alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1564

Het jaar 1564 is het 64e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 26 - Paus Pius IV bevestigt de gezamenlijke besluiten van het Concilie van Trente.

mei
 28 - In Genève overlijdt Johannes Calvijn. Hij wordt door zijn naaste medewerker Theodorus Beza opgevolgd als hoofd van de groep predikanten.

juli
 25 - In de Dom van Frankfurt wordt Maximiliaan van Habsburg tot keizer gekroond. Voor het eerst vindt deze plechtigheid plaats in Frankfurt am Main, conform een besluit van de Rijksdag in 1562.

zonder datum
 Elizabeth I van Engeland beveelt een uitvoerverbod voor wol naar Holland. Begin van de Engels-Spaanse handelsoorlog.
 Granvelle verlaat zijn bisdom Mechelen en keert terug naar Franche-Comté.
 In Rusland wordt de adel door Iwan IV naar de macht van de lage adel ingericht.
 De boekdrukkunst van Johannes Gutenberg (zie 1445) bereikt Moskou.

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
februari
 15 - In Pisa (Italië) wordt de natuurkundige Galileo Galilei geboren als zoon van de edelman Vincenzo Galilei
 26 gedoopt - Christopher Marlowe, Engels dichter en toneelschrijver (overleden 1593)
april
 23 - William Shakespeare, Engels dichter en toneelschrijver (overleden 1616)
augustus
 2 - Pieter Pauw, Nederlands botanicus, anatoom en hoogleraar (overleden 1617)
september
 24 - William Adams, Brits zeeman die als kapitein van het Nederlandse schip Liefde als eerste Engelsman Japan bereikte, en daar een vertrouweling van shogun Tokugawa Ieyasu werd
oktober
 26 - Hans Leo Hassler, Duits componist (overleden 1612)
december
 24 - Abraham Bloemaert, Nederlands kunstschilder, wordt geboren in Gorinchem
datum onbekend
 Kryštof Harant z Polžic a Bezdružic, Boheemse componist, schrijver, militair, humanist en diplomaat (overleden 1621)

Overleden 
februari
 18 - Michelangelo Buonarroti (88), Italiaans renaissanceschilder, beeldhouwer, architect en dichter
mei
 27 - Johannes Calvijn (54), kerkhervormer, theoloog en naamgever van het op zijn leer gebaseerde calvinisme
oktober
 5 - Pierre de Manchicourt (54 ?), Vlaams componist
 15 - Andreas Vesalius (Andries van Wesel) (49), een van de grondleggers van de anatomie
1685

Het jaar 1685 is het 85e jaar in de 17e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 17 - De Armeniër Johannes Theodat krijgt van de stad Wenen vergunning om het eerste Weense koffiehuis te openen in zijn huiskamer.

februari
 6 - Koning Karel II van Engeland sterft aan de gevolgen van een hersenbloeding.
 14 - De steenkoolmijn Société du Grand Conduit et du Charbornage de Houdeng wordt opgericht in Henegouwen.
 23 - De in Spanje wonende Amsterdammer Balthasar Kooijmans verkrijgt van Spanje het asiento de negros, een handelsdeal waarbij een van tevoren afgesproken hoeveelheid slaven door het land wordt ingekocht. Na het verkrijgen van dit recht stijgen de koersen van de WIC.

maart
 maart - Invoering van de nog door ex-minister Jean-Baptiste Colbert opgestelde Code Noir, met bepalingen over de slavernij.

april
 23 - De hertog van York wordt in Westminster Abbey gekroond tot koning Jacobus II van Engeland en Ierland.
juni
 20 - James Scott, hertog van Monmouth, buitenechtelijke zoon van de overleden koning Karel II van Engeland, Schotland en Ierland, verklaart zich tot koning na zijn eigen leger gevormd te hebben voor de strijd tegen zijn oom James (Jacobus).
 juni - Met Pinksteren doet de dichter Titia Brongersma als eerste in de Nederlanden onderzoek naar een hunebed. Tot haar verbazing ontdekt ze, dat het hunebed bij Borger een grafmonument is.

juli
 6 - Slag van Sedgemoor. Monmouths leger wordt verslagen en hij wordt ter dood veroordeeld.
oktober
 18 - Lodewijk XIV van Frankrijk herroept het Edict van Nantes en verklaart het protestantisme onwettig. De Republiek, Engeland en Schotland worden overspoeld door hugenoten die Frankrijk ontvluchten.

december
 december - Het toneelstuk 'De Dood van de Graaven van Egmond en Hoorne", geschreven door de hugenoot Thomas Asselijn naar aanleiding van de herroeping van het Edict van Nantes, wordt verboden.

zonder datum
 Engeland sticht op West-Sumatra de kolonie Bencoolen ten behoeve van de peperhandel. Ter bescherming wordt fort York gebouwd.
 In de Surinaamse Jodensavanne wordt een synagoge gebouwd, die de naam Berachah VeShalom ('Zegen en vrede') krijgt.

Muziek 
 Jean-Baptiste Lully componeert het ballet Le temple de paix
 Arcangelo Corelli componeert 12 sonatas da camera, Opus 2

Bouwkunst

Geboren 
februari
 23 - Georg Friedrich Händel, Duits componist (overleden 1759)

maart
 21 - Johann Sebastian Bach, Duits componist en organist (overleden 1750)

september
 27 - Karel August van Nassau-Weilburg, vorst van Nassau-Weilburg (overleden 1753)

oktober
 1 - Karel VI, Rooms-Duits keizer (overleden 1740)
 26 - Domenico Scarlatti, Italiaans componist (overleden 1757)

Overleden 
januari
 18 - Wentworth Dillon, Engels dichter

februari
 6 – Karel II van Engeland (54), koning van Engeland, Schotland en Ierland
 11 – David Teniers III (46), Vlaams schilder
 24 – Charles Howard (55), Engels politicus en militair

maart
 22 – Keizer Go-Sai van Japan (47)

mei
 2 – Adriaen Hendricx (74), kunstschilder, beter bekend als Adriaen van Ostade

juli
 15 – James Scott (36), onthoofd
1750

Het jaar 1750 is het 50e jaar in de 18e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 13 - Het Verdrag van Madrid wordt gesloten tussen Spanje en Portugal. De territoria in Latijns-Amerika worden nader afgebakend: de Portugese kolonie Brazilië wordt aanzienlijk groter dan in het oorspronkelijke Verdrag van Tordesillas van 1494.

februari
 9 - De Oostenrijkse landvoogd Karel van Lorreinen geeft de eerste spadesteek, te Wilsele, voor de Leuvense Vaart.

maart
 13 - De eerste Amerikaanse kolonisten trekken de Apalachen over en bereiken het gebied dat later Kentucky zal worden.

mei
 20 - Een groot deel van Enschede wordt door brand verwoest.
augustus
 7 - Op Curaçao breekt een opstand uit op de WIC-plantage Hato. Er vallen zestig slachtoffers, van wie een Europeaan. 

november
 18 - In Londen wordt Westminster Bridge geopend, na London Bridge de tweede brug over de Thames.

december
 december - Een commissie uit de Republiek onder leiding van Von Spörke arriveert in Paramaribo om de conflicten in de kolonie te onderzoeken.  

zonder datum
 Door het ontactisch optreden van de gouverneur-generaal Gustaaf Willem van Imhoff is de VOC nu in oorlog met zowel Bantam als Mataram, de voornaamste rijken op Java.
 In Jaroslavl wordt het eerste Russische theater geopend, het Volkov theater.

Muziek 
 In Londen vindt de eerste uitvoering van Georg Friedrich Händels oratorium Theodora plaats
 Georg Christoph Wagenseil componeert de opera's Andromeda, Antigono, Euridice, Armida placata en Vincislao

Bouwkunst

Geboren 

maart
 20 - Martinus van Marum, Nederlands arts, natuuronderzoeker en chemicus (overleden 1837)
 28 - Francisco de Miranda, Zuid-Amerikaans generaal, revolutionair en vrijheidsstrijder (overleden 1816)
mei
 31 - Karl August von Hardenberg, Pruisisch staatsman (overleden 1822)
augustus
 18 - Antonio Salieri, Italiaans componist en dirigent (overleden 1825)
 24 - Maria Laetitia Ramolino, Corsicaanse, moeder van Napoleon Bonaparte (overleden 1836)
oktober
 8 - Pieter Vreede, Nederlands patriottisch politicus (overleden 1837)
november
 7 - Friedrich Leopold zu Stolberg-Stolberg, Duits dichter (overleden 1819)
 27 - Jan Antonín Tadeáš Nepomuk Stamic, Boheems componist, dirigent en violist (overleden 1798 (of: 1809))
december
 15 - Nicolas Gilbert, Frans dichter (overleden 1780)
 23 - Frederik August I van Saksen, koning van Saksen (overleden 1827)

Overleden 
januari
 18 - Amalia Louise van Koerland (62), regentes van Nassau-Siegen
mei
 19 - Crispinus van Viterbo (81), Italiaans lekenbroeder en heilige
 28 - Sakuramachi (30), keizer van Japan
juli
 28 - Johann Sebastian Bach (65), Duits organist en componist
 31 - Johan V van Portugal (60), koning van Portugal
oktober
 16 - Sylvius Leopold Weiss (63), Duitse componist en luitspeler
november
 1 - Gustaaf Willem van Imhoff (45), gouverneur-generaal van de VOC in Indië
december
 1 - Johan Gabriel Doppelmayr (73), Duits wiskundige, astronoom en cartograaf
datum onbekend
 Cornelis Troost (53), Nederlands schilder van huiskamer- en straatscènes in een sterk satirische en theatrale stijl
570

Het jaar 570 is het 70e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Germanus, aartsbisschop van Parijs, bemiddelt in een tijdelijke wapenstilstand tussen de Frankische koningen Sigebert I en Chilperik I. Hierbij komen de morgengavebezittingen van de vermoorde Galswintha aan haar zuster Brunhilde toe.

Religie 
 1 mei - In Rome worden de relieken van de apostel Filippus begraven in de kerk die later zal worden herbouwd als de Santi XII Apostoli.
 Anastasius I, patriarch van Antiochië, wordt door keizer Justinus II verbannen. Hij wordt opgevolgd door zijn vriend Georgius I.
 Oudste vermelding van het reliek van de Heilige Lans (de speer waarmee Jezus na zijn dood in diens zijde is gestoken).

Geboren 
 Childebert II, koning van Austrasië (overleden 595)
 Mohammed, islamitisch profeet (waarschijnlijke datum; andere geven exacter 20 april 571 aan)
 Romarich, Frankisch geestelijke (overleden 653)
 Sulpicius, aartsbisschop van Bourges (waarschijnlijke datum)
 Theodelinde, koningin van de Longobarden (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Abdallah ibn Abd al-Muttalib, vader van Mohammed (waarschijnlijke datum)
 Gildas, Brits geestelijke en geschiedschrijver (waarschijnlijke datum)
 Johannes Malalas, Byzantijns geschiedschrijver (waarschijnlijke datum)

000
622

Het jaar 622 is het 22e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Perzische Oorlog: Keizer Herakleios vertrekt vanuit Constantinopel met een Byzantijns expeditieleger (50.000 man) naar Klein-Azië en begint een tegenoffensief tegen het Perzische Rijk. Hij voert persoonlijk de strijd, iets wat een Byzantijns keizer in geen twee eeuwen heeft gedaan, en verslaat de Perzen in een beslissende veldslag in Cappadocië.

Azië 
 22 februari - Prins Shotoku overlijdt na een regentschap van 29 jaar. Tijdens zijn bewind stimuleert hij het boeddhisme in Japan en vaardigt een nieuwe constitutie uit.

Religie 
 16 juli - Mohammed, islamitische profeet, emigreert met zijn volgelingen naar Medina. Deze uitwijking wordt bekend onder de naam de hidjra – letterlijk "vlucht" – de gebeurtenis zal een belangrijke plaats gaan innemen in de islamitische godsdienst. Hij vestigt in de oasestad een moslimgemeenschap en markeert daarmee het begin van de islamitische jaartelling (Anno Hegirae).
 Xuanzang wordt geïnstalleerd als boeddhistische monnik, op de leeftijd van 20 jaar.

Geboren

Overleden 
 22 februari - Shotoku (48), Japans prins en regent

000
632

Het jaar 632 is het 32e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 8 april - Koning Charibert II wordt vermoord in Blaye (Gironde), mogelijk op bevel van zijn halfbroer Dagobert I. Die voegt Aquitanië toe bij het Frankische Rijk en wordt een van de machtigste Merovingische koningen in het Westen.
 Eligius sticht het klooster van Solignac.
 Kubrat (632-665) wordt heerser (khan) van de Bulgaren en vecht zich vrij van de Avaarse overheersing. Hij sticht ten noorden van de Kaukasus het Groot-Bulgaarse Rijk (Zuid-Rusland).

Perzië 
 16 juni - Yazdagird III (632-651) volgt Hormazd V op als koning (sjah) van het Perzische Rijk. Hij zal als laatste heerser uit het huis van de Sassaniden (Iran) over het rijk regeren.

Arabië 
 8 juni - Mohammed, islamitische profeet, overlijdt in Medina na een kort ziekbed en wordt opgevolgd door zijn schoonvader Aboe Bakr. Hij wordt tot kalief ("vertegenwoordiger van God") van de moslimgemeenschap gekozen.

Literatuur 
 Het Tibetaans schrift wordt door Thonmi Sambhota ontwikkeld. (waarschijnlijke datum)

Geboren

Overleden 
 8 april - Charibert II, koning van Aquitanië
 8 juni - Mohammed, islamitisch profeet
 12 oktober - Edwin, koning van Northumbria (of 633)
 Chilperik II, zoon van Charibert II
 Fatima Zahra (26), dochter van Mohammed

000
1659

Het jaar 1659 is het 59e jaar in de 17e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 

mei
 8 - Bergschenhoek wordt door een grote ramp getroffen. Alle vierenveertig huizen branden in anderhalf uur tijds volledig af. Er worden onder andere in Rotterdam en Hillegersberg collectes gehouden ten bate van de slachtoffers van deze brand.

juli
 6 – In Groningen trouwen prinses Henriëtte Catharina van Nassau en vorst Johan George II van Anhalt-Dessau. Dit is het enige vorstelijke huwelijk dat werd voltrokken in Groningen.
september
 20 – Een drankincident vormt de aanleiding tot het uitbreken van de Esopus-oorlogen tussen de Hollandse kolonisten van Wiltwijck en de Lenape-indianen.
 24 – Gerhard Wildervanck legt de eerste steen van de Gereformeerde Kerk van Wildervanck.
november
 9 – Frankrijk en Spanje, in oorlog sinds 1635, sluiten de Vrede van de Pyreneeën. In ruil voor vrede ziet koning Filips IV van Spanje af van zijn rechten op de landen en steden aangesloten bij de Unie van Atrecht: Artesië, de graafschappen Bonen en Henegouwen en delen van Vlaanderen (onder meer Duinkerke); verder delen van Luxemburg en Lotharingen en diverse heerlijkheden in Languedoc. Bovendien komen beide landen een nieuwe grens overeen, waarbij Spanje afstand doet van Roussillon, een deel van Navarra en het noordelijke deel van Cerdagne.
28 - Christaan Huygens brengt het landschap van de planeet Mars in kaart.

zonder datum
 Osebrandt Johan Rengers, heer van Slochteren, laat het Slochterdiep graven voor de afvoer van turf.
 De Engelsen sturen een vloot om de Zweden te steunen in de Vierde Noordse Oorlog. Een tweede Nederlandse vloot onder Michiel de Ruyter wordt erachteraan gestuurd om de Denen te versterken. De Denen gaan in de tegenaanval.
 De broers Johan Lodewijk van Nassau-Ottweiler, Gustaaf Adolf van Nassau-Saarbrücken en Walraad van Nassau-Usingen gaan over tot een verdeling van hun bezittingen. Johan Lodewijk krijgt Ottweiler met Jugenheim en Wöllstein. Gustaaf Adolf krijgt het graafschap Saarbrücken met onderhorigheden. Walraad krijgt de landen van Usingen dat hij vergroot met de verkrijging van de andere helft van het ambt Stockheim.

Muziek 
 Jean-Baptiste Lully componeert het ballet La raillerie

Literatuur 
 Joost van den Vondel schrijft het toneelstuk Jefta
 Molière schrijft Les Précieuses ridicules

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
maart
 4 – Pierre Lepautre, Frans beeldhouwer (overleden 1744)

september
 3 - Karel Siegfried van Nassau-Ottweiler, Duits militair (overleden 1679)

datum onbekend
 Nazo Tokhi (Nazo Anaa), Afghaans dichteres en moeder van Mirwais Hotaki (overleden 1717)
 Henry Purcell, Engels componist (overleden 1695)

Overleden 
april
 15 – Simon Dach (53), Duits dichter

datum onbekend
 Abel Tasman (56), Nederlands ontdekkingsreiziger, naamgever van Tasmanië en het Nationaal park Abel Tasman, nabij Nelson, Nieuw-Zeeland.
1695

Het jaar 1695 is het 95e jaar in de 17e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
augustus
 13 tot 15 - Frans bombardement op Brussel in de Negenjarige Oorlog. De Grote Markt wordt zwaar beschadigd.
 19 - Het beeldje van Manneken Pis van Brussel, dat tijdens het bombardement was verborgen, wordt feestelijk teruggebracht naar zijn plaats.

september
 2 - Herovering van de stad Namen op de Fransen. (Negenjarige Oorlog). Zie ook 1693.

november
 20 - De Braziliaanse leider der Marrons, Zumbi, wordt door de Portugezen onthoofd.

zonder datum
 Nederlands-Mauritius wordt zwaar getroffen door een orkaan. Het is twijfelachtig of de toch al wankele economie zich zal kunnen herstellen.
 Andrés de Avendaño de Layola bezoekt ahau Can-Ek III van Tayasal, hij tracht hem ervan te overtuigen dat de profetie verbonden aan het naderende einde van het katun in 1697 betekent dat de Maya's christenen moeten worden en zich aan de Spaanse koning onderwerpen.
 Ahau Can-Ek en enige honderden Itzá laten zich dopen.
 Een prins uit de koninklijke familie Nan Tharat verdrijft de voormalige eerste minister Tian Thala van de troon en wordt zo de 30e koning van Lan Xang.
 Na de dood van de onbeduidende en onbekwame sultan Ahmed II van het Osmaanse Rijk wordt deze opgevolgd door zijn neef Mustafa II.

Muziek 
 De Oostenrijkse componist Benedikt Anton Aufschnaiter schrijft te Neurenberg zijn Concors discordia, Opus 2

Bouwkunst

Geboren 

januari
 Edward Braddock, Brits militair en opperbevelhebber (overleden 1755)

april
 10 - Balthazar Huydecoper, Nederlands letterkundige, historicus en taalkundige (overleden 1773)

juni
 30 - Christiane Mariane von Ziegler, Duits tekstdichteres, schreef onder meer voor Bach (overleden 1760)

september
 3 - Pietro Antonio Locatelli, Italiaans componist en violist (overleden 1764)

december
 29 - Jean-Baptiste Pater, Frans kunstschilder (overleden 1736)

Overleden 

februari
 6 - Ahmed II van Turkije (51)
 24 - Johann Ambrosius Bach (50), Duits componist, violist en altviolist

april
 13 - Jean de La Fontaine (73), Frans schrijver
 28 - Henry Vaughan (73), Welsh schrijver en arts

juli
 8 - Christiaan Huygens (66), Nederlands wiskundige, astronoom en fysicus

november
 21 - Henry Purcell (±36), Brits componist

 datum onbekend
 Jacobus Koelman, (±63) Nederlands predikant en schrijver.
1623

Het jaar 1623 is het 23e jaar in de 17e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen
februari
 1 - Pieter de Carpentier volgt Jan Pieterszoon Coen op als gouverneur-generaal van Nederlands-Indië
 25 februari - De hertog van Beieren wordt keurvorst; dit als beloning voor zijn steun aan keizer Ferdinand II in de strijd tegen het opstandige Bohemen. Dat laatste land raakt zijn positie van keurvorstendom kwijt.
maart
 7 - Een aantal Remonstrantse predikanten keert terug tot de Nederduits Gereformeerde Kerk door het sluiten van het Nijmeegse Akkoord met de Contra-Remonstranten.
 23 - In Oostindië worden 10 Engelsen, 9 Japanners en 1 Portugees onthoofd op beschuldiging van het beramen van een complot tegen het Nederlandse garnizoen. Deze Ambonschen Moord krijgt een nasleep in de relaties van de Republiek met Engeland.
mei
 23 - De Staten van Vlaanderen doen aanbesteding van de eerste Gentse barges, de luxueuze Vlaamse versie van de trekschuit.
juli
 3 - Claes Michielsz Bontenbal wordt in Rotterdam onthoofd, vanwege zijn bijdrage in een complot tegen Maurits van Oranje.
augustus
 6 - Kardinaal Maffeo Barberini van Bologna wordt gekozen tot paus Urbanus VIII.
 6 - In de Slag bij Stadtlohn verslaat de Katholieke Liga het protestantse leger van de Hertog van Brunswijk.

november
 13 - Monniken van de voormalige Abdij Onze-Lieve-Vrouw Ten Duinen ontdekken een loden kist onder de puinen van de verwoeste abdij te Koksijde met daarin het ongeschonden lichaam van de vroegere abt Idesbald.

zonder datum
 In Londen worden 23 toneelstukken van de in 1616 overleden William Shakespeare uitgegeven.
 Pothisarat II volgt Uponyuvarat I op als 24e koning van Lan Xang

Literatuur 
 Constantijn Huygens schrijft De uytlandighe herder
 Joost van den Vondel schrijft Het lof der zeevaert
 Publicatie van Civitas Solis, een in 1602 in gevangenschap door de Napolitaanse monnik Tommaso Campanella geschreven utopie.

Bouwkunst

Geboren

januari
 1 - Maria Petyt, Vlaams mystica en schrijfster (overleden 1677)

maart
 4 - Jacob van der Does, Nederlands kunstschilder (overleden 1673)

juni
 15 - Cornelis de Witt, Nederlands politicus (overleden 1672)
 19 - Blaise Pascal, Frans filosoof, theoloog, wis -en natuurkundige (overleden 1662)

november
 7 - Johan II van Waldeck-Landau, Duits graaf (overleden 1668)

datum onbekend
 Jurriaen Ovens, Deens-Duits kunstschilder en kunsthandelaar (overleden 1678)
 Adriaen Hermansz. Roest, Nederlands boekdrukker (overleden 1664)

Overleden
mei
 5 - Hendrick Danielsz Slatius (± 38), Nederlands remonstrants predikant en medepleger van een aanslag op prins Maurits

juli
 4 - William Byrd (± 80), Engels componist
 8 - Paus Gregorius XV (69), paus van 1621 tot 1623

augustus
 6 - Anne Hathaway (± 67), de vrouw van Shakespeare

september
 27 - Johan VII van Nassau-Siegen (62), Duits graaf en militair theoreticus
1662

Het jaar 1662 is het 62e jaar in de 17e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen
februari
 1 - De Nederlanders in Fort Zeelandia geven zich over aan Cheng Cheng-kung, waarmee een einde komt aan bijna veertig jaar Nederlandse handelsmacht op Formosa (Taiwan).

april
 19 - De Engelse "koningsmoordenaars" John Okey, Miles Corbet en John Barkstead, die door de Engelse gezant George Downing uit Leiden waren ontvoerd, worden in Londen opgehangen waarna hun lichamen worden gevierendeeld.

mei
 19 - Het Engelse parlement neemt de Act of Uniformity aan, die de bisschoppelijke hiërarchie in de Anglicaanse Kerk herstelt en gebruik van het Book of Common Prayer verplicht stelt. Tweeduizend predikanten worden uit hun ambt gezet wegens verzet tegen de wet.
 21 - Karel II van Engeland treedt in het huwelijk met Catharina van Braganza. Als bruidsschat brengt zij de stad Bombay mee.
 31 - De Rooms-katholieke vicaris van Haarlem Boudewijn Catz wordt benoemd tot apostolisch vicaris van de Hollandse Zending, waarmee hij de leiding krijgt over de katholieke parochies in het land bij afwezigheid van een aartsbisschop van Utrecht.

juni
 2 - Koning Karel I van Engeland schenkt Suriname aan de gouverneur van Barbados Francis Willoughby en aan Lawrence Hyde, zoon van de eerste minister Lord Clarendon.

oktober
 31 - De baljuw van Schieland Daniël van Hogendorp legt de eerste steen voor Het Schielandshuis.

november
 28 - Na lange onderhandelingen in Londen door Charles de Batz de Castelmore krijgt Frankrijk de havenstad Duinkerke terug van de Britten.

zonder datum
 Spanje stelt opnieuw de asiento de negros in. Dit asiento wordt verleend aan twee bankiers, oorspronkelijk afkomstig uit Genua en met een filiaal in Panama. Grillo & Lomelín hebben het asiento op hun beurt uitbesteed aan de Westindische Compagnie (Curaçao) en aan Engeland (Jamaica).
Er wordt een overeenkomst gesloten tussen de Republiek (Nederland) en Engeland, maar er heerst twijfel over hoelang deze overeenkomst zal standhouden.
Er wordt een verdrag gesloten tussen Frankrijk en de Republiek.
 De geesteszieke koning Alfons VI van Portugal stuurt zijn moeder, die het regentschap behouden wil, naar een klooster.

Muziek 
 Philipp Friedrich Buchner componeert in Mainz zijn Opus 4 Plectrum Musicum

Literatuur 
 Molière schrijft L'École des femmes

Beeldende kunst 
 Rembrandt voltooit De Staalmeesters. Het schilderij is te zien in het Rijksmuseum te Amsterdam.

Bouwkunst

Geboren
april
 26 - Marie Louise van Orléans, koningin van Spanje (overleden 1689)
mei
 30 - Ernestine Charlotte van Nassau-Schaumburg, regentes van Nassau-Siegen (overleden 1732)

Overleden

augustus
 19 - Blaise Pascal (39), Frans filosoof, theoloog, wis -en natuurkundige

december
 6 - Magdalena van Nassau-Siegen (66), Duits gravin
 7 - Petrus Wittewrongel (±53), Nederlands predikant
2032

Het jaar 2032 is een jaartal in de 21e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 1 januari - Bankbiljetten met de valuta gulden kunnen niet meer bij De Nederlandsche Bank ingeleverd worden.
 Van 23 juli tot en met 8 augustus worden de 35e Olympische Zomerspelen gehouden in Brisbane.
 November: Mercuriusovergang
2038

Het jaar 2038 is een jaartal in de 21e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Op 19 januari om 3:14:08 zijn er 231 (2 147 483 648) seconden voorbij sinds de UNIX Epoch, 1 januari 1970. Als de systeemklok van UNIX-systemen dan nog steeds 32 bits gebruikt voor het bijhouden van de timestamp, zal deze klok overlopen naar 13 december 1901 en zullen veel machines die op tijd werken crashen, een vergelijkbare situatie ontstaan als bij de millenniumbug.
 Pasen valt dit jaar voor het eerst sinds 1943 weer op de laatst mogelijke datum: 25 april.
1531

Het jaar 1531 is het 31e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 26 - Lissabon wordt getroffen door een zware aardbeving.
februari
 11 - Koning Hendrik VIII van Engeland wordt erkend als hoofd van de Kerk van Engeland - hij verstoot zijn vrouw Catharina van Aragon.
 27 - De stichting van het Schmalkaldisch Verbond van protestantse vorsten in Duitsland komt neer op een breuk tussen keizer Karel V en de Duitse vorsten.
maart
 14 - Aankomst van Maria van Hongarije in de Nederlanden - zij zal Margaretha van Oostenrijk opvolgen als landvoogdes.

mei
 20 - Karel van Gelre, heer van Groningen en Ommelanden, geeft "met instemming van de ingezetenen" de heerlijke rechten van Vredewold aan de familie Van Ewsum van Nienoord.

september
 29 - Huwelijk van Willem de Rijke (1487-1559) met Juliana van Stolberg (1506-1580), toekomstige ouders van Willem de Zwijger.
oktober
 1 - Keizer Karel V voert bij zijn bezoek aan de Nederlanden een aantal hervormingen door: Hij stelt de Collaterale Raden te Brussel in. De Collaterale Raden bestaan uit: de Raad van State, de Geheime Raad en de Raad van Financiën.
 oktober - Karel V doet een homologatiebevel uitgaan in de Habsburgse Nederlanden, waarin hij de Staten oproept het in hun gewesten geldende gewoonterecht op te tekenen en ter goedkeuring (homologatie) naar Brussel te sturen. Dit bevel is daarna nog enkele malen herhaald.
 7 - Officiële aanstelling van Maria van Hongarije als landvoogdes van de Spaanse Nederlanden in de Staten-Generaal.
 11 - Bij de Slag van Kappel verslaat het katholieke leger van Schwyz het leger van de reformatieleider Huldrych Zwingli. Zwingli zelf wordt gedood in de slachting.

december
 9 tot 12 - Verschijning in Tepeyac bij Mexico-Stad van Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe aan de vrome Azteek Juan Diego Cuauhtlatoatzin.
 17 - Paus Clemens VII installeert de Inquisitie in Lissabon.

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
december
 20 - Hendrik van Brederode, voornaam Nederlands edelman ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog (overleden 1568)
datum onbekend (circa 1531)
 Petrus Datheen, Zuid-Nederlands calvinistisch hervormer en theoloog (overleden 1588)

Overleden 
oktober
 11 - Huldrych Zwingli (47), een van de leiders van de Zwitserse Reformatie
1532

Het jaar 1532 is het 32e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 januari - de stad Guadalajara in het huidige Mexico wordt onder de naam Espíritu Santo door de Spanjaarden onder leiding van Nuño de Guzmán gesticht.

maart
 18 - Het Engelse parlement verbiedt financiële afdrachten van de Engelse kerk aan de wereldkerk in Rome.
april
 april - Huáscar, de zuidelijke Incakeizer, wordt door de Noordelijke troepen gevangengenomen, waardoor zijn broer Atahualpa leider van het hele Incarijk wordt.

mei
 13 - De Conquistador Francisco Pizarro landt op de noordkust van het huidige Peru en begint aan de verovering van het Incarijk (Peru).
 16 - Thomas More neemt vrijwillig ontslag als lord chancellor van Engeland omdat hij de eis tot echtscheiding van koning Hendrik VIII niet kan steunen.

juni
 25 - De legers van sultan Süleyman I vallen Hongarije binnen.

juli
 6 - Krachtens vonnis van de Schepenbank van Brugge wordt Ghileyn Wouters opgehangen wegens hekserij.
 12 - Bij een aardbeving onder Venlo stort een deel van de kerktoren in.
 27 - Op de Rijksdag van Regensburg wordt de Constitutio Criminalis Carolina geratificeerd. Dit voor zijn tijd revolutionaire strafwetboek stelt hoge eisen aan het strafproces en met name aan de bewijsvoering.

augustus
 13 - Na veertig jaar huwelijk tussen de hertoginnen van Bretagne en de koningen van Frankrijk, worden beide staten verenigd.

 22 - Stichting van São Vicente, de eerste permanente kolonie in Brazilië.

september
 september keizer Karel V weet de Turken uit Hongarije te verdrijven.

november
 2 - Opnieuw treft een Allerheiligenvloed Zeeland en Holland. De herstelwerkzaamheden na de Sint-Felixvloed van 1530 worden weggevaagd. Reimerswaal wordt voorgoed afgesneden van Zuid-Beveland en komt op een eiland te liggen. Noord-Beveland, in 1530 al zwaar getroffen, loopt verder onder, zodat er nog slechts twee kerktorens boven het water uitsteken.
 16 - Francisco Pizarro ontmoet Atahualpa in de stad Cajamarca aan de westkust van Zuid-Amerika. Hij laat de Incakeizer gevangenzetten op de beschuldiging dat deze een bijbel op de grond heeft gegooid.

december
 4 - Door brand in de kapel van Lodewijk van Savoye, waar de lijkwade van Turijn wordt bewaard, raakt de lijkwade beschadigd, door gesmolten zilver van de kist en (mogelijk) door bluswater. De lijkwade wordt door zusters hersteld.

zonder datum
 Het kanaal van Welzinge verbindt Middelburg (via het oude Havenkanaal) met het Sloe en de Westerschelde. Tot nu toe werd als vaarroute het bochtige riviertje de Arne gebruikt, dat via Arnemuiden uitmondt in het Sloe.

Bouwkunst

Geboren 
juni
 20 - Edzard II, graaf van Oost-Friesland
datum onbekend
 Orlando di Lasso (Bergen), componist, ook bekend als Orlandus Lassus
 (ca. 1532) - Robert Dudley
 Nicolaas van Poppel (1532-1572), (Zuid-)Nederlands r.k. geestelijke; een van de 19 Martelaren van Gorkum
 Diederik Vijgh (1532-1615), gouverneur van Tiel

Overleden 
mei
 19 - Joachim Slüter, Nederlandse reformator
datum onbekend
 Huáscar (29?), Incaheerser
1533

Het jaar 1533 is het 33e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 

januari
 25 - Hendrik VIII van Engeland gaat een geheim huwelijk aan met Anna Boleyn.

maart
 30 - Thomas Cranmer wordt aartsbisschop van Canterbury.
 maart - In Lübeck wordt de Reformatie doorgevoerd en Jürgen Wullenwever tot burgemeester gekozen.

april
23 - De Anglicaanse staatskerk ontbindt het huwelijk van koning Hendrik VIII met Catharina van Aragon.

juni
22 - Sultan Süleyman I en keizer Ferdinand I sluiten vrede. Ze verdelen Hongarije in drie delen: Ferdinand krijgt Slowakije, Burgenland en West-Kroatië, de sultan het Hongaarse kernland en de Hongaarse edelman János Szapolyaj krijgt Transsylvanië.

november
 1 - Johannes Calvijn vlucht uit Parijs - naar Bazel.
 15 - Francisco Pizarro, Spaans conquistador, verovert Cuzco.

december
 5 - Ivan IV, pas drie jaar oud, volgt zijn vader Vasili op - zijn moeder Elena Glinska neemt het regentschap waar.
 december - De Hollandse Doopsgezinden vluchten naar Texel.

zonder datum
 De hoofdstad van Lan Xang wordt verplaatst van de Luang Prabang naar Vientiane.

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
maart
 Anna van Egmond van Buren, de eerste echtgenote van Willem I van Oranje-Nassau

april
 24 - Willem van Nassau (later prins van Oranje)

mei
 1 - Catalina Tomàs, Spaans heilige

september
 7 - Elizabeth I, koningin van Engeland

december
 13 - Erik XIV van Zweden, koning van Zweden (overleden 1577)

Overleden 
april
 10 - Frederik I van Denemarken (61), koning van Denemarken en Noorwegen

juni
 25 - Maria Tudor, koningin van Frankrijk en hertogin van Suffolk

augustus
 29 - Atahualpa, Inca-keizer, door Francisco Pizarro vermoord, ondanks de betaling van een losgeld

september
 20 - Nicolas Liégeois (53 ?), Nederlandse polyfonist

december
 5 - Vasili III, grootvorst van Moskou
1534

Het jaar 1534 is het 34e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
februari
 23 - anabaptisten onder leiding van Jan Matthijs grijpen de macht in Münster. Berend Knipperdolling wordt burgemeester.
 28 - Troepen van de bisschop van Münster slaan het beleg voor de stad.
april
 17 - De Engelse oud-kanselier Thomas More wordt opgesloten in de Tower, omdat hij weigert mee te werken aan het onterven van de kroonprinses Mary Tudor.
mei
 10 - Jacques Cartier ontdekt Newfoundland.
augustus
 15 - Ignatius van Loyola, Franciscus Xaverius en vier anderen  stichten de Orde der Jezuïeten.
19 - De Osmaanse admiraal Khair ad-Din (bijgenaamd Barbarossa gaat voor anker in de haven van Tunis en maakt zich door een list meester van de stad. Sultan Muley Hassan moet vluchten.
 
oktober
2 - De Franse ontdekkingsreiziger Jacques Cartier bereikt op zijn tocht over de Saint Lawrencerivier het Indiaanse dorp Hochelaga, het huidige Montreal.
 13 - Alessandro Farnese te Rome verkozen als paus Paulus III.
16 - Opstandige boeren in Jutland weten onder aanvoering van de kaper Skipper Clement een leger van edelen te verslaan bij Svenstrup (Aalborg). 
 18 - In Frankrijk doet zich, met name door heel Parijs, de "affaire des Placards" voor. In het geheim worden door aanhangers van de Reformatie pamfletten opgehangen (tot op de deur van de koning in het kasteel van Blois) waarin men zich verzet tegen de Heilige mis. 
november
 3 - Act of Supremacy: de Kerk van Engeland wordt staatskerk, ten gevolge van een conflict van koning Hendrik VIII met de paus in Rome.
 18 De nieuwe koning Christiaan III van Denemarken en de Hanzestad Lübeck sluiten de Vrede van Stockelsdorf waarin besloten wordt, dat de oorlog in Holstein wordt beëindigd. Christiaan kan zijn troepen nu inzetten om de opstandige boeren in het noorden te verslaan.

december
 4 - Het Osmaanse leger verovert onder leiding van sultan Suleyman I Bagdad op de Perzische Savafiden.
 6 - Spanjaarden stichten de stad Quito in Ecuador.

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
februari
 5 - Giovanni de' Bardi, Italiaans graaf van Vernio en componist, dichter en toneelschrijver (overleden 1612)
juni
 23 - Oda Nobunaga, krijgsheer die Japan wist te verenigen, hoofd van de Oda-clan
juli
 1 - Frederik II van Denemarken, koning van Denemarken en Noorwegen (overleden 1588)
december
 16 - Hans Bol, Vlaams-Nederlands kunstschilder (overleden 1593)
datum onbekend
 Somdetch Brhat-Anya Chao Udaya Budhara Buwana Jaya Setha Adiraja Buwanadi Adipati Sri Sadhana Kanayudha, beter bekend onder de naam Sai Setthathirat I, koning van Lanna, later koning van Lan Xang

Overleden 
september
 25 - Clemens VII (56), paus van 1523 tot 1534
1535

Het jaar 1535 is het 35e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 18 - Stichting van Lima, de huidige hoofdstad van Peru, door de Spanjaard Francisco Pizarro.
februari
11 - Wederdopers rennen naakt door de straten van Amsterdam.
maart
 Maart. Een groep van circa 300 doopsgezinden onder leiding van Menno Simons' oudere broer Pieter neemt de Cisterciënser abdij van Oldeclooster nabij Bolsward in en richt versterkingen op. Zij vernielen de altaren en beelden en stichten er hun Nieuw Jeruzalem. Stadhouder Schenk von Tautenburg neemt de abdij in. De overlevende mannen worden gehangen of onthoofd, de vrouwen verdronken.
 12 - Stichting van Portoviejo, een stad in Ecuador, door de Spanjaard Francisco Pacheco.
april
 4 - Bij een uitval uit het belegerde Münster wordt Jan Matthijs, leider van de wederdopers, gedood. Jan Beukels van Leiden blijft achter als enige leider van de opstand.
 tweede paasdag - Nabij Bolsward wordt het klooster Bloemkamp bezet door 800 Wederdopers, die er zich verschansen tegen de vervolging door het Habsburgse bestuur. Stadhouder Georg Schenck van Toutenburg roept de Landstorm op en slaat een beleg rond het klooster, dat tien dagen duurt. Wanneer het complex ten slotte wordt ingenomen, worden de overlevende Wederdopers standrechtelijk geëxecuteerd. Dit gebeuren staat bekend als het Beleg van Oldeklooster.

mei
8 - In Zierikzee wordt de Schiedamse wever Adriaen van Aersen terechtgesteld; het is de eerste executie van een Wederdoper in Zeeland.
 Mei. Een golf van vervolgingen van doopsgezinden leidt tot terechtstellingen in Amsterdam, Den Haag, Maastricht, Leiden, Luik, Middelburg, Deventer en Wezel.
juni
1 - Andrea Doria namens  keizer Karel V bevrijdt Tunis van de Ottomanen en herstelt zo de rust op de Middellandse Zee.
 1 -  Uit geldnood verkoopt de hertog van Gelre het Kasteel Biljoen met de bijhorende heerlijke rechten aan zijn hofmeester en intendant Roelof van Lennep.
22 - De Engelse bisschop John Fisher, biechtvader van de verstoten koningin Catharina van Aragon, wordt in Londen terechtgesteld.
25 - De stad Münster valt. De doopsgezinde revolutie van Jan Beukelsz, de profeet van Leiden met zijn veelwijverij komt tot een gewelddadig einde na een beleg van 18 maanden.

augustus
 8 - Guillaume Farel verklaart in een preek in de Saint-Pierre van Genève dat de katholieke gebruiken zijn afgeschaft.

najaar
 Najaar. De batenburgers, een groep extremistische doopsgezinden onder Jan van Batenburg, de bastaardzoon van de heer van Batenburg maken het platteland van de Noordelijke Nederlanden en Westfalen onveilig. Zij beweren de goddelijke wraak op de goddelozen te belichamen.

december
december - Wederdopers proberen Hazerswoude te bezetten.

zonder datum
 Fray Tomás de Berlanga ontdekt de Galápagoseilanden.
 Maarten Luther schaft Sinterklaas af; het Kerstkind wordt de brenger van geschenken.

Bouwkunst

Geboren 
juli
 8 - Emanuel van Meteren, Nederlands historicus en ambassadeur

Overleden 
juli
 6 - Thomas More, Brits humanist en staatsman
november
 23 - Beatriz Galindo, Spaans humanist, hofdame en lerares
1537

Het jaar 1537 is het 37e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
april
 12 - In Amsterdam worden drie wederdopers onthoofd wegens ketterij; drie anderen worden verbannen.
 april - Troepen van Francisco Pizarro verslaan die van zijn rivaal Diego de Almagro

mei
 mei - Keizer Karel V erkent Christiaan III als koning van Denemarken.

juli
 8 - Diego de Almagro wordt in opdracht van Pizarro geëxecuteerd.
 17 - Janet Douglas, weduwe van John Lyon, graaf van Glamis, wordt wegens hekserij verbrand.

augustus
 15 - Juan de Salazar y Espinoza sticht op zijn terugreis van een tocht over de Paraguayrivier en een ontmoeting met de Guaraní indianen de stad Asuncion.
 26 - Met een bombardement opent de Osmaanse vloot het Beleg van Korfoe, een Venetiaans bezit. Begin van de Ottomaans-Venetiaanse oorlog (1537-1540)

december
 8 - In Honduras wordt de stad Santa María de la Nueva Valladolid (ofwel Comayagua) gesticht.

zonder datum
 De Ottomanen veroveren Patmos.
 China erkent de usurpator Mac Dang Dung niet en valt Vietnam binnen om de Le familie weer op de troon te brengen. Mac Dan Dung verliest zijn zoon Doanh. Hij weet een totale ondergang te voorkomen maar hij moet het Le bewind in het zuiden dat door de Nguyen en de Trinh gesteund wordt erkennen.
 De kleinzoon van Christoffel Columbus, de hertog van Veragua, wordt verheven tot grande van Spanje.
 De beruchte piraat Barbarossa Khair ad Din neemt het eiland Egina over.

Bouwkunst

Geboren 
september
 21 - Don Fadrique Alvarez de Toledo, hertog van Huesca, Spaans bevelhebber van infanterie ten tijde van het begin van de Tachtigjarige Oorlog
oktober
 12 - Eduard VI, koning van Engeland (r.1547 - 1553)
december
 20 - Johan III van Zweden, koning van Zweden (overleden 1592)
 26 - Albrecht van Nassau-Weilburg, graaf van Nassau-Weilburg (overleden 1593)
datum onbekend
 Giacomo della Porta (waarschijnlijke datum), Italiaans architect en beeldhouwer
 Willem Jansz. van Loon medeoprichter VOC

Overleden 
januari
 6 - Alessandro de' Medici, hertog van Penne en Firenze
februari
 8 - Hiëronymus Emiliani (~56), Italiaanse priester en heilige
oktober
 24 - Jane Seymour, vrouw van Hendrik VIII van Engeland
1538

Het jaar 1538 is het 38e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
april
25 - Calvijn en Farel moeten de stad Genève verlaten.
juni
 30 - De Gelderse hertog Karel van Egmont sterft, waarop de Gelderse Successieoorlog uitbreekt.

augustus
 6 - In het Colombiaanse hoogland wordt de stad Santa Fe de Bogota gesticht door  de Spanjaarden Gonzalo Jiménez de Quesada en Sebastián de Belalcázar, en de Schwabische Duitser Nikolaus Federmann.

september
 28 - De Osmaanse kapitein Baba Oruç, in het westen "Barbarossa" genoemd, verslaat in de zeeslag bij Preveza een gezamenlijke Europese vloot.

december
 17 - Paus Paulus III excommuniceert koning Hendrik VIII van Engeland.
zonder datum
 Havana wordt platgebrand door piraten.

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
januari
 10 - Graaf Lodewijk van Nassau, jongere broer van Willem van Oranje, latere aanvoerder van de legers bij de Slag bij Heiligerlee en de Slag op de Mookerheide
oktober
 31 - Caesar Baronius, Italiaans historicus en rooms-katholiek kardinaal
november
 18 - Turibius de Mogrovejo, aartsbisschop van Lima, heilige en patroon van Peru (overleden 1606)

Overleden 
juni
 30 - Karel van Egmont, hertog van Gelre
datum onbekend
 Jan van Batenburg - wederdoper, op de brandstapel
1539

Het jaar 1539 is het 39e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
februari
 17 Het Parlement van Parijs bekrachtigt het besluit van koning Frans I van Frankrijk om graaf Frans I van Nevers te verheffen tot hertog van Nevers en pair van Frankrijk.

maart
 23 - Eerstesteenlegging voor het Kasteel van Boussu in Henegouwen.

april
 17 - De katholieke hertog van Saksen Joris met de Baard sterft en wordt opgevolgd door zijn protestantse broer Hendrik de Vrome, die de Hervorming direct krachtig ter hand neemt.
 27 - De conquistadores Gonzalo Jiménez de Quesada, Sebastián de Belalcázar en Nikolaus Federmann stichten met toestemming van de Spaanse kroon de stad Bogota.

mei
 23 - De Staten van Utrecht erkennen Gunterstein als ridderhofstad.
 25 - Begin van de kerkhervorming in Leipzig door prediking van de hervormers Justus Jonas de Oudere en Maarten Luther in de Nikolaikirche.
augustus
 10 - Met de Ordonnantie van Villers-Cotterêts legt koning Frans I van Frankrijk het Frans op voor alle officiële documenten van bestuur en rechtspraak. Andere talen, zoals het Occitaans en het Nederlands, worden hiermee tweederangs talen in Frankrijk.

november
 1 - Joachim II van Brandenburg neemt in de Nikolaikirche van Spandau deel aan het Avondmaal. Zijn overgang naar het protestantisme, en die van zijn land, is daarmee een feit.

december
 29 - De Haagse Sint-Jacobskerk wordt door brand zwaar beschadigd. Oorzaak is blikseminslag.
 december - Karel V onderdrukt in Gent en rond Kortrijk een volksopstand.

zonder datum
 Keizer Karel V verblijft korte tijd op het kasteel van Heusden.
Ter gelegenheid van haar bruiloft met Cosimo I de' Medici maakt Agnolo Bronzino een portret van Eleonora van Toledo.
 Alarchus van Amsterdam brengt een bloemlezing uit de geschriften van Rudolf Agricola onder de titel "Rudolphi Agricolae lucubrationes" ("Rudolph Agricola's nachtelijke arbeid").
 Margaretha Pole, een van de laatste Plantagenets in directe lijn, wordt in de Tower opgesloten.
 De Zweedse wetenschapper Olaus Magnus laat in Venetië de Carta Marina vervaardigen, de eerste "moderne" cartografische voorstelling van Scandinavië door een Scandinaviër en voor een Europees publiek.

Literatuur
 De inventione dialectica ("Over de dialectische denkmethode") een boek in drie delen van Rudolf Agricola
 Haecastus (Latijnse bewerking van het Middelnederlandse Elckerlijc), het meesterwerk van de Utrechtse schoolrector Georgius Macropedius

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
december
 5 - Faustus Socinus, theoloog

Overleden 
februari
 13 - Isabella d'Este, marchesa en regent van Mantua
april
 17 - Joris met de Baard
mei
 1 - Isabella van Portugal (36), koningin van Spanje
 7 - Goeroe Nanak (गुरु नानक)
december
 20 - Johannes Lupi (33 ?), Nederlandse polyfonist
1541

Het jaar 1541 is het 41e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 2 - In de Dom van Utrecht wordt het 21e kapittel van de Orde van het Gulden Vlies gehouden. Keizer Karel V en zijn zuster en landvoogd Maria van Hongarije verblijven in het Duitse huis.

februari
 12 - Santiago in Chili wordt gesticht door Pedro de Valdivia.

juni
 26 - De conquistador Francisco Pizarro wordt in Lima vermoord door aanhangers van Diego de Amargo II.

september
 4 - Johannes Calvijn keert definitief terug naar Genève.
 11 - Een vulkanische modderstroom uit de Volcán de Agua verwoest Ciudad Vieja, de hoofdstad van Guatemala.
 28 - In de haven van Palma de Mallorca scheept een enorm leger in voor een expeditie naar het kapersnest Algiers, dat wordt gefinancierd door het Osmaanse Rijk.

oktober
 19 - De strijdmacht van Keizer Karel V arriveert voor Algiers. Onder de aanvoerders zijn beroemdheden als Hernán Cortés, Andrea Doria en de hertog van Alva. De stad wordt verdedigd door de Bey van Algiers, Khair ad-Din.

november
 23 - Karel V en zijn troepen blazen de aftocht en steken weer over naar Spanje.

zonder datum
 De Spaanse gouverneur van Cuba en Florida Hernándo de Soto ontdekt de rivier de Mississippi.
 De Spanjaard Coronado verkent het gebied tussen New Mexico, Californië en de Mississippi, met name Texas, Oklahoma en oostelijk Kansas.
 De Hongaarse hoofdstad Boeda wordt door de Turken veroverd.
 In het Mexicaanse Santiago de Tequila breekt een opstand uit tegen de Spaanse overheersing.
 Jacques Cartier sticht het eerste Franse fort in Amerika, op de plaats waar nu de stad Quebec ligt.
 De conquistador Francisco de Orellana vaart met enkele honderden manschappen de rivier af die later Amazone genoemd zal worden.

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
november
 9 - Menso Alting, Nederlands predikant en kerkhervormer (overleden 1612)

datum onbekend
 El Greco, Grieks kunstschilder die werkte in Spanje (overleden 1614)

Overleden 
januari
 c. 14 - Lupus Hellinck (~47), Nederlands polyfonist
maart
 8 - Otto V van Waldeck-Eisenberg (~36), Duits graaf en geestelijke
mei
 28 - Margaretha Plantagenet (69), gravin van Salisbury
juni
 26 - Francisco Pizarro (63), Spaans ontdekkingsreiziger
1542

Het jaar 1542 is het 42e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
september
 11 - Pieter van Chanu draagt het beheer van het Slot Loevestein over aan zijn opvolger Adam van Duijn.
 28 - Juan Rodríguez Cabrillo zeilt de Baai van San Diego (nu in Californië) binnen en claimt het nieuwe territorium voor Spanje.

november
 24 - Een Engels leger verslaat de Schotten in de Slag van Solway Moss. Koning Jacobus V van Schotland raakt daarbij zwaar gewond.

december
 11 - Nadat de troepen van de katholieke landsheer Hendrik van Brunswijk zijn verslagen, houdt Calvijn een dankdag.
 14 - Na het overlijden van Jacobus V, koning van Schotland, wordt James Hamilton, de graaf van Arran, regent voor Maria Stuart, amper een week oud. 
zonder datum
 Paus Paulus III stelt de Congregatie voor de Geloofsleer in.
 Rumst wordt verwoest door Willem V van Kleef. Hij verdenkt de Rumstenaars ervan de pontons van de Nete vernield te hebben.
 Tijdens de Gelderse Oorlogen wordt Sint-Oedenrode door de Gelderse hoofdman Maarten van Rossum geplunderd en platgebrand
 Visegrád wordt door de Osmanen volledig verwoest.

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
april
 14 - Filips III van Nassau-Saarbrücken, graaf van Nassau-Neuweilnau en Saarbrücken (overleden 1602)
december
 8 - Maria Stuart, bekend als Mary I, koningin van Schotland
datum onbekend
 Cornelis Dirkszoon, burgemeester van Monnickendam en een leider van de Geuzen tijdens het begin van het Tachtigjarige Oorlog

Overleden 
februari
 13 - Catharina Howard (ca. 18), vijfde vrouw van Hendrik VIII van Engeland (onthoofd)
 13 februari - Jane Parker (37), weduwe van George Boleyn (onthoofd) 
december
 6 - Johan Lodewijk van Nassau-Saarbrücken (18), Duits kanunnik
 14 - Jacobus V (30), koning van Schotland
datum onbekend
 Nicolaes Cleynaerts (ca. 48), humanist