1852



Wydarzenia w Polsce 

 17 lipca – do Gdańska wjechał pierwszy pociąg. Miasto zostało połączone linią kolejową z Tczewem.
 18 lipca – spłonęła Stara Synagoga w Kaliszu.
 6 sierpnia − Gdańsk uzyskał połączenie kolejowe z Bydgoszczą (otwarto 1-torową 127,6 km linię Bydgoszcz-Tczew).

 Wynalezienie lampy naftowej przez Ignacego Łukasiewicza.
 Epidemia cholery w Królestwie Polskim.
 w budynkach poklasztornych na Świętym Krzyżu umieszczono Instytut Księży Zdrożnych w celu przetrzymywania przedstawicieli kleru skazanych za różne przestępstwa i wykroczenia.

Wydarzenia na świecie 

 3 stycznia – pierwsi chińscy robotnicy-emigranci przybyli na Hawaje.
 4 stycznia – na Atlantyku, 150 km na południowy zachód od Wysp Scilly w trakcie swego dziewiczego rejsu z Southampton do Indii Zachodnich eksplodował i zatonął brytyjski parowiec RMS „Amazon”; zginęło 104 pasażerów i członków załogi.
 17 stycznia – podpisano Konwencję rzeki Sand, w której Wielka Brytania uznała niepodległość burskiego Transwalu.
 3 lutego – wojna urugwajska: koalicja brazylijsko-urugwajska odniosła zwycięstwo nad armią argentyńską w bitwie pod Caseros.
 17 lutego (5 lutego wg kalendarza juliańskiego) – zbiory Ermitażu zostały udostępnione publiczności.
 23 lutego – w Wielkiej Brytanii powstał pierwszy rząd lorda Derby.
 26 lutego – brytyjski okręt wojenny HMS „Birkenhead” rozbił się na skałach u wybrzeży południowej Afryki. Spośród będących na pokładzie 638 osób, uratowało się 193.
 13 marca – utworzono Księstwo Czarnogóry.
 17 marca – włoski astronom Annibale de Gasparis odkrył planetoidę (16) Psyche.
 20 marca – pierwsze książkowe wydanie traktującej o życiu niewolników w USA powieści Chata wuja Toma amerykańskiej pisarki Harriet Beecher Stowe.
 17 kwietnia – niemiecki astronom Robert Luther odkrył planetoidę (17) Thetis.
 24 kwietnia – Ludwik II został wielkim księciem Badenii.
 1 maja:
 zwodowano francuski okręt liniowy „Napoléon”.
 biskup Philibert de Bruillard założył Zgromadzenie Księży Misjonarzy Saletynów.
 24 września – Paryż: inż. Henri Jules Giffard wzniósł się na wysokość 1800 m i pokonał 27. kilometrową trasę na pierwowzorze sterowca własnej konstrukcji o napędzie parowym.
 11 października – zainaugurował działalność Uniwersytet w Sydney, najstarsza uczelnia wyższa w Australii.
 2 listopada – na prezydenta USA został wybrany Franklin Pierce.
 4 listopada – Camillo Benso di Cavour został premierem Piemontu.
 2 grudnia – proklamowanie II Cesarstwo Francuskie. Ludwik Napoleon przyjął tytuł cesarza Napoleona III.
 15 grudnia – brytyjski astronom John Russell Hind odkrył planetoidę Thalia.
 19 grudnia – George Hamilton-Gordon został premierem Wielkiej Brytanii.
 bunt w Kautokeino w Norwegii.

Urodzili się 
 10 stycznia – Wilhelm Kloske, biskup pomocniczy archidiecezji gnieźnieńsko-poznańskiej (zm. 1925)
 12 stycznia – Joseph Joffre, marszałek Francji, naczelny wódz armii francuskiej w czasie I wojny światowej (zm. 1931)
 22 stycznia – Remigiusz Isoré, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
 28 stycznia – George Louis Wellington, amerykański polityk, senator ze stanu Maryland (zm. 1927)
 29 stycznia – Kazimierz Morawski, polski filolog klasyczny, historyk (zm. 1925)
 6 lutego – Wasilij Safonow, rosyjski pianista, dyrygent i pedagog (zm. 1918)
 13 lutego – John Dreyer, duński astronom (zm. 1926)
 15 lutego – Samuel Goldflam, polski internista i neurolog (zm. 1932)
 16 lutego – Charles Taze Russell, amerykański kaznodzieja, twórca ruchu Badaczy Pisma Świętego (zm. 1916) 
 28 lutego – Antoni Maria Schwartz, austriacki pijar, błogosławiony katolicki (zm. 1929)
 16 marca – Gentarō Kodama, japoński generał, gubernator generalny Tajwanu (zm. 1906)
 11 kwietnia – Leon Wyczółkowski, polski malarz i grafik (zm. 1936)
 12 kwietnia – Ferdinand Lindemann, niemiecki matematyk (zm. 1939)
 15 kwietnia – Józef Freinademetz, włoski werbista, misjonarz, święty katolicki (zm. 1908)
 22 kwietnia – Wilhelm IV, wielki książę Luksemburga (zm. 1912)
 1 maja – Calamity Jane, amerykańska pionierka Dzikiego Zachodu, rewolwerowiec (zm. 1903)
 4 maja - Alice Liddell, Angielka, pierwowzór postaci Alicji z Alicji w krainie czarów Lewisa Carrolla (zm. 1934)
 11 maja – Charles Warren Fairbanks, amerykański polityk, wiceprezydent Stanów Zjednoczonych
 28 maja – Józefa Hendrina Stenmanns, współzałożycielka werbistek, błogosławiona katolicka (zm. 1903)
 25 czerwca – Antoni Gaudí, architekt hiszpański, twórca m.in. słynnego kościoła Sagrada Família w Barcelonie (zm. 1926)
 26 lipca - Anna Lewicka z Lewickich, polska pisarka, dziennikarka (zm. 1932)
 30 sierpnia – Jacobus Henricus van ’t Hoff, holenderski chemik, laureat pierwszej Nagrody Nobla (zm. 1911)
 11 września – Aleksander Bantkie-Stężyński, polski inżynier chemik, polityk, prezydent Częstochowy (zm. 1930)
 30 września – Charles Villiers Stanford, brytyjski kompozytor, dyrygent i pedagog (zm. 1924)
 2 października:
 William Ramsay, brytyjski chemik i fizyk, w 1904 laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (zm. 1916)
 Maria od Jezusa Santocanale, włoska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1923)
 6 października – Bruno Abdank-Abakanowicz, polski wynalazca (zm. 1900)
 18 października – Adam Wolański, polski ziemianin, numizmatyk (zm. 1933)
 7 listopada – Fritz Scheel, niemiecki dyrygent i skrzypek (zm. 1907)
 15 listopada – Isabel Ferrer Sabria, hiszpańska błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 21 listopada – Francisco Tárrega, hiszpański gitarzysta i kompozytor (zm. 1909)
 28 listopada – Helena Maria Stollenwerk, niemiecka werbistka, błogosławiona katolicka (zm. 1900)
 5 grudnia – Jan Pindór, polski pastor, działacz narodowy, tłumacz (zm. 1924)
 19 grudnia – Albert Abraham Michelson, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1931)

data dzienna nieznana: 
 Tadeusz Ajdukiewicz, polski malarz (zm. 1916)
 Bronisław Gustawicz, polski krajoznawca, taternik, przyrodnik, członek Komisji Fizjograficznej i Antropologicznej Akademii Umiejętności (zm. 1916)
 Aleksander Messyng, polski poeta, dziennikarz i literat
 Alfred de Bréanski, brytyjski malarz polskiego pochodzenia, pejzażysta

Zmarli 
 6 stycznia – Louis Braille, francuski pedagog, twórca systemu pisma dotykowego dla niewidomych (ur. 1809)
 24 stycznia – Ján Kollár, słowacki duchowny luterański, poeta, publicysta, archeolog, językoznawca; ideolog panslawizmu i słowackiego odrodzenia narodowego (ur. 1793)
 25 lutego – Thomas Moore, irlandzki poeta i pisarz (ur. 1779)
 27 lutego – Joseph Drechsler, austriacki kompozytor, dyrygent i organista pochodzenia czeskiego (ur. 1782)
 3 marca – Teresa Eustochio Verzeri, włoska zakonnica, święta katolicka (ur. 1801)
 4 marca – Nikołaj Gogol, pisarz rosyjski (ur. 1809)
 24 kwietnia – Leopold, wielki książę Badenii (ur. 1790)
 1 maja – Jan Bonnard, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1824)
 6 lipca – Franciszek Pawłowski, biskup płocki (ur. 1774)
 28 sierpnia – Feliks Jan Bentkowski, polski historyk literatury, bibliograf (ur. 1781)
 19 września – Emilia de Rodat, francuska zakonnica, święta katolicka (ur. 1787)
 20 września – Józef Czarnota, austriacki inżynier górniczo-hutniczy i mineralog polskiego pochodzenia (ur. 1818)
 26 października – Vincenzo Gioberti, polityk, filozof i teolog włoski (ur. 1801)
 18 listopada – Róża Filipina Duchesne, francuska zakonnica, święta katolicka (ur. 1769)
 27 listopada – Ada Lovelace, angielska matematyczka i informatyczka (ur. 1815)
 Data dzienna nieznana:
 Julian Goslar, polski działacz rewolucyjny (ur. 1820)

Zdarzenia astronomiczne 
 W tym roku Słońce osiągnęło lokalne maksimum aktywności.

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 19 lutego
 Ostatki: 24 lutego
 Popielec: 25 lutego
 Niedziela Palmowa: 4 kwietnia
 Wielki Czwartek: 8 kwietnia
 Wielki Piątek: 9 kwietnia
 Wielka Sobota: 10 kwietnia
 Wielkanoc: 11 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 12 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 20 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 30 maja
 Boże Ciało: 10 czerwca

Przypisy 

1852