Paweł

Paweł – imię męskie pochodzenia łacińskiego (Paulus), należące do niedużej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, praenomen, por. Marek, Tyberiusz, Tytus). Już w epoce klasycznej zaczął on także występować w funkcji przydomka (cognomen). Paulus oznacza „mały”, „drobny”. Imię to należało i należy do najpopularniejszych w całym świecie chrześcijańskim, nosiło je około sześćdziesięciu świętych. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Paweł w 2018 r. zajmował 41. miejsce w grupie imion męskich. W całej populacji Polaków Paweł zajmował w 2022 r. 5. miejsce (509 349 nadań).

W dawnych dokumentach polskich imię Paweł było notowane co najmniej od XII wieku, w formach m.in.: Paulus (łac., 1155), Paweł (1204), Pawil (1372), Pawoł (1387), Pawał (1392), a także z licznymi – świadczącymi o ówczesnej popularności imienia – spieszczeniami, np. Pawlik (ok. 1212), Paszek (1237), Paszko (1278), Paszo (1295), Pawliczko (1385), Pach (1391), Pasz (1404), Pachnik (1411), Pawełek (1498).

Imię to należało na przestrzeni wieków do najpopularniejszych imion w Polsce. Świadczy o tym, obok odnotowanych wyżej zdrobnień, m.in. fakt pochodzenia od imienia Paweł wielu nazwisk i nazw miejscowych. Nazwiska pochodzące od tego imienia to m.in.: Pach, Pachota, Pachowicz, Pachura, Pasiut, Pasiutek, Paszek, Paszkiewicz, Paszkowicz, Pawelec, Paweł, Pawełczyk, Pawełek, Pawełkiewicz, Pawełko, Pawlak, Pawlas, Pawlica, Pawliczak, Pawliczek, Pawliczuk, Pawlik, Pawlikiewicz, Pawlisiak, Pawlisz, Pawliszak, Pawluk, Pawlukiewicz, Pawlus, Pawliszkiewicz, Pawliśkiewicz, Pawłowicz i in.

Przykładami nazw miejscowych są: Paszków, Paszkówka, Pawelce, Pawełki, Pawlice, Pawlichy, Pawliczka, Pawlik, Pawliki, Pawlikowice, Pawlin, Pawlinowo, Pawluki, Pawlusie, Pawłosiów, Pawłowszczyzna, Pawłowa, Pawłowice, Pawłowicze, Pawłowiczki, Pawłowięta, Pawłowo, Pawłów, Pawłówek, Pawłówka, Pawłówko, Pawły.

Żeńskim odpowiednikiem jest Paula.

Paweł imieniny obchodzi 10 stycznia, 15 stycznia, 19 stycznia, 25 stycznia, 1 lutego, 6 lutego, 8 lutego, 2 marca, 7 marca, 22 marca, 16 kwietnia, 28 kwietnia, 15 maja, 1 czerwca, 7 czerwca, 26 czerwca, 28 czerwca, 29 czerwca, 20 lipca, 25 lipca, 30 lipca, 20 września, 3 października, 19 października, 8 listopada, 16 listopada i 19 listopada.

Z tym imieniem związane są przysłowia polskie:
 Czy Paweł, czy Gaweł – to jedno
 Ja o Pawle, a on o Gawle
 Nie będzie Pawła, to się weźmie Gawła
 Kiedy Paweł się nawróci, zima się na wspak obróci.

W innych językach 
 łacina – Paulus
 język angielski – Paul
 język arabski – بولس، بولص (Bulus, Bulos)
 język białoruski – Pawieł (Павeл), Pauluk (Паўлюк)
 język bułgarski – Paweł (Павел)
 język chorwacki – Pavao
 język chiński – 保罗 （Bǎoluó）
 język czeski – Pavel
 język duński – Poul
 esperanto – Paŭlo
 język fiński – Paavali
 język francuski – Paul
 język grecki – Παύλος (Paulos)
 język hebrajski – שאול, פולוס (Sza'ul, Polos)
 język hiszpański – Pablo
 język indonezyjski – Paulus
 język irlandzki – Pól
 język japoński – ポール (Pōru)
 język kataloński – Pau
 język koreański – 폴 (Pol)
 język litewski – Povilas, Paulius, Povilis
 język łotewski – Pāvils
 język niderlandzki – Paul, Paulus (rzadki)
 język niemiecki – Paulus, Paul
 język norweski – Paul
 język portugalski – Paulo
 język rosyjski – Pawieł (Павел)
 język rumuński – Paul
 język serbski – Pavle (Павле)
 język słowacki – Pavol, Pavel
 język sycylijski – Paulu
 język szwedzki – Paul
 etnolekt śląski – Paul, Paulek, Pawoł, Pawůł
 język tahitański – Paoro
 język ukraiński – Pawło (Павло)
 język węgierski – Pál
 język włoski – Paolo, Polo

Wybrane osoby o imieniu Paweł

Władcy 
 Paweł I Romanow (1754-1801), car Rosji od 1796
 Paweł Karadziordziewić (1893-1976), regent Jugosławii 1934-41
 Paweł I Glücksburg (1901-1964), król Grecji od 1947

Patriarchowie Konstantynopola 
 św. Paweł I, patriarcha Konstantynopola od 337
 Paweł II, patriarcha Konstantynopola 641-653
 Paweł III, patriarcha Konstantynopola 687-693
 Paweł IV, patriarcha Konstantynopola 780-784

Papieże 
 Paweł I, papież 748-767
 Paweł II (1417-1471), papież od 1464
 Paweł III (1468-1549), papież od 1534
 Paweł IV (1476-1559), papież od 1555
 Paweł V (1552-1621), papież od 1605
 Paweł VI (1897-1978), papież od 1963, Święty Kościoła katolickiego
 Jan Paweł I (1912-1978), papież w 1978
 Jan Paweł II (1920-2005), papież od 1978, Święty Kościoła katolickiego

Święci 
 Paweł z Tarsu, Paweł Apostoł (ok. 10-między 64 a 67)
 Paweł z Teb (ok. 228-341) – pierwszy pustelnik
 Paweł I (zm. ok. 350) – patriarcha Konstantynopola, męczennik, święty katolicki i prawosławny
 Paweł (zm. 362) – męczennik wraz z bratem św. Janem
 Paweł z Latros (880-956) – stylita
 Paweł Miki (1565-1597) – męczennik japoński
 Paweł od Krzyża (1694-1775) – założyciel pasjonistów
 Paweł Liu Hanzuo (1778-1818 lub 1819) – chiński ksiądz, męczennik
 Paweł Chŏng Ha-sang (1795-1839) – katechista, męczennik koreański
 Paweł Hŏ Hyŏb (1796-1840) – męczennik koreański
 Paweł Hong Yŏng-ju (1802-1840) – katechista, męczennik koreański
 Paweł Liu Jinde (1821-1900) – męczennik chiński
 Paweł Chen Changpin (1838-1861) – chiński seminarzysta, męczennik
 Paweł Wu Anju (1838-1900) – męczennik chiński
 Paweł Ge Tingzhu (1839-1900) – męczennik chiński
 Paweł Denn (1847-1900) – francuski jezuita, misjonarz, męczennik
 Paweł Wu Wanshu (1884-1900) – męczennik chiński
 Paweł Lang Fu (1893-1900) – męczennik chiński

Pozostałe osoby o imieniu Paweł

Identyfikowane po imieniu 
 Paweł z Samosaty (ok. 200-ok. 273) – biskup Antiochii
 Paweł z Aleksandrii (IV w.) – grecki astrolog
 Paweł Diakon (ok. 720-ok. 799) – longobardzki historyk i poeta
 Paweł Wyszelic (?-1295 lub 1296) – wojewoda świecki
 Paweł z Przemankowa (?-1292) – biskup krakowski
 Paweł Ogon (?-1339/1340) – wojewoda łęczycki
 Paweł z Krosna (między 1470 a 1474-1517) – polski poeta renesansowy
 Mistrz Paweł z Lewoczy (?-1537/1542) – rzeźbiarz słowacki

Identyfikowane po nazwisku 
 Pál Ábrahám (1892–1960) – węgierski kompozytor operetkowy
 Pavol Abrhan (ur. 1957) – słowacki polityk, poseł do Rady Narodowej
 Paweł Adamowicz (1965–2019) – prezydent Gdańska w latach 1998–2019
 Paolo Agostini (ok. 1583 – 1629) – włoski kompozytor barokowy, organista
 Pablo Aimar (ur. 1979) – argentyński piłkarz
 Paolo Alatri (1918–1995) – włoski historyk, marksista
 Paulo Alho (ur. 1980) – portugalski kierowca wyścigowy
 Paulo Almeida (ur. 1981) – brazylijski piłkarz
 Paulo Alves (ur. 1969) – portugalski piłkarz
 Paulo Alves Romão (ur. 1964) – brazylijski duchowny katolicki
 Paulo Amaral (1923–2008) – brazylijski piłkarz i trener piłkarski
 Paulo Anchieta Veloso Pinto (ur. 1976) – brazylijski siatkarz
 Paolo Andino – amerykański aktor telewizyjny i filmowy
 Paulo André (ur. 1983) – brazylijski piłkarz 
 Paolo Andreucci (ur. 1965) – włoski kierowca rajdowy, czterokrotny mistrz Włoch
 Paolo Angioni (ur. 1938) – włoski jeździec sportowy; złoty medalista olimpijski z Tokio
 Paulus Arajuuri (ur. 1988) – fiński piłkarz grający na pozycji obrońcy
 Paolo Atzei (ur. 1942) − włoski duchowny katolicki, arcybiskup Sassari w latach 2004-2017
 Paolo Bacchini (ur. 1985) – włoski łyżwiarz figurowy
 Paolo Bacigalupi (ur. 1972) – amerykański autor fantastyki
 Pavol Bajza (ur. 1991) – słowacki piłkarz 
 Pavol Baláž (ur. 1984) – słowacki piłkarz 
 Pavol Barabáš (ur. 1959) – słowacki reżyser, autor filmów górskich i podróżniczych
 Paweł Barański (ur. 1978) – poeta
 Paolo Baratta (ur. 1939) – włoski ekonomista, były minister, przewodniczący Biennale w Wenecji
 Paolo Barbi (1919–2011) – włoski polityk, długoletni parlamentarzysta
 Paolo Barelli (ur. 1954) – włoski pływak, działacz sportowy i polityk
 Pavol Biroš (ur. 1953) – czechosłowacki piłkarz
 Pavol Blažek (ur. 1958) – słowacki lekkoatleta 
 Paul Bosvelt (ur. 1970) – holenderski piłkarz
 Paul Bowles (1910–1999) – amerykański poeta i prozaik, tłumacz, kompozytor
 Paul Broca, właściwie Pierre Paul Broca (1824–1880) – francuski chirurg i antropolog, jeden z twórców antropologii
 Paweł Brożek (ur. 1983) – polski piłkarz
 Paweł Burczyk (ur. 1969) – polski aktor filmowy, prezenter telewizyjny
 Paolo Cozza (ur. 1963) – włoski prawnik, osobowość telewizyjna i dyrektor generalny firmy motoryzacyjnej
 Pau Casals (1876–1973) – kataloński wiolonczelista, kompozytor i dyrygent
 Pau Cendrós (ur. 1987) – hiszpański piłkarz 
 Paul Cézanne (1839–1906) – francuski malarz postimpresjonistyczny
 Paweł Cyganek (1913–1995) – polski piłkarz
 Pawieł Czerenkow (zm. 1990) – fizyk rosyjski
 Paul Delaroche (właśc. Hippolyte Delaroche, 1797–1856) – francuski malarz, przedstawiciel akademizmu w sztuce
 Paweł Deląg (ur. 1970) – polski aktor
 Paul Deschanel (1856–1922) – francuski polityk i pisarz, prezydent Francji
 Paul Dirac (1902–1984) – brytyjski fizyk teoretyk
 Pau Donés (ur. 1966) – hiszpański piosenkarz, kompozytor, gitarzysta
 Paul Ehrlich (1854–1915) – niemiecki chemik i bakteriolog, odkrywca pierwszego w miarę skutecznego lekarstwa przeciwko kile; uważany za twórcę podstaw chemioterapii
 Paul R. Ehrlich (ur. 1932) – amerykański biolog, demograf i pedagog 
 Pablo Escobar (1949–1993) – kolumbijski baron narkotykowy 
 Paweł Fajdek (ur. 1989) – polski lekkoatleta specjalizujący się w rzucie młotem, najmłodszy w historii złoty medalista mistrzostw świata w tej konkurencji
 Paweł Finder (1904–1944) – polski działacz komunistyczny, z zawodu chemik
 Pau Gargallo (1881–1934) − hiszpański rzeźbiarz pochodzący z Katalonii
 Paul Gascoigne (ur. 1967) – angielski piłkarz
 Pau Gasol (ur. 1980) – hiszpański koszykarz 
 Paul Gauguin, właśc. Eugène Henri Paul Gauguin (1848–1903) – malarz francuski
 Paul Gray (1972–2010) – muzyk, członek grupy Slipknot
 Paweł Giżycki (najprawdopodobniej ok. 1400 – 1463) – biskup płocki, kanonik gnieźnieński i krakowski, scholastyk płocki i krakowski
 Paweł Giżycki (1692–1762) – polski architekt baroku, malarz, dekorator, jezuita
 Paweł Graś (ur. 1964) – polski przedsiębiorca i polityk, w latach 1998–2014 poseł na Sejm 
 Povilas Gylys (ur. 1948) – litewski ekonomista i polityk, minister spraw zagranicznych
 Paweł Hertz (1918–2001) – polski pisarz, poeta, tłumacz i wydawca
 Paul Hester (1959–2005) – australijski muzyk, postać telewizyjna
 Paul David Hewson (Bono) (ur. 1960) – irlandzki muzyk, filantrop, lider grupy rockowej U2
 Paul von Hindenburg (1847–1934) – marszałek i prezydent Niemiec
 Páll Óskar Hjálmtýsson (ur. 1970) – wokalista muzyki pop
 Paweł Huelle (ur. 1957) – pisarz, publicysta
 Povilas Jakubėnas, w polskich źródłach Paweł Jakubenas (1871–1953) – litewski ksiądz ewangelicko-reformowany, superintendent generalny litewskiego odłamu Jednoty Wileńskiej w okresie międzywojennym 
 Povilas Jakučionis (ur. 1932) – litewski polityk, architekt, więzień komunistyczny
 Paweł Janas (ur. 1953) – piłkarz, trener Reprezentacji Polski
 Paweł Jasienica (1909–1970) – historyk
 Paweł Kikowski (ur. 1986) – polski koszykarz w klubie Wilki Morskie Szczecin
 Paul Klee (1879–1940) – malarz szwajcarsko-niemiecki
 Páll Klettskarð (ur. 1990) – farerski piłkarz 
 Paweł Konnak (ur. 1966) – polski performer
 Paweł Korycki (ur. 1976) – judoka
 Paweł Korzeniowski (ur. 1985) – pływak
 Paweł Kotla (ur. 1972) – polski dyrygent symfoniczny i operowy
 Paweł Kowal (ur. 1975) – polityk i poseł klubu parlamentarnego PJN
 Paweł Królikowski (1961–2020) – polski aktor filmowy, telewizyjny, teatralny i dubbingowy
 Paweł Kukiz (ur. 1963) – piosenkarz
 Pawlos Kunduriotis (1855–1935) – grecki wojskowy i polityk, pierwszy prezydent Grecji po ogłoszeniu republiki w 1924
 Paul Landers (ur. 1964) – gitarzysta znanego zespołu metalowego Rammstein
 Povilas Leimonas (ur. 1987) – litewski piłkarz 
 Pau López (ur. 1994) – hiszpański piłkarz 
 Povilas Lukšys (1886–1919) – pierwszy żołnierz niepodległej Litwy poległy w walkach o ojczyznę
 Povilas Lukšys (ur. 1979) – litewski piłkarz
 Paweł Łoziński (ur. 1965) – polski reżyser filmów dokumentalnych
 Paolo Maldini (ur. 1968) – piłkarz
 Paweł Malowaniec (ur. 1972)– judoka
 Paweł Małaszyński (ur. 1976) – aktor
 Paweł Małecki (ur. 1976) – cukiernik
 Paweł Mazur (ur. 1968) – polski malarz, rysownik, poeta i prozaik
 Paul McCartney (ur. 1942) – piosenkarz, członek grupy The Beatles
 Paul McGrath (ur. 1959) – irlandzki piłkarz 
 Paweł Mróz (ur. 1984) – polski bobsleista
 Paweł Mróz (ur. 1986) – polski judoka
 Paweł Mróz (ur. 1984) – polski koszykarz
 Paweł Nastula (ur. 1970) – dżudoka
 Paul Natorp (1854–1924) – niemiecki filozof i pedagog, przedstawiciel neokantowskiej szkoły marburskiej i jeden z prekursorów pedagogiki społecznej
 Pavel Nedvěd (ur. 1972) – piłkarz
 Pablo Neruda, właściwie Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Besualto (ur. 1904–1973) – chilijski poeta, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1971 r.
 Paul Newman (1925–2008) – amerykański aktor filmowy i dubbingowy, reżyser, producent filmowy
 Páll Ólafsson (1827–1905) – islandzki poeta
 Pablo Picasso (1881–1973) – hiszpański malarz, rzeźbiarz, grafik, ceramik oraz poeta
 Paweł Piskorski (ur. 1968) – polityk, były prezydent Warszawy
 Povilas Plechavičius (1890–1973) – generał litewski
 Paweł Poncyljusz (ur. 1969) – polityk
 Páll á Reynatúgvu (ur. 1967) – farerski fizjoterapeuta, piłkarz oraz polityk
 Pau Ribas (ur. 1987) – hiszpański koszykarz
 Paul Scholes (ur. 1974) – piłkarz
 Paweł Sitarski (ur. 1976)– judoka
 Paweł Sito (ur. 1965) – polski dziennikarz radiowy, prasowy i telewizyjny
 Paweł Skrzecz (ur. 1957) – polski pięściarz, medalista olimpijski
 Paweł Skwierawski (ur. 1973) – dziennikarz i muzyk
 Paweł Smoliniec (ur. 1977) – judoka
 Paulo Sousa (ur. 1970) - portugalski piłkarz i trener piłkarski
 Pāvels Šteinbors (ur. 1985) – łotewski piłkarz 
 Paweł Edmund Strzelecki (1797–1873) – polski podróżnik, geolog, geograf, badacz i odkrywca
 Pawieł Suchoj (1895–1975) – radziecki konstruktor lotniczy, od którego nazwiska pochodzi oznaczenie samolotów Su 
 Pál Szalay (1892 – ?) – węgierski lekkoatleta specjalizujący się w biegach sprinterskich i skoku w dal
 Pawieł Szaramiet (1971–2016) – białoruski, rosyjski i ukraiński dziennikarz niezależnych mediów
 Paul Szczurek - zbrodniarz hitlerowski, członek załogi obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau
 Pál Szinyei Merse (1845–1920) – węgierski malarz, polityk
 Paweł Szydłowiecki (1478–1506) – ksiądz rzymskokatolicki
 Pál Teleki (1879–1941) – węgierski polityk, minister wychowania i dwukrotny premier Węgier, geograf, założyciel węgierskiego skautingu
 Pál Teleki (1906–1985) – rumuński i węgierski piłkarz
 Pál Titkos (1908–1988) – węgierski piłkarz, napastnik i trener piłkarski
 Pau Tonnesen (ur. 1992) – hiszpański lekkoatleta specjalizujący się w wielobojach
 Paweł Tuchlin (1946–1987) – seryjny morderca
 Pál Turán (1910–1976) - węgierski matematyk 
 Povilas Urbšys (ur. 1962) – litewski urzędnik państwowy, poseł na Sejm Republiki Litewskiej
 Pawieł Urysohn (1898–1924) – rosyjski matematyk
 Povilas Vanagas (ur. 1970) – litewski łyżwiarz figurowy 
 Pál Ványa (1904–1955) – węgierski skoczek narciarski
 Pál Várhidi (1931–2015) – węgierski piłkarz 
 Pál Vastagh (ur. 1946) – węgierski polityk, prawnik, działacz komunistyczny
 Pau Vela Maggi (ur. 1986) – hiszpański wioślarz
 Povilas Višinskis (1875–1906) – pisarz litewski, dziennikarz, reżyser, propagator kultury litewskiej
 Paweł Wawrzecki (ur. 1950) – aktor
 Paweł Wendorff (ur. 1965) – polski reżyser, operator i producent filmowy
 Paul Wesley, właśc. Paweł Wasilewski (ur. 1982) – amerykański aktor polskiego pochodzenia
 Paweł Wilczak (ur. 1965) – aktor
 Paweł Włodkowic (ur. pomiędzy 1370 a 1373, zm. 1435) – polski kapłan katolicki, uczony, prawnik, pisarz religijny i prawno-polityczny, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, obrońca interesów Polski w sporach z Krzyżakami, prekursor tolerancji religijnej
 Paweł Woicki (ur. 1983) – siatkarz
 Paweł Woźniak (ur. 1969) – polski lekkoatleta, sprinter i płotkarz
 Paweł Zagumny (ur. 1977) – siatkarz
 Paweł Zalewski (ur. 1964) – polityk, poseł do Parlamentu Europejskiego
 Paweł Zawada, pseudonim Sęk (1883–1954) – śląski pisarz, gawędziarz, badacz folkloru oraz historii lokalnego osadnictwa
 Paweł Zatorski (ur. 1990) – polski siatkarz
 Povilas Žadeikis (1887–1957) – litewski dyplomata, wieloletni poseł w USA
 Povilas Žičkus (1911–1997) – członek organizacji „Żelazny Wilk“

Zobacz też 
 
 
 Paulo Afonso – miasto i gmina w Brazylii
 Saint-Paulet-de-Caisson
 Saint-Paul-en-Pareds
 Saint-Pol-sur-Mer
 San Polo di Piave

Kolej 
 Paweł – stacja Górnośląskich Kolei Wąskotorowych

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie