1609



Wydarzenia w Polsce 

 15 stycznia-26 lutego – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 28 lutego:
 wojna polsko-szwedzka: wojsko hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza zaatakowało bronioną przez Szwedów Parnawę, zdobywając ją 2 marca.
 Sokółka uzyskała prawa miejskie.
 2 marca – wojna polsko-szwedzka: kapitulacja Szwedów w oblężonej Parnawie.
 11 marca – wybuchła wojna polsko-rosyjska (1609–1618).
 23/24 marca – wojna o Inflanty: zwycięstwo floty polskiej nad szwedzką w bitwie morskiej pod Salis.
 24 maja – Zygmunt III Waza wraz z rodziną i dworem opuścił Wawel przenosząc się na stałe do Warszawy
 21 sierpnia – przeciwnicy religijni unii brzeskiej dokonali w Wilnie nieudanego zamachu na życie biskupa Adama Pocieja.
 6 października – wojna polsko-szwedzka: Jan Karol Chodkiewicz pokonał Szwedów w bitwie nad Gawią.
 Adam Wacław cieszyński przeszedł na katolicyzm.
 W Krakowie powstał pierwszy klasztor bonifratrów w Polsce.
 Koalicja antypolska zawarta między Szwecją i Rosją, która stała się bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618.
 Koniec rokoszu Zebrzydowskiego.

Wydarzenia na świecie 

 15 stycznia – w Dolnej Saksonii rozpoczęto regularne wydawanie gazety z wiadomościami.
 25 marca – do służby w Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej wszedł „Halve Maen”, okręt żeglarza i odkrywcy Henry’ego Hudsona.
 9 kwietnia:
 wojna osiemdziesięcioletnia: zawarto dwunastoletni rozejm pomiędzy Hiszpanią a zbuntowanymi prowincjami niderlandzkimi.
 król Hiszpanii Filip III wydał edykt nakazujący wygnanie Morysków.
 12 kwietnia – Niderlandy proklamowały niepodległość.
 20 maja – wszystkie 154 wiersze Williama Szeakspira ukazały się w kolekcji w 1609 roku, owa książka zatytułowana była Shake-Speares Sonnets, obejmowała ona 152 wcześniej niepublikowanych wierszy.
 9 lipca – cesarz Rudolf II wydał list majestatyczny gwarantujący protestantom w Czechach wolność wyznania.
 10 lipca – w Niemczech została założona Liga Katolicka.
 20 sierpnia – cesarz Rudolf II wydał list majestatyczny gwarantujący protestantom w Śląsku wolność wyznania.
 25 sierpnia – Galileo Galilei zademonstrował Wenecjanom swój pierwszy teleskop.
 28 sierpnia – Henry Hudson jako pierwszy Europejczyk wylądował w Delaware.
 4 września – angielski żeglarz Henry Hudson dopłynął do brzegu wyspy Manhattan.
 12 września – Henry Hudson odkrył ujście obecnej rzeki Hudson.
 29 września – V wojna polsko-rosyjska: wojska polsko-litewskie rozpoczęły oblężenie Smoleńska.
 30 listopada – Galileusz rozpoczął obserwację teleskopową Księżyca oraz szkicowanie jego powierzchni.
 8 grudnia – w Mediolanie otwarto Bibliotekę Ambrozjańską.
 Brytyjczycy przybili do wyspy North Island i jako pierwsi Europejczycy postawili stopę na Seszelach.
 Zawarto Ligę Katolicką.
 Jan Kepler, wierząc w zasadniczą słuszność teorii Kopernika, opublikował pracę z której wynikało jednoznacznie, że planety nie krążą wokół Słońca po okręgach, jak przyjmował Kopernik - pierwsze dwa prawa Keplera. Trzecie prawo zostało opublikowane w roku 1619.

Urodzili się 
 10 marca - Grzegorz Jan Zdziewojski, polski duchowny katolicki, teolog, działacz kontrreformacji, poeta (zm. ok. 1685)
 18 marca – Fryderyk III, król Danii i Norwegii (zm. 1670)
 22 marca – Jan II Kazimierz, król Polski w latach 1648-1668 (zm. 1672)
 25 listopada – Henrietta Maria, córka króla Francji Henryka IV, żona Karola I, króla Anglii i Szkocji (zm. 1669)
 data dzienna nieznana: 
 Krzysztof Opaliński, poeta (zm. 1655)
 Jakub Weiher, wojewoda malborski, założyciel Wejherowa (zm. 1657)

Zmarli 
 25 marca – Jan Wilhelm, książę Kleve, Jülich i Bergu, hrabia Mark i Ravensbergu, ostatni władca połączonych księstw westfalskich, biskup-elekt Münsteru i administrator tego biskupstwa (ur. 1562)
 4 kwietnia – Charles de L’Écluse (Kluzjusz) – francuski lekarz i botanik (ur. 1526)
 25 czerwca – Julius d’Austria, nieślubny syn cesarza Rudolfa II Habsburga (ur. 1586)
 9 października – Jan Leonardi, włoski ksiądz, założyciel Kleryków Regularnych Matki Bożej (ur. 1541)
 Data dzienna nieznana: 
 Mikołaj Gomółka, pierwszy polski kompozytor narodowy (ur. ok. 1535)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 26 lutego
 Ostatki: 3 marca
 Popielec: 4 marca
 Niedziela Palmowa: 12 kwietnia
 Wielki Czwartek: 16 kwietnia
 Wielki Piątek: 17 kwietnia
 Wielka Sobota: 18 kwietnia
 Wielkanoc: 19 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 20 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 28 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 7 czerwca
 Boże Ciało: 18 czerwca

Przypisy 

1609