Województwo warmińsko-mazurskie

Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn. Obejmuje obszar 24 173,47 km² (stan na 31 grudnia 2017) i liczy około 1,42 mln mieszkańców (30 czerwca 2020).

Historia 

Województwo warmińsko-mazurskie powstało w 1999 r. w wyniku reformy podziału administracyjnego kraju i objęło tereny dawnego województwa: olsztyńskiego, większe części województw elbląskiego i suwalskiego oraz fragmenty toruńskiego, ciechanowskiego i ostrołęckiego.

Geografia 

Według danych z 2 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 24 173,47 km², co stanowi 7,7% powierzchni Polski. Jest czwarte pod względem powierzchni spośród województw.

Położenie administracyjne 
Województwo jest położone w północno-wschodniej Polsce i graniczy z:
  Rosją (z obwodem królewieckim) na długości 208,3 km na północy
oraz z województwami:
  kujawsko-pomorskim na długości 125,8 km na południowym zachodzie
  mazowieckim na długości 210,9 km na południu
  podlaskim na długości 220,4 km na wschodzie
  pomorskim na długości 191,4 km na zachodzie

Natomiast od północnego zachodu styka się z Zalewem Wiślanym. Województwo graniczy w jednym punkcie z Litwą; jest to trójstyk Polski, Rosji i Litwy, a jednocześnie czwórstyk granic województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego z Rosją i Litwą.

Położenie historyczne 
Województwo obejmuje należącą do Polski południową część krainy historycznej Prusy, która dzieli się na poszczególne mniejsze krainy – zarówno historyczne, jak i etnograficzne:

 Warmię 
 Mazury
 Powiśle (tylko wschodnia część)
 Barcję (w większości, południowa część)
 Natangię (tylko południowa część) 

Południowa i wschodnia granica województwa warmińsko-mazurskiego pokrywa się, w niemal większości miejsc, z dawnymi granicami Prus, a zatem Prus Książęcych i Prus Wschodnich.

Ponadto w granicach województwa znajdują się fragmenty innych regionów historyczno-etnograficznych, nienależących do Prus:

 Pomorze – ziemia chełmińska (południowo-zachodni skrawek) i ziemia lubawska (w większości, północno-wschodnia część)
 Mazowsze (południowe fragmenty)
 Suwalszczyzna (wschodnie i północno-wschodnie fragmenty)

Topografia 
W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 146 km, to jest 1°18′44″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 240 km, co w mierze kątowej daje 3°39′28″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:
 północny: 54°27′11″ szer. geogr. N – przecięcie granicy państwowej z pn. brzegiem Zalewu Wiślanego na Mierzei Wiślanej na wsch. od słupka granicznego nr 2436 (powiat braniewski),
 południowy: 53°08′27″ szer. geogr. N – pd.-wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 3197 (powiat działdowski),
 zachodni: 19°07′39″ dług. geogr. E – zach. narożnik działki ewidencyjnej nr 81 (powiat iławski),
 wschodni: 22°47′07″ dług. geogr. E – wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 44 (powiat ełcki).

Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny. Najwyższym punktem jest wierzchołek Dylewskiej Góry – 312 m n.p.m. Natomiast najniższym punktem jest depresja w Raczkach Elbląskich – 1,8 m p.p.m.

Stosunki wodne 

Znaczna część województwa znajduje się na Pojezierzu Mazurskim. W jego skład wchodzą pojezierza: Olsztyńskie, Mrągowskie, Ełckie, Kraina Wielkich Jezior Mazurskich i Równina Mazurska. Województwo warmińsko-mazurskie nazywane jest „Krainą Tysiąca Jezior”. W rzeczywistości znajduje się w nim ponad 3000 jezior, w tym 2000 o powierzchni przekraczającej 1 ha. Największe z nich to: Śniardwy (109,7 km²) i Mamry (102,3 km²). Najdłuższe jezioro to Jeziorak (27 km długości, 32 km²) na Pojezierzu Iławskim. Najgłębsze jeziora to Wuksniki (67–68 m), Babięty Wielkie (65 m) i Piłakno (57 m). Większość zbiorników wodnych w regionie połączona jest systemem kanałów zbudowanych głównie w XIX w. Przykład stanowi Kanał Elbląski łączący jezioro Druzno z jeziorem Szeląg. Jego długość wynosi 83,3 km. Województwo leży w dorzeczu Wisły i rzek pobrzeża Bałtyku. Główne rzeki to Pasłęka, Łyna i Drwęca. Województwo leży nad Zalewem Wiślanym (na północnym zachodzie).

Lasy 
Według danych z 31 grudnia 2012 w woj. warmińsko-mazurskim lasy obejmowały powierzchnię 745,9 tys. ha, co stanowiło 30,9% jego powierzchni. Największym kompleksem leśnym jest Puszcza Piska zajmująca prawie 1000 km². Inne duże zespoły leśne to: Puszcza Borecka, Puszcza Nidzicka i część Rominckiej oraz lasy: Łańskie i Taborskie. Dominuje drzewostan iglasty, przeważnie sosna.

Podział administracyjny 

Województwa warmińsko-mazurskie podzielone jest na 19 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu. W skład powiatów wchodzi 116 gmin: 16 miejskich, 34 miejsko-wiejskie i 66 wiejskich. Powierzchnia stan na 31 grudnia 2017, liczba ludności stan na 30 czerwca 2020. NUTS 2 PL62.

Urbanizacja 

W województwie warmińsko-mazurskim jest 50 miast, z czego największymi z nich są Olsztyn, Elbląg i Ełk. Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu spożywczego, oponiarskiego i drzewnego oraz turystyki. Podkreślone zostały siedziby powiatów a wytłuszczone miasta na prawach powiatu. Liczba ludności według danych z dnia 30 czerwca 2021, powierzchnia z 31 grudnia 2017. Wszystkie miasta województwa przynależą do krainy historycznej Prusy, lecz w ich obrębie wyodrębnia się kilka mniejszych krain. Przy niektórych miastach podano więcej niż jedną taką krainę historyczną, gdyż w niektórych przypadkach nie ma ściśle określonych granic lub (ze względu na rozbieżne kryteria) różne krainy obejmują te same tereny.

Nazewnictwo miejscowości i regionów 
W latach 1945–1950 Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych ponownie nazwała niektóre miejscowości i obiekty fizjograficzne (rzeki, jeziora) na terenie przyznanej Polsce południowej części byłych Prus Wschodnich. Istniejące wcześniej w polskim piśmiennictwie lub lokalnej mowie nazwy przemianowano na nowe, wcześniej nieistniejące, związane m.in. z zasłużonymi dla regionu postaciami:
 Ządzbork – Mrągowo
 Lec lub Łuczany – Giżycko
 Rastembork – Kętrzyn
 Węgobork – Węgorzewo
 Dryfort – Srokowo
 Nibork – Nidzica
 Rudczane – Ruciane
 Jańsbork – Pisz
 Wartembork – Barczewo
 Zybork – Jeziorany
 Melzak – Pieniężno
 Braunsberga – Braniewo
 Pruski Holąd – Pasłęk
 Zełwałd – Zalewo
 Margrabowa – Olecko
 Barsztyn – Bartoszyce
 Barty – Barciany
 Lecbark – Lidzbark Warmiński
 Ostród – Ostróda

Demografia 
Dane z 30 czerwca 2020:

Według danych z 30 czerwca 2020 r. województwo miało 1 420 514 mieszkańców, co stanowiło 3,76% ludności Polski. Średnia gęstość zaludnienia jest jedną z najniższych w kraju i wynosi 59 osób na km² (śr. gęstość zaludnienia w Polsce – 123 os./km²), a na obszarach wiejskich wynosi około 25 osób na km².

 Piramida wieku mieszkańców woj. warmińsko-mazurskiego w 2014 roku.

Religia

Administracja i polityka

Samorząd wojewódzki 
Organem stanowiącym i kontrolnym jest Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Olsztyn.

Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego tworzą następujące osoby: Gustaw Marek Brzezin (marszałek), Miron Sycz (wicemarszałek), Marcin Kuchciński (wicemarszałek), Sylwia Jaskulska oraz Jolanta Piotrowska.

Administracja rządowa 

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Warmińsko-Mazurski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Olsztyn przy alei Marszałka J. Piłsudskiego 7/9, gdzie znajduje się Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie. W ramach urzędu działają także 2 delegatury: w Elblągu i Ełku. Obecnie wojewodą jest Artur Chojecki, a wicewojewodami Sławomir Sadowski oraz Piotr Opaczewski.

Ochrona przyrody 

Łącznie obszary chronione zajmują obszar 1126155,3 ha co stanowi 46,6% województwa.

W regionie znajduje się 8 parków krajobrazowych:

Według stanu na 2012 r. w województwie było 110 rezerwatów przyrody.

W granicach województwa wyznaczonych jest 71 obszarów chronionego krajobrazu, gdzie ochroną objęto 956 286 ha.

W 2010 r. na obszarze województwa znajdowało się 2576 pomników przyrody. Wśród nich najliczniejszą grupę stanowiły pojedyncze drzewa (2155), grupy drzew (210), głazy narzutowe (108), aleje przydrożne (66) i 37 innych obiektów.

W 2010 r. na obszarze województwa wyznaczono 14 obszarów specjalnej ochrony ptaków oraz 41 obszary mające znaczenie dla Wspólnoty. Większość obszarów Natura 2000 znajduje się na terenach już chronionych jako parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu.

W 2010 r. na terenie regionu znajdowało się 297 użytków ekologicznych, zajmujących powierzchnię 4855 ha, 18 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych o powierzchni 21388 ha oraz jedno stanowisko dokumentacyjne Losy chroniące wyrobisko kredy jeziornej o pow. 2 ha.

Główne obszary leśne w województwie:
 Puszcza Borecka
 Puszcza Napiwodzko-Ramucka
 Puszcza Nidzicka
 Puszcza Piska
 Lasy Iławskie
 Puszcza Romincka

Kultura

Instytucje kultury samorządu województwa 
 Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie
 Centrum Spotkań Europejskich Światowid w Elblągu
 Centrum Polsko-Francuskie Côtes d’Armor Warmia i Mazury w Olsztynie
 Muzeum Budownictwa Ludowego Park Etnograficzny w Olsztynku
 Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie
 Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku
 Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
 Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku
 Teatr im. Aleksandra Sewruka w Elblągu
 Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
 Warmińsko-Mazurska Filharmonia im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie
 Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Emilii Sukertowej-Biedrawiny w Olsztynie

Media 
 Gazeta Olsztyńska
 Kurier Olsztyński
 Telewizja Polska Olsztyn
 Polskie Radio Olsztyn
 Radio Zet Gold Olsztyn (byłe Radio WaMa i Planeta Olsztyn)
 Radio 5
 Radio UWM FM

Nauka i oświata

Uczelnie publiczne 
 Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu
 Akademia Policji w Szczytnie – uczelnia podlega MSWiA
 Uniwersytet Gdański − zamiejscowy ośrodek dydaktyczny w Elblągu (Wydział Nauk Społecznych)

Uczelnie niepubliczne 
 Elbląska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna
 Mazurska Szkoła Wyższa w Ełku
 Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego
 Olsztyńska Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania im. Tadeusza Kotarbińskiego
 Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych „Regent College” w Elblągu
 Szkoła Wyższa im. Bogdana Jańskiego w Warszawie – Ośrodek zamiejscowy w Elblągu
 Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku, filia w Iławie
 Wyższa Szkoła Informatyki i Ekonomii TWP w Olsztynie
 Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie – Wydział Nauk Humanistyczno-Społecznych w Olsztynie.
 Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku filia w Ełku
 Wszechnica Mazurska w Olecku
 Prywatna Wyższa Szkoła Zawodowa w Giżycku

Seminaria duchowne 
 Wyższe Seminarium Duchowne Metropolii Warmińskiej „Hosianum” w Olsztynie
 Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Elbląskiej w Elblągu
 Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Ełckiej w Ełku

Placówki naukowe 

Instytuty naukowe:
 Instytut Mazurski w Olsztynie
 Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie i Giżycku
 Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie

Stacje badawcze:
 Obserwatorium astronomiczne w Olsztynie
 Stacja Badawcza Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN w Mikołajkach
 Stacja Badawcza Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt PAN w Popielnie
 Stacji Obserwacji Sztucznych Satelitów – Obserwatorium satelitarne w Lamkówku
 Stacja Limnologiczna UMK w Iławie
 Stacja Terenowa Uniwersytetu Warszawskiego w Sajzach (1978–2016)
 Stacja Terenowa Wydziału Biologii UW w Urwitałcie
 Stacja Hydrobiologiczna Wydziału Biologii UW w Pilchach

Bezpieczeństwo publiczne 
W województwie warmińsko-mazurskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Olsztynie i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999.

Gospodarka 

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. warmińsko-mazurskiego wynosił 43,7 mld zł, co stanowiło 2,7% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 30,1 tys. zł (71,7% średniej krajowej), co plasowało warmińsko-mazurskie na 13. miejscu względem innych województw.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. warmińsko-mazurskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3052,28 zł, co lokowało je na ostatnim miejscu względem wszystkich województw.

W końcu marca 2012 r. liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 114,5 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 21,1% do aktywnych zawodowo.

Według danych z 2011 r. 11,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. warmińsko-mazurskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji).

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. warmińsko-mazurskim wynosiła 22,2 mld zł, co stanowiło 2,3% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w warmińsko-mazurskim wynosiła 4,5 mld zł, co stanowiło 2,8% tej sprzedaży Polski.

Transport

Transport drogowy

Drogi międzynarodowe 
 trasa europejska E77 – w województwie na odcinku drogi krajowej nr 7
 trasa europejska E28 – w województwie na odcinku dróg krajowych nr 7 22 54

Drogi ekspresowe 

 S5 – Ostróda – Grudziądz – ... – Wrocław
 S7 – Gdynia – Elbląg – Olsztynek – Warszawa – ... – Rabka (Zabornia)
 S16 – Olsztyn – Mrągowo – Ełk – Knyszyn
 S22 – Elbląg – przejście granicz. Grzechotki 
 S51 – Olsztyn – Olsztynek
 S61 – Ostrów Mazowiecka – Łomża – Ełk – przejście granicz. Budzisko

Drogi krajowe 
 nr 7 – (Żukowo – Gdańsk) – Elbląg – Pasłęk – Miłomłyn – Ostróda – Olsztynek Nidzica – Warszawa – ... – Rabka-Zdrój – przejście granicz. Chyżne
 nr 15 – (Trzebnica – Gniezno – Inowrocław – Toruń – Brodnica) – Nowe Miasto Lubawskie – Lubawa – Ostróda
 nr 16 – (Dolna Grupa – Grudziądz – Łasin) – Kisielice – Iława – Ostróda – Olsztyn – Barczewo – Biskupiec – Mrągowo – Nikutowo – Mikołajki Orzysz – Ełk – (Augustów – przejście granicz. Ogrodniki )
 nr 22 –  przejście granicz. Grzechotki – Braniewo – Chruściel – Elbląg – (Malbork – ... – Gorzów Wielkopolski – Tudnica – przejście granicz. Kostrzyn nad Odrą )
 nr 51 – Olsztynek – Gryźliny – Stawiguda – Olsztyn – Dywity – Dobre Miasto – Lidzbark Warmiński – Plęsy – Bartoszyce – przejście granicz. Bezledy 
 nr 53 – Olsztyn – Klewki – Pasym – Szczytno – Rozogi – Dąbrowy – (Myszyniec – Wydmusy – Kadzidło – Dylewo – Ostrołęka)
 nr 54 – Chruściel – Braniewo – przejście granicz. Gronowo 
 nr 57 – Bartoszyce – Bisztynek – Biskupiec – Dźwierzuty – Szczytno – Wielbark – (Chorzele – Przasnysz – Maków Mazowiecki)
 nr 58 – Olsztynek – Zgniłocha – Jedwabno – Szczytno – Babięta – Stare Kiełbonki – Zgon – Ruciane-Nida – Pisz – Biała Piska – (Szczuczyn)
 nr 59 – Giżycko – Ryn – Mrągowo – Nikutowo – Piecki – Nawiady – Stare Kiełbonki – Spychowo – Rozogi
 nr 63 – Granica państwa  – Rudziszki – Węgorzewo – Giżycko – Orzysz – Pisz – (Kolno – Łomża – ... – przejście granicz. Sławatycze )
 nr 65 –  przejście granicz. Gołdap – Olecko – Ełk – Grajewo – Mońki – Białystok – przejście granicz. Bobrowniki

Drogi wojewódzkie 

 nr 503 – Elbląg – Tolkmicko – Pogrodzie
 nr 504 – Elbląg – Pogrodzie – Braniewo
 nr 505 – Frombork – Młynary – Pasłęk
 nr 506 – Chruściel – Stare Siedlisko – Nowica
 nr 507 – Braniewo – Pieniężno – Orneta – Dobre Miasto
 nr 508 – Jedwabno – Wielbark
 nr 509 – Elbląg – Młynary – Drwęczno
 nr 510 – Pieniężno – Lelkowo – Granica państwa 
 nr 511 – Olsztyn – Lidzbark Warmiński – Górowo Iławeckie – przejście granicz. Bezledy 
 nr 512 – Szczurkowo – Bartoszyce – Górowo Iławeckie – Pieniężno
 nr 513 – Pasłęk – Orneta – Lidzbark Warmiński – Kiwity – Wozławki
 nr 515 – (Malbork – Dzierzgoń) – Susz
 nr 519 – (Stary Dzierzgoń) – Zalewo – Małdyty – Morąg
 nr 520 – (Prabuty) – Kamieniec
 nr 521 – (Kwidzyn – Prabuty) – Susz – Iława
 nr 522 – (Górki – Prabuty – Trumieje) – Sobiewola
 nr 526 – Pasłęk – Śliwica – (Lepno – Myślice – Przezmark)
 nr 527 – (Dzierzgoń) – Rychliki – Pasłęk – Morąg – Łukta – Olsztyn
 nr 528 – Orneta – Miłakowo – Morąg
 nr 530 – Ostróda – Łukta – Dobre Miasto
 nr 531 – Łukta – Podlejki
 nr 536 – Iława – Sampława
 nr 537 – Lubawa – Frygnowo – Pawłowo
 nr 538 – (Radzyń Chełmiński – Łasin) – Nowe Miasto Lubawskie – Uzdowo – Rozdroże
 nr 541 – Lubawa – Lidzbark – (Żuromin – Dobrzyń)
 nr 542 – Rychnowo – Działdowo
 nr 544 – (Brodnica) – Lidzbark – Działdowo – (Mława – Przasnysz – Ostrołęka)
 nr 545 – Działdowo – Nidzica – Jedwabno
 nr 590 – Barciany – Korsze – Reszel – Biskupiec
 nr 591 – Mrągowo – Kętrzyn – Barciany – Michałkowo – przejście granicz. 
 nr 592 – Bartoszyce – Kraskowo – Kętrzyn – Giżycko
 nr 593 – Miłakowo – Dobre Miasto – Jeziorany – Lutry – Reszel
 nr 594 – Bisztynek – Robawy – Kętrzyn
 nr 595 – Jeziorany – Barczewo
 nr 596 – Mnichowo – Bęsia – Biskupiec
 nr 598 – Olsztyn – Butryny – Zgniłocha 
 nr 600 – Mrągowo – Kałęczyn - Szczytno
 nr 601 – Babięta – Nawiady
 nr 604 – Nidzica – Wielbark
 nr 609 – Mikołajki – Ukta
 nr 610 – Piecki – Ruciane-Nida
 nr 642 – Sterławki Wielkie – Ryn – Woźnice
 nr 643 – Wilkasy – Olszewo
 nr 650 – Barciany – Węgorzewo – Banie Mazurskie – Gołdap
 nr 651 – Gołdap – Żytkiejmy – (Szypliszki – Sejny)
 nr 652 – Kowale Oleckie – (Suwałki)
 nr 653 – Sedranki – (Bakałarzewo – Suwałki – Poćkuny)
 nr 655 – Kąp – Wydminy – Olecko – (Raczki – Suwałki – Tartak)
 nr 656 – Staświny – Zelki – Ełk
 nr 661 – Cimochy – Kalinowo
 nr 667 – Nowa Wieś Ełcka – Drygały – Biała Piska

Drogowe przejścia graniczne 
 Rosja: Gronowo-Mamonowo
 Rosja: Grzechotki-Mamonowo
 Rosja: Bezledy-Bagrationowsk
 Rosja: Gołdap-Gusiew

Transport kolejowy

Tabor kolejowy 
Województwo warmińsko-mazurskie jest właścicielem 12 pojazdów zakupionych przez Urząd Marszałkowski.

Kolejowe przejścia graniczne 
 Braniewo-Mamonowo
 Głomno-Bagrationowsk
 Skandawa

Transport wodny 

Na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego znajdują się 4 porty morskie: port Elbląg, port Frombork, port Nowa Pasłęka, port Tolkmicko oraz 1 przystań morska w Suchaczu.

W województwie utworzono 2 morskie przejścia graniczne: Elbląg i Frombork.

Transport lotniczy 

  port lotniczy Olsztyn-Mazury (EPSY/SZY) – międzynarodowy port lotniczy koło Szczytna
  lotnisko Elbląg (EPEL/ZBG) – sportowe lotnisko w Elblągu
  lotnisko Olsztyn-Dajtki (EPOD/QYO) – sportowe lotnisko z nowo wybudowanym, oświetlonym asfaltobetonowym 800 m pasem w Olsztynie
  lotnisko Gryźliny (lotnisko Łańsk) – wielofunkcyjne lotnisko powojskowe/rządowe z trawiastym pasem 860 × 60 m koło Olsztynka
  lotnisko Olecko – lotnisko rekreacyjne
  lotnisko Kętrzyn-Wilamowo – sportowe lotnisko (poniemieckie wojskowe) koło Kętrzyna
  lotnisko Lidzbark – lotnisko powojskowe miało 46 ha, okolice Lidzbarka
  lotnisko Muszaki – nieczynne wojskowe lotnisko z 500 m asfaltowym pasem koło Nidzicy
  lotnisko Orneta – lotnisko powojskowe z 2000 m betonowym pasem koło Ornety
  lotnisko Rostki – dawna wojskowa baza lotnicza z zarośniętym trawą 2000 m pasem koło Orzysza
  lotnisko Wielbark – nieczynny drogowy, wojskowy odcinek lotniskowy koło Nidzicy
  lotnisko Grajwo – lotnisko rekreacyjne koło Giżycka

Zobacz też 

 Prusy (kraina historyczna)
 Pojezierze Mazurskie
 Pojezierze Iławskie
 Garb Lubawski

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Serwis informacyjny Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie
 Biuletyn Informacji Publicznej Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie
 Serwis informacyjny Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie
 Biuletyn Informacji Publicznej Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie
 

 
Mazury
Warmia