Drenthe

Drenthe (oude spelling van vóór 2006: Drente () is een provincie in Nederland, gelegen in het landsdeel Noord-Nederland. Grofweg grenst ze in het noorden aan de provincie Groningen, in het oosten aan de Duitse deelstaat Nedersaksen, in het zuiden aan de provincie Overijssel en in het westen aan de provincie Friesland. De hoofdstad en grootste plaats is Assen; de gemeente met de meeste inwoners is Emmen.

Naam 
De naam Drenthe is vermoedelijk ontstaan uit het Germaanse telwoord drie (Threant) afkomstig uit de Lex Salica, een wetboek waaraan het zijn naam ontleent. Het getal drie verwijst naar de drie dingspelen die er oorspronkelijk in Drenthe geweest zijn, hoewel er uit latere tijd zes bekend zijn. De eerst bekende vermelding van Drenthe is gevonden in de oorkonde van Theodgrim, een oorkonde afkomstig uit het jaar 820 n.Chr., hierin wordt gesproken van de pago Threant, de gouw Drenthe. De h wordt in ieder geval sinds het begin van de negentiende eeuw gehanteerd.

Geschiedenis 

Dat Drenthe al tijdens het Neolithicum door mensen werd bewoond, blijkt uit de aanwezigheid van 52 hunebedden. Dit zijn megalithische grafmonumenten, opgebouwd uit zwerfstenen die door groeiend landijs vanuit Scandinavië naar Noord Nederland zijn gestuwd in de voorlaatste ijstijd. Van de 54 hunebedden die nog in Nederland zichtbaar zijn, staan er 52 in Drenthe en twee in de provincie Groningen, maar het zijn er zonder twijfel meer geweest. Ook uit latere perioden zijn in de provincie veel tastbare overblijfselen bewaard gebleven, zoals grafheuvels.

Uit archiefstukken in het Utrechts Archief blijkt dat in 1024 en 1025 over graafschap Drenthe wordt gesproken. Oorspronkelijk behoorde de stad Groningen en het omringende Gorecht tot het graafschap Drenthe, terwijl Coevorden er niet toe behoorde. De Stellingwerven, die in Friesland zijn komen te liggen, hoorden oorspronkelijk bij Drenthe. Over de grenzen in de veenstreken is tussen Drenthe en de aanliggende landen herhaaldelijk geschil geweest, wellicht doordat in de veengrond de opgerichte grensstenen of -palen wegzakten en zo de toestand dubieus werd.

In 1046 schonk keizer Hendrik III het graafschap aan bisschop Bernold van Utrecht. In 1227 versloeg een legertje van Drentse boeren onder leiding van Rudolf II van Coevorden het ruiterleger van de bisschop in de Slag bij Ane, door de paarden een moeras in te lokken. Het volgend jaar herstelde de nieuwe bisschop zijn gezag over de Drenten.

Hoewel Drenthe eigen staten had (Ridderschap en Eigenerfden) erkende de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Drenthe niet als volwaardig gewest en beschouwde het als een achtergebleven gebied dat geen vertegenwoordiging in de Staten-Generaal verdiende. Bestuurlijk bleef Drenthe een zelfstandig gewest, anders dan de generaliteitslanden. In de Grondwet van 1814 is Drenthe een provincie, vertegenwoordigd in de Staten-Generaal.

In het begin van de negentiende eeuw was Drenthe grotendeels een geïsoleerde landstreek. De woeste grond die een groot deel van de provincie bedekte, werd geleidelijk ontgonnen. In het zuidwesten van de provincie gebeurde dat door de Maatschappij van Weldadigheid die een kolonisatieproject begon rond Frederiksoord. De Smildervenen werden steeds verder afgegraven, in het zuidoosten werden kolonies gesticht langs de verlengde Hoogeveense Vaart en het Oranjekanaal. Het convenant van Bareveld gaf een grote impuls aan de vervening in het Oostermoergebied.

Het isolement van Drenthe werd in de 20e eeuw definitief doorbroken. Na de venen werden ook de uitgebreide heidecomplexen ontgonnen. Naast de traditionele kleinschalige landbouw op de zandgronden ontstonden grotere bedrijven in de nieuwe ontginningsgebieden. Dorpen als Hoogeveen en vooral Emmen ontwikkelden zich tot industriekernen. Assen, oorspronkelijk slechts een kern bij het klooster Mariënkamp, groeide uit tot de provinciehoofdstad, de komst van de TT zette de plaats internationaal op de kaart.

Geografie

Fysische geografie
Het grootste deel van de provincie bevindt zich op het Drents Plateau. Dit gebied dat ruim boven NAP ligt, is voornamelijk opgebouwd uit keileem, afgezet in de voorlaatste ijstijd. Hierboven ligt vaak een laag dekzand uit de laatste ijstijd en lokaal veen. Er zijn weinig grote hoogteverschillen, het gehele plateau ligt voornamelijk tussen de 10 en 20 meter boven NAP. Het reliëf is vooral gevormd door het landijs in de voorlaatste ijstijd. Op veel plekken liet het ijs langwerpige rechte ruggen in het landschap achter; het mooiste voorbeeld hiervan is de Hondsrug in het noordoosten van Drenthe. De Hondsrug strekt zich uit van voorbij Emmen in het zuidoosten tot in de stad Groningen in het noorden. Op sommige plekken stuwde het ijs de ondergrond zelfs op tot kleine stuwwallen, een voorbeeld hiervan is de Havelterberg. Na de voorlaatste ijstijd werd dit landschap aangetast door beekjes en riviertjes, die grotendeels het patroon van de door het ijs gevormde ruggen volgden. Toen ook de mens zijn intrede in het landschap deed, werd het reliëf beïnvloed door opgehoogde bouwlanden en oude stuifduinen.

Het hoogste natuurlijke punt van de provincie ligt 26,5 m boven NAP, iets ten noordoosten van het centrum van Emmen. Het absoluut hoogste punt van de provincie (63 meter) is de VAM-berg bij Wijster, ontstaan uit de vroegere verwerking van vuilnis. Boven op de heuvel ligt het bezoekerscentrum de Blinkerd. Bij deze heuvel ligt het natuurontwikkelingsgebied de Zuidmaten.

De randen van de provincie liggen een stuk lager, delen in het noordwesten en zuidwesten liggen zelfs onder NAP.

Bij Schoonebeek in de gemeente Emmen wordt vanaf 1947, met een onderbreking tussen 1996 en 2011, aardolie gewonnen. Daarnaast wordt er verspreid over de provincie aardgas gewonnen. Het hoofdkantoor van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), verantwoordelijk voor aardolie- en aardgaswinning, bevindt zich in Assen.

Landschap
Ruwweg ziet de provincie Drenthe er uit als een omgekeerd bord: het midden is relatief hoog en de randen liggen lager. Met uitzondering van de Hondsrug gaat het om een hoogteverschil van slechts enkele meters. Toch is er een duidelijk verschil in landschap, geschiedenis en bevolking tussen de twee delen. Een groot deel van de provincie bestaat uit zandgronden, daarnaast zijn er veengronden, beide met hun eigen vegetatie, geschiedenis en inrichting.

Zandgebieden
Het centrale, iets hoger gelegen deel van de provincie wordt gevormd door zandgronden, ook wel het 'oude Drenthe' genoemd. Hier vindt men van oudsher het esdorpenlandschap, dat gekarakteriseerd werd door brinkdorpen, essen, heidevelden en groenlanden in de beekdalen.

Veeteelt, vooral schapenteelt, stond in dienst van de landbouw. De mest van de schapen, die 's zomers weidden op de heide en 's winters gevoed werden met het hooi uit de beekdalen, werd vermengd met heideplaggen en gebruikt om de essen vruchtbaar te maken. Door deze vorm van bemesting kregen de essen hun karakteristieke bolle vorm. Door de uitvinding van de kunstmest, eind 19e eeuw, werd de schapenteelt minder belangrijk en konden grote delen van de 'overbodig' geworden heidevelden worden ontgonnen als landbouwgebied.

Een ander deel van de heide werd bebost door het destijds opgerichte Staatsbosbeheer om in de toenemende houtbehoefte te voorzien. De groenlanden langs de beken worden vooral als weideland gebruikt. De beken zijn bovendien op veel plaatsen rechtgetrokken. De essen zijn door ruilverkavelingen ingrijpend in aanzien veranderd.

Van de uitgestrekte heidevelden zijn nog enkele grote en een wat groter aantal kleine velden over. Anders dan rond 1900 beschikt Drenthe over uitgestrekte bosgebieden, die voor het ontstaan (door begrazing) van de heidevelden en (door kap) van de essen al veelvuldig aanwezig waren.

Een van de weinige gave voorbeelden van een esdorpenlandschap is te vinden in het stroomgebied van de Drentsche Aa, ten noordoosten van Assen. Dit vrij unieke gebied is daarom (als enige cultuurlandschap) aangewezen als nationaal park: het Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa.

Veengebieden
De lager gelegen delen langs de grenzen van de provincie vormen de veengronden, die vanaf de Middeleeuwen tot halverwege de 20e eeuw geleidelijk aan zijn ontgonnen voor de turfwinning. De grote veenmoerassen werden door kanalen en wijken ontwaterd, het veen werd afgegraven door de turf weg te steken. Het werd na droging naar elders vervoerd om als brandstof te dienen. Op de dalgronden die hierdoor ontstonden vestigden zich vervolgens boeren, die vaak van buiten de provincie kwamen.

Het landschap in de veengebieden wordt gekenmerkt door rechte lijnen met veel sloten, wijken en kanalen. Er is veel lintbebouwing te vinden. Plaatsnamen bevatten vaak woorden die verwijzen naar het (vroegere) landschap of de ligging, zoals veen, peel, moer, veld, wold, beek, kanaal, wijk, sloot en mond, of met nieuw naar de kolonisatie. De oudste veendorpen zijn Ruinerwold en Schoonebeek, die dateren uit de Middeleeuwen. Het jongste dorp van Drenthe is Witteveen, dat werd gesticht in 1926.

Er zijn ook twee gebieden die niet (volledig) ontgonnen zijn en waar het oorspronkelijke hoogveen nog aanwezig is: het Bargerveen in het uiterste zuidoosten van Drenthe en het Fochteloërveen in het noordwesten op de grens met Friesland.

Kanalen
Omdat de riviertjes en beekjes doorgaans te smal waren om te bevaren, zijn ter verbetering van de bereikbaarheid en voor de afvoer van turf in de 19e eeuw veel kanalen aangelegd.

De belangrijkste zijn:
 Drentsche Hoofdvaart (Meppel-Smilde-Assen)
 Noord-Willemskanaal (Assen-Groningen)
 Hoogeveense Vaart (Meppel-Hoogeveen)
 Verlengde Hoogeveensche Vaart (Hoogeveen-Emmen)
 Oranjekanaal (Smilde-Emmen)

Door de ontwikkeling van de autowegen is verkeer en vervoer over het water steeds minder belangrijk geworden. Tegenwoordig worden de kanalen vooral gebruikt voor de pleziervaart en als viswater.

Natuur
Er zijn diverse natuurgebieden en boswachterijen in Drenthe. Er zijn drie nationale parken:
 Nationaal Park Drents-Friese Wold
 Nationaal Park Dwingelderveld
 Nationaal Park Drentsche Aa

Plaatsen 

Drenthe is de dunstbevolkte provincie van Nederland en heeft zijn landelijke karakter weten te behouden. Plaatsen met een stedelijk karakter zijn er amper en het merendeel van de bevolking woont in de dorpen op het platteland.

Assen is bekend om zijn TT-races op het circuit ter plaatse en het Drents Museum.

Emmen geniet bekendheid vanwege Wildlands Adventure Zoo Emmen (voorheen Dierenpark Emmen), dat qua bezoekersaantal de grootste attractie van het noorden is (in 2016 ruim een miljoen bezoekers). Emmen is tevens bekend van de profclub FC Emmen.

Zuidlaren is vooral bekend van de Zuidlaardermarkt, Europa's grootste najaarsmarkt voor paarden. Jaarlijks trekt deze markt zo'n 150.000 bezoekers en worden er meer dan 2.000 paarden verhandeld. Ook is Zuidlaren bekend van Berend Botje en van de Prins Bernhardhoeve, tot de verkoop in 2006 met 40.000 m² het op twee na grootste beurzencomplex van Nederland, na de Jaarbeurs Utrecht en de RAI Amsterdam.

Coevorden (in 1408), Meppel (in 1644 en 1809) en Assen (in 1809) zijn de enige plaatsen in Drenthe die ooit stadsrechten kregen. Coevorden was de stad waar de drost van Drenthe resideerde en was een belangrijke vestingstad, omdat lange tijd de enige verbinding met het noorden langs de stad liep. Meppel ontwikkelde zich vanaf de 15e eeuw door de turfwinning in de omgeving en werd later een handelscentrum, als nieuwe 'toegang' tot het noorden.

Hoogeveen heeft een rol gespeeld in de turfvaart.

Grootste 10 plaatsen in Drenthe naar aantal inwoners per 1 januari 2018, 2021 en 2022:

Bron: CBS: Statline

Daarna volgen de plaatsen onder de 10.000 inwoners:
7.710 Emmer-Compascuum
6.943 Nieuw-Amsterdam/Veenoord
5.595 Zuidwolde
5.530 Peize / 5.525 (2021)
5.126 Gieten
4.869 Schoonebeek
4.785 Erica
4.775 Borger
4.730 Nieuw-Buinen
4.655 Westerbork
4.330 Smilde
4.095 Vries
3.770 Rolde
3.710 Norg
3.675 Ruinen
3.595 Annen
3.409 Nieuw-Weerdinge

Bestuurlijke indeling 
De huidige provincie Drenthe werd tot 1814 aangeduid als de landschap Drenthe.

Vanaf de Middeleeuwen bestond Drenthe uit zes dingspelen, met daaronder kerspelen, die tegelijk de kerkelijke en bestuurlijke gemeenten vormden. De kerspelen bestonden weer uit buurschappen, de dorpsgemeenschappen. In de Franse tijd werden de dingspelen afgeschaft en de kerspelen omgevormd tot uiteindelijk 35 burgerlijke gemeenten. Behalve de splitsing van de gemeente Dalen in Dalen en Schoonebeek in 1884 bleef deze gemeentelijke indeling ongewijzigd tot de herindeling van 1998. Sinds 1 januari van dat jaar zijn er twaalf gemeenten:

Zie ook:
 Lijst van steden en dorpen in Drenthe
 Lijst van voormalige gemeenten in Drenthe
 Lijst van gemeenten in Drenthe naar inwonersaantal

Cultuur

Bezienswaardigheden
 52 hunebedden
 Historische Mariakerk te Ruinen en de gewelven van het klooster stammend uit 1036
 Koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid
 Diverse havezaten
 Dwingeloo Radiotelescoop
 De brink van Dwingeloo
 Het herinneringscentrum en de resten van Kamp Westerbork (voormalig doorgangskamp van de nazi's)
 Boot van Pesse in het Drents Museum
 De Steen van Gees
 Het standbeeld van Bartje in Assen
 Romaanse kerk van Anloo
 Het standbeeld van Berend Botje in Zuidlaren
 Kasteel van Coevorden
 Museum Collectie Brands te Nieuw-Dordrecht
 Beeld van Ot en Sien op de Brink te Roden
 Museumdorp Orvelte
 De oude binnenstad van Meppel, met haar grachten, pleinen en pakhuizen
 Het Van Gogh Huis in Nieuw-Amsterdam
Zie ook
 Lijst van rijksmonumenten in Drenthe
 Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Drenthe

Musea
Musea bevinden zich in Drenthe niet per se in de grotere plaatsen maar ook in kleinere dorpen. Musea met typisch Drentse onderwerpen zijn bijvoorbeeld het Drents Museum (Assen), het Ellert en Brammertmuseum (Schoonoord), het Hunebedcentrum (Borger) en het Veenpark (Barger-Compascuum).

Evenementen
 Bloemencorso Eelde, eerste weekend van september
 De Oogstdag in Lhee, tweede zaterdag van augustus
 Börkermarkt in Westerbork
 Drentse Fiets 4daagse
 Drentse Molendag, vierde zaterdag in augustus
 Drentse Popprijs
 Gouden Pijl in Emmen, een wielercriterium
 Hello Festival in Emmen, een jaarlijks popfestival
Holland International Blues Festival
 Hoogeveense Cascaderun, jaarlijks hardloopevenement in Hoogeveen
 Hoogeveense Pullendagen, jaarlijks evenement op de 5 donderdagen in de zomervakantie, vanaf de 2e donderdag van de vakantie in de binnenstad van Hoogeveen
 KuNa Festival, Activiteiten en cultuur in Nationaal Park Dwingelderveld
 Ronde van Drenthe
 Shakespearevoorstellingen in Diever in de zomer
 SIVO Internationaal Folkloristisch Dansfestival
 TT Assen
 Wereldkampioenschap superbike
 Zuidlaardermarkt, 3e dinsdag in oktober
 Donderdag Meppeldag, elk jaar 6 donderdagen in juli en augustus in de binnenstad van Meppel
 Zuidenveldfeest, ieder jaar begin juli. Het Zuidenveld vindt ieder jaar plaats in een van de Zuidenveldkernen (Sleen, Emmen, Odoorn, Schoonebeek, Coevorden, Zweeloo, Dalen, Oosterhesselen)

Attracties
 Attractiepark Sprookjeshof in Zuidlaren
 Wildlands Adventure Zoo Emmen in Emmen
 Plopsa Indoor Coevorden in Coevorden
 Drouwenerzand in Drouwen

Muziek
 Margaretha Consort
 Cuby + Blizzards
 Daniël Lohues
 The Dutch Boys
 Lohues & the Louisiana Blues Club
 Mooi Wark
 Skik
 Ellen ten Damme
 Jannes
 René Karst
 Don Diablo
 Isa Zwart

Drentse dierenrassen 
 Drentsche patrijshond
 Drents hoen
 Drents heideschaap

Taal 
In Drenthe wordt naast Nederlands ook Drents en Veenkoloniaals gesproken, die beide als dialect van het Nedersaksisch een erkende streektaal zijn.

In de loop van tijd is de bevolking van Drenthe minder Drents gaan praten. Toch spreekt nog ongeveer 50% van de inwoners in de dagelijkse omgang Drents.

De meeste dorpen hebben een eigen variatie die vaak enigszins afwijkt van de buurdorpen. Grofweg loopt er een scheidslijn tussen het noorden/noordoosten en het zuiden van de provincie. In een vrij lange strook veengebied in het oosten en noordoosten wordt als Nedersaksisch dialect het Veenkoloniaals (een variëteit van het Gronings) gesproken, ruwweg van het Zuidlaardermeer tot Emmer-Compascuum; hetzelfde wat in de (aangrenzende) Groningse veengebieden wordt gesproken. De zuidelijke dialecten vertonen een grote mate van overeenkomst met die van Salland (eveneens een Nedersaksisch dialect). Ook is er een verschil tussen de dialecten van het 'zand' en het 'veen'.

Religie 
Anno 2005 is ongeveer een op de drie Drenten aangesloten bij een kerk. Net zoals in de andere noordelijke provincies zoals Groningen, Friesland en Flevoland is de meerderheid niet kerkelijk. Per eind 2005 was ongeveer 25 procent van de Drentse bevolking protestant en iets minder dan 8 procent van de bevolking was katholiek.
In religieus opzicht was de provincie lange tijd erg homogeen. Bij de Reformatie ging eind 16e eeuw de hele provincie over op het Calvinisme, zij het dat die overgang van bovenaf opgelegd werd en niet overal even soepel verliep. Pas vanaf begin negentiende eeuw komen er, van buitenaf, weer katholieken in Drenthe: in de veenkoloniën in het zuidoosten (vanuit Duitsland en Twente) en in de kolonies van de Maatschappij van Weldadigheid in het zuidwesten en noordwesten. Kleinere dorpen als Barger-Compascuum, Nieuw-Schoonebeek, Weiteveen, en Zwartemeer en het voormalige Barger-Oosterveld (tegenwoordig een wijk in Emmen) in het uiterste zuidoosten zijn daardoor overwegend katholiek, net als het Drents-Groningse dorp Zandberg en de voormalige MvW-kolonie Zorgvlied.

In de loop van de 19e eeuw scheidden zich groepen gereformeerden af van de Nederlandse Hervormde Kerk. In de zandgebieden kregen zij relatief weinig aanhang, maar in de veengebieden vestigden zich veel gereformeerden uit Groningen en Friesland, waardoor daar een grotere verscheidenheid aan kerkgenootschappen bestond.

Over het algemeen zijn er in Drenthe weinig orthodoxe protestanten te vinden en juist relatief veel vrijzinnigen, vooral in de zandgebieden. Veel van hen zijn inmiddels ontkerkelijkt.

Politiek 

Drenthe wordt bestuurd vanuit het provinciehuis in Assen. Landschap Drenthe werd in 1815 een volwaardige provincie met dezelfde bestuursstructuur als de andere Nederlandse provincies. De Provinciale Staten bestaan uit 43 leden, het college van Gedeputeerde Staten uit zes leden. Dit college bestaat in de periode 2023-2027 uit de commissaris van de Koning, leden van BBB (2), CDA, PvdA en VVD. Deze coalitie beschikt na de verkiezingen van 2023 over 28 van de 43 Statenzetels.

Bevolkingsontwikkeling 

In  had Drenthe  inwoners.

In 2001 nam de bevolking van Drenthe per saldo toe met 4300 mensen. In 2004 waren dit er nog slechts 851.

Ziekenhuizen 
Bethesdaziekenhuis in Hoogeveen 	
Scheper Ziekenhuis in Emmen 	
Wilhelmina Ziekenhuis in Assen 	
Isala in Meppel

Verkeer en vervoer 
De belangrijkste autosnelweg in Drenthe is de A28, die van noord (De Punt) naar zuid (Meppel) de provincie doorkruist. De A32, bij Meppel, en de A37, bij Hoogeveen zijn beide afsplitsingen van de A28. Vanaf Assen loopt de N33 naar het noordoosten, het oosten van de provincie wordt mede ontsloten door de N34, voorheen een rijksweg, sinds 2007 in beheer bij de provincie.

Voor het openbaar vervoer is Drenthe vooral afhankelijk van de bus. Er lopen drie spoorlijnen door de provincie, de lijn Zwolle - Groningen die in Drenthe Meppel, Hoogeveen, Beilen en Assen bedient, de lijn Meppel - Leeuwarden en de lijn Zwolle - Emmen. Drenthe heeft twee stations die door intercity's worden aangedaan: Meppel (op de lijn Leeuwarden - Rotterdam/Den Haag) en Assen op de lijn Groningen - Rotterdam/Den Haag). Voor de regionale treinen en het busvervoer: zie Stads- en streekvervoer in Drenthe.

In Hoogeveen is Vliegveld Hoogeveen en in Eelde bevindt zich Groningen Airport Eelde, dat ondanks wat de naam doet vermoeden in Drenthe ligt.

Media 
 Dagblad van het Noorden
 Hoogeveensche Courant
 Meppeler Courant
 ZO!34
 RTV Drenthe
 Nieuws in Assen
 Vriezer Post
 Dorpsklanken Eelde-Paterswolde

Eten en drinken 
 Droge worst
 Hete bliksem
 Krentjebrij
 Kruudmoes
 Stip in 't gat
 Kniepertjes

Bekende Drenten 
 Henny van Andel-Schipper (1890–2005), ooit oudste mens ter wereld
 Relus ter Beek (1944–2008), politicus (o.a. minister van Defensie en commissaris van de Koningin van Drenthe)
 Jan Bols (1944), schaatser
 Freddy ten Caat (1966), voetballer
 Theo ten Caat (1964), voetballer
 Ellen ten Damme (1967), zangeres en actrice
 Erik Dekker (1970), wielrenner
 Janke Dekker (1963), (musical)actrice en tv-presentatrice
 Ton Derksen (1943), wetenschapsfilosoof en auteur 
 Maruschka Detmers (1962), actrice
 Don Diablo (1980), dj
 Miep Diekmann (1925–2017), schrijfster
 Herbert Dijkstra (1966), sportverslaggever
 Erasmus Herman van Dulmen Krumpelman (1925–2000), kunstschilder en beeldhouwer 
 Mient Jan Faber (1940–2022), wiskundige, vredesactivist, secretaris IKV
 Maxim Februari (1963), filosoof, columnist, schrijver
 Ben Feringa (1951), hoogleraar chemie aan de Rijksuniversiteit Groningen en Nobelprijswinnaar scheikunde, 2016, voor moleculaire nanomachines
 Riëtte Fledderus (1977), volleybalster 
 Louise Fresco (1952), wetenschapper, schrijver, voorzitter van Wageningen University & Research
 Bert Heerink (1953), zanger VandenBerg
 Lodewijk graaf van Heiden (1773–1850), zeeheld (zie ook Berend Botje ging uit varen)
 Jan Hendriks (1905–1944) , verzetsstrijder
 Jo van Heutsz (1851–1924), gouverneur-generaal van Nederlands-Indië
 Alides Hidding (1954), zanger 
 Peter Hoekstra (1973), voetballer
 Tjitse Hofman (1974), dichter
 Lammert Huizing (1927–2013), Drenthekenner, historicus en publicist
 Robert Imker (1948–2001), gitarist, ook bekend als Tokkel
 Gert Jakobs (1964), wielrenner
 Erwin Java (1956), gitarist
 Petrus Kiers (1807–1875), kunstschilder, tekenaar, graficus, fotograaf 
 Piet Kleine (1951), schaatser
 Jetta Klijnsma (1957), staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in kabinet-Rutte II
 Enzo Knol (1993), youtuber
 Milan Knol (1991), youtuber
 Geert Kocks (1936–2003), samensteller Drents woordenboek
 Hendrik Koekoek (1912–1987), politicus, ook bekend als Boer Koekoek
 Marga Kool (1949), dichter en politica
 Hein Kray (1901–1995), schilder en illustrator
 Karsten Kroon (1976), wielrenner
 Daniël Lohues (1971), musicus, producer, schrijver
 Roelof Luinge (1955), voetbalscheidsrechter
 Marcel Luppes (1971), wielrenner
 Hanja Maij-Weggen (1943), politica
 Peter Middendorp (1971), schrijver
 Harry Muskee (1941–2011), bluesmuzikant
 Evert ten Napel (1944), sportverslaggever
 Ben Nijboer (1915–1999), natuurkundige en vredesactivist 
 Henk Otten (1967), politicus
 Anniek Pheifer (1977), actrice
 Johan Picardt (1600–1670), predikant, medicus en historicus (schreef de eerste geschiedenis van Drenthe; niet in Drenthe geboren)
 Johannes Post (1906–1944), verzetsstrijder
 Marinus Post (1902–1944), verzetsstrijder 
 Roel Reijntjes (1923–2003), dichter
 Dick Rienstra (1941–2021), zanger en acteur
 Louis Albert Roessingh (1873–1951), dichter en kunstschilder
 Kjell Scherpen (2000), voetballer
 Merijn Scholten (1983), cabaretier 
 Gerald Sibon (1974), voetballer
 Bas Sibum (1982), voetballer
 Albert Steenbergen (1814–1900), schilder en schrijver 
 Egbert Streuer (1954), motorcoureur
 Harm Tiesing (1853–1936), kroniekschrijver
 Jan Vayne (1966), pianist
 Peter van der Velde (1918–2004), schrijver
 Anne de Vries (1904–2006), schrijver, o.a. van Bartje
 Tieme Woldman (1965), schrijver
 Jannes Wolters (1973), zanger
 Albertus Zefat (1901–1944), verzetsstrijder
 Jan Zondag (1891–1982), kunstschilder en tekenaar
 Olga Zuiderhoek (1946), actrice
 Peter de Zwaan (1944), schrijver

Zie ook 
 Drenthe van A tot Z
 Lijst van gouverneurs en commissarissen van de Koning in Drenthe

Externe links 

 Provincieoverzicht - sdu.nl (gearchiveerd)
 Provincie Drenthe

 
NUTS-2-regio