I wiek p.n.e.

I wiek przed naszą erą (p.n.e.) – ostatni wiek przed naszą erą, liczoną od daty narodzin Jezusa Chrystusa. Rozpoczął się 1 stycznia (pierwszego dnia) 100 r. p.n.e. i zakończył 31 grudnia (ostatniego dnia) 1 r. p.n.e.

<>

Urodzili się 
 70 p.n.e. 15 października – Wergiliusz, poeta rzymski
 66 p.n.e. – Oktawia Młodsza, jedyna córka Gajusza Oktawiusza
 65 p.n.e. 8 grudnia – Horacy, poeta liryczny rzymski
 60 p.n.e. – Dionizjusz z Halikarnasu, historyk i retor rzymski (autor historii Rzymu w 20 księgach)
 około 59 p.n.e. – Liwiusz, historyk rzymski
 około 50 p.n.e. – Marek Antistiusz Labeo, prawnik rzymski (autor 400 ksiąg prawniczych)
 43 p.n.e. – Owidiusz, poeta rzymski
 przed 20 p.n.e. – Maryja
 około 6 p.n.e. – Jezus z Nazaretu

Zmarli 
 82 p.n.e. – Kwintus Mucjusz Scewola, prawnik rzymski (prawo cywilne)
 58 p.n.e. – Gajusz Oktawiusz, członek ekwickiej gałęzi rzymskiego ród Oktawiusze
 56 p.n.e. – Lukullus, wódz i polityk rzymski
 48 p.n.e. (28 września) – Gnejusz Pompejusz Magnus, wódz i polityk rzymski
 46 p.n.e. – Wercyngetoryks, król galijskich Arwernów
 44 p.n.e.
 15 marca – Juliusz Cezar, dyktator Rzymu, zginął po 23 ciosach swoich współtowarzyszy, w tym jednym śmiertelnym
 Burebista – król Daków
 43 p.n.e. (7 grudnia) – Marek Tulliusz Cycero, rzymski polityk, mówca i filozof
 30 p.n.e. – Marek Antoniusz, wódz i polityk rzymski
 27 p.n.e. – Marek Terencjusz Warron, rzymski uczony i pisarz
 19 p.n.e. (21 września) – Wergiliusz, poeta rzymski
 11 p.n.e. – Oktawia Młodsza, córka Gajusza Oktawiusza
 12 p.n.e. – Marek Wipsaniusz Agryppa, wódz i polityk rzymski
 8 p.n.e. (27 listopada) – Horacy, poeta rzymski
 4 p.n.e. – Herod I Wielki, król państwa żydowskiego

Wydarzenia w Europie 
 ok. 100 p.n.e.
 w celtyckiej Galii powstały pierwsze państwa
 nowe elementy w architekturze: łuk triumfalny, budowla kopułowa
 zanik kultury celtyckiej na ziemiach polskich
 pierwsze ślady używania żaren
 100 p.n.e.
 Mariusz wybrany po raz szósty konsulem Rzymu
 Apollonios i Tauriskos z Tralles stworzyli marmurową grupę rzeźb – Byka Farnezyjskiego
 91 p.n.e. – trybunem ludowym Rzymu został Marek Liwiusz Druzus
 91-88 p.n.e. – wojny Rzymu z italskimi sprzymierzeńcami
 86 p.n.e. – Sulla zdobył Ateny
 83 p.n.e. – zniszczenie świątyni w Delfach
 82 p.n.e. – początek dyktatury Sulli
 ok. 80 p.n.e. – Cyceron popularyzował filozofię grecką
 73-71 p.n.e. – powstanie Spartakusa w Alalii
 70 p.n.e.
 Germanie pod wodzą Ariowista najechali Galię
 konsulowie Pompejusz i Marek Krassus wydali ustawę o przywróceniu władzy trybunów ludowych, urząd cenzorów i przywróceniu ekwitów do sprawowania sądów
 67 p.n.e. – Pompejuszowi powierzono na 3 lata najwyższe dowództwo na wybrzeżach dla zwalczania korsarstwa na morzu
 63-62 p.n.e. – sprzysiężenie Katyliny
 63 p.n.e. – Juliusz Cezar objął urząd najwyższego kapłana
 60 p.n.e. – z Hispanii powrócił Juliusz Cezar, wraz z Pompejuszem i Markiem Krassusem utworzyli pierwszy triumwirat
 59 p.n.e.
 Juliusz Cezar został, przy poparciu 2 pozostałych triumwirów (Pompejusza i Marka Krassusa), konsulem
 pierwsza znana gazeta codzienna Acta Diurna – Wydarzenia Dnia (Rzym)
 58-50 p.n.e. – Juliusz Cezar, pomimo oporu plemion celtyckich i germańskich, podbił Galię i najechał Brytanię
 57 p.n.e. – Bitwa nad rzeką Aisne (zwycięstwo Rzymian nad Galami)
 55 p.n.e.
 Cezar dokonał inwazji Brytanii
 Pompejusz zbudował pierwszy teatr (drewniany) w Rzymie
 52-51 p.n.e. – powstanie Wercyngetoryksa
 51 p.n.e. – Cezar opublikował książkę O wojnie galijskiej
 49 p.n.e. 10 stycznia – Cezar przekroczył Rubikon
 48 p.n.e. – Cezar zwyciężył Pompejusza w wojnie domowej
 46 p.n.e.
 zwycięstwo Cezara pod Tapsus
 utworzono rzymską prowincję Africa Nova
 wprowadzenie przez Cezara nowego kalendarza (kalendarz juliański)
 45 p.n.e. – teatr Pompejusza – pierwszy teatr kamienny w Rzymie
 44 p.n.e.
 15 marca – zamordowanie Cezara przez zwolenników republiki i przywrócenie władzy senatowi
 Oktawian August, Marek Antoniusz i Marek Lepidus utworzyli drugi triumwirat
 43 p.n.e. – pierwsza świątynia z marmuru w Rzymie
 42 p.n.e. – zwycięstwo triumwirów nad armią republikańską w bitwie pod Flilippi (Macedonia)
 36 p.n.e.
 zwycięstwo Oktawiana Augusta nad Sekstusem Pompejuszem pod Mylae
 pozbawienie władzy Marka Lepidusa
 31 p.n.e. – bitwa pod Akcjum między Oktawianem Augustem i Markiem Antoniuszem
 30-19 p.n.e. – Wergiliusz napisał Eneidę
 ok. 30 p.n.e. – Marek Agrypa stworzył mapę imperium rzymskiego
 29 p.n.e. – dedykacja świątyni Boskiego Gajusza Juliusza Cezara
 27-14 p.n.e. – Oktawian August został pierwszym cesarzem rzymskim
 24-20 p.n.e. – Oktawian August rozpoczął rozdawanie egipskiego zboża rzymskiej biedocie
 16 p.n.e. – Rzymianie zajęli Noricum
 15 p.n.e. – wojska rzymskie doszły do Dunaju (miasto Wiedeń stało się rzymskim posterunkiem granicznym)

Wydarzenia w Azji 
 około 100 p.n.e.
 Ktezyfon został stolicą Partii
 Sakowie rozpoczęli ataki na Indie
 96 p.n.e. – ustalenie granicy rzymsko-partyjskiej na Eufracie
 95 p.n.e. – początek panowania Tigranesa II Wielkiego (wzrost potęgi Armenii)
 około 94 p.n.e. – w północno-zachodnich Indiach powstało państwo Śaków (Scytów)
 88-66 p.n.e. – Mitrydates VI Eupator z Pontu prowadził z Rzymem trzy wojny o wyzwolenie Grecji (zobacz: Wojny Rzymu z Mitrydatesem)
 74 p.n.e. – hellenistyczne królestwo Bitynii stało się prowincją rzymską
 69 p.n.e. – początek podboju Armenii przez Lukullusa i Pompejusza
 66 p.n.e. – wyprawa Pompejusza na Wschód
 64 p.n.e. – zwycięstwa Pompejusza kładą kres królestwu Seleucydów, Fenicja stała się częścią rzymskiej prowincji Syria
 54 p.n.e. – wyprawa Krassusa przeciwko Partom
 53 p.n.e. – Partowie rozgromili rzymskie legiony pod Carrhae
 około 50 p.n.e.
 w niezajętej przez Chiny części Korei powstały małe niezależne królestwa
 w Fenicji wynaleziono metodę wydmuchiwania szkła
 40 p.n.e.-37 p.n.e. – panowanie Antygona II Matatiasza w Judei
 38 p.n.e. – wyprawa Marka Antoniusza przeciwko Partom
 37 p.n.e.-4 p.n.e. – panowanie Heroda I Wielkiego w Judei
 30 p.n.e. – Egipt prowincją rzymską
 27 p.n.e. – utworzenie prowincji rzymskiej Achai
 9 p.n.e. – Herod Wielki wybudował wielki port Caesarea Maritima (sztuczny falochron o długości 60 m, Izrael)

Wydarzenia w Afryce 
 około 100 p.n.e. – koczownicy saharyjscy zaczęli posługiwać się wielbłądami
 47 p.n.e. – wielki pożar Biblioteki Aleksandryjskiej
 46 p.n.e. – Numidia znalazła się pod władzą Rzymu
 31 p.n.e. – bitwa pod Akcjum, po śmierci Kleopatry Egipt stał się rzymską prowincją
 przed 1 p.n.e. – pastersko-koczowniczy tryb życia rozpowszechnił się na południu Afryki

Wydarzenia w Ameryce 
 100 p.n.e.
 powstało państwo Moche w Peru
 początek szczytowego okresu rozwoju miasta Teotihuacán w Meksyku
 31 p.n.e. – powstały najstarsze znane kalendarze w Ameryce Środkowej
 około 1 p.n.e. – migracja ludów rolniczych na Karaiby

Więcej wydarzeń w artykułach dotyczących poszczególnych lat 
100 p.n.e. 99 p.n.e. 98 p.n.e. 97 p.n.e. 96 p.n.e. 95 p.n.e. 94 p.n.e. 93 p.n.e. 92 p.n.e. 91 p.n.e.90 p.n.e. 89 p.n.e. 88 p.n.e. 87 p.n.e. 86 p.n.e. 85 p.n.e. 84 p.n.e. 83 p.n.e. 82 p.n.e. 81 p.n.e.80 p.n.e. 79 p.n.e. 78 p.n.e. 77 p.n.e. 76 p.n.e. 75 p.n.e. 74 p.n.e. 73 p.n.e. 72 p.n.e. 71 p.n.e.70 p.n.e. 69 p.n.e. 68 p.n.e. 67 p.n.e. 66 p.n.e. 65 p.n.e. 64 p.n.e. 63 p.n.e. 62 p.n.e. 61 p.n.e.60 p.n.e. 59 p.n.e. 58 p.n.e. 57 p.n.e. 56 p.n.e. 55 p.n.e. 54 p.n.e. 53 p.n.e. 52 p.n.e. 51 p.n.e.50 p.n.e. 49 p.n.e. 48 p.n.e. 47 p.n.e. 46 p.n.e. 45 p.n.e. 44 p.n.e. 43 p.n.e. 42 p.n.e. 41 p.n.e.40 p.n.e. 39 p.n.e. 38 p.n.e. 37 p.n.e. 36 p.n.e. 35 p.n.e. 34 p.n.e. 33 p.n.e. 32 p.n.e. 31 p.n.e.30 p.n.e. 29 p.n.e. 28 p.n.e. 27 p.n.e. 26 p.n.e. 25 p.n.e. 24 p.n.e. 23 p.n.e. 22 p.n.e. 21 p.n.e.20 p.n.e. 19 p.n.e. 18 p.n.e. 17 p.n.e. 16 p.n.e. 15 p.n.e. 14 p.n.e. 13 p.n.e. 12 p.n.e. 11 p.n.e.10 p.n.e. 9 p.n.e. 8 p.n.e. 7 p.n.e. 6 p.n.e. 5 p.n.e. 4 p.n.e. 3 p.n.e. 2 p.n.e. 1 p.n.e.

-99