1848



Wydarzenia w Polsce 

 20 marca – powstanie wielkopolskie: w Poznaniu utworzono Komitet Narodowy Polski z Gustawem Potworowskim na czele.
 21 marca – Wiosna Ludów: we Lwowie utworzono Komitet Narodowy.
 1 kwietnia:
 otwarto odcinek Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej do granicy w Maczkach.
 Komitet Narodowy Polski w Poznaniu zniósł część obowiązków chłopskich wobec dworów.
 6 kwietnia – władze austriackie przyznały pełną autonomię Uniwersytetowi Lwowskiemu i zezwoliły na wykłady w języku polskim.
 11 kwietnia – powstanie wielkopolskie: została podpisana ugoda w Jarosławcu między przedstawicielami władz pruskich a Komitetem Narodowym.
 14 kwietnia – Wiosna Ludów: powstała Rada Narodowa Lwowska.
 17 kwietnia – Wiosna Ludów: pod wpływem wydarzeń Wiosny Ludów rząd austriacki uwłaszczył chłopów w Galicji.
 26 kwietnia – Wiosna Ludów: wojska powstańcze w Wielkopolsce odmówiły demobilizacji.
 26–27 kwietnia – Wiosna Ludów: zamieszki na ulicach Krakowa. Wojska austriackie zbombardowały Kraków z Wawelu, w wyniku czego zginęły 32 osoby. Kapitulacja miasta.
 29 kwietnia:
 Wiosna Ludów: wojska pruskie rozbiły obóz powstańców wielkopolskich w bitwie pod Książem.
 Wiosna Ludów: w Krakowie odbyły się manifestacyjne pogrzeby ofiar starć powstańczych z 26 i 27 kwietnia.
 30 kwietnia – powstanie wielkopolskie: zwycięstwo polskie w bitwie pod Miłosławiem.
 2 maja – powstanie wielkopolskie: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Sokołowem.
 3 maja – proklamowanie w Mosinie Rzeczypospolitej przez Jakuba Krotowskiego-Krauthofera.
 8 maja – powstanie wielkopolskie: zwycięstwo powstańców w bitwie o Kcynię.
 9 maja – złożenie broni w Bardzie i ostateczny upadek Rzeczypospolitej Mosińskiej.
 5 lipca – w Cieszynie ukazało się pierwsze wydanie czasopisma Nowiny dla Ludu Wiejskiego.
 10 sierpnia – z dworca kolejowego przy ul. Gajowej w Poznaniu odjechał pierwszy pociąg do Stargardu. Podróż, podczas której pasażerowie pokonali 173,3 km trwała 7 godz. 5 min (średnia prędkość wyniosła 24,5 km/h).
 7 października – Józef Walenty Krzyżanowski został prezydentem Krakowa.
 2 listopada – Wiosna Ludów: po zbombardowaniu miasta przez Austriaków nastąpiła kapitulacja Lwowa.
 3 listopada – Kraków: ukazał się pierwszy numer dziennika informacyjno-politycznego „Czas”.
 5 grudnia – władze pruskie zlikwidowały autonomiczne Wielkie Księstwo Poznańskie.

 Szydłowiec: założono browar produkcji masowej.

Wydarzenia na świecie 

 2-4 stycznia – niepokoje rewolucyjne w Wenecji.
 3 stycznia – Joseph Jenkins Roberts został pierwszym prezydentem Liberii.
 12 stycznia – w Palermo wybuchło powstanie przeciwko królowi Obojga Sycylii Ferdynandowi II.
 20 stycznia – Fryderyk VII został królem Danii.
 24 stycznia – gorączka złota w San Francisco: James W. Marshall znalazł złoto w Sutter's Mill pod Sacramento.
 2 lutego – wojna amerykańsko-meksykańska zakończyła się podpisaniem traktatu pokojowego w Guadalupe Hidalgo: Meksyk oddał Stanom Zjednoczonym ponad połowę swojego terytorium (Kalifornię i inne rozległe tereny w zachodniej części kontynentu).
 16 lutego – odbył się ostatni paryski koncert Fryderyka Chopina.
 21 lutego – w Londynie Karol Marks i Fryderyk Engels opublikowali Manifest komunistyczny (pierwszego tłumaczenia na język polski dokonał Witold Piekarski – wyd. w Genewie w 1883 r.).
 22 lutego – Wiosna Ludów: we Francji wybuchła rewolucja lutowa.
 24 lutego – Wiosna Ludów: abdykował król Francji Ludwik Filip; koniec monarchii lipcowej.
 25 lutego – we Francji proklamowano II Republikę.
 27 lutego – Wiosna Ludów: żądania reform w Badenii.
 4 marca:
 Karol Marks został wydalony z Belgii.
 król Sardynii Karol Albert ogłosił statut fundamentalny, ustanawiając monarchię konstytucyjną.
 10 marca – Senat USA ratyfikował traktat z Guadalupe Hidalgo, kończący wojnę amerykańsko-meksykańską.
 11 marca – Wiosna Ludów: początek czeskiego wrzenia rewolucyjnego.
 12 marca – w San Marino zniesiono formalnie karę śmierci za przestępstwa pospolite (ostatnią egzekucję przeprowadzono w 1468 roku).
 13 marca – Wiosna Ludów: wybuchła rewolucja w Wiedniu. Obalony kanclerz Klemens Lothar von Metternich uciekł z kraju.
 15 marca – Wiosna Ludów: na Węgrzech w Peszcie wybuchło powstanie węgierskie. W rocznicę tego wydarzenia Węgry obchodzą święto narodowe.
 18/19 marca – Wiosna Ludów: w nocy wybuchły walki uliczne w Berlinie.
 18–22 marca – Wiosna Ludów: powstanie w Mediolanie przeciwko Austriakom (wł. Cinque giornate di Milano – tzw. Pięć dni Mediolanu).
 20 marca – Wiosna Ludów: król Bawarii, Ludwik I Wittelsbach abdykował na rzecz swego syna Maksymiliana II; w Berlinie tłum uwolnił z więzienia w Moabicie więźniów politycznych, wśród nich skazanego na ścięcie Ludwika Mierosławskiego.
 22 marca:
 w Wenecji ogłoszono powstanie Republiki Świętego Marka.
 Wiosna Ludów: zakończyło się pięciodniowe zwycięskie powstanie antyaustriackie w Mediolanie.
 Adam Wilhelm Moltke został pierwszym premierem Danii.
 24 marca – wybuchła niemiecko-duńska I wojna o Szlezwik.
 25 marca – Gerrit Schimmelpenninck został pierwszym premierem Holandii.
 29 marca:
 Wiosna Ludów: mimo kontrakcji ze strony księży zmartwychwstańców, z inicjatywy Adama Mickiewicza zawiązał się w Rzymie Zastęp Polski – rządzona demokratycznymi zasadami formacja wojskowa, znana także jako „Legion Mickiewicza”; tegoż dnia ów poeta i polityk przedstawił deklarację ideową – Skład zasad – gdzie czytamy m.in. „Wszelki z narodu jest obywatelem, wszelki obywatel równy w prawie i przed urzędami” oraz „Izraelowi, bratu starszemu, uszanowanie, braterstwo, pomoc na drodze ku jego dobru wiecznemu i doczesnemu. Równe we wszystkim prawo”.
 Gottfried Ludolf Camphausen został premierem Prus.
 7 kwietnia – utworzenie parlamentu węgierskiego.
 15 kwietnia – 76 niewolników podjęło nieudaną próbę ucieczki szkunerem z Waszyngtonu do Delaware, gdzie zniesiono niewolnictwo.
 22 kwietnia – powstał Związek Ślązaków Austriackich.
 23 kwietnia – I wojna o Szlezwik: zwycięstwo wojsk pruskich nad duńskimi w bitwie pod miastem Szlezwik.
 25 kwietnia:
 Andrew Graham odkrył planetoidę (9) Metis.
 ogłoszono konstytucję Cesarstwa Austriackiego.
 27 kwietnia – Francja zniosła niewolnictwo.
 28 kwietnia – Ibrahim Sarim Pasza został wielkim wezyrem tureckim.
 29 kwietnia – krytyka papieża Piusa IX wobec Wiosny Ludów.
 30 kwietnia – wojna austriacko-piemoncka: wojska Piemontu pokonały Austriaków w bitwie pod Pastrengo.
 6 maja – wojna austriacko-piemoncka: wojska Piemontu pokonały Austriaków w bitwie pod Santa Lucia.
 10 maja – pierwsze wejście na Pico de Orizaba 5636 m n.p.m. (amer. żołnierze: F. Maynard i G. Reynolds).
 13 maja – po raz pierwszy zaprezentowano publicznie Maamme – hymn Finlandii.
 15 maja:
 drugie powstanie w Wiedniu.
 podczas rewolucji lutowej, w Paryżu odbyła się demonstracja na rzecz niepodległości Polski (tzw. dzień polski).
 18 maja – we Frankfurcie nad Menem rozpoczęły się obrady pierwszego niemieckiego parlamentu.
 19 maja – wojna amerykańsko-meksykańska: Meksyk ratyfikował traktat z Guadalupe Hidalgo.
 29 maja:
 powstanie czeskiego Rządu Tymczasowego.
 USA: Wisconsin jako 30. stan dołączył do Unii.
 30 maja – wojna austriacko-piemoncka: zwycięstwo wojsk Piemontu nad Austriakami w bitwie pod Goito.
 2–12 czerwca – odbył się Zjazd Słowiański w Pradze.
 5 czerwca – nadano konstytucję w Danii.
 22 czerwca – w Paryżu rozpoczęło się powstanie robotnicze, tzw. dni czerwcowe.
 25 czerwca – Rudolf von Auerswald został premierem Prus.
 26 czerwca – w Paryżu zostało zdławione powstanie czerwcowe.
 19–20 lipca – Zjazd Kobiet w Seneca Falls przyjął Declaration of Sentiments, domagając się dla kobiet praw wyborczych; początek ruchu feministycznego w USA.
 21 lipca – ksiądz Józef Szafranek w niemieckim Zgromadzeniu Narodowym zgłosił 8 postulatów dotyczących ochrony praw Polaków na Górnym Śląsku.
 25 lipca – w bitwie pod Custozzą austriackie wojska pokonały siły króla Sardynii.
 31 lipca – powstanie węgierskie: klęska wojsk węgierskich dowodzonych przez gen. Józefa Bema w bitwie pod Segesvárem z V Korpusem armii rosyjskiej.
 17 sierpnia – zbuntowana Republika Jukatanu została ponownie przyłączona do Meksyku.
 22 sierpnia – Stany Zjednoczone anektowały Nowy Meksyk.
 7 września – w Cesarstwie Austriackim zniesiono poddaństwo.
 12 września – Szwajcaria uchwaliła nowy ustrój; została konfederacją o ustroju republikańskim.
 28 października – otwarto pierwszą linię kolejową w Hiszpanii pomiędzy Barceloną a Mataró.
 31 października – Wiosna Ludów w Cesarstwie Austriackim: upadło powstanie w Wiedniu.
 3 listopada – pod Georgetown w Gujanie Brytyjskiej otwarto pierwszą linię kolejową w Ameryce Południowej.
 7 listopada – Zachary Taylor wybrany na prezydenta USA.
 16 listopada:
 Londyn: ostatni publiczny koncert Fryderyka Chopina.
 został odkryty księżyc Saturna Hyperion.
 21 listopada – Francja: zgromadzenie konstytucyjne ogłosiło konstytucję II republiki.
 24 listopada – Wiosna Ludów: papież Pius IX został zmuszony do opuszczenia Republiki Rzymskiej i udał się na wygnanie do Gaety.
 28 listopada – Berno zostało wybrane na stolicę Szwajcarii.
 2 grudnia – cesarz Austrii Ferdynand I Habsburg abdykował. Jego miejsce zajął Franciszek Józef I.
 10 grudnia – Ludwik Napoleon Bonaparte został wybrany na prezydenta Francji.
 20 grudnia – Ludwik Napoleon Bonaparte objął urząd prezydenta Francji.

Urodzili się 
 4 stycznia – Tarō Katsura, japoński polityk, premier Japonii (zm. 1913)
 8 stycznia – Jakub Jodko Narkiewicz, lekarz, artysta, badacz elektromagnetyzmu, pierwszy dokonał fotografii aureoli (fotografia kirlianowska) (zm. 1905)
 16 stycznia – Władysław Kaczyński, polski ogrodnik (zm. 1928)
 20 stycznia – Helena Cholewicka, polska baletnica (zm. 1883)
 24 stycznia – Jan Kubisz, polski nauczyciel, poeta, pamiętnikarz (zm. 1929)
 28 stycznia – Franciszek Chocieszyński, polski księgarz, drukarz, wydawca (zm. 1899)
 5 lutego – Joris-Karl Huysmans, francuski pisarz dekadent, skandalista; autor powieści A rebours (zm. 1907)
 10 lutego – Anna Boch, belgijska malarka (zm. 1936)
 13 lutego – Auguste Baud-Bovy, szwajcarski artysta malarz, wybitny malarz Alp (zm. 1899)
 26 lutego – Mieczysław Woroniecki, polski ziemianin, działacz społeczny (zm. 1908)
 5 marca – Ryta od Jezusa, portugalska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1913)
 21 marca – Christian Hohenlohe, właściciel dóbr ziemskich na Dolnym i Górnym Śląsku oraz na Węgrzech, w tym w Tatrach (zm. 1926)
 5 kwietnia – Gustaw Kamieński, polski pisarz (zm. 1930)
 9 kwietnia:
 Ezechiel Moreno, hiszpański augustianin, misjonarz, biskup, święty katolicki (zm. 1906)
 Maria Salles, hiszpańska zakonnica, święta katolicka (zm. 1911)
 7 maja – William J. Stone amerykański polityk, senator ze stanu Missouri (zm. 1918)
 23 maja – Otto Lilienthal, pionier szybownictwa, lotnik (zm. 1896)
 28 maja:
 Maria Bernarda Bütler, szwajcarska zakonnica, święta katolicka (zm. 1924)
 Wilhelm Forberger, spiskoniemiecki malarz i grafik, związany ze Spiszem i Tatrami (zm. 1928)
 7 czerwca – Paul Gauguin, artysta malarz francuski (zm. 1903)
 11 czerwca – William Preble Hall, generał brygady, szef sztabu generalnego armii Stanów Zjednoczonych (zm. 1927)
 23 lipca
 Richard Franklin Pettigrew, amerykański prawnik, polityk, senator ze stanu Dakota Południowa (zm. 1926)
 Apolinary Wnukowski, polski duchowny katolicki, biskup płocki (zm. 1909)
 14 września – Filippo Camassei, łaciński patriarcha Jerozolimy, kardynał (zm. 1921)
 3 października – Alojzy Talamoni, włoski ksiądz katolicki, błogosławiony (zm. 1926)
 17 października – Wiktor Gomulicki, poeta i pisarz (zm. 1919)
 26 października – Celestyna od Matki Bożej, włoska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1925)
 13 listopada – Albert I, książę Monako (zm. 1922)
 20 listopada – Jan Maria Boccardo, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1913)
 24 listopada – Lilli Lehmann, niemiecka śpiewaczka operowa (sopran) (zm. 1929)
 25 listopada – Maria Katarzyna Irigoyen Echegaray, hiszpańska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1918)
 6 grudnia – Johann Palisa, austriacki astronom (zm. 1925)
 21 grudnia – Georg Bender, niemiecki polityk, nadburmistrz Wrocławia (zm. 1924)
 30 grudnia – María Dolores Rodríguez Sopeña Ortega, hiszpańska błogosławiona katolicka (zm. 1918)

 data dzienna nieznana: 
 Józef Cho Yun-ho, koreański męczennik, święty katolicki (zm. 1866) 
 Scholastyka Mackiewicz, uczestniczka powstania styczniowego (zm. 1943)
 Wiktoria Rasoamanarivo, madagaskarska błogosławiona katolicka (zm. 1894)

Zmarli 
 9 stycznia – Caroline Herschel, brytyjska astronom pochodzenia niemieckiego (ur. 1750)
 23 lutego – John Quincy Adams, szósty prezydent USA (ur. 1767)
 19 marca – Jean-Charles François de Ladoucette, francuski szlachcic, działacz polityczny i gospodarczy, związany z departamentem Hautes-Alpes (ur. 1772)
 8 kwietnia – Gaetano Donizetti, włoski kompozytor operowy (ur. 1797)
 7 maja – Gustaw Gizewiusz, polski pastor ewangelicki, działacz społeczno-narodowy i polityczny na Mazurach (ur. 1810)
 7 czerwca – Wissarion Bielinski, teoretyk kierunku rewolucyjnego demokratyzmu (ur. 1811)
 6 lipca – Karol Godula, śląski przedsiębiorca (ur. 1781)
 7 sierpnia – Jöns Jacob Berzelius, szwedzki chemik, lekarz (ur. 1779)
 12 sierpnia – George Stephenson, konstruktor lokomotywy parowej (ur. 1781)
 2 października – Georg August Goldfuss, niemiecki zoolog i paleontolog (ur. 1782)
 15 listopada – Francesco de Vico SJ, astronom włoski (ur. 1805)
 19 grudnia – Emily Brontë, angielska pisarka (ur. 1818)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 2 marca
 Ostatki: 7 marca
 Popielec: 8 marca
 Niedziela Palmowa: 16 kwietnia
 Wielki Czwartek: 20 kwietnia
 Wielki Piątek: 21 kwietnia
 Wielka Sobota: 22 kwietnia
 Wielkanoc: 23 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 24 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 1 czerwca
 Zesłanie Ducha Świętego: 11 czerwca
 Boże Ciało: 22 czerwca

1848