Polskie Linie Oceaniczne

Polskie Linie Oceaniczne, PLO (Polish Ocean Lines) – polskie przedsiębiorstwo żeglugowe z siedzibą w Gdyni.

Historia 

PLO powstało jako przedsiębiorstwo państwowe w 1951 r. z połączenia spółek Gdynia-America Line (GAL), Żegluga Polska oraz Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe.
Po utworzeniu firmy rozpoczął się jej stopniowy rozwój. Dokonano zakupu wielu jednostek, a także zwiększono zatrudnienie. W latach 1951–1954 spółka była też m.in. właścicielem sopockiego Grand Hotelu. Tonaż statków wzrastał, aby w latach 60. osiągnąć poziom 800 000 DWT. W 1967 r., w związku z blokadą Kanału Sueskiego, statki PLO, wykonujące rejsy na Daleki Wschód zmuszone były opływać Afrykę. W 1969 r. flagowym statkiem spółki przestał być MS Batory, który został sprzedany po cenie złomu w roku 1971 (statek ten nie został jednak zezłomowany przez nabywcę, a odprzedany dalej). Jego miejsce zajął nowocześniejszy TSS Stefan Batory.

Lata 70. stanowiły okres dalszego wzrostu tonażu floty PLO. Tonaż ten pod koniec dekady wynosił ok. 1,2 mln DWT przy 176 statkach noszących znak armatorski PLO. Zatrudnienie wynosiło ok. 10 000 osób, z czego blisko 80% stanowiła kadra pływająca. Przewozy sięgały 5 mln ton. W tamtym czasie przekazano statki uprawiające żeglugę trampową z PLO do Polskiej Żeglugi Morskiej. Pozwoliło to na skonsolidowanie sektora żeglugowego w Polsce. Rozpoczęto także stopniowo przewozy kontenerów, mocowanych bezpośrednio na pokładach statków nie projektowanych do takiej postaci transportowania. Na przełomie lat 70. i 80. dla głównych linii armatora zrealizowano zakupy dużych, specjalistycznych kontenerowców typu ro-ro i con-ro. Zakupy te przeprowadzono w stoczniach francuskich i hiszpańskich, z uwagi na niemożność złożenia zamówienia w stoczniach polskich - realizujących zamówienia na podobne jednostki znacznie taniej, jednakże wyłącznie dla armatora radzieckiego oraz gigantyczne, a jednocześnie deficytowe dla stoczni promy dla odbiorcy ze Szwecji.

Wprowadzenie stanu wojennego w 1981 r. zmniejszyło obroty przedsiębiorstwa, które zaczęło przynosić straty. Dopiero co nabyty w leasingach, nowoczesny tonaż, nie zawijał nawet do szybko pustoszejących portów w Polsce, wożąc ładunki jedynie między portami Europy Zachodniej i innych kontynentów. Rozpoczął się proces ograniczania działalności. Starsze jednostki sprzedawano za granicę po cenach złomu. Pozbywano się również niektórych nowszych jednostek. Zaznaczył się odpływ kadr oficerskich do armatorów zagranicznych i na ląd. Pod koniec lat 80. XX wieku flota PLO skurczyła się do 97 statków.

Zmiany systemowe w Polsce po 1989 r. wymusiły głębokie zmiany w PLO, które musiały przejść restrukturyzację. Państwo nie interesowało się losami żeglugi. Należało szukać oszczędności. Ograniczono działalność oraz zatrudnienie. 29 czerwca 1999 r. przedsiębiorstwo państwowe PLO zostało przekształcone w spółkę akcyjną. W 1999 r. wszystkie spółki wchodzące w skład grupy PLO zatrudniały ok. 3 000 osób. Obecnie podejmowane są próby ponownego zwiększenia udziału PLO w światowych przewozach morskich.

Działalność 
Obecnie w skład grupy kapitałowej PLO wchodzi 12 spółek-córek, z których 2 są w stanie likwidacji. Najważniejszą spółką jest POL-Levant, której głównym zadaniem jest świadczenie usług o profilu stricte żeglugowym. Zajmuje się ona m.in. utrzymywaniem regularnych połączeń tonażem konwencjonalnym oraz RORO na morzach: Bałtyckim, Północnym oraz Śródziemnym.

Pozostałe spółki PLO zajmują się m.in. organizacją zaopatrzenia statków oraz rekrutacją załóg.

W 1976 r. Polskie Linie Oceaniczne zostały odznaczone Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

Schemat organizacyjny PLO w latach 1970–1986 
 centrala
 Zakład Linii Amerykańskich, Gdynia, ul. Śląska 49a (1970-1986)
 Zakład Linii Azjatyckich i Australijskich, Gdynia, ul. Pułaskiego 8 (1970-1986)
 Zakład Linii Afrykańskich i Śródziemnomorskich, Gdańsk, ul. Długa 76 (1970-1986)
 Zakład Linii Europejskich i Żeglugi Promowej/Z-d Linii Europejskich i Afryki Zachodniej, Szczecin, ul. Hryniewieckiego 8 (1970-1986)
 Zakład Kontenerowy, Gdynia, ul. Marchlewskiego 20 (1974-)
 Zakład Zaopatrzenia, Gdynia, ul. Marchlewskiego 20 (1964-)
 Zakład Socjalny, Gdynia, ul. Korzeniowskiego 22
 Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Żeglugi Liniowej, Gdynia, ul. Żołnierzy I Armii WP 9-11
 Liceum Morskie, Gdynia, ul. Żeromskiego 30 (1973-1985)

Schemat organizacyjny PLO w latach 1991–2003wybranych spółek 
 Euroafrica (1991-2007)
 POL Supply sp. z o.o., Gdynia (1994-2003)
 POL Asia Linie Żeglugowe sp. z o.o., Gdynia (1996-2000)
 POL America S.A. (1993-2000)
 POL Atlantic sp. z o.o., Gdynia (1995-1999)
 POL Levant Linie Żeglugowe sp. z o.o., Gdynia (1993-)
 Polcontainer sp. z o.o., Gdynia (1992-1999)

Liczba statków PLO

Liczba pracowników PLO

Dyrektorzy naczelni, zarządcy komisaryczni, prezesi

Lista wybranych spółek żeglugowych PLO za granicą 
 GAL Gdynia America Line Inc., Nowy Jork (1921-1999/2001)
 Gdynia America Shipping Lines (London) Ltd., Londyn (1941-)
 PSAL N.V., Antwerpia (1946-)
 Ceylon Ocean Lines Ltd., Kolombo (1956-)
 Pak Ocean Shipping Company (Private) Ltd., Karachi (1951-)
 Polamerica Vasuardiaz Shipping Agency Ltd., Las Palmas (1965-)
 Polascamar S.R.L., Genua (1977-)
 Poliberia S.L., Madryt (1969-)
 Pollines AB, Ystad
 Transpol, Paryż

Zobacz też 
 Euroafrica Linie Żeglugowe
 Polska Marynarka Handlowa
 Chipolbrok

Bibliografia 
 Jerzy Drzemczewski: Polskie Linie Oceaniczne 1951-2012, Porta Mare Pomorska Oficyna Wydawniczo-Reklamowa Gdynia 2012, s. 360,

Linki zewnętrzne 

 Strona Polskich Linii Oceanicznych

Przypisy 

Gdyńscy armatorzy
 
Przedsiębiorstwa założone w Polsce w 1951
Przedsiębiorstwa związane z żeglugą
Spółki akcyjne
Hasła kanonu polskiej Wikipedii