1864



Wydarzenia w Polsce 

 11 stycznia – na placu Łukiskim w Wilnie został z rozkazu Murawjowa rozstrzelany przez Rosjan działacz powstańczy Tytus Dalewski, jesienią 1863 r. kierujący pracami rządu cywilnego na Litwie.
 21 lutego – powstanie styczniowe: porażka wojsk powstańczych w bitwie o Opatów.
 23 lutego – Ludwik Zwierzdowski – oficer służący w armii rosyjskiej, który na wieść o wybuchu powstania styczniowego przystał do powstańców - został powieszony przez Rosjan.
 2 marca – ogłoszono dekret cara Aleksandra II o uwłaszczeniu chłopów w Królestwie Polskim.
 10 marca – dyrektor Wydziału Spraw Wewnętrznych Rządu Narodowego, architekt Rafał Krajewski został aresztowany przez Rosjan.
 10/11 kwietnia – nocą Rosjanie aresztowali Romualda Traugutta, ostatniego dyktatora powstania styczniowego.
 15 kwietnia – zniesiono pańszczyznę w Królestwie Polskim w ramach carskiego ukazu o uwłaszczeniu chłopów.
 20 kwietnia – powstanie styczniowe: utworzono Rząd Narodowy Bronisława Brzezińskiego.
 22 kwietnia – powstanie styczniowe: bitwa pod Tarnogórą.
 1 maja – powstanie styczniowe: bitwa pod Zamościem.
 5 sierpnia – stracono Romualda Traugutta i jego towarzyszy: Rafała Krajewskiego, Józefa Toczyskiego, Romana Żulińskiego i Jana Jeziorańskiego.
 8 listopada – cesarz Aleksander II Romanow wydał ukaz kasacyjny, na mocy którego spośród 155 klasztorów męskich z 1635 zakonnikami i 42 klasztorów żeńskich do likwidacji przeznaczono 110 klasztorów męskich i 4 żeńskie, z tego 39 za udział w powstaniu styczniowym, a 71 z powodu niewielkiej liczby zakonników (poniżej 8)
 10 listopada – Jarosław Dąbrowski został skazany na 15 lat zesłania na Syberię.
 21 listopada – Jan Matejko ożenił się z Teodorą Giebułtowską.
 22 listopada – ukończono budowę Mostu Kierbedzia w Warszawie.
 Na terenie Królestwa Polskiego nakazano właścicielom ziemskim, którzy byli podejrzani o udział w powstaniu styczniowym, sprzedanie majątków Rosjanom w ciągu dwóch lat.
 Zlikwidowano większość klasztorów w Królestwie Polskim.
 Wprowadzono reformę szkolnictwa na terenie Królestwa Polskiego, której celem była planowa rusyfikacja Polaków.
 W całej Galicji ogłoszono stan oblężenia. Zakazano posiadania broni i amunicji, odbywania zgromadzeń, wspomagania zbiegów. Cudzoziemcy musieli uzyskiwać pozwolenia na pobyt, a wielu przebywających w Krakowie wydalono.

Wydarzenia na świecie 

 1 lutego – wybuchła wojna duńska (1864), w wyniku której Austria i Prusy zajęły księstwa Szlezwika oraz Holsztynu.
 17 lutego – wojna secesyjna: na redzie portu Charleston, okręt podwodny konfederatów „H.L. Hunley”, przeprowadził pierwszy w dziejach udany atak na okręt wroga; należący do floty Unii USS „Housatonic”. W wyniku starcia obie jednostki zatonęły.
 20 lutego – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie pod Olustee.
 5 marca – pierwszy w historii mecz lekkoatletyczny (drużyny uniwersytetów Oxford i Cambridge). Rozegrano w nim 6 konkurencji biegowych i 2 techniczne (w biegach na 100 i 400 y triumfował B.S. Darbyshire).
 11 marca – ponad 250 osób zginęło po przerwaniu zapory wodnej pod angielskim Sheffield.
 22 marca – w Genewie zawarto konwencję w sprawie polepszenia losu rannych żołnierzy wszystkich stron walczących w konfliktach zbrojnych.
 25 marca – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie pod Paducah.
 29 marca – Wielka Brytania przekazała Grecji Wyspy Jońskie.
 8 kwietnia – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie pod Mansfield.
 10 kwietnia – Maksymilian I Habsburg został cesarzem Meksyku.
 12 kwietnia – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie pod Fort Pillow w Tennessee.
 14 kwietnia – wojna Chile i Peru z Hiszpanią: hiszpańska eskadra zajęła peruwiańskie wyspy Chincha z bogatymi złożami guana, przynoszącymi ok. 60% dochodów gospodarki peruwiańskiej.
 18 kwietnia – wojna duńska: zwycięstwo wojsk prusko-austriackich nad duńskimi w bitwie pod Dybbøl.
 22 kwietnia – Kongres USA przyjął ustawę Coinage Act, w wyniku której na amerykańskich środkach płatniczych pojawiła się dewiza In God we trust.
 2 maja – brytyjski astronom Norman Robert Pogson odkrył planetoidę (80) Sappho.
 6 maja – wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa w dziczy.
 7 maja – wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Rocky Face Ridge.
 8 maja – wojna secesyjna: w bitwie pod Spotsylvanią wojska Północy pod dowództwem generała Ulyssesa Granta pokonały wojska Południa dowodzone przez generała Roberta Lee.
 9 maja:
 wojna prusko-duńska: taktyczne zwycięstwo floty duńskiej w bitwie pod Helgolandem.
 wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa nad Swift Creek w Wirginii.
 11 maja – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Yellow Tavern.
 12 maja – zawarto zawieszenie broni w wojnie prusko-duńskiej.
 13 maja – wojna secesyjna: taktycznym zwycięstwem wojsk Unii zakończyła się bitwa pod Rocky Face Ridge.
 14 maja – we Francji spadł meteoryt Orgueil.
 16 maja – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Mansurą.
 17 maja:
 premierowe wykonanie hymnu Norwegii.
 wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Adairsville.
 20 maja – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie pod Ware Bottom Church.
 21 maja – wojna secesyjna: zakończyła się nierozstrzygnięta bitwa pod Spotsylvanią.
 27 maja – wojna secesyjna: doszło do bitwy pod Pickett’s Mill w której zwyciężyli Konfederaci.
 28 maja – brytyjski protektorat Zjednoczone Kraje Wysp Jońskich został przyłączony do Grecji.
 31 maja – wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Cold Harbor.
 1 czerwca – otwarto pierwszą w Szwajcarii linię kolejową Zurych-Zug.
 5 czerwca – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Piedmontem.
 12 czerwca – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Cynthianą i Konfederatów w bitwie pod Cold Harbor.
 17 czerwca – wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Lynchburgiem w Wirginii.
 18 czerwca – wojna secesyjna: na terenie stanu Wirginia Konfederaci odnieśli zwycięstwa w bitwie pod Lynchburgiem i bitwie pod Petersburgiem.
 25 czerwca – Karol I został królem Wirtembergii.
 27 czerwca – wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwie pod Kennesaw Mountain.
 29 czerwca:
 w największej w historii Kanady katastrofie pociągu pasażerskiego na linii Quebec-Montreal zginęło 99 osób, a około 100 zostało rannych. Wśród ofiar było wielu polskich i niemieckich emigrantów.
 wojna prusko-duńska: wojska pruskie dokonały desantu na wyspę Alsen.
 3 lipca – Ziemia została opasana kablem telegraficznym.
 9 lipca – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie nad Monocacy.
 14 lipca – w Montanie odkryto złoża złota.
 15 lipca – Alfred Nobel otrzymał patent na nitroglicerynę.
 19 lipca – powstanie tajpingów: chińskie wojska rządowe zdobyły stolicę powstańców Nankin, dokonując w ciągu następnych 3 dni rzezi 100 tys. osób.
 22 lipca – wojna secesyjna: konfederaci ponieśli klęskę w bitwie pod Atlantą.
 28 lipca – wojna secesyjna: stoczono bitwę pod Ezra Church.
 30 lipca – wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w tzw. bitwie o krater, w trakcie oblężenia Petersburga.
 5 sierpnia – wojna secesyjna: zwycięstwo Unii w bitwie w zatoce Mobile.
 22 sierpnia – podpisano konwencję w sprawie polepszenia losu rannych żołnierzy podczas konfliktów zbrojnych. Powstał Czerwony Krzyż.
 31 sierpnia – wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Jonesborough.
 Sierpień – początek wojny domowej w Japonii (klan Chōshū atakuje Kioto).
 1 września – rozpoczęła się konferencja w Charlottetown, na której podjęto wstępne decyzje w celu utworzenia Konfederacji Kanady.
 15 września – podpisano francusko-włoską konwencję wrześniową.
 28 września – w Londynie powołano Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka).
 5 października – Kalkuta: 60 tys. osób zginęło po uderzeniu cyklonu.
 19 października – rabunek w St. Albans.
 27 października – zakończyła się konferencja w Quebecu dotycząca utworzenia konfederacji Kanady.
 30 października – zawarcie kończącego wojnę duńską traktatu pokojowego w Wiedniu
 31 października – Nevada przystąpiła do USA jako 36. stan.
 4 listopada – wojna secesyjna: bitwa pod Johnsonville, wojska konfederatów zniszczyły jedną z baz unionistów; wartość strat oszacowano na miliony dolarów amerykańskich.
 11 listopada – wojna secesyjna: na rozkaz generała Williama Shermana wojska Unii spaliły zdobytą we wrześniu Atlantę.
 12 listopada – wybuchła wojna brytyjsko-bhutańska.
 15 listopada – wojna secesyjna: William Sherman, generał wojsk Unii, po spaleniu zdobytej stolicy Georgii Atlanty (scena uwieczniona w filmie Przeminęło z wiatrem) rozpoczął marsz ku morzu, stosując taktykę „spalonej ziemi”.
 29 listopada – wojny z Indianami: oddziały milicji z Kolorado, dowodzone przez Johna M. Chivingtona dokonały masakry około 150 mieszkańców wioski z plemion Szejenów i Arapahów nad strumieniem Sand Creek.
 8 grudnia
 papież Pius IX wydał encyklikę Quanta cura, potępiającą rozdział kościoła od państwa.
 w Bristolu otwarto Clifton Suspension Bridge.
 15–16 grudnia – wojna secesyjna: stoczono bitwę pod Nashville.
 23 grudnia
 zakończył się proces berliński polskich działaczy niepodległościowych z Wielkopolski.
 ukazał się pierwszy numer szwedzkiego dziennika Dagens Nyheter.
 W Rumunii miał miejsce zamach stanu dokonany przez księcia Aleksandra Kuzy.
 Svend Foyn opatentował działo harpunnicze.

Urodzili się 
 1 stycznia – Joseph Bédier, francuski mediewista, wydawca m.in. Dziejów Tristana i Izoldy oraz Pieśni o Rolandzie, członek Académie des sciences (zm. 1938).
 2 stycznia – Lucía Zárate, Meksykanka, najlżejsza osoba na świecie (zm. 1890)
 4 stycznia – Thomas Shanahan, irlandzki rugbysta (zm. 1907)
 8 stycznia – Julie Wolfthorn, niemiecka malarka, grafik (zm. 1944)
 9 stycznia – Isaburō Yamada, japoński biznesmen, przedsiębiorca i wynalazca (zm. 1913)
 11 stycznia – Thomas F.Dixon Junior, amerykański pisarz i scenarzysta (zm. 1946)
 13 stycznia – Wilhelm Wien, niemiecki fizyk (zm. 1928)
 14 stycznia – Charles Reid, szkocki rugbysta (zm. 1909)
 24 stycznia – Andrzej Niemojewski, polski pisarz (zm. 1921)
 29 stycznia – Franciszek Henryk Nowicki, polski poeta, taternik, działacz polityczny, projektodawca Orlej Perci (zm. 1935)
 1 lutego – Thomas Pryce-Jenkins, walijski rugbysta i lekarz (zm. 1922)
 15 lutego – Bronisław Koraszewski, polski działacz społeczny Śląska Opolskiego (zm. 1924)
 17 lutego – Jozef Murgaš, słowacki duchowny katolicki, wynalazca w dziedzinie telegrafii bezprzewodowej i radiokomunikacji (zm. 1929)
 24 lutego – Stanisław Karpowicz, polski pedagog, publicysta, encyklopedysta (zm. 1921)
 29 lutego – Alice Davenport, amerykańska aktorka(zm. 1936)
 15 marca – Reginald Morrison, australijski lekarz i edukator, sportowiec (zm. 1941)
 19 marca:
 Bernardinus Klumper, holenderski franciszkanin, generał zakonu, prawnik (zm. 1931)
 Charles Marion Russell, amerykański malarz, rzeźbiarz, pisarz (zm. 1926)
 27 marca
 Marian Leon Fulman, polski duchowny katolicki, biskup lubelski (zm. 1945)
 Augustyna Pietrantoni, włoska zakonnica, święta katolicka (zm. 1894)
 28 marca – Gyula Dőri, węgierski taternik (zm. 1918)
 10 kwietnia – Eugen d’Albert, niemiecki kompozytor (zm. 1932)
 21 kwietnia – Max Weber, niemiecki socjolog, historyk, ekonomista, prawnik, religioznawca i teoretyk polityki (zm. 1920)
 5 maja – Maria Kerguin, francuska misjonarka, męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
 16 maja – Honorata Leszczyńska, polska aktorka teatralna (zm. 1937)
 11 czerwca – Richard Strauss, niemiecki kompozytor i dyrygent (zm. 1949)
 24 czerwca – Leopold z Alpandeire, hiszpański kapucyn, błogosławiony katolicki (zm. 1956)
 3 lipca – Maxwell Carpendale, irlandzki rugbysta (zm. 1941)
 5 lipca – Stephan Krehl, niemiecki kompozytor, pedagog i teoretyk muzyki (zm. 1924)
 10 lipca – Antoni Szlagowski, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy warszawski (zm. 1956)
 13 lipca – Henryk Ferdynand Hoyer, polski biolog (zm. 1947)
 17 lipca – Franciszek Latinik, generał dywizji Wojska Polskiego (zm. 1949)
 18 lipca – Ricarda Huch, niemiecka pisarka, historyk i filozof (zm. 1947)
 22 lipca – Józef Maria Rubio Peralta, hiszpański jezuita, święty katolicki (zm. 1929)
 24 lipca – Frank Wedekind, niemiecki pisarz i aktor (zm. 1918)
 25 lipca – Józef Teodorowicz, polski arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego, teolog, polityk (zm. 1938)
 9 sierpnia – Roman Dmowski, polski działacz niepodległościowy i polityk (zm. 1939)
 17 sierpnia – Robert Foligny Broussard, amerykański prawnik, polityk, senator ze stanu Luizjana (zm. 1918)
 26 sierpnia – Anna Jelizarowa-Uljanowa, rosyjska działaczka rewolucyjna, polityk (zm. 1935)
 27 sierpnia – Helena Patursson, pierwsza, farerska pisarka i feministka (zm. 1916)
 8 września – Stefan Tomaszewski, polski prawnik, działacz społeczny (zm. 1924)
 1 października – Franciszek Stateczny, teolog katolicki, zwolennik socjalizmu (zm. 1921)
 5 października – Louis Jean Lumière, francuski wynalazca, jeden z pionierów kinematografii (zm. 1948)
 9 października – Maud Watson, brytyjska tenisistka, pierwsza zwyciężczyni Wimbledonu (zm. 1946)
 12 października – Charles Tillie, irlandzki rugbysta (zm. 1908)
 14 października – Stefan Żeromski, polski pisarz (zm. 1925)
 27 października – Maria Teresa Casini, włoska zakonnica, założycielka Oblatek Najświętszego Serca Jezusa, błogosławiona katolicka (zm. 1937)
 29 października – Edward Pöschek, generał brygady Wojska Polskiego (zm. 1929)
 9 listopada – Dmitrij Iwanowski (ros. Дмитрий Иосифович Ивановский), botanik i mikrobiolog rosyjski, odkrywca wirusów (zm. 1920)
 12 listopada – Paweł Bori Puig, hiszpański jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 16 listopada – Gertrude Woodcock Seibert, amerykańska poetka, autorka tekstów wielu pieśni Badaczy Pisma Świętego (zm. 1928)
 24 listopada – Henri de Toulouse-Lautrec, francuski malarz i grafik, przedstawiciel postimpresjonizmu (zm. 1901)
 25 listopada – Joseph Chambers, irlandzki rugbysta, sędzia sportowy (zm. 1935)
 5 grudnia
 Wincenty Arnold, polski biochemik (zm. 1942)
 Róża od Matki Bożej Dobrej Rady Pedret Rull, hiszpańska karmelitanka miłosierdzia, męczennica, błogosławiona (zm. 1936)
 8 grudnia
 Camille Claudel, francuska rzeźbiarka (zm. 1943)
 Willoughby Hamilton, irlandzki tenisista, zwycięzca Wimbledonu
 10 grudnia – Carl Hellström, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1962)
 16 grudnia – Eino Sandelin, fiński żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1937)
 26 grudnia – Karol Niedoba, polski malarz, nauczyciel i pedagog, związany ze Śląskiem Cieszyńskim (zm. 1947)
 29 grudnia – Joan Baptista Benlloch i Vivó, hiszpański duchowny katolicki, biskup i zarazem współksiążę episkopalny Andory (zm. 1926)
 31 grudnia – Robert Grant Aitken, amerykański astronom (zm. 1951)

data dzienna nieznana: 
 Józef Tatar, góral, przewodnik tatrzański, gajowy (zm. po 1922)
 Teresa Zhang He, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1900)

Zmarli

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 4 lutego
 Ostatki: 9 lutego
 Popielec: 10 lutego
 Niedziela Palmowa: 20 marca
 Wielki Czwartek: 24 marca
 Wielki Piątek: 25 marca
 Wielka Sobota: 26 marca
 Wielkanoc: 27 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 28 marca
 Wniebowstąpienie Pańskie: 5 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 15 maja
 Boże Ciało: 26 maja

Zobacz też 

 1864 w literaturze
 1864 w muzyce
 1864 w sztuce

1864