alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Periode-3-element

Een periode-3-element is een chemisch element in de derde regel (of periode) van het periodiek systeem der elementen. Deze elementen kenmerken zich doordat de 1s-, 2s- en 2p-schillen geheel met elektronen gevuld zijn. Van het begin tot het einde van deze periode worden de 3s- en 3p-schil opgevuld. Bij natrium bevat de 3s-schil één elektron en deze schil bevat bij magnesium twee elektronen. Vanaf aluminium tot en met argon wordt de 3p-schil systematisch opgevuld. 

De elementen in de derde periode zijn in het periodiek systeem hieronder gekleurd.

Chemisch element
Periode-2-element

Een periode-2-element is een chemisch element in de tweede regel (of periode) van het periodiek systeem der elementen. Deze elementen kenmerken zich doordat de 1s-schil geheel met elektronen gevuld is. Van het begin tot het einde van deze periode worden de 2s- en 2p-schil opgevuld. Bij lithium bevat de 2s-schil één elektron en deze schil bevat bij beryllium twee elektronen. Vanaf boor tot en met neon wordt de 2p-schil systematisch opgevuld. 

De elementen in de tweede periode zijn in het periodiek systeem hieronder gekleurd.

Chemisch element
Periode-1-element

Een periode-1-element is een chemisch element in de eerste regel (of periode) van het periodiek systeem der elementen. Deze elementen kenmerken zich doordat alleen de 1s-schil elektronen bevat. Omdat deze schil maximaal twee elektronen kan bevatten, bevat deze eerste periode slechts de twee elementen die in het periodiek systeem hieronder gekleurd zijn.

Chemisch element
Frederick Brooks

Frederick Phillips (Fred) Brooks, Jr. (Durham (North Carolina), 19 april 1931 – Chapel Hill (North Carolina), 17 november 2022) was een Amerikaanse softwareontwikkelaar. Hij was vooral bekend van zijn medewerking aan de ontwikkeling van het IBM System/360. Hij kreeg hiervoor, samen met Bob Evans en Erich Bloch de National Medal of Technology in 1985.

Later heeft hij een boek geschreven, The Mythical Man-Month, over projectmanagement van softwareontwikkeling. Hij put hierin onder meer uit zijn ervaringen met het uit de hand lopen van de ontwikkeling van OS/360, het besturingssysteem voor System/360.

In 1999 ontving hij de Turing Award.

Brooks kreeg 2 jaar geleden een beroerte. Nadien nam zijn gezondheid sterk af. Hij overleed thuis op 91-jarige leeftijd.

Amerikaans informaticus
Winnaar van de A.M. Turing Award
Amerikaans softwareontwikkelaar
Muis

muis (dier), een zoogdier
 muis (hand), een deel van de hand
 gewrichtsmuis, een los stukje bot in een gewricht
 muurboor of muis, een middeleeuwse muurboor
 muis (computer), een onderdeel van een computer
 muis (klank), een klankprobleem bij de cello
 Muis (prentenboekfiguur), een prentenboekfiguur
 muisjes, een soort broodbeleg
 Abdul Muis (1883-1959), een Indonesisch auteur, journalist en vrijheidsstrijder
 De Muis, een buurtschap in de gemeente Terneuzen
IBM Personal Computer

De IBM Personal Computer (algemeen bekend als de IBM-pc) is de eerste computer die is uitgebracht in de IBM PC-serie, en werd de de facto-standaard voor personal computers (IBM-PC-compatibel). Op 12 augustus 1981 werd de computer geïntroduceerd door IBM.

Technische informatie 
Het was een 16 bits-computer met een 20 bits-adresbus, gebaseerd op de 8086/8088-microprocessor met een kloksnelheid van 4,77 MHz. Deze pc werd ontworpen en gebouwd door IBM. De computer was opgebouwd uit standaardcomponenten die niet specifiek voor deze computer waren ontwikkeld. Alleen de BIOS-firmware was specifiek voor de IBM-pc ontwikkeld en bevatte onder andere een BASIC-interpreter. De eerste pc's haalden hun gegevens en programmatuur van een audiocassette of floppydisk.

IBM wilde andere bedrijven in staat stellen uitbreidingskaarten voor de ISA-bus te maken voor de IBM-pc en stelde daarom de specificaties beschikbaar in een boek, dat voor $49 te koop was. De IBM-pc was de basis voor de populaire IBM-PC-compatibele computers of klonen.

Latere modellen
IBM bracht ook een versie van de pc uit met een harde schijf van 10 MB; dit werd de IBM PC XT (eXtended Technology) genoemd. In 1984 verscheen de IBM PC AT (Advanced Technology), die was gebaseerd op de Intel 80286-processor. Deze draaide op 6 MHz en had standaard een harde schijf van 20 MB.

Vanaf 1987 
In de loop der jaren heeft de IBM Personal Computer-divisie diverse series Personal Computers uitgebracht voor zowel thuisgebruik als zakelijk gebruik, zoals de PCjr, PS/1, PS/2, PS/ValuePoint, ThinkPad, Aptiva, PC Series, NetVista en ThinkCentre. Uiteindelijk is de pc-divisie in 2005 verkocht aan Lenovo.

Servers met x86-processoren begon met bepaalde PS/2 Server-modellen, wat achtereenvolgend de IBM PC Servers, NetFinity, eServer xSeries en uiteindelijk de huidige IBM System x.

Zie ook 
 Geschiedenis van de computer
 Personal computer
 IBM

IBM-hardware
Personal computer
Retrocomputing
Imhotep

Imhotep (Oudegyptisch Jj m ḥtp *jā-im-ḥatāp "Die in vrede komt", ook Immutef, Im-hotep, of Ii-em-Hotep, Oudgrieks Imuthes (Ιμυθες)) was ca. 2655-2600 v.Chr. vizier (eerste minister) van farao Djoser, de tweede farao van de derde dynastie van het Oude Rijk in de Egyptische oudheid. Naast vizier was hij ook architect, raadgever van de farao, schrijver van medische werken en hogepriester van Ptah en Ra.

Imhotep de man 
Imhotep is het beste bekend als vizier en "bekijker der werken" van farao Djoser. Hij ontwierp de trappiramide van Djoser. Een gigantisch complex met daarin allerlei religieuze / koninklijke bouwwerken voor het eerst uitgevoerd in steen. Imhotep werd geboren in een burgerfamilie, maar klom door zijn intelligentie op en diende o.a. als hogepriester van de god Ptah. Volgens een mythe, die lang na zijn dood ontstaan is, zou hij de zoon van Ptah zijn geweest bij een sterfelijke vrouw, Chredoe-anch of Kheredu-ankh, die later tot halfgoddelijke status werd verheven omdat zij een dochter van Banebdjedet zou zijn geweest. Naast priester was Imhotep ook architect, schrijver en medicus en door die brede ontwikkeling wordt hij wel beschouwd als het eerste genie ter wereld (of de eerste homo universalis).
De tombe van Imhotep is nog niet gevonden maar men denkt dat graf nr 3.518 bij Saqqara mogelijk van hem is.
Verschillende afbeeldingen uit zijn leven laten zien dat Imhotep het recht werd verleend om samen met de koning genoemd te worden, een heel hoge eer. Hoe Imhotep zijn rol als priester vervuld heeft is niet bekend.

Imhotep als god 
Imhotep bleef ook na zijn dood bekend en zijn roem steeg zelfs met het verstrijken der eeuwen. Ca. tweeduizend jaar na zijn dood werd hij zelfs tot god verklaard. Hij zou een zoon van de god Ptah zijn. Imhotep werd de schutspatroon van de geneeskunde, de hogere kennis en het schrijven. Vanwege de kennis van de geneeskunde stelden de Grieken hem gelijk met de god Asklepios en vanwege zijn kennis van de schrijfkunst werd hij ook verbonden met de god Thoth.

In afbeeldingen is Imhotep een gewone man, met een lendendoek en een bloot bovenlichaam. Hij wordt afgebeeld met een kaalgeschoren hoofd of een schedelkap en draagt de tekenen van een god (anch en scepter). Opvallend is de gelijkenis met de god Ptah, die - als enige andere godheid - ook een schedelkap draagt en tevens de anch en de 'was-scepter'.

Ptah wordt echter, in tegenstelling tot Imhotep, altijd als gemummificeerde man afgebeeld en draagt naast de genoemde tekenen ook nog het djed symbool.

In de populaire cultuur 
Imhotep is het antagonistische titelpersonage van Universals film The Mummy uit 1932 en de remake uit 1999, samen met het vervolg op deze remake. Deze Imhotep heeft weinig of geen verband met de historische figuur.

Imhotep werd ook geportretteerd in de tv-show Stargate SG1 als een valse god en een alien die bekend staat als een Goa'uld.

Bronnen 
 , The complete gods and goddesses of Ancient Egypt.

Zie ook 
 Djoser
 Piramide van Djoser

Egyptische god
Oud-Egyptisch persoon
Persoon in de 27e eeuw v.Chr.
Marmer

Marmer (Oudgrieks: μάρμαρος, marmaros) is gemetamorfoseerd kalksteen, bestaande uit zeer puur calciumcarbonaat. De verschillende marmersoorten hebben dichtheden die tussen de 2500 en 2800 kg/m3 liggen. Vanwege zijn prachtige, bijna transparante lichtval, vastheid, relatieve isotropie en homogeniteit is marmer zeer gewild als bouwmateriaal en in de beeldhouwkunst, hoewel het een vrij harde steen is om handmatig te bewerken. De temperaturen en drukken die nodig zijn om kalksteen om te vormen tot marmer zijn dermate hoog dat eventueel in de kalksteen aanwezige fossielen vernietigd worden.

Soorten marmer (genoemd naar de plaats waar het gewonnen wordt):
 Carrara (Italië); erg geschikt voor beeldhouwkunst
 Pentelikon (Griekenland)
 Paros (Grieks eiland)
 Proconnesus (Turkije)
 Belgische marmer

Sinds de klassieke oudheid wordt witte marmer gebruikt in de beeldhouwkunst. Zowel Griekse als Romeinse beeldhouwers hadden een voorkeur voor dit materiaal, onder meer omdat het licht enkele millimeters in de steen doordringt.

In de bouwwereld wordt de term marmer ook wel gebruikt voor andere bruikbare kalkachtige en niet-kalkachtige steensoorten. Het woord "marmer" komt van het Griekse woord marmaros (μάρμαρος) dat "glanzende steen" betekent.

Marmer is een kostbare bouwsteen. Daarom wordt weleens een namaakmarmerpatroon aangebracht op hout, dit wordt marmeren genoemd.

In de folklore wordt marmer geassocieerd met het dierenriemteken Tweelingen. Egaal wit marmer geldt als een teken van puurheid en onsterfelijkheid en van succes met studie.

Kleuren 
Marmer kent verschillende kleuren, variërend van grijs, tot roze en wit. Zwart marmer is echter geen marmer, maar een zwarte natuursteen.

Metamorf gesteente
Natuursteen
Kalksteen
Sedimentair gesteente
Shinto

Shintoïsme, een religie
Shinto (Gunma), een gemeente in de prefectuur Gunma, Japan
9

Het jaar 9 is het negende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Keizer Augustus stuurt Legio II Augusta en Legio XIIII Gemina naar Germania, ze worden gevestigd in Mogontiacum (huidige Mainz).
 Augustus wijdt op het Marsveld het Horologium van Augustus in, een zonnewijzer in de vorm van een 30 meter hoge obelisk uit Egypte.
 De Senaat voert de Romeinse wet Lex Papia Poppaea in, hiermee worden de strenge huwelijkswetten van de Romeinen versoepeld.
 Titus Livius schrijft zijn "Ab Urbe Condita", een geschiedkundig boekwerk: vanaf de stichting van Rome tot rond het jaar 10 n.Chr.

Balkan 
 Einde van de Pannonische Opstand: De Keltische stammen in Illyricum worden onderworpen, de provincie wordt verdeeld in Pannonia en Dalmatia.

Europa 
 Slag bij het Teutoburgerwoud: Op de terugmars naar hun winterkampen in Anreppen, Haltern en Xanten, wordt het Romeinse leger - Legio XVII, Legio XVIII en Legio XIX - en hulptroepen onder bevel van Publius Quinctilius Varus, in een hinderlaag gelokt bij Kalkriese en door Germaanse stammen onder leiding van Arminius vernietigd.

Palestina 
 Marcus Ambibulus volgt Coponius op als tweede praefectus over Judea. Ter verdediging wordt Legio XII Fulminata gelegerd in Caesarea.

China 
 Wang Mang (r. 9 - 23) roept zichzelf uit tot keizer en sticht de kortlevende Xin ("Nieuwe")-dynastie. Hij plaatst de 5-jarige Ruzi onder huisarrest en voert landbouwhervormingen door.
 Grootgrondbezitters worden onteigend, waarna het land onder de boeren wordt verdeeld. De Han-edelen raken hun titels kwijt en slavernij wordt verboden in het Chinese Keizerrijk.

Geboren 
 17 november - Titus Flavius Vespasianus, keizer van het Romeinse Keizerrijk (overleden 79)

Overleden 
 Publius Quinctilius Varus, Romeins consul en veldheer

0
1-9
Buckingham Palace

Buckingham Palace is de officiële residentie van de Britse monarch in City of Westminster, Londen. Als de koning aanwezig is, wappert de koninklijke standaard op het middelste paviljoen; is hij er niet, dan wordt de Union Jack gehesen. Er werken dagelijks ruim 300 mensen aan de koninklijke hofhouding.

Geschiedenis 
Oorspronkelijk heette het gebouw 'Buckingham House', het werd in 1703 gebouwd voor John Sheffield, hertog van Buckingham. Koning George III kocht het pand in 1762, van diens nakomeling Charles Sheffield, als een privéwoning voor koningin Charlotte; het werd bekend als 'The Queen's House'. Sinds 1837 doet het dienst als residentie. Koningin Victoria was de eerste monarch die het paleis permanent bewoonde. Het huidige aanzicht dateert van 1913, toen koning George V de voorgevel liet moderniseren door architect Aston Webb.

Architectuur 
De witte symmetrische gevel van het paleis leent zich uitstekend als het decor voor ceremonieën. Jaarlijks groeten de Windsors de bevolking vanaf het balkon (dit al sinds 1851). Het paleis heeft 775 kamers, waarvan 78 badkamers.
De paleisgevel is 108 meter breed en het gebouw is 120 meter diep, met een hoogte van 24 meter. De oppervlakte bedraagt 77.000 vierkante meter, het heeft 1514 deuren en ruim 760 vensters die om de zes weken worden gereinigd. De Koninklijke tuin heeft een oppervlakte van 40 hectare. Elektriciteit is er sinds 1883. Er is een kapel, een dokterskabinet, een zwembad en een cafetaria voor het personeel. De grootste zaal is de balzaal (36,6 x 18 x 13,5 m); hier vinden staatsdiners plaats. Staatshoofden slapen in de Belgische suite; deze werd gebouwd in opdracht van koningin Victoria voor haar oom, Leopold I van België.

Buckingham Palace is, sinds George III het kocht, meerdere malen verbouwd en vergroot. Sinds 1993 zijn gedeelten van het paleis toegankelijk voor het publiek. Een van de mooiste zalen is de troonzaal, waar de troon van de koning staat. Ook de tronen van zijn ouders en grootouders staan hier.
In Buckingham Palace bevindt zich een gedeelte van de Koninklijke Collectie, met schilderijen van onder anderen Rembrandt, Rubens, Van Dyck, Vermeer, Poussin, Canaletto en Claude Lorrain. Er staan ook sculpturen van Canova en Chantrey, een collectie Sèvres-porselein en Brits en Frans meubilair.

Aflossing van de wacht

De King's Guard symboliseert de functie van hoofd van Defensie van de vorst. De koninklijke wacht wordt meerdere keren per dag afgelost. Kenmerkend voor de Britse paleizen is dat dit 's morgens met een uitgebreid ceremonieel geschiedt. In de winter geschiedt dit om de andere dag. De aflossing van de wacht is een toeristische attractie. Dit eeuwenoude ceremonieel is een voorbeeld van de tradities die nog steeds leven aan het Britse hof.

Trivia 
 Buckingham Palace heeft zijn eigen postcode: SW1A 1AA.
 Er bevindt zich een van de grootste klokkenverzamelingen ter wereld: 356 stuks.
 Meerdere leden van de Koninklijke familie, onder wie koning Charles III, zijn in het paleis geboren.

Externe link 
 Website van Buckingham Palace

Buckingham
Grade I-bouwwerk
City of Westminster
10

Het jaar 10 is het tiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Tiberius Julius Caesar sticht de stad Vasio Vocontiorum in Gallië. Het leefgebied van de Gallische stam de Vasii; de Romeinen bouwen een amfitheater, tempels, thermen en aquaducten. Het wordt een van de eerste steden in de streek die het christendom aanneemt.

Parthië 
 In het Parthische Rijk ontstaat een strijd om het koningschap, Artabanus II verzamelt een leger in Medië en komt in opstand tegen koning Vonones I.

Geboren 
 Heron van Alexandrië, Grieks wetenschapper (overleden 70)

Overleden 

00
7

Het jaar 7 is het zevende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Publius Quinctilius Varus wordt benoemd tot proconsul van Germania en krijgt het opperbevel over het Romeins leger.
 Marcus Vipsanius Agrippa Postumus wordt door de Senaat om politieke redenen verbannen naar het eiland Pianosia.

Europa 
 Arminius keert terug naar Germanië. De Cherusken sluiten een alliantie met de Bructeren, Chatten en Tubanten.

Parthië 
 Koning Orodes III wordt vanwege zijn schrikbewind door Parthische aristocraten vermoord.
 Vonones I (r. 7-11) wordt op verzoek van Augustus op de Parthische troon gezet.

Geboren 
 Drusus Julius Caesar, zoon van Germanicus Julius Caesar (overleden 33)

Overleden 
 Dionysius van Halicarnassus, Grieks historicus en schrijver
 Glaphyra, prinses en dochter van Archelaüs van Cappadocië
 Orodes III, koning van Parthië

Zie ook 
 Het getal 7

0
5

Het jaar 5 is het vijfde jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 De Germaanse stammen de Chatten en Cimbren sturen een gezantschap naar Rome.
 Germanicus Julius Caesar trouwt met zijn nicht Agrippina de Oudere, een kleindochter van keizer Augustus.

Europa 
 Tiberius Julius Caesar voert een veldtocht in Germanië en onderwerpt de Longobarden ten westen van de Elbe. Hij stationeert bij Vindobona (huidige Wenen) een Romeinse vloot, deze houdt toezicht op de Donau en controleert de handelstransporten.

Nederlanden 
 De Romeinen stichtten in de Lage Landen het Castellum Fectio (huidige Vechten). Het Romeinse legerkamp maakt deel uit van de Rijngrens (Limes).
 Romeinen stichten eerste stad Noviomagus (Nijmegen) met een forum, circus en stenen woningen. De stad groeit uit tot ongeveer 6000 inwoners.

Geboren 
 Julia Drusi Caesaris, dochter van Drusus Claudius Nero (overleden 43)

Overleden 
 Gaius Asinius Pollio (81), Romeins consul en veldheer

0
3

Het jaar 3 is het derde jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Lucius Aelius Lamia en Marcus Valerius Messalla Messallinus zijn consul in het Imperium Romanum.
 De Senaat verlengt de bevoegdheden van keizer Augustus als princeps voor een ambtsperiode van 10 jaar.

Gallië 
 De Gallische bevolking maakt kennis met de Romeinse architectuur, zoals boogconstructies van steen.

Klein-Azië 
 Gaius Vipsanius Agrippa voert een veldtocht in Armenië en raakt gewond tijdens de belegering van Artagira.

China 
 Wang Mang trekt in het rijk van de Han-dynastie de macht naar zich toe. In China wordt de kruiwagen ontdekt.

Geboren 

 Domitia Lepida, dochter van Lucius Domitius Ahenobarbus (overleden 55)
 Paulus, apostel en leider van de vroege christelijke kerk (christendom)
 Tiberius Claudius Balbillus, Romeins politicus en astroloog (overleden 79)

Overleden 

–

0
2

Het jaar 2 is het tweede jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Publius Alfenus Varus en Publius Vinicius worden consul in het Imperium Romanum.
 Tiberius Claudius Nero keert op verzoek van keizer Augustus terug naar Rome.
 Rome telt ca. 1.000.000 inwoners, op de Palatijn worden schitterende tuinen en parken met vijvers aangelegd.
 De Romeinen vereren Mithras als officiële godsdienst, het mithraïsme wordt een rivaal voor het christendom.
 Publius Ovidius Naso schrijft zijn leerdicht Remedia Amoris ("Remedies tegen de liefde").

Parthië 
 De 22-jarige Phraates V huwt zijn moeder Musa, dit leidt tot politieke onrust in het Parthische Rijk.

Klein-Azië 
 Armenië wordt tot 54 geregeerd door vazalkoningen met steun van het Romeinse Keizerrijk.

China 
 In het Chinees Keizerrijk met de hoofdstad Chang'an, wonen volgens de eerste volkstelling ongeveer 57 miljoen Chinezen.

Geboren 
 Apollonius van Tyana, Grieks neopythagoreïsch filosoof (overleden 98)

Overleden 
 Lucius Julius Caesar Vipsanianus (19), zoon van Marcus Vipsanius Agrippa

0
1-9
1

Het jaar 1 is het eerste jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Sociale wetenschappen 
 Aarde: Bevolking van ongeveer 252 miljoen mensen.

Politiek, recht en samenleving 
 China: Confucius krijgt zijn eerste postume titel: heer Baochengxun Ni.
 Ethiopië: Stichting Aksum (ongeveer).
 Rome: Verkiezing van de consuls Gaius Caesar en Lucius Aemilius Paulus.

Religie en mythologie 
 In het christendom is het jaar 1 het Anno Domini ("jaar van de Heer"), dat het begin vormt van de christelijke jaartelling. In 523 berekende de monnik Dionysius Exiguus namelijk dat Jezus in dit jaar zou zijn geboren. Het geboortejaar van de historische Jezus is echter niet zeker. Als bijvoorbeeld het Bijbelverhaal klopt dat Jezus tijdens het koningschap van Herodes de Grote werd geboren, kan hij niet later dan in 4 v.Chr. zijn geboren, omdat Herodes in dat jaar overleed.
 Boeddhisme: Introductie in het Chinese keizerrijk.

Kunst en cultuur 
 Literatuur: Ovidius schrijft  de Metamorfosen.

 Techniek en toegepaste wetenschappen 
 Rome: Aankomst van de zijde.
 Rome: Gebruik van ruiten van matglas.
 Romeinse Rijk: Bouw van het aquaduct Aqua Alsienta''.
 Bouw van een haven in Portus, bij Ostia.
 Palestina/Haifa: Bouw van de eerste grote kunstmatige haven in de open zee in opdracht van Herodes de Grote.
 Maya-cultuur: De Maya's richten tempels op in Centraal-Mexico o.a. in El Mirador. Ze ontwikkelen een schrift dat gebruikmaakt van hiërogliefen en voeren een uitgebreide kalender in, gebaseerd op astronomische waarnemingen.

Geboren 
 Junius Annaeus Gallio, Spaans-Romeins proconsul van Achaea (overleden 66)
 Sextus Afranius Burrus, prefect en adviseur van Nero (overleden 62)

Zie ook 
 One (doorverwijspagina)

0
11

Het jaar 11 is het elfde jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Germanicus Julius Caesar (zoon van Drusus) trekt het Romeinse leger terug over de Rijn en laat fortificaties bouwen in Germania Inferior.

Nederlanden 
 De noordelijke Romeinse rijksgrens wordt door  Germanicus versterkt met wachttorens, om mogelijke aanvallen van de Germanen af te slaan.

Geboren

Overleden 

00
12

Het jaar 12 is het twaalfde jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Tiberius Julius Caesar laat in de Lage Landen het Castellum Flevum (huidige Velsen) bouwen, er wordt een haven aangelegd voor de handelscontacten met de Friezen.

Parthië 
 Artabanus II (r. 12 - 38) laat zich in Ctesiphon uitroepen tot koning van het Parthische Rijk en bestijgt de troon. Vonones I vlucht naar Armenië.

Palestina 
 Annius Rufus volgt Marcus Ambibulus op als derde praefectus over Judea.

Geboren 
 31 augustus - Gaius Caesar Augustus Germanicus (Caligula), keizer van het Romeinse Keizerrijk (overleden 41)
 Lucius Junius Silanus, Romeins praetor en staatsman (overleden 49)
 Titus Vinius, Romeins consul en veldheer (overleden 69)

Overleden 

00
13

Het jaar 13 is het dertiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Keizer Augustus schrijft (kort voor zijn dood) Res Gestae divi Augusti ("De daden van de Goddelijke Augustus").
 Germanicus Julius Caesar wordt benoemd tot proconsul en krijgt het opperbevel over het Romeinse leger in Germania.
 Gaius Silius Aulus Caecina Largus wordt door de Senaat gekozen tot consul van het Imperium Romanum.

China 
 De Gele Rivier zorgt voor rampzalige overstromingen, duizenden Chinezen verdrinken en miljoenen raken dakloos.

Geboren 
== Overleden ==
Wang Zhengjun (84), keizerin van het Chinese Keizerrijk

00
14

Het jaar 14 is het veertiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 19 augustus - Keizer Augustus maakt een reis naar Campanië, onderweg overlijdt hij (na een regeringsperiode van 45 jaar) in Nola.
 Tiberius Julius Caesar (r. 14 - 37) volgt Augustus op als princeps en keizer van het Romeinse Keizerrijk.
 Livia Drusilla wordt de machtigste vrouw (first lady) van Rome en krijgt de eretitel: Julia Augusta.
 Keizer Tiberius laat de Sodales Augustales oprichten, een priestergenootschap om de keizercultus te vereren.
 De Senaat vergoddelijkt Augustus, zijn glorieuze daden worden vereeuwigd in het Mausoleum van Augustus.
 September - In Germania en Pannonië breken er na het overlijden van Augustus, opstanden uit in het Romeinse leger.

Balkan 
 Drusus Claudius Nero herstelt in Pannonië het gezag, dankzij een maansverduistering worden de legionairs tot de orde te geroepen.

Europa 
 Germanicus Julius Caesar onderdrukt na de dood van Augustus een muiterij van de Romeinse legioenen (Legio V en Legio XXI) in Castra Vetera (huidige Xanten).
 Germanicus richt met een Romeins leger (4 legioenen) aan de Ruhr, een bloedbad aan onder de Germaanse stam de Marsen, om de vijf jaar eerder rampzalig verlopen Varusslag te wreken. De Bructeren, de Usipeten en de Tubanten komen hen te hulp, maar lijden een forse nederlaag. Aangenomen wordt dat de Tubanti zich in het huidige Oost-Nederland vestigen.
 Germanicus start een veldtocht om Germania in te lijven en steekt met een Romeins expeditieleger (ca. 80.000 man) de Rijn over.

Nederlanden 
 De Romeinen bouwen een versterkte haven bij Velsen (Noord-Holland).
 De Bataven en de Chauken leveren Romeinse hulptroepen (auxilia).

Geboren 
 Lucius Verginius Rufus, Romeins consul en veldheer (overleden 97)
 Marcus Hordeonius Flaccus, Romeins consul en veldheer (overleden 69)

Overleden 
 19 augustus - Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus), eerste keizer van het Romeinse Keizerrijk
 Julia Caesaris (53), dochter van keizer Augustus
 Marcus Vipsanius Agrippa Postumus, zoon van Marcus Vipsanius Agrippa en Julia Caesaris

00
15

Het jaar 15 is het vijftiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Keizer Tiberius maakt grootschalig gebruik van de Lex Maiestatis ("de Wet op de grootsheid"). Hiermee kan hij iedereen de doodstraf geven die hem maar enigszins kwetst.

Europa 
 Germanicus Julius Caesar begint vanuit het fort Mogontiacum met zijn tweede veldtocht in Germania. Hij plundert het gebied tussen de Eems en Lippe.
 De 3-jarige Gaius Caligula krijgt de bijnaam: caligae ("Laarsje"), omdat hij als kleine jongen in het Romeinse legerkamp rondloopt met een houten gladius.
 Germanicus keert terug naar het Teutoburgerwoud en richt een grafheuvel op, waarin hij de stoffelijke resten van de legionairs laat begraven.

Palestina 
 Valerius Gratus volgt Annius Rufus op als vierde praefectus over Judea.

Lage landen 
 De Romeinen bouwen het castellum Flevum aan het IJ nabij het tegenwoordige Velsen.

Geboren 
 24 september - Aulus Vitellius Germanicus, keizer van het Romeinse Keizerrijk (overleden 69)
 Agrippina de Jongere, dochter van Germanicus Julius Caesar (overleden 59)
 Ennia Thrasylla, minnares van Caligula (overleden 38)
 Thumelicus, zoon van de Germaanse veldheer Arminius

Overleden 
 Sextus Propertius, Romeins elegisch dichter

00
16

Het jaar 16 is het zestiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Keizer Tiberius roept Germanicus terug naar Rome, hij moet zijn militaire plannen in Germanië beëindigen. De Rijn wordt de rijksgrens (limes) van het Romeinse Keizerrijk.

Europa 
 Het Romeinse leger (ca. 50.000 man) onder bevel van Germanicus behaalt bij Indistaviso aan de Wezer, een overwinning op de Germanen onder leiding van Arminius.
 Germanicus neemt Thusnelda, de vrouw van Arminius gevangen en weet de verloren aquila van Legio XIX terug te vinden.

Nederlanden 
 De Rijngrens wordt versterkt met forten en garnizoenen. De Friezen ten noorden van de rivier zijn onderworpen voor proviandering van vlees en vis. Zij betalen belasting voor bescherming in de vorm van runderhuiden.

Geboren 

 Julia Drusilla, dochter van Germanicus en Vipsania Agrippina maior (overleden 38)

Overleden 

 Marcus Scribonius Libo Drusus, Romeins consul en praetor

00
17

Het jaar 17 is het zeventiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Germanicus Julius Caesar houdt in Rome een triomftocht, in de parade worden Thusnelda en haar 1-jarige zoon Thumelicus als gevangene meegevoerd.
 Keizer Tiberius stuurt Germanicus met een expeditieleger (3 legioenen) naar het Oosten, Cappadocië wordt ingelijfd bij het Romeinse Keizerrijk.

Europa 
 Marbod roept zich uit tot koning van de Sueben, in een conflict met de Cherusken, Longobarden en Semnonen moet hij zich terugtrekken over de Donau.

Nederlanden 
 De Laarse Beek (Ulmus) wordt de grens tussen Belgica Secunda en Germania Inferior.
 Oprichting van de godenpijler in Noviomagus Batavorum (huidige Nijmegen), een zuil met reliëfs ter ere van Tiberius.
 Romeinse gebieden in de zuidelijke Nederlanden bestuurd vanuit Colonia Agrippina (Keulen).

Numidië 
 De Numidiërs onder leiding van Tacfarinas, komen in Africa in opstand tegen de Romeinse overheersing.
 Legio III Augusta weet de nomadische stammen te verslaan door een langdurige guerrillastrijd.

Midden-Oosten 
 Herodes Antipas, een zoon van Herodes de Grote, sticht aan het Meer van Galilea, de stad Tiberias.
 Na de dood van koning Antiochus III, wordt het koninkrijk Commagene bij de Romeinse provincie Syria ingelijfd.

Klein-Azië 
 Archelaüs van Cappadocië wordt beschuldigd van verraad en afgevoerd naar Rome, waar hij in gevangenschap overlijdt.

Geboren

Overleden 

 Gaius Iulius Hyginus, Romeins geleerde en hoofdbibliothecaris
 Publius Ovidius Naso, Romeins dichter van de Augusteïsche elegiaci
 Thusnelda, vrouw van de Germaanse veldheer Arminius
 Titus Livius, Romeins historicus

00
18

Het jaar 18 is het achttiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Keizer Tiberius en Germanicus Julius Caesar, worden door de Senaat herkozen tot consul van het Imperium Romanum.

Judea 
  Valerius Gratus, de prefect van Judea, benoemt Kajafas tot hogepriester in Jeruzalem

Parthië 
 Germanicus biedt Vonones I politiek asiel aan in Syria, met behoud van zijn koninklijke titel. Artabanus II, bevreesd voor een nieuwe opstand in Parthië, sluit een vredesverdrag met Rome.

China 
 Er ontstaat hongersnood in het Chinees Keizerrijk, boeren komen in opstand en organiseren zich in bendes (de "Rode Wenkbrauwen") die plunderend door het land trekken.
 Keizer Wang Mang mobiliseert het Chinese leger (ca. 100.000 man) en voert tegen de opstandelingen een bloedige burgeroorlog.

Geboren

Overleden 

00
19

Het jaar 19 is het negentiende jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 De Senaat neemt formele wetten aan per senatus consultum, de bevolking wordt buiten het wetgevend proces gehouden.

Syrië 
 Vonones I wordt door Germanicus verbannen naar Cilicië en tijdens een vluchtpoging vermoord door zijn bewakers.
 Germanicus Julius Caesar overlijdt in Antiochië aan vergiftiging, op zijn sterfbed beschuldigt hij Gnaius Calpurnius Piso.

Europa 
 Arminius probeert de Germaanse stammen te verenigen en roept zich uit tot koning. Hij wordt door familieleden vergiftigd.
 Marbod, koning van de Marcomannen, wordt afgezet door Catualda en vlucht naar Ravenna waar hij in ballingschap gaat.

Geboren 
 Germanicus Julius Caesar Nero Gemellus, zoon van Drusus de Jongere (overleden 23)
 Tiberius Julius Caesar Nero Gemellus, tweelingbroer van Germanicus (overleden 37)

Overleden 
 Arminius, Germaans stamhoofd en veldheer
 Germanicus Julius Caesar, Romeins veldheer en zoon van Nero Claudius Drusus
 Strabo, Grieks geograaf en historicus
 Vonones I, koning van Parthia

00
20

Het jaar 20 is het 20e jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
Keizer Tiberius maakt zijn zoon Drusus de Jongere, tot erfgenaam en troonopvolger van de Julisch-Claudische dynastie.
De Senaat stelt een onderzoek in naar de moord van Germanicus, zonder bewijs wordt Gnaius Calpurnius Piso schuldig bevonden. In Rome pleegt hij zelfmoord uit vrees voor een veroordeling.

Numidië
 Numidische stammen onder leiding van Tacfarinas bedreigen de bevoorradingslijnen van het Romeinse leger. Om de opstand te onderdrukken wordt Legio IX Hispana naar Africa gestuurd.

Geboren

Overleden 

 Gnaius Calpurnius Piso, Romeins consul en staatsman
 Vipsania Agrippina, dochter van Marcus Vipsanius Agrippa
 Verrius Flaccus, Romeins grammaticus (auteur van De Verborum Significatu)

00
21

Het jaar 21 is het 21e jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
Keizer Tiberius en zijn zoon Drusus de Jongere, worden door de Senaat herkozen tot consul van het Imperium Romanum.

Europa
De Romeinen onderdrukken een opstand van de Gallische stammen, de Aedui en Treveri (in de buurt van Trier).

Geboren

Overleden 

 Publius Sulpicius Quirinius, Romeins consul en veldheer

00
22

Het jaar 22 is het 22e jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Drusus de Jongere bekleedt het ambt van tribunicia potestas voor een periode van 5 jaar.

Geboren

Overleden 

00
Aan de christelijke adel van de Duitse natie over de verbetering van de christelijke natie

Aan de christelijke adel van de Duitse natie over de verbetering van de christelijke natie (in het Duits: An den christlichen Adel deutscher Nation von des christlichen Standes Besserung) is de titel van een groot programmatisch geschrift van Maarten Luther uit augustus 1520. Het is de eerste van een reeks grotere geschriften. Later dat jaar verschenen Over de Babylonische gevangenschap van de kerk en Over de vrijheid van een christen. 
Luther geeft in deze publicatie een samenvatting van zijn kritiek op kerkelijk systeem. Omdat hij er van overtuigd was dat de kerk zich niet op eigen kracht van binnenuit zou veranderen richt hij zich tot de keizer en de adel.
De eerste druk van vierduizend exemplaren is al binnen een maand uitverkocht. Er volgen vele herdrukken. 
  
De kern van zijn betoog:
afwijzing van de voorrang van de geestelijke op de wereldlijke macht
afwijzing van het leergezag van de paus
afwijzing van de macht van de paus boven het concilie
sterke nadruk op het algemene priesterschap, een bijzonder priesterschap bestaat niet

Daarnaast geeft hij zijn visie op welke verantwoordelijkheden overheid heeft inzake huwelijk, onderwijs en armenzorg.

Literatuur
Prof. dr. Sabine Hiebisch, Luther voor leken, 2018, 
Reformatie
Maarten Luther
VOC



Historisch
Vereenigde Oostindische Compagnie, Nederlandse handelsonderneming
Voedsel Organisatie Commissie, illegale organisatie tijdens de Tweede Wereldoorlog

Modern
Van Ommeren Ceteco, zie Ceteco
Vervoersautoriteiten Openbaar vervoer Centrumsteden, zie VOC-gemeente
Validity of cognition (VoC), een meetwaarde gebruikt in psychologische tests
Volatile Organic Compound, zie Vluchtige organische stof
VOC (Verbond van Ongeleide Correspondenten), televisieprogramma van omroep BNN
VOC (sportclub), een Nederlandse cricket- en voetbalclub uit Rotterdam
HV VOC, een Nederlandse dameshandbalclub uit Amsterdam
Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod
Vogelopvangcentrum, de opvangcentra voor jonge, gewonde of zieke vogels van Vogelbescherming Vlaanderen
Curie (eenheid)

De curie (afkorting Ci) is een verouderde eenheid van radioactiviteit, gelijk aan 3,7 × 1010 radioactieve vervallen per seconde. Eén curie komt ongeveer overeen met de activiteit van 1 gram radium-226 (226Ra, radium met 138 neutronen en 88 protonen). 

De curie is genoemd naar de twee pioniers op het gebied van radioactiviteit, Marie en Pierre Curie. 

De curie is vervangen door een SI-eenheid, de becquerel, waarbij 1 curie overeenkomt met 3,7 × 1010 becquerel. 

Vooral in de medische wereld wordt de curie nog veel gebruikt, met name in de radiotherapie.

Straling
Niet-SI-eenheid
Adenovirussen

Adenovirussen (Adenoviridae) zijn een familie van virussen met de vorm van een regelmatig twintigvlak (icosaëder).

Op de hoekpunten bevinden zich speldvormige uitsteeksels. Deze 'spelden' spelen een rol in het maken van een verbinding met de gastheercel.

Adenovirussen veroorzaken bij mensen doorgaans milde ziekteverschijnselen, waaronder luchtweginfecties en conjunctivitis (bindvliesontsteking ). Het virus werd in 1953 ontdekt in operatief verwijderde neusamandelen van kinderen. Onderzoek heeft aangetoond dat besmetting met een adenovirus zwaarlijvigheid bij dieren (onder andere kippen en muizen) kan veroorzaken. Of dat voor de mens ook geldt, is nog niet duidelijk.

Een adenovirus is mogelijk de oorzaak van de uitbraak van leverontsteking (2022).

Zie ook 
 Lijst van virussen

Dierenvirus
1379

Het jaar 1379 is het 79e jaar in de 14e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
maart
 24 - Slag bij Hönnepel: Mechteld van Gelre en Jan II van Blois worden verslagen, en geven hun aanspraken op het hertogdom Gelre op. Einde van de Eerste Gelderse Successieoorlog.

juli
 7 - Verdrag van Neuberg: De broers Albrecht III en Leopold III van Oostenrijk verdelen het hertogdom. Albrecht verkrijgt het eigenlijke Oostenrijk, Leopold Karinthië, Stiermarken, Tirol en de oorspronkelijke Habsburgse landen.

augustus
 3 - Jan IV van Bretagne landt gesteund door Engelse troepen terug in zijn hertogdom en neemt daar de macht weer over.

september
 8 - 's-Heerenberg verkrijgt stadsrechten van graaf Willem I van den Bergh.
 18 - Catharina van Beieren, hertogin-weduwe van Gelre, hertrouwt met de nieuwe hertog Willem III van Gulik.

oktober
 29 - Adolf I van Nassau-Wiesbaden-Idstein ontvangt in Eltville het pallium als aartsbisschop van Mainz van tegenpaus Clemens VII.

december
 22 - Defenestratie van Leuven: De ambachtslieden van Leuven werpen een aantal patriciërs ter dood uit de ramen van het stadhuis.

zonder datum
 Begin van de Gentse Opstand: De stad Gent komt in opstand tegen graaf Lodewijk II van Male. De Gentenaren proberen Brugge te beletten een kanaal naar de Leie te graven.
 Nordhorn ontvangt stadsrechten.
 oudst bekende vermelding: Canhusen

Opvolging 
 Byzantium - Andronikos IV Palaiologos opgevolgd door zijn vader Johannes V Palaiologos
 Castilië - Hendrik II opgevolgd door zijn zoon Johan I
 patriarch van Constantinopel - Macarius opgevolgd door Neilus Kerameus
 Mecklenburg - Albrecht II opgevolgd door zijn zoon Hendrik III

Geboren 
 4 oktober - Hendrik III, koning van Castilië (1390-1406)
 Anselmus Fabri, Nederlands geestelijke
 Hiëronymus van Praag, Boheems geleerde en hervormer (jaartal bij benadering)

Overleden 
 18 februari - Albrecht II (~60), hertog van Mecklenburg
 29 mei - Hendrik II (~45), koning van Castilië (1369-1379)
 6 oktober - Jan Hyoens (~62), Vlaams volksleider
 15 november - Otto V van Beieren (~38), Duits edelman
 16 december - Thomas Banastre, Engels militair
 Frank van Struver (~81), Nederlands edelman
 Isabella van Coucy (~67), Engels prinses
 Tommaso da Modena (~54), Italiaans schilder

Jaar
Frankfort



Plaatsen in Duitsland 
 Frankfurt am Main, in (verouderd) Nederlands Frankfort aan de Main, een stad in de Duitse deelstaat Hessen
 Frankfurt (Oder), in (verouderd) Nederlands Frankfort aan de Oder, een stad in de Duitse deelstaat Brandenburg

Plaatsen in de Verenigde Staten 
 Frankfort (Illinois)
 Frankfort (Indiana)
 Frankfort (Kansas)
 Frankfort (Kentucky)
 Frankfort (Michigan)
 Frankfort (Ohio)
 Frankfort (South Dakota)
 Frankfort Springs, Pennsylvania
 Frankfort Square, Illinois
 West Frankfort, Illinois

Overige plaatsnamen 
 Frankfort, een hoofdplaats (main place) in de gemeente Mafube in Zuid-Afrika

Personen 
 Arno Frankfort, een Nederlandse burgemeester
 Henri Frankfort, een Nederlandse egyptoloog, archeoloog en oriëntalist.

Zie ook 
 Frankford (doorverwijspagina)
 Frankfurt (doorverwijspagina)
Washington



Personen 
 Booker T. Washington, een Amerikaanse pedagoog en schrijver
 Dante Washington, een Amerikaanse voetballer
 Denzel Washington, een Amerikaanse acteur
 George Washington, de eerste president van de Verenigde Staten
 George Washington Carver, een Amerikaanse uitvinder
 MaliVai Washington, Amerikaanse tennisspeler
 Washington Irving, een Amerikaanse schrijver
 Jakob von Washington, een Nederlands en Beiers militair
 Washington César Santos, Braziliaans voetballer
 Washington Luiz de Paula, Braziliaans voetballer 
 Washington Stecanelo Cerqueira, Braziliaans voetballer

Gebieden 
 Washington D.C., de hoofdstad van de Verenigde Staten
 Washington (staat), een staat in de Verenigde Staten
 Washington County (doorverwijspagina), counties in Amerika

Plaatsen in de Verenigde Staten

Plaatsen in Engeland 
 Washington (Tyne and Wear)
 Washington (West Sussex)

Universiteiten 
 Universiteit van Washington
 George Washington-universiteit
 Washington-universiteit te Saint Louis
 Washington State University
 Washington College
 Washington and Lee University

Schepen

Amerikaans 
 Washington (1775)
 USS Washington (roeigalei uit 1776)
 USS Washington (fregat uit 1776)
 USS Washington (latijnzeilgalei uit 1776)
 USS Washington (1814)
 USS Washington (1833)
 USS Washington (1837)
 USS Washington (ACR-11)
 USS Washington (BB-47)
 USS Washington (BB-56)
 USS George Washington (CVN-73)

Frans 
 Washington (schip, 1864) van Transat

Overig 
 Washington (sigarenmerk)
 Washington, DC (roman), een roman van Gore Vidal
 Mount Washington (doorverwijspagina), bergen en plaatsnamen
 Washington Tree, een grote boom in Californië
Zwaben (streek)

Zwaben (Duits: Schwaben) is een gebied in Zuid-Duitsland, dat in elk geval de oostelijke helft van Baden-Württemberg en een strook Beieren ten westen van de Lech omvat.

Naam
Het gebied heet naar de Sueven, een zuidelijke Germaanse stam. De inwoners van het gebied worden eveneens Zwaben genoemd. 

De naam wordt ook wel voor heel het zuidwestelijke Duitse taalgebied gebruikt, dus inclusief Baden, Zwitserland en de Elzas. Voor de Zwitsers zelf is Zwaben echter een spotterm voor Duitsers in het algemeen. Denk hierbij aan het sprookje De zeven Zwaben.

Steden
Enkele grote steden in Zwaben zijn Stuttgart, Ulm, Heilbronn en Augsburg.

Afkomstig uit Zwaben
 Franz Anton Mesmer (1734-1815), ontdekker van het dierlijk magnetisme
 Joschka Fischer (1948), politicus
 Claus Schenk von Stauffenberg (1907-1944), Duits officier, verzetsstrijder en pleger van de aanslag op Adolf Hitler in 1944.

Zie ook
 Hertogdom Zwaben
 Regierungsbezirk Zwaben
 Zwabische Kreits

Streek in Duitsland
Geografie van Baden-Württemberg
Geografie van Beieren
Wet van Linus

De wet van Linus (Engels: Linus's Law) is een 'wetmatigheid' die voor het eerst is geformuleerd door Eric Raymond en vernoemd naar Linus Torvalds. De 'wet' luidt oorspronkelijk "Given enough eyeballs, all bugs are shallow", grofweg vertaald als "Als velen meekijken wordt iedere (programmeer)fout snel opgemerkt en verbeterd".

Wat ermee bedoeld wordt is dat als er maar genoeg mensen naar een stuk programmatuur kijken, uiteindelijk alle fouten (en hun oplossingen) aan het licht zullen komen. Deze mantra was het uitgangspunt voor de ontwikkeling van Linux, en opensourcesoftware in het algemeen, waarbij men het 'publiek' inzicht geeft in de broncode van een softwareproduct en uitbreidingen en verbeteringen van het publiek accepteert.

Programmeren
Linus
29

Het jaar 29 is het 29e jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Agrippina de Oudere en haar oudste zoon Nero Julius Caesar, worden door toedoen van keizer Tiberius en Lucius Aelius Seianus op valse beschuldigingen gevangengenomen en later dat jaar door de Senaat verbannen naar het eiland Pandateria.

Balkan
De Romeinen veroveren Serdica (huidige Sofia) en stichten de Romeinse kolonie Ulpia Serdica. De stad krijgt de status van municipium en een zelfstandig bestuur.

Geboren

Overleden 

 Livia Drusilla, echtgenote van Imperator Caesar Augustus

00
26

Het jaar 26 is het 26e jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Palestina 
 In het christendom wordt soms aangenomen dat in dit jaar Jezus van Nazareth in de Jordaan werd gedoopt door Johannes de Doper en het openbaar optreden van Jezus begon. Deze datering wordt gebaseerd op de combinatie van 2 aanwijzingen in het Nieuwe Testament: 1. Volgens Lucas 3:23 was Jezus 'ongeveer 30 jaar oud' toen hij zijn werk begon. 2. De geboorte van Jezus zou hebben plaatsgevonden toen Herodes de Grote nog leefde. Herodes stierf in 4 v.Chr. Als Jezus rond 4 v.Chr. werd geboren was hij ongeveer 30 in het jaar 26.
 Pontius Pilatus volgt Valerius Gratus op als vijfde praefectus over Judea.

Geboren

Overleden 

 Claudia Pulchra (40), dochter van Paullus Aemilius Lepidus
 Quintus Haterius, Romeins politicus en redenaar 

00
Normaal

Standaardisatie
Norm (standaard), een industriële standaard

Wiskunde
meetkunde: 
 loodrecht, bijvoorbeeld een normaalvector is een vector loodrecht op een gegeven kromme of oppervlak, een loodlijn; 
een normale matrix heeft onderling loodrechte eigenvectoren

topologie:
 een scheidingsaxioma (ook  genoemd) waaraan sommige topologische ruimten voldoen

kansrekening:
 een toevalsvariabele is normaal verdeeld als z'n kansverdeling een normale verdeling is 

algebra:
 een deelgroep is normaaldeler als deze een quotiënt is voor een factorgroep
 een normale Lichaamsuitbreiding (Ned) / Velduitbreiding (Be) 

Scheikunde
Normaal (eenheid), een eenheid van normaliteit

Psychologie
Neurotypisch

Ethiek
 Norm (sociale wetenschappen), 
Normen en waarden, de omgangsvormen en principes

Muziek
Normaal (popgroep), een Nederlandse popgroep

Zie ook 
Normal (doorverwijspagina)
Cobra

Cobra (kunst), een Europese kunststroming uit de twintigste eeuw
 Cobra Museum, voor moderne kunst in Amstelveen
 Cobra (reptiel), een groep slangen binnen de familie van gifslangen
 Kobra (rivier), zijrivier van de Russische rivier de Vjatka
 Kobra (Estland), een plaats in Estland, gemeente Põhja-Pärnumaa
 Kobra (Mortal Kombat), een van de personages in het vechtspel Mortal Kombat Armageddon
 Cobra (Walibi Belgium), een achtbaan in het Belgische attractiepark Walibi Belgium
 Cobra (band), een Nederlandse popgroep
 Cobra (programmeertaal), een programmeertaal voor computerspellen
 Cobra (tram), een voor de stad Zürich ontwikkelde tram van Bombardier Transportation
 Cobra (vuurwerk), knalvuurwerk
Crisisoverleg in de Cabinet Office Briefing Rooms (COBR) van de Britse regering, informeel aangeduid als COBRA-overleg

Film en televisie
 Cobra (film), een actiefilm van George P. Cosmatos met Sylvester Stallone in de hoofdrol
 Cobra (televisieserie), een Amerikaanse televisieserie uit 1993 en 1994
 Cobra (Britse serie), Britse televisieserie uit 2020 
 Alarm für Cobra 11 - Die Autobahnpolizei, een Duitse televisieserie

Auto
 Cobra Craft, een Australisch automerk
 AC Cobra, een model van het Britse automerk AC
 Shelby American Cobra, een model van het Amerikaanse automerk Shelby Motors
 G-Force Cobra, een sportwagen van de Australische fabrikant G-Force
 CN Cobra, het enige model van de Duitse autofabrikant CN
 Classic Glass, het enige model van de Australische autofabrikant Classic Glass

Militair
 Operatie Cobra, tijdens de Tweede Wereldoorlog de codenaam voor de operatie waarmee de geallieerden na de landing in Normandië een uitbraak uit hun bruggenhoofd forceerden
Pugachev Cobra, een manoeuvre voor gevechtsvliegtuigen
AH-1 Cobra, een gevechtshelikopter
Eric Raymond

Eric Steven Raymond, vaak afgekort tot ESR, (Boston, 4 december 1957) is een Amerikaanse programmeur en publicist. Hij is bekend om de analyse van een softwareontwikkelmodel waarbij de toegankelijkheid van de broncode een grote rol speelt. Deze analyse verscheen in het boek The Cathedral and the Bazaar. Hierbij bedacht Raymond ook de term open source, om het model mee aan te geven, en de wet van Linus, waarmee hij het resultaat van peer review samenvat.

Raymond is ook de beheerder van de Jargon File, een (geopinieerd) lexicon van termen uit de hackers- en Usenetgemeenschappen.

Raymonds stellingen waren mede aanleiding voor Netscape Communications Corporation om de broncode van hun belangrijkste product, de webbrowser Netscape Navigator, openbaar te maken, en iedereen het recht te geven deze aan te passen. Hieruit ontstond het Mozilla-project.

Door zijn overredingskracht wist Raymond zich op te werken tot belangrijk ideoloog in de wereld van de publicdomainsoftware, freeware en vrije software. Daarnaast is Raymond uitgesproken libertariër en voorstander van particulier vuurwapenbezit. Zijn uiterst rechtse standpunten hebben hem tot een controversiële figuur gemaakt en uiteindelijk zijn gezag ondermijnd.

Publicaties 
 The New Hacker's Dictionary (redacteur) (MIT Press, paperback ISBN 0-262-68092-0, cloth ISBN 0-262-18178-9) – gedrukte versie van Jargon File met Raymond als redacteur.
 The Cathedral and the Bazaar (O'Reilly; hardcover ISBN 1-56592-724-9, October 1999; paperback ISBN 0-596-00108-8, January 2001) – inclusief "The Cathedral and the Bazaar", "Homesteading the Noosphere", "The Magic Cauldron" en "Revenge of the Hackers"
 The Art of Unix Programming (Addison-Wesley, October 2003; paperback ISBN 0-13-142901-9)

Externe links 
 Website van Eric S. Raymond
 Website van de Free Software Foundation

Amerikaans informaticus
Amerikaans softwareontwikkelaar
Persoon binnen de opensourcesoftware en vrije software