alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Addy Engels

Addy Engels (Zwartemeer, 16 juni 1977) is een Nederlands wielerploegleider en voormalig wielrenner.

Biografie 
Addy Engels werd professional in 2000, maar deed al jong aan wielrennen, in navolging van zijn oudere broer Allard. Engels werd Nederlands kampioen bij de junioren (in 1994 en 1995) en de beloften (1998). In 2000 werd hij prof bij Rabobank.

In zijn eerste jaar als professional mocht hij meteen starten in de Ronde van Italië, die hij ook uitreed. Dit herhaalde hij in 2002, toen hij bovendien zijn debuut maakte in de Ronde van Frankrijk, ook deze reed hij uit. Engels kon behoorlijk meekomen in de bergen, maar grote successen bleven uit. De derde plaats in een etappe van de Ronde van Murcia van 2003 was zijn enige podiumplaats, al is de 24e plaats in de Giro van 2002 wellicht aansprekender. Uiteindelijk kreeg Engels voor 2004 geen nieuw contract aangeboden bij Rabobank en ging voor het kleinere Bankgiroloterij rijden. Ook hier reed Engels weinig opvallende resultaten en toen de ploeg aan het eind van dat jaar ophield te bestaan, leek Engels' carrière ten einde.

Toen bleek echter dat het Belgische Quick Step-Innergetic, een van de ProTour-ploegen in Engels geïnteresseerd was. Engels wist in de twaalfde etappe van de Giro in 2006 een knappe prestatie te leveren. Hij werd in deze etappe tweede op vijf seconden van winnaar Joan Horrach.

In 2008 en 2009 werd Engels door Quick Step geselecteerd voor de Ronde van Italië, hij reed hem in beide jaren uit. In 2009 werd hij de eerste Nederlandse wielrenner die zeven keer aan een Giro deelnam (en uitreed). Johan van der Velde en Wout Wagtmans kwamen tot zes deelnames.

Op 8 oktober 2011 werd bekend dat hij stopte als renner, en aan de slag zou gaan als ploegleider bij Skil-Shimano; een week eerder was bekendgemaakt dat er geen ruimte meer voor hem was bij Omega Pharma-Quickstep. Op 11 oktober 2011 reed hij zijn laatste koers, de Nationale Sluitingsprijs. In het seizoen van 2012 ging hij aan de slag als ploegleider bij Argos-Shimano, dat toen nog de naam Project 1t4i droeg. Eind 2015 werd bekend dat hij de overstap naar Team LottoNL-Jumbo zou maken.

Belangrijkste overwinningen 

1994
 Nederlands kampioen op de weg, Junioren
1995
 Nederlands kampioen op de weg, Junioren
1998
 Nederlands kampioen op de weg, Beloften
1999
Proloog Triptyque Ardennais

Resultaten in voornaamste wedstrijden 

|
|}

Ploegen 
 2000 –  Rabobank
 2001 –  Rabobank
 2002 –  Rabobank
 2003 –  Rabobank
 2004 –  Bankgiroloterij
 2005 –  Quick Step-Innergetic
 2006 –  Quick Step-Innergetic
 2007 –  Quick Step-Innergetic
 2008 –  Quick Step
 2009 –  Quick Step
 2010 –  Quick Step
 2011 –  Quick Step Cycling Team

Externe links 

Profiel van Addy Engels op de Wielersite

Nederlands wielrenner
Nederlands wielerploegleider
Fenylketonurie

Fenylketonurie (Engels: phenylketonuria (PKU)) is een aangeboren stofwisselingsziekte waarbij de omzetting van het aminozuur fenylalanine naar een ander aminozuur tyrosine niet goed kan plaatsvinden. Dit komt doordat het enzym phenylalaninehydroxylase niet goed werkt. De naam van de ziekte is afgeleid van de metaboliet van fenylalanine, fenylpyruvaat, die via de urine wordt uitgescheiden (ICD-10 E70.0).

PKU is een recessief-erfelijke stoornis in de stofwisseling, die voorkomt bij 1 op de 18.000 kinderen. Alleen als beide ouders drager zijn van het PKU-gen, kunnen zij een kind krijgen dat aan PKU lijdt. Als geen van beide ouders zelf lijdt aan PKU maar beide wel drager zijn, is de kans op PKU voor ieder kind 25%.

Bij PKU is het enzym fenylalaninehydroxylase (PAH) dat het aminozuur fenylalanine omzet tot tyrosine, afwezig of onwerkzaam, waardoor dit aminozuur zich in het bloed en het ruggenmergsvocht ophoopt. Hierdoor treedt een chemisch proces op waardoor zenuwcellen beschadigd raken. Dit leidt uiteindelijk tot hersenbeschadiging. Patiënten met onbehandelde PKU (geboren in Nederland voor 1974 toen de hielprik nog niet was ingevoerd) zijn in het algemeen verstandelijk gehandicapt met bijkomende gedragsproblemen, en hebben veel last van moeilijk te behandelen huidaandoeningen, zoals eczeem. Het PAH-gen is gelokaliseerd op chromosoom 12q.

Behandeling
PKU is goed te behandelen met een levenslang dieet dat weinig eiwitten bevat. Dat houdt in dat er zeer beperkt eiwit kan worden ingenomen per dag. Bij de meeste voedingsmiddelen staat op het etiket de hoeveelheid eiwit aangegeven. Daarnaast moet de zoetstof aspartaam worden vermeden. Aspartaam is een bekende bron van fenylalanine en zit vaak in lightproducten. 

De geestelijke achterstand treedt (voor zover nu bekend) dan niet op. PKU-patiënten krijgen wel aanvullende aminozuurpreparaten en staan levenslang onder controle van een diëtist.

Nederland 
Sinds 1974 wordt in Nederland de hielprik uitgevoerd. Alle pasgeboren baby's dienen op hun 5e levensdag op deze aandoening te worden gescreend door middel van deze hielprik.

De Nederlandse Phenylketonurie Vereniging heeft samen met het Academisch Medisch Centrum  een app ontwikkeld, de "Eiwitkenner", die gebruikt kan worden om de dagelijkse eiwit-inname te registeren en eventueel te delen met de diëtist.

Externe link 
 Nederlandse Phenylketonurie Vereniging

Genetische aandoening
Stofwisselingsstoornis
Congenitale hypothyreoïdie

Congenitale hypothyreoïdie (CHT) is een aandoening bij pasgeborenen waarbij er in 75% van de gevallen een onvoldoende of afwezige aanleg van de schildklier is. Bij 15% van de aangedane kinderen is er wel een schildklier aanwezig, maar werkt deze onvoldoende.
CHT komt in Nederland voor bij 1 op de ruim 3000 kinderen.

Sinds 1981 wordt in Nederland bij pasgeborenen op deze afwijking gescreend door middel van de hielprik, omdat bij vroege ontdekking en behandeling de prognose zeer goed is. Bij deze hielprik stelt men een zeer laag thyroxine-gehalte in het bloed vast. Het TSH-gehalte is bij primaire congenitale hypothyreoïdie erg hoog, maar bij (zeer zeldzame) secundaire congenitale hypothyreoïdie niet afwijkend, licht verlaagd, of licht verhoogd (zie werking schildklier).

Bij congenitale hypothyreoïdie ontstaan de problemen omdat er onvoldoende (of geen) schildklierhormoon thyroxine aanwezig is. Dit schildklierhormoon heeft een functie bij de groei en de stofwisseling.
Baby's met CHT zijn suf, hebben een lage, diepe stem, zijn hypotoon, drinken traag, hebben vaak een navelbreuk, hebben een opgezette buik en lijden aan obstipatie. Verder ziet men dat ze lang geel blijven (icterus prolongatus), dat ze een bol gezichtje hebben met zwelling rond de ogen en epicanthus, hun neuswortel is breed en ze hebben een grote voorste fontanel en een palpabele achterste fontanel. Ook hebben deze kinderen een droge huid en ziet men perifeer cyanose.

Door tijdige en levenslange toediening van thyroxine-substitutie ontwikkelen deze kinderen zich normaal.

In het verleden trad de afwijking ook wel op doordat het voedsel van de moeder en later van het kind onvoldoende jodium bevatten waardoor de normale ontwikkeling gestoord werd: cretinisme. Dergelijke patiënten vertoonden dwerggroei, een typisch gelaat en een ernstig achtergebleven geestelijke ontwikkeling. Jodiumtekort komt in Nederland eigenlijk niet meer voor.

Aangeboren afwijking
Schildklieraandoening
Adrenogenitaal syndroom

Adrenogenitaal syndroom  of AGS is congenitale bijnierhyperplasie door een 21-hydroxylase-deficiëntie waardoor een hyperandrogenisme ontstaat met opstapeling van metabolieten, met hypocortisolemie en hypo-aldosteronisme.

Voorkomen 
AGS komt voor bij 1 op de 12.000 kinderen en is bij vroege ontdekking goed te behandelen met medicijnen.

Kentekenen 
 Hypoaldosteronisme → in het plasma stijgt het kaliumgehalte, er is natrium- en waterverlies via de urine → verlaging van natrium in het plasma, hypotensie, dehydratie en indien acuut ook risico op shock. In een respons zal renine stijgen, in een poging de aldosteronproductie te verhogen.
 Door de daling van cortisol stijgt in het plasma het gehalte aan adrenocorticotroop hormoon (ACTH) en daardoor ook 17-hydroxy-progesterone en deoxyhydro-epiandrostenedione (DHEA) met bijnierhyperplasie.
 Bij de pasgeboren meisjes is er daardoor pseudohermafroditisme, bij jongens macrogenitalia praecox.
 Bij meisjes of volwassen vrouwen wordt er vermannelijking en amenorroe gezien en bij jongens voortijdige puberteit.

Onbehandeld heeft een adrenogenitaal syndroom een virilisatie tot gevolg omwille van het hyperandrogenisme en veroorzaakt het een (gedeeltelijk) syndroom van Addison door het hypoaldosteronisme en het hypocortisolisme.

Opsporing 
Bij pasgeborenen kan met de hielprik rond de 5e dag onder meer worden getest op AGS

Opsporing kan ook gebeuren:
 In utero via opsporing van 17-hydroxy-progesterone in het amnionvocht
 HLA-B typering van chromosoom 6
 Cellen nakijken op geslachtschromatine (bij pseudohermafroditisme)
 Chromosoomanalyse (bij pseudohermafroditisme)
 Opsporen van het gen voor 21-hydroxylase om te kijken of het deficiënt is.

Niet-klassieke vorm 
Een mildere en niet levensbedreigende vorm van het androgenitaal syndroom wordt ook wel het niet-klassieke androgenitaal syndroom genoemd. Deze vorm wordt soms pas ontdekt in de puberteit of de vroege volwassenheid: patiënten met niet-klassieke AGS hebben symptomen van hyperandrogenisme zoals onregelmatige menstruatie, hirsutisme, ernstige acne en vroege groei van schaamhaar, maar het kan ook asymptomatisch zijn.  De genitaliën zijn over het algemeen niet tweeslachtig. De aandoening kan verward worden met PCOS.

Externe link 
Adrenogenitaal syndroom op de website van Bijnier vereniging NVACP

Adregenitaal syndroom (AGS) BijnierNET

Endocriene ziekte
Syndroom
Zeldzame aandoening
Intersekse
Harald Bohr

Harald August Bohr (Kopenhagen, 22 april 1887 – aldaar, 22 januari 1951) was een Deens wiskundige. Hij was de jongere broer van Nobelprijswinnaar Niels Bohr en was hoogleraar aan de universiteit van Kopenhagen. Zijn internationale vermaardheid dankte hij aan zijn werk aan Dirichletreeksen en een studie naar de Riemann-zèta-functie, tegenwoordig bekend onder de naam Bohr-Landau theorema.

Bij het grote publiek was Bohr, speler van Akademisk BK, vooral bekend als voetballer van het Deense team dat in 1908 bij de Olympische Spelen in Londen tweede werd. De Denen verloren in de finale met 2-0 van Groot-Brittannië door treffers van Frederick Chapman en Vivian Woodward.

Hij was de oom van Nobelprijswinnaar Aage Bohr.

Deens hoogleraar
Deens olympisch deelnemer
Deens voetballer
Deens wiskundige
Alfred Lagarde

Alfred Lagarde (Groningen, 2 april 1948 – Den Haag, 1 januari 1998) was een Nederlands diskjockey bij onder meer Veronica, wiens werkelijke naam Alfred van der Garde luidde. Hij had de bijnaam Big Al of Big Bad Al. Op nieuwjaarsdag 1998 overleed Lagarde aan de gevolgen van een hersenbloeding.

Lagarde begon met radio in mei 1972 als diskjockey bij Radio Noordzee. Nog voor Radio Noordzee in 1974 ophield te bestaan, was hij al overgestapt naar de publieke omroep. Hij werkte bij de VARA, waar hij onder meer Betonuur (1974-1982) maakte. Dat programma begon jarenlang met de aankondiging van de nieuwe Hilversum 3 Troetelschijf, met een kort humoristisch hoorspel waarin alle stemmen door Lagarde werden vertolkt. In december 1975, 1976 en 1978 verving hij enige malen Felix Meurders bij de presentatie van de Nationale Hitparade en het Top 100 Jaaroverzicht van deze hitlijst. In mei 1982 vertrok hij naar Veronica. Zijn waarschijnlijk bekendste radioprogramma was Countdown Café, met Kees Baars en Annette van Trigt. Andere programma's waren onder meer Radio Romantica en Oh, wat een nacht (Veronica, 1982-1994). Na het vertrek van Veronica uit het publieke omroepbestel was Lagarde te horen op Kink FM.

Tussen 1989 en 1998 was Lagarde ook de stem van Veronica, zowel op radio als televisie. Na zijn dood bleef Veronica FM nog een tijd lang de stem van Lagarde gebruiken in jingles en promo's. Daarnaast sprak Lagarde talloze televisieprogramma's, commercials en tekenfilms in. Zo is zijn stem te horen in onder meer Sesamstraat, Oliver & Co., The Lion King, De kleine zeemeermin en Seabert. Ook was hij de voice-over tijdens de tv-specialopnames van Tatjana Goes Miami in september 1993.

In 1982 maakte Lagarde onder de naam Johnny Camaro een humoristisch getinte cover van het nummer Save the last dance for me van The Drifters, gezongen en gesproken met een Surinaams accent, in 1988 deed hij dat nog een keertje over met Don't Worry, Be Happy van Bobby McFerrin. Het nummer werd een hit. Daarna maakte Lagarde nog enkele nummers als Johnny Camaro, die later op het album Greatest Hits werden uitgebracht. Lagarde was ook als muziekproducer actief. Hij produceerde albums voor onder meer Toto en Vitesse en hij was als producer verantwoordelijk voor enkele demo's van Anouk.

Lagarde leefde enige tijd samen met modeontwerpster Carla van der Vorst. Hij werd begraven op begraafplaats Westduin in Den Haag. In 1998 kreeg Lagarde postuum een Marconi Award voor beste programmamaker. 

Op 1 januari 2023, precies 25 jaar na zijn overlijden, verscheen de eerste aflevering van de podcastserie More Than A Feeling, gemaakt door radio-dj Tim op het Broek (kink.nl/lagarde).

Discografie

Singles 

|-
|align="left"|Don't Worry, Be Happy||1988||03-12-1988||9||7||als Johnny Camaro
|-
|align="left"|Polonaise Hollandaise (Surinaamse Versie)||1989||28-01-1989||12||5|| als Johnny Camaro
|}

Externe links 
 Biografie: Alfred Lagarde, de rock-'n'-rollste dj ooit - delagarde.nl
 Alfred Lagarde - veronicastory.nl (gearchiveerd) 

Nederlands televisiepresentator
Nederlands stemacteur
Nederlands radio-dj
Pseudoniem
Nederlands programmamaker
Liervogel

De liervogel (Menura novaehollandiae) is een vogel uit de familie der liervogels (Menuridae).

Kenmerken
De lichaamslengte van het vrouwtje bedraagt 76 tot 80 cm en van het mannetje ongeveer 103 cm. Het vrouwtje weegt gemiddeld 890 g, het mannetje 1100 g. Het mannetje heeft unieke, liervormige staartveren, die een rol spelen bij de baltsdans, die uitgevoerd wordt op een speciaal voor de balts bij elkaar geschraapt bergje vochtige grond. Het dansende mannetje laat de gespreide staartveren boven zijn rug trillen. Tijdens de balts laat hij ook een perfect ontwikkelde zang horen met verbazingwekkend goede imitaties. De staart van het mannetje is pas op 6 tot 8-jarige leeftijd volgroeid.

Leefwijze
Deze vogel eet insecten, spinnen, aardwormen en vergelijkbare beestjes die hij op de grond kan vinden. De vogel eet zelfs schorpioenen ondanks de krachtige steken van dit dier. Hij graaft tot twaalf cm diep in de bosbodem en grijpt alle diertjes die tevoorschijn komen. Ook pikken ze in rottend hout, op zoek naar kevers, vette keverlarven, duizendpoten en houtluizen.

‘s Nachts rust deze vogel veilig hoog in de bomen, buiten bereik van carnivore bodembewoners. Overdag begeeft hij zich echter op de bosgrond. Deze vogel is geen sterke vlieger. Het liefst klapwiekt hij stevig met de vleugels en glijdt dan door de lucht. Hij heeft scherpe ogen en lange poten om uit de problemen te blijven.

Verspreiding
Deze soort komt voor in de regenwouden en struwelen in het oosten en zuidoosten van Australië en telt 3 ondersoorten:
 M. n. edwardi: zuidoostelijk Queensland en noordoostelijk Nieuw-Zuid-Wales.
 M. n. novaehollandiae: van het oostelijke deel van Centraal-tot zuidoostelijk Nieuw-Zuid-Wales.
 M. n. victoriae: van uiterst zuidoostelijk Nieuw-Zuid-Wales tot zuidelijk Victoria.

Voortplanting
Het nest, dat wordt gebouwd van takken, boombast, varens en mos, is van binnen gevoerd met boomwortels. Het bevindt zich op de grond, op een stronk, in een boomvaren of op een rots, is overdekt en heeft een zijingang.

Het legsel bestaat uit een enkel ei. Het uitbroeden neemt veel tijd in beslag en ze verlaat het nest geregeld om eten te zoeken. Het kuiken wordt tot 8 maanden door zijn moeder gevoed, voor het zijn eigen territorium opeist.

Bedreiging
In de negentiende eeuw waren de staartveren van liervogels zeer gewild als decoratie voor hoeden en werd er meedogenloos jacht gemaakt op deze dieren. De soort werd gered dankzij veranderingen in de mode en intensieve campagnes door vroege vogelbeschermers. De soort wordt echter opnieuw bedreigd nu de dichte bossen in zijn gematigde leefgebied geleidelijk worden terug gedrongen. Toch is de vogel daar waar geschikt habitat aanwezig is, redelijk algemeen.

Liervogels
Endemisch dier uit Australië
IUCN-status niet bedreigd
Triangle Metro Zoo

Triangle Metro Zoo was een dierentuin gelegen in de staat Noord-Carolina ten noorden van de hoofdstad Raleigh, niet ver van Wake Forest.

TMZ was maar een kleine dierentuin en geheel in particuliere handen. De dierentuin was ontstaan uit de hobby van een plaatselijke landeigenaar die al sinds vele jaren exotische dieren fokte. Daaruit is sinds 2000 een voor het publiek toegankelijke dierentuin ontstaan. De dierentuin was prachtig gelegen op een boerderij in een bosrijk gebied doorsneden door een riviertje.

Het voordeel van TMZ was dat de officiële dierentuin van de staat Noord-Carolina als gevolg van een politiek compromis halverwege tussen Charlotte en de hoofdstad Raleigh in Ashboro is aangelegd en dit is voor vele mensen met kinderen uit de Triangle toch wat ver. Bovendien was TMZ veel minder formeel en dat gaf vooral de kinderen de gelegenheid heel dicht bij de dieren te komen.

In februari 2006 is om financiële redenen besloten de dierentuin voorgoed te sluiten.

Externe link
 Website van de Triangle Metro Zoo (gearchiveerde versie uit 2005)

Dierentuin in de Verenigde Staten
Bouwwerk in North Carolina
Kameelachtigen

De kameelachtigen (Camelidae) vormen de enige familie binnen de onderorde eeltpotigen (Tylopoda) van de orde evenhoevigen (Artiodactyla).

Geslachten 
Hoewel de familie in het verleden een veel grotere vormenrijkdom gekend heeft (zie: Amerikaanse kamelen), zijn er nu nog een zestal soorten:
 Lama - Lama (Lama glama) en Guanaco (Lama guanicoe)
 Vicugna - Vicuña (Vicugna vicugna) en Alpaca (Vicugna pacos)
 Camelus - Dromedaris (Camelus dromedarius), Kameel (Camelus bactrianus), en Wilde Kameel (Camelus ferus)

Cladogram 
De afstamming binnen de kameelachtigen is nog niet volledig duidelijk, onder meer door veelvuldige kruisingen en introgressie. Zo werd de alpaca lange tijd gezien als nazaat van de guanaco en de kameel als nazaat van de wilde kameel.

De alpaca blijkt echter meer verwant met de vicugna, zodat de wetenschappelijke naam werd veranderd van Lama pacos naar Vicugna pacos. Ook bleek de bactrische kameel niet af te stammen van de wilde kameel, zoals lang werd gedacht.

De voorouders van de kameelachtigen zijn terug te vinden in het Eoceen, 45-40 miljoen jaar geleden. Deze splitsten zich in kamelen van de Nieuwe Wereld (Lamini) en kamelen van de Oude Wereld (Camelini), waarbij de schattingen uiteenlopen van 25 tot 11 miljoen jaar geleden. De vroegste vondsten in Azië dateren van 5 miljoen jaar geleden. De splitsing tussen eenbultige dromedarissen en tweebultige kamelen heeft zo'n 8-5 miljoen jaar geleden plaatsgevonden. De wilde kameel is dus niet zoals wel gedacht de voorouder van de dromedaris. De bactrische kameel werd zo'n 6000-4000 jaar geleden gedomesticeerd in Centraal-Azië. De dromedaris werd mogelijk gedomesticeerd in het zuidoosten van Arabisch Schiereiland van de wilde dromedaris, samenvallend met de ontwikkeling daar van irrigatiestelsels met qanats 3000 jaar geleden.

De splitsing tussen Lama en Vicugna vond zo'n 3-2 miljoen jaar geleden plaats. Zo'n 40% van de lama's bestaat echter uit kruisingen, terwijl dit voor alpaca's op 80% en mogelijk meer dan 90% geldt, zodat de zuivere vorm mogelijk verdwijnt. Lama glama werd zo'n 5000-3800 jaar geleden geleden gedomesticeerd in het hoge Puna-grasland in de Andes en zo'n 4000 jaar geleden in de centrale Andes. De alpaca werd mogelijk al eerder gedomesticeerd, zo'n 6000 jaar geleden in de puna rond Telarmachay.

Nut voor de mens 
Vier van de zes soorten worden door de mens als huisdier en lastdier gehouden.

Zowel de dromedaris als de kameel is bij uitstek geschikt als last- en trekdier in de woestijnen van Azië en Afrika. De dromedaris is zelfs ingevoerd in Australië waar hij in verwilderde staat voorkomt.

De lama en de alpaca zijn lastdier en wolleverancier in het Andesgebied.

Noten
Indische antilope

De Indische antilope (Antilope cervicapra) is een evenhoevig zoogdier uit de onderfamilie echte antilopen (Antilopinae) van de holhoornigen (Bovidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Capra cervicapra in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De soort komt voor op de open vlakten van India en Pakistan.

Kenmerken
Deze soort is de snelste antilope van het Indische subcontinent. Het mannetje heeft geringde hoorns die ongeveer drie of vier slagen spiraalsgewijs gedraaid zijn. Het gezicht, de nek en de flanken van het mannetje zijn donkerbruin tot zwart; het vrouwtje is eerder lichtbruin. De buik is altijd wit, ook delen van de dijen en de snuit, en een brede ring rond de ogen zijn wit. De lichaamslengte bedraagt 120 cm, de schofthoogte 75 cm, de staartlengte 18 cm en het gewicht 32 tot 43 kg.

Leefwijze
Zijn voedsel bestaat voornamelijk uit gras en graan. In het wild kan hij zo'n 18 jaar oud worden.

Verspreiding
Deze soort komt voor in Zuid-Azië, met name in sommige delen van India en in het westelijke deel van Pakistan op open vlakten. Ze kunnen daar grote schade aanrichten aan landbouwgewassen. De soort is bedreigd geweest doordat er veel op het dier gejaagd is.

Holhoornigen
Dier uit het Oriëntaals gebied
IUCN-status niet bedreigd
Algazel

De algazel (Oryx dammah), ook wel sabelantilope of sabeloryx genoemd, is een antilope.

Kenmerken
Het dier is vrij groot, weegt tot meer dan 200 kg en bereikt een hoogte van 1,60 meter. De lichaamslengte bedraagt 150 tot 240 cm en de staartlengte 45 tot 90 cm. De vacht is lichtbruin, met een vage streep onderlangs de flank. Het nekgedeelte tot aan de borst heeft een rossig-bruine tint. Het dier heeft lange, gladde hoorns.

Leefwijze
Ze zijn actief in de ochtend- en avondschemering en in maanverlichte nachten. Overdag zoeken ze de schaduw op. Ze leven van grassen en struikgewas en hebben aardig wat water nodig. Ze leven in kuddes van zo'n 12 tot 60 dieren en kunnen grote afstanden afleggen op zoek naar grazige weiden. Ze kunnen een leeftijd van 20 jaar bereiken.

Voortplanting
Om het recht te verkrijgen om met een vrouwtje te mogen paren, nemen deze dieren dreighoudingen aan en vechten met elkaar. Na een draagtijd van 222 tot 223 dagen verlaat het vrouwtje de kudde om het jong te werpen, maar na enkele uren keert ze weer terug. De jongen worden na 14 weken gespeend en zijn na 2 jaar geslachtsrijp.

Verspreiding
Deze soort kwam voor in woestijnen, droge steppen en stenige wildernissen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Bescherming
De soort wordt door het IUCN sinds 2000 beschouwd als in het wild uitgestorven. In een goed beschermd gebied in Tunesië zijn de eerste dierentuin-algazellen uitgezet. In 2016 werden 25 dieren in Tsjaad uitgezet.

Verwantschap
Op de bossavannes van Zuid- en Oost-Afrika leeft een andere antilopesoort die sabelantilope wordt genoemd, de zwarte paardantilope (Hippotragus niger). De twee soorten zijn niet nauw aan elkaar verwant.

Aanpassingen
De algazel kan lichaamsvocht vrij lang vasthouden. Zijn nieren werken zeer efficiënt en het dier begint pas te transpireren bij een verhoogde lichaamstemperatuur boven 46°C. Dit dier is dus goed aangepast voor een leven in de hitte.

Dier uit het Afrotropisch gebied
Dier uit het Palearctisch gebied
Holhoornigen
IUCN-status uitgestorven in het wild
Uitvinder

Een uitvinder is iemand die iets bedenkt, ontwerpt of vervaardigt wat nog niet eerder bestond. Vaak gaat het om een technisch beginsel of een technisch apparaat dat niemand eerder bedacht heeft. Dit wordt een uitvinding genoemd.

De meeste uitvinders zijn wetenschapper, technicus, ingenieur of softwareontwikkelaar. Kenmerken van een uitvinder zijn:
 dat deze een probleem onderkent;
 dat hij zijn technische kennis en/of creativiteit wil gebruiken om het probleem op te lossen;
 dat hij daarbij al zeker eenmaal in zijn leven succesvol is geweest.

In het verleden waren uitvinders vaak persoonlijkheden wier reputatie algemeen en blijvend is, zoals Johannes Gutenberg, Nikola Tesla, Christiaan Huygens, Thomas Edison, Isambard Kingdom Brunel of Rudolf Diesel. Tegenwoordig zijn uitvindingen meestal het werk van grote onderzoekslaboratoria, waaraan zeer velen hun steentje bijdragen. Zo is bijvoorbeeld algemeen bekend dat Philips de compact disc heeft uitgevonden, maar buiten het bedrijf weet niemand wie daarbij was betrokken en in welke mate.

Om uitvinders te beschermen is er octrooirecht ontwikkeld. Door toekenning van een octrooi op een uitvinding krijgt de uitvinder voor een bepaalde periode het alleenrecht op het toepassen van de uitvinding. Daarmee wordt de uitvinding ook beschermd tegen namaak door anderen. Voor gebruik van het octrooi door andere partijen moeten in dat geval octrooirechten worden betaald. Tegenwoordig worden de meeste uitvindingen gedaan door bedrijven die in teamverband een uitvinding doen. Ongeveer een vijfde van de uitvindingen die zijn vastgelegd in een octrooi wordt door particulieren gedaan.

Het aandeel vrouwelijke uitvinders genoemd in patentaanvragen neemt langzaam toe. In de Europese landen was in 2019 meer dan 13 procent van de uitvinders een vrouw. In de Verenigde Staten was in dat jaar 15% van de uitvinders vrouw.<ref>Women’s participation in inventive activity European patent office, november 2022</ref>

 Wetenswaardigheden 
 Een bekende karikatuur van een uitvinder is Willie Wortel. Men spreekt ook wel van een Willie Wortel als men een al dan niet succesvolle uitvinder bedoelt.
 In Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk wordt op 9 november de Dag van de Uitvinders gehouden; deze dag is gekozen omdat het de verjaardag is van uitvinder en actrice Hedy Lamarr.

 Zie ook 
 Lijst van uitvinders
 Ontdekker

 Externe links 
  Nederlandse Orde Van Uitvinders (NOVU) Advies en ondersteunings Orde voor uitvinders in Nederland.
  9 november is de dag van de uitvinder (09.11 ist Tag der Erfinder'') in het Duits

 
Persoon naar eigenschap
Beklimmingen in de Ronde van Frankrijk

Bergetappes in de Ronde van Frankrijk zijn vaak doorslaggevend voor het eindklassement. De meeste en zwaarste bergetappes worden over het algemeen verreden in de Alpen en de Pyreneeën, en gaan meestal over meerdere beklimmingen per etappe in de verschillende categorieën. Ook in bijvoorbeeld de Vogezen worden weleens bergetappes gereden, maar deze zijn vaak minder zwaar dan de Alpen- en Pyreneeënritten. Slechts zelden wijkt het peloton uit naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Andorra, Italië, Spanje of Zwitserland. 

De eerste berg die in de Ronde van Frankrijk werd beklommen was de Col de la République in 1903. De Col du Galibier en Col du Tourmalet werden het vaakst beklommen, net als onder andere de Alpe d'Huez, Col du Télégraphe, Col des Aravis en de Col d'Izoard. De hoogste berg die werd beklommen waren de Col de la Bonette (2802 m) (voor het laatst beklommen in de zestiende etappe van 2008) en de Col de l'Iseran (2770 m) (voor het laatst beklommen in de negentiende etappe van 2019).

Ronde van Frankrijk – bekende bergen

Alpen

Pyreneeën

Vogezen

Centraal Massief

Zie ook 
 Lijst van Franse bergpassen

Ronde van Frankrijk
Marcella Mesker

Marcella Antoinette Mesker (Den Haag, 23 mei 1959) is een Nederlands tenniscommentator en voormalig professioneel tennisspeelster.

Biografie 
Mesker speelde van 1979 tot 1988 professioneel tennis en bereikte de 31e plaats op de wereldranglijst (in maart 1983, en later nogmaals aan het einde van het seizoen 1986).

Enkelspel – In 1986 won ze de eerste editie van het WTA-toernooi van Oklahoma.

Dubbelspel – Mesker stond negentien keer in een WTA-finale, waarvan ze er tien won:
 1981: het Avon Futures in Roanoke
 1981: het Avon Futures in Columbus
 1981: het Avon Futures in Nashville
 1982: het Avon Futures of Hampton Roads in Newport News
 1983: het Swiss Open in Lugano
 1984: het Virginia Slims van Denver
 1984: het Virginia Slims van Pittsburgh
 1984: het Swiss Open in Lugano
 1985: het Dutch Open in 't Melkhuisje (Hilversum)
 1986: het toernooi van Oklahoma waar ze ook de enkelspeltitel won

Na het einde van haar actieve tennisloopbaan werd Mesker onder begeleiding van Fred Racké tenniscommentator voor de NOS. Haar kennis over collegae uit de tenniswereld speelde destijds een belangrijke rol. In 1987 maakte zij haar debuut. Ook geeft zij commentaar bij Ziggo Sport. In januari 2023 ontving zij van juryvoorzitter Evert ten Napel in het radioprogramma BertOp5 van Bert Kranenbarg de Theo Koomen-award. Zij kreeg deze prijs voor haar verslag van de tennisfinale op 12 juni 2022 tussen Tim van Rijthoven (winnaar) en Daniil Medvedev tijdens het ATP-toernooi van Rosmalen.

Mesker heeft een onderneming van waaruit zij lezingen en clinics geeft. Van 1994 tot en met 2007 organiseerde zij de ATP Challenger Scheveningen op de Mets Tennisbanen in Den Haag.

Posities op de WTA-ranglijst 
Positie per einde seizoen:

Palmares

WTA-finaleplaatsen enkelspel

WTA-finaleplaatsen vrouwendubbelspel 
* Als toernooi-jaar geldt 1979.

Resultaten grandslamtoernooien

Enkelspel

Vrouwendubbelspel

Gemengd dubbelspel

Externe links 

 Origineel profiel van Marcella Mesker op de website van de WTA

Tenniscommentator
Nederlands tennisser
Grijskopijsvogel

De grijskopijsvogel (Halcyon leucocephala)  komt voor in Afrika. Deze ijsvogel vangt soms wel vis, maar hij leeft toch voornamelijk van insecten.

Beschrijving 
De grijskopijsvogel is ongeveer 22 cm groot. Deze ijsvogel heeft een chocoladebruine buik, zwarte rug en een iridiserend blauwe stuit en staart, vooral zichtbaar in vlucht. De borst, mantel zijn lichtbruin of grijs tot bijna wit bij de keel. De snavel is relatief smal en net als de poten rood gekleurd. De vogel is meestal solitair.

Verspreiding en leefgebied 
De grijskopijsvogel heeft een verspreidingsgebied dat reikt van de Kaapverdië, Mauritanië, Senegal en Gambia in het westen tot in Ethiopië, Somalië, en het zuiden van het Arabisch Schiereiland in het oosten en zuidelijk tot in het oosten van Zuid-Afrika. Het is een vogel van beboste streken met wat water in de buurt. Deze ijsvogel jaagt voornamelijk op insecten.

De soort telt 5 ondersoorten:
 H. l. acteon: Kaapverdië.
 H. l. leucocephala: van Senegal en Gambia tot noordwestelijk Somalië, noordelijk Tanzania en noordelijk Congo-Kinshasa.
 H. l. semicaerulea: het zuidelijk Arabisch Schiereiland.
 H. l. hyacinthina: van zuidoostelijk Somalië tot Tanzania.
 H. l. pallidiventris: van zuidelijk Congo-Kinshasa tot noordwestelijk Tanzania en noordelijk Zuid-Afrika.

Het leefgebied bestaat uit beboste streken met wat water in de buurt. De vogel mijdt dicht regenwoud, maar ook zeer droge gebieden. Deze ijsvogel jaagt voornamelijk op insecten.

Status 
De grijskopijsvogel heeft een enorm groot verspreidingsgebied. Het is een betrekkelijk algemene vogel. De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd. Men veronderstelt dat de populatie in aantal stabiel is, daarom staat deze ijsvogel als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

IJsvogels
Dier uit het Afrotropisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Gestreepte bosuil

De gestreepte bosuil (Strix varia) is een lid van de familie van de 'echte' uilen (Strigidae).

Kenmerken 
Volwassen individu is 40-63 cm groot met een spanwijdte van 96-125 cm. Lichaamsgewicht is 500-1000 gram. Het gezicht is bleek met donkere kringen rond de ogen, een gele snavel en bruine ogen, in tegenstelling tot de andere uilen in het oosten van de Verenigde Staten; zij hebben allen gele ogen. Het hoofd is rond en zonder oorpluimen. De bovenste delen van het lichaam zijn grijs-bruin gevlekt. De onderste delen zijn lichtgekleurd met markeringen; de borst is horizontaal gestreept, terwijl de buik verticaal gestreept is. De poten zijn tot de klauwen gevederd.

Verspreiding en leefgebied
Deze soort komt voor in het gehele oostelijke deel van  Noord-Amerika. Vooral in de moerassen van het warme zuiden is zijn rijke stem 's nachts vaak te horen. In de rest van het gebied komt hij minder voor, meestal in dichte bosgebieden. Ook in het noordwesten van de VS en Canada wordt hij steeds vaker gezien: hij is bezig zijn territorium in die richting uit te breiden. Hij komt daarbij op het terrein van zijn wat kleinere neef de gevlekte bosuil (S. occidentalis), een bosuilsoort met rodelijststatus.

Status
De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de omvang is de afgelopen 40 jaar flink toegenomen. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd. 

Echte uilen
Dier uit het Nearctisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Pici (suborde)

De Pici zijn in sommige taxonomieën een suborde van de vogelorde spechtvogels die de volgende families omvat:
 Baardvogels (Capitonidae)
 Honingspeurders (Indicatoriidae)
 Toekans (Ramphastidae)
 Spechten (Picidae)

Spechtvogels
Gierzwaluwachtigen

Gierzwaluwachtigen (Apodiformes), ook wel grootvleugeligen genoemd, zijn een orde van vogels. Tot deze orde behoren de gierzwaluwen, boomgierzwaluwen,  en kolibries. Met meer dan 450 beschreven soorten vormen de gierzwaluwachtigen de grootste vogelorde na de zangvogels.

De naam Apodiformes betekent eigenlijk letterlijk: vogels zonder poten. Men meende vroeger dat gierzwaluwen hun hele leven in de lucht bleven en geen poten hadden. Dit is niet waar, ze hebben wel poten, maar het is inderdaad zo dat deze dieren wel erg veel van hun tijd in de lucht doorbrengen. Het zijn ware vliegkunstenaars. Dat laatste geldt ook voor de kolibries, die met gemak in de lucht stilzweven om nectar uit een bloem te drinken. Sommige kolibries zijn zelfs in staat achteruit te vliegen.

De orde is het meest verwant aan de nachtzwaluwachtigen, zoals uit DNA-analyse blijkt. Er zijn drie families en bijna 500 soorten, waarvan meer dan 350 kolibries. De oudste fossielen zijn bekend van het Vroeg-Eoceen, zoals Eocypselus of Primapus.

Beschrijving 
Zoals hun naam doet vermoeden ("voetloos" in het Grieks), zijn de poten van gierzwaluwachtigen klein en beperkt in functie. Ze worden enkel gebruikt bij het neerstrijken. De poten zijn niet bedekt met schubben, zoals veel andere vogels wel hebben. Een ander gemeenschappelijk kenmerk zijn lange vleugels met korte, stevige opperarmbeenderen. De evolutie van deze vleugelkarakteristieken heeft sommige soorten in staat gesteld in de lucht te zweven.

Taxonomie 
 Familie Apodidae (Gierzwaluwen)
 Familie Hemiprocnidae (Boomgierzwaluwen)
 Familie Trochilidae (Kolibries)

Er zijn twee uitgestorven families.

 Familie Aegialornithidae
 Familie Jungornithidae
Coraciae

In de Sibley-Ahlquist taxonomie van de vogels is de Coraciae een groep die de scharrelaarvogels en trogons omvat. Deze groep bestaat uit drie subgroepen: Galbulimorphae, Bucerotimorphae en Coraciimorphae.

Vogels
Nachtzwaluwachtigen

De nachtzwaluwachtigen (Caprimulgiformes) vormen een orde van de vogels die uit één familie bestaat. Voorheen zaten ook de families van de Steatornithidae (Vetvogel), de Podargidae (Uilnachtzwaluwen), de Nyctibiidae (Reuzennachtzwaluwen) en de Aegothelidae (Dwergnachtzwaluwen) in deze orde, maar in 2022 zijn deze op de IOC-lijst in een eigen orde geplaatst.

Taxonomie 
  Familie Caprimulgidae – Nachtzwaluwen
Lijst van gemeenten in het Vlaams Gewest

Deze alfabetische lijst bevat de 300 gemeenten in het Vlaams Gewest.

Het huidige aantal is ontstaan op 1 januari 2019, toen vijftien gemeenten fuseerden naar zeven, waardoor het aantal gemeenten daalde van 308 naar 300.

Een stad in België is een gemeente die bij Koninklijk Besluit, bij wet of bij decreet de stadstitel draagt.

Zie ook 
Lijst van steden in Vlaanderen
Lijst van gemeenten in het Waals Gewest

Vlaanderen
 
Gemeenten
Roeipotigen

Roeipotigen of pelikaanachtigen (Pelecaniformes) zijn een orde van de vogels die 5 families telt en 118 soorten.
Het zijn meestal vogels met zwemvliezen aan hun poten. Zij behoren tot de clade van de watervogels.

Taxonomie 
 Ardeidae (Reigers)
 Balaenicipitidae (Schoenbekooievaar)
 Pelecanidae (Pelikanen)
 Scopidae (Hamerkop)
 Threskiornithidae (Ibissen en lepelaars)
Eendvogels

De Anseriformes (soms eendvogels genoemd) zijn een orde van watervogels. Hiertoe behoren drie families en 178 soorten.

Kenmerken
De Anseriformes zijn middelgrote tot grote watervogels met vaak een plomp uiterlijk. Veel soorten hebben een lange hals, waarmee onder het wateroppervlak naar (hoofdzakelijk plantaardig) voedsel wordt gezocht. De meeste soorten hebben een afgeplatte snavel. De poten zijn voorzien van zwemvliezen, behalve bij de hoenderkoeten, die lange, kip-achtige poten hebben.

Verwantschap
Uit DNA-onderzoek, onder andere gepubliceerd in 2004, blijkt dat ze samen met de Galliformes (hoendervogels) een aparte, oude groep van vogels vormen, de Galloanserae.  Al in het Krijt bestonden er eendachtige vogels, (Presbyornithidae).

Taxonomie 
De orde omvat de volgende families:

 Orde: Anseriformes (Eendvogels)
 Familie: Anatidae (Zwanen, ganzen en eenden)
 Familie: Anhimidae (Hoenderkoeten)
  Familie: Anseranatidae (Ekstergans)

De volgende fossiele vogels worden door sommigen ook tot de orde gerekend:
 Familie: Dromornithidae †
 Familie: Presbyornithidae †
 Soort: Vegavis iaai †

Externe link 
 Aviornis: Informatie over watervogels in gevangenschap
Buissnaveligen

Buissnaveligen (Procellariiformes), ook wel stormvogelachtigen genoemd, zijn een orde van vogels (Aves) die vijf families bevat en vrijwel zonder uitzondering bewoners van de open oceaan zijn. De orde als geheel is kosmopolitisch, dus verspreid over alle wereldzeeën, maar bereikt zijn grootste diversiteit rond Nieuw-Zeeland. Twee families komen niet voor in de Noordelijke Atlantische Oceaan: de Zuidelijke stormvogeltjes en de albatrossen.
 
De albatrossen zijn het grootst: ze bereiken een lengte van meer dan een meter met een vleugelspanwijdte van ruim drie meter. Stormvogeltjes en alkstormvogeltjes zijn echter heel klein; de kleinste soort heeft een spanwijdte van 32cm.

De Procellariiformes broeden in kolonies op afgelegen eilanden waar geen roofdieren voorkomen. De grote soorten nestelen in open terrein, de kleine soorten nestelen in rotsspleten, andere natuurlijke holtes en gegraven holen. De vogels zijn plaatstrouw, zij keren altijd weer terug naar de plek waar ze geboren zijn. De vogels zijn ook monogaam, zij blijven jarenlang bij elkaar, soms hun hele leven lang. Beide ouders broeden en verzorgen de jongen. De broedtijd en de tijd dat de jongen nog niet kunnen vliegen en verzorging nodig hebben, duren heel lang (in vergelijking met andere vogelsoorten). Zodra de jongen zijn uitgevlogen, houdt de ouderzorg op.

Taxonomie 
 Familie Albatrossen (Diomedeidae)
 Familie Stormvogels en pijlstormvogels (Procellariidae)
 Familie Noordelijke stormvogeltjes (Hydrobatidae)
 Familie Zuidelijke stormvogeltjes (Oceanitidae)
Steltloperachtigen

De steltloperachtigen (Charadriiformes) zijn een grote en vrij gevarieerde orde van vogels, die onder andere de steltlopers, alken, zeekoeten, meeuwen, sterns, kluten, jagers, plevieren en kieviten omvat.

Taxonomie 
De orde omvat 390 soorten, onderverdeeld in 19 families:
 familie Alcidae (Alken, 25 soorten, waarvan een uitgestorven)
 familie Burhinidae (Grielen, 10 soorten)
 familie Charadriidae (Plevieren, 68 soorten, waarvan een uitgestorven)
 familie Chionidae (IJshoenders, 2 soorten)
 familie Dromadidae (Krabplevieren, 1 soort)
 familie Glareolidae (Renvogels en vorkstaartplevieren, 17 soorten)
 familie Haematopodidae (Scholeksters, 12 soorten, waarvan een uitgestorven)
 familie Ibidorhynchidae (Ibissnavels, 1 soort)
 familie Jacanidae (Jacana's, 8 soorten)
 familie Laridae (Meeuwen, schaarbekken en sterns, 103 soorten)
 familie Pedionomidae (Trapvechtkwartels, 1 soort)
 familie Pluvianellidae (Magelhaenplevieren, 1 soort)
 familie Pluvianidae (Krokodilwachters, 1 soort)
 familie Recurvirostridae (Kluten, 10 soorten)
 familie Rostratulidae (Goudsnippen, 3 soorten)
 familie Scolopacidae (Strandlopers en snippen, 98 soorten, waarvan 5 uitgestorven)
 familie Stercorariidae (Jagers, 7 soorten)
 familie Thinocoridae (Kwartelsnippen, 4 soorten)
 familie Turnicidae (Vechtkwartels, 18 soorten, waarvan een uitgestorven)
Kraanvogelachtigen

Kraanvogelachtigen (Gruiformes) zijn een orde van vogels die een heterogene verzameling van vogels omvat, die waarschijnlijk geen natuurlijke groep is. De orde wordt in het Nederlands ook wel "kraanvogels, rallen en verwanten" genoemd. Er zijn veel fossielen van deze orde gevonden met een aantal uitgestorven families. De oudste fossielen stammen uit het vroeg-Eoceen.

Taxonomie 
 Aramidae (Koerlans)
 Gruidae (Kraanvogels) 
 Heliornithidae (Fuutkoeten)
 Psophiidae (Trompetvogels)
 Rallidae (Rallen, porseleinhoentjes, waterhoentjes en koeten)
 Sarothruridae (Donsstaartrallen)

DNA resultaten 
DNA-onderzoek van Hackett (2008) bevestigt de heterogene aard van de traditionele orde die vroeger veel meer groepen bevatte, waarvan men dacht dat ze onderling verwant waren. Er blijft nog een kern van de orde over die de kraanvogels en rallen (Grues) omvat en die samen met de koekoeksvogels (Cuculiformes) en (wat verder) de trappen (Otidiformes) een groep vormt, maar van de verwantschap met de overige groepen blijkt bitter weinig. De seriema's (uit de orde Cariamiformes) zijn mogelijk verre verwanten van de valken en de zangvogels. De zonneral en de kagoe zijn nauw aan elkaar verwant en daarom verenigd in de Eurypygiformes. Deze groep is mogelijk het meest gerelateerd aan de nachtzwaluwachtigen en de gierzwaluwachtigen (kolibries en gierzwaluwen). De steltrallen (Mesitornithiformes) blijken opmerkelijk genoeg verwant aan de duifachtigen, zandhoenderachtigen en keerkringvogels (Phaethontiformes). De vechtkwartels vallen binnen de steltlopers (Charadriiformes). Er blijft daardoor weinig over van de onderlinge verwantschappen die in de traditionele, uitgebreide orde werden verondersteld.
Casuariiformes

De Casuariiformes zijn een orde van loopvogels die voorkomen in Nieuw-Guinea en Australië. De orde omvat de kasuarissen en de emoe. Casuariiformes behoort tot de zogenaamde Paleognathae, samen met vier andere ordes: tinamoes, struisvogels, nandoes en kiwi's. Dit zijn vogels die in het skelet (kaak en borstbeen) en het DNA kenmerken vertonen die bij alle andere vogels ontbreken. Vier ordes bestaan uit loopvogels, de tinamoes kunnen ook vliegen. De orde bevat in de meeste recente taxonomische indeling nog maar één familie, de Casuariidae.

Ondanks het feit dat kasuarissen en emoes er redelijk verschillend van elkaar uitzien, zijn ze toch nauw verwant aan elkaar. Ze hebben beide kleine rudimentaire vleugeltjes die onder hun verenkleed verborgen zitten en ze bezitten drie tenen aan elke poot.

Taxonomie 

 Orde: Casuariiformes
  Familie: Casuariidae
 Geslacht: Casuarius (, 1760)
 Soort: Casuarius bennetti (Dwergkasuaris) (, 1857)
 Ondersoort: Casuarius bennetti bennetti (, 1857)
  Ondersoort: Casuarius bennetti westermanni (, 1874) 
 Soort: Casuarius casuarius (Helmkasuaris) (, 1758)
 Soort: Casuarius lydekki †
  Soort: Casuarius unappendiculatus (Oranjehalskasuaris) (, 1860)
 Geslacht: Diogenornis †
 Geslacht: Dromaius (, 1816)
  Soort: Dromaius novaehollandiae (Emoe) (, 1790)
 Ondersoort: Dromaius novaehollandiae baudinianus † (Kangoeroe-eilandemoe) (, 1984)
 Ondersoort: Dromaius novaehollandiae diemenensis † (, 1907)
 Ondersoort: Dromaius novaehollandiae minor †  (, 1906)
  Ondersoort: Dromaius novaehollandiae novaehollandiae (, 1790)
  Geslacht: Emuarius †

Uitgestorven geslachten uit de Casuariiformes zijn Diogenornis uit het Paleoceen en Emuarius uit het Oligoceen en Mioceen.

Externe links 
 Aviornis: Informatie over emoes en kasuarissen in het wild en in gevangenschap
Maarten Schmidt

Maarten Schmidt (Groningen, 28 december 1929 – Fresno (Californië), 17 september 2022) was een Nederlands astronoom, werkzaam in de Verenigde Staten, die de afstand van quasars heeft ontdekt.

Hij werd in Groningen geboren en promoveerde in 1956 bij Jan Hendrik Oort in Leiden op een proefschrift over de massaverdeling in het melkwegstelsel. In 1959 ging hij werken bij het California Institute of Technology. Hij hield zich aanvankelijk bezig met de massaverdeling en de dynamiek van sterrenstelsels en publiceerde in 1965 een beroemd artikel over de rotatiekromme van de melkweg.

Vervolgens ging hij zich bezighouden met het bestuderen van lichtspectra van radiobronnen. In 1963 was hij de eerste die de afstand van een quasar (quasi stellar object) mat door de roodverschuiving te bepalen van de quasar 3C 273, die eerder gedetecteerd was met de Cambridge Interferometer en de Parkes radiotelescoop. Quasars zijn sterachtige objecten - verre sterrenstelsels - met een spectrum waarin de spectraallijnen sterk  rood verschoven zijn.

Hij ontdekte dat alle quasars op een grote afstand staan en veelvuldig voorkwamen toen het heelal nog jong was. Deze ontdekking betekende het einde van de steady-statetheorie van Fred Hoyle.

Later hield hij zich bezig met röntgen- en gammaonderzoek van het heelal.

Schmidt overleed op 92-jarige leeftijd in de Californische plaats Fresno.

Onderscheidingen 
 Helen-B.-Warner-Prijs, American Astronomical Society, 1964.
 Voorpagina Time 11 maart 1966.
 Rumford-Prijs, American Academy of Arts and Sciences, 1968.
 Karl-Schwarzschild-Medaille, Astronomische Gesellschaft, 1968.
 Henry Norris Russell Lectureship, 1978.
 Jansky-Prijs, National Radio Astronomy Observatory, 1979.
 Gouden medaille van de Royal Astronomical Society, 1980.
 James Craig Watson Medal, National Academy of Sciences, 1991.
 Bruce Medal, Astronomical Society of the Pacific, 1992.
 Kavli Prijs voor Astrofysica (2008)
 lid van de Noorse Academie voor wetenschappen en letteren.

Naar hem genoemd
 planetoïde 10430 Martschmidt

Externe links 
 Homepage Maarten Schmidt bij Caltech
 American Institute of Physics Oral History Interviews - Maarten Schmidt

Nederlands astronoom
Veerpont

Veerpont (vaartuig): zie veerboot
 Veerpont (lied): een lied van Drs. P uit 1973
 Veerpont (Salomon van Ruysdael), zeventiende-eeuws schilderij