Powiat gorlicki

Powiat gorlicki – powiat w województwie małopolskim w Polsce, utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Gorlice.

W skład powiatu wchodzą:
 gmina miejska: Gorlice
 gminy miejsko-wiejskie: Biecz, Bobowa
 gminy wiejskie: Gorlice, Lipinki, Łużna, Moszczenica, Ropa, Sękowa, Uście Gorlickie

Trzy miejscowości powiatu posiadają prawa miejskie. Są to: Biecz, Bobowa i Gorlice.

Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 108 886 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 108 778 osób.

Demografia 

 Piramida wieku mieszkańców powiatu gorlickiego w 2014 roku.

Kościoły i związki wyznaniowe 
 Chrześcijańskie:
 40 parafii katolickich obrządku łacińskiego (rzymskokatolickiego)
 12 parafii katolickich obrządku greckokatolickiego
 9 parafii prawosławnych i 6 cerkwi filialnych
 1 zbór Kościoła Zielonoświątkowego w RP
 1 zbór Ewangelicznej Wspólnoty Zielonoświątkowej
 2 zbory Chrześcijańskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej
 1 zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w RP
 3 zbory Świadków Jehowy z Salami Królestwa

 Buddyjskie:
 Buddyjski Ośrodek Medytacyjny Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu w Ropkach

Bezpieczeństwo publiczne 
Policja

 Komenda powiatowa Policji w Gorlicach
 Komisariat Policji w Bieczu
 Komisariat Policji w Bobowej
 Posterunek Policji w Uściu Gorlickim
 Posterunek Policji w Łużnej

Pogotowie ratunkowe

 Szpital Specjalistyczny w Gorlicach
 Zespół Ratownictwa Medycznego w Uściu Gorlickim

 Zespół Ratownictwa Medycznego w Łużnej
 Zespół Ratownictwa Medycznego w Bieczu

Straż pożarna

 Państwowa Straż Pożarna w Gorlicach
 Ochotnicze Straże Pożarne w powiecie (63 jednostki)

Straż miejska

 Posterunek Straży Miejskiej w Gorlicach

Wymiar sprawiedliwości

 Prokuratura Rejonowa w Gorlicach
 Sąd Rejonowy w Gorlicach

Oświata 
Powiat gorlicki zarządza 9 szkołami średnimi znajdującymi się w Gorlicach, Bieczu i Bobowej oraz dwoma specjalnymi ośrodkami szkolno-wychowawczymi.

W powiecie gorlickim znajdują się dwie szkoły rolnicze to jest ZSCKR w Bystrej (gmina Gorlice) oraz ZSCKR w Hańczowej (gmina Uście Gorlickie).

Przejścia graniczne 
W powiecie Gorlickim znajdują się cztery dawne przejścia graniczne ze Słowacją. Wszystkie przejścia graniczne z Polski na Słowację zostały zlikwidowane 21 grudnia 2007 w związku z przystąpieniem obu krajów do strefy Schengen, a przekraczanie granicy dozwolone jest w każdym miejscu.

 Przejście graniczne Blechnarka-Stebnícka Huta
 Przejście graniczne Konieczna-Becherov
 Przejście graniczne Wysowa-Zdrój-Regetovka
 Przejście graniczne Wysowa-Zdrój-Cegiełka

Historia

Walki z UPA 
Według UPA terenami należnymi Ukrainie były ziemie leżące na wschód i południe od linii Włodawa – Chełm – Zamość – Przeworsk – Brzozów – Krosno – Gorlice. Część tych terenów, które znalazły się za linią Curzona nazywano „Zakerzońskim Krajem”. Na obszarze tym Ukraińcy stworzyli własną, nielegalną administrację podziemną.

Na terenie powiatu gorlickiego w 1945 roku UPA dysponowała trzema kompaniami (sotniami):
 Sotnia „Lisa” – 180 strzelców (striłciw)
 Sotnia „Brodycza” (Romana Horobelskiego) – 100 strzelców
 Sotnia „Smyrnego” (Michała Fedaka) – 150 strzelców

W znacznej części strzelcy ci pochodzili z SS-Galizien. Do działań UPA oprócz tego moblilizowano (często przymusowo) miejscową ludność łemkowską, osiągając liczbę sięgającą 1000 osób. Wobec trudności, jakie napotykały takie akcje mobilizacyjne, siły ukraińskie skierowały w 1946 roku na te tereny sotnię „Horisława” (Modesta Rypeckiego), która terroryzowała ludność łemkowską, poddając karom osoby sprzyjające Polakom (od chłosty aż do śmierci włącznie). Sotnia ta wyruszyła też dalej na Sądecczyznę. W nocy z 27 na 28 czerwca 1946 roku napadła na posterunek MO i Urząd Gminy w Łabowej, paląc większość zabudowań wsi i mordując mieszkańców. Pościg wojskowy zmusił sotnię do odwrotu na ziemie gorlickie, gdzie 6 lipca jej członkowie zaatakowali i zlikwidowali posterunek MO i obrabowali spółdzielnię.

Sotnia „Brodycza” w czasie swej działalności na terenie powiatu gorlickiego dokonała:
 napad na lokal Komisji Wyborczej w Śnietnicy
 trzykrotny napad na wieś Regietów Wyżny
 napad na lokal Komisji Wyborczej w Uściu Ruskim
 spalenie wsi Czarne
 podpalenia w Zdyni i Smerekowcu
 napad na wieś Gładyszów
 napad i podpalenie we wsi Klimkówka.

W wyniku zaciętych walk, a także przeprowadzenia akcji Wisła, która odcięła UPA od zaplecza w postaci ludności łemkowskiej, sotnie Brodycza i Smyrnego zostały rozbite, a ich resztki skierowały się do Czechosłowacji, by przedostać się na Zachód. Sotnia „Lisa” wycofała się na wschód.

Starostowie 
 Romuald Klimów (zm. 1937)
 Witold Kochan (2002–2005)
 Mirosław Wędrychowicz (2005–2014)
 Karol Górski (2014–2018)
 Maria Gubała (2018 – nadal)

Sąsiednie powiaty 
 powiat nowosądecki
 powiat tarnowski
 powiat jasielski (podkarpackie)

Przypisy

Bibliografia 
 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.)

 
gorlicki