Płock

Płock – miasto w Polsce, na prawach powiatu, położone na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079–1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075), siedziba biskupa naczelnego Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea. Polskie miasto-bohater (1921).

W preambule do Statutu Miasta Płocka użyto nazwy Stołeczne Książęce Miasto Płock.

Prawa miejskie uzyskał w 1237 roku, potwierdzone w latach 1361, 1435, 1462, 1514. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego w starostwie płockim województwa płockiego w 1784 roku.

W latach 1975–1998 stolica województwa płockiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2021 r., miasto było zamieszkiwane przez 117 573 osób.

Geografia 
Płock leży nad Wisłą (pomiędzy ca. 629 a 633 kilometrem jej biegu), w zasięgu zbiornika wodnego utworzonego zaporą we Włocławku (śluza na 674,5 kilometrze biegu Wisły), na styku dwóch makroregionów: prawobrzeżnego Pojezierza Dobrzyńskiego oraz położonej na lewym brzegu rzeki strefy Kotliny Płockiej. Klimat lokalny charakteryzuje się niską sumą opadów (510 mm rocznie), średnimi temperaturami stycznia , a lipca .

Powierzchnia 
Płock zajmuje powierzchnię 8806 ha. Główna część miasta położona jest na wysokim, prawym brzegu Wisły (wysokość skarpy wynosi ok. 50 m), lewobrzeżny Płock to dzielnice Radziwie, Góry, Ciechomice i Pradolina Wisły.

Klimat

Ochrona przyrody 
Na terenie miasta znajduje się 9 pomników przyrody (stan na rok 2004):

Płock posiada 2 zespoły przyrodniczo-krajobrazowe:
 jar rzeki Brzeźnicy
 jar rzeki Rosicy

Demografia 

Wykres liczby ludności Płocka na przestrzeni ostatniego tysiąclecia:

Największą populację Płock miał w 1998 r. –  mieszkańców.

Osiedla 

Płock podzielony administracyjnie jest na 23 osiedla (21 osiedli mieszkaniowych oraz 2 niezamieszkane osiedla przemysłowe).

Symbole miasta 

Barwy miasta – żółto-niebieskie z czerwonym szlakiem w środku ustalone w 1938 roku przez Radę Miejską nawiązują swoją kolorystyką do barw dawnego munduru województwa ustanowionego przez sejm 1776 roku dla województwa płockiego.

Historia 

We wczesnym średniowieczu ważny ośrodek kultowy Słowian. Płock został założony w końcu X wieku i był jedną z głównych siedzib królestwa (łac. sedes regni principalis).
W latach 1079–1138 pełnił rolę stolicy państwa polskiego. Miasto w zlatynizowanej formie urbs Plocensis oraz civitas Plocensis notuje Gall Anonim w swojej Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116.

Odznaczenia dla miasta 
 Krzyż za Męstwo i Odwagę 206 Pułku Piechoty Armii Ochotniczej i Obrony Płocka 20 marca 1921
 Krzyż Walecznych 10 kwietnia 1921 – w uznaniu bohaterstwa wykazanego przez ludność cywilną miasta Płocka w dniach 18 i 19 sierpnia 1920 r., podczas najazdu bolszewików
 Order Sztandaru Pracy I klasy 26 czerwca 1966
 Order Krzyża Grunwaldu II klasy 8 maja 1979
 Order Krzyża Grunwaldu III klasy 7 maja 1986

Architektura 

 Bazylika katedralna wzniesiona została w 1144 roku z fundacji biskupa Aleksandra z Malonne. Wielokrotnie przebudowywana, zachowała jednak swoje pierwotne romańskie elementy. W Kaplicy Królewskiej znajduje się sarkofag dwóch władców Polski – Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego, a także 13 książąt mazowieckich: m.in. Konrada I mazowieckiego i Bolesława IV Kędzierzawego. Katedra w Płocku jest największą nekropolią Piastów w Polsce. W kruchcie – kopia słynnych brązowych, romańskich Drzwi płockich, wykonanych dla katedry płockiej około 1154 roku w Magdeburgu
 Zamek książęcy z XIV wieku, przebudowany w XVI wieku na opactwo benedyktynów. W murach zamkowych znajdują się dwie gotyckie wieże: Wieża Szlachecka – dawne więzienie dla szlachty i Wieża Zegarowa z barokowym hełmem i z fragmentami romańskiego palatium z XIII wieku u podstawy. W dawnym opactwie mieści się obecnie Muzeum Diecezjalne, które eksponuje najcenniejsze zabytki skarbca takie jak Herma św. Zygmunta, kielich Konradowski, Diadem płocki, który należał do Konrada I mazowieckiego i gotyckie monstrancje. Obok, w dawnym budynku muzeum, znajduje się kolekcja malarstwa, rzeźby i rzemiosła artystycznego (m.in. zbiór ponad 100 pasów kontuszowych).
 Świątynia Miłosierdzia i Miłości – katedra mariawicka, wybudowana z inicjatywy Marii Kozłowskiej w latach 1911–1914. W skład kompleksu budynków wchodzi także klasztor – siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Świątynię i klasztor wzniesiono w stylu neogotyku angielskiego na planie litery E. We wnętrzu świątyni znajduje się pozłacana konfesja, nagrobek Marii Franciszki i biskupów mariawickich.

 Amfiteatr płocki – wkomponowany w zbocze skarpy obiekt przykryty wachlarzowym dachem mieszczący ok. 3,5 tysiąca widzów.

 Ulica Tumska – deptak miejski. Wytyczona na początku XIX w., gdy miała być drogą dojazdową do katedry. Potem połączyła Rynek Kanoniczny (obecnie Plac Narutowicza) z Nowym Rynkiem i stała się główną ulicą handlową miasta.
 W secesyjnej kamienicy przy ul. Tumskiej 8 mieści się Muzeum Mazowieckie, jedna z najstarszych placówek muzealnych w Polsce. W zbiorach muzeum znajduje się bogata kolekcja sztuki secesyjnej, w tym prace Wyspiańskiego, Malczewskiego, Mehoffera, Laszczki, Laliqua, Galle oraz art déco, eksponowane na osobnej wystawie stałej w budynku przy ul. Kolegialnej 6.

 Ulica Grodzka – najstarsza ulica miasta. Łączyła dwa rynki miejskie: Kanoniczny (obecnie Pl. Narutowicza) oraz Stary Rynek. Obecnie w zabudowie dominują neoklasycystyczne kamienice z XIX wieku.

 Przy ulicy Małachowskiego 1 mieści się „Małachowianka” – jedna z najstarszych w Polsce szkół średnich (zał. według tradycji w 1180). W podziemiach średniowiecznego skrzydła budynku mieści się muzeum szkolne z reliktami architektury romańskiej i gotyckiej, a w gotyckiej wieży obserwatorium astronomiczne. Wśród uczniów szkoły byli m.in. Ignacy Mościcki – Prezydent II RP i Tadeusz Mazowiecki – pierwszy Premier III RP, podróżnik Tony Halik oraz Jan Zumbach – dowódca legendarnego Dywizjonu 303
 Sanktuarium Bożego Miłosierdzia, jest celem pielgrzymek religijnych. 22 lutego 1931 roku siostra św. Faustyna Kowalska miała mieć pierwsze objawienie obrazu Jezusa Miłosiernego. W 100-lecie jej narodzin zostało otwarte Muzeum św. Siostry Faustyny.

 Stary Rynek – do połowy XIX wieku tętnił życiem. Były zajazdy, oberże i sklepy. Pośrodku rynku wznosił się gotycki ratusz z niewysoką wieżą, a przed nim szafot.
 Płocki ratusz – zbudowany w latach dwudziestych XIX wieku, zaprojektowany został przez Jakuba Kubickiego (twórcy m.in. Belwederu w Warszawie), w okresie klasycyzmu był miejscem ostatniego posiedzenia Sejmu Królestwa Polskiego w 1831 r. (tzw. Sejm Powstańczy). Od chwili powstania ratusz był zawsze siedzibą władz miejskich.
 Kościół kolegiacki św. Bartłomieja ufundowany przez Kazimierza Wielkiego, Świątynia była wielokrotnie przebudowywana. W XVIII w. w wyniku osuwania skarpy rozebrano boczne kaplice, a wejście w stylu barokowym dobudowano od strony Starego Rynku. W kościele znajduje się wczesnobarokowy ołtarz z roku 1640.
 Neogotycki klasztor Starokatolickiego Kościoła Mariawitów – centrum polskiego mariawityzmu z początku XX wieku.
 W pobliżu domu, w którym urodził się i mieszkał Władysław Broniewski (1897–1962), przy Placu Obrońców Warszawy znajduje się monumentalny pomnik wystawiony w 1972 r. na cześć poety, autorstwa Gustawa Zemły. Na podwórzu przed domem rośnie kilkusetletni dąb. Broniewski w wielu swoich wypowiedziach codziennych i poetyckich identyfikował się z prastarym drzewem. Władysław Broniewski jest Honorowym Obywatelem Miasta Płocka.
 Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego. Odsłonięty 18 sierpnia 1997 roku, w 77 rocznicę wydarzeń na Pl. Obrońców Warszawy (przedwojennym placu Piłsudskiego).

 „Petrochemia płocka” zaczęła powstawać w 1960 r. Dziś Polski Koncern Naftowy Orlen jest jedną z największych firm w tej części Europy i potentatem na krajowym rynku paliw płynnych i produktów petrochemicznych
 Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny to wspólne przedsięwzięcie władz miasta Płocka i PKN Orlen, mające na celu rozwój przedsiębiorczości w Płocku i regionie. Park oferuje przedsiębiorcom ponad 200 ha terenów (zasoby gminy Płock sąsiadujące z PKN Orlen). W 2007 r. tereny PPP-T zdobyły I miejsce w województwie mazowieckim w konkursie „Grunt na medal”. W Parku docelowo znajdzie zatrudnienie kilka tysięcy osób. Teren o powierzchni 200 ha sąsiadujący z PKN Orlen czeka na przedsiębiorców działających w różnych sferach aktywności: przemysłowej, technologicznej i badawczo-rozwojowej.
 Płock jest miastem atrakcyjnym dla inwestorów zagranicznych. Płock spośród ofert w Polsce wybrał amerykański Levi Strauss. Zbudował fabrykę i od 1992 r. rozpoczął masową produkcję odzieży dżinsowej (na zdjęciu). Jedyny w kraju producent kombajnów zbożowych Bizon przekształcił się w spółkę z udziałem kapitału międzynarodowej korporacji CNH. Od 2003 r. działa Basell Orlen Polyolefins, który uruchomił w Płocku dwa największe na świecie zakłady produkcyjne polipropylenu i polietylenu. Na płockim rynku są również inne firmy z udziałem kapitału zagranicznego: Hoppenstedt Bonnier Information, Bildau&Bussmann, Adler Polska, A. Schulman, Dr Oetker Dekor.
 W życiu kulturalnym Płocka ważne miejsce zajmuje Płocka Orkiestra Symfoniczna, która doczekała się nowoczesnej sali koncertowej w Szkole Muzycznej. W styczniu 2008 r. do zmodernizowanego budynku zaprosił Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku. Jest to obecnie jeden z najnowocześniejszych obiektów teatralnych w Polsce. Niekwestionowanym ambasadorem płockiej kultury jest zespół „Dzieci Płocka”, założony pół wieku temu przez druha Wacława Milke. Sukcesy odnosi także Zespół Pieśni i Tańca „Wisła” oraz chór chłopięcy „Pueri Cantores Plocenses” (na zdjęciu).
 Stadion im. Kazimierza Górskiego (Wisły Płock im. Kazimierza Górskiego) – rozgrywane były tam mecze międzypaństwowe w piłce nożnej. Piłkarze ręczni Wisły Płock w 2008 roku zostali mistrzami Polski i zdobyli Puchar Polski, a jeden z zawodników – Marcin Wichary w barwach kadry narodowej rozgrywał mecze podczas igrzysk olimpijskich w Pekinie. Płock ma swoich olimpijczyków oraz medalistów mistrzostw świata i Europy w innych dyscyplinach (kick-boxing, wioślarstwo, tenis ziemny osób niepełnosprawnych). W 2009 r. obok stadionu Wisły rozpoczęła się budowa hali widowiskowo-sportowej na 5 tys. osób.
 Ogród Zoologiczny w Płocku. W położonym na nadwiślańskiej skarpie ogrodzie zoologicznym jest ponad 3700 zwierząt w 320 gatunkach. Zoo posiada wiele osobliwości świata zwierzęcego, w tym 25 gatunków rzadkich i ginących. Są wśród nich m.in.: irbisy, pingwiny przylądkowe, żurawie mandżurskie, słoń indyjski, lamparty perskie i kondory wielkie. W płockim zoo można zobaczyć słonie, żyrafy, lwy, foki, różne gatunki małp między innymi tamaryny i marmozety – najmniejsze małpki świata. Dumą ogrodu są także akwaria morskie i słodkowodne oraz największa kolekcja gadów w Polsce.
 Płockie mosty. Brzegi Wisły i dwie części Płocka – prawo- i lewobrzeżną łączą dwa mosty: nowy i stary. Zabytkowy most drogowo-kolejowy pochodzi z roku 1938 (częściowo zburzony w czasie wojny i zrekonstruowany w 1950 r.) i nosi imię Legionów Józefa Piłsudskiego. Od 2009 r. most jest iluminowany w trzech kolorach, nawiązujących do kolorów flagi miejskiej: żółtym, czerwonym i niebieskim. Ciężka, przytłaczająca za dnia stalowa konstrukcja nocą zachwyca lekkością. Jest to najdłuższa kolorowa iluminacja mostowa w Europie (690 m). W 2007 r. został uroczyście otwarty nowy, drugi most na Wiśle wraz z drogami dojazdowymi. Była to najbardziej wyczekiwana inwestycja drogowa ostatnich kilkudziesięciu lat. Most Solidarności posiada dwa 65-metrowe pylony, do których podwieszono na linach 5 przęseł, w tym najdłuższe w Polsce przęsło główne o rozpiętości 375 m. W tej konstrukcji jest to najdłuższy most na świecie. Nowy most ma 1200 m długości i 27,5 m szerokości, chodnik, ścieżkę rowerową i cztery pasy ruchu.
 Urząd Stanu Cywilnego (pałac ślubów)
Zabytki Płocka znajdują się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Rozrywka 
 Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego – Początki teatru w Płocku sięgają początków XIX wieku. 20 sierpnia 1812 roku dzięki staraniom ówczesnego prefekta departamentu płockiego Rajmunda Rembielińskiego rozpoczyna swoją działalność płocki teatr. Siedzibą teatru staje się budynek kościoła św. Trójcy. Niestety w 1940 roku Niemcy rozbierają budynek teatru, a tym samym kończą jego działalność. Dzięki staraniom społeczeństwa zostaje powołany Teatr Płocki. Swoją działalność rozpoczyna 12 stycznia 1975 roku. Pięć lat później teatr otrzymuje imię Jerzego Szaniawskiego. W grudniu 2005 rozpoczęto generalny remont obiektu. Ponad dwa lata później (1 lutego 2008) zmodernizowany teatr zostaje otwarty. Koszt inwestycji wyniósł 25 mln złotych.
 Stowarzyszenie Teatr Per Se założone przez Mariusza Pogonowskiego przy współpracy aktorów z płockiego teatru. Organizuje warsztaty teatralne dla młodzieży z Płocka. Siedzibę nazywają Sceną off off. Stowarzyszenie, wspierane przez sponsorów (ten główny to Urząd Miasta Płock), tworzy głównie alternatywne spektakle, ale nie tylko. Teatr tańca, ruchu, słowa.
 Amfiteatr w Płocku im. Miry Zimińskiej – Sygietyńskiej
 Płocka Orkiestra Symfoniczna im. Witolda Lutosławskiego – w 1977 roku powstała Płocka Orkiestra Kameralna. Od 1998 roku działa jako orkiestra symfoniczna. Od 1999 roku jej patronem jest Witold Lutosławski.
 Harcerski Zespół Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka” im. Druha Wacława Milke: HZPiT „Dzieci Płocka” jest najstarszym zespołem dziecięcym w Polsce. Działa nieprzerwanie od 1946 roku. Obecnie dyrektorem zespołu jest jego wychowanek, wnuk założyciela dh hm Wacława Milke – Tadeusz Milke. W zajęciach zespołu uczestniczy ponad 500 dzieci w wieku od 6 do 20 lat, z czego około 200 bierze udział w koncertach. Zespół podzielony jest na grupy wiekowe, które w repertuarze Zespołu specjalizują się w danym regionie folklorystycznym kraju. Grupa liczy od 20 do 24 osób, wiąże się to również ze strojami jakimi dysponuje zespół.

Kina 
 Helios – 5 sal, 1010 miejsc; Galeria Wisła; ul. Wyszogrodzka
 Novekino Przedwiośnie – 4 sale, 823 miejsca; ul. Tumska
 Kino za rogiem – 1 sala, 30 miejsc; ul. Jakubowskiego

Galerie handlowe 
 Galeria Wisła – 120 sklepów, restauracje, kino, kręgle; ul. Wyszogrodzka 144
 Galeria Mazovia – 110 sklepów, restauracje, klub muzyczny, klub fitness; ul. Wyszogrodzka 127
 Atrium Mosty – 50 sklepów, restauracje, klub fitness; ul. Tysiąclecia 2a
 Galeria Tayger – 70 sklepów; ul. Królewiecka 2

Centra handlowe 
 CH Auchan – ul. Wyszogrodzka 140
 CH TSS – ul. Nowy Rynek 5
 CH Graniczna – 4 sklepy (Media Expert, Biedronka, Decathlon, Leroy Merlin); Trasa ks. J. Popiełuszki 2, 4, 6

Muzea 
 Muzeum Diecezjalne
 Muzeum Małachowianki
 Muzeum Mazowieckie
 Muzeum św. Faustyny
 Muzeum Żydów Mazowieckich

Media lokalne 
 Gazeta Wyborcza
 Portal Płock
 PetroNews
 Tygodnik Płocki
 ePłock.pl
 Dziennik Płocki

Telewizja 
 TV Mazowsze – program lokalny w sieci kablowej Multimedia Polska
 TVP3 Warszawa oddział w Płocku
 Info Płock TV

Radio 
 Katolickie Radio Diecezji Płockiej – 104,3 FM
 Radio dla Ciebie Płock – 101,9 FM
 Radio Eska Płock – 95,2 FM
 Radio VOX FM Płock – 90,4 FM
 Radio Tok FM Płock – 101,2 MHz
 Radio Płock FM – 88,1 FM
 Radio RMF Classic Płock – 93,1 FM
 Polskie Radio 24 – 99,7 FM

7 czerwca 1991 roku, w dniu wizyty Jana Pawła II w Płocku, uruchomiono pierwsze radio katolickie – Katolickie Radio Płock, nadające swój program na częstotliwości 104,3 MHz. Siedziba radia mieściła się przy ulicy Kazimierza Wielkiego 5. 23 czerwca 2014 roku Katolickie Radio Płock połączyło się z Katolickim Radiem Ciechanów, tworząc jedną rozgłośnię – Katolickie Radio Diecezji Płockiej.

Prasa 
 Express Płocki
 PetroNews (bezpłatna)
 Gazeta Wyborcza Płock
 Gazeta Zadzwoń
 Gość Niedzielny – edycja płocka
 Tygodnik Płocki
 Zakładowa gazeta ORLEN Ekspres (wcześniej Petro-Echo) istniejąca od 1963 r.

Archiwa 
 Archiwum Diecezjalne
 Archiwum Państwowe

Muzyka 
Od 2006 roku jest organizowany międzynarodowy festiwal muzyki elektronicznej Audioriver, który w 2019 roku gościł 30 tysięcy osób.

Dorocznie odbywa się także festiwal muzyki rap Polish Hip-Hop Festival

Gospodarka 
W dobie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nastąpił gwałtowny rozwój społeczno-gospodarczy Płocka. W 1945 powstało Płockie Przedsiębiorstwo Robót Mostowych (które wykonało np. most Łazienkowski w Warszawie), od 1964 roku Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne, Fabryka Maszyn Żniwnych produkująca m.in. kombajn „Bizon” (założona w 1870), Płocka Stocznia Rzeczna – największy w Polsce zakład produkujący tabor rzeczny dla żeglugi śródlądowej i inne. W mieście w tym okresie w przemyśle zatrudnionych było 38% ogółu zatrudnionych. Po transformacji ustrojowej część zakładów postawiona została w stan upadłości.

W końcu stycznia 2012 r. liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Płocku obejmowała ok. 8,5 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 12,5% do aktywnych zawodowo. W końcu stycznia 2023 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Płocku obejmowała ok. 3,7 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 6%.

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Płocka wynosiły 731,89 mln zł, a dochody budżetu 685,08 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu wynosiło 389,0 mln zł (koniec 2013), co stanowiło 56,8% wysokości wykonywanych dochodów.

7 września 2015 wmurowano kamień węgielny pod budowę największej w kraju elektrociepłowni, która realizowana ma być wspólnie przez PKN Orlen oraz Siemensa. Nowy obiekt ma w całości pokryć zapotrzebowanie PKN Orlen na energię elektryczną i parę technologiczną, a stosowanym paliwem ma być gaz ziemny.

Ochrona zdrowia 
Na terenie miasta działają dwa szpitale – wojewódzki państwowy, miejski prywatny oraz Poliklinika MSWiA

 Wojewódzki Szpital Zespolony przy ul. Medycznej 19
 Szpital Miejski Świętej Trójcy przy ul. Kościuszki 28
 Poliklinika MSWiA przy ul. Sportowej 2

Edukacja 

 27 przedszkoli
 16 szkół podstawowych
 34 szkoły ponadpodstawowe
 szkoły wyższe:
 Politechnika Warszawska – Filia w Płocku
 Akademia Mazowiecka w Płocku
 Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica
 Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego – Punkt Konsultacyjny
 Wyższe Seminarium Duchowne

W mieście znajduje się również Płocki Uniwersytet Ludowy.

Wspólnoty wyznaniowe 
Płock jest stolicą powstałej w 1075 rzymskokatolickiej diecezji płockiej oraz siedzibą władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i stolicą mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej. Płockie parafie rzymskokatolickie są podzielone pomiędzy trzy dekanaty: płocki wschodni, zachodni oraz dekanat gąbiński. W mieście żyje też diaspora Kościoła Katolickiego Mariawitów (odprawiająca adorację ubłagania 6. dnia każdego miesiąca), utrzymująca łączność z parafią w Felicjanowie.

W Płocku działa prawosławna parafia Przemienienia Pańskiego, posiadająca – oprócz cerkwi parafialnej – także kaplicę cmentarną.

Na terenie miasta działa 5 społeczności protestanckich: parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego oraz zbory Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, Kościoła Chrystusowego w RP, Kościoła Chrześcijańskiego „Jezus Żyje” i Federacji Apostolskiej „Obóz Boży” (Kościół „Jezus jest Panem”), a także 3 zbory Świadków Jehowy z Salami Królestwa.

Świątynie

Zabytkowe 
 rzymskokatolickie
 bazylika katedralna pw. Wniebowzięcia NMP (Stare Miasto)
 kościół kolegiacki św. Bartłomieja (Stare Miasto)
 kościół św. Aleksego (Trzepowo)
 kościół św. Jana Chrzciciela (Stare Miasto)
 kościół św. Dominika (Kolegialna)
 kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (Imielnica)
 kościół św. Benedykta (Radziwie)
 kaplica na Cmentarzu Miejskim (Stare Miasto)

 mariawickie
 świątynia Miłosierdzia i Miłości (Stare Miasto)

 judaistyczne
 Mała Bożnica – Muzeum Żydów Mazowieckich (Stare Miasto)

 prawosławne
 kaplica św. Michała Archanioła (Wyszogrodzka) – cmentarna

Pozostałe 
 rzymskokatolickie
 Sanktuarium Miłosierdzia Bożego (Stare Miasto)
 kościół Ducha Świętego (Skarpa)
 kościół Matki Boskiej Częstochowskiej (Łukasiewicza)
 kościół Matki Boskiej Fatimskiej (Międzytorze)
 kościół Miłosierdzia Bożego (Wyszogrodzka)
 kościół św. Krzyża (Podolszyce Północ)
 kościół św. Stanisława Kostki (Dworcowa)
 kościół św. Wojciecha (Podolszyce Południe)
 kościół św. Maksymiliana Kolbego (Ciechomice)

 ewangeliczne
 kaplica Kościoła Chrystusowego w RP (Stare Miasto)

 ewangelickie
 kaplica ewangelicka (Stare Miasto)

 prawosławne
 cerkiew Przemienienia Pańskiego (Kolegialna) – parafialna

Cmentarze 
 rzymskokatolickie
 Cmentarz „Stary”
 Cmentarz Miejski
 Cmentarz Komunalny
 Cmentarz na Radziwiu
 Cmentarz w Ciechomicach
 Cmentarz w Ośnicy (os. Borowiczki)
 Cmentarz w Imielnicy
 Cmentarz w Trzepowie
 Cmentarze przykościelne w Płocku (nieistniejące)

 ewangelickie
 Cmentarze ewangelickie w Płocku

 żydowskie
 Stary cmentarz żydowski w Płocku
 Nowy cmentarz żydowski w Płocku

 mariawickie
 Cmentarz mariawicki na Cholerce (os. Wyszogrodzka)

 prawosławne
 Cmentarz prawosławny w Płocku

 wojskowe
 Cmentarz Garnizonowy

Buddyzm 
 Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu:
 ośrodek w Płocku
 Szkoła Zen Kwan Um w Polsce:
 Płocka Grupa Zen

Transport

Kolejowy 

Historia kolei w Płocku sięga lat 20. XX wieku. 15 stycznia 1922 otwarto 46 km 1-torowy odcinek Kutno – Płock Radziwie. 19 listopada 1934 uruchomiono 35 km 1-torowy odcinek Płock – Sierpc. W grudniu 1938 dobudowano brakujący 6,5 km odcinek Płock – Płock Radziwie dzięki powstałemu na Wiśle mostowi. Obecnie linia kolejowa nr 33 Kutno – Brodnica łączy miasto z węzłami w Kutnie i Sierpcu. W mieście znajduje się dworzec kolejowy i stacja Płock Radziwie. Linie kolejowe dochodzą również do kilku zakładów przemysłowych (m.in. do stoczni rzecznej, Fabryki Maszyn Żniwnych, PKN Orlen). Z Płocka odjeżdża pociąg do Warszawy Wschodniej, Katowic, Gdyni, sześć do Sierpca oraz Kutna. Płock obsługują Koleje Mazowieckie i PKP. Część połączeń jest obsługiwana przez szynobusy.

Lotniczy 

Istnieją plany przebudowy sportowego lotniska Aeroklubu Ziemi Mazowieckiej na cywilny port lotniczy, który mogłby obsługiwać loty regionalne.

W 2014 przy ul. Medycznej oddano do użytku sanitarne lądowisko dla helikopterów.

Drogowy 

W 2012 roku w Płocku zarejestrowanych było  pojazdów (20 maja).
W Płocku krzyżują się 2 drogi krajowe:
 dk nr 60: Łęczyca – Kutno – Płock – Ciechanów – Ostrów Mazowiecka
 dk nr 62: Strzelno – Włocławek – Płock – Wyszków – Sokołów Podlaski – Siemiatycze

W mieście początek mają 4 drogi wojewódzkie:
 dw nr 559 – do Lipna
 dw nr 562 – do Szpetala Górnego
 dw nr 567 – do Góry
 dw nr 575 – do Kazunia Nowego

Około 40 km na południe od miasta, na drodze krajowej nr 60, między Gostyninem a Kutnem – w miejscowości Sójki zlokalizowany jest węzeł autostradowy „Kutno-Północ” umożliwiający wjazd na autostradę A1. Natomiast na północ od Płocka, na obszarze gminy Bielsk, przebiegać ma planowana droga ekspresowa S10.

Komunikacja miejska

Autobusy 

Komunikacja Miejska Płock jest największą firmą świadczącą usługi przewozowe w mieście. Obsługuje 42 linie autobusowe miejskie i podmiejskie. Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Płocku S.A. świadczy usługi przewozowe na trasach podmiejskich i dalekobieżnych – linie PKS, KomfortBus i BusKom. Istnieją 2 linie BusKom. Usługi przewozowe świadczy również linia prywatna P4 (dawniej linia ta była obsługiwana przez Komunikację Miejską i miała oznaczenie cyfrowe nr 4).

Tramwaje 

W grudniu 2007 Urząd Miasta Płocka zdecydował się na zlecenie opracowania studium wykonalności linii tramwajowej w mieście. Pierwszy płocki tramwaj miał ruszyć w 2013 roku z ulicy Harcerskiej do Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego. Po przeprowadzeniu wyborów samorządowych w listopadzie 2010 nowe władze zapowiedziały wycofanie się z realizacji inwestycji.

Mosty 
W Płocku przez Wisłę poprowadzone są 2 mosty: most im. Legionów Piłsudskiego oraz most Solidarności. W mieście zbudowane są także mosty przez mniejsze cieki wodne: 3 przez Brzeźnicę, 2 przez Rosicę, 2 przez Słupiankę.

Sport

Piłka nożna 
 Wisła Płock (zał. 1947 r., zdobywca Pucharu Polski i Superpucharu Polski) – ekstraklasa
 Wisła II Płock – IV liga
 Stoczniowiec Płock (zał. 1949 r.) – liga okręgowa
 SKS 70 Płock – Klasa B
 Królewscy Płock (zał. 2012 r.) – kobieca drużyna piłkarska.

Piłka ręczna 
 Orlen Wisła Płock (zał. 1947 r.) – 7-krotny Mistrz Polski (1995, 2002, 2004, 2005, 2006, 2008, 2011); 10-krotny zdobywca Pucharu Polski (1992, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001, 2005, 2007, 2008, 2022); finalista Final 4 EHF European League (2022). Wisła Płock jest jednym z najbardziej utytułowanych klubów w historii polskiej piłki ręcznej.

 AZS PWSZ Jutrzenka Płock
 MUKS 21 Płock

Piłka siatkowa 
 Wisła Płock Stowarzyszenie Piłki Siatkowej (zał.2006 r.) – kobieca siatkówka

Pozostałe 
 Masovia Płock (zał. 1937 r.) – ekstraklasa badmintona
 Mustangs Płock (zał. 2006 r.) – II liga polska w futbolu amerykańskim
 Medyk Płock, Mon-Pol Płock, ZetGieBe Płock – koszykówka
 MUKS Płock, MLKL Płock – lekkoatletyka
 Aeroklub Ziemi Mazowieckiej – szybownictwo, sekcja modelarska
 Alumn Płock – tenis stołowy
 Płockie Towarzystwo Wioślarskie (zał. 1882 r.; zarazem najstarszy klub sportowy w mieście) – wioślarstwo
 Klub Żeglarski Petrochemia Płock – żeglarstwo
 MZOS Płock, PSP SWIM Płock – pływanie
 Flyons Płock – ultimate frisbee

Administracja i polityka 
Płock jest miastem na prawach powiatu. Miasto jest siedzibą starostwa powiatu płockiego oraz wielu urzędów lokalnych i instytucji publicznych.

Płock podzielony jest na 23 osiedla (21 osiedli mieszkaniowych oraz 2 niezamieszkane osiedla przemysłowe). Osiedla stanowią oficjalny, prawny podział administracyjny miasta. Są zgodnie z art. 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. jednostkami pomocniczymi gminy.

Miasto należy do następujących okręgów wyborczych:
 okręg wyborczy nr 16 w wyborach do Sejmu RP
 okręg wyborczy nr 38 w wyborach do Senatu RP od 2011
 okręg wyborczy nr 5 w wyborach do Parlamentu Europejskiego
W latach 2001–2011 miasto należało do okręgu wyborczego nr 15 w wyborach do Senatu RP.

Rada Miasta

Infrastruktura techniczna 
W mieście działają 24 bezpłatne hotspoty sieci Plonet.

Osoby związane z Płockiem

Honorowi Obywatele Miasta 

 Józef Piłsudski (1921)
 Ignacy Mościcki (1929)
 Antoni Julian Nowowiejski (1931)
 Wacław Lachman (1934)
 Edward Rydz-Śmigły (1938)
 Władysław Broniewski (1950)
 Marcin Kacprzak (1964)
 Franciszek Tekliński (1978)
 Mira Zimińska-Sygietyńska (1985)
 Karl Dedecius (1996)
 Kazimierz Górski (2004)
 Stanisław Wielgus (2006)
 Stanley Podzieliński (2007)
 Janina Fetlińska (2010)
 Jolanta Szymanek-Deresz (2010)
 Tadeusz Mazowiecki (2011)

Płocczanie roku 
 Anna i Wiktor Bramscy – 2000
 Anna Kalaszczyńska-Kikiewicz – 2001
 Bogusław Osiecki – 2002
 Tomasz Korga – 2003
 ks. Wojciech Góralski – 2004
 Andrzej Drzewiecki, Włodzimierz Figatowski – 2005
 Halina i Stanisław Płuciennikowie – 2006
 Marek Gajewski – 2007
 Wiesław Chrobot – 2008
 Grzegorz Stellak – 2009
 Renata Nych – 2010
 Hanna Witt-Paszta – 2011
 Maciej Kulas – 2012
 Paweł Śliwiński – 2013
 Aleksandra Podwójci – 2014
 ks. Stefan Cegłowski – 2015
 Beata Olszewska, Janusz Kempa z zespołem uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. Marszałka Stanisława Małachowskiego – 2016
 Joanna Banasiak – 2017
 Paweł Mieszkowicz – 2018
 Marcin Siwek – 2019
 Piotr Gryszpanowicz – 2020
 Leonard Sobieraj – 2021

Kontakty międzynarodowe 
29 czerwca 2004 roku Instytut ONZ do spraw Badań i Szkoleń otworzył w Płocku centrum szkoleń CIFAL. Zajmuje się ono szkoleniem samorządowców z Europy Środkowej i Wschodniej. Jest to jedno z jedenastu podobnych centrów na całym świecie.

Za aktywną współpracę międzynarodową miasto otrzymało flagę Rady Europy.

Współpraca międzynarodowa 
Miasta i gminy partnerskie:
  Auxerre (2000)
  Bielce (2000)
  Darmstadt (1988)
  Forli (1998)
  Fort Wayne (1990)
  Huai’an (2010)
  Loznica (1972)
  Możejki (1994)
  Mytiszczi (2006-2022; zawieszono w związku z agresją Rosji na Ukrainę)
  Nowopołock (1996-2022; zawieszono w związku z agresją Rosji na Ukrainę)
  Thurrock (2004)
  Plewen (2011)
  Żytomierz (2013)
  Rustawi (2016)

Sąsiednie gminy 
 Nowy Duninów
 Stara Biała
 Radzanowo
 Słupno
 Gąbin
 Łąck

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Fotogaleria miasta Płocka
 Urząd Miasta Płocka
 

 
Miasta królewskie I Rzeczypospolitej (województwo płockie)
Miasta polskie lokowane na prawie chełmińskim
Miasta w województwie mazowieckim
Miasta na prawach powiatu
Miasta w Polsce lokowane w XIII wieku
Miasta wojewódzkie I Rzeczypospolitej
Miejsca obrad polskich sejmów
Odznaczeni Krzyżem Walecznych
Starostwo płockie
Miejscowości odznaczone Orderem Krzyża Grunwaldu