Nabój

Nabój (daw. patron) – jednostka amunicji zawierająca w jednym pakiecie wszystkie elementy niezbędne do nadania wystrzeliwanemu z broni palnej pociskowi energii kinetycznej lub do wytworzenia eksplozji.

Budowa 

W skład naboju wchodzą:
 spłonka lub zapłonnik
 ładunek wybuchowy (najczęściej jako ładunek miotający)
 łuska lub inny rodzaj osłony mieszczący w sobie wszystkie elementy naboju
W przypadku nabojów zespolonych (scalonych) w ich skład wchodzą dodatkowo:
 pocisk lub pociski

Podział 
W najogólniejszym ujęciu naboje dzieli się na:
 naboje zespolone (zawierające pocisk) w których wszystkie elementy pakietu stanowią integralną całość ładowaną do broni (współcześnie najpopularniejsze)
 naboje rozdzielnego ładowania w których elementy pakietu umieszczane są w broni osobno (popularne do II połowy XIX w., współcześnie wykorzystywane niekiedy jeszcze w działach dużego kalibru – tzw. naboje składane)
Ze względu na przeznaczenie do typu broni wyróżnia się:
 naboje strzeleckie
 pistoletowe
 rewolwerowe
 pośrednie
 karabinowe
 naboje artyleryjskie (działowe)
 naboje moździerzowe
Ze względu na specjalne przeznaczenie i budowę:
 naboje saperskie
 naboje sportowe
 naboje bojowe
 naboje myśliwskie
 kulowe
 śrutowe
 naboje ćwiczebne
 ślepe
 naboje szkolne
 naboje treningowe
 naboje sygnałowe
 naboje smugowe
 naboje kontrolno pomiarowe
 naboje bezłuskowe

Ponadto naboje ze względu na sposób zapłonu ładunku miotającego dzieli się na:
 naboje trzpieniowe
 naboje bocznego zapłonu
 naboje centralnego zapłonu

Historia 
Pierwotnie ładowanie broni palnej było procesem bardzo czasochłonnym, a wszystkie elementy konieczne do wystrzelenia pocisku stanowiły odrębne elementy ekwipunku:
 prochownica – jako pojemnik na zapas prochu, którego porcję należało każdorazowo odmierzać przed wsypaniem do lufy
 prochowniczka – jako pojemnik na zapas prochu do podsypania panewki
 przybitka – oddzielająca proch od pocisku w lufie
 flejtuch – do utrzymania pocisku w lufie
 pociski – w formie ołowianych kul trzymanych osobno
Mimo iż sytuacja taka trwała od początku wynalezienia broni palnej, to w okolicach XVII wieku w końcu opracowano system mogący usprawnić ten stan rzeczy – projektując pierwsze naboje stanowiące gotowe pakiety zawierające w sobie wszystkie te elementy (konieczne do oddania jednego strzału). Wynalezienie naboju, zrewolucjonizowało system ładowania broni palnej znacznie skracając cały proces.

Pierwszym rodzajem nabojów były naboje rozdzielnego ładowania (tzw. patrony), w których po rozerwaniu papierowej łuski wszystkie elementy naboju umieszczano oddzielnie w broni (ze względu na specyfikę ładowania broni odprzodowej). Był to nadal proces czasochłonny, ale mimo to znacząco szybszy niż rozwiązania wcześniejsze. Znaczący postęp nastąpił w XIX wieku, za sprawą pojawienia się pierwszych naboi zespolonych (początkowo w łusce papierowej) stosowanych w znacznie nowocześniejszej broni odtylcowej (głównie w karabinach iglicowych). Z czasem łuskę papierową zastąpiono metalową, co jeszcze bardziej usprawniło proces ładowania i niezawodność broni, a także umożliwiło projektowanie jej coraz bardziej zaawansowanych rodzajów (np. broń powtarzalna i automatyczna). Współcześnie naboje zespolone w łusce metalowej są zdecydowanie najpopularniejszym typem naboju. Pod koniec XX wieku, prowadzono również prace nad nowatorskimi nabojami bezłuskowymi, które nie zdobyły jednak szerszej popularności.

Zobacz też 

 taśma nabojowa
 łódka nabojowa
 ładownik
 magazynek

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

Amunicja
Budowa broni palnej