przykład popularna gra Might and Magic VII nie jest wtyczką gry Might and Magic VI ani żadnej innej), które do działania nie wymagają wcześniejszych wersji programów (gier). Choć poszczególne gry, jak The Sims 3, mają swoje dodatki, np. The Sims 3: Studenckie życie, działają one tylko na danej wersji głównej gry (w tym wypadku trzeciej).

Przypisy 

Programowanie komputerów
Papaweryna

Papaweryna (od łac. Papaver – mak, ATC: A 03 AD 01) – alkaloid izochinolinowy występujący w opium. Jest trzecim alkaloidem opium pod względem działania i klasyfikuje się za kodeiną i morfiną.

Nazwa międzynarodowa: papaverini hydrochloridum
 Nazwa handlowa (w Polsce): Papaverinum hydrochloricum
 Postać: ampułki zawierające 40 mg chlorowodorku papaweryny w 2 ml

Działanie 
Papaweryna jest środkiem silnie rozkurczającym mięśnie gładkie narządów wewnętrznych o bezpośrednim działaniu na komórkę mięśniową. Działanie rozkurczające występuje w obrębie dróg żółciowych, moczowych, przewodu pokarmowego, naczyń krwionośnych i oskrzeli, powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego.
Przy większych dawkach wywołuje zwiotczenie mięśni w obrębie całego ciała. Jak większość opiatów, może wywoływać: zawroty głowy, senność, zwiotczenie mięśni, apatię, euforię, spowolnioną perystaltykę jelit oraz depresję oddechową.

Wskazania 
Papaweryna jest stosowana w stanach skurczowych przewodu pokarmowego, kolce wątrobowej, skurczach macicy, kamicy pęcherzyka żółciowego, stanach zapalnych i skurczowych dróg żółciowych, kolce jelitowej, zaparciach spastycznych, kamicy nerkowej, bolesnym parciu na mocz, a obecnie rzadziej także w stanach skurczowych naczyń krwionośnych, w tym naczyń krążenia wieńcowego, mózgowego i siatkówki.

ATC-A03
ATC-G04
Alkaloidy
Dimetoksybenzeny
Izochinoliny
Wazodylatatory
Półwysep Skandynawski

Półwysep Skandynawski (, , ; 11) – półwysep w Europie Północnej stanowiący zachodnią część Półwyspu Fennoskandzkiego, a także jedna z trzech prowincji fizycznogeograficznych megaregionu o tej samej nazwie.

Powierzchnia Półwyspu Skandynawskiego wynosi ok. 800 tys. km², długość dochodzi do 1900 km, a szerokość – do 800 km. Otaczają go morza: Bałtyckie, Norweskie, Północne i Barentsa. Charakteryzuje się wybrzeżami fiordowymi i szkierowymi. Linia brzegowa jest silnie rozwinięta.

Na półwyspie leżą Szwecja, Norwegia i częściowo Finlandia. Jego północny obszar wchodzi w skład Laponii – regionu geograficznego i kulturowego z rdzenną ludnością lapońską.

Geologia i ukształtowanie 
Pod względem geologicznym Półwysep Skandynawski stanowi jedną z najstarszych części kontynentu europejskiego. Obejmuje tarczę fennoskandzką oraz pas fałdowań kaledońskich. W czwartorzędzie był ośrodkiem wielkiego zlodowacenia. Na zachodzie  wybrzeża Oceanu Atlantyckiego ciągną się Góry Skandynawskie w pasie do szerokości 550 km. Od wschodu sąsiadują z nimi wyżyny: Lapońska (wysokość 300–400 m) i Północnoszwedzka (wysokość 400–700 m). Na południe od wyżyn leżą: Pojezierze Środkowoszwedzkie i wyżyna Smålandu. Na południe od nich niziny: Hallandu, Kalmarska i Pobrzeże Zachodniobotnickie.

Klimat 
Półwysep charakteryzuje się klimatem umiarkowanym, na krańcach północno-wschodnich przechodzący w subpolarny, na zachodnich stokach gór nad oceanem morski, za barierą Gór Skandynawskich na wschodzie kontynentalny.

Hydrografia 
Region odznacza się bardzo dobrze rozwiniętą siecią hydrograficzną. Rzeki są zasobne w wodę, z licznymi progami i wodospadami. Najdłuższe z nich to: Glomma, Klar i Dalälven. Największymi jeziorami są: Wener, Wetter, Melar oraz Hjälmar.

Regionalizacja fizycznogeograficzna 

Regionalizacja fizycznogeograficzna Półwyspu Skandynawskiego w uniwersalnej klasyfikacji dziesiętnej (UKD) Międzynarodowej Federacji Dokumentacji (FID):
 111 Góry Skandynawskie
 112 Wyżyna Lapońska
 113 Wyżyna Północnoszwedzka
 114 Obniżenie Środkowoszwedzkie
 115 Wyżyna Południowoszwedzka
 116 Nizina Hallandu
 117 Nizina Kalmarska
 118 Pobrzeże Zachodniobotnickie
 119 Skania

Zobacz też 

 Góry Skandynawskie
 Skandynawia

Przypisy 

Półwyspy Finlandii
Półwyspy Norwegii
Półwyspy Szwecji
Półwysep Fennoskandzki

Półwysep Fennoskandzki (Fennoskandia) – rozległy półwysep w Europie Północnej, zajmujący powierzchnię ok. 1,25 mln km². Składa się z trzech części: nasady zwanej Międzymorzem Fińsko-Karelskim oraz z odgałęziających się od niej dwóch półwyspów: Skandynawskiego i Kolskiego. 

Pod względem geologicznym można wyróżnić dwie podstawowe części: tarczę bałtycką i kaledonidy skandynawskie (Góry Skandynawskie).

Półwysep Fennoskandzki stanowi również megaregion fizycznogeograficzny Europy Północnej (1), w skład którego wchodzą trzy prowincje:
 11 Półwysep Skandynawski
 12 Masyw Fińsko-Karelski i Półwysep Kolski
 13 Wyspy Morza Bałtyckiego

Przypisy 

Europa Północna
Półwyspy Finlandii
Półwyspy Norwegii
Półwyspy Szwecji
Półwysep

Półwysep – część lądowej powierzchni Ziemi wysunięta w stronę zbiornika wodnego (np. morza lub jeziora), otoczona z trzech stron wodą. Miejsce, w którym półwysep łączy się z główną częścią lądu nazywane jest jego nasadą, a miejsce najdalej wysunięte w wodę to przylądek. Wąski, ale niezbyt duży półwysep nazywany jest cyplem. Wyróżniamy półwyspy pierwszorzędne (połączone nasadą bezpośrednio z pniem lądowym) i półwyspy podrzędne (połączone nasadą z półwyspem pierwszorzędnym, a nie bezpośrednio z pniem lądowym) przy czym półwysep podrzędny jest częścią półwyspu pierwszorzędnego. Zgodnie z powyższym przykładowo poprawnym jest  stwierdzenie, że Olimpia leży na Półwyspie Peloponeskim (podrzędny) jak i stwierdzenie, że jest usytuowana na Półwyspie Bałkańskim (półwysep pierwszorzędny); istotnym w doborze precyzyjnego określenia jest kontekst.

Półwyspy świata 
 Europa: Fennoskandzki (Skandynawski, Kolski), Kanin, Jutlandzki, Bretoński, Cotentin, Iberyjski, Apeniński, Bałkański, Peloponez, Attyka, Krym, Chalcydycki
 Polska: Rów, Helski
 Azja: Azja Mniejsza, Synaj, Arabski, Indyjski, Indochiński, Malajski, Koreański, Kamczatka, Czukocki, Tajmyr, Gydański, Jamalski, Szantung, Liaotung, Kathijawar
 Afryka: Somalijski, Barka
 Ameryka Północna: Alaska, Ungawa, Gaspé, Labrador, Nowa Szkocja, Floryda, Kalifornijski, Jukatan, Melville’a, Seward, Boothia, Azuero, Zapata
 Ameryka Południowa: Valdes, Guajira
 Australia i Oceania: Ziemia Arnhema, Jork, Yorke, Kimberley, Eyre, Ptasia Głowa
 Antarktyda: Ziemia Grahama, Antarktyczny

Największe półwyspy świata

Zobacz też 

 kosa
 mierzeja
Przysiółek

Przysiółek – skupisko kilku gospodarstw położonych poza zwartą zabudową wsi, mogące stanowić jej integralną część.

Zgodnie ze schematem aplikacyjnym załączonym do rozporządzenia z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów, przysiółek można zaliczać do rodzaju miejscowości, tak jak zaliczane są miasta i wsie.

Dopuszcza to np. do tworzenia jednostek pomocniczych gmin, jakimi są sołectwa oraz stosowanie w przysiółkach tablic koloru zielonego z białą nazwą, mówiących o wjeździe i wyjeździe z miejscowości (E-17a i E-18a), a także drogowskazów, np. oznakowania typu E-4 kierującego do przysiółków.

W różnych regionach Polski używa się innych nazw na oznaczenie przysiółków: rola, kolonia lub osiedle, na Pomorzu, Warmii i Mazurach – wybudowanie, a na Kaszubach – pustki.

W miastach czasami także spotyka się określenie „przysiółek” (lub „przedmieście”). Jest ono jednak najczęściej uwarunkowane historycznie (np. wieś miała przysiółek, potem otrzymała prawa miejskie, ale w nazwie ten przysiółek dalej funkcjonuje).

W Wielkopolsce, w żargonie geodetów, przysiółek oznacza wieś niestanowiącą samodzielnego obrębu ewidencyjnego.

W Rosji miana „przysiółek” () używa się także do określenia niektórych osiedli typu miejskiego.

Zobacz też 

 osada, kolonia

Przypisy 

Jednostki osadnictwa w Polsce
Miejscowości w Polsce
Plutonizm

Plutonizm (od rzymskiego boga podziemia, Plutona) – ogół procesów geologicznych polegających na podziemnym tworzeniu, przemieszczaniu się magmy, jej zastyganiu w obrębie dolnej skorupy ziemskiej i górnego płaszcza (tzw. intruzje) oraz tworzeniu się z niej skał plutonicznych.

W wyniku wdzierania się magmy  w skorupę ziemską powstają intruzje. Taka magma krzepnie powoli więc powstałe z niej skały mają strukturę holokrystaliczną. Intruzje dzielimy na zgodne i niezgodne.

2. Także istniejąca dawniej koncepcja, opracowana w XVIII wieku przez Jamesa Huttona, zakładająca, że wszystkie skały istniejące na Ziemi powstały na skutek działalności wulkanicznej m.in. zastygania magmy. Teorią przeciwną był neptunizm.

Przypisy 

Teorie geologiczne
Paleografia

Paleografia (gr. παλαιός palaiós „stary”, γράφω graphō „piszę”) – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem rozwoju pisma w procesie historycznym. Paleografia zajmuje się także badaniem środowiska, w jakim żył i tworzył dany pisarz, jak również rozpoznawaniem skrótów (brachygrafia) i „rozszyfrowywaniem” (odczytywaniem) dawnego pisma np. minuskuła karolińska, tekstura, bastarda, antykwa.

Charakterystyka 
Jest jedną z najwcześniejszych i najważniejszych dziedzin nauk „dających poznawać historię” (Lelewel). Uznaje się ją również za „królową nauk pomocniczych”. Bez znajomości tej nauki badanie źródeł pisanych jest praktycznie niemożliwe. Najważniejsze polskie podręczniki paleografii napisali Władysław Semkowicz oraz Aleksander Gieysztor.

Podstawy paleografii stworzyli na przełomie XVI i XVII w. Jean Mabillon i benedyktyn Bernard de Montfaucon. Początków studiów nad starym pismem należy szukać w dziele Jeana Mabillona De re diplomatica libri sex z 1681, zaś nazwy paleografia użył po raz pierwszy Bernard de Montfaucon w 1708 roku w dziele Palaeographia Graeca sive De ortu et progressu literarum Graecarum.

Zobacz też 

 brachygrafia

Przypisy

Bibliografia 
 A. Pieniądz, Narzędzia internetowe w nauczaniu paleografii, „Studia Źródłoznawcze”, 51, 2013, s. 131–143.
 W. Semkowicz, Encyklopedia nauk pomocniczych historii, wyd. 2, Kraków 2011, s. 14 i n. .

 
Nauki pomocnicze historii
Paser (poligrafia)

Paser (punktura) – element graficzny umieszczany poza formatem netto publikacji poligraficznej, służący jako "celownik" w druku barwnym do dokładnego nanoszenia obrazu drukowego kolejnymi farbami drukowymi w to samo miejsce. W druku dwustronnym pasery pozwalają na spasowanie strony prawej i lewej.

Pasery stanowią miejsce kontroli i punkt odniesienia przy montażu klisz, wykonywaniu odbitek próbnych oraz w samym druku. Znajdują się one na każdym z wyciągów barwnych w tym samym miejscu i mają ten sam kształt. Umiejscowione są najczęściej w rogach lub na środkach marginesów stron w odległości kilku punktów typograficznych na zewnątrz od linii krojenia arkusza. W przypadku większych stron publikacji może mieć zastosowanie zwiększenie ilości paserów.

Pasery tworzy się podczas drukowania do PostScriptu (opcja w oknie dialogowym drukowania) lub nanosi ręcznie w programie graficznym. Zazwyczaj znajdują się one w strefie spadów, które są odcinane w procesach introligatorskich. Jednak w niektórych sytuacjach pozostają one na arkuszach gotowego wyrobu i są widoczne dla użytkownika. Dzieje się tak wtedy, gdy w wyrobie końcowym wykorzystywana jest cała szerokość, a czasem także długość arkusza – np. w przypadku druku gazet lub plakatów.

Pasery są niewielkimi znaczkami, zazwyczaj w postaci kombinacji kół i centralnie umieszczonych na nich krzyżyków. Linie, z których zbudowane są pasery, mają od 0,1 do 0,5 pt grubości. Zazwyczaj jest to grubość 0,2-0,25 pt. Ponieważ na pasery mogą nachodzić spadowe elementy obrazu strony, a w dodatku mogą być one w dowolnym kolorze, to elementy graficzne, z których składają się pasery, są koloru 100% farby z białą obwódką. Umożliwia to ich widoczność niezależnie od tego, na jakim tle mogłyby się znaleźć. Krzyżyki znajdujące się na paserach mogą być dwóch rodzajów – czarne na białym tle lub odwrotnie. Te pierwsze są wygodniejsze przy ręcznym pasowaniu, lecz istnieje ryzyko niedostrzeżenia przesunięć paserów względem siebie w granicach grubości kresek, z powodu braku odniesienia do innych elementów graficznych. Te drugie są trudniejsze w montażu, zapewniają jednak większą precyzję, gdyż nawet przy niewielkim przesunięciu białego krzyżyka względem czarnego koła grubość tego krzyżyka zmniejsza się wyraźnie lub nawet krzyżyk ten znika zasłonięty całkowicie kołem.

W DTP pasery są koloru o nazwie registration, który oznacza sumę wszystkich farb, jakimi praca ta zostanie wydrukowana.

Paser jest słowem angielskim, jednak powszechnie stosowanym także w Polsce. Polski odpowiednik pasera, czyli punktura, jest pojęciem stosowanym znacznie rzadziej, głównie w terminologii oficjalnej.

Poligrafia
Podział administracyjny Stanów Zjednoczonych

Stany Zjednoczone Ameryki – państwo związkowe złożone z 50 stanów, w tym 48 tzw. stanów kontynentalnych oraz stanu Alaska – oddzielonego od pozostałych stanów kontynentalnych obszarem Kanady – i stanu Hawaje, położonego na archipelagu o tej samej nazwie. W 1791 roku wydzielony został dodatkowo okręg stołeczny (Dystrykt Kolumbii, potocznie zwany Waszyngtonem), będący oficjalną stolicą państwa.

Wszystkie stany USA (z wyjątkiem Alaski i Luizjany) dzielą się na hrabstwa (ang. county), których jest 3048.

Podstawy ustrojowe i podziału terytorialnego Stanów Zjednoczonych określa Konstytucja Stanów Zjednoczonych z roku 1787 (ratyfikowana w 1789), w latach 1795–1992 uzupełniona o 27 poprawek. Wskutek przemian politycznych, jakie dokonywały się na obszarze dzisiejszego USA od XVIII do XX wieku, poszczególne stany różnią się datą wstąpienia do unii.

W połowie XVIII wieku istniało tylko trzynaście kolonii amerykańskich, które utworzyły podwaliny dzisiejszego państwa związkowego. Były to: Connecticut, Delaware, Georgia, Karolina Południowa, Karolina Północna, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, Nowy Jork, Pensylwania, Rhode Island i Wirginia. Liczyły one w sumie około półtora miliona mieszkańców.

Zobacz też 

 Historia Stanów Zjednoczonych
 51. stan

Przypisy 

 
Geokodowanie
Listy geograficzne według państw
Pogoria

Pogoria (Pogoria I, Pogoria II, Pogoria III, Pogoria IV) – zbiorniki wodne w Dąbrowie Górniczej
 Pogoria – potok, lewobrzeżny dopływ Czarnej Przemszy (ujście w Będzinie-Ksawerze) mający swe źródła na terenie Huty Katowice w Dąbrowie Górniczej; obecnie wypływa z oczek wodnych i przepływa kolejno przez Pogorie I, II, III
 Pogoria – dzielnica, osiedle robotnicze w Dąbrowie Górniczej wybudowane w okresie międzywojennym dla robotników piaskowni przez Francusko-Włoskie Towarzystwo Kopalń Węgla
 STS Pogoria – żaglowiec
 Pogoria – centrum handlowe w Dąbrowie Górniczej
Przeszukiwanie liniowe

Przeszukiwanie liniowe (lub wyszukiwanie sekwencyjne) – najprostszy algorytm wyszukiwania informacji w ciągu danych, np. zapisanych w tablicy lub na liście. Polega na porównywaniu żądanego klucza z kolejnymi kluczami z sekwencji danych – wyszukiwanie kończy się powodzeniem, gdy zostanie znaleziony klucz, albo niepowodzeniem, gdy zostaną przejrzane wszystkie klucze.

Liczba koniecznych porównań zależy wprost od położenia szukanego elementu w sekwencji danych – wynosi od 1 do  gdzie  to całkowita liczba elementów. Algorytm ma złożoność 

Pseudokod:

szukany_klucz := określona wartość;
znaleziony_indeks := ?;
for index := 1 to n do
   if tablica[index].klucz = szukany_klucz then
   begin
         {znaleziono element o podanym kluczu, zapamiętujemy pozycję w tablicy}
         znaleziony_indeks := index;
         break; { koniec iterowania}
   end;

Wyszukiwanie liniowe może być jedynym sposobem wyszukiwania, gdy nie wiadomo niczego na temat kolejności kluczy.

Dla dużej liczby danych algorytm jest bardzo nieefektywny, jednak gdy danych jest względnie mało, jest z powodzeniem stosowany (np. w tablicach mieszających, w których problem kolizji rozwiązuje się metodą łańcuchową).

Dodatkowo jeśli wiadomo, że pewne klucze mogą być wyszukiwane częściej niż inne, można modyfikować kolejność danych, tak aby ponowne wyszukiwanie tego samego klucza kończyło się powodzeniem szybciej. Metoda ta nosi nazwę move-to-front, Donald Knuth wymienia w swojej pracy Sztuka programowania dwie strategie:
 natychmiastowe przesunięcie znalezionego elementu na początek sekwencji,
 przesunięcie tylko o jedną pozycję w stronę początku sekwencji.

Zobacz też 
 lista
 Move To Front – metoda kodowania danych
 tablica mieszająca
 wyszukiwanie binarne

Algorytmy
Przychód

Przychód – pojęcie księgowe, które oznacza uzyskany lub należny wpływ wartości, korzyści materialnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, działalności wykonywanej osobiście, pracy wykonywanej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy oraz z nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

Najczęściej przychodem jest łączna wartość sprzedaży dóbr, towarów i usług netto (bez podatku VAT) w okresie rozliczeniowym (dzień, miesiąc, kwartał lub rok obrachunkowy).

Przychody to przypływy aktywów albo inne zwiększenie aktywów danego podmiotu lub zmniejszenie jego zobowiązań (lub kombinacja powyższych) wynikające z dostarczenia lub produkcji dóbr, świadczenia usług lub innych czynności będących podstawową działalnością danego podmiotu. (definicja z SFAC 6, par. 78)

W „Deklaracji APB nr 4" przychód został zdefiniowany jako: wzrost aktywów brutto lub spadek zobowiązań brutto uznanych i wycenionych zgodnie z akceptowanymi zasadami rachunkowości, który powstaje na skutek tych nakierowanych na osiągnięcie zysków działań [...] przedsiębiorstwa, które mogą zmienić wartość kapitału własnego... . (American Institute of Certified Public Accountants, APB No. 4)

Według art. 3 ust. 1 pkt 30 Ustawy o rachunkowości przychody należy rozumieć jako uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zwiększenia wartości aktywów, albo zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego (lub zmniejszenia jego niedoboru), w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli.

W świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego oraz zasad rachunkowości wyróżnia się:
 przychody ze sprzedaży
 przychody finansowe
 przychody operacyjne.

Przychodu nie stanowią uzyskane kredyty, wkłady własne akcjonariuszy itp.

Pojęcia przychód nie należy mylić z takimi pojęciami jak: dochód, utarg, zysk. Wysokość przychodów przedsiębiorstwa nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Podstawowymi wskaźnikami oceny finansowej przedsiębiorstwa są przepływy finansowe w postaci wpływów i wydatków przedsiębiorstwa.

Przychód w rachunkowości nie jest równoznaczny zgodnie z zasadą memoriałową z wpływem środków pieniężnych (choć może on być czasem tożsamy, np. przy sprzedaży gotówkowej), lecz przede wszystkim z powstaniem należności. W sprawozdaniu finansowym informacje o przychodach są prezentowane w rachunku zysków i strat (załącznik do UoR) i sprawozdaniu z całkowitych dochodów (według MSR). Ustawa o rachunkowości nie precyzuje kryteriów i momentu uznania przychodu w rachunku zysków i strat, szczegółowe wskazania na ten temat zawierają MSR 18 i 11.

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 Ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości ()

Rachunkowość
Poniedziałek

Poniedziałek (, skrót pn. lub pon.) – dzień tygodnia między niedzielą a wtorkiem.

Według normy ISO-8601 jest pierwszym dniem tygodnia. 

W tradycji biblijnej – chrześcijańskiej i żydowskiej, gdzie za pierwszy dzień tygodnia uznawana jest niedziela, poniedziałek jest dniem drugim. Znajduje to odzwierciedlenie m.in. w  „drugi targ”;  „drugi dzień”; greckim: δευτέρα (deftera) od δεύτερος „drugi”.

Polska nazwa dnia określa jego następstwo po niedzieli – dniu odpoczynku: poniedziałek - po niedzieli. Nazwę tę dzielą wszystkie języki słowiańskie: np. ,  (poniedielnik), .

Łacińska nazwa dies Lunae „dzień Księżyca” wpłynęła na nazewnictwo innych języków europejskich, np. , , , . W Indiach nosi nazwę somwar i jest związany z Somą, bóstwem lunarnym. Również japońska nazwa poniedziałku 月曜日, wiąże się z księżycem (月 – tsuki „Księżyc”).

Zobacz też 

 Poniedziałek Wielkanocny
 Śmigus-dyngus
 Krwawy poniedziałek w Częstochowie
 Nie lubię poniedziałku – polski kolorowy komediowy film fabularny
 Poniedziałek - japoński film fabularny
 Nazwy dni tygodnia
 Blue Monday

Przypisy 

Dzień tygodnia
Piątek

Piątek (skrót pt. lub piąt.) – dzień tygodnia między czwartkiem a sobotą.

Według normy ISO-8601 jest piątym dniem tygodnia.

W tradycji biblijnej – chrześcijańskiej i żydowskiej, gdzie za pierwszy dzień tygodnia uznawana jest niedziela, piątek jest dniem szóstym.

Dla chrześcijan jest dniem śmierci Jezusa Chrystusa, w niektórych wyznaniach obowiązuje z tego powodu post. Piątek jest świętym dniem dla wyznawców islamu. W judaizmie w piątek, wraz z zachodem słońca, rozpoczyna się szabat. W kulturze zachodniej w piątek wieczorem rozpoczyna się weekend.

Polska nazwa, wspólna z innymi językami słowiańskimi, pochodzi od liczby pięć; por. czes. pátek, ros. пятница (piatnica), serb.-chorw. petak. Podobnie w językach bałtyckich: lit. penktadienis < penkta ‛piąta’ + diena ‛dzień’.

Od liczby sześć pochodzi port. sexta-feira. Gr. παρασκευή (paraskevi) ‛przygotowanie’ również nawiązuje do tradycji biblijnej, w której piątek był dniem przygotowania do Paschy, która wypadała w sobotę.

Łacińska nazwa dies Veneris ‘dzień Wenus’ wpłynęła na nazewnictwo innych języków europejskich, np. hiszp. viernes, wł. venerdì; w językach germańskich jest to dzień Frigg względnie Frei – nordyckiej odpowiedniczki Wenus: np. ang. Friday, niem. Freitag, w językach norweskim, duńskim, szwedzkim fredag, w niderlandzkim vrijdag.

Piątek trzynastego 
W niektórych krajach piątek, który jest jednocześnie 13. dniem miesiąca jest uznawany za pechowy.

Zobacz też 

 Wielki Piątek
 Nazwy dni tygodnia
 Dżummuah
 Śukra
 miejscowość Piątek (województwo łódzkie)

Przypisy 

Dzień tygodnia
Poppea Sabina

Poppea Sabina (ur. około 30, zm. 65) – cesarzowa rzymska, córka Tytusa Olliusa, senatora rzymskiego i Poppei Sabiny, córki Poppeusza Sabinusa, konsula, namiestnika Mezji, Macedonii i Grecji.

Od 58 roku kochanka cesarza Nerona (zajęła miejsce wyzwolenicy Akte), na jego rozkaz rozwiedziona z mężem Markiem Salwiuszem Otonem. Od 62 roku druga żona Nerona po tym, jak rozwiódł się z Oktawią, którą później kazał zamordować.
Poppea prowadziła wystawny tryb życia i była znana jako piękna, wyrachowana kobieta. Niektóre jej zabiegi kosmetyczne zyskały wielką sławę (np. kąpiele w oślim mleku). To ona namówiła Nerona, aby zamordował swoją własną matkę – Agrypinę Młodszą.

Niektórzy autorzy domyślają się, że pewną rolę w podżeganiu do prześladowania chrześcijan za czasów Nerona mogli odegrać Żydzi i żona cesarza Nerona Poppea.

Otrzymała tytuł augusty.

Prawdopodobnie sam Neron doprowadził do śmierci Poppei w 65 roku. Poppea była w ciąży. Kiedy jednak pewnej nocy cesarz wrócił późną nocą z cyrku, rzucił się na swą żonę z pięściami. Pijany i oszołomiony narkotykami skatował ją na śmierć – a rozpacz po jej stracie nie opuściła go już do końca życia. Została pochowana w Mauzoleum Augusta.

Poppea Sabina w kulturze 
 Quo vadis Henryka Sienkiewicza
 Wrogowie rodzaju ludzkiego (część Trylogii rzymskiej) Miki Waltari
 Rzym w płomieniach Paula L. Maiera
 Bracia krwi Simona Scarrowa (trzynastej części cyklu Orły Imperium)
Poza tym jest tytułową bohaterką utworu skompowanego przez Claudia Monteverdiego Koronacja Poppei (L'incoronazione di Poppea), będącego ostatnią operą kompozytora.

W filmie Quo Vadis z 1951 rolę Poppei Sabiny grała Patricia Laffan, zaś w wersji z 2001 - Agnieszka Wagner.

Zobacz też 
 Zestawienie chronologiczne cesarzy rzymskich
 Oton

Przypisy 

Kochanki władców starożytnego Rzymu
Cesarzowe rzymskie
Urodzeni w I wieku
Zmarli w 65
Premier

Premier (z  – pierwszy, od  – pierwszy) – szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: prezydent ministrów oraz prezes ministrów). W innych krajach nazywany: pierwszy minister (Wielka Brytania – Prime Minister), kanclerz (Niemcy, Austria – Kanzler), prezydent ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, minister stanu (Staatsminister) – kraje skandynawskie.

Zobacz też 

 wicepremier
Postumus

Postumus; Marek Kassjanius Latyniusz (Marcus Cassianius Latinius Postumus, zm. 269) – uzurpator rzymski z czasów cesarza Galiena, rządzący jako tzw. cesarz galijski w latach 260-269. 

Jego władza ograniczała się do tak zwanego cesarstwa galijskiego obejmującego rzymskie terytoria w Galii, Germanii, Brytanii i Hiszpanii. Tytułował się Odnowicielem Galii (Restitutor Galliarum).

Około roku 260 Postumus, pełniący wcześniej funkcję namiestnika prowincji Germania, wystąpił przeciwko małoletniemu synowi cesarza Galiena, Saloninowi oraz jego opiekunowi Sylwanowi. Zarówno Salonina jak i Sylwana kazał zamordować. Wkrótce też opanował całą Galię. Jego zwierzchność uznały również Hiszpania i Brytania. Na opanowanym przez siebie terytorium Postumus utworzył niezależne od Rzymu cesarstwo (Imperium Galliarum), z własnym senatem i konsulami oraz z własną monetą wartościowszą od oficjalnej. W 261 odparł atak Franków i Alamanów, którzy przekroczyli Ren. 

Prawdopodobnie w 265 roku cesarz Galien rozpoczął zbrojne działania przeciwko uzurpatorowi, jednak jego wojska zostały po początkowych sukcesach zmuszone do odwrotu. Postumus toczył później dalsze walki z Germanami i piratami frankońskimi atakującymi wybrzeża atlantyckie. Skutecznie stłumił też bunt Leliana w Germanii Górnej (269 r.). Kiedy wydawało się, że nic już nie zagrozi jego pozycji, nieoczekiwanie zginął z rąk własnych żołnierzy, którzy zbuntowali się po tym, gdy wódz zabronił im łupienia zdobytej Moguncji (Mogontiacum). Jego państwo pod rządami kolejnych uzurpatorów ostatecznie upadło kilka lat po jego śmierci.

Bibliografia 
 Alex Axelrod, Charles Phillips: Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon. Warszawa: Politeja, 2000
 Mirosław J. Leszka: Postumus. W Słownik cesarzy rzymskich. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2001, s. 179-181

Cesarze galijscy
Zmarli w 269
Uzurpatorzy i samozwańczy cesarze rzymscy
Zamordowani monarchowie
Palmyra

Palmyra – miasto w Syrii
 Palmyra – atol na Pacyfiku
 Palmyra – dawna nazwa wsi Palmiry

Miejscowości w USA:
 Palmyra – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Macoupin
 Palmyra – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Harrison
 Palmyra – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Somerset
 Palmyra – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Marion
 Palmyra – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Otoe
 Palmyra – miasto w stanie New Jersey, w hrabstwie Burlington
 Palmyra – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wayne
 Palmyra – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wayne
 Palmyra – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lebanon
 Palmyra – jednostka osadnicza w stanie Utah, w hrabstwie Utah
 Palmyra – jednostka osadnicza i stolica hrabstwa w stanie Wirginia, w hrabstwie Fluvanna
 Palmyra – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Jefferson
 Palmyra – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Jefferson
Gminy w USA:
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Lee
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Knox
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Warren
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Douglas
 Palmyra (ang. Palmyra Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Somerset
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Lenawee
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Renville
 Palmyra (ang. Palmyra Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wayne
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Halifax
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Portage
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Pike
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Wayne
 Palmyra (ang. Palmyra Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Brown
 Palmyra (ang. Palmyra Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Jefferson

Zobacz też: Palmira
Progress

Progress – album Juniora Reida
 Progress – solowy album Michaela Gilesa
 Progress – album zespołu Take That
 Progress – singel Urszuli
 Progress – rosyjski bezzałogowy transportowy statek kosmiczny
 Progress – rosyjska stacja antarktyczna
 Progress – jedna z realizacji relacyjnej bazy danych
 Progress 4GL – język programowania 4 generacji pracujący w środowisku bazy danych Progress
 Progress (lotnictwo) – producent silników dla przemysłu lotniczego

Miejscowości w USA:
 Progress – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Dauphin
Gminy w USA:
 Progress (ang. Progress Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Wells
Panonia

Panonia () – w starożytności prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem (dzisiejsze tereny zachodnich Węgier, wschodniej Austrii, północnej Chorwacji, Słowenii oraz północno-zachodniej Serbii).

Historia 
Do czasów podboju rzymskiego dokonanego przez Oktawiana Augusta w 35 roku p.n.e., Panonia zamieszkiwana była przez ludy celtyckie.
W początkach II wieku n.e. podzielono Panonię na:
 Górną (ze stolicą w Carnuntum),
 Dolną  (ze stolicą w Aquincum).
W III–IV wieku n.e. teren Panonii został opanowany przez Hunów, a później przez innych najeźdźców germańskich: Ostrogotów, Gepidów i Longobardów, a wreszcie przez Słowian.

 
Historia Węgier