George Marshall

George Catlett Marshall (ur. 31 grudnia 1880 w Uniontown, zm. 16 października 1959 w Waszyngtonie) – amerykański dowódca wojskowy, generał armii United States Army, uczestnik I i II wojny światowej, polityk, 50. Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych (1947–1949), sekretarz obrony USA (1950–1951), przewodniczący Amerykańskiego Czerwonego Krzyża, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1953).

Życiorys 
Od 1901 w armii amerykańskiej. Do czasu wybuchu II wojny światowej pełnił wiele funkcji związanych ze szkoleniem, planowaniem oraz modernizacją uzbrojenia. W 1939 prezydent Franklin Delano Roosevelt mianował go szefem Sztabu Armii Lądowej. Marshall pełnił tę funkcję do 1945. W latach 1947–1949 był sekretarzem stanu w ekipie Harry’ego Trumana.

Uważany jest za współtwórcę doktryny Trumana oraz twórcę planu pomocy gospodarczej dla Europy – , od jego nazwiska nazwanego Planem Marshalla. Marshall, w przemówieniu wygłoszonym 5 czerwca 1947 na Uniwersytecie Harvarda, powiedział: Stany Zjednoczone powinny zrobić wszystko, co jest w ich mocy, by pomóc w powrocie do zdrowia gospodarczego na świecie, bez którego nie może być politycznej równowagi i pokoju. Plan ten został zrealizowany w latach 1948–1951 – brało w nim udział 16 państw europejskich i Turcja. Państwa bloku wschodniego (m.in. Polska) oraz Finlandia odmówiły udziału w programie pod naciskiem ZSRR, uznającego ten plan za próbę szerzenia kapitalizmu przez USA.

W 1949 Marshall zrezygnował z pracy w Departamencie Stanu i został przewodniczącym Amerykańskiego Czerwonego Krzyża. W latach 1950–1951 był sekretarzem obrony USA.

W uznaniu zasług w stworzeniu „Planu Marshalla” w 1953 został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla. Człowiek Roku 1943 i 1947 według magazynu Time.

Awanse 
 podporucznik US Army – 2 lutego 1902
  porucznik US Army – 7 marca 1907
  kapitan US Army – 1 lipca 1916
  major National Army – 5 sierpnia 1917
  podpułkownik National Army – 5 stycznia 1918
  pułkownik National Army – 27 sierpnia 1918
  kapitan Regular Army – 30 czerwca 1920 (przywrócony do stopnia czasu pokoju)
  major Regular Army – 1 lipca 1920
  podpułkownik Regular Army – 21 sierpnia 1923
  pułkownik Regular Army – 1 września 1933
  generał brygadier Regular Army – 1 października 1936
  generał major Regular Army – 1 lipca 1939
  generał porucznik Regular Army – 1 sierpnia 1939
  generał Regular Army – 1 września 1939
  generał armii – 16 grudnia 1944; na stałe w regularnej armii – 11 kwietnia 1946

Odznaczenia 
 Medal Sił Lądowych za Wybitną Służbę – dwukrotnie
 Srebrna Gwiazda
 Philippine Campaign Medal
 Medal Zwycięstwa I WŚ
 Army of Occupation of Germany Medal
 American Defense Service Medal
 American Campaign Medal
 Asiatic-Pacific Campaign Medal
 European-African-Middle Eastern Campaign Medal
 World War II Victory Medal
 National Defense Service Medal
 Order Zasługi Wojskowej (Brazylia)
 Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile)
 Order Abdon Calderon I klasy (Ekwador)
 Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja)
 Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja)
 Krzyż Wielki Orderu Jerzego I (Grecja)
 Krzyż Wielki Orderu Oranje-Nassau (1947, Holandia)
 Order Boyaca (Kolumbia)
 Order Zasługi Wojskowej I klasy (Kuba)
 Wielka Wstęga Orderu Alawitów (Maroko)
 Medal of La Solidaridad II klasy (Panama)
 Wielki Oficer Orderu Słońca Peru (Peru)
 Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania)
 Order Korony Italii (Włochy)
 Order Świętych Maurycego i Łazarza (Włochy)
 Order Suworowa I klasy (ZSRR)

Bibliografia 
 Biographies of the Secretaries of State: George Catlett Marshall Office of the Historian, Bureau of Public Affairs, Departament Stanu Stanów Zjednoczonych  [dostęp 10 czerwca 2011]
 Fundacja Marshalla  [dostęp 10 czerwca 2011]
 E. Larrabee, Commander in Chief: Franklin D. Roosevelt, his Lieutenants and their War, Nowy Jork, 1983
 Маршалл Джордж Кэтлетт – Проект ХРОНОС  [dostęp 10 czerwca 2011]
 F.C. Pogue, George C. Marshall, Nowy Jork, 1964-1983

Amerykańscy generałowie
Laureaci Międzynarodowej Nagrody Karola Wielkiego
Ludzie roku tygodnika Time
Nobliści – nagroda pokojowa
Odznaczeni Army Distinguished Service Medal
Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej
Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja)
Odznaczeni Medalem Zwycięstwa
Odznaczeni National Defense Service Medal
Odznaczeni Orderem Jerzego I
Odznaczeni Orderem Korony Włoch
Odznaczeni Orderem Łaźni
Odznaczeni Orderem Oranje-Nassau
Odznaczeni Orderem Słońca Peru
Odznaczeni Orderem Suworowa
Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza
Odznaczeni Orderem Zasługi (Chile)
Odznaczeni Srebrną Gwiazdą
Sekretarze obrony Stanów Zjednoczonych
Sekretarze stanu Stanów Zjednoczonych
Uczestnicy I wojny światowej (Stany Zjednoczone)
Uczestnicy II wojny światowej
Urodzeni w 1880
Zmarli w 1959
Amerykańscy nobliści
Odznaczeni Orderem Alawitów