alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Arend

Arend (roofvogel)
 ander heraldisch woord voor Adelaar (heraldiek)
 Arend (sterrenbeeld)
 Arend, een variant van de voornaam Arnout
 Arend (Tolkien), de Grote Adelaars uit de boeken van J.R.R. Tolkien
 Arend (tijdschrift)
 De Belgische astronoom Sylvain Arend die drie kometen ontdekte waardoor ze zijn naam kregen:
Arend
Arend-Rigaux
Arend-Roland
 Arend (gereedschap) voor bevestiging van een hecht of handvat
 Arend (locomotief), de locomotief van de eerste Nederlandse trein in 1839
 Arend (bier), gebrouwen door Brouwerij De Ryck
 Hr.Ms. Arend (1930), een Nederlandse opiumjager
 Hr.Ms. Arend (1942), een Nederlandse mototorpedoboot
 De Arend (doorverwijspagina), de naam voor diverse korenmolens
 Den Arend, een korenmolen in Bergambacht
 Ahrend, een handelsfirma in kantoorbehoeften
 Twee arenden, een kunstwerk van Adrianus Remiëns
Ram



Dieren 
 Schaap (dier), het mannetje
 Europees konijn, het mannetje heet ram of rammelaar
 Ram (wezel), een lid van de wezelfamilie

Afgeleid van het mannelijke schaap 
 Ram (sterrenbeeld), ook wel Aries
 Ram (astrologie), het naar Aries genoemde sterrenbeeld Ram in de astrologie
 Stormram, ram of rammei, een antiek belegeringswapen
 bepaald hydraulisch redgereedschap (zie aldaar), onder andere in gebruik bij reddingsdiensten

Ook 
 een heiblok
 een stootblok bij scheepstimmerlieden

Naam 
 Ram, of Aram, een naam uit de Bijbel
 Rama of Ram, een hindoegod 
 Ram (geslacht), Nederlandse adellijke familie
 Andy Ram, Israëlische tennisser
 Frans Ram, Nederlandse beeldhouwer
 Johan Hendrik Ram, Nederlands militair officier
De Ram
 Lambert de Ram, Nederlands politicus
 Pierre François Xavier de Ram, Belgische kanunnik

Overige 
 Ram (album), een muziekalbum van Paul McCartney (1971)
 Dodge Ram, een automodel
 Ram Trucks, een automerk
 Ram (schip, 1941) Een schip dat voor de Gouvernementsmarine werd gebouwd, maar nooit als zodanig heeft gevaren. 
 Ram (tank), een Canadese tank uit de Tweede Wereldoorlog
 Plateelbakkerij Ram, een keramiekfabriek

Als afkorting RAM, R.A.M. of ram 
 Random-access memory, snel overschrijfbaar type geheugen in gebruik in de chiptechnologie
 Werkgeheugen (computer), vaak verkeerd RAM-geheugen genoemd
 Romeins Archeologisch Museum, museum in Oudenburg
 Royal Academy of Music, Brits conservatorium
 RAM (vrachtautomerk)
 Royal Air Maroc, Marokkaanse vliegvaartmaatschappij
 Reform the Armed Forces Movement, beweging van jonge officieren binnen het Filipijnse leger
Voerman

Voerman (Auriga, ook wel Wagenman, afkorting Aur) is een sterrenbeeld aan de noorderhemel, liggende tussen rechte klimming 4u35m en 7u27m en tussen declinatie +28° en +56°.

Sterren
(in volgorde van afnemende helderheid)
Capella (α, alpha Aurigae)
Menkalinan (β, beta Aurigae)
Hassaleh (ι, iota Aurigae)
Al Anz (ε, epsilon Aurigae)
Haedi (ζ, zeta Aurigae)

De ster Al Nath (β beta Tauri) werd tot 1930 ook tot Voerman gerekend en droeg de aanduiding γ gamma Aurigae.

Wat is er verder te zien?
In het sterrenbeeld vindt men de open sterrenhoop NGC 1798 plus de Messierobjecten M36, M37 en M38.
Ook bevinden zich hier absorptienevels van het Taurus/Auriga complex.

Telescopisch waarneembare objecten

New General Catalogue (NGC)
NGC 1664, NGC 1724, NGC 1778, NGC 1790, NGC 1798, NGC 1857, NGC 1883, NGC 1893, NGC 1907, NGC 1912, NGC 1931, NGC 1960, NGC 1985, NGC 2013, NGC 2099, NGC 2126, NGC 2165, NGC 2192, NGC 2208, NGC 2240, NGC 2242, NGC 2281, NGC 2303, NGC 2387

Index Catalogue (IC)
IC 397, IC 403, IC 405, IC 406, IC 410, IC 417, IC 419, IC 425, IC 436, IC 439, IC 2120, IC 2149, IC 2168, IC 2170, IC 2190

Aangrenzende sterrenbeelden
(met de wijzers van de klok mee)
Giraffe (Camelopardalis)
Perseus
Stier (Taurus)
Tweelingen (Gemini)
Lynx
Beker

Beker (muziek), een onderdeel van veel muziekinstrumenten.
 Beker (prijs), een bekervormig voorwerp dat als prijs dient in (bijvoorbeeld) een sportwedstrijd
 Beker (sterrenbeeld), een sterrenbeeld
 Drinkbeker, een voorwerp om uit te drinken
 Maatbeker
 Wegwerpbeker, een kunststoffen of kartonnen beker 'om mee te nemen'

Overige 
 Beker der rechtvaardigheid
 Bekertoernooien, waaronder
 Nationale beker en
 meer toernooien, die de naam beker dragen
Microscoop (sterrenbeeld)

Microscoop (Microscopium, afkorting Mic) is een onopvallend sterrenbeeld aan de zuiderhemel, liggende tussen rechte klimming 20u25m en 21u25m en declinatie −28° en −45°. Door het gebrek aan heldere sterren is vanaf de breedte van de Benelux van dit sterrenbeeld nauwelijks iets te zien. Het noordelijke horizontale gedeelte van Eugène Delporte's begrenzing van dit sterrenbeeld klimt tot 11 en een halve graad boven de zuidelijke horizon.

Het sterrenbeeld werd in 1752 ingevoerd door Lacaille.

Sterren 
Het sterrenbeeld heeft geen heldere sterren, de helderste, gamma Microscopii, heeft magnitude 4,67.

Telescopisch waarneembare objecten in het sterrenbeeld Microscoop, opgenomen in de New General Catalogue (NGC) en Index Catalogue (IC)

New General Catalogue 
NGC 6919, NGC 6923, NGC 6925, NGC 6947, NGC 6958, NGC 6983, NGC 6998, NGC 6999, NGC 7012, NGC 7057, NGC 7060

Index Catalogue 
IC 5011, IC 5013, IC 5015, IC 5019, IC 5020, IC 5029, IC 5030, IC 5039, IC 5041, IC 5046, IC 5047, IC 5049, IC 5056, IC 5065, IC 5086, IC 5105

Begrenzing 
Van de door Eugène Delporte en de Internationale Astronomische Unie (IAU) vastgelegde begrenzingen rond de 88 erkende sterrenbeelden heeft de begrenzing rond het sterrenbeeld Microscoop de eenvoudigste en geometrisch meest herkenbare vorm. Delporte koos voor de begrenzing bestaande uit slechts 4 zijden. Dit soort begrenzing is echter ook te zien rond de sterrenbeelden Grote Hond, Kameleon, Schild, Sextant, Telescoop, Vliegende Vis, Zuiderkroon, Zuiderkruis en Zuidervis.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Steenbok (Capricornus)
 Boogschutter (Sagittarius)
 Telescoop (Telescopium) (raakt maar op één punt)*
 Indiaan (Indus)
 Kraanvogel (Grus)
 Zuidervis (Piscis Austrinus)

Literatuur
Picogram

Een picogram is een eenheid van massa. Samengesteld uit het SI-voorvoegsel pico en de gram, is het een miljoenste van een miljoenste gram, ofwel 10−12 gram.

Een picogram water is een druppeltje met een diameter van ca. 0,0012 mm of 1,2 micrometer. Dit is de orde van grootte van de druppeltjes van een inkjetprinter.

Zie ook 
 Kilogram

Massa-eenheid
SI-eenheid met prefix
Toxische equivalentiefactor

De toxische equivalentiefactor (TEF) is de eenheid waarmee verschillende dioxinen en pcb's qua giftigheid met elkaar kunnen worden vergeleken. 

Elk samenstelsel van dioxinen of dioxineachtige pcb's heeft een andere toxiciteit. De TEF is geïntroduceerd om de risicobeoordeling van deze mengsels en de wettelijke controle te vergemakkelijken.

Per definitie is de toxiciteit van 1 eenheid 2,3,7,8-TCDD (2,3,7,8-tetrachloor-dibenzo-p-dioxine), de giftigste bekende dioxineverbinding, gelijk aan 1 eenheid TEF.

De toxische equivalentie (TEQ) is de totale toxiciteit van een mengsel van pcb's. Om de TEQ van een mengsel te berekenen, wordt de hoeveelheid van elke pcb in het mengsel vermenigvuldigd met haar TEF. Vervolgens worden al deze resultaten opgeteld.

Chemische eenheid
Milieuwetenschappen
Toxicologie
641

Het jaar 641 is het 41e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 11 februari - Keizer Herakleios overlijdt in Constantinopel aan longoedeem (opeenhoping van vocht) na een regeerperiode van bijna 31 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zonen Constantijn III en Heraklonas.
 25 mei - Constantijn III, oudste zoon van Herakleios, overlijdt waarschijnlijk aan tuberculose na een regeerperiode van vier maanden en wordt opgevolgd door zijn jongere halfbroer Heraklonas.
 Heraklonas wordt gedwongen zijn neef Constans II als medekeizer te accepteren. Hij wordt later in een opstand door aanhangers van Constans afgezet, verminkt en verbannen naar Rhodos.
 De 11-jarige Constans II wordt, onder de voogdij van de Senaat, tot keizer uitgeroepen. Hij reorganiseert het Byzantijnse leger en handhaaft de grens langs het Taurusgebergte (Zuid-Turkije).

Europa 
 Erchinoald, neef van de moederszijde van Dagobert I, volgt Aega op als hofmeier van Neustrië. Hij adviseert de jonge koning Clovis II (4 jaar oud) in het regeren van het Frankische koninkrijk.
 Arechis I, hertog van Benevento (Zuid-Italië), sterft na een regeerperiode van 50 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Aiulf I die zijn machtspolitiek consolideert in het Longobardische Rijk.

Arabische Rijk 
 Byzantijns-Arabische Oorlog: Het Arabische leger verovert Alexandrië na een belegering van negen maanden. Byzantijns Egypte en Syrië worden ingelijfd bij het Rashidun-kalifaat.
 De Arabieren stichten Fustat, het latere Caïro. Het wordt de eerste hoofdstad in Egypte onder islamitische heerschappij.

Azië 
 17 november - Keizer Jomei van Japan overlijdt na een regeerperiode van 12 jaar.

Geboren 
 Asparoech, heerser (khan) van het Bulgaarse Rijk (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 11 februari - Herakleios (65), keizer van het Byzantijnse Rijk
 25 mei - Constantijn III (29), keizer van het Byzantijnse Rijk
 17 november - Jomei (48), keizer van Japan
 Aega, hofmeier van Neustrië en Bourgondië (of 642)
 Arechis I, hertog van Benevento (Zuid-Italië)
 Bilaal ibn Rabaah', metgezel van Mohammed

000
668

Het jaar 668 is het 68e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Keizer Constans II wordt in Syracuse door opstandige officieren in zijn bad met knuppels vermoord. De rebellie geeft paus Vitalianus de gelegenheid, ondanks religieuze meningsverschillen, zijn loyaliteit aan de Byzantijnse troon te bewijzen. Hij laat in Rome troepen mobiliseren en zet deze in om de opstand te onderdrukken. Constans wordt opgevolgd door zijn 16-jarige zoon Constantijn IV, het keizerlijke hof keert weer terug naar Constantinopel.

Europa 
 Asparoech leidt 800.000 Bulgaren naar de Donaudelta, een gebied dat onder de heerschappij van het Byzantijnse Rijk staat, Moesia genaamd. (waarschijnlijke datum)

Azië 
 Keizer Gao Zong regeert samen met zijn vrouw Wu over een groter rijk dan enige ander Chinees heerser. Het keizerrijk strekt zich uit van Mantsjoerije tot Kashmir, en van Binnen-Mongolië tot Vietnam. (waarschijnlijke datum)
 Het Koreaanse koninkrijk Silla verovert samen met de Chinese Tang-dynastie het koninkrijk Koguryo en verenigt daarmee Korea onder de Silla-dynastie. Einde van de periode van de Drie Koninkrijken.

Religie 
 26 maart - Theodorus van Tarsus wordt gewijd tot aartsbisschop van Canterbury.

Geboren 
 Al-Walid I, Arabisch kalief (overleden 715)
 Justinianus II, keizer van het Byzantijnse Rijk (of 669)

Overleden 
 Brahmagupta (70), Indisch wiskundige en astronoom
 Constans II (38), keizer van het Byzantijnse Rijk
 6 september - Theodardus, bisschop van Maastricht (of 670)
 22 juli - Wandregeselus, Frankisch missionaris

000
672

Het jaar 672 is het 72e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Arabische Oorlog: De Arabieren onder leiding van Yazid (zoon van kalief Moe'awija I) veroveren Smyrna aan de Egeïsche Zee. De Arabische vloot bedreigt de hoofdstad Constantinopel.

Europa 
 Koning Reccesvinth overlijdt en wordt in Toledo opgevolgd door Wamba. Tijdens zijn regeerperiode onderdrukt hij een opstand van de Visigotische adel en de Basken in de Pyreneeën (Noord-Spanje).

Azië 
 Keizer Tenji overlijdt en wordt opgevolgd door zijn zoon Kōbun. Er ontstaat een successiestrijd om de troon die door zijn oom Tenmu wordt gewonnen. Kōbun wordt gedwongen zelfmoord te plegen.
 Tenmu (672 - 686) volgt Kōbun op als de 40e keizer van Japan. Tijdens zijn regeerperiode sluit hij een vredesverdrag met het koninkrijk Silla en de Tang-dynastie (China) die Korea beheersen.

Religie 
 27 januari - Paus Vitalianus overlijdt na een 14-jarig pontificaat. Hij wordt opgevolgd door Adeodatus II als de 77e paus van de Katholieke Kerk.
 De relikwieën van Benedictus worden van Montecassino naar de abdij van Fleury (Frankrijk) overgebracht.

Geboren 
 Beda, Angelsaksisch monnik en theoloog (of 673)
 Bonifatius, Angelsaksisch missionaris (of 675)

Overleden 
 27 januari - Vitalianus, paus van de Katholieke Kerk
 2 maart - Chad, bisschop van Mercia (Engeland)
 Kōbun (24), keizer van Japan
 Recceswinth, koning van de Visigoten
 Tenji, (46), keizer van Japan

000
674

Het jaar 674 is het 74e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Arabische Oorlog: Keizer Constantijn IV verdedigt Constantinopel tegen aanvallen van de Arabieren. Een expeditieleger onder leiding van Moe'awija I belegert de onneembare Muren van Theodosius met stormrammen en blijden. Tijdens het beleg wordt door de Byzantijnen voor het eerst Grieks vuur toegepast. De verdedigers schieten met katapults grote brandkruiken (gevuld met o.a. salpeter en zwavel) op de Arabieren af.
 Winter - De Arabische vloot blokkeert in de Zee van Marmara de aanvoerroutes naar Constantinopel. Moe'awija I – die mobiele oorlogvoering prefereert boven een langdurige belegering – trekt zich terug naar Cyzicus (huidige Turkije).

Brittannië 
 Koning Ecgfrith van Northumbria verslaat een Angelsaksische coalitie onder leiding van Wulfhere van Mercia en voegt Lindsey bij zijn koninkrijk.
 Koning Cenwalh van Wessex wordt opgevolgd door koningin Seaxburh, die op haar beurt wordt opgevolgd door haar zoon Æscwine.

Religie 
 Benedictus Biscop sticht Wearmouth-Jarrow Abbey, gelegen aan de rivier de Wear (huidige Sunderland). Hij laat zijn verzamelde boeken en relikwieën onderbrengen in het klooster.

Geboren 
 Poppo, koning van de Friezen (overleden 734)

Overleden 

000
678

Het jaar 678 is het 78e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Arabische Oorlog: Keizer Constantijn IV weet met steun van de Byzantijnse vloot de Arabieren in de Slag bij Syllaeum te verslaan. Het Arabische expeditieleger onder bevel van Yazid wordt gedwongen de vierjarige belegering van Constantinopel op te geven, mede door het gebruik van Grieks vuur. Hiermee wordt de opmars van de Arabieren en de islam naar Europa voor het eerst gestuit.

Azië 
 Het Beomeosa-tempelcomplex in Geumjeong-gu (Korea) wordt gesticht onder het Silla bewind.

Religie 
 Wilfrid, bisschop van York, maakt bezwaar tegen het opsplitsen van zijn bisdom. Hij wordt door koning Ecgfrith van Northumbria verbannen en vertrekt naar Rome om zijn zaak te bepleiten.
 Wilfrid wordt ontvangen door Aldgisl, koning van de Friezen, die hem ondanks het verzoek van hofmeier Ebroin weigert uit te leveren. Hij begint met het prediken van het christendom.
 2 oktober - Leodegarius, bisschop van Autun, wordt in de bossen van Atrecht door Bourgondische aanhangers van Ebroin op gruwelijke wijze gemarteld en vermoord.
 11 april - Paus Donus overlijdt in Rome na een pontificaat van 1 jaar en 160 dagen. Hij wordt opgevolgd door Agatho I als de 79e paus van de Katholieke Kerk.

Geboren

Overleden 
 11 april - Donus, paus van de Katholieke Kerk
 2 oktober - Leodegarius, Frankisch abt en bisschop
 25 december - Adalsindis, Frankisch heilige (of 715)
 Aïsja, echtgenote van Mohammed

000
695

Het jaar 695 is het 95e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Keizer Justinianus II wordt in Constantinopel door de Byzantijnse aristocratie afgezet. Hij wordt verminkt (zijn neus wordt afgesneden) en verbannen naar Cherson (huidige Oekraïne) op de Krim.
 Leontios II, een strategos (militair gouverneur) in Anatolië, volgt Justinianus op als keizer. Hij consolideert de thema's (provincies) in het Byzantijnse Rijk tegen de dreiging van de Omajjaden.

Brittannië 
 Koning Wihtred van Kent vaardigt een wetboek uit dat de positie van de Katholieke Kerk versterkt. De kerk wordt vrijgesteld van belastingen en oude godsdiensten worden verboden.

Europa 
 Slag bij Dorestad: De Franken onder bevel van hofmeier Pepijn II van Herstal verslaan de Friezen onder koning Radboud. De Franken heroveren het gebied ten zuiden van de Oude Rijn, inclusief Dorestad en Utrecht. (waarschijnlijke datum)
 Koning Clovis IV overlijdt en wordt opgevolgd door zijn broer Childebert III als koning van de Franken. Hij wordt een marionet (roi fainéant) onder het bewind van zijn oom Pepijn van Herstal.
 Pepijn benoemt zijn zoon Drogo tot hofmeier van Bourgondië en stelt zijn jongste zoon Grimoald II aan als hofmeier van Neustrië. (waarschijnlijke datum)

Meso-Amerika 
 Tikal verslaat de rivaal Mayastad Calakmul (Mexico). Hiermee herrijst Tikal na een periode van zwakte en afhankelijkheid die sinds 562 heeft geduurd.

Religie 
 22 november - Willibrord, Engelse monnik uit Northumbria, wordt in Rome door paus Sergius I tot aartsbisschop van de Friezen gewijd. Bij zijn inwijding krijgt hij van de paus de Latijnse naam Clemens.

Geboren 
 Cui Hao, Chinees dichter (overleden 758)
 Harlindis en Relindis, Frankisch abdis (waarschijnlijke datum)
 31 december - Muhammad ibn al-Qasim, Arabisch veldheer (overleden 715)

Overleden 
 Clovis IV (13), koning van de Franken
 Twee Ewalden, missionarissen (waarschijnlijke datum)

000
705

Het jaar 705 is het 5e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Ex-keizer Justinianus II verschijnt met een Bulgaars-Slavisch leger (15.000 man) voor de stadsmuur van Constantinopel. Na drie dagen van onderhandelen, weet hij door een list via het aquaduct van Valens de hoofdstad binnen te dringen. Keizer Tiberios II vlucht naar Bithynië (huidige Turkije), maar wordt later door handlangers van Justinianus gevangengenomen.
 Justinianus II bestijgt opnieuw de Byzantijnse troon en ontpopt zich als een meedogenloze tiran. Hij schenkt zijn bondgenoot Tervel, heerser (khagan) van het Bulgaarse Rijk, de titel van kaisar (Caesar). Hij wordt de eerste buitenlandse vorst in het Byzantijnse Rijk die deze titel ontvangt. Tevens geeft Justinianus hem het gebied Zagora, het noordoosten van Thracië.

Arabische Rijk 
 Kalief Abd al-Malik overlijdt na een regeerperiode van 20 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Al-Walid I als heerser van het Omajjaden-kalifaat. Onder zijn bewind breidt hij de Arabische invloedssfeer verder uit in Centraal-Azië en Europa.
 Al-Walid I laat op de zuidzijde van de Tempelberg in Jeruzalem de Al-Aqsamoskee bouwen. (waarschijnlijke datum)

China 
 Keizerin Wu Zetian wordt door een staatsgreep afgezet na een regeerperiode van 15 jaar. Zij wordt opgevolgd door haar zoon Zhong Zong die de Tang-dynastie herstelt. Dit betekent formeel het einde van de Wu Zhou-dynastie.
 De Surangama soetra, vroege boeddhistische geschriften (verboden door Wu Zetian), wordt in het Chinees vertaald.

Religie 
 11 januari - Paus Johannes VI overlijdt in Rome na een pontificaat van bijna 4 jaar. Tijdens zijn bewind weet hij de dreiging van het exarchaat Ravenna en de Longobarden af te kopen. Hij wordt opgevolgd door Johannes VII als de 86e paus van de Katholieke Kerk.
 17 september - Lambertus, bisschop van Tongeren-Maastricht, wordt in zijn Gallo-Romeinse villa vermoord. Hij wordt opgevolgd door Hubertus, een vertrouweling van Pepijn van Herstal.  (waarschijnlijke datum)

Geboren 
 Hnabi, hertog van Allemanië (waarschijnlijke datum)
 Luitfried, hertog van de Elzas (waarschijnlijke datum)
 Sturmius, Frankisch abt (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Abd al-Malik (59), Arabisch kalief
 Basinus, bisschop van Trier (waarschijnlijke datum)
 11 januari - Johannes VI, paus van de Katholieke Kerk
 17 september - Lambertus (67), bisschop van Maastricht (of 706)
 Wu Zetian (80), keizerin van het Chinese Rijk

000
711

Het jaar 711 is het 11e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Philippikos zet de lokale bewoners van Chersonesos, met steun van de Khazaren, aan tot revolutie. Hij verschijnt met een leger voor de stadsmuren van Constantinopel en wordt binnengelaten. Keizer Justinianus II weet te vluchten, maar wordt later gearresteerd. Hij wordt geëxecuteerd en zijn hoofd wordt in Ravenna en Rome tentoongesteld. Hiermee komt er een eind aan de dynastie van de Heracliden die sinds 610 geregeerd hebben.
 Philippikos bestijgt de troon als keizer van het Byzantijnse Rijk. Tijdens zijn bewind komt hij in conflict met de Rooms-Katholieke Kerk, paus Constantinus I erkent hem niet en betitelt Philippikos als een 'ketterse' keizer.

Europa 
 Koning Childebert III overlijdt na een regeerperiode van 16 jaar en wordt opgevolgd door zijn zoon Dagobert III. Vanwege de jeugdige leeftijd wordt Pepijn van Herstal, hofmeier ("eerste minister") van Austrasië, benoemd tot regent en bestuurt officieel het Frankische Rijk.
 Pepijn van Herstal sluit een vredesverdrag met de Friese koning Radboud. Ter bezegeling van de nieuwe verhoudingen trouwt zijn zoon Grimoald II met Theudesinda, dochter van Radboud. Het huwelijk wordt voltrokken door Willibrord, aartsbisschop van de Friezen.

 rond april - Een Arabisch expeditieleger (7.000 man) onder aanvoering van Tariq ibn Zijad steekt de Straat van Gibraltar (Jabal Tariq = Berg van Tariq) over en valt Visigotisch Spanje binnen. Begin van de verovering van het Iberisch schiereiland (Al-Andalus) en gedwongen islamisering door de Omajjaden. Belastingen voor niet-Arabieren worden verhoogd en lijfstraffen strenger.
 19 juli - Slag bij Guadalete: Het Visigotische leger (33.000 man) onder leiding van koning Roderik wordt door de Arabieren verslagen. Roderik verdrinkt in de rivier de Guadalete, dit betekent het einde van het Visigotische Rijk. Tariq ibn Zijad en zijn mannen nemen snel Córdoba en de hoofdstad Toledo in.

Arabische Rijk 

 Muhammad ibn al-Qasim valt met een Arabisch expeditieleger (16.000 man), waaronder vijf katapulten de Punjab (noorden van India) binnen. Bij de rivier de Indus verslaat hij de lokale opstandelingen en verovert na een belegering de stad Multan (Pakistan). De provincie Sindh wordt bij het Omajjaden-kalifaat ingelijfd.
 Kalief Al-Walid I geeft opdracht tot de bouw van Quseir Amra (Jordanië), een islamitisch badhuis wat deel uitmaakt van een jachtslot.

Meso-Amerika 
 30 augustus - K'inich K'an Joy Chitam II van Palenque (Mexico) wordt gevangengenomen door de rivaliserende stadstaat Toniná. Hiermee wordt zijn regering sinds 702 abrupt beëindigd.
 Tikal onderwerpt haar aartsrivaal Calakmul. Door de onderlinge oorlogen worden de grondstoffen van de landbouw verwaarloosd en raakt de Mayacultuur in verval. (waarschijnlijke datum).

Geboren 
 Malik ibn Anas, stichter van de Maliki school (overleden 795)
 Su Zong, keizer van het Chinese Keizerrijk (overleden 762)

Overleden 
 19 juli - Roderik, koning van de Visigoten
 Childebert III, koning van de Franken
 Justinianus II, keizer van het Byzantijnse Rijk

000
717

Het jaar 717 is het 17e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 25 maart - Leo de Isauriër, generaal (strategos) van de Anatolische thema (huidige Turkije), samen met Artabasdos, zijn collega van de Armeense thema, komen in opstand tegen het bewind van keizer Theodosios III. Hij moet onder druk afstand doen van de Byzantijnse troon en begint een kerkelijke loopbaan als geestelijke. Leo wordt in Constantinopel (nu Istanboel) gekroond tot keizer Leo III en sticht de Isaurische dynastie.
 Byzantijns-Arabische Oorlog: Kalief Suleiman ibn Abd al-Malik stuurt een expeditieleger (80.000 man) vanuit Pergamon naar Abydos (Klein-Azië). De Arabieren steken de Hellespont over en beginnen rond Constantinopel met de aanleg van een verdedigingslinie om de Byzantijnse hoofdstad te omsingelen. Hij laat een deel van het leger Adrianopel (Thracië) bezetten, dit om een tegenoffensief van de Bulgaren tegen te houden.
 15 augustus - De Arabieren belegeren Constantinopel, de stad wordt verdedigd door een garnizoen van circa 25.000 man. Leo III geeft opdracht de Muren van Theodosius te versterken en laat belegeringswapens plaatsen. Na weken van vergeefse aanvallen op de stad, lijden de Arabische belegeraars hevige verliezen door ziekte en uitputting. Constantinopel houdt stand en wordt vanuit de Zwarte Zee bevoorraad met voedsel.
 1 september - De Arabische vloot (1.800 schepen) blokkeert in de Zee van Marmara de aanvoerroutes naar Constantinopel en stuurt versterkingen voor de belegering. Leo III combineert het gevreesde Griekse vuur met een oude tactiek – het gebruik van flottieljes van brandende vaartuigen, die op de Arabische ankerplaatsen worden afgestuurd. De Byzantijnse vloot weet de vijand te verjagen, vele schepen worden door brand verwoest.

Europa 
 21 maart - Slag bij Vincy in de Frankische burgeroorlog: Karel Martel valt Neustrië binnen en verslaat bij Vincy (nabij Cambrai) het Neustrische leger onder leiding van koning Chilperik II en zijn hofmeier Raganfrid. Hij roept de jeugdige Chlotharius IV (zoon van Theuderik III) uit tot koning van Austrasië, met zichzelf als feitelijke machthebber. Chilperik en Raganfrid zoeken steun bij Eudes van Aquitanië.
 Karel Martel consolideert zijn macht binnen het Frankische Rijk en dwingt zijn stiefmoeder Plectrudis af te treden. Zij wordt verdreven uit het paleis en trekt zich terug in de kerk met klooster Heilige Maria in het Capitool in Keulen.

Arabische Rijk 
 Suleiman ibn Abd al-Malik overlijdt aan een ongeneeslijke ziekte na een regeerperiode van 2 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn neef Omar II als kalief van het Omajjaden-kalifaat.

Geboren

Overleden 
 Ceolfried, Angelsaksisch abt
 Egwin, bisschop van Worcester
 Suleiman ibn Abd al-Malik, Arabisch kalief
 Winok, Bretons edelman (of 716)

000
733

Het jaar 733 is het 33e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Kroonprins Constantijn, zoon van keizer Leo III, trouwt met een prinses van de Khazaren (Centraal-Azië). Het Byzantijnse Rijk profiteert ervan om een deel van de gebieden in Anatolië (huidige Turkije) in de oorlog tegen de Arabieren te heroveren.

Brittannië 
 Koning Æthelbald van Mercia verslaat zijn rivaal Aethelheard van Wessex en verliest een groot deel van Somerset, waaronder de stad Somerton. Hij wordt gedwongen de opperheerschappij van Æthelbald over zuidelijk Engeland te erkennen.

Europa 
 De Longobarden veroveren Ravenna en bezetten het kustgebied in de pentapolis, een hertogdom met de steden Rimini, Pesaro, Fano, Senigallia en Ancona. Paus Gregorius III besluit met steun van het Frankische Rijk om het te heroveren.
 Karel Martel, hofmeier van Neustrië en Austrasië, slaat in de Rhônevallei (zuidoosten van Frankrijk) verscheidene Moorse plundertochten af. Hij dwingt de hertogen in de Provence en in Bourgondië zijn gezag in Francië te erkennen.

Literatuur 
 Ibn Ishaq, Arabisch historicus, verzamelt in Medina (Saoedi-Arabië) verhalen voor de eerste biografie van de profeet Mohammed.

Geboren 
 Junnin, keizer van Japan (overleden 765)

Overleden 
 Salvius van Valencijn, Frankisch bisschop (waarschijnlijke datum)

000
741

Het jaar 741 is het 41e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 18 juni - Keizer Leo III overlijdt in Constantinopel aan oedeem (opeenhoping van vocht) na een regeerperiode van 24 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Constantijn V als heerser over het Byzantijnse Rijk.
 Artabasdos, Byzantijns generaal (strategos), komt in opstand tegen zijn zwager Constantijn V. Hij trekt met een expeditieleger door Anatolië (huidige Turkije) en laat zich in Constantinopel tot keizer uitroepen.

Europa 
 22 oktober - Karel Martel ("de Strijdhamer") overlijdt in zijn paleis in Quierzy-sur-Oise (Picardië). De Frankische gebieden worden onder zijn twee zonen verdeeld: Karloman krijgt Austrasië en Allemannië (met Beieren als een vazalstaat) en Pepijn de Korte krijgt Neustrië en Bourgondië (met Aquitanië als een vazalstaat) toegewezen.

Religie 
 29 november - Paus Gregorius III overlijdt in Rome na een pontificaat van 10 jaar. Hij wordt opgevolgd door Zacharias als de 91e paus van de Katholieke Kerk.

Geboren 
 Tassilo III, hertog van Beieren (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Adgillis II (22), koning van de Friezen
 29 november - Gregorius III, paus van de Katholieke Kerk
 22 oktober - Karel Martel, Frankisch staatsman
 18 juni - Leo III, keizer van het Byzantijnse Rijk
 Theudoald, Frankisch hofmeier (of 715)

000
773

Het jaar 773 is het 73e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Zomer – Koning Karel de Grote trekt met zijn oom Bernhard (een zoon van koning Karel Martel) met een Frankisch expeditieleger over de Alpen. Karel trekt over de Mont-Cenis, terwijl Bernhard zijn leger leidt over de Sint-Bernhardpas. In de Susavallei (Noord-Italië) wordt de opmars geblokkeerd door Longobardische fortificaties. Na uitgebreide verkenningen valt Karel de Longobarden vanuit de flank aan en drijft hen op de vlucht. Karel belegert de versterkte Longobardische hoofdstad Ticinum (huidige Pavia) die wordt verdedigd door koning Desiderius. De Franken veroveren de steden Verona en Mortara (Lombardije).
 Saksenoorlog: De Saksen voeren een plunderveldtocht tijdens de afwezigheid van Karel de Grote. Ze heroveren Eresburg (de plaats waar de Irminsul heeft gestaan) en steken de kerk van Lebuïnus in Deventer in brand.

Brittannië 
 Koning Alhred van Northumbria schrijft een brief aan Lullus, aartsbisschop van Mainz, waarin hij zijn hulp vraagt om een goede relatie te bewerkstelligen tussen Northumbria en het Frankische Rijk.

Literatuur 
 De Brahmasphuta-siddhanta, een belangrijk Indisch wiskundig werk, wordt vertaald in het Arabisch. (waarschijnlijke datum)

Geboren

Overleden 
 Lebuïnus, Angelsaksisch missionaris (waarschijnlijke datum)

000
746

Het jaar 746 is het 46e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Arabische Oorlog: Keizer Constantijn V valt met een expeditieleger Syrië binnen en verovert Germanikeia (huidige Turkije), de stad waar zijn vader Leo III geboren is. Na de bezetting van het gebied, regelt hij de verhuizing van de christelijke bevolking naar Thracië.

Europa  
 Bloedraad van Cannstatt: Karloman, hofmeier van Austrasië, laat het grootste deel van de adel van de Alemannen vermoorden (wegens hoogverraad) tijdens een bijeenkomst in Cannstatt (een stadsdeel van het huidige Stuttgart). Hiermee komt een einde aan de onafhankelijkheid van Allemannië, Karloman lijft het hertogdom in bij het Frankische Rijk. De bestuursfuncties worden overgenomen door Frankische edelen.

Lage landen 
 Halen door Robrecht van Haspengouw geschonken aan de Abdij van Sint-Truiden.

Azië  
 Koning Khun Borom van Nan Chao (huidige Laos) overlijdt na een regeerperiode van 17 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Khun Lo die tijdens zijn bewind regeert over Sawa (Luang Prabang).

Midden-Oosten 
 Veel gebouwen in Gerasa (huidige Jordanië) worden vernietigd door een aardbeving.

Geboren 
 Al-Mahdi, Arabisch kalief (overleden 785)

Overleden 
 Floribertus, bisschop van Luik
 Khun Borom, koning van Nan Chao

000
775

Het jaar 775 is het 75e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 14 september - Keizer Constantijn V overlijdt tijdens een veldtocht tegen de Bulgaren. Hij wordt opgevolgd door zijn 25-jarige zoon Leo IV als heerser van het Byzantijnse Rijk.

Europa 
 Saksenoorlog: Koning Karel de Grote onderneemt zijn tweede veldtocht tegen de Saksen. De Franken rukken op tot aan de rivier de Wezer, een aantal Saksische stammen onderwerpt zich onder Frankisch bestuur.
 Zomer - Karel de Grote verslaat op de terugtocht de opstandige Saksen onder leiding van Widukind, een Westfaalse edelman, bij Lübbecke. Hij neemt gijzelaars gevangen en keert met een rijke roofbuit terug.
 Herfst - Karel de Grote herovert de handelsroute langs de hellweg in de huidige Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. Hierdoor kunnen goederen vanuit Hessen en Thüringen naar Austrasië vervoerd worden.
 Maurizio Galbaio, doge van Venetië, sluit een vredesverdrag met Karel de Grote en erkent het Frankische gezag in Istrië. (waarschijnlijke datum)

Arabische Rijk 
 Kalief Al-Mansoer overlijdt na een regeerperiode van 21 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Al-Mahdi als heerser van het kalifaat van de Abbasiden.

Religie 
 Onder beschermheerschap van koning Trisong Detsen van Tibet wordt in Dranang de bouw van het Samyeklooster begonnen. (waarschijnlijke datum)

Geboren 
 Amalarius, aartsbisschop van Trier (waarschijnlijke datum)
 Aznar I Galíndez, Frankisch graaf (waarschijnlijke datum)
 Ebbo, aartsbisschop van Reims (waarschijnlijke datum)
 Hugo van Tours, Frankisch edelman (waarschijnlijke datum)
 Ida van Herzfeld, Saksisch edelvrouw (of 770)
 Leo V, keizer van het Byzantijnse Rijk (waarschijnlijke datum)
 Rotrudis, dochter van Karel de Grote (overleden 810)

Overleden 
 Al-Mansoer (61), Arabisch kalief
 14 september - Constantijn V (57), keizer van het Byzantijnse Rijk
 Domitius van Amiens, Frankisch geestelijke (waarschijnlijke datum)
 Rombout, Iers missionaris en heilige (waarschijnlijke datum)

000
772

Het jaar 772 is het 72e jaar in de 8e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Saksenoorlog: Koning Karel de Grote leidt een Frankische expeditie tegen de Saksen. De strijd wordt aanvankelijk alleen ter pacificatie van de grensregio gevoerd, maar na de verwoesting van de Irminsul (een Saksisch heiligdom) verandert de veldtocht in een kerstening en integratie van het Saksische volk in het Frankische Rijk.
 Karel de Grote onderwerpt de Friezen in Oosterlauwers Friesland en annexeert het gebied ten oosten van de rivier de Lauwers. De bevolking wordt geleidelijk onder dwang bekeerd tot het christendom. Op het beoefenen van heidense rituelen staat de doodstraf.
 Koning Desiderius van de Longobarden bezet het exarchaat Ravenna. Paus Adrianus I wendt zich tot Karel de Grote om hulp. Desiderius verovert Toscane en rukt op tegen Rome.

Azië 
 Koning Aggabodhi VII (772-777) bestijgt de troon van het koninkrijk Ceylon. Hij wijkt uit naar de stad Polonnaruwa; de oude hoofdstad Anuradhapura wordt voorlopig opgegeven.

Religie 
 24 januari - Paus Stephanus III overlijdt na een pontificaat van 3½ jaar. Hij wordt opgevolgd door Adrianus I als de 95e paus van de Katholieke Kerk.
 Hertog Tassilo III van Beieren vraagt zijn bisschoppen om verbonden aan hun kerken scholen te stichten.

Geboren 
 Karel de Jongere, zoon van Karel de Grote (overleden 811)
 Wiho I, Fries bisschop en heilige

Overleden 
 Amelberga van Temse, Frankisch edelvrouw en heilige
 24 januari - Stephanus III, paus van de Katholieke Kerk

000
Leinster (provincie)

Leinster (Iers-Gaelisch: Laighin of Laigin) is een van de vier oorspronkelijke provincies van Ierland, en ligt in het oosten van het land.

De provincie omvat de graafschappen Dublin, Meath en Westmeath, Louth, Wicklow, Carlow, Wexford, Kilkenny, Kildare, Laois, Offaly en Longford. Alle graafschappen vallen nu in Ierland.

De Heilige Columbanus (ca. 543 - 615) werd in deze provincie geboren.

Leinster had in 2006 naar schatting 2.292.939 inwoners.

Historische provincie van Ierland
Munster (Ierland)

Munster (Iers: An Mhumhain) is het meest zuidelijk gelegen van de vier oorspronkelijke provincies van Ierland. Het omvat de graafschappen Clare, Cork, Kerry, Limerick, Tipperary en Waterford.

De naam komt van de Keltische godin Muma. De provincie was eens verdeeld in drie koninkrijken: Ormond (in het oosten), Desmond in het zuiden en Thomond in het noorden. Deze namen bestaan alleen nog indirect (bijvoorbeeld in Ormond House, Thomond College) en worden niet meer gebruikt.

Munster had in 2006 naar schatting 1.172.170 inwoners.

Historische provincie van Ierland
Connacht

Connacht (ook wel Connaught in een Oudengelse, nu weinig gebruikte spelling, van Iers-Gaelisch Connachta, afstammelingen van Conn) is een van de vier oorspronkelijke provincies van Ierland, en ligt in het noordwesten van het land.

De provincie omvat de graafschappen Galway, Mayo, Sligo, Leitrim en Roscommon.

Connacht had in 2006 naar schatting 503.083 inwoners, het laagste aantal van de vier oorspronkelijke provincies. Tussen 1841 en 1851 daalde de bevolking van deze provincie met 28,8% als gevolg van de Ierse hongersnood en de dientengevolge ontstane emigratie.

In de Ulstercyclus wordt Cruachan genoemd als de hoofdstad van het toenmalige Connacht.

Historische provincie van Ierland
Lepton (subatomair deeltje)

Een lepton (afgeleid van λεπτός, Grieks voor 'klein' of 'fijn') is een van de drie typen subatomaire deeltjes uit het standaardmodel van de deeltjesfysica. Zowel quarks als leptonen zijn fermionen. Een hadron bestaat uit quarks, een lepton niet. Volgens de huidige kennis kan een lepton niet worden gesplitst en is het daarom een elementair deeltje.

Het woord 'lepton' werd voor het eerst gebruikt door de Belgische natuurkundige Léon Rosenfeld in zijn boek Nuclear Forces (1948).

Verschillende soorten 
Er zijn 12 leptonen bekend: drie deeltjes met (negatieve) lading, drie corresponderende neutrino's en hun zes respectieve antideeltjes.

De massa van de antideeltjes is gelijk aan de massa van de deeltjes.
De lading van de antideeltjes is, zoals gewoonlijk, het tegengestelde van de lading van de deeltjes. Is de lading nul, dan betekent dat niet dat deeltje en antideeltje identiek zijn.

Leptonen behoren tot de fermionen, die gevoelig zijn voor alle fundamentele natuurkrachten, uitgezonderd de sterke kernkracht. Zoals alle fermionen bezitten leptonen een halftallige spin van in hun geval ½ en voldoen zij aan het uitsluitingsprincipe van Pauli.

De ladingen die bij leptonen voorkomen, zijn -1, 0 en +1. De geladen leptonen (elektron, muon, tau en hun respectievelijke antideeltjes) hebben een rustmassa. Het elektron is het lichtst. Het muon heeft ongeveer een 200 maal zo grote massa als het elektron en het tau heeft de grootste massa van ongeveer 3700 maal die van een elektron. Elk geladen lepton is geassocieerd met een neutraal neutrino. De antileptonen hebben een massa die gelijk is aan die van het lepton, alleen is de lading tegenovergesteld.

Zie ook 
 Leptongetal
 lijst van elementaire fermionen voor meer eigenschappen.
 Smaak (deeltjesfysica)

Kernfysica
Kwantumveldentheorie
Deeltje
Emissie

Primaire emissie, het uitgeven van aandelen of obligaties
 Postzegelemissie, de uitgifte van postzegels
 Eerste postzegelemissie
 Gemeenschappelijke postzegelemissie
 Emissie (uitstoot) van schadelijke stoffen, als luchtvervuiling of als broeikasgassen
 Fijnstof
 Rookgas
 Uitlaatgassen
 Voertuigemissie, de uitstoot van voertuigen
 Emissie (natuurkunde), het uitzenden van straling

Zie ook 
 Emissiehandel

Wikipedia:Doorverwijspagina
272 v.Chr.

Het jaar 272 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
De Romeinen veroveren in Magna Graecia de havenstad Tarentum. De Bruttii, Lucaniërs en de Samnieten sluiten met Rome een vredesverdrag.
De Romeinse Republiek is de onbetwiste heerser over Italië, van Gallia Cisalpina met de landsgrens de rivier de Rubicon tot aan Zuid-Italië. Het Romeinse grondgebied beslaat 80.000 km² en telt 4 miljoen inwoners.
 Manius Curius Dentatus begint met de bouw van het aquaduct Anio Vetus.

Egypte 
 Ptolemaeus II Philadelphus verovert Carië, Cilicië, Lycië en Pamphylië in Anatolië (huidige Turkije).

Griekenland 
 Areus I van Sparta leidt een expeditie op Kreta en keert terug naar Sparta om een opstand op de Peloponnesos te onderdrukken.
 Pyrrhus van Epirus steunt Cleonymus van Sparta in zijn aanspraak op het Spartaanse koningschap.
Pyrrhus van Epirus trekt met zijn leger Argos binnen. Tijdens de intocht wordt hij door een dakpan geraakt en overlijdt aan zijn verwondingen.
 Antigonus II Gonatas claimt na de dood van Pyrrhus de troon van Macedonië.

Geboren

Overleden 

 Hieronymus van Cardia (360 v.Chr. - 272 v.Chr.), Grieks veldheer (88)
 Pyrrhus van Epirus (319 v.Chr. - 272 v.Chr.), koning van Epirus (47)

Jaar in de 3e eeuw v.Chr.
261 v.Chr.

Het jaar 261 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

India
Keizer Asoka verovert de deelstaat Orissa, alleen het uiterste zuiden van India is onafhankelijk van het Mauryaanse Rijk.

Perzië
Antiochus II Theos (261 - 246 v.Chr.) volgt zijn vader Antiochus I op als koning van het Seleucidenrijk.
Antiochus II sluit een verbond met Antigonus II Gonatas van Macedonië en bouwt een vloot om Ptolemaeus II Philadelphus uit de Egeïsche Zee te verdrijven.

Italië
Slag bij Agrigentum: De Romeinen verslaan het Carthaagse leger, Agrigento wordt verwoest en de bewoners als slaven afgevoerd naar Rome.

Geboren

Overleden 

Antiochus I Soter (~324 v.Chr. - ~261 v.Chr.), koning van het Seleucidenrijk (Syrië) (63)

Jaar in de 3e eeuw v.Chr.
231 v.Chr.

Het jaar 231 v.Chr. is een jaartal in de 3e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

India
Keizer Asoka de Grote overlijdt, het Mauryarijk raakt in verval. Gouverneurs rebelleren over hun onafhankelijkheid in India.
Kroonprins Mahinda, een zoon van Asoka, leidt als monnik een teruggetrokken leven en verspreidt het Boeddhisme op Ceylon (huidige Sri Lanka).

Italië
 Gaius Duilius wordt voor een periode van 6 maanden, door de Senaat gekozen tot dictator van de Romeinse Republiek.

Carthago
De Carthagers exploiteren in Zuid-Spanje, in de Sierra Morena de ertsgebieden, om met de opbrengst de oorlogsschuld (1.200 talenten) aan Rome af te lossen.

Geboren

Overleden 

 Asoka (~304 v.Chr. - ~231 v.Chr.), keizer van India (73)

Jaar in de 3e eeuw v.Chr.
111 v.Chr.

111 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 In Rome worden Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio en Lucius Calpurnius Bestia benoemd tot consul van het Imperium Romanum.
 De Senaat verplicht Jugurtha naar Rome te komen, om in een volkstribunaal zijn integriteit te bewijzen. Hij weet sommige senatoren om te kopen en wordt als getuige niet gehoord. Op de terugreis trekt hij de conclusie: "In Rome is alles te koop."

Syrië 
 Antiochus VIII Grypos (111 - 96 v.Chr.) bestijgt als koning de troon van de Seleuciden en begint aan zijn tweede regeerperiode.

Numidië 
 Lucius Calpurnius Bestia landt met een Romeins leger bij Cirta en sluit na omkoping een voorlopig vredesakkoord met Jugurtha.

China 
 Begin eerste Chinese overheersing van Vietnam: Keizer Han Wudi annexeert de staat Nanyue in Noord-Vietnam, de Chinese vloot bezet met een expeditieleger de hoofdstad Panyu.

Geboren 
 Boerebista (~111 v.Chr. - ~44 v.Chr.), koning van Dacië

Overleden 
 Kritolaos (~200 v.Chr. - ~111 v.Chr.), Grieks filosoof (89)

Jaar in de 2e eeuw v.Chr.
220

Het jaar 220 is het 20e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Keizer Elagabalus laat het regeren voornamelijk over aan zijn grootmoeder Julia Maesa en wijdt zich aan zijn bizarre zonnecultus. Hij besluit dat de zonnegod El Gebal tot Romeinse oppergod wordt verheven; bij wijze van symboliek laat Elagabalus het standbeeld van Minerva uit de Tempel van Vesta verplaatsen om te "trouwen" met zijn heilige "zwarte steen" (Elagaballium).
 Elagabalus laat zich scheiden van zijn vrouw Julia Paula en treedt in het huwelijk met Aquilia Severa, leidster van de Vestaalse Maagden. De Senaat ziet dit als heiligschennis, de Romeinse cultuur verbiedt een seksuele relatie met een priesteres en overtredingen worden met de doodstraf bestraft. Elagabalus tracht het huwelijk een religieuze betekenis te geven zonder festiviteiten.

China
 Drie Koninkrijken: Val van de Han-dynastie, krijgsheer en eerste minister Cao Cao komt te overlijden en zijn zoon Cao Pi (曹丕) regeert als keizer over het Koninkrijk Wei.
 Keizer Han Xiandi wordt door Cao Pi gedwongen af te treden, hij krijgt de titel van hertog en trekt zich terug op zijn landgoed in de Chinese provincie Shaanxi. Het Chinese Keizerrijk wordt verdeeld in drie koninkrijken, Wei in het noorden, gevormd door de Noord-Chinese Vlakte. Shu in het zuidwesten en Wu in het zuiden met de hoofdstad Jianye (huidige Nanking).

Geboren

Overleden 

 Cao Cao (66), Chinees veldheer en stichter van het Koninkrijk Wei
 Xiahou Dun, Chinees veldheer

000
938

Het jaar 938 is het 38e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Slag op de Bach Dang: De Vietnamese generaal Ngo Quyen verslaat de Han en kroont zichzelf tot koning. Hiermee wordt ook de jure de Chinese overheersing van Vietnam beëindigd.
 Everhard III van Franken, Everhard van Beieren en Thankmar komen in opstand tegen koning Otto I. Thankmar sneuvelt en Everhard van Beieren wordt door Otto verslagen en gaat in ballingschap. Zijn neef Berthold I wordt in zijn plaats tot hertog benoemd.
 De Liao-dynastie sticht een nieuwe hoofdstad, het huidige Peking.
 De latere graaf Dirk II van Holland, circa 8 jaar oud, wordt verloofd met de nog jongere Hildegard van Vlaanderen.

Geboren 
 Almanzor, Arabisch vizier en legeraanvoerder (overleden 1002) 
 Beatrix Capet, Frankisch edelvrouw en regent (waarschijnlijke datum)
 García I Fernandez, Spaans edelman en koning (overleden 995)
 Romanos II, keizer van het Byzantijnse Rijk (overleden 963)
 Sancho II, Spaans edelman en koning (overleden 994)

Overleden 
 28 juli - Thankmar, Frankisch edelman en prins

000
679

Het jaar 679 is het 79e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Arabische Oorlog: Keizer Constantijn IV sluit een vredesverdrag met kalief Moe'awija I van de Omajjaden. Hij moet Constantinopel een schatting betaling van 3000 (nomismata) pond aan goud. De Arabische garnizoenen die zijn gevestigd langs de Byzantijnse kust moeten zich terugtrekken. Cyprus en Rhodos worden geëvacueerd.
 Turks-Mongoolse nomadische Bulgaren onder leiding van Asparoech vallen ten zuiden van de Donau het Byzantijnse Rijk binnen. Ze veroveren de Dobroedzja (huidige Bulgarije).

Brittannië 
 Koning Aethelred I verslaat aan de oever van de rivier de Trent het Angelsaksische leger onder bevel van koning Ecgfrith. Het koninkrijk Northumbria wordt weer verenigd, maar Lindsey (huidige Lincolnshire) wordt bij Mercia ingelijfd.

Europa 
 Koning Dagobert II ("de Jonge") wordt tijdens de jacht in de bossen van Stenay (Ardennen) door een van zijn bediendes (mogelijk in opdracht van hofmeier Ebroin) vermoord. Na een kort interregnum volgt zijn neef Theuderik III hem op en wordt koning van het gehele Frankische Rijk.
 Eticho I, hertog van de Elzas (Vogezen), sluit een verbond met de Austrasische hofmeier Pepijn van Herstal. Hij verliest hierdoor zijn hertogdom en familiebezit in Bourgondië.
 Sigebert IV, enige zoon van Dagobert II, moet vluchten en gaat in vrijwillige ballingschap in Rennes-le-Château (Zuid-Frankrijk).

Azië 
 De Thai migreren naar het noordwesten vanuit Tonkin (Vietnam) en stichten het koninkrijk Nan Chao. (waarschijnlijke datum)

Religie 
 Adomnán, Ierse geestelijke, wordt abt van Iona Abbey op het eiland Iona (Schotland).
 Georgius I volgt Theodorus I op als patriarch van Constantinopel.

Geboren 
 Zacharias, paus van de Katholieke Kerk (overleden 752)

Overleden 
 Amandus, bisschop van Maastricht (of 684)
 Dagobert II, koning van Austrasië
 Ethelreda (39), koningin van Northumbria

000