Graancirkel

Graancirkels zijn geometrische, vaak complexe vormen middels platgelegd graan of andere gewassen. De grootte kan variëren van circa één meter tot enkele honderden meters in diameter. Graancirkels worden meestal in het geheim gemaakt, vooral 's nachts. De suggestie wordt vaak gewekt dat buitenaardse wezens de makers zijn, iets wat sommigen daadwerkelijk geloven, maar de waarnemingen zijn vooralsnog consistent met de verklaring van menselijke makers en diverse menselijke makers hebben hun activiteiten ook publiek gemaakt.

Geschiedenis 

Meldingen van geheimzinnige graancirkels bestaan zeker al sinds de 17e eeuw. Een van de oudste beschrijvingen komt van een Engels vlugschrift van 22 augustus 1678 met daarop een verhaal over een boer wiens akker door de duivel was gemaaid, op een manier waarop geen mens het had kunnen doen. Op een begeleidende afbeelding is een ovaal in het graan te zien waarin een zwart duiveltje met een zicht, een soort korte zeis, aan de gang is.

In de zeventiger jaren ontstond er een hype rond het fenomeen graancirkel. Er werden meldingen gedaan van in de nacht ontstane graancirkels in Zuid-Engeland, bij oude Keltische heiligdommen zoals Silbury Hill, de steencirkel van Avebury, Stonehenge en bij het Witte paard van Uffington. Spoedig doken ze ook elders in de wereld op. Inmiddels zijn er ruim 7.000 geregistreerd in meer dan 60 landen. De meeste cirkels worden nog steeds in Engeland gevonden, met name in Zuidwest-Engeland, in de buurt van Stonehenge en Avebury (Graafschap Wiltshire). Het verschijnsel viel samen met de toenemende aandacht voor het paranormale en de opkomst van de New Age-beweging. In de 21ste eeuw is er nog steeds sprake van waarnemingen wereldwijd. In de Amerikaanse staat Washington werden tussen 2008 en 2012 meermaals cirkels gevonden bij het stadje Wilbur.

In 1986 werd in Nederland voor het eerst in een krant melding gemaakt van een graancirkel (bij de Usseler Es, Enschede). Vanaf de jaren negentig verschenen er steeds meer graancirkels in Nederland. In het recordjaar 1996 werden in totaal 98 graancirkels gemeld. Hier werden de graancirkels vaak gevonden in Hoeven (bij Etten-Leur, Noord-Brabant), de woonplaats van het zelfverklaard medium Robbert van den Broeke, en in Zuid-Limburg, maar ook op andere plaatsen. Ook in België zijn graancirkels gevonden, zij het in minder grote aantallen.

Er zijn uitgebreide verslagen en video's bekend van hoe graancirkelmakers graancirkels weten te fabriceren, vaak door henzelf gemaakt. In 2009 werd in de Wilhelminapolder ten noorden van Goes een zeer grote graancirkel door mensen gemaakt. Deze werd in 2013 door het Guinness Book of Records uitgeroepen tot grootste graancirkel ter wereld.

Figuren 
Het begrip 'graancirkel' dekt tegenwoordig niet meer de volledige inhoud van het verschijnsel. De figuren worden niet langer alleen in graan gevonden, maar ook in akkers met andere gewassen, zoals vlas, koolzaad mais, aardappelvelden, tuinbonen, spinazie in gras en zelfs in de sneeuw. Ook is er meestal geen sprake meer van cirkels, maar van zeer complexe figuren, zoals de immense Sri Yantra die in augustus 1990 verscheen in de bedding van een voormalige rivier, in het oostelijke deel van het Amerikaanse Oregon.

Verklaringen 
Van een deel van de graancirkels is vastgesteld dat ze door mensen zijn gemaakt. De redenen voor het maken zijn divers. Sommigen willen aantonen dat graancirkels door mensenhanden kunnen worden gemaakt. Zij behoren tot groepen die het maken van figuren in graan als hobby hebben, en zijn verantwoordelijk voor graancirkels met soms zeer ingewikkelde geometrische patronen. De meeste van deze groepen maken de cirkels met toestemming van de eigenaar van het land en laten achteraf ook weten dat zij het zijn geweest die de cirkel hebben gemaakt, vaak nadat de pers en 'deskundigen' de cirkel als 'niet-door-mensenhanden-gemaakt' hebben aangemerkt.

Beroemde graancirkelmakers zijn Doug Bower en Dave Chorley die hebben aangetoond dat het mogelijk is met slechts eenvoudige hulpmiddelen ingewikkelde patronen in het graan te maken. Voor hun werk dat aantoonde dat graancirkels door mensen gemaakt kunnen worden ontvingen zij in 1992 de Ig Nobelprijs. Andere graancirkelmakers vinden het amusant mensen in de waan te laten dat buitenaardse wezens verantwoordelijk zijn voor de door hen gemaakte patronen.

Niet-menselijk ontstaan 
Wie geloven dat graancirkels niet door mensen worden gemaakt, voeren vaak de volgende punten aan die moeten bewijzen dat graancirkels niet door mensenhanden gemaakt kunnen zijn:

 De zeer complexe figuren zijn in zeer korte tijd gemaakt.
 Er zijn geen sporen van menselijke activiteiten aangetroffen.
 Zeer dikke stengels zoals van maïs of zeer brosse stengels zoals van koolzaad zijn omgebogen zonder breuk.
 "Multi-layering" bij gewassen; onder de bovenste omgebogen laag is een laag die de andere kant is omgebogen.
 Klaprozen en andere planten in een graancirkel zijn rechtop gebleven te midden van het omgebogen graan.
 Biofysische veranderingen zoals afwijkende ontkiem- en groeipatronen van graan, verschil in knooplengte en ontplofte knopen van stengels en verdwenen zaden.
 Het ontstaan van ghosts: afdrukken van de graancirkel die pas een volgend seizoen zichtbaar worden.
 Sporen van hitte aan gewassen en bodem.
Geen bereik van mobiele telefoons binnen de graancirkels, maar erbuiten wel. 
 Vreemde substanties die in de graancirkel worden aangetroffen en die daarbuiten niet voorkomen.
 Invloed op lichaam en geest bij verblijf in een graancirkel: zoals misselijkheid, hoofdpijn, extreme vermoeidheid, oorsuizen, maar ook warmtesensaties, diepe ontspanning en spontane genezingen.
 De graancirkels voldoen soms aan een aantal zeer complexe wiskundige wetmatigheden. Hierbij moet opgemerkt worden dat sommige van deze echtheidskenmerken ook wel zijn waargenomen door enkele 'graancirkelexperts' bij graancirkels die achteraf door grappenmakers gemaakt bleken te zijn.

Onderzoek naar graancirkels in Nederland 
I.O.N. De graancirkels die sinds 1986 in Nederland zijn ontstaan werden als eerste in kaart gebracht door I.O.N. (Integraal Onderzoek Natuurfenomenen) die zijn zetel had in het Natuurmuseum te Enschede. Deze denktank werd in 1993 opgericht door Rudi Klijnstra en Reindert Rooker en had sinds 1994 een graancirkel- en ufomeldpunt. De bevindingen van I.O.N. werden met name tijdens lezingen in het Natuurmuseum bekendgemaakt, wat landelijke bekendheid veroorzaakte. In 1996 en 1997 werden door I.O.N. de eerste graancirkels-sympiosia georganiseerd (Oibibio, Amsterdam). Daarnaast publiceerde I.O.N. als eerste in Nederland de graancirkelvondsten op internet in het 'NL Graancirkel Archief' en hield dit bij tot en met 2000. Dit complete archief werd gepubliceerd in het boek In De Ban van de Cirkel, graancirkelvondsten in de Lage Landen van Rudi Klijnstra (Indigo, 2000).
DCCCS Een latere organisatie voor graancirkelonderzoek was de DCCCS (Dutch Center for Crop Circles Studies) dat in 1995 werd opgericht in Amsterdam tijdens een workshop van de Engelse cereoloog ( graancirkelonderzoeker ) Busty Taylor. De DCCCS werkte nauw samen en deed veldwerk voor BLT-resarch in de VS door onder meer monsters in graancirkels te nemen, waarna de halmen werden onderzocht.
Expositie graancirkels en onderzoek In 2016 was in Nederland voor het eerst een tentoonstelling over graancirkels en de laatste stand van zaken van het onderzoek te zien (Den Haag, Graancirkels, de onbekende feiten). Het doel van de (reizende) tentoonstelling is om een volledig beeld te geven van het graancirkelfenomeen: de graancirkels waarvan aangetoond is dat deze door mensen zijn vervaardigd, maar ook waarvan dat niet is aangetoond.

Literatuur 
 Rudi Klijnstra: Graancirkels, codes uit een andere dimensie (Ankh-Hermes, 1996),  & In de Ban van de Cirkel, graancirkels in de Lage landen, (Indigo, 2000), .
 Eltjo Haselhoff: Het Raadsel van de Graancirkels - Feiten, analysen, hypothesen (Ankh-Hermes, 1998), .
 Eltjo Haselhoff: Geheimzinnige Graancirkels (Spectrum Uitgeverij, 2002), .
Theo Meder: In graancirkelkringen. Een etnologisch onderzoek naar verhalen uit de grenswetenschap. Amsterdam, AUP, 2006. ISBN 9789053568385
 Janet Ossebaard: Graancirkels, het bewijs (Uitgeverij Benign, 2008).

Film 
Graancirkels komen voor in de Amerikaanse sf-film Signs. Een zekere Graham Hess treft ze op een dag ineens aan op z'n land waarna een angstwekkende zoektocht naar de waarheid achter deze cirkels volgt.

Externe links 
 BLT Research
 Cropcircleconnector (2019 Niet meer online)
 Dutch Crop Circle Archive (Nederlands Graancirkel Archief - Stichting PTAH)
 Grappenmakers in het graan, door Rob Nanninga, in Skepter 9.3 (1996)
 Uit je dak in het graan; De sensatie van het graancirkels maken, door Remko Delfgaauw, in Skepter 12.4 (1999)
 The Beautiful World of Crop Circles op YouTube
 Graancirkelsite.nl Janet Ossebaard, informatie over het graancirkelfenomeen
  Website over Het Urantia Boek, Urantia Foundation, VS

Esoterie
Mysterie