Ameryka Północna

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 230 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy również tzw. Ameryka Środkowa.

Dane geograficzne 

Od zachodu Amerykę Północną otacza Ocean Spokojny, od północy Ocean Arktyczny, a od wschodu Ocean Atlantycki. Ameryka Północna od Azji oddzielona jest Cieśniną Beringa. Na południu łączy się z Ameryką Południową. Południowa część nazywana jest Ameryką Łacińską.

Najdalej wysunięte punkty Ameryki Północnej jako części świata:
 na północy – Wyspa Kaffeklubben (83°40′N),
 na południu – Wyspa Kokosowa (5°32′N),
 na zachodzie – Przylądek Wrangell (172°25′E), na wyspie Attu w łańcuchu Aleutów,
 na wschodzie – Przylądek Północno-Wschodni (11°00′W), na Grenlandii.

Skrajne punkty Ameryki Północnej jako kontynentu:
 na północy – Półwysep Murchisona (71°58′N),
 na południu – Punta Mariato (7°12′N),
 na zachodzie – Przylądek Księcia Walii (168°05′W),
 na wschodzie – Cape St. Charles (55°40′W).

Rozciągłość południkowa 7,2 tys. km, równoleżnikowa 6,8 tys. km. Kontynent silnie rozczłonkowany, długość linii brzegowej 75 600 km. 8,3% Ameryki Północnej stanowią półwyspy, a 16,7% – wyspy.

Największymi półwyspami są:
 Labrador – 1430 tys. km²,
 Jukatan – 180 tys. km²,
 Kalifornijski – 144 tys. km²,
 Floryda – 110 tys. km²,
 Melville’a – 63 tys. km²,
 Seward – 50 tys. km²,
 Nowa Szkocja – 45 tys. km²,
 Alaska – 45 tys. km².

Do największych wysp należą:
 Grenlandia – 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie),
 Ziemia Baffina – 507 tys. km²,
 Wyspy Królowej Elżbiety – 419 tys. km²,
 Wyspa Wiktorii – 217 tys. km²,
 Wyspa Ellesmere’a – 196 tys. km²,
 Nowa Fundlandia – 112 tys. km²,
 Kuba – 105 tys. km².

W Ameryce Północnej zaznacza się przewaga gór i wyżyn nad nizinami – średnia wysokość nad poziomem morza to 781 m. Najwyższym punktem jest Denali (znany też jako McKinley – 6194 m) na Alasce, natomiast najniższy znajduje się w Dolinie Śmierci (86 m p.p.m.). Ponad 64% powierzchni leży powyżej 300 m n.p.m. Wzdłuż zachodnich brzegów Kordyliery (aktywne sejsmicznie) z wewnętrznymi wyżynami (Kolorado, Meksykańska), wewnątrz Wielkie Równiny i Niziny Wewnętrzne, na wschodzie Appalachy. Wybrzeża wschodnie nizinne. Klimat od okołobiegunowego na północy przez umiarkowany, podzwrotnikowy i zwrotnikowy do równikowego w Ameryce Środkowej. W Kordylierach klimaty górskie. Głównymi rzekami są: Missisipi z Missouri, Mackenzie, Jukon, a jeziorami: Górne, Huron, Michigan, Wielkie Jezioro Niedźwiedzie, Wielkie Jezioro Niewolnicze, Erie. Na północy pustynie arktyczne, tundra, lasy iglaste, ku południu przechodzą w lasy mieszane i liściaste, w części środkowej prerie, na pd.-zach. półpustynie i pustynie. W Kordylierach górskie lasy iglaste i roślinność alpejska, na wybrzeżach Ameryki Środkowej lasy równikowe. Fauna zróżnicowana: wół piżmowy, renifer karibu, jeleń wirginijski, niedźwiedzie (baribal, grizzly), bizon amerykański (w rezerwatach).

Ludność 
Amerykę Północną zamieszkuje 579 mln ludzi (dane z 2013 roku), co stanowi około 8% ludności świata, głównie biali, czarni i Indianie. Gęstość zaludnienia jest niewielka w porównaniu do średniej gęstości zaludnienia świata i wynosi 21,5 osoby/km². Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne i jest następstwem silnego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego. Najbardziej zaludnione tereny to: Bermudy – 1189 osób/km² (1994) i Barbados 607 osób/km² (1994), a najmniej zaludnione tereny to obszar Grenlandii (0,2 osoby/km² – 1992) i Kanada – 3 osoby/km² (1994). Szczególnie ważnym czynnikiem wpływającym na rozmieszczenie ludności jest fakt, że ogromna powierzchnia kontynentu znajduje się pod wpływem klimatów: polarnego, subpolarnego i umiarkowanie chłodnego, co znacząco ogranicza możliwość trwałego egzystowania człowieka na północy. Kolejnym obszarem o niewielkiej koncentracji ludności są Kordyliery wraz z kotlinami śródgórskimi, a także obszary pustynne i półpustynne. W Ameryce Północnej można również wskazać obszary o wysokiej koncentracji ludności, np. pogranicze kanadyjsko-amerykańskie, północny wschód Stanów Zjednoczonych, niektóre odcinki wybrzeża Oceanu Spokojnego, a także tereny ciągnące się od Meksyku po Gwatemalę. Państwami o największej gęstości zaludnienia w Ameryce Północnej są kraje wyspiarskiej części Ameryki Środkowej.

Podział polityczny Ameryki Północnej

Państwa Ameryki Północnej oraz ich stolice

Terytoria zależne 
 Anguilla
 Bermudy
 Brytyjskie Wyspy Dziewicze
 Grenlandia
 Gwadelupa
 Kajmany
 Martynika
 Montserrat
 Navassa
 Portoryko
 Saba
 Saint-Barthélemy
 Saint-Martin
 Saint-Pierre i Miquelon
 Sint Eustatius
 Sint Maarten
 Turks i Caicos
 Wyspa Clippertona
 Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych

Regiony fizycznogeograficzne 
 Tarcza Kanadyjska
 Karaiby (Indie Zachodnie)

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Ameryka Północna na przestrzeni wieków

 
Kontynenty