Mudra

Mudry (sanskr. मुद्रा mudrā – pieczęć, znak, symbol; chiń. 印 yìn, nàyìn, 手印 shǒuyìn; kor. in, naein, suin; jap. 印 in, nain, 手印 shuin; wiet. ấn, nôi ấn, thủ ấn; tyb. p’jag rgja) – w medytacji symboliczne gesty. Mudry są stosowane zwłaszcza w buddyzmie
ezoterycznym (wadżrajanie). Te specjalne układy dłoni i palców często stosowane są podczas rytuałów religijnych przez mnichów. W szkole mahajany mudr jest wiele, natomiast w bardziej zachowawczej południowej szkole therawada wykorzystywane są głównie cztery podstawowe tradycji buddyjskiej mudry:
 dhjanamudra – mudra medytacji
 bhumisparśamudra – mudra brania ziemi na świadka
 dharmaćakramudra – mudra głoszenia nauki
 abhajamudra – mudra odegnania lęku.

Buddyzm południowy 
W buddyzmie południowym mudry zasadniczo nie są używane, poza mudrą ańdziali (mudra oddawania czci). W ikonografii używa się zaledwie kilku mudr w przedstawieniach Buddy. Głównie są to: mudra abhaja (z użyciem jednej lub dwóch rąk), mudra warada (mudra ofiarowania i powitania), mudra Dharmaczakra (mudra głoszenia doktryny), mudra witarka (mudra dyskusji) oraz mudra bhumisparsia (mudra wzięcia ziemi jako świadka). Przedstawienia Buddy w Indiach, Śri Lance i południowo-wschodniej Azji, które ukazują inne mudry, są niezwykle rzadkie. Mudra czczenia (ańdziali) jest obowiązkowa w przedstawianiu modlących się postaci.

Buddyzm północny 
W buddyzmie północnym mudry wykorzystywano niezwykle często. Większość z nich odpowiada mudrom praktykowanym przez indyjskich wyznawcow mahajany, które następnie zostały uzupełnione, stosunkowo niedawno, przez mnichów szkół buddyjskich z Tybetu, Chin i Japonii.

W Japonii nie były często i systematycznie wykorzystywane przed IX wiekiem. Istnieje zaledwie kilka wyobrażeń z wykorzystaniem mudr, nie licząc kopii dzieł chińskich i koreańskich. Dopiero przybycie z Chin Kūkaia (Kōbō Daishi) zmieniło wszystko.

Tradycyjna klasyfikacja rozróżnia dwie główne kategorie mudr, które można podzielić na bardziej szczegółowe klasy:
 bezkształtne (tzn. nie wykorzystujące różnych akcesoriów, takich jak np. różne przybory używane w rytuałach czy też symbole)
 mudry Wielkich Buddów
 mudry mniejszych bóstw i bodhisattwów
 mudry gniewnych bóstw (mocy)
 z formą lub akcesoriami

Istnieje wiele mudr. W rozdziale IX Sutry Mahawairoczany wylicza się 31 mudr dla Wielkich Buddów, 57 mudr dla większych bóstw i 45 dla innych. W rozdziale XIV wskazuje się, że dziewięć ezoterycznych mudr odpowiada pięciu Buddom mądrości i ich czterem wielkim akolitom. Jednak w rzeczywistości, wiele mudr wspomnianych i opisanych w sutrach i innych kanonicznych tekstach, nigdy nie było wykorzystywanych lub bardzo rzadko.

Mudry Wielkich Buddów 
Są to mudry, które charakteryzują wyobrażenia historycznego Buddy i pięciu „Dżinów” (Zwycięzców), którzy symbolizują wydarzenia z jego życia. Te mudry, materializujące naturę i funkcje tych Buddów, są często wykonywane dwoma rękami, zarówno złączonymi, jak i oddzielnie. Są one czasami wykorzystywane w przedstawieniach bodhisattwów, a nawet innych bóstw, z wyjątkiem specyficznych mudr Mahawairoczany i jego różnorodnych ezoterycznych form.
 Mudra abhaja (sans. अभय abhaya; chiń. 施無畏印 shīwúwèi-yìn; jap. 施無畏印 semui-in)
 Mudra warada (sans. वरद varada; chiń. 施願印 shīyuàn-yìn; jap. 施願印 segan-in)
 Mudra witarka (sans. वितर्क vitarka; chiń. 安慰印 ānwèi-yìn; jap. 安慰印 an’i-in)
 Mudra Dharmaczakra (sans. धर्मचक्र dharmacakra; chiń. 轉法輪印 zhuǎnfǎlún-yìn; jap. 転法輪印 tenbōrin-in)
 Mudra bhumisparsia (sans. भूमिस्पर्श bhūmisparśa; chiń. 觸地印 chùdì-yìn; jap. 触地印 sokuchi-in)
 Mudra dhjana (sans. ध्यान dhyāna; chiń. 定印 dìng-yìn; jap. 定印 jō-in)
 chiń. 無所不至印 wúsuǒbùzhì-yìn; jap. 無所不至印 mushofushi-in, także 大日拳印 Dainichi ken-in
 Mudra dźnianamuszti (sans. ज्ञानमुष्टि jñānamuṣṭi; chiń. 智拳印 zhìquán-yìn; jap. 智拳印 chiken-in)
 Mudra buddhapatra; (sans. बुद्धपात्र buddhapātra; chiń. 佛鉢印 fóbō-yìn; jap. 仏鉢印 buppatsu-in).

Mudry innych bóstw i bodhisattwów 
Mudry używane przez bodhisattwów i inne bóstwa, występują w stosunkowo niewielkiej ilości i ogólnie odpowiadają jasno określonej kategorii bóstw. Służą głównie do odróżniania jednej formy bóstwa od drugiej, poprzez symbolizowanie ich natury i funkcji.
 Mudra ańdziali (sans. अंजलि añjali; chiń. 合掌印 hézhǎng-yìn; kor. hapchang-in; jap. 合掌印 gasshō-in)
 chiń. 陰形印 yīnxíng-yìn; jap. 陰形印 ongyō-in
 chiń. 寶珠印 bǎozhū-yìn; jap. 宝珠印 hōshu-in, także chiń. 如意印 rúyì-yìn; jap. 如意印 nyoi-in
 chiń. 吉祥印 jíxiáng-yìn; jap. 吉祥印 kichijō-in
 Mudra Maitrei (sans. मैत्रेय maitreya; chiń. 思惟印 sīwéi-yìn; jap. 思惟印 shiyui-in)
 Mudra abhiszeka (sans. अभिषेक abhiṣeka; chiń. 灌頂印 guàndǐng-yìn; jap. 潅頂印 kanjō-in
 Mudra muszti (sans. मुष्टि muṣṭi; chiń. 拳印 quán-yìn; jap. 拳印 ken-in).

Mudry gniewnych form 
Te mudry, które zawierają niektóre mudry muszti, są szczególne dla gniewnych form emanujących z Wielkich Buddów i bodhisattwów, w celu zwyciężenia pożądań, namiętności oraz sił zła. Ogólna nazwa dla gniewnych form to Widjaradża (sans. Vidyārāja).
 Mudra tardżani (sans. तर्जनी tarjanī; jap. 不動印 fudō-in lub 忿怒印 funnu-in)
 jap. 降三世印 gōzanze-in lub 二羽印 niwa-in
 jap. 軍荼利印 gundari-in
 jap. 馬頭印 batō-in
 jap. 縛印 baku-in.

Przybory i akcesoria bóstw 
W kategorii mudr z formą, ręce bóstw trzymają różnorodne przybory czy też akcesoria, które symbolizują ich cnoty i moce, zarówno materialne, jak i duchowe. Te symbole – (sans.) lakszana – mogą być podzielone na kilka kategorii.

 Lotos
 Biały lotos (sans. पुण्डरीक puṇḍarīka; jap. 白蓮華 byakurenge)
 Czerwony lotos (sans. कमल kamala; jap. 赤蓮華 shakurenge)
 Niebieski lotos (sans. उत्पल utpala; jap. 青蓮華 shōrenge)
 Różowy lotos (sans. पद्म padma; jap. 紅蓮華 gurenge)
 Purpurowy lotos (jap. 紫蓮華 shirenge)

 Wadżra (piorunowe berło)
 Wadżra jednoszpiczasta (jap. 独鈷杵 dokkosho)
 Wadżra dwuszpiczasta (jap. 二鈷杵 nikosho)
 Wadżra trójszpiczasta (jap. 三鈷杵 sankosho)
 Wadżra czwórszpiczasta (jap. 四鈷杵 shikosho)
 Wadżra pięcioszpiczasta (jap. 五鈷杵 gokosho)
 Wadżra siedmioszpiczasta (jap. 七鈷杵 nanakosho)
 Wadżra dziewięcioszpiczasta (jap. 九鈷杵 kyūkosho lub kukosho)

 Dzwonki (sans. ghanta)
 Koła (sans. czakra, dharmaczakra)
 Broń (sans. ajudha)
 Miecze (sans. khadga)
 Prosty miecz dwustronny
 Wygięte jednostronne szable
 Dzidy i trójzęby (sans. kunta, triśula, śula)
 Topory (sans. paraśu, tanka)
 Łuki i strzały (sans. czapa, śara)
 Wazony i flakony (sans. kalaśa, kamandalu)
 Flakony na kwiaty (sans. kalaśa, bhadraghata)
 Naczynia z wodą i nektarem (sans. kundika, amritakalaśa)
 Pręty i kije (sans. danda, gada)
 Kij mądrości (sans. khatwanga)
 Kij mnisi
 Kij żebraczy (sans. khakkhara)

 Inne instrumenty i akcesoria
 Miska żebracza (sans. patra)
 Różaniec (sans. mala)
 Klejnot spełniający życzenia (sans. Ćintamani)
 Odganiacz owadów (miotełka) (sans. czamara)
 Koncha (sans. dharmaśankha)
 Lustro (sans. adarśa)
 Sznur (sans. paśa)
 Księga (sans. pustaka)
 Relikwiarz (sans. stupa)
 Inne symbole i akcesoria

 Przybory rytualne
 Gong
 Kije mnichów chan, sŏn, zen
 Kwietne tace
 Przenośne szafki
 „Młynki” modlitewne
 Gwóźdź
 Ostrze odcinające (sans. kattrika)

 Różnorodne symbole
 Instrumenty muzyczne
 Sylaby nasienne (sans. bidźa)
 Odciski stóp Buddy (sans. buddhapada)
 Ornamenty i szaty (sans. cziwara, kaśaja)
 Swastyka (sans. svastika)

Zobacz też 
 hasta (teatr indyjski)

Przypisy

Bibliografia 
 
 Louis Frédéric, Buddhism. Flammarion Inconographic Guides, Flammarion, Nowy Jork 1995, s. 359, .

Linki zewnętrzne 

 Opis poszczególnych mudr w tradycji japońskiej
 Prezentacja mudr
 
 Zdjęcia mudr