alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
334 v.Chr.

Het jaar 334 v.Chr. is een jaartal in de 4e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
 In het voorjaar begint Alexander de Grote vanuit Pella met een Macedonisch leger van 30.000 man en 5.100 ruiters aan zijn Perzische veldtocht.
 De Macedonische generaal Antipater blijft achter als regent van Macedonië en Griekenland.
 Parmenion steekt met het Macedonische leger en Griekse bondgenoten de Hellespont over.
 Alexander de Grote brengt in Troje offers aan de Griekse goden en legt een krans op het graf van Achilles.
 Mei - Slag aan de Granikos: Alexander de Grote verslaat aan de rivier de Granikos het Perzische leger onder Memnon van Rhodos.
 Alexander de Grote verovert Bodrum op de Perzen onder Memnon van Rhodos. Als Alexander samen met zijn bondgenote Ada van Carië na een vier maanden belegering erin slaagt om de muren te doorbreken, steekt Memnon de stad in brand.
 Alexander de Grote voert het bevel over de Macedonische cavalerie op de rechtervleugel; in de veldslag wordt zijn helm door een strijdbijl gespleten. Clitus, een lijfwacht redt zijn leven.
 Het Perzische leger vlucht in wanorde, 2.000 Griekse huurlingen worden in kettingen afgevoerd naar Macedonië.
 De stad Sardis (met zijn schatkamer) geeft zich over aan Alexander, hij herstelt de oude wetten en bouwt een tempel gewijd aan Zeus.
 Alexander de Grote trekt met het Macedonische leger langs de Aegeïsche kust en belegert Halicarnassus.
 Halicarnassus wordt ingenomen, koningin Ada van Carië accepteert Alexander de Grote uit eerbied als haar eigen zoon.
 De havenstad Milete wordt door de Macedoniërs belegerd en tot overgave gedwongen.
 De Ionische kust wordt door Alexander de Grote bevrijd van de Perzische overheersing, Memnon van Rhodos vlucht over zee naar Tyrus.
 In Chalkis worden torens, een muur en poorten toegevoegd aan de bestaande brug over het Euripuskanaal om de verdediging te versterken.

Italië 
 Rome begint op enige afstand kolonies te stichten. Zo'n 2.500 families voornamelijk gekozen uit het proletariaat, vestigen zich in Cales op een strategische plek op de weg naar Capua.

China 
De heersers van Qi en van Wei erkennen elkaar als koning. Hiermee is de zwakte van de Zhou-dynastie niet meer te ontkennen, de Strijdende Staten worden onafhankelijk verklaard.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 4e eeuw v.Chr.
531

Het jaar 531 is het 31e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Keizer Justinianus I begint met de vervolging van heidenen in Constantinopel. Het bezit van vele onschuldige burgers wordt geconfisqueerd.
 Keizerin Theodora I overtuigt Justinianus I de vervolging van de monofysieten te beëindigen. Groepen monniken keren terug uit ballingschap.
 Grod, koning van de Goten in het gebied ten noorden van de Krim, laat zich dopen in Constantinopel. Zijn felle bestrijding van het heidendom leidt tot een opstand. Opstandelingen veroveren tijdelijk de Byzantijnse stad Bosporus.

Europa 
 De Franken en hun bondgenoten de Saksen onder leiding van koning Chlotarius I verslaan bij Burgscheidungen de Thüringers. Het koninkrijk Thüringen wordt ingelijfd en valt voortaan als hertogdom onder de Frankische invloedssfeer.
 Koning Childebert I ontvangt een smeekbede van zijn zuster Clothilde, echtgenote van koning Amalarik, dat ze haar christelijke geloof niet kan belijden door toedoen van haar man. Childebert begint een veldtocht tegen de Visigoten en valt Septimanië (Zuid-Gallië) binnen.
 Childebert I verovert de Visigotische hoofdstad Narbonne. Amalarik slaat op de vlucht en steekt per boot over naar Barcelona. In een kerk wordt hij door zijn eigen soldaten vermoord. Theudis volgt hem op als koning van de Visigoten.
 Clothilde keert met het Frankische leger terug naar Francië. Onderweg overlijdt ze aan de gevolgen van een ongeluk. Childebert I laat haar lichaam in Parijs begraven, in het familiegraf bij haar vader Clovis I.
 
De bisschopszetel Vermand wordt verplaatst naar Noyon, 
wat beter verdedigbaar is. Het bisdom Doornik wordt bij dat van Noyon gevoegd.

Perzië 
 Een Perzisch leger van 20.000 man cavalerie onder Azarethes valt Syrië binnen, en rukt op naar Antiochië.
 19 april - Slag bij Callinicum: Azarethes verslaat het leger van Belisarius, maar de eigen verliezen zijn zo hoog dat de verdere opmars wordt afgebroken.
Koning Kavad I overlijdt na een regeerperiode van 43 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Khusro I als heerser (sjah) van het Perzische Rijk.

Japan 
 Ankan (r. 531-536) volgt zijn vader Keitai op als de 27e keizer van Japan. Tijdens zijn regeerperiode laat hij in het land grote graanschuren bouwen. (Dit volgens de Kojiki)

Vroegchristelijke bouwkunst 
 In de Herdenkingskerk van Mozes (huidige Jordanië) wordt in het baptisterium de "jachtmozaïek" aangelegd.

Geboren

Overleden 

 Amalarik, koning van de Visigoten
 Clothilde, dochter van Clovis I
 Eleutherius, bisschop van Doornik (waarschijnlijke datum)
 Kavad I (82), koning van de Sassaniden (Perzië)
 Keitai, keizer van Japan (waarschijnlijke datum)

000
534

Het jaar 534 is het 34e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Zomer - Belisarius arriveert in Constantinopel na zijn succesvolle veldtocht in Noord-Afrika. Keizer Justinianus I eert hem met een triomftocht in het Hippodroom. In de optocht wordt Gelimer met Vandaalse krijgsgevangenen meegevoerd.
 16 november - De "codex repetitiae praelectiones", een herziende versie van de Codex Justinianus, komt uit.

Europa 
 De Frankische koningen Childebert I en Chlotarius I vallen opnieuw Bourgondië binnen. Koning Gundomar II wordt gevangengenomen en het koninkrijk komt onder Frankisch bestuur. De Bourgondiërs mogen hun eigen wetten behouden.
 Toledo wordt de hoofdstad van het Visigotische Rijk. Koning Theudis breidt zijn machtspositie verder uit in het zuiden (Hispania Baetica).
 2 oktober - Koning Athalarik overlijdt aan tuberculose, door de gevolgen van alcoholisme en losbandigheid. Koningin Amalasuntha wordt gedwongen de Ostrogotische troon te delen met haar neef Theodahad.

China 
 De Noordelijke Wei-dynastie houdt op te bestaan; het noorden valt na een burgeroorlog uiteen in twee vijandige staten – de Oostelijke Wei en de Westelijke Wei met als hoofdstad Chang'an.

Geboren 
 Brunhilde, koningin van Austrasië (overleden 613)
 Leander, bisschop van Sevilla (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Anthemios van Tralles, Byzantijns architect en wiskundige
 2 oktober - Athalarik (18), koning van de Ostrogoten
 Cerdic, koning van Wessex (waarschijnlijke datum)
 Gundomar II, koning van Bourgondië

000
535

Het jaar 535 is het 35e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Koning Theodahad laat zijn nicht en medeheerser Amalasuntha in Ravenna arresteren. Hij laat haar verbannen naar een eiland in het Meer van Bolsena. Daar wordt ze later vermoord – gewurgd, in bad – door wraakzuchtige tegenstanders.
 Gotische Oorlog: Keizer Justinianus I stelt Belisarius aan als bevelhebber voor een expeditie tegen Italië. Hij laat in het diepste geheim een militaire operatie voorbereiden en zorgt ervoor dat de neutraliteit van de Franken wordt gewaarborgd door middel van geschenken van goud.
 Mundus trekt Dalmatia binnen en bezet Salona.
 Zomer - Belisarius landt met een Byzantijns leger (8.000 man) op Sicilië en verovert zonder veel tegenstand de vestingstad Syracuse. In Palermo (Panormus) weigert het Gotische garnizoen zich over te geven. De Byzantijnen belegeren de stad en sluiten de haven af met een blokkade.
 Winter - Belisarius voltooit de verovering van Sicilië en het Gotische garnizoen in Palermo geeft zich over. Hij maakt plannen voor een veldtocht op het Italiaanse vasteland. Dalmatië (huidige Kroatië) wordt ingelijfd bij het Byzantijnse Rijk.

Algemeen 
 Waarschijnlijk een vulkaanuitbarsting zorgt vanaf 535 voor enige jaren van extreme weersomstandigheden. Verantwoordelijk hiervoor is vulkanische activiteit op IJsland

Religie 
 13 mei - Paus Agapitus I (r. 535-536) volgt Johannes II op als 57e paus van Rome. Hij wordt door Theodahad naar Constantinopel gestuurd om tevergeefs met Justinianus I over vrede te onderhandelen.
 Na de dood van Epifanius wordt Anthimus I tot patriarch van Constantinopel gekozen. Hoewel zelf niet monofysitisch, staat hij wel bekend als vriendelijk tegenover deze groep.
 Nestoriaanse missionarissen verspreiden het religieuze schrift onder de Hephthalitische Hunnen in Centraal-Azië. (waarschijnlijke datum)

Geboren 

 Sigebert I, koning van Austrasië (waarschijnlijke datum)

Overleden 

 Amalasuntha, koningin van de Ostrogoten
 Epifanius, patriarch van Constantinopel
 8 mei - Johannes II, paus van de Katholieke Kerk

000
537

Het jaar 537 is het 37e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Maart - Beleg van Rome: Het Ostrogotische leger (45.000 man) onder leiding van koning Witiges begint met de belegering van de stad. Belisarius voert een vertragingsactie uit bij de Porta Flaminia, maar wordt bij de brug door de Goten bijna afgesneden. Witiges laat de aquaducten afbreken, waardoor de bewoners zonder drinkwater komen te zitten.
 21 maart - Witiges valt de noordelijke en oostelijke stadsmuren aan en probeert Rome met belegeringstorens in te nemen. De Goten worden overal teruggedreven en bij de Porta Praenestina is de strijd het hevigst. Vanwege het falen van de aanval, laat Witiges uit wraak senatoren executeren die hij als gijzelaars mee heeft genomen naar Ravenna.
 29 maart - Paus Vigilius (537 - 555) volgt Silverius op als de 59e paus van Rome, nadat hij wegens verraad door Belisarius is afgezet.
 Juni - In Rome dreigt een hongersnood en Belisarius stuurt zijn secretaris Procopius naar Napels om voorraden te regelen voor het voedseltekort. Witiges sluit een wapenstilstand voor drie maanden en wisselt krijgsgevangenen uit. Hierdoor kan de stad zich weer herstellen. De Byzantijnse vloot blokkeert de aanvoerroutes van de Goten naar Italië.
 November - Belisarius ontvangt in Ostia zijn langverwachte versterkingen, een troepenmacht van 3.000 Isauriërs en 1.800 ruiters, vertrekt met voorraden naar Rome. Witiges wordt door voedselgebrek gedwongen zijn Gotische garnizoenen aan de kust terug te trekken. Het Byzantijnse leger herovert de steden Albano, Civitavecchia en Rimini.
 27 december - De Byzantijnse kathedraal Hagia Sophia in Constantinopel wordt ingewijd.
 Theodosius I wordt afgezet als patriarch van Alexandrië vanwege zijn monofysitische ideeën, en vervangen door Paulus.

Brittannië 
 Slag bij Camlann: Koning Arthur verslaat zijn rebellerende zoon (of neef) Mordred tijdens een dodelijk tweegevecht. (waarschijnlijke datum)

Religie 
 Het Egyptische tempelcomplex Philae wordt wegens de 'heidense cultus' door Justinianus I gesloten.
 De Zes Bodhibomentempel in Kanton (China) wordt gebouwd.

Geboren 

 Agilulf, bisschop van Metz (waarschijnlijke datum)

Overleden 

 Arthur, koning van Brittannië (waarschijnlijke datum)
 Isidorus van Milete, Byzantijns architect en wetenschapper
 Mordred, zoon (of neef) van Arthur (waarschijnlijke datum)
 20 juni - Silverius, paus van de Rooms-Katholieke Kerk
 Vigor, bisschop van Bayeux (waarschijnlijke datum)

000
629

Het jaar 629 is het 29e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Zomer - Keizer Herakleios houdt een triomftocht in Constantinopel en voert in een ceremoniële parade het Heilige Kruis mee. Door de Senaat wordt hij geëerd met de titel Basileus (Grieks woord voor soeverein).

Europa 
 Koning Chlotharius II overlijdt na een regeringsperiode van 16 jaar en verdeelt het Frankische Rijk tussen zijn twee zonen: Dagobert I en Charibert II. De laatste krijgt het bestuur over Aquitanië (Zuid-Frankrijk).
 Herfst - Pepijn van Landen verliest zijn positie als hofmeier (maior domus) van Austrasië en wordt door Dagobert I verbannen naar Orléans.

Perzië 
 Boran (dochter van Khusro II) volgt Ardashir III op als heerseres (sjah) van het Perzische Rijk.

Arabië 
 Slag bij Khaybar: Mohammed en zijn volgelingen verslaan bij Khaybar (150 kilometer ten noorden van Medina) de joden die zich in de regio rondom een oase verschanst hebben in versterkte woestijnforten.

Azië 
 Xuanzang, Chinese boeddhistische monnik, begint een pelgrimage naar India. Hij vertrekt vanuit Chang'an en reist door de Gobi woestijn.
 Jomei (629 - 641) volgt zijn groottante Suiko op als de 34e keizer van Japan.

Religie 
 Amandus begint als missionaris de heidense bewoners van Gent (huidige Vlaanderen) te bekeren tot het katholieke geloof.

Geboren

Overleden 
 Amatus van Remiremont, monnik (waarschijnlijke datum)
 Ardashir III, koning (sjah) van de Sassaniden (Perzië)
 Chlotharius II, koning van de Franken (waarschijnlijke datum)

000
650

Het jaar 650 is het 50e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Koning Penda van Mercia valt East Anglia binnen en verwoest het klooster van Burgh Castle (Norfolk). Hij verdrijft koning Anna van East Anglia die zijn toevlucht zoekt in Magonsæte, een deelkoninkrijk van Mercia. (waarschijnlijke datum)

Europa 
 De Chazaren breiden hun steppegebied verder uit tussen de rivieren de Wolga en de Dnjepr tot aan de Kaspische Zee in de Kaukasus. De stamleiders accepteren het jodendom vanwege de handel met de Joden. (waarschijnlijke datum)
 De Vikingen beheersen samen met de Gotlanders het hele Oostzeegebied, inclusief Finland, Koerland en Oost-Pruisen. (waarschijnlijke datum)

Azië 
 In China wordt tijdens de Tang-dynastie voor het eerst papiergeld gebruikt. Handelaren en kooplieden maken gebruik van ontvangstbevestigingen om bij transacties de zware koperen munten te vermijden. (waarschijnlijke datum)
 Mansong Mangtsen (650-676) volgt zijn grootvader Songtsen Gampo op als koning van Tibet. Vanwege zijn jonge leeftijd komt hij onder de voogdij van de leden van de Gar-clan.

Geboren 
 Egbert I, koning van Kent (waarschijnlijke datum) (overleden (673)
 Paus Sergius I, Italiaanse paus (overleden (701)

Overleden 
 Edburga van Lyming, Angelsaksisch prinses (waarschijnlijke datum)
 Songtsen Gampo (45), koning van Tibet
 Thonmi Sambhota, ontwerper van het Tibetaans schrift

000
899

Het jaar 899 is het 99e jaar in de 9e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Zomer - De Magyaren onder leiding van Árpád vallen op verzoek van koning Arnulf van Karinthië de Povlakte binnen. Koning Berengarius I weigert met de Magyaren te onderhandelen over een afkoopsom en mobiliseert het leger. Árpád verrast bij Cartigliano het Lombardische leger (15.000 man) door een hinderlaag te leggen rondom het legerkamp en verslaat Berengarius die zich in wanorde over de rivier de Brenta moet terugtrekken.

oktober
 26 - Koning Alfred de Grote overlijdt na een regeerperiode van 28 jaar. Tijdens zijn bewind verdrijft hij de Deense Vikingen uit de Angelsaksische koninkrijken, hierdoor krijgt hij het epitheton "de Grote" toegekend. Alfred verbetert het rechtssysteem en de militaire structuur in het koninkrijk. Hij laat strategische plaatsen (burhs) versterken tegen de plunderende Vikingen. Tevens bevordert Alfred het leersysteem door het stichten van kloosters en een hofschool. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Eduard de Oudere als heerser van Wessex.

december
 8 - Arnulf van Karinthië overlijdt in Regensburg na een regeerperiode van 12 jaar en wordt begraven in de abdij van Sankt Emmeram. Hij wordt opgevolgd door zijn 6-jarige zoon Lodewijk IV als koning van het Oost-Frankische Rijk. Vanwege zijn jonge leeftijd wordt Hatto I, raadgever en aartsbisschop van Mainz, tot regent aangewezen. Lodewijk eist dat zijn (half)broer, koning Zwentibold het koninkrijk Lotharingen overdraagt.
 30 - Boudewijn II de Kale laat het stoffelijk overschot van de Heilige Winok overbrengen van Sint-Omaars naar de Sint-Maartenskerk bij de Groene berg aan de kust, waar later Sint-Winoksbergen zal verrijzen.

Religie 
 Regino van Prüm moet het benediktijner abdij van Prüm verlaten. Hij wordt in Trier door aartsbisschop Radbod als abt in de abdij van Sankt Maximin aangesteld.
 Radboud (899 - 917) wordt met toestemming van Arnulf van Karinthië tot bisschop van Utrecht gekozen.
 Eerste schriftelijke vermelding van Weimar (Duitsland).

Geboren 
 Alfons IV, koning van León (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 26 oktober - Alfred de Grote (~50), koning van Wessex
 8 december - Arnulf van Karinthië, koning van het Oost-Frankische Rijk

000
901

Het jaar 901 is het 1e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Voorjaar - Koning Lodewijk III ("de Blinde") wordt in Rome door paus Benedictus IV tot keizer van het Heilige Roomse Rijk gekroond. Koning Berengarius I (voormalig heerser van Italië) zoekt zijn toevlucht in Beieren aan het hof van koning Lodewijk IV ("het Kind").
 Brixen wordt gesticht, en is daarmee de oudste stad van Tirol.

Arabische Rijk 
 18 februari - Thabit ibn Qurra, een Aramese wiskundige, overlijdt in Bagdad na vele jaren als astronoom aan het hof van het kalifaat van de Abbasiden werkzaam te zijn geweest. Hij vertaalt vele Griekse werken van onder andere Archimedes en Ptolemaeus in het Arabisch.

Japan 
 Sugawara no Michizane, Japanse mede-regent en dichter, wordt valselijk beschuldigd van een samenzwering tegen keizer Daigo. Hij verliest zijn functie als 'Minister van Rechts' en wordt verbannen naar Kyushu.

Oceanië 
 Rond deze tijd bereiken de Maori, een groep Polynesiërs, vanaf de oostelijke Genootschapseilanden (o.a. Tahiti) in hun lange kano's Nieuw-Zeeland. Ze noemen het Aotearoa ('Land van de lange witte wolk').

Meso-Amerika 
 Rond deze tijd vestigen de Tolteken, een nomadisch Indianen volk, zich in de Vallei van Mexico. De stad Tula wordt na de val van Teotihuacán de nieuwe hoofdstad. (waarschijnlijke datum)

Geboren 
 Wigfried, aartsbisschop van Keulen (overleden 953)

Overleden 
 18 februari - Thabit ibn Qurra (65), Aramees astronoom en wiskundige
 10 november - Adelheid van Parijs (48), echtgenote van Lodewijk de Stamelaar

000
F-toets

De F-toets is een statistische toets om na te gaan of van twee normale verdelingen de varianties verschillen. De F-toets wordt gebruikt bij variantie-analyse en is een parametrische toets omdat de verdeling normaal moet zijn.

De F-toets is toepasbaar in een situatie van twee onderling onafhankelijke aselecte steekproeven.
Steekproef 1, , heeft omvang  en wordt geacht uit een verdeling te komen;
Steekproef 2, , heeft omvang  en wordt geacht uit een verdeling te komen.

De toets verwerpt de nulhypothese

op basis van de toetsingsgrootheid:

,

waarin  en  de gebruikelijke steekproefvarianties zijn van de beide steekproeven.

De toetsingsgrootheid  heeft onder de nulhypothese een F-verdeling met  vrijheidsgraden in de teller en  vrijheidsgraden in de noemer.

Afhankelijk van de gekozen alternatieve hypothese wordt de nulhypothese verworpen voor te kleine of te grote waarden van .

Zie ook: Kruskall-Wallis, significantie en p-waarde

Statistische toets
Significant

Synoniem van veelbetekenend, van het latijnse "significans". 

 Significant in de statistiek
 Significant (zwevendekommagetal), een onderdeel van een zwevendekommagetal
 Significant cijfer, uitdrukken van de nauwkeurigheid in een meting
 Significante golfhoogte

Referenties
Chippendale

een achttiende-eeuwse meubelstijl; zie Thomas Chippendale
een gespierde man; zie Chippendales
Isolaat (taalkunde)

Een isolaat of geïsoleerde taal (niet te verwarren met een isolerende taal) is in de taaltypologie een natuurlijke taal waarvan tot nu toe geen enkele 'genetische' verwantschap met andere talen kan worden aangetoond, met andere woorden een taal die bij geen enkele taalfamilie kan worden ingedeeld. Maar aangezien de vergelijkende taalkunde steeds meer vorderingen maakt, is het niet ondenkbaar dat talen die nu nog als isolaten worden beschouwd ooit bij een bepaalde groep zullen worden ingedeeld, of als creooltaal zullen worden beschouwd.

Voorbeelden 
Het bekendste en tevens enige Europese voorbeeld is het Baskisch. In Siberië en Oost-Azië zijn het Aino, het Ket en het Giljaaks of Nivch vooralsnog onomstreden voorbeelden van isolaten. Hetzelfde geldt voor het Burushaski en Nahali in Zuid-Azië. In Meso-Amerika wordt het Huave als isolaat beschouwd, omdat er van de verschillende pogingen tot genetische classificatie nog geen enkele succesvol is gebleken.  Ook het Japans en het Koreaans worden soms wel als isolaten beschouwd, maar deze talen vertonen met name sterke grammaticale overeenkomsten, zowel onderling als met de Altaïsche talen, zoals het Turks en het Mongools. Daarom zijn het waarschijnlijk geen isolaten. De linguïstiek heeft hier nog geen overeenstemming over bereikt. Van de talen die tot en met de 19e eeuw op het eiland Tasmanië werden gesproken is niet bekend of ze verwant waren aan de Austronesische talen, en als gevolg van de Europese kolonisatie is dit hoogstwaarschijnlijk ook niet meer na te gaan. Dit is vergelijkbaar met de situatie van het schiereiland Neder-Californië, bijvoorbeeld de Pericú-taal.

Ook uit de Oudheid is een aantal talen bekend waarvan de verwantschap niet met zekerheid is vast te stellen, zoals:

Etruskisch
Iberisch
Egeïsch (vóór-Griekse talen)
'Azianisch'
Hurritisch
Urartisch
Elamitisch
Sumerisch
Kassitisch
Hattisch

Verwante begrippen 
Bij gebarentalen zijn verschillende zogenaamde dorpsgebarentalen bekend. Deze talen zijn bij enige uitbreiding van het begrip "isolaat" ook te beschouwen als isolaten.

Zie ook 
Glottogonie
Historische taalkunde
Niet-geclassificeerde taal
Talen van de wereld
Lijst van pianisten

Dit is een lijst van bekende pianisten die een overzicht geeft van bekende en/of invloedrijke pianisten van diverse genres. De lijst is in alfabetische volgorde, kan ook gesorteerd worden via de pijltjestoetsen op geboorteland, geboortejaar, sterfjaar of genre en bevat per opgenomen persoon de genres of subgenres waarin ze werkzaam zijn of waren alsmede de levensperiode en het geboorteland.

De lijst is verdeeld in drie delen:
Lijst van pianisten A-G
Lijst van pianisten H-Q
Lijst van pianisten R-Z
Turboprop

Een turboprop (voluit: turbopropeller), in het Nederlands 'schroefturbinemotor', is een type vliegtuigmotor dat speciaal geschikt is voor langzamer vliegende vliegtuigen.

De motor bestaat uit een gasturbine die een propeller aandrijft. Om de gasturbine klein van afmetingen te houden is hij ontworpen voor een hoog toerental. De propeller draait echter efficiënt bij een relatief laag toerental. Daarom is er een reductie-tandwielkast tussen de uitgaande as van de turbine en de propeller geplaatst.

Aangezien een propeller zeer efficiënt is bij lage vliegsnelheden, wordt dit motortype vooral aangetroffen in kleine passagiersvliegtuigen (de Fokker 50 bijvoorbeeld) en vrachtvliegtuigen. Propellers worden niet gebruikt bij snelle vliegtuigen omdat bij hogere toerentallen de luchtstroom bij de tippen van de rotorbladen een supersonische snelheid krijgt, wat leidt tot veel meer luchtweerstand waardoor de effectiviteit afneemt.

In de uitlaat van de turboprop motor kan een straalbuis worden aangebracht, waardoor de uitlaatgassen van de motor verder expanderen in de straalbuis. Er wordt een straal met hoge snelheid gevormd. In dat geval krijgt men een combinatie van twee voorstuwingsprincipes: de koude straal van de propeller, goed voor 90% van de stuwkracht, en de hete straal uit de uitlaat, goed voor 10% van de stuwkracht. De straal kan naar achteren gericht zijn om voorwaartse stuwkracht te krijgen, maar ook omlaag gericht om meer liftkracht van het vliegtuig te krijgen (bijvoorbeeld bij een helikopter).

Zie ook
 Gasturbine
 Axiale compressor
 Centrifugaalcompressor
 Verbrandingskamer (gasturbine)
 Turbine (gasturbine)

Vliegtuigmotor
Turbine
APK

Aanpassingsklas, in het Vlaamse lager onderwijs, om leerlingen met leerachterstand op te vangen
Abstract Poëtische Kunst
Amsterdamse Plaatjeskaart, kaart voor het testen van oogafwijkingen bij kinderen.
Algemene periodieke keuring, de autokeuring
Android Package file, een bestandsformaat voor het Android platform, zie APK (bestandsformaat)
Birma

Myanmar, land in Azië, officiële naam van Birma
 Birma (motorfiets), een motorfietsmerk
 Birma (strip), een striproman van Guy Delisle
 Birma (kolonie), een voormalige Britse kolonie 
 Staat Birma, een Japanse vazalstaat tijdens de Tweede Wereldoorlog
Yangon

|De stad Yangon is de grootste stad van Myanmar. Er is een regio en rivier die naar de stad zijn genoemd.

|}

Yangon (stad), de grootste stad van Myanmar, voorheen Rangoon
Yangon (regio), een regio in Myanmar
Yangon (rivier), een rivier in Myanmar
Rangoon (2017), een Indiase film uit 2017
Zonkracht

Zonkracht (Nederland, KNMI) of uv-index (België, KMI) is een maat voor de hoeveelheid ultraviolette straling (uv) in het zonlicht die de aarde bereikt.

Meting 
De hoeveelheid ultraviolette straling wordt uitgedrukt
in de zonkracht, een index die in Nederland kan variëren van 0 (wanneer er geen uv-straling is) tot 8 (voor de maximale hoeveelheid ultraviolet zonlicht). Bij een lage zonkracht (0-4) verbrandt de huid minder snel dan bij een hoge zonkracht (7 en hoger). In landen dichter bij de evenaar en in de bergen kan de zonkracht een waarde van 15 of hoger halen. In de buurt van de evenaar komt dat doordat de zon hoger aan de hemel staat, waardoor de zonnestralen minder geabsorbeerd en verstrooid worden door de atmosfeer. In de bergen is de atmosfeer minder dicht.                                                                                                                                                                                                                                                                           

In de tabel van de zonkracht is globaal aangegeven hoelang de huid van een persoon met een lichte huidskleur gemiddeld de straling kan verdragen voordat er verkleuring plaatsvindt. Voor wie snel verbrandt is de tijd korter, voor wie van nature een getinte huid heeft langer. De vermelde tijd geeft aan na hoeveel minuten een onbeschermde huid zoveel ultraviolette straling heeft gekregen dat deze na 8 tot 24 uur rood kleurt. Dat is het maximum voor wie verstandig wil zonnebaden, omdat overmatige blootstelling aan ultraviolette straling het risico op huidkanker vergroot.

Factoren 
De hoeveelheid ultraviolette straling neemt toe naarmate de zon hoger staat en varieert met de seizoenen en het moment van de dag.  in Nederland is de zonkracht op z'n hoogst vaak 7 of 8,  is er vaak een zonkracht van 1 of minder. De zon staat op haar hoogst tussen 12 en 3 uur . De hoeveelheid uv-straling is ook afhankelijk van wolken, vocht en stof in de atmosfeer en van de hoeveelheid ozon. De op grote hoogte in de atmosfeer aanwezige ozonlaag beschermt het aardoppervlak tegen uv-straling.

De temperatuur heeft geen directe invloed op de zonkracht. Op een koele, zonnige dag kan de zonkracht hoger zijn dan op een warme, bewolkte dag. Wel geldt in Nederland en België dat in warme jaargetijden de zon een grotere hoogte kan bereiken en er gemiddeld minder bewolking aan de hemel is, twee factoren die de zonkracht beïnvloeden.

Externe links 
 RIVM, actuele zonkracht in Nederland
 KNMI: voorspelling van de zonkracht in Nederland voor de volgende zeven dagen
 KMI: voorspelling van de uv-index in België

Meteorologie
Zonnebrand

Zonnebrand is het verschijnsel dat de huid kan verbranden als iemand zich te lang in het licht van de zon bevindt. Dit wordt niet veroorzaakt door de voelbare warmte van de zon, maar door de ultraviolette straling van de zon. Men kan zodoende tijdens de wintersport bij -15 °C net zo goed verbranden als bij 35 °C op het strand.

Bij niet te langdurige zonnebaden zal de huid langzamerhand, in een aantal dagen, bruin worden. Bij te snel, of met een te lichte huid zonnebaden kan zonnebrand optreden. Dit kan niet alleen pijnlijk zijn, maar is bovendien schadelijk omdat het het optreden van melanoom, een soort huidkanker, kan bevorderen.

De zonkracht, die van dag tot dag kan variëren, geeft een indicatie hoelang iemand kan zonnebaden.

Bescherming 
Men kan de huid het best tegen zonnebrand beschermen door het dragen van een pet, zonbeschermende kleding of het gebruik van zonnebrandcrèmes. Vanwege de verschillen in huidtype wordt wel gesproken over het zonnekapitaal.

Het eten van voldoende fruit en groenten, rijk aan antioxidanten kan de schade van de zon helpen verminderen en de huid beschermen tegen schade door UV-stralen.

Kinderen 
Kinderen tot 15 jaar zijn extra gevoelig voor de schadelijke straling van de zon. Te veel zon is dan ook zeker niet goed voor de kinderhuid en dan met name de babyhuid. De kinderhuid is anders dan die van volwassenen. De natuurlijke bescherming tegen UV-straling is bij kinderen nog niet volledig ontwikkeld. Volwassenen hebben een hoornlaag op de huid, bestaande uit dode huidcellen die een natuurlijke barrière vormen tegen straling, uitdroging en het binnendringen van vreemde stoffen. Bij baby’s ontbreekt deze hoornlaag nog en ook bij wat oudere kinderen is deze nog niet voldoende gevormd. Dit betekent dat de natuurlijke bescherming tegen straling ontbreekt. Deze hoornlaag is pas goed ontwikkeld als een kind vier jaar is. Tot die tijd is het risico op verbranding extra groot.

Door de groei heeft de kinderhuid te weinig tijd om de beschadigde huidcellen te herstellen. In de beschadigde cellen kunnen dan als het ware littekens ontstaan die overgaan op de nieuwe cellen. Deze littekens blijven voor de rest van hun leven aanwezig. Als er te veel van dit soort littekens ontstaan kan dit uiteindelijk leiden tot huidkanker. Bovendien hebben huidcellen die op jeugdige leeftijd zijn beschadigd, langer de tijd zich te ontwikkelen tot kankercellen.

Bij een beschermingsfactor 30 of meer is de kinderhuid pas echt goed beschermd tegen verbranden. Nu verbranden jaarlijks 4 op de 10 kinderen.

Zonnebrand bij bomen 
Zonnebrand kan ook plaatsvinden bij bomen. De beuk is hier bijvoorbeeld erg gevoelig voor. Als de boom(stam) altijd in de schaduw heeft gestaan, maar in de zon komt te staan doordat omringende bomen er niet meer staan, kan de bast uitdrogen en scheuren, waardoor de boom dood kan gaan.
Beheerders kunnen dit voorkomen door na de kap van omringende bomen, of door bij het verplaatsen van de boom de stam in te pakken met jutelappen.

Huidaandoening
Toerisme
Zomer
Plantenziekte
Equator

Equator kan zijn:

 Een denkbeeldige lijn op een bol voorwerp, zoals de evenaar op de aarde
 de equator waarmee in de anatomie van de mondholte de grens van het tandvlees wordt aangeduid
 Een stripreeks genaamd Equator, geschreven en getekend door Daniel Henrotin:
 Fugro Equator, een onderzoeksschip van Fugro.

Zie ook 
 Ecuador
Roland Garros 2003

De 102e editie van het Franse grandslamtoernooi, Roland Garros 2003, werd gehouden van maandag 26 mei tot en met zondag 8 juni 2003. Voor de vrouwen was het de 96e editie. Het toernooi werd gespeeld in het Roland-Garrosstadion in het 16e arrondissement van Parijs.

Belangrijkste uitslagen 
Mannenenkelspel
Finale: Juan Carlos Ferrero (Spanje) won van Martin Verkerk (Nederland) met 6-1, 6-3, 6-2

Vrouwenenkelspel
Finale: Justine Henin-Hardenne (België) won van Kim Clijsters (België) met 6-0, 6-4

Mannendubbelspel
Finale: de broers Bob Bryan (VS) en Mike Bryan (VS) wonnen van Paul Haarhuis (Nederland) en Jevgeni Kafelnikov (Rusland) met 7-6, 6-3

Vrouwendubbelspel
Finale: Kim Clijsters (België) en Ai Sugiyama (Japan) wonnen van Virginia Ruano Pascual (Spanje) en Paola Suárez (Argentinië) met 65-7, 6-2, 9-7

Gemengd dubbelspel
Finale: Lisa Raymond (VS) en Mike Bryan (VS) wonnen van Jelena Lichovtseva (Rusland) en Mahesh Bhupathi (India) met 6-3, 6-4

Meisjesenkelspel
Finale: Anna-Lena Grönefeld (Duitsland) won van Vera Doesjevina (Rusland) met 6-4, 6-4

Meisjesdubbelspel
Finale: Marta Fraga Pérez (Spanje) en Adriana González Peñas (Spanje) wonnen van Kateřina Böhmová (Tsjechië) en Michaëlla Krajicek (Nederland) met 6-0, 6-3

Jongensenkelspel
Finale: Stanislas Wawrinka (Zwitserland) won van Brian Baker (VS) met 7-5, 4-6, 6-3

Jongensdubbelspel
Finale: György Balázs (Hongarije) en Dudi Sela (Israël) wonnen van Kamil Čapkovič (Slowakije) en Lado Chikhladze (Georgië) met 5-7, 6-1, 6-2

2003
ITF-toernooi in 2003
Hoge koning van Ierland

De hoge koningen van Ierland (Iers-Gaelisch: Ard Rí na hÉireann)  waren koningen van Ierland van de prehistorie tot ongeveer 1200 na Christus.

De hoge koningen bezaten meestal slechts geringe politieke macht en waren zelden koning van een verenigd Ierland. Wel hadden zij een belangrijke spirituele en religieuze betekenis.

De hoge koningen van de Uí Néill-dynastie regeerden vanuit Tara, nu een ruïne die nog steeds een belangrijke symbolische plaats is voor de Ieren, en die een rol speelt in de Ierse mythologie.

De macht van de hoge koning wisselde met de persoon van de koning. Sterke koningen heersten in zekere mate over heel Ierland.

De beroemdste hoge koning van Ierland was Brian Boru die op Goede Vrijdag van het jaar 1014 de Vikingen uit Dublin versloeg, hetgeen het einde betekende van de dominante plaats van de Vikingen.
Ondanks de grote overwinning werd Brian na de slag vermoord door een gevluchte Viking.

De invasie van Normandische heren uit Engeland luidden het einde van het hoge koningschap in.

Zie ook
 Bretwalda
485 v.Chr.

Het jaar 485 v.Chr. is een jaartal in de 5e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Perzië
De overwinning bij Marathon versterkt het verzet en de wil tot verzet. Darius I zal geneigd zijn om aan de Atheners vergiffenis te schenken. De derde strafexpeditie op Griekenland laat 10 jaar op zich wachten. Dit uitstel wordt o.a. veroorzaakt door de dood van Darius.
Koning Xerxes I (485 - 465 v.Chr.) bestijgt de Perzische troon. Hij breidt het Perzische Rijk verder uit naar Macedonië en Libië tot aan het Kaukasus-gebergte en de Arabische Woestijn.

Italië
De tiran Gelon verovert de macht in de stad Syracuse.

Geboren 
 Herodotus van Halicarnassus (~485 v.Chr. - ~426 v.Chr.), Grieks historicus

Overleden 
 Darius I de Grote, koning van het Perzische Rijk, sterft na een regering van 37 jaar

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
420 v.Chr.

Het jaar 420 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
Athene, Argos, Mantinea en Elis sluiten een alliantie tegen Sparta.
Alcibiades wordt benoemd tot strategos en leider van de Atheense democraten.
Democritus kondigt aan dat atomen de kleinste deeltjes van de materie zijn.
Hippocrates wordt de grondlegger van de geneeskunde.

Europa
Koning Dunvallo Molmutius (420 - 380 v.Chr.) volgt zijn vader Cloten op en hersteld de orde in Brittannië.

Overleden 
Protagoras (~490 v.Chr. - ~420 v.Chr.), Grieks presocratisch filosoof (70)

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
252

Het jaar 252 is het 52e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Afrika
 Valerianus reorganiseert Legio III Augusta met auxilia (huurtroepen) uit Raetia. Ze krijgen de taak om in Africa een coalitie van opstandige Berbers te onderdrukken.
 In Ethiopië breekt een pestepidemie uit, welke zich verspreidt over het Romeinse Keizerrijk. De epidemie zal gedurende vijftien jaar vele slachtoffers eisen.

Perzië
 Koning Shapur I onderdrukt een opstand in Khorasan (huidige Iran) en valt Armenië binnen. Hij benoemt zijn zoon Hormazd tot vazalkoning van Groot Armenië.

Syrië
 Keizer Trebonianus Gallus verdedigt de oostgrens (limes) aan de Eufraat tegen de Perzen. In Syria mobiliseert hij een Romeins leger voor een offensief.

Geboren

Overleden 

 Sun Quan (70), keizer van het koninkrijk Wu

000
Lijst van violisten

Dit is een overzicht van violisten, bespelers van het muziekinstrument viool, met een eigen artikel op Wikipedia.

Geboren in de 17e eeuw (tevens componisten)

Geboren in de 18e eeuw

Geboren in de 19e eeuw

Geboren tussen 1900 en 1949

Geboren tussen 1950 en 1999

Geboren vanaf 2000

Violisten
259

Het jaar 259 is het 59e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa
 Saloninus wordt naar Gallië gestuurd om door de regering en militaire bevelhebbers als gouverneur erkend te worden. Hij vestigt zich in Colonia Agrippinensium (Keulen) en wordt bijgestaan door diens voogd Silvanus, prefect van de pretoriaanse garde.
 Marcus Cassianius Latinius Postumus komt in opstand tegen medekeizer Gallienus, hij wordt door de Rijn-legioenen in Augusta Treverorum (Trier) uitgeroepen tot keizer van Rome.
 De Alemannen doorbreken opnieuw de Rijngrens (limes) in Germania Superior. Het gebied van de Agri decumates gaat definitief verloren voor het Romeinse Keizerrijk.

Klein-Azië
 Koning Shapur I valt Cappadocië (Turkije) binnen, de Perzen veroveren vele dorpen en steden. De Goten plunderen Nicaea, Nicomedia en Trebizonde aan de Zwarte Zee.
 Keizer Valerianus I trekt met een Romeins expeditieleger (70.000 man) naar Edessa om de stad te ontzetten. De legionairs worden echter getroffen door de pokken.

Religie 
 Paus Dionysius (259 - 268) wordt in Rome geïnstalleerd als de 25e paus van de Katholieke Kerk.

Geboren 

 Jin Huidi, Chinees keizer van de Jin Dynastie (overleden 307)

Overleden 

 21 januari - Augurius, Spaans geestelijke en martelaar
 21 januari - Fructuosus, Spaans bisschop en martelaar

000
261

Het jaar 261 is het 61e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Syrië

 Koning Odaenathus van Palmyra (Syria) verslaat de Romeinse pretendent Quietus, die naar Emesa vlucht en door de inwoners wordt vermoord. Voor zijn verdiensten voor het Romeinse Rijk schenkt keizer Gallienus zijn bondgenoot de titel: Dux Romanorum ("Leider van de Romeinen").

Geboren

Overleden 

 Titus Fulvius Iunius Quietus, Romeins usurpator (tegenkeizer)

000
264

Het jaar 264 is het 64e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Syrië

 Koning Odaenathus van Palmyra verovert de steden Carrhae en Nisibis, hij trekt dwars door Mesopotamië tot voor de poorten van Ctesiphon aan de Tigris. Odaenathus breidt zijn koninkrijk in het Oosten verder uit met delen van Irak.

China

 Jiang Wei, regent van het koninkrijk Shu, leidt een opstand tegen het koninkrijk Wei. Het complot lekt uit door verraad en de Chinese opstandelingen worden geëxecuteerd.

Geboren

Overleden 

 Deng Ai (67), Chinees generaal
 Deng Zhong (34), Chinees veldheer en zoon van Deng Ai
 Jiang Wei (62), Chinees veldheer en regent van het koninkrijk Shu

000
266

Het jaar 266 is het 66e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Syrië
 Koning Odaenathus van Palmyra (Syria) verslaat koning Shapur I in een veldslag bij Ctesiphon. Na zijn militaire zege in het Oosten geeft hij zichzelf de titel "koning der koningen".

Geboren

Overleden 

000
272

Het jaar 272 is het 72e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Syrië
 Keizer Aurelianus voert een veldtocht in het Oosten en leidt het Romeinse leger door Anatolië. Hij bevrijdt de bezette Griekse steden en verslaat het leger van koningin Zenobia bij Antiochië, Emesa en uiteindelijk Palmyra zelf.
 Zenobia en haar zoon Vabalathus worden door de Romeinen gevangengenomen en in gouden kettingen meegevoerd in een triomftocht door de straten van Rome. Aurelianus geeft haar een pensioen en een Romeinse villa bij Tibur (huidige Tivoli). Het rijk Palmyra wordt voorgoed bij het Romeinse Rijk ingelijfd.

Egypte
 Aurelianus stuurt een Romeins expeditieleger onder bevel van Marcus Aurelius Probus naar Egypte om een opstand te onderdrukken.

Perzië
 Hormazd I (r. 272 - 273) volgt zijn vader Shapur I op als koning van het Perzische Rijk.

Geboren 
 Firminus, heilige en martelaar (overleden 303)

Overleden 
 Shapur I, koning van de Sassaniden (Perzië)

000
306

Het jaar 306 is het 6e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië
 25 juli - Constantius I "Chlorus" sterft in Eboracum (huidige York) tijdens een veldtocht tegen de Picten en Schotten. Zijn zoon, de 26-jarige Constantijn de Grote, wordt door zijn troepen tot Augustus uitgeroepen.

Europa
 Keizer Galerius benoemt Severus II tot medekeizer van het Westelijke Romeinse Rijk. Om een burgeroorlog te voorkomen, verleent hij Constantijn I de eretitel van Caesar.
 in Spanje wordt de Synode van Elvira gehouden. Het is de eerste synode die het celibaat oplegt voor geestelijken.

Italië
 28 oktober - In Rome roept Maxentius zich tot keizer uit, met de steun van de pretoriaanse garde. Door de economische crisis sluiten Africa, Corsica, Sardinië en Sicilië een alliantie tegen Galerius. 
 Galerius stuurt Severus II naar Rome om de usurpator Maxentius te bestrijden, deze koopt echter het Romeinse leger om en Severus vlucht naar Ravenna.
 De Thermen van Diocletianus worden voltooid.

China
 Einde van de Oorlog van de Acht Prinsen: In Noord-China wordt de bevolking verdreven door terreur en oorlogsgeweld. Vele leden van de familie Sima worden vermoord.

Geboren 
 Efrem de Syriër, Syrisch dichter en kerkleraar (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Asclepiodotus, prefect van de pretoriaanse garde
 25 juli - Constantius I Chlorus (56), keizer van het Romeinse Rijk
 Andere heiligen die de marteldood sterven (waarschijnlijke datum):
 Barbara van Nicomedië
 Cyrenia
 Demetrius van Thessaloniki
 Theodorus Tiro
 Timotheus van Rome

000
324

Het jaar 324 is het 24e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 18 november - In Rome worden de basiliek van Sint-Paulus buiten de Muren, de Sint-Pieter en de Sint-Jan van Lateranen ingewijd.

Syrië
 Concilie van Antiochië: Ter ere van het openen van de "Gouden Kerk" in Antiochië, wordt een concilie van de Katholieke Kerk gehouden.

Balkan
 3 juli - Slag bij Adrianopel: keizer Constantijn de Grote verslaat zijn rivaal Licinius bij Byzantium. Hij wordt gedwongen zich terug te trekken en verzamelt bij Lampsacus een legermacht onder bevel van zijn medekeizer Martinianus. De Visigoten voeren in opdracht van Constantijn een plunderveldtocht in Thracië.
 Constantijn I laat de Donaugrens versterken tegen invallen van de Goten en de Sarmaten. In Dacia worden fortificaties (limes) aangelegd door de Karpaten.

Klein-Azië
 Juli - Zeeslag bij de Hellespont: Crispus, oudste zoon van Constantijn I, krijgt het bevel over de Romeinse vloot (200 schepen) en vernietigt Licinius' vloot in de Dardanellen. Constantijn steekt met een expeditieleger (130.000 man) de Bosporus over. 
 18 september - Slag bij Chrysopolis: Constantijn I behaalt bij Chrysopolis (Turkije) een beslissende overwinning op Licinius. Aan de tetrarchie (viermansbewind) komt een einde en Constantijn wordt alleenheerser over het Romeinse Rijk.
 Constantijn I benoemt christenen op hoge posten in zijn regering; hij roept een synode van bisschoppen bijeen om hem te adviseren over kerkelijke aangelegenheden.
 13 november - Constantijn I benoemt zijn 7-jarige zoon Constantius II tot caesar en mogelijke troonopvolger.
 19 december - Licinius moet aftreden als keizer van het Oost-Romeinse Rijk. Op verzoek van diens echtgenote Constantia (een halfzus van Constantijn) spaart Constantijn I zijn leven. Hij wordt verbannen naar Thessalonica en gedegradeerd tot ambteloos burger.

Geboren 

 Macrina de Jonge, christelijke non en heilige (overleden 379)

Overleden 

 Rausimond, stamhoofd (hertog) van de Visigoten

000
637

Het jaar 637 is het 37e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Arabische Rijk 
 Byzantijns-Arabische Oorlog: een Arabisch leger (15.000 man) onder leiding van Sa'd ibn Abi Waqqas bezet de Perzische hoofdstad Ctesiphon na een beleg van twee maanden. Koning Yazdagird III vlucht met de koninklijke schatkist naar Merv (huidige Turkmenistan). De Arabieren veroveren Mesopotamië en de meeste Perzische provincies tot aan Khuzestan (Iran).
 De Arabieren veroveren Jeruzalem nadat de Grieks-orthodoxe patriarch Sophronius de stad heeft overgegeven teneinde een herhaling te voorkomen van de slachting die zich bij de Perzische verovering (zie: 614) heeft voorgedaan. Kalief Omar I roept de zogenaamde divan in het leven; deze raad registreert het staatsinkomen en de verdeling van de oorlogsbuit.

Brittannië 
 Slag bij Maigh Rath: Koning Oswald van Northumbria stuurt Angelsaksische troepen naar Noord-Ierland om de invloed van de Schotten uit Dalriada in Ulster te onderdrukken. (waarschijnlijke datum)

Azië 
 In het koninkrijk Silla (Zuid-Korea) wordt in de hoofdstad Gyeongju een van 's werelds oudste sterrenwachten, de Cheomseongdae, opgericht. (waarschijnlijke datum)
 Koning Songtsen Gampo van Tibet laat in Lhasa voor zijn vrouw Wencheng, nicht van de Chinese keizer Tai Zong, het Potala Paleis bouwen. (waarschijnlijke datum)

Religie 
 De abdij van Aulne in Thuin (Henegouwen) wordt aan de bosrijke oever van de Samber gesticht. (waarschijnlijke datum)
 Gertrudis de Oude, Frankische edelvrouw, sticht het klooster van Hamage (Frankrijk). (waarschijnlijke datum)

Geboren 
 27 november - Clovis II, koning van Neustrië en Bourgondië

Overleden 
 16 februari - Maria al-Qibtiyya, concubine van Mohammed

000
Julien Green

Julien Hartridge Green (Parijs, 6 september 1900 – aldaar, 13 augustus 1998) was een Amerikaans/Frans schrijver.

Julien Green werd geboren in Parijs als zoon van twee Amerikaanse ouders; hij was tweetalig. Green werd protestants opgevoed, maar nadat zijn moeder in 1914 overleden was, werd hij in 1916 rooms-katholiek. Later keerde hij zich daar weer van af en werd boeddhist. 

Toen hij zeventien jaar oud was ging hij vrijwillig het leger in tijdens de Eerste Wereldoorlog. Van 1918 tot 1922 studeerde hij in Parijs en aan de universiteit van Virginia in de VS. In 1922 ging hij terug naar Frankrijk, en hij publiceerde zijn eerste boek, Mont-Cinère in 1926. Dit boek bleek zowel in Frankrijk als in de Verenigde Staten succesvol. Daarna verschenen nog enkele boeken die verschillende prijzen kregen (Adrienne Mésurat (1927) (Bookman's Prize), Léviathan (1929) (Harper Prize)).

In 1939 werd hij opnieuw katholiek. Van zijn innerlijke godsdienstige ontwikkelingen geeft zijn Dagboek (waarvan in 1990 het 14e deel verscheen) een helder en boeiend beeld. In 1951 werd hij lid van de Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique en in 1971 werd hij gekozen tot lid van de Académie française, de eerste Amerikaan die deze eer ten deel viel.

Selecte werken
Pamphlet contre les catholiques de France, 1924 
Mont Cinère, 1926 - Avariche House 
Suite anglaise, 1927 
Le voyageur sur la terre, 1927 - Christine and Other Stories 
Adrienne Mesurat, 1927 - The Closed Garden 
Un puritain homme de lettres, 1928 
Léviathan, 1929 - The Dark Journey 
Épaves, 1931
Le visionnaire, 1934 - The Dreamer 
Journals I, II, III, 1938-46 
Varouna, 1940 
Memories of a happy days, 1942 
Si j'étais vous..., 1947 
Moïra, 1950 
Sud, 1953 
L'ennemi, 1954 
Le malfaiteur, 1956
Qui sommes-nous, 1972 
Ce qui reste du jour, 1972 (Journal IX) 
Le maivais lieu 1977 (De slechte plek; vertaling Pieter Janssens)
Ce qu'il faut d'amour à l'homme, 1978 
Dans la gueule du temps, 1979 
Les pays lointains, 1987 - The Distant Lands 
Les étoiles du sud, 1989 - The Stars of the South 
Paris, 1991

Externe link
Informatie over schrijver en werk

Frans schrijver
Lid van de Académie française
Rooms-katholiek persoon