Ignacy Oziewicz

Ignacy Oziewicz, ps. „Czesław”, „Czesławski”, „Netta”, „Jenczewski” (ur. 7 maja 1887 w Łyngmianach, zm. 10 stycznia 1966 w Gdyni) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, komendant Narodowych Sił Zbrojnych w latach 1942–1943.

Życiorys 
Urodził się 7 maja 1887 w Łyngmianach, w rodzinie Edmunda i Wandy. Po ukończeniu w 1907 gimnazjum w Wilnie na ochotnika wstąpił do armii rosyjskiej. Od października 1907 do września 1908 służył w 106 pułku piechoty, a następnie w sierpniu 1911 ukończył Wileńską Szkołę Wojskową. Podczas I wojny światowej służył w armii Imperium Rosyjskiego jako oficer 103 pułku piechoty 26 Dywizji Piechoty. Podczas służby w pułku w okresie sierpień 1911 – kwiecień 1917 pełnił funkcje: szefa łączności, dowódcy kompanii i dowódcy batalionu. Od kwietnia do października 1917 służył w 193 Dywizji Piechoty. Po wybuchu rewolucji opuścił armię rosyjską i od października 1917 do października 1918 pracował na Podolu jako administrator majątku ziemskiego.

W lutym 1919 przyjęty został do Wojska Polskiego. Od 6 października 1919 do 12 kwietnia 1920 pełnił obowiązki dowódcy 41 pułku piechoty. Od 20 sierpnia 1920 pełnił obowiązki dowódcy 17 pułku piechoty. W październiku 1925 mianowany został dowódcą 76 pułku piechoty w Grodnie. Obowiązki dowódcy pułku sprawował przez kolejnych dziesięć lat. W międzyczasie, 16 marca 1927 Prezydent RP Ignacy Mościcki na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, marszałka Polski Józefa Piłsudskiego awansował go na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 i 17. lokatą w korpusie oficerów piechoty.

W 1935 wyznaczony został na stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej 16 Dywizji Piechoty w Grudziądzu. Od 25 października 1938 dowodził 29 Dywizją Piechoty w Grodnie. Na czele tej wielkiej jednostki walczył w kampanii wrześniowej. 8 września ranny w rękę i ewakuowany do Grodna, internowany przez Litwę. Wydostał się z obozu pod pretekstem inwalidztwa i po interwencji ks. Stanisława Trzeciaka i powrócił do Polski.

W latach 1941–1942 zastępca komendanta Głównego i szef wydziału operacyjnego Narodowej Organizacji Wojskowej. Nie zaakceptował decyzji o scaleniu z AK, gdyż uważał ją za opanowaną politycznie przez sanację i latem 1942 stanął na czele rozłamu w NOW.

W październiku 1942 wydał rozkaz o uruchomieniu Akcji Specjalnej nr 1, mającej na celu zwalczanie bandytyzmu i Akcji Specjalnej nr 2 wykonującej akcje odwetowe na Niemcach. 2 grudnia 1942 wysłał list do generała Stefana Roweckiego z propozycją rozmów o włączeniu NSZ do AK. Pertraktacje z ramienia KG AK prowadził generał Tadeusz Komorowski (Oziewicz rozmawiał z nim 17 grudnia 1942), a od kwietnia 1943 płk Stanisław Rostworowski. W maju tego samego roku spotkał się ponownie z generałem Roweckim. Został aresztowany 9 czerwca 1943 i osadzony na Pawiaku. Do początku sierpnia 1943 rozkazy Dowództwa NSZ podpisywane były pseudonimem „Czesław”, aby ukryć fakt jego aresztowania. 5 października 1943 został wysłany do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, a w styczniu 1945 ewakuowany do Flossenburga.

Po uwolnieniu z obozu przez oddziały amerykańskie w kwietniu 1945 przebywał w Niemczech, a potem we Francji. Był pełnomocnikiem środowiska NSZ przed Komisją Weryfikacyjną AK w Londynie. W lipcu 1949 został prezesem założonej we Francji organizacji „Ogniwo”.

W 1958 powrócił do kraju. Zamieszkał wraz z rodziną w Gdyni. Został pochowany na cmentarzu Witomińskim (kwatera 51-25-11).

Od 1912 żonaty z Klementyną z Poniatowskich, z którą miał troje dzieci: Leonarda, Witolda i Jadwigę.

Ordery i odznaczenia 
 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2713
 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1933)
 Krzyż Walecznych (czterokrotnie: po raz 3 i 4 w 1922)
 Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1937)
 Oficer Orderu Korony (Belgia)
 Oficer Orderu Świętego Sawy (Królestwo SHS)
 Medal Zwycięstwa

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 
 
 
 
 

Absolwenci Wileńskiej Szkoły Wojskowej
Dowódcy 17 Pułku Piechoty (II RP)
Dowódcy 29 Dywizji Piechoty (II RP)
Dowódcy 41 Suwalskiego Pułku Piechoty
Dowódcy 76 Lidzkiego Pułku Piechoty
Dowódcy piechoty dywizyjnej 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty
Komendanci Główni NSZ
Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie)
Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
Oficerowie Narodowej Organizacji Wojskowej
Oficerowie Wojska Polskiego – więźniowie KL Auschwitz
Pochowani na cmentarzu Witomińskim w Gdyni
Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego
Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej
Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa
Polacy odznaczeni Orderem Korony (Belgia)
Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy
Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej
Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)
Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
Urodzeni w 1887
Więźniowie KL Flossenbürg
Więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych
Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka)
Zmarli w 1966
Żołnierze Wojska Polskiego internowani na Litwie w czasie II wojny światowej