Nelly Frijda

Nelly Frijda-Wiegel (Amsterdam, 4 mei 1936) is een Nederlands actrice, stemactrice, cabaretière en voormalig politica.

Biografie

Achtergrond 
Frijda werd geboren in Amsterdam als dochter van Johannes Wiegel en Alida van Moorsel, en groeide op in een SDAP-gezin in de Rivierenbuurt. Ze volgde het Montessori Lyceum Amsterdam en het Spinoza Lyceum. Daarna ging ze naar de Toneelschool Amsterdam. Ze liep op haar zeventiende van huis weg en ging zelfstandig wonen aan de Bloemgracht.

Frijda werd na drie maanden verwijderd van de Toneelschool – naar eigen zeggen "wegens asociaal gedrag, gebrek aan fantasie en gebrek aan talent". Op 13 mei 1959 trouwde ze met de psycholoog Nico Frijda, met wie ze een dochter en twee zonen kreeg. Dit huwelijk werd op 21 augustus 1975 ontbonden; Frijda bleef wel de achternaam van haar ex-echtgenoot gebruiken, omdat iedereen al bekend was met deze naam.

Ze was in de jaren zestig bij de vrouwenbeweging betrokken geraakt en leefde na haar echtscheiding tien jaar samen met Annemarie Grewel. Ze woonde jarenlang aan de Prinsengracht, maar nam op 79-jarige leeftijd haar intrek in een woonzorgcentrum in de Jordaan. Haar tweede zoon, Michael Frijda, is stuurman op de binnenvaart en tevens auteur: hij schreef de roman Ritselingen, goed voor de shortlist van de Libris Literatuur Prijs. De andere zoon woont met zijn gezin in Japan.

Acteercarrière 

Ze debuteerde in 1955 in het cabaret van Wim Kan, en maakte deel uit van Cabaret Ratjetoe met onder anderen Rinus Ferdinandusse en Berend Boudewijn. Daarna speelde ze in toneelstukken en musicals. Ze speelde in een twintigtal films - waaronder vier van Pim de la Parra, en Moutarde van Sonaansee van Toon Hermans - en in een aantal televisieseries. Ook heeft zij verschillende films en series nagesynchroniseerd, zoals de zeeheks Ursula in De Kleine Zeemeermin en Zira in De Leeuwenkoning II: Simba's trots.

Frijda is bij het grote publiek vooral bekend als Ma Flodder uit de drie Flodder-films en gelijknamige televisieserie. Ze speelde deze rol van 1986 tot en met 1997. De laatste aflevering is in 1999 uitgezonden.

In 2012 nam Frijda afscheid van het toneel. In 2015 was er sprake van een terugkeer. Echter ging dit niet door om gezondheidsredenen.

Politiek 
Frijda voerde in 1997 actie tegen de aanleg van de Noord/Zuidlijn. Toen de graafwerkzaamheden in 2008 hadden geleid tot ernstige verzakkingen van huizen aan de Vijzelgracht, presenteerde ze op 10 december 2009 de politieke partij Red Amsterdam, die ze met advocate Nelleke van 't Hoogerhuijs had opgericht. De partij had als belangrijkste programmapunt het stopzetten van de aanleg van de Noord/Zuidlijn, en in het verlengde daarvan het stopzetten van alle dure prestigeplannen in Amsterdam; zoals het ontwikkelen van de Zuidas, de Tweede Zeesluis, woninglocaties op IJburg 2 en 3 en de wens de Olympische Spelen naar Amsterdam te halen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 haalde de partij één zetel. Frijda stond tweede op de lijst maar is met voorkeurstemmen gekozen. Ze heeft een jaar, tot maart 2011, in de gemeenteraad gezeten. Bij haar afscheid werden de verzamelde toespraken van Frijda in de gemeenteraad, getiteld Ik dacht dat een kunstschouw een nep-open haard was, aan burgemeester Eberhard van der Laan uitgereikt. Partijgenoot en voormalig PvdA-wethouder Pitt Treumann bezette vervolgens, eveneens voor een periode van één jaar, de gemeenteraadszetel van Red Amsterdam. Van 2012 tot 2014 was Roderic Evans-Knaup het raadslid voor deze partij.

Filmografie 
 En ik van jou (korte film, 2018) - Anneke
 Vrouwen van Later (korte video, 2015) - Mimie van der Kwast
 Malaika (televisieserie, 2013) - Mevrouw Liekens (4 afleveringen)
 Monsters University (2013) - Trees (stem)
 Omega (2012) - Medium Johanna van der Geest
 Hochmut (2012) - Ex-vrouw van David
 Kinderen geen bezwaar (televisieserie) - Elly de Mol (afl. Grote Oma heeft een nieuwe vriend, 13 november 2010)
 Annie M.G. (2010) - Dieuwer
 Misschien Later (2010) - Til
 Spion van Oranje (2009) - Irma
 Madagascar: Escape 2 Africa (2008) - Nana (stem)
 Gouden Loeki 2008 (2008) - Cor de Vries
 Sinterklaas en het Uur van de Waarheid (2006) - Dr. Grein
 Het zwijgen (2006) - Notaris
 Samen (televisieserie) - Hadewych (afl. 6 en 7, december 2005)
 Ellis in Glamourland (2004) - Moeder Ellis
 Kees de jongen (2003) - Opoe
 Show Yourself (televisieserie) (2003-2004) - Irene
 Glimlach van een kind (2003) - Buurvrouw (voice-over)
 Verkeerd verbonden (televisieserie) - Anna (afl. Spel der vergissingen en Een tot nog toe onvervuld verlangen, 2002)
 Kwade reuk (2002) - Rol onbekend
 Monsters en co. (2001) - Trees (stem)
 Wet & Waan (televisieserie) - Oda Ringholz (alle afleveringen van seizoen 1, 2000, en alle afleveringen van seizoen 2, 2003)
 Blub ik ben een vis (2000) - tante Anna (stem)
 De Leeuwenkoning II: Simba's trots (1998) - Zira (stem)
 Mulan (1998) - Koppelaarster (stem)
 Otje (televisiefilm, 1998) - Tante Melia (voice-over)
 Bennie (televisieserie) - Stem Mevr. van Santen, alle dieren (voice-over, 1997)
 Mijn Franse tante Gazeuse (1996) - Burgemeester
 Ik ben je moeder niet (televisieserie) - Trees (afl. De zus van Trudy, 1996)
 Flodder (televisieserie) - Ma Flodder (62 afl., 1993-1999) (laatste aflevering opgenomen in 1997)
 De kleine zeemeermin (tv-serie) - Ursula (stem) (1997)
 Eine kleine Nachtmerrie (televisieserie) - Rol onbekend (1996)
 Balto (1995) - Nasynchronisatie oma
 Flodder 3 (1995) - Ma Flodder
 Just Friends (1994) - Rol onbekend
 Lolamoviola: All Quiet (televisiefilm, 1994) - Rol onbekend
 Uit de school geklapt (televisieserie) - Mevrouw de Bruin, lerares Duits (1993)
 Dagboek van een zwakke yogi (1993) - Rol onbekend
 Flodder in Amerika! (1992) - Ma Flodder
 De Johnsons (1992) - Tante van Peter
 Eline Vere (1991) - Mevrouw Verstraeten
 Han de Wit (1990) - Moeder
 De Kleine Zeemeermin (1989) - De heks Ursula (stem)
 Laat maar zitten (televisieserie, 1988) - Directrice (seizoenen 1 tot en met 3)
 Voor niks gaat de zon op (televisieserie, 1988) - Moeder
 Flodder (1986) - Ma Flodder
 Als in een roes... (1986) - Hoer
 Mama is boos! (1986) - Dr. Ellis K.P.R.
 Zondag weet je alles (televisiefilm, 1985) - Tante Cor
 De stilte rond Christine M. (1982) - Annie
 Het geheim van Nimh (1982) Tante An (voice-over)
Spetters (1980) Arts in revalidatiecentrum.
 Cha-Cha (1979) - Rol onbekend
 Keetje Tippel (1975) - Harenwasster
 Mijn nachten met Susan, Olga, Albert, Julie, Piet & Sandra (1975) - Piet
 Zeven doodzonden van de kleine burgerman (tv-film naar het ballet van Kurt Weill en Bertolt Brecht, 1970) - Anna
 Rubia's Jungle (1970) - journalist
 Elke dag is er een (1970) - Anne
 Moutarde van Sonaansee (1959) - Caroline Tulipe

Theater (selectie) 
 De kat van Huis (1955) (ABC cabaret van Wim Kan met onder anderen Mimi Kok)
 Het zilver van de pharao (1958/1959)
 Oliver Twist musical (1963)
 Zet de wereld stop - ik wil d'r af (1964/1965)
 Over Vietnam (1966/1967)
 Ballen (1969)
 Een blijde gebeurtenis (1971/1972)
 Antigone (1975/76)
 Lysistrata (1982/1983)
 Anne Frank (1983/84 en 1984/1985)
 Nonsens (1985/1986 en 2002/2003)
 Richard II (1990/1991)
 Annie (1997/1998)
 Mijn huis uit (2005/2006)
 Merlijn (2005/2006)
 Oud Vuil (2006/2007)
 Steel Magnolias (2006/2007) (met onder anderen Karin Bloemen)
 Wuivend Graan (2007/2008)
 The Beauty Queen of Leenane (2008/2009)
 Ik hield van Hitler (2010)
 Yab Yum - Het Circus van de Nacht (2012/2013)

Cabaret 
 Herexamen (1961/1962 en 1962/1963)
 Haaale voor de Nationale (1963)

Radio 
Tussen 1978 tot en met 2013 speelde Frijda mee in minstens 18 hoorspelen, waaronder De Moker (2010, als Greet), en andere programma's, zoals Boordje los en Homonos.

Literatuur 
 "Ik dacht dat een kunstschouw een nep-open haard was", de toespraken van Nelly Frijda namens Red Amsterdam in de Amsterdamse Gemeenteraad 2010-2011 (2011) Theo Uittenbogaard, uitgave: 'in woord&beeld'

Externe links 
 
 TIN Theaterencyclopedie met haar toneelrollen

Nederlands cabaretier
Nederlands filmacteur
Nederlands stemacteur
Nederlands hoorspelacteur
Nederlands musicalacteur
Nederlands televisieacteur
Nederlands toneelacteur
Gemeenteraadslid van Amsterdam
Flodder