Napój alkoholowy

Napój alkoholowy (alkohol: "wyskok" z arab. al-kohl, także "proszek do malowania powiek i inne sublimaty") – napój zawierający etanol, jedna z najpopularniejszych używek. Napoje alkoholowe dzielone są na piwa, wina oraz alkohole spirytusowe. Spożywanie napojów alkoholowych jest legalne w większości krajów, a ponad 100 państw posiada przepisy regulujące ich produkcję, sprzedaż i spożywanie. W Polsce, według definicji ustawowej, napój alkoholowy to każdy produkt przeznaczony do spożycia zawierający więcej niż 0,5% alkoholu etylowego pochodzenia rolniczego.

Podział

Wysokoprocentowe napoje alkoholowe 
Są to: spirytus, wódki, nalewki, likiery i inne trunki zawierające destylowany alkohol. Mogą zawierać dodatki: cukier, owoce, zioła, przyprawy, a nawet kwiatostany. Klasyfikacja jest trudna, ponieważ czasami pod jedną nazwą może kryć się alkohol sporządzony – w zależności od receptury – na przykład jako nalewka lub likier lub też do sporządzenia danego trunku mógł być użyty koniak.

Zgodnie z definicją przyjętą w „Ustawie z dnia 18 października 2006 r. o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych”, napojem spirytusowym jest m.in. napój o zawartości alkoholu wynoszącej minimum 15% obj.

Rodzaje wysokoprocentowych napojów alkoholowych:

 absynt
 arak
 archi
 armagnac
 bimber
 burbon
 calvados
 gin
 genever
 grappa
 koniak
 rakija
 brandy
 likiery
ajerkoniak – likier jajeczny
 alasz – likier kminkowy
 amaretto – likier migdałowy
 anyżówka
 echt stonsdorfer – likier ziołowy na bazie borówek i górskich ziół
 goldwasser – likier ziołowy z płatkami złota
 malibu – likier kokosowy na bazie rumu
 sambuca
 nalewki
 piołunówka
 orzechówka
 cytrynówka
 malinówka
 nalewka z wiśni
 dereniówka
 smorodinówka
 ratafia – likier lub wódka wieloowocowa
 rum
 rumtopf
 śliwowica
 tequila
 whisky
 winiak
 wódka
 siwucha
 wódki smakowe
 schnapps
 pálinka
 wiśniówka
 żubrówka

Średnio- i niskoprocentowe napoje alkoholowe 

Są to wina, miody pitne i piwa. Wina można podzielić ze względu na kolor, z uwagi na to, z czego są przyrządzane, lub ze względu na zawartość cukru (wytrawne, półwytrawne, półsłodkie i słodkie). Znawcy twierdzą, że na miano prawdziwego wina zasługują tylko wina gronowe.
 wino
 gronowe (z winogron)
 sherry
 porto
 sangria
 wermut
 wino musujące
 szampan
 cava
 owocowe (z innych owoców, np. z jabłek)
 cydr
 tanie wino
 inne
 colonche
 sake
 kumys

Piwa też mogą być silniejsze, słabsze lub bezalkoholowe, jednakże zasadniczą różnicę między różnymi gatunkami piw stanowi ich proces produkcji. Poza tym wyróżnić można piwa jasne i ciemne.

 piwo
 piwo jasne
 piwo ciemne
 porter
 podpiwek

 miód pitny

Koktajle 
Do napojów alkoholowych zalicza się również aperitify i koktajle, czyli napoje uzyskiwane po połączeniu różnych rodzajów alkoholi i soków, z dodatkiem specyficznych przypraw i substancji barwnikowych.

 aperitif
 drink
 long drink

Historia 
Do napojów alkoholowych znanych najdłużej należą wino oraz piwo, natomiast w Polsce miód pitny (otrzymywany przez sfermentowanie roztworu miodu w wodzie). Robienie miodu pitnego było rytualnym aktem większości antycznych kultur i niektórzy archeolodzy twierdzą, że nabycie umiejętności produkcji alkoholu zapoczątkowało proces przeistoczenia się ludzkości z „dzikiej” w cywilizowaną. Destylacja wina do produkcji wysokoprocentowych napojów alkoholowych została odkryta przez arabskiego alchemika Gebera, a jego metody zostały zaadaptowane przez Europejczyków. Uważano, że alkohol posiada właściwości magiczne i lecznicze, a proces jego destylacji był licencjonowany przez rządy w większości krajów. W Indiach napoje alkoholowe uważa się za święte i poświęcone są one bogu Warunie. Tradycja serwowania aromatyzowanych wódek (likierów) dla gości po spożytym obiedzie uważana jest tam za gwarancję zdrowia i bezpieczeństwa. Tradycja chińska twierdzi, że zatrucie alkoholowe u ludzi spowodowane jest nieumiejętnością kooperacji z bardzo mocnymi duchowymi siłami zawartymi w napojach alkoholowych.

Alkohol był istotnym elementem uczt i biesiad. Co więcej, był on uważany za uniwersalne remedium na choroby zakaźne i epidemiczne, jak dżuma, grypa hiszpanka. Zwyczaj ten był wielokrotnie opisywany w dziejach kultury (Dekameron, Maska czerwonego moru, Dziennik roku zarazy).

Spożycie 
W Polsce w 2013 roku spożycie alkoholu w przeliczeniu na osobę wyniosło 9,67 l.

Ponad połowa Polaków (56%) deklaruje, że pije alkohol okazjonalnie, mniej niż co dziesiąty badany spożywa go często (8%), a co trzeci unika okazji do picia alkoholu lub w ogóle nie bierze go do ust (33%). Najczęściej spożywanym alkoholem jest piwo.

Cena 
Cena prostych napojów alkoholowych (wódek czystych i spirytusu spożywczego) w wielu krajach wynika z podatków (akcyzy) nakładanych na te produkty, a nie z kosztów ich produkcji. Rzeczywisty koszt wytworzenia 1 litra spirytusu to około 0,50 euro, gdy jest on otrzymywany przez fermentację, i jeszcze taniej, jeśli pochodzi z syntezy bezpośredniej.

Ograniczenia prawne w obrocie napojami alkoholowymi 
W Polsce obrót napojami alkoholowymi wymaga posiadania stosownego zezwolenia.

Art. 15 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi () zakazuje sprzedaży napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym, do lat 18 oraz na kredyt i pod zastaw.

Zobacz też 

 alkoholizm oraz abstynencja od alkoholu
 działanie etanolu na organizm człowieka
 napoje bezalkoholowe
 prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości
 zawartość alkoholu we krwi
 alkohol w proszku
 alkohol w wojsku

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Mity i fakty o alkoholu