1883



Wydarzenia w Polsce 

 5 kwietnia – profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego, Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski, jako pierwsi na świecie dokonali skroplenia tlenu.
 13 kwietnia – profesorowie Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski, jako pierwsi na świecie dokonali skroplenia azotu.
 6 lipca – w Chropaczowie założono KWK „Śląsk”.
 15 sierpnia – pomiędzy Olsztynem a Morągiem pojechała pierwsza lokomotywa.
 11 września – z okazji 200-lecia odsieczy wiedeńskiej w budynku Sukiennic otwarto Muzeum Narodowe.
 15 września – ukazało się pierwsze wydanie czasopisma „Proletariat”.
 26 października – w Rydze powstała Korporacja akademicka Welecja.
 31 października – został poświęcony kościół Wszystkich Świętych w Warszawie.
 9 listopada – Gdańsk: zainstalowano pierwsze telefony. Aparat z nr 1 otrzymał gdański browar.

Wydarzenia na świecie 

 19 stycznia – w Roselle (New Jersey) uruchomiono pierwsze na świecie elektryczne latarnie uliczne.
 20 stycznia – Alfred Francis Russell został prezydentem Liberii.
 12 lutego:
 Kalākaua został koronowany na króla Hawajów.
 w Davos rozegrano 1. międzynarodowe zawody saneczkarskie (udział 21 zawodników z 6 państw).
 21 lutego – Jules Ferry został premierem Francji.
 7 marca – duński chemik Johan Kjeldahl przedstawił opracowaną przez siebie metodę oznaczania azotu w związkach organicznych, która do dzisiaj stanowi standard.
 20 marca – w Paryżu została podpisana Międzynarodowa Konwencja o Ochronie Własności Przemysłowej.
 3 kwietnia – w Tbilisi uruchomiono pierwszą linię tramwaju konnego.
 14 kwietnia – w Paryżu odbyła się premiera opery Lakmé Léo Delibesa.
 15 kwietnia – Fryderyk Franciszek III został wielkim księciem Meklemburgii-Schwerinu.
 23 kwietnia – Jan Heemskerk został premierem Holandii.
 27 kwietnia – papież Leon XIII utworzył metropolię bukareszteńską.
 11 maja – francuski astronom Alphonse Borrelly odkrył planetoidę (233) Asterope.
 24 maja – w Nowym Jorku otwarto dla ruchu Most Brookliński; zaprojektowana przez Johna Augustusa Roeblinga budowla w stylu neogotyckim z charakterystycznymi wysokimi łukami była w momencie ukończenia najdłuższym mostem wiszącym na świecie, po raz pierwszy w historii zastosowano również wtedy w konstrukcji mostu liny skręcane ze stalowych drutów.
 26 maja – poświęcono sobór Chrystusa Zbawiciela w Moskwie.
 27 maja – Aleksander III Romanow został koronowany na cara Rosji.
 29 maja – uruchomiono tramwaje konne w stolicy Trynidadu i Tobago Port-of-Spain.
 13 czerwca – Carl Johan Thyselius został premierem Szwecji.
 21 lipca – założono Alliance Française, organizację zajmującą się promocją kultury francuskiej i języka francuskiego.
 28 lipca – w trzęsieniu ziemi na włoskiej wyspie Ischia zginęło 2300 osób.
 12 sierpnia – w ogrodzie zoologicznym w Amsterdamie padła ostatnia kwagga właściwa, podgatunek zebry.
 27 sierpnia – erupcja położonego między Jawą a Sumatrą wulkanu Krakatau wywołała olbrzymie (30 m) fale tsunami, które pochłonęły ponad 36 tys. ofiar; ten najgłośniejszy w historii wybuch wulkanu – słyszany w odległości 4800 km – był również przyczyną zimy wulkanicznej.
 3 października – w Berlinie odbyła się premiera operetki Noc w Wenecji Johanna Straussa (syna).
 4 października – odbył się pierwszy kurs pociągu Orient Express.
 20 października – Peru i Chile podpisały traktat z Ancón kończący wojnę o Pacyfik.
 22 października – w Nowym Jorku oddano do użytku gmach Metropolitan Opera.
 5 listopada – powstanie Mahdiego w Sudanie: zwycięstwo powstańców nad wojskami egipskimi w bitwie pod El-Obeid.
 28 listopada – austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę Carolina.
 W Wiedniu powstało pierwsze w Europie pogotowie ratunkowe.
 Wojna domowa w państwie Zulusów: miała miejsce bitwa w Dolinie Msebe.

Urodzili się 
 2 stycznia - Anna Abrikosowa, rosyjska zakonnica (zm. 1936)
 3 stycznia – Clement Richard Attlee, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii w latach 1945-1951 (zm. 1967)
 4 stycznia - Johanna Westerdijk, holenderska botanik, wykładowczyni akademicka (zm. 1961)
 8 stycznia:
 Henry Berry, angielski żołnierz i rugbysta (zm. 1915)
 Seweryn Hammer, polski filolog klasyczny, pedagog (zm. 1955)
 Józef Ujejski, polski historyk literatury, pedagog (zm. 1937)
 15 stycznia:
 Włodzimierz Boldireff-Strzemiński, inżynier, działacz turystyczny (zm. 1970)
 Teofil Adamski, działacz komunistyczny (zm. 1959)
 18 stycznia – Zdzisław Eichler, polski artysta malarz (zm. 1949)
 19 stycznia – Gonsalwy Viñes Masip, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
 21 stycznia - James H. Duff, amerykański polityk, senator ze stanu Pensylwania (zm. 1969)
 22 stycznia – Jerzy Bandrowski, polski pisarz (zm. 1940)
 23 stycznia – Aleksander Ringman, działacz niepodległościowy, inżynier, radca ministerialny, ekonomista (zm. 1938)
 30 stycznia – Hildegarda Burjan, austriacka działaczka społeczna, błogosławiona katolicka (zm. 1933)
 31 stycznia – Grzegorz Łakota, biskup pomocniczy greckokatolickiej eparchii przemyskiej, męczennik, błogosławiony (zm. 1950)
 2 lutego – Marie Wagner, amerykańska tenisistka (zm. 1975)
 8 lutego – Joseph Schumpeter, austriacki ekonomista, uważany za jednego z najwybitniejszych ekonomistów XX wieku (zm. 1950)
 10 lutego – Charles-Albert Cingria, szwajcarski francuskojęzyczny pisarz i publicysta (zm. 1954)
 17 lutego – Kazimierz Tomczak, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy łódzki (zm. 1967)
 25 lutego - Alicja, brytyjska księżniczka (zm. 1981)
 3 marca – František Drtikol, czeski fotograf i malarz, prekursor czeskiej modernistycznej fotografii (zm. 1961)
 16 marca – Wincenty Nowaczyński, polski podpułkownik piechoty (zm. 1940)
 17 marca – Bruno Winawer, polski komediopisarz, popularyzator fizyki i felietonista (zm. 1944)
 29 marca – Teodor Illera del Olmo, hiszpański zakonnik, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 4 kwietnia – Władysław Skoczylas, polski malarz, grafik, rzeźbiarz i pedagog (zm. 1934)
 13 kwietnia – Aleksandr Aleksandrow, rosyjski kompozytor (zm. 1946)
 14 kwietnia – Waleria Suzin, polska tancerka (zm. 1974)
 29 kwietnia – Thorleif Holbye, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1959)
 30 kwietnia – Jaroslav Hašek, czeski powieściopisarz (zm. 1923)
 2 maja – Gustaw Rakowski, major łączności Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. ?)
 4 maja – Grimoaldo, włoski pasjonista, błogosławiony katolicki (zm. 1902)
 5 maja - Anna Johnson Pell Wheeler, amerykańska matematyk (zm. 1966)
 9 maja:
 José Ortega y Gasset, hiszpański filozof, eseista (zm. 1955)
 Rudolf Wacek, polski nauczyciel, sportowiec, propagator, działacz i dziennikarz sportowy (zm. 1956)
 18 maja – Walter Gropius, niemiecki architekt (zm. 1969)
 20 maja – Jan Kašpar, czeski inżynier i pionier lotnictwa (zm. 1927)
 29 maja – Mieczysław Wolfke, polski fizyk, wielki mistrz WLNP (zm. 1947)
 30 maja – Maarten de Wit, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1965)
 5 czerwca – John Maynard Keynes, brytyjski ekonomista (zm. 1946)
 24 czerwca – Paddy McCue, australijski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1962)
 28 czerwca – Bolesław Drobner, polski działacz socjalistyczny (zm. 1968)
 29 czerwca – Elwira od Narodzenia NMP Torrentallé Paraire, hiszpańska karmelitanka miłosierdzia, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 3 lipca – Franz Kafka, austriacki pisarz związany z Pragą (zm. 1924)
 4 lipca – Maksimilian Sztajnberg, rosyjski kompozytor i pedagog (zm. 1946)
 8 lipca - Edward Grabski, polski ziemianin, rotmistrz, działacz społeczny, przemysłowiec (zm. 1951)
 10 lipca – Blandyna Merten, niemiecka urszulanka, błogosławiona katolicka (zm. 1918)
 16 lipca – Tellef Wagle, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1957)
 17 lipca – Mauritz Stiller, szwedzki reżyser (zm. 1928)
 23 lipca – Erundina od Matki Boskiej Szkaplerznej Colino Vega, hiszpańska karmelitanka miłosierdzia, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 29 lipca – Benito Mussolini, włoski polityk, premier Włoch, twórca faszyzmu (zm. 1945)
 1 sierpnia - Julius Friedrich, niemiecki polityk, nadburmistrz Katowic (zm. 1977)
 2 sierpnia - Mieczysław Treter, polski historyk, krytyk i popularyzator sztuki, muzeolog, organizator polskiego muzealnictwa po 1918 r. (zm. 1943)
 7 sierpnia – Joachim Ringelnatz, niemiecki poeta, karykaturzysta, rysownik i malarz (zm. 1934)
 8 sierpnia – Kristoffer Olsen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1948)
 11 sierpnia - Tadeusz Paweł Zakrzewski, polski duchowny katolicki, biskup płocki (zm. 1961)
 19 sierpnia – Coco Chanel, francuska dyktatorka mody (zm. 1971)
 26 sierpnia:
 Bengt Heyman, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1942)
 Kazimierz Pużak, polski polityk, przewodniczący Rady Jedności Narodowej, wicemarszałek Sejmu (zm. 1950)
 1 września – Adolf Szyszko-Bohusz, polski architekt i konserwator (zm. 1948)
 2 września – Christian Dick, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1955)
 8 września – Jens Salvesen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1976)
 9 września – Ragnar Gripe, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1942)
 16 września – Zygmunt Lubertowicz, polski nauczyciel, poeta, publicysta (zm. 1958)
 17 września – Bertil Tallberg, fiński żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1963)
 18 września – Ludomir Różycki, polski kompozytor (zm. 1953)
 21 września – Józef Czempiel, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1942)
 22 września – Ole Sørensen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1958)
 30 września – August Zaleski, Prezydent RP na Uchodźstwie 
 5 października – Niels Nielsen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1961)
 7 października - Karol Radoński, polski duchowny katolicki, biskup włocławski (zm. 1951)
 16 października – Halfdan Hansen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1953)
 20 października - Ada Markowa, polska lekarka położnik, działaczka kobieca (zm. 1963)
 22 października – Harald Sandberg, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1940)
 23 października – Emil Hagström, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1941)
 31 października
 Bolesław Butkiewicz, polski prawnik, dziennikarz, wydawca, redaktor gazety "Dzień Kowieński" (zm. 1934)
 Marie Laurencin, francuska malarka, graficzka (zm. 1956)
 Anthony Wilding, nowozelandzki tenisista (zm. 1915)
 5 listopada – Leon Loria, polski prawnik, taternik, narciarz i podpułkownik lotnictwa (zm. 1932)
 14 listopada – Paal Kaasen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1963)
 20 listopada - Stanisław Klimecki, polski prawnik, działacz społeczny, prezydent Krakowa (zm. 1942)
 23 listopada – Gerard de Vries Lentsch, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1973)
 26 listopada – Ludwik Franciszek Maciejowski, polski oficer, kawaler Virtuti Militari (zamordowany w Charkowie 1940)
 28 listopada – Leonard Pérez Lários, meksykański męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1927)
 3 grudnia – Anton Webern, austriacki kompozytor współczesny, współtwórca serializmu i prekursor punktualizmu (zm. 1945)
 9 grudnia – Nikołaj Łuzin, rosyjski matematyk (zm. 1950)
 5 grudnia – Saba Reyes Salazar, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1927)
 14 grudnia:
 Morihei Ueshiba, twórca Aikido (zm. 1969)
 Nicholas Tregurtha, brytyjski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1964)
 17 grudnia – David Powell, szkocki aktor filmowy i teatralny (zm. 1925)
 19 grudnia – Emil Henriques, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1957)
 24 grudnia – Stefan Jaracz, polski aktor (zm. 1945)
 data dzienna nieznana: 
 Hermann Rumpelt, niemiecki taternik, alpinista i fizyk (zm. 1911)
 Barney Solomon, brytyjski rugbysta, medalista olimpijski
 Zoltán Votisky, węgierski taternik (zm. 1919)
 Raymond Whittindale, brytyjski rugbysta, medalista olimpijski
 Jan Chrzciciel Wu Mantang, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900) 
 Maria Zhao, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
 Jan Chrzciciel Zhu Wurui, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900)

Zmarli 
 13 lutego – Richard Wagner, kompozytor niemiecki (ur. 1813)
 24 lutego – Hermann Fulda, luterański teolog oraz pastor (ur. 1800)
 14 marca – Karl Marx, filozof i ekonomista niemiecki (ur. 1818)
 18 marca – Marta Le Bouteiller, francuska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1816)
 18 kwietnia – Édouard Roche, francuski astronom i matematyk (ur. 1820)
 26 kwietnia – Napoleon Orda, polski i białoruski rysownik, malarz, pianista i kompozytor (ur. 1807)
 30 kwietnia – Édouard Manet, francuski malarz i grafik (ur. 1832)
 19 maja – Samo Chalupka, słowacki poeta romantyczny (ur. 1812)
 23 maja – Cyprian Kamil Norwid, polski poeta, dramatopisarz, prozaik, artysta plastyk (ur. 1821)
 12 czerwca – Mercedes Molina Ayala, ekwadorska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1828)
 26 czerwca – Edward Sabine, angielski astronom, geodeta (ur. 1788)
 14 lipca – Heinrich von Ferstel, austriacki architekt, jeden ze współtwórców architektury Wiednia z drugiej połowy XIX wieku (zm. 1828)
 28 lipca – Władysław Ludwik Anczyc, polski poeta, dramatopisarz, wydawca, tłumacz, działacz ludowy (ur. 1823)
 3 września – Iwan Turgieniew, rosyjski pisarz (ur. 1818)
 4 września – Carlo Tenca, włoski publicysta, dziennikarz, pisarz i polityk, związany z Mediolanem (ur. 1816)
 9 września – Victor Puiseux, francuski matematyk i astronom (ur. 1820)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 1 lutego
 Ostatki: 6 lutego
 Popielec: 7 lutego
 Niedziela Palmowa: 18 marca
 Wielki Czwartek: 22 marca
 Wielki Piątek: 23 marca
 Wielka Sobota: 24 marca
 Wielkanoc: 25 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 26 marca
 Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 22 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 3 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 13 maja
 Boże Ciało: 24 maja

Zobacz też 

 1883 w literaturze
 1883 w muzyce
 1883 w sztuce

1883