Języki świata

Języki świata – na świecie używanych jest ponad 7 tysięcy języków. Dokładne ustalenie tej liczby utrudnia brak zgody wśród językoznawców co do klasyfikacji niektórych kodów komunikacyjnych jako odrębnych języków bądź dialektów. Przeważająca część języków świata to języki niewielkich społeczności, które pozostają w formie bezpiśmiennej. Szacuje się, że do 2100 roku wymrze ponad połowa obecnie używanych języków na świecie, dlatego że są używane przez bardzo małą liczbę użytkowników. Najpopularniejsze języki ojczyste to: mandaryński (jeden z języków chińskich) (1213 mln użytkowników), angielski (1200 mln), hiszpański (550 mln), hindi (450 mln) i arabski (390 mln).

Podstawową jednostką klasyfikacji języków jest rodzina językowa. W obrębie rodziny mniejszymi jednostkami są: grupa i zespół. Czasem wyróżnia się też dodatkowe jednostki pośrednie, jak podrodzina i gałąź.

Rodziny językowe są łączone w jednostki wyższego rzędu: makrorodziny i fyle. Są one jednak rzadko stosowane, gdyż udowodnienie pokrewieństwa poszczególnych rodzin między sobą jest trudne i z reguły ma charakter hipotetyczny. Niekiedy uważa się, że wszystkie ludzkie języki wywodzą się od jednego prajęzyka, nazywanego  (zob. prajęzyk ludzkości).

Podstawowa klasyfikacja języków świata 

Dokładniejsze klasyfikacje znajdują się w hasłach dotyczących poszczególnych rodzin i grup.

Eurazja 

 Języki indoeuropejskie – pod względem liczby mówiących (ok. 45% mieszkańców Ziemi) największa rodzina językowa świata. Obejmuje języki z terenów Europy i Azji Środkowo-Zachodniej, obecnie rozpowszechnione na wszystkich kontynentach.
 Języki albańskie
 Języki anatolijskie (wymarłe)
 Języki bałtyckie
 Języki celtyckie
 Języki germańskie
 Języki helleńskie
 Języki indoaryjskie
 Języki irańskie
 Języki italskie (wraz z językami romańskimi)
 Języki nuristańskie
 Języki słowiańskie
 Języki tocharskie (wymarłe)
 Języki tracko-ormiańskie
 oraz luźno związane ze sobą, wymarłe języki paleobałkańskie (w tym języki ilirskie)
 Języki tyrreńskie – wymarła starożytna rodzina z okolic Morza Śródziemnego
 Języki uralskie – języki z północnej Eurazji i Węgier, ze względu na odrębność języka jukagirskiego coraz częściej nazywana uralsko-jukagirską
 Język jukagirski
 Języki ugrofińskie
 Języki samojedzkie
 Języki ałtajskie – języki Azji północnej, środkowej i Turcji, ok. 6% ziemskiej populacji, przez większość językoznawców rodzina ałtajska jest uznawana za ligę językową, a jej grupy klasyfikowane są jako odrębne rodziny
 Języki turkijskie
 Języki mongolskie
 Języki tungusko-mandżurskie
 Języki czukocko-kamczackie – wymierające języki północno-wschodniej Syberii
 Język czukocki
 Język koriacki
 Język kerecki
 Język alutorski
 Język itelmeński
 Języki drawidyjskie – języki południowych Indii i Sri Lanki, ok. 3% ziemskiej populacji, ze względu na włączanie przez niektórych językoznawców w obręb rodziny języka elamickiego nazywana czasami elamo-drawidyjską
 Języki północno-zachodniodrawidyjskie
 Języki środkowodrawidyjskie
 Języki południowodrawidyjskie
 Języki abchasko-adygijskie (północno-zachodniokaukaskie) – wymierające języki ze wschodniego wybrzeża Morza Czarnego
 Języki północno-wschodniokaukaskie – języki Czeczenii i Dagestanu, dawniej używane też na terenach Bliskiego Wschodu
 Języki kartwelskie (południowokaukaskie) – język gruziński i pokrewne dialekty
 Języki chińsko-tybetańskie – języki wschodniej i południowo-wschodniej Azji, pod względem liczby mówiących druga rodzina językowa świata (ok. 22% ziemskiej populacji)
 Języki chińskie
 Języki kareńskie
 Języki tybeto-birmańskie
 Języki dajskie – języki południowo-wschodniej Azji, ok. 1.5% ziemskiej populacji
 Języki lati-gelao
 Języki li-laqua
 Języki be-kam-tai
 Języki austroazjatyckie – języki południowo-wschodniej Azji, Bangladeszu i wschodnich Indii, ok. 2% ziemskiej populacji
 Języki munda
 Języki mon-khmer
 Języki hmong-mien (języki miao-yao) – niewielka rodzina języków południowych Chin i południowo-wschodniej Azji
 Język miao
 Języki yao
 Języki jenisejskie – wymierające języki środkowej Syberii

Afryka 
 Języki afroazjatyckie – języki Afryki północnej i Bliskiego Wschodu, ok. 5% ziemskiej populacji
 Języki semickie
 Języki berberyjskie
 Języki omockie
 Języki czadyjskie
 Język egipski
 Języki kuszyckie
 Języki nilo-saharyjskie – języki górnego dorzecza Nilu, Czadu i Sudanu
 Języki songhaj
 Języki saharyjskie
 Języki magan
 Języki fur
 Języki wschodniosudańskie
 Języki środkowosudańskie
 Języki berta
 Języki kunama
 Języki komuz
 Języki nigero-kongijskie – języki Afryki subsaharyjskiej, ok. 6% ziemskiej populacji
 Języki atlantyckie
 Języki mande
 Języki woltyjskie
 Języki kwa
 Języki benue-kongijskie (tu należą m.in. języki bantu)
 Języki adamawa-ubangi
 Języki kordofańskie
 Języki khoisan – języki Buszmenów i Hotentotów, posiadają charakterystyczne mlaski
 Język hadza
 Język sandawe
 Języki północne khoisan
 Języki środkowe khoisan
 Języki południowe khoisan

Ameryka Północna 
 Języki eskimo-aleuckie – podbiegunowe języki Czukotki, Alaski, północnej Kanady i Grenlandii
 Języki eskimoskie
 Języki aleuckie
 Języki na-dene – rdzenne języki Ameryki Północnej
 Język haida
 Język tlingit
 Języki atapaskańskie
 Języki algijskie
 Języki algonkiańskie
 Języki makrosiouańskie – nadrodzina, często nieuznawana
 Języki siouańskie
 Języki irokeskie
 Języki kaddo
 Języki juma
 Języki majańskie (maja)
 Języki muskogejskie (muskogi)
 Języki otomang
 Języki penutiańskie
 Języki salisz
 Języki uto-azteckie
 Języki wakaskie (wakasz)

Ameryka Południowa 
 Języki tupi
 Języki tupi-guarani
 Języki ajmarskie (ajmara)
 Języki araukańskie
 Języki arawackie
 Języki czibczańskie
 Języki że
 Języki karibi
 Języki keczua
 Języki mura

Australia i Oceania 
 Języki indopacyficzne – rdzenne języki Tasmanii, Nowej Gwinei i Oceanii, hipotetyczna makrorodzina lub fyla językowa zaproponowana przez Josepha Greenberga
 Języki tasmańskie
 Języki andamańskie
 Języki transnowogwinejskie
 Języki zachodniopapuaskie
 Języki wschodniej Ptasiej Głowy
 Języki geelvink
 Języki sko
 Języki kwomtari-baibai
 Języki arai
 Języki amto-musian
 Języki torricelli
 Języki sepik-ramu
 Języki wschodniopapuaskie
 Języki austronezyjskie – rdzenne języki Oceanii i Azji Południowo-Wschodniej, ok. 4% ziemskiej populacji
 Języki atajalskie
 Języki tsou
 Języki pajwańskie
 Języki malajsko-polinezyjskie
 Języki australijskie – wymierające rdzenne języki Australii, hipotetyczna makrorodzina, przez część językoznawców rozbijana na wiele niezależnych rodzin

Języki izolowane 
Języki, których przynależność jest nieznana lub dyskutowana

 Język ajnuski
 Język baskijski
 Język buruszaski
 Język japoński, wraz z językami riukiu
 Język koreański
 Język kusunda
 Język nihali
 Język niwchijski
 Język sumeryjski

Najczęściej używane języki świata 

Tabelę opracowano na podstawie danych z CIA World Factbook
Dane z 2016
Ludność świata 7323 mln

 chiński 12,2%
 hiszpański 5,8%
 angielski 4,6%
 arabski 3,6%
 hindi 3,6%
 portugalski 2,8%
 bengalski 2,6%
 rosyjski 2,3%
 japoński 1,7%
 zachodniopendżabski 1,2%
 jawajski 1,2%

Zobacz też 
 klasyfikacja języków
 języki w Europie
 prajęzyk

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Katalog języków SIL International
 

 
Glottodydaktyka
 
Językoznawstwo