1648



Wydarzenia w Polsce 

 10 lutego – Władysław IV Waza nadał prawa miejskie Pradze, leżącej na prawym brzegu Wisły naprzeciwko Warszawy.
 Kwiecień – wybuchło powstanie Bohdana Chmielnickiego.
 29 kwietnia – powstanie Chmielnickiego: rozpoczęła się bitwa nad Żółtymi Wodami.
 16 maja – powstanie Chmielnickiego: wojska polskie zostały rozbite przez Kozaków nad Żółtymi Wodami.
 26 maja – powstanie Chmielnickiego: polskie wojsko kwarciane dowodzone przez hetmanów: wielkiego koronnego Mikołaja Potockiego i polnego Marcina Kalinowskiego zostało pobite pod Korsuniem przez sprzymierzone oddziały kozacko-tatarskie pod dowództwem Bohdana Chmielnickiego i Tuhaj-beja; zdołało się przebić tylko 650 jazdy pułkownika Koryckiego, obaj hetmani dostali się do niewoli.
 16 lipca – zebrał się sejm konwokacyjny po śmierci króla Władysława IV Wazy.
 26 lipca – powstanie Chmielnickiego: rozpoczęła się bitwa pod Konstantynowem.
 28 lipca – powstanie Chmielnickiego: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Konstantynowem.
 23-25 września – powstanie Chmielnickiego: wojska polskie wycofały się spod Piławiec, zostawiając Kozakom cały obóz z artylerią.
 2 października – na wieść o klęsce pod Piławcami poddaje się Kozakom po 5 miesiącach oblężenia, polska twierdza w Kudaku nad Dnieprem.
 6 października-19 listopada – w Warszawie obradował sejm elekcyjny.
 20 listopada – Jan Kazimierz Waza został wybrany na króla Polski.
 12 listopada – powstanie Chmielnickiego: po wypłaceniu okupu Kozacy zakończyli oblężenie twierdzy Zamość.

Wydarzenia na świecie 

 30 stycznia – Hiszpania uznała niepodległość Republiki Zjednoczonych Prowincji.
 23 marca – Francja i Holandia dokonały podziału karaibskiej wyspy Saint Martin/Sint Maarten.
 1 maja lub 5 maja – VI wojna wenecko-turecka: wojska tureckie rozpoczęły oblężenie Kandii na Krecie.
 8 maja – angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk parlamentu nad rojalistami w bitwie pod St. Fagans.
 Koniec maja – 11 lipca – angielska wojna domowa: oblężenie Pembroke.
 17 maja – wojna trzydziestoletnia: zwycięstwo wojsk francusko-szwedzkich nad niemieckimi w bitwie pod Zusmarshausen.
 1 czerwca – w Moskwie wybuchł bunt solny.
 12 czerwca – angielska wojna domowa: nierozstrzygnięta bitwa pod Mauchline Muir.
 24 czerwca – angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk Parlamentu w bitwie pod Maidstone.
 11 lipca – angielska wojna domowa: zakończyło się oblężenie Pembroke.
 17-19 sierpnia – angielska wojna domowa: Oliver Cromwell pokonał Szkotów i rojalistów w bitwie pod Preston.
 20 sierpnia – II wojna francusko-hiszpańska: wojska hiszpańskie pokonane przez siły francuskie w bitwie pod Lens.
 24 października – zawarto pokój westfalski, kończący wojnę trzydziestoletnią, traktat pokojowy zapewnił wolność wyznania luteranom i kalwinistom w Rzeszy, uznał niepodległość Szwajcarii, Francji przyznawał m.in. Alzację, Szwecji - część Pomorza.
 11 grudnia – w Kijowie wybuchło kozackie powstanie.
 Siemion Dieżniow odkrył i przepłynął Cieśninę Beringa.

Urodzili się 
 1 stycznia – Elkanah Settle, angielski poeta i dramatopisarz (zm. 1724)
 13 marca - Anna Henrietta Bawarska, księżniczka Palatynatu-Simmern, księżna Condé (zm. 1723)
 13 kwietnia – Madame Guyon, francuska mistyczka (zm. 1717)
 26 kwietnia – Piotr I, król Portugalii z dynastii Bragança (zm. 1706)
 2 lipca – Arp Schnitger, niemiecki organmistrz (zm. 1719)
 15 lipca – Hieronim Wierzbowski, polski duchowny katolicki, kustosz warszawski, wikariusz generalny poznański, prepozyt poznański i oficjał poznański (zm. 1713)
 4 sierpnia – Jean Casimir Baluze, francuski dyplomata, urodzony w Polsce i hołdujący sarmackim zwyczajom (zm. 1718)
 12 listopada – Louis-Hector de Callière, francuski żołnierz i administrator, gubernator generalny Nowej Francji (zm. 1703)

Zmarli 
 15 stycznia – Franciszek de Capillas, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1607)
 28 lutego – Chrystian IV Oldenburg, król Danii i Norwegii, (ur. 1577)
 11 marca − Jan Działyński, wojewoda chełmiński, starosta pokrzywnicki, pucki i kowalewski (ur. 1590)
 12 marca – Tirso de Molina, hiszpański dramaturg i poeta, autor pierwszej wersji historii o Don Juanie (ur. 1579)
 21 marca – Leon Modena, żydowski uczony, poeta, muzyk i rabin (ur. 1571)
 11 kwietnia – Matthäus Apelt, niemiecki kompozytor (ur. 1594)
 19 maja – Stefan Potocki, starosta niżyński, polski dowódca wojskowy (ur. ok. 1624)
 20 maja – Władysław IV Waza, król Polski, tytularny król Szwecji, czasowo car Rosji (ur. 1595)
 4 lipca – Antoni Daniel, święty Kościoła katolickiego, męczennik, francuski jezuita, misjonarz w Kanadzie (ur. 1601)
 20 sierpnia – Edward Herbert z Cherbury, angielski baron, filozof, myśliciel religijny, poeta, polityk, dyplomata (ur. 1583)
 25 sierpnia – Józef Kalasancjusz, hiszpański duchowny katolicki, założyciel zakonu pijarów, reformator oświaty, święty (ur. 1557)
 1 września – Marin Mersenne, francuski teolog, filozof, matematyk i teoretyk muzyki (ur. 1588)
 5 września – Atanazy Brzeski, mnich prawosławny, przełożony monasteru św. Symeona Słupnika w Brześciu (ur. ok. 1597)
 20 września – Ivan Lukačic, chorwacki kompozytor (ur. 1587)
 25 grudnia – Klaudia Medycejska, księżniczka Toskanii, arcyksiężna Austrii (ur. 1604)
 data dzienna nieznana: 
 Susanna Hall, najstarsza córka Williama Shakespeare’a i Anne Hathaway (ur. 1582)
 Maksym Krzywonos, pułkownik kozacki, jeden z głównych przywódców powstania Chmielnickiego (ur. ?)
 Konstancja Ligęza, właścicielka Rzeszowa (ur. ?)
 Piotr Potocki, rotmistrz wojsk koronnych, starosta śniatyński (ur. 1629)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 20 lutego
 Ostatki: 25 lutego
 Popielec: 26 lutego
 Niedziela Palmowa: 5 kwietnia
 Wielki Czwartek: 9 kwietnia
 Wielki Piątek: 10 kwietnia
 Wielka Sobota: 11 kwietnia
 Wielkanoc: 12 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 13 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 21 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 31 maja
 Boże Ciało: 11 czerwca

Przypisy 

1648