alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Dopasowanie do wzorca

Dopasowanie do wzorca – operacja, gdzie pewne wyrażenie sprawdza się ze wzorcem, w którym może znajdować się co najmniej jedno „wolne miejsce”. W jej wyniku, jeśli nastąpiło dopasowanie, otrzymuje się listę wyrażeń dopasowanych do wolnych miejsc wzorca.

Dopasowywanie do wzorca jest bardzo ekspresywną techniką programistyczną. Dwa najpopularniejsze systemy to:
 wyrażenia regularne
 wzorce symboliczne.

Wyrażenia regularne 
W większości nowych języków (na przykład w (Perlu) wyrażeń regularnych można używać jako wzorców:
if ($numer_ip =~ /^(\d+)\.(\d+)\.(\d+)\.(\d+)$/)
{
    # pasuje do wzorca, kolejne liczby w $1 $2 $3 $4
} else {
    # nie pasuje do wzorca
}

Dopasowywanie to jest jednym z głównych źródeł siły ekspresji i zwięzłości Perla i innych nowych języków (Ruby, PHP, Python i inne). Analogiczny kod w C musiałby korzystać z biblioteki zapewniającej dopasowywane do wzorców (np. PCRE) lub byłby proporcjonalnie gigantyczny i zarazem mało czytelny, z dużymi szansami na wystąpienie błędów.

Wzorce symboliczne 
W językach funkcyjnych zwykle używa się wzorców symbolicznych – termów ze zmiennymi, które dopasowuje się do danego wyrażenia przez unifikację. Dostępny jest też specjalny symbol uniwersalny, pasujący do każdego obiektu – w wielu językach jest to podkreślnik.

Na przykład (w OCamlu) zamianę wartości liczbowej na ciąg znaków z użyciem dopasowania można zrealizować następująco:

match liczba with
     0 -> "zero"
|    1 -> "jeden"
|    2 -> "dwa"
|    _ -> "inna liczba"

To samo można uzyskać instrukcją warunkową:

if liczba = 0 then "zero" else
if liczba = 1 then "jeden" else
if liczba = 2 then "dwa" else "inna liczba"

Jednak zapis jest bardziej rozwlekły i mniej czytelny.

Jeszcze inny przykład wykorzystujący konstruktory list; zapis x::lista oznacza doklejenie na początek listy elementu x, wynikiem jest nowa lista.
match zmienna with
           [] -> "Lista jest pusta"
|       x::[] -> "Lista ma jeden element: " ^ x
|    x::y::[] -> "Lista ma dwa elementy: " ^ x ^ " i " ^ y
| x::y::z::[] -> "Lista ma trzy elementy: " ^ x ^ ", " ^ y ^" i " ^ z
| x::y::z::_  -> "Lista ma więcej niż trzy elementy: " ^ x ^ ", " ^ y ^", " ^ z ^ "..."

Można przekształcać symbole w inne wyrażenia (OCaml, kod z texvc):
let get_encoding = function
    UTF8   -> "\\usepackage{ucs}\n\\usepackage[utf8]{inputenc}\n"
  | LATIN1 -> "\\usepackage[latin1]{inputenc}\n"
  | LATIN2 -> "\\usepackage[latin2]{inputenc}\n"

Algorytmy tekstowe
Silnik gazowy

Silnik gazowy jest silnikiem cieplnym spalinowym o spalaniu wewnętrznym, w którym paliwem jest gaz. Paliwem dla takiego silnika mogą być: płynny propan, gaz ziemny, gaz generatorowy, gaz wysypiskowy, biogaz i inne gazy.

Układ zasilania silnika spalinowego
Silnik rzędowy

Silnik rzędowy – silnik spalinowy wielocylindrowy, w którym cylindry usytuowane są w jednym lub kilku rzędach. Silniki takie stosowane są głównie w motoryzacji, do napędu samochodów i motocykli. Silniki rzędowe oznacza się w Polsce Rx – gdzie x oznacza liczbę cylindrów. W praktyce spotyka się:

 R2 – taki układ miał silnik stosowany w polskim Fiacie 126p, jest także stosowany w niektórych modelach Fiata (najpierw Fiat 500),
 R3 – układ znany m.in. z silnika stosowanego w samochodach: Syrena, Daewoo Tico czy Škoda Fabia i Volkswagen Polo IV,
 R4 – najpopularniejszy typ silnika rzędowego stosowany przez wielu producentów. Silnik używany także w tankietce Tančik vz.33,
 R5 – silniki pięciocylindrowe rzędowe stosowane m.in. przez: Volvo, Lancia, Ford, Volkswagen np.: LT 35, bardzo często Audi i dawniej Mercedes-Benz,
 R6 – silniki sześciocylindrowe rzędowe stosuje m.in. Volvo, BMW, dawniej Mercedes-Benz i Opel,
 R8 – silniki ośmiocylindrowe rzędowe stosowano głównie przed II wojną światową, niekiedy były to jednostki powstałe z połączenia szeregowego dwóch silników R4.

Przy silnikach z większą liczbą cylindrów rzadko stosuje się układ rzędowy z uwagi na dużą długość silnika, częściej występuje układ widlasty. Cylindry w silnikach rzędowych mogą być usytuowane pionowo, poziomo lub ukośnie.

Silniki czterosuwowe rzędowe posiadające 6 cylindrów (i więcej) mają pełne wyrównoważenie od sił I i II rzędu i z tego powodu są chętnie stosowane jako źródło napędu samochodów ciężarowych. Silniki 4-cylindrowe mają wyrównoważenie częściowe, natomiast w silnikach 3-cylindrowych stosuje się wałek wyrównoważający celem zmniejszenia poziomu drgań.

Jako silniki rzędowe, zwłaszcza w lotnictwie, określa się także silniki widlaste, silniki w układzie W i  w układzie X czy układzie H (w odróżnieniu od silników gwiazdowych).

Przypisy
Neminem captivabimus nisi iure victum

Neminem captivabimus nisi iure victum (łac. nikogo nie uwięzimy bez wyroku sądowego) - immunitet nietykalności przyznany szlachcie przez Władysława Jagiełłę przywilejami z 1425, 1430 i 1433 r – zasada gwarantująca w Rzeczypospolitej nietykalność osobistą szlachcie, a więc zapewniająca, iż posiadający takie prawo nie zostanie uwięziony bez wyroku sądowego.

Zasada ta została pierwotnie sformułowana w przywileju nadanym przez Władysława Jagiełłę w Brześciu Kujawskim 25 kwietnia 1425, jednak nie wszedł on w życie. Ostatecznie wprowadzono ją przywilejem jedlneńskim z 4 marca 1430 i krakowskim z 9 stycznia 1433.

Prawo nietykalności osobistej zostało wówczas nadane posesjonatom. W 1447 przywilej ten został rozszerzony na szlachtę litewską (bojarów). Na mocy ustawy Prawo o miastach (1791) przywilej ten rozszerzono na mieszczan z miast królewskich posiadających majątek nieruchomy.

Konstytucja Królestwa Polskiego z 1815 w art. 18 głosiła, że prawo neminem captivari permittemus nisi iure victum stosować się ma do wszystkich mieszkańców wszelkiego stanu.

Zobacz też  

 Habeas Corpus Act

Literatura 
 Andrzej Nowak: Dzieje Polski, tom 3, 1340-1468, Królestwo zwycięskiego orła, Kraków 2017, wyd. "Biały Kruk"
 Encyklopedia Britannica: "Neminem captivabimus - Polish law" - zob.: https://www.britannica.com/place/Poland/The-states-of-the-Jagiellonians#ref396761 (dostęp: 29 sty 2023)
 Władysław Kopaliński: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1989, wyd. XVI,"Wiedza Powszechna"
 CDP (Codex diplopaticus Poloniae), t.I, nr 194
 Robert I. Frost: Oksfordzka historia unii polsko-litewskiej - Powstanie i rozwój 1385-1569, tom I, wyd.pierwsze, Poznań, 2018, "Dom Wydawniczy Rebis"
 Norman Davies: Boże igrzysko - Historia Polski, Kraków 1990, wyd. II, "Znak"
 Maciej A. Pieńkowski: Kogo dotyczył przywilej zwany neminem captivabimus nadany przez Władysława II Jagiełłę 4 III 1430 r. w Jedlni?, "Teka Historyka", z. 50 (2015)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Przywilej jedlneńsko-krakowski
 Kogo dotyczył przywilej zwany neminem captivabimus nadany przez Władysława II Jagiełłę 4 III 1430 r. w Jedlni?

Historia Polski 1386–1454
Przywileje szlacheckie w historii Polski
Przywileje wydane przez Władysława II Jagiełłę
Silnik o przeciwległych cylindrach

Silnik o przeciwległych cylindrach – silnik spalinowy wielocylindrowy o parzystej liczbie tłoków, w którym cylindry usytuowane są na wspólnej osi.

Silniki takie mogą być przeciwbieżne, gdy każdy z tłoków ma swoją komorę spalania (bokser) albo współbieżne ze wspólną lub rozdzielną komorą spalania. Układ ten zapewnia niższy niż w konwencjonalnych silnikach poziom hałasu i wibracji oraz niższy spadek mocy. Wszystko to w związku z procesem znoszenia się sił działających na tłoki. Konstrukcja takiego silnika jest jednak dość skomplikowana, z powodu duplikacji niektórych układów takich jak rozrząd (podobnie jak w układach V), przez co jest droga i stosunkowo rzadko stosowana.

Dodatkowymi zaletami są znacznie mniejsza długość i wysokość takiego silnika, zwarta konstrukcja pozwalająca na zastosowanie do budowy jego kadłuba lekkiego materiału (aluminium) oraz sposób zamontowania w komorze silnikowej taki, że środek ciężkości silnika znajduje się bardzo nisko, dzięki czemu środek ciężkości samochodu znajduje się również niżej.

Silniki tego typu znane pod nazwą „silnik bokser” tradycyjnie stosowane są w motocyklach firmy BMW czy samochodach firm Subaru, Porsche, oraz starszych modelach Alfa Romeo czy Volkswagen Garbus. Znajdują również zastosowanie w lotnictwie lekkim (Lycoming, Continental, Rotax).

Przypisy

Bibliografia 
 Furora.tv - Subaru Boxer - jak to działa?

Silniki spalinowe tłokowe
Silniki w układzie „bokser”
Silnik gwiazdowy

Silnik gwiazdowy – wielocylindrowy silnik spalinowy, w którym cylindry umieszczone są promieniowo na obwodzie koła, z centralnym wałem korbowym. Silnik gwiazdowy może zawierać od trzech do kilkunastu cylindrów. Silnik taki może mieć obieg zarówno dwusuwowy, jak i czterosuwowy. W przypadku tego drugiego (ponad 90% konstrukcji) liczba cylindrów w danej gwieździe jest zawsze nieparzysta. Wynika to z faktu zamknięcia obiegu w czterech suwach, czyli 2 obrotach wału korbowego. Przykładowo w silniku 5-cylindrowym podczas pierwszego obrotu wału korbowego zapłon następuje w cylindrach 1, 3, 5, a podczas drugiego obrotu – w cylindrach 2, 4 i znów kolejność zaczyna się od cylindra 1. W wyniku tego rozwiązania zapłon następuje w co drugim cylindrze i wszystkie cylindry mają jeden suw pracy po wykonaniu 2 obrotów wału korbowego – dzięki temu uzyskuje się dobre wyrównoważenie pracy silnika. Spotykane historyczne rozwiązania (np. silnik Anzani z lat 20. XX wieku) z 6 cylindrami to przykład jakby połączenia ze sobą dwóch silników 3-cylindrowych. Silniki gwiazdowe mają też niewielkie różnice w skoku tłoka poszczególnych cylindrów – jednak są to różnice nieistotne konstrukcyjnie i użytkowo. Kilkunastocylindrowe silniki gwiazdowe budowane są w układzie podwójnej, a czasem i poczwórnej gwiazdy (np. silniki do Boeing B-50 Superfortress).
Stosowany był także eksperymentalnie w motocyklach np. Megola.

Silniki gwiazdowe najczęściej chłodzone są powietrzem. Silniki tego typu stosowane są przede wszystkim do napędzania samolotów śmigłowych ze względu na lekkość (dzięki chłodzeniu powietrzem), dużą odporność na uszkodzenia oraz dobre warunki chłodzenia, rzadziej do innych zastosowań. Silniki te zyskały szczególne uznanie w USA, gdzie wyprodukowano największą liczbę tych silników, do tego silników o wysokich parametrach. Na tych silnikach bazowała większość samolotów – szczególnie użytych podczas II wojny światowej. Wyjątkami były konstrukcje Curtiss P-40 Warhawk i Lockheed P-38 Lightning, gdzie zastosowano silniki widlaste Allison produkcji USA. North American P-51 Mustang nie był wyjątkiem, gdyż bazował na brytyjskim silniku Rolls-Royce Merlin. Z uwagi zaś na większą niezawodność silników gwiazdowych w stosunku do silników rzędowych i widlastych, amerykańska marynarka wojenna postanowiła, iż wszystkie opracowywane dla niej samoloty, muszą być napędzane silnikiem gwiazdowym.

Zalety (zastosowanie lotnicze) 
 Zwarta konstrukcja
 Krótki wał korbowy łożyskowany na łożyskach tocznych
 Skuteczność chłodzenia powietrzem
 Mała masa jednostkowa
 Odporność na uszkodzenia bojowe
 Łatwość uzyskiwania dużych mocy
 Niezawodność
 Większy od silników rzędowych stosunek mocy do masy
 Łatwość obsługi technicznej.

Wady (zastosowanie lotnicze) 
 Duża średnica utrudniająca zabudowę w lekkim płatowcu
 Zwiększony opór powietrza.
Prawo wielkich liczb

Prawa wielkich liczb – seria twierdzeń matematycznych (jedno z tzw. twierdzeń granicznych) opisujących związek między liczbą wykonywanych doświadczeń a faktycznym prawdopodobieństwem wystąpienia zdarzenia, którego te doświadczenia dotyczą. Najprostsza postać prawa wielkich liczb to prawo Bernoulliego orzekające, że:

 „Z prawdopodobieństwem dowolnie bliskim 1 można się spodziewać, iż przy dostatecznie wielkiej liczbie prób częstość danego zdarzenia losowego będzie się dowolnie mało różniła od jego prawdopodobieństwa.”

Ta postać jest historycznie najwcześniejsza; sformułował ją szwajcarski matematyk Jakob Bernoulli w 1713 roku w książce Ars Conjectandi. Nazwał to twierdzenie „złotym”, inni matematycy – twierdzeniem Bernoulliego, a Siméon Denis Poisson w 1835 roku – prawem wielkich liczb; ta ostatnia nazwa stała się najczęstszą.

Prawa wielkich liczb

Prawo wielkich liczb Bernoulliego 
Jeśli  oznacza liczbę sukcesów w schemacie Bernoulliego  prób z prawdopodobieństwem sukcesu w pojedynczej próbie równym  to dla każdego 
 

Słownie: niezależnie od wyboru szerokości przedziału wokół wartości oczekiwanej, prawdopodobieństwo dla dużych  będzie dowolnie bliskie 

Dowód słabego prawa wielkich liczb opiera się na nierówności Czebyszewa.

Mocne prawo wielkich liczb Bernoulliego mówi, że ciąg  dąży do  prawie na pewno. Dowód tego faktu wykorzystuje nierówność Bernsteina.

Mocne prawo wielkich liczb 
Dla ciągów (całkowalnych) zmiennych losowych wprowadza się definicję spełniania przez nich tzw. mocnego (i słabego) prawa wielkich liczb.

Ciąg zmiennych losowych  spełnia mocne prawo wielkich liczb (MPWL), gdy

Mocne prawo wielkich liczb Kołmogorowa 
 Jeżeli  jest ciągiem niezależnych zmiennych losowych całkowalnych z kwadratem oraz
 
 to ciąg  spełnia MPWL.

Wynika z niego następujący wniosek: jeżeli  jest ciągiem niezależnych zmiennych losowych o tym samym rozkładzie oraz  to
 

prawie na pewno.

Twierdzenie Kołmogorowa 
W ogólności, jeśli  jest rosnącym do nieskończoności ciągiem liczb dodatnich, a ponadto zbieżny jest szereg
 

to
 

prawie na pewno.

Dowód twierdzenia opiera się na znanych z analizy lematach Toeplitza oraz Kroneckera, a także następującym fakcie z rachunku prawdopodobieństwa: jeśli  jest ciągiem całkowalnych niezależnych zmiennych losowych całkowalnych z kwadratem oraz szereg
 

jest zbieżny, to szereg
 

jest zbieżny prawie na pewno.

Słabe prawo wielkich liczb 
Mówimy, że ciąg zmiennych losowych  spełnia słabe prawo wielkich liczb (SPWL), gdy
 

ze względu na prawdopodobieństwo.

Słabe prawo wielkich liczb dla parami niezależnych zmiennych o skończonej wariancji 
Jeżeli  jest ciągiem parami niezależnych zmiennych losowych całkowalnych z kwadratami oraz
 

to ciąg  spełnia SPWL. Dowód tego faktu również opiera się na nierówności Czebyszewa.

Zobacz też 
 centralne twierdzenie graniczne

Uwagi

Przypisy 

Teoria estymacji
Twierdzenia probabilistyki
QuakeC

QuakeC (w skrócie QC) – język skryptowy zaimplementowany w grze komputerowej Quake. Jest on używany do programowania elementów logiki gry, takich jak część sztucznej inteligencji, zdarzenia i zmiany na poziomach.

Większość komputerowych gier jest napisana w czystym C lub C++ i skompilowana do postaci wykonywalnej, co daje większą szybkość. To jednak utrudnia społeczności graczy tworzenie modów i zwiększa trudność przeniesienia gry na inne platformy.

Mimo swych zalet, pomysł implementacji logiki gry w odrębnym języku skryptowym i pisanie interpretera dla niego został szybko porzucony (nawet przez Johna Carmacka, który go wdrożył) z powodu braku elastyczności interpretowanego języka, zwiększającej się komplikacji logiki gry i faktu, że opublikowanie części kodu źródłowego jest wystarczające dla społeczności tworzącej mody.

Języki skryptowe
Quake
AI



AI 
 AI – oznaczenie kodowe IATA linii lotniczych Air India
 AI – format zapisu plików (nie mylić z formatem arkusza "A1")
 AI – Amnesty International
 AI – architektura informacji
 AI (ang. artificial intelligence) – sztuczna inteligencja
 A.I. Sztuczna inteligencja – film fabularny w reżyserii Stevena Spielberga
 AI (łac. Congregatio Ancillarum Iesu) – żeńskie zgromadzenie zakonne Siostry Sługi Jezusa
 Geokodowanie:
 AI – Anguilla (oznaczenie kodowe według ISO 3166-1)
 AI – kanton Appenzell Innerrhoden w Szwajcarii (oznaczenie kodowe ISO 3166-2)

Ai 
 Ai – imię

ai 
 ai – dwuznak występujący w języku angielskim i francuskim
 A.i. – amerykański zespół muzyczny
 a.i. (ang. active ingredient) – substancja czynna 
 .ai – krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych Anguilli

Strony ujednoznaczniające
Przywilej

Przywilej, łac. privilegium – prawo (dokument) lub ugoda w prawie nadane przez monarchę określonej grupie społecznej (stanowi) obowiązujące na danej ziemi lub w całym kraju (przywilej generalny). Przywileje najczęściej miały formę zrzeczenia się przez monarchę pewnych swoich kompetencji na rzecz wymienionych adresatów przywileju.

Definicja nowoczesna: akt prawny naruszający zasadę równości wszystkich wobec prawa; tego typu nowoczesne przywileje są udzielane przez konstytucję lub uprawnione organy państwowe określonym grupom społecznym, np. przedstawicielom określonych zawodów (np. posłom, sędziom, adwokatom, policjantom, żołnierzom, górnikom, lekarzom i pielęgniarkom), emerytom i rencistom (np. przywilej refundacji leków, przywilej ulgi przewozowej), członkom określonych organizacji społecznych (np. związków zawodowych) lub poszczególnym osobom, np. głowie państwa (np. przywilej odstępstwa od powszechnego prawa emerytalnego i powszechnego prawa do ochrony życia i mienia), przestępcy przemieszczającemu się po terytorium państwa z listem żelaznym od głowy państwa (przywilej ochrony przed uzasadnionym prawnie aresztowaniem), przestępcy ułaskawionemu przez głowę państwa (przywilej ochrony przed uzasadnionym prawnie pozbawieniem wolności), przestępcy ze statusem świadka koronnego (przywilej ochrony przed uzasadnionym prawnie pozbawieniem wolności) albo wynikają bezpośrednio z kodeksu karnego, np. przywilej generalny ochrony włamywacza przed zabiciem przez właściciela posesji (który jest przywilejem w kontekście np. prawa amerykańskiego, czy XIX-wiecznego prawa państw europejskich, ale w aktualnym prawie polskim nie jest przywilejem, lecz zasadą generalną).

Zobacz też 

 Przywileje szlacheckie

Historia państwowości
Dokumenty
Przywileje szlacheckie

Przywileje szlacheckie – prawa nadawane szlachcie przez władców Polski pomiędzy XIII a XVI wiekiem.

Do najważniejszych przywilejów szlacheckich wydanych w Polsce można zaliczyć:

Linki zewnętrzne 
 Szczegółowa tabela z przywilejami

!
Currus

Currus – wóz konny używany w starożytnym Rzymie, rydwan:
 wóz dwukołowy otwarty z tyłu, z dwoma miejscami, woźnica w nim stał, natomiast pasażer siedział;
 currus arcuatus – wóz używany przez flaminów, kryty od góry suknem rozpinanym na specjalnych łukach.
 currus falcatus – rydwan wojenny wyposażony w kosy zwane falces, umieszczone po obu stronach osi kół i przy dyszlu.
 currus triumphalis – kwadryga, którą jechał zwycięski wódz w czasie swego triumfu, w Rzymie, o kształcie kolistym, bogato zdobiony w złocenia i inkrustacje z kości słoniowej, zamknięty z wszystkich stron i zawsze zaprzężony w białe konie.

Należy zaznaczyć, że armia rzymska zasadniczo nie używała rydwanów do celów militarnych, a co najwyżej jako pojazd paradny lub środek transportu dla kurierów. Wyliczony wyżej currus falcatus jest wspominany przez historyków rzymskich jako rodzaj broni nie tyle używany, co raczej spotykany przez legiony na polach bitew.

Zobacz też 
 rydwan z kosami

Historyczne środki transportu
Transport w starożytnym Rzymie
Biga

biga (poligrafia)
 biga (wóz)
 Biga (Turcja) – miasto w Turcji
 Biga Çayı
Sabinowie

Sabinowie (łac. Sabini) – jedno z plemion sabelskich, zamieszkujące środkową Italię. Za ich pierwotną siedzibę uważa się Apeniny, w okolicy dzisiejszej Pescary (w pobliżu Adriatyku), skąd wywędrowali w okolice zamieszkane przez Latynów, Ekwów i Wolsków. Mieli wpływ na rozwój historii Lacjum i Rzymu.

W 290 p.n.e. zostali podbici przez Maniusza Kuriusza Dentata.

Bibliografia 
  na WIEM (encyklopedia)

Ludy starożytnej Italii
Arseniusz (imię)

Arseniusz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa ἀρσεν (arsen) oznaczającego „męski”.

Arseniusz imieniny obchodzi 8 maja, 19 lipca, 30 października i 14 grudnia.

Arseniusz w innych językach: 
 rosyjski – Арсений (Arsenij).

Znane osoby noszące to imię:
 Arseniusz (1873–1937) – rosyjski biskup prawosławny
 Arsen Kasabijew
 Arseniusz Pimonow (1863–1939) – działacz społeczny mniejszości rosyjskiej, przywódca społeczności polskich staroobrzędowców w II RP
 Arseniusz Romanowicz
 Arsienij Tiszkow (1909–1979) – oficer radzieckiego wywiadu zagranicznego, zastępca szefa Pierwszego Zarządu Głównego Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego w 1954
 Arsène Wenger
 Arsienij Zakriewski (1783 albo 1786–1865) – hrabia, rosyjski generał i polityk, minister spraw wewnętrznych Imperium Rosyjskiego polskiego pochodzenia 
 Arsenij Jaceniuk – premier Ukrainy, lider partii Batkiwszczyna 
 Zobacz też
 Święty Arseniusz

Imię Arseniusz nosiła także znana postać fikcyjna z cyklu powieści Maurice'a Leblanca oraz z serialu telewizyjnego Arsen Lupin.

Przypisy 

Męskie imiona greckie
Artemon

Artemon — imię męskie wywodzące się od imienia wczesnochrześcijańskiego biskupa św. Artemona.

Artemon imieniny obchodzi 26 kwietnia i 8 października.

Męskie imiona łacińskie
Hestia

Hestia ( Hestía ‘ognisko domowe’, ) – w mitologii greckiej córka Kronosa i Rei, siostra Zeusa, Demeter i Hery oraz Posejdona i Hadesa. Ślubowała dziewictwo, jak Artemida. Opiekunka ogniska domowego, podróżnych, nowożeńców i sierot. Hestia reprezentowała moralną ideę czystości i trwałości rodzinnego życia.

Chcieli ją poślubić Posejdon i Apollo, bogini jednak ślubowała dziewictwo, nie miała własnej rodziny. W każdym domu w megaronie , między czterema słupami znajdowało się ognisko domowe, które było świątynią Hestii.
Gmina, miasto lub państwo były rozszerzoną rodziną, w budynkach publicznych płonęło święte ognisko , ogień wieczny, ciągle podsycany, aby nie zgasł.

Każde nowo narodzone dziecko, piątego dnia po urodzeniu, obnoszono dookoła ogniska oddając je Hestii w opiekę. Matka panny młodej rozpalała pierwszy raz ogień w nowym domu płomieniem pochodzącym z jej własnego domu lub ze świętego ogniska. Wyprawiający się w celu założenia nowej kolonii zabierali ogień z tego ogniska dla podtrzymania łączności z ojczyzną. Gość przychodząc do domu, w którym nie był mile widziany, musiał złapać się krawędzi ogniska. Odtąd gospodarze nie mogli mu nic zrobić.

Kult Hestii miał rodowód praindoeuropejski. Jest to przypuszczalnie jedno z najstarszych bóstw europejskich. Odpowiednikiem Hestii w mitologii rzymskiej jest Westa.

Hestia należała do bogów olimpijskich. Była ona najłagodniejszym z bogów i nigdy nie brała udziału w ich sporach. Nigdy nie schodziła także na Ziemię (cały czas pozostawała na Olimpie). Była najstarszą z córek i to ją, jako pierwszą, połknął Kronos. Według niektórych źródeł oddała swoje miejsce na Olimpie Dionizosowi, ponieważ chciała opiekować się świętym ogniem na Ziemi.

Imieniem bogini została nazwana jedna z planetoid – (46) Hestia.

Jej atrybutami była pochodnia, ognisko, płomień .
Hestia nie potrzebowała świątyń, jej świątynią był każdy dom, a ołtarzem ognisko domowe.
Jeśli już postawiono jej pomnik przedstawiana była w pozycji stojącej lub siedzącej jako poważna matrona, spokojna, o łagodnym spojrzeniu.

Przypisy 

Bogowie olimpijscy
Greckie boginie
Bóstwa ognia
Arystarch (imię)

Arystarch – imię męskie pochodzenia greckiego oznaczające tyle co najlepszy władca.

Arystarch imieniny obchodzi 28 kwietnia i 4 sierpnia.

Znane postacie o tym imieniu 
 Św. Arystarch był współpracownikiem i towarzyszem podróży św. Pawła.
 Arystarch z Samos, grecki astronom.
 Arystarch Kaszkurewicz (1912–1989) – polski artysta tworzący w Brazylii
 Aristarch Lentułow (1882–1943) – rosyjski i radziecki malarz, scenograf i pedagog

Męskie imiona greckie

sr:Аристарх (вишезначна одредница)
Semele (mitologia)

Semele ( Semélē, ), także Tyone ( Thyṓnē, ) – w mitologii greckiej królewna tebańska, bogini.

Uchodziła za córkę króla Kadmosa i Harmonii. Z bogiem Zeusem, który był jej kochankiem, miała syna Dionizosa.

Pewnego razu zazdrosna żona Zeusa, Hera, pod postacią śmiertelniczki namówiła Semele, aby ta wystawiła swego kochanka na próbę – jeśli naprawdę jest bogiem, niech ukaże się jej w swej boskiej postaci. Uproszony Zeus wreszcie zgodził się spełnić życzenie i pojawił się przed ukochaną pod postacią piorunów. Rażona piorunem Semele zginęła, ale Zeus uratował jej sześciomiesięczny płód. Zaszył go w swym udzie i wydał na świat małego Dionizosa – przyszłego boga wina i płodności. Semele po śmierci trafiła do Hadesu, ale gdy Dionizos dorósł, zabrał ją stamtąd na Olimp jako boginię Tyone.

Przypisy 

Greckie boginie
Królewny w mitologii greckiej
Żony i kochanki Zeusa
Aspazja (ujednoznacznienie)

Aspazja (imię)
 Aspazja – nałożnica Peryklesa
 aspazja – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych
 Aspazja – powieść fantastycznonaukowa Andrzeja Ostoi-Owsianego z 1958 r.

Zobacz też: Aspásia, Aspasia Manos
Centaury

centaury – w mitologii greckiej istoty o mieszanej budowie – pół ludzie, pół konie
 centaury – wspólna nazwa planetoid obiegających Słońce w obszarze, w którym poruszają się planety olbrzymy

Zobacz też 
 Centaur – strona ujednoznaczniająca
 centaurotrytony (ichtiocentaury) – w mitologii greckiej istoty o mieszanej budowie – pół ludzie, pół ryby, z jedną parą końskich nóg
 centaury-ryby (ichtiocentaury) – w mitologii greckiej istoty o mieszanej budowie – pół ludzie, pół ryby, z jedną parą końskich nóg
 centaurydy (centaury) – w mitologii greckiej samice centaurów
Asteriusz

Asteriusz – imię męskie pochodzenia greckiego od Asterios: ast-r, -éros „gwiazda”. Stąd astérios (łac. asterius) to „gwieździsty, jasny, lśniący, niebieski”. Hagiografia zna ośmiu świętych o tym imieniu: m.in. nosił je Asteriusz z Cezarei Palestyńskiej, żyjący w pierwszej połowie III wieku.

Żeńskim odpowiednikiem jest Asteria.

Asteriusz imieniny obchodzi 3 marca, 20 maja i 10 czerwca.

Zobacz też 
 Asterion (syn Tektamosa), Asterius

Przypisy 

Męskie imiona greckie
Męskie imiona łacińskie
Asteria (imię)

Asteria – żeński odpowiednik łacińskiego imienia Asteriusz. Patronką tego imienia jest św. Asteria, zm. w 310 roku.

Asteria imieniny obchodzi 10 sierpnia.

Przypisy 

Żeńskie imiona łacińskie
Atanazja

Atanazja – żeński odpowiednik imienia Atanazy. Patronką tego imienia jest św. Atanazja, żyjąca w IX wieku.

Atanazja imieniny obchodzi 14 sierpnia i 9 października.

Znane osoby noszące to imię: 
 Atanasia Tsumeleka (ur. 1982) – grecka lekkoatletka specjalizująca się w chodzie na 20 km, mistrzyni olimpijska w chodzie na 20 km z 2004 roku

Żeńskie imiona greckie
Augustyna

Augustyna – żeński odpowiednik imienia Augustyn.

Augustyna imieniny obchodzi 9 września, 3 października, 17 października i 13 listopada.

Osoby noszące to imię: 
 Augustyna Pena Rodríguez (1900–1936) – hiszpańska zakonnica, męczennica i błogosławiona Kościoła katolickiego

Zobacz też:
 Augustynka – miejscowość

Przypisy

Bibliografia 
 

Żeńskie imiona łacińskie
Auksencjusz

Auksencjusz – imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego, oznaczające „kwitnący”. Pochodzi od nazwy rodowej utworzonej od gr. Auxēnōn, Auksanon, związanego z czasownikiem auksanō — „kwitnę”. Istnieje przynajmniej sześciu świętych o tym imieniu, w tym św. Auksencjusz z Bitynii.

Wariant oboczny: Auksenty

Auksencjusz imieniny obchodzi 14 lutego, 27 lutego, 13 grudnia i 18 grudnia.

Auksenty w innych językach:
 rosyjski – Авксентий (Awksentij), Аксентий, Оксентий, Оксентей, Оксен.

Żeński odpowiednik: Auksencja

Zobacz też: Auksencjusz z Durostorum

Przypisy 

Męskie imiona greckie
Męskie imiona łacińskie
Axel

Axel, Aksel
 Axel (piłkarz)
 Axel – jeden ze skoków w łyżwiarstwie figurowym 
 Axel (sporty siłowe) – polska nazwa konkurencji siłowej o nazwie Koła Apollina
 Axel – imię Absalon
 Axel (Holandia) – miejscowość
Mgławica

Mgławica – zgrupowanie obłoku gazu i pyłu międzygwiazdowego lub bardzo rozległa otoczka gwiazdy widoczne w sferze niebieskiej jako ciemna mgiełka lub świetlisty obłoczek.

W przestrzeni kosmicznej liczne są niewidoczne obłoki gazu, możliwe do wykrycia tylko dzięki analizie ich widma w niewidzialnych dla oka zakresach. Ośrodek międzygwiazdowy gromadzi się w spiralnych ramionach galaktyk i jest w ciągłym ruchu. Jego tworzywo stanowią w 99% wodór i hel, zaś reszta to inne gazy oraz pył.

Do mgławic należą także obłoki molekularne składające się głównie z wodoru dwuatomowego H2 i tlenku węgla CO. Mają one temperaturę ok. 10 K. Miejscami zbijają się w gęste skupiska, będąc kolebką nowych gwiazd. Rozmiary, temperatura i skład molekularny obłoku determinują rozmiary i przebieg życia rodzących się gwiazd (np. mgławica Oriona).

Typy mgławic 
Znane są następujące typy mgławic:
 ciemne – całkowicie pochłaniające światło widzialne i nadfiolet – miejsce powstawania gwiazd (globule Boka)
 refleksyjne – o słabym blasku pochodzącym od odbitego i rozproszonego światła gwiazd
 emisyjne – jasne, gdzie gaz ogrzewany jest do ok. 10000 K przez promieniowanie pobliskich gorących gwiazd
 planetarne – zewnętrzne warstwy umarłej gwiazdy ogrzewane przez znajdującego się w ich wnętrzu białego karła

Historia 
W roku 1771 Charles Messier (1730–1817) podjął się skatalogowania wszystkich niewyraźnych plamek widzianych na niebie przez ówczesne teleskopy. Do 1784 roku na swej liście posiadał 103 obiekty. W 1888 roku powstał katalog NGC J.L.E. Dreyera, w którym oprócz obiektów Messiera znalazło się wiele innych. I tak np. Galaktykę Andromedy oznacza się jako M31 lub NGC 224.

Pierwotnie mgławicą nazywano każdy obiekt astronomiczny zawierający galaktyki poza Drogą Mleczną. Dokładniejsze, współczesne, znaczenie tego terminu stosuje się do międzygwiazdowych obłoków gazu i pyłu, które są sklasyfikowane na podstawie sposobu, w jaki świecą.

Przypisy
19 Dywizja Grenadierów SS (2 łotewska)

19 Dywizja Grenadierów SS (2 łotewska) – dywizja Waffen-SS złożona z Łotyszy.

Historia 
Dywizja powstała w marcu 1944 z rozwinięcia 2 Łotewskiej Brygady Ochotniczej SS. Jej historia sięga jednak 1941 roku i jednostek: 2 Zmotoryzowanej Brygada SS (od kwietnia 1941), Łotewskiej Ochotniczej Brygady SS (od maja 1943), 2 Łotewskiej Ochotniczej Brygady SS (od października 1943) i 19 Łotewskiej Dywizji Ochotniczej SS (od stycznia 1944), które stały się bazą dla powstania 19 Dywizji Grenadierów Waffen-SS (2 łotewska). Kadrę oficerską i podoficerską w dywizji utworzonej z ochotników łotewskich stanowili Niemcy z 2 Zmotoryzowanej Brygady SS. Od kwietnia do lipca 1944 roku wchodziła w skład 16 Armii, następnie od lipca do października tego roku w składzie 18 Armii i  od października ponownie w składzie 16 Armii.
W 19 Dywizji Grenadierów SS służył jako oficer m.in. Voldemārs Veiss, dowodził 42 pułkiem grenadierów Waffen-SS.

Do walki z Armią Czerwoną została skierowana przez dowództwo niemieckie w czerwcu 1944 roku w związku z rozpoczęciem przez ZSRR wielkiej letniej ofensywy. Wraz z innymi jednostkami niemieckimi i ochotniczymi formacjami SS toczyła boje pod Narwą. Po okrączeniu walczyła w tzw. kotle kurlandzkim. Jednostka słynęła z waleczności i z oddania sprawie nazistowskiej. W styczniu 1945 roku jej niedobitki trafiły pod dowództwo Standartenführera SS Villusa Janumsa z zamiarem wzięcia udziału w obronie stolicy III Rzeszy. Szlak bojowy zakończyła w Güterglück na  Łabą, oddając się niewoli armii USA.

W 1950 r. Komisja  Stanów Zjednoczonych do spraw Osób Przesiedlonych uznała, że jednostka ta nie była stroną wrogą wobec USA i przyznała jej kombatantom prawo do ubiegania się o azyl polityczny.

Dowódcy dywizji 
 Brigadeführer SS Heinrich Schuldt (od 7 stycznia 1944)
 Oberführer SS Friedrich-Wilhelm Bock (od 15 marca 1945)
 Gruppenführer SS Bruno Streckenbach (od kwietnia 1945)

Skład dywizji 
 42 pułk grenadierów Waffen-SS
 43 pułk grenadierów Waffen-SS
 44 pułk grenadierów Waffen-SS
 19 pułk artylerii Waffen-SS, batalion fizylierów, dywizjon przeciwpancerny, batalion saperów, kompania zwiadowcza, kompania sanitarna, oddział poczty polowej SS, kompania weterynaryjna, batalion gospodarczy i dywizjon łączności.

Zobacz też 
 15 Dywizja Grenadierów SS (1 łotewska)

Przypisy

Bibliografia 
 

Dywizje grenadierów Waffen-SS
Łotewskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich
Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1944
Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945
22 Ochotnicza Dywizja Kawalerii SS „Maria Theresia”

22 Ochotnicza Dywizja Kawalerii SS „Maria Theresia” (niem. 22. SS-Freiwilligen-Kavallerie-Division „Maria Theresia”) – dywizja kawalerii Waffen-SS, walcząca podczas II wojny światowej. Została sformowana 1 maja 1944 roku z węgierskich volksdeutschów (głównie etnicznych Niemców, objętych obowiązkiem służby wojskowej) oraz 17 pułku kawalerii SS (poprzednio 3 pułk kawalerii SS) z 8 Dywizji Kawalerii SS Florian Geyer. Do 17 pułku dołączył nowo utworzony 1 pułk kawalerii, przemianowany następnie na 52 pułk kawalerii. W październiku 1944r rozpoczęto formowanie trzeciego – 53 pułku kawalerii SS, lecz nie zostało ukończone. Od listopada 1944 roku do lutego 1945 roku dywizja broniła Budapesztu. Z oblężonego miasta wydostało się zaledwie kilkuset konnych esesmanów, których przydzielono do dywizji „Lützow”. 

Dywizja ta w literaturze znana jest pod nazwą „Maria Theresia” (pochodzącą od cesarzowej Marii Teresy), jednakże nie są na razie znane żadne dokumenty, z których wynikałoby, że dywizja ta nosiła taką nazwę; nie potwierdza jej również m.in. dziennik urzędowy Waffen SS.

Dowódcy 
 SS-Brigadeführer August Zehender (21 kwietnia 1944 – 11 lutego 1945)

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Dywizje kawalerii Waffen-SS
Dywizje ochotnicze Waffen-SS
Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1944
Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945
16 Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Reichsführer SS”

16 Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Reichsführer SS” – dywizja Waffen-SS, odpowiedzialna za masakrę ludności cywilnej w Sant’Anna di Stazzema i Marzabotto.

Historia 
Została utworzona w październiku 1943 roku z brygady szturmowej sformowanej w lutym tego samego roku z gwardii przybocznej Heinricha Himmlera.
Od stycznia 1944 roku dywizja walczyła we Włoszech z wojskami aliantów zachodnich biorącymi udział w desancie pod Anzio. 

Później uczestniczyła w walkach na terytorium północnych Włoch. Prowadziła także operacje przeciwko partyzantom włoskim, podczas których dopuściła się wielu zbrodni wojennych (m.in. wymordowanie większości ludności miejscowości Sant’Anna di Stazzema (zamordowano 560 osób) i Marzabotto (zamordowano około 770 osób)). Według innych źródeł w gminie Marzabotto zamordowanych zostało 1830 mieszkańców.
Na początku 1945 r. dywizja została wysłana do Węgier. Stamtąd wycofała się do Austrii, gdzie poddała się wojskom alianckim.

Pokłosie 
W latach 2004 i 2007, włoskie trybunały wojskowe skazały zaocznie 20 spośród wciąż żyjących oficerów i podoficerów dywizji na kary dożywocia. 
Wyroki te miały charakter przede wszystkim symboliczny, jako że skazani nie zostali poddani ekstradycji do Włoch ze względu na ich podeszły wiek.

Dowództwo dywizji 
Dowódcy:
 SS-Gruppenführer Max Simon (3 października 1943 – 24 października 1944)
 SS-Brigadeführer Otto Baum (24 października 1944 – 8 maja 1945)

Szefowie sztabu:
 SS-Obersturmbannführer Albert Ekkehard (20 października 1943 – ? grudnia 1944)
 Major Lothar Wolf (? stycznia 1945 – ? maja 1945)

Kwatermistrzowie:
 SS-Sturmbannführer Fritz Steinbeck (1 lipca 1944 – 1 marca 1945)
 SS-Hauptsturmführer Heinz Zabel (? 1945 – ? maja 1945)

Struktura organizacyjna 
 SS-Panzergrenadier Regiment 35 (pułk grenadierów pancernych)
 SS-Panzergrenadier Regiment 36 (pułk grenadierów pancernych)
 SS-Artillerie Regiment 16 (pułk artylerii)
 SS-Panzer Abteilung 16 (oddział czołgów)
 SS-Flak-Abteilung 16 (oddział przeciwlotniczy)
 SS-Panzer-Aufklärungsabteilung 16
 SS-Sturmgeschütz-Abteilung 16 (oddział dział szturmowych)
 SS-Pionier-Btaillon 16 (batalion saperów)
 SS-Nachrichten-Abteilung 16 (oddział zwiadu)
 SS-Nachschub-Truppen 16
 SS-Wirtschafts-Bataillon 16
 SS-Instandsetzungs-Abteilung 16
 SS-Sanitäts-Abteilung 16 (oddział sanitarny)
 SS-Feld-Ersatz-Btaillon 16 (batalion uzupełnień)
 Feldgendarmerie-Kompanie (kompania żandarmerii)
 Div. Kampfschule 16.SS-Pz. Gren. Div
 Div. Begleit-Kompanie

Liczebność 
 Grudzień 1943 – 12 720 ludzi
 Czerwiec 1944 – 14 218 ludzi
 Grudzień 1944 – 14 223 ludzi

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Dywizje grenadierów pancernych Waffen-SS
Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1943
Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945
901



Wydarzenia 

 Azja
 powstało królestwo Hu Kogurjo (późniejsze Kogurjo).
 Europa
 luty - król Dolnej Burgundii i Włoch Ludwik Ślepy został cesarzem jako Ludwik III

Zmarli 
 Caoshan Benji - chiński mistrz chan, współzałożyciel szkoły caodong (ur. 840)

0901
902



Wydarzenia 

 1 sierpnia – emir Ibrahim II ibn Ahmad z dynastii Aghlabidów zdobył Taorminę, ostatnią bizantyjską twierdzę na Sycylii.
 Arabowie zdobyli Sycylię.
 Wojny węgiersko-morawskie: miała miejsce bitwa pod Nitrą.

0902
903



Urodzili się 
 Bolesław I, książę czeski, ojciec Dobrawy (data sporna lub przybliżona)  (ur. po 903; zm.  967 lub 972)
 Kūya - buddysta japoński, propagator amidyzmu (zm. 972)

Zmarli 
 Daguang Juhui – chiński mistrz chan z tradycji południowej szkoły chan (ur. 836)

0903
904



Wydarzenia 

 29 stycznia – został wybrany papież Sergiusz III (904-911), domniemany kochanek Marozji.
 31 lipca – zniszczenie Salonik przez Arabów.

0904
905



Wydarzenia 

 Europa
 cesarz Ludwik III Dziecię został pojmany i oślepiony przez Berengara I, margrabiego Friulu; przybity klęską Ludwik wrócił do Dolnej Burgundii
 koalicja króla Asturii Alfonsa III Wielkiego i hrabiego Pallars i Ribargozy Rajmunda I strąciła z tronu króla Nawarry Fortuna Jednookiego i zastąpiła go Sancho I

Urodzili się 
 2 września - Konstantyn VII Porfirogeneta, cesarz bizantyjski
 Abas – król Armenii

0905
17 Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Götz von Berlichingen”

17 Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Götz von Berlichingen” dywizja grenadierów pancernych Waffen-SS, sformowana jesienią 1943 we Francji. Była użyta przeciwko aliantom w Normandii, a później broniła się w rejonie Saary. Skapitulowała 7 maja 1945 w południowych Niemczech. Przez większość okresu działalności bojowej podporządkowana była XIII Korpusowi SS 1 Armii ze składu Grupy Armii G. 

Jej patronem był XVI-wieczny rycerz niemiecki Götz von Berlichingen. Znany m.in. z bardzo zaawansowanej na jak tamte czasy żelaznej protezy ręki. Siłą rzeczy, symbolem dywizji był rysunek prawej pięści.

Dowódcy 
 SS-Standartenführer Otto Binge (październik 1943 – styczeń 1944)
 SS-Gruppenführer Werner Ostendorff (styczeń 1944 – 15 czerwca 1944)
 SS-Standartenführer Otto Binge (16 czerwca 1944 – 18 czerwca 1944)
 SS-Brigadeführer Otto Baum (18 czerwca 1944 – 1 sierpnia 1944)
 SS-Standartenführer Otto Binge (1 sierpnia 1944 – 29 sierpnia 1944)
 SS-Oberführer Eduard Deisenhofer (30 sierpnia 1944 – wrzesień 1944)
 SS-Standartenführer Thomas Müller (wrzesień 1944 – wrzesień 1944)
 SS-Standartenführer Gustav Mertsch (wrzesień 1944 – październik 1944)
 SS-Gruppenführer Werner Ostendorff (21 października 1944 – 15 listopada 1944)
 SS-Standartenführer Hans Lingner (15 listopada 1944 – 9 stycznia 1945)
 Oberst Gerhard Lindner (9 stycznia 1945 – 21 stycznia 1945)
 SS-Standartenführer Fritz Klingenberg (21 stycznia 1945 – 22 marca 1945)
 SS-Obersturmbannführer Vinzenz Kaiser (22 marca 1945 – 24 marca 1945)
 SS-Standartenführer Jacob Fick (24 marca 1945 – 27 marca 1945)
 SS-Oberführer Georg Bochmann (27 marca 1945 – 8 maja 1945)

Skład 
 37 Pułk Grenadierów Pancernych SS
 38 Pułk Grenadierów Pancernych SS
 17 Pułk Artylerii SS
 17 Batalion Przeciwlotniczy SS
 17 Batalion Pionierów SS
 17 Pancerny Batalion Rozpoznawczy SS
 Batalion Łączności SS
 Dowództwo 17 Dywizyjnego Oddziału Zaopatrzeniowego SS
 17 Oddział Sanitarny SS
 17 Pancerny Oddział Remontowy SS
 17 Oddział Gospodarczy SS
 17 Urząd Poczty Polowej SS
 17 Pluton Korespondentów SS
 17 Kompania Żandarmerii SS
 17 Batalion Uzupełnień Polowych SS

Zobacz też 
 SS
 Waffen-SS
Götz von Berlichingen

Linki zewnętrzne 
 Axis History: 17. SS-Panzergrenadier-Division Götz von Berlichingen 

Dywizje grenadierów pancernych Waffen-SS
Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1943
Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945
907



Wydarzenia 

 5/6 lipca – bitwie pod Bratysławą (Pożoń-Pressburg) Węgrzy pokonali wojska bawarskie.
 W północnych Chinach rozpoczęła się epoka „pięciu dynastii i dziesięciu królestw”.
 Wyprawa Olega na Bizancjum (link).
 Madziarzy zajęli tereny Marchii Wschodniej.
 Pierwsza pisemna wzmianka o Bratysławie

Zmarli 
 2 maja – Borys I Michał, chan i pierwszy chrześcijański władca Bułgarii

0907
908



Urodzili się 
 Al-Muttaqi, abbasydzki kalif (zm. 968)
 Guo Chong, chiński generał (data przybliżona)
 Ibrahim ibn Sinan, abbasydzki matematyk (zm. 946)
 Kiyohara no Motosuke, szlachcic japoński (zm. 990)
 Thankmar, książę niemiecki z dynastii Ludolfingów. (data przybliżona)

Zmarli 
 Xuansha Shibei – chiński mistrz chan (ur. 835)
 Xuefeng Yicun – chiński mistrz chan (ur. 822)

0908
909



Wydarzenia 

 Ścięto drzewa, które wykorzystano do budowy grodu w miejscowości Raciąż
 Afryka
 powstanie kalifatu Fatymidów w północnej Afryce

0909
910



Wydarzenia 

 Europa
 książę Wilhelm Akwitański założył benedyktyńskie opactwo św. Piotra i Pawła w Cluny

Urodzili się 
 data dzienna nieznana:
 Dongshan Shouchu – chiński mistrz chan ze szkoły yunmen (zm. 990)
 Edyta Angielska – córka króla Anglii Edwarda Starszego, żona króla Niemiec (i późniejszego cesarza) Ottona I Wielkiego (zm. 946)
 św. Nil z Rossano, zwany św. Nilem Młodszym – święty katolicki i prawosławny, eremita (zm. 1004)

Zmarli 
 6 maja – Fujiwara no Takaiko – żyjąca w okresie Heian żona cesarza Seiwa, a później cesarzowa wdowa japońska (ur. 842) 
 data dzienna nieznana:
 Alfons III Wielki, król Asturii w latach 866–910 (ur. ok. 848)
 Dżunajd, sufi pochodzenia perskiego, do którego odwołują się wszystkie późniejsze łańcuchy transmisji doktryny i legitymacji w sufizmie (ur. ok. 830)
 Jaszowarman I, król khmerski (ur. ?) 
 Naum Ochrydzki, uczeń Cyryla i Metodego, współtwórca ochrydzkiej szkoły piśmienniczej, święty prawosławny i katolicki, apostoł Bułgarii (ur. ok. 830)

Przypisy 

0910
911



Wydarzenia 

 10 listopada – Konrad I został królem Niemiec.
 Król zachodniofrankoński Karol Prostak uznał traktatem Normandię za zdobycz Normanów.
 Królestwo Karolingów przekształcono z dziedzicznego w elekcyjne, a pierwszym władcą został Konrad I Frankoński.
 Chrzest Normanów.

Urodzili się 
 Harald Sinozęby, władca Danii (data narodzin przybliżona) (zm. 987)
 Al-Hasan ibn Ali al-Kalbi, Emir Fatymidzki (zm. 964)
 Fan Zhi, kanclerz Dynastii Song (zm. 964)
 Gozlin, hrabia ardeński (zm. 942 lub 943)
 Minamoto no Shitagō, japoński poeta waka (zm. 983)
 Willa z Toskanii, królowa Włoch (jako małżonka króla Berengara II). (data narodzin przybliżona - zm. w 970)
 Yelü Lihu, książę imperium kitańskiego (zm. 960)

Zmarli 
 14 kwietnia - zmarł w Rzymie papież Sergiusz III
 24 września - Ludwik IV Dziecię, ostatni król wschodnich Franków (ur. 893)

0911
912



Wydarzenia 

 11 maja – Aleksander został cesarzem bizantyńskim.

 Początek rządów Igora na Rusi.

Urodzili się 
 23 listopada – Otton I Wielki, król Niemiec, został pierwszym cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Zmarli 
 6 kwietnia – Notker, szwajcarski kompozytor, poeta, historyk i teoretyk muzyki (ur. ok. 840).
 11 maja – Leon VI Filozof, cesarz Bizancjum (ur. 866)
 Oleg, drugi historyczny książę Rusi, następca Ruryka (ur. 879)

Zdarzenia astronomiczne 
 Widoczna kometa Halleya.

0912
913



Wydarzenia 

 Europa
 Konstantyn Porfirogeneta został współrządzącym cesarzem bizantyjskim
 Symeon I Wielki wkroczył do Konstantynopola i koronował się na cesarza Bułgarów.
 wojska bawarsko-saskie zwyciężyły Węgrów nad rzeką Inn

Urodzili się 
 Gerberga Saska, księżna Lotaryngii, królowa i regentka Francji

Zmarli 
 6 czerwca — Aleksander, cesarz bizantyjski w latach 912—913
 Anastazy III, papież

0913
914



Wydarzenia 

 Europa
 Wikingowie  podbili Irlandię

Zmarli 
 Deshan Xuanjian - chiński mistrz chan (ur. 819)

0914
915



Wydarzenia 

 Europa
 król włoski Berengar I został cesarzem
 bitwa nad rzeką Garigliano - połączone siły italskie pokonały Arabów

0915
918



Wydarzenia 

 Europa
 chan Bułgarów Symeon I Wielki przyjął tytuł cara

Zmarli 
 23 grudnia – Konrad I, książę frankoński, król niemiecki (ur. ok. 890)

0918
919



Wydarzenia 

 12 maja – Frankowie, Alamanowie, Bawarowie, Turyngowie i Sasi wybrali na króla wschodniofrankijskiego Henryka I Ptasznika; powstanie państwa niemieckiego.
 Początek niszczycielskich najazdów Madziarów na Półwysep Apeniński.
 Roman I Lekapen został regentem za małoletniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna VII

0919
920



Wydarzenia 

 Europa
 pierwsze użycie terminu Regnum Teutonicum (Królestwo Niemieckie)
 Gorm Stary został jedynowładcą Danii (data sporna lub przybliżona)

Urodzili się 
 10 września - Ludwik IV Zamorski, władca Franków
 Prawdopodobnie Haakon Dobry

Zmarli 
 Teofilakt, konsul Tusculum

0920
18 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Horst Wessel”

18 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Horst Wessel” (18.SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Division „Horst Wessel”) – dywizja grenadierów pancernych Waffen-SS, sformowana w styczniu 1944 roku. W jej szeregach mieli początkowo służyć tylko członkowie SA, później wcielono także żołnierzy z 1 Brygady Zmotoryzowanej SS oraz volksdeutschów z Węgier.

Część oddziałów po krótkim przeszkoleniu wysłano do Chorwacji z zadaniem zwalczania partyzantki. W lipcu jedyny całkowicie przeszkolony pułk wyekspediowano na Ukrainę, gdzie walczył z Armią Czerwoną, a w sierpniu kolejne oddziały dywizji trafiły na Słowację, by zwalczać tamtejsze powstanie. Rozproszone oddziały dywizji połączono w listopadzie i użyto w walkach o Budapeszt. W styczniu 1945 roku pod naporem Armii Czerwonej dywizja wycofała się na Słowację, a później na Górny Śląsk (część opolska), potem na Dolny Śląsk. Została rozbita w kwietniu w rejonie Jeleniej Góry. Wszyscy jeńcy wzięci do niewoli zostali rozstrzelani.

Dowódcy 
 SS-Brigadeführer  (25 stycznia 1944 – 3 stycznia 1945)
 SS-Gruppenführer Josef Fitzthum (3 stycznia 1945 – 10 stycznia 1945)
 SS-Oberführer Georg Bochmann (10 stycznia 1945 – marzec 1945)
 SS-Standartenführer Heinrich Petersen (marzec 1945 – 8 maja 1945)

Szefowie sztabu 
 SS-Sturmbannführer Emil Stürzbecher (styczeń 1944 – sierpień 1944)
 Major i.G. Günter Wind (sierpień 1944 – marzec 1945)

Skład 
 39 pułk grenadierów pancernych SS (SS-Panzergrenadier Regiment 39)
 40 pułk grenadierów pancernych SS (SS-Panzergrenadier Regiment 40)
 18 batalion pancerny SS (SS-Panzer Abteilung 18)
 18 pułk artylerii SS (SS-Artillerie Regiment 18)
 18 dywizjon niszczycieli czołgów SS (SS-Panzerjäger Abteilung 18)
 18 pancerny batalion rozpoznawczy SS (SS-Panzer-Aufklärungs-Abteilung 18)
 18 batalion dział szturmowych (SS-Sturmgeschütz Abteilung 18)
 18 dywizjon artylerii przeciwlotniczej SS (SS-Flak Abteilung 18)
 18 batalion łączności SS (SS-Nachrichten Abteilung 18)
 18 batalion pionierów SS (SS-Pionier Battalion 18)
 18 batalion żandarmerii polowej SS (SS-Feldgendarmerie-Abteilung 18)
 18 polowy batalion zapasowy SS (SS-Feldersatz-Bataillon 18)
 18 batalion sanitarny SS ( SS-Sanitäts-Abteilung 18)

Zbrodnie wojenne dywizji i zbrodniarze w szeregach jednostki 
Jednostki wchodzące w skład 18 Ochotniczej Dywizji Grenadierów Pancernych oskarżane są o liczne zbrodnie wojenne dokonane w czasie tłumienia powstania na Słowacji. Służący w szeregach dywizji esesmani pełnili natomiast wcześniej funkcje wartowników w obozach koncentracyjnych m.in.: Kuno Schramm, Walter Tietze i Josef Leipold w KL Majdanek.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 18.SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Division „Horst Wessel” na www.feldgrau.com 
 
 1018.SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Division „Horst Wessel” na www.lexikon-der-wehrmacht.de 

Dywizje grenadierów pancernych Waffen-SS
Dywizje ochotnicze Waffen-SS
Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1944
Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945
921



Wydarzenia 

 Europa
 7 listopada - traktat w Bonn władcy wschodniego i zachodniego królestwa Franków Henryk I Saski (rex Francorum orientalium) i Karol Prostak (rex Francorum occidentalium) uznali nawzajem niezależność swoich królestw.
 Wacław I Święty władcą państwa czeskiego

Urodzili się 
 Edmund Starszy, król Anglii (zmarł 26 maja 946).

Zmarli 
 Ofiarą pogańskiego przewrotu padła matka Wratysława I – św. Ludmiła (według tradycji zanotowanej w Żywocie św. Ludmiły i Kronice Kosmasa została uduszona na zamku w Tetinie przez siepaczy nasłanych przez swoją synową Drahomire).
 13 lutego - Wratysław I, organizator państwa czeskiego

0921
922



Wydarzenia 

 29 czerwca – bunt możnych przeciw władzy Karola Prostaka, królem zachodniofrankijskim ogłoszony został Robert, brat Oddona.

Urodzili się 
 Mieszko I, książę Polan, pierwszy książę Polski (data sporna lub przybliżona) (ur. między 922 a 945) (zm. 992)

Zmarli 
 26 marca – Al-Halladż, arabski mistyk (sufi), teolog i męczennik islamu (ur. ok. 858)

0922