1605



Wydarzenia w Polsce 

 20 stycznia–3 marca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 11 maja – król Zygmunt III Waza przekazał elektorowi brandenburskiemu Joachimowi Fryderykowi opiekę nad chorym Albrechtem Fryderykiem Hohenzollernem, a przez to i administrację Prus Książęcych.
 27 września – w bitwie pod Kircholmem, dzięki użyciu husarii, armia polsko-litewska pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza rozgromiła niemal czterokrotnie liczniejszą armię szwedzką pod dowództwem Karola IX Sudermańskiego.
 27 listopada – w Krakowie odbył się ślub per procura cara Rosji Dymitra Samozwańca I i Maryny Mniszchówny.
 11 grudnia – na Wawelu odbył się ślub Zygmunta III Wazy z Konstancją Habsburżanką, siostrą jego pierwszej żony Anny.
 W Poznaniu dr Marcin z Kłecka, humanista wykształcony w Padwie, opublikował jedno ze swoich najważniejszych dzieł medycznych o powietrzu morowym, jedną z pierwszych popularnonaukowych publikacji w Polsce. 
 Przybyły na ziemie polskie zakony kamedułów i karmelitów bosych.

Wydarzenia na świecie 

 17 stycznia – ukazała się powieść Don Kichot z La Manchy Miguela de Cervantesa.
 1 kwietnia – Alessandro Ottaviano de' Medici, został wybrany papieżem i przyjął imię Leon XI.
 16 maja – Camillo Borghese został wybrany papieżem i przyjął imię Paweł V.
 20 czerwca – został zamordowany obalony kilka dni wcześniej car Rosji Fiodor II Borysowicz.
 30 czerwca – Dymitr Samozwaniec I wkroczył do Moskwy. 
 31 lipca – Dymitr Samozwaniec I koronował się na cara Rosji.
 24 października – Dżahangir został koronowany w Agrze na władcę imperium Wielkich Mogołów.
 5 listopada – w Anglii miał miejsce zamach na króla Anglii i Szkocji Jakuba I (tzw. spisek prochowy).
 29 grudnia – angielski żeglarz i odkrywca John Davis został zamordowany w Cieśninie Malakka przez japońskich piratów.

 Została założona pierwsza francuska osada w Ameryce Północnej (Port Royal, dzisiejsze Annapolis).
 Angielski filozof i pisarz Francis Bacon wynalazł szyfr polegający na używaniu jedynie dwóch lub trzech liter z alfabetu, nazwany od jego nazwiska szyfrem Bacona.

Urodzili się 
 6 lutego – Bernard z Corleone, włoski duchowny katolicki (zm. 1667)
 8 lutego – Juan de Almoguera, hiszpański duchowny katolicki, biskup Arequipy (zm. 1676)
 8 kwietnia – Filip IV, król Hiszpanii i Portugalii (zm. 1665)
 8 kwietnia – Lodewijk de Vadder, flamandzki malarz, grafik i rysownik, projektant gobelinów (zm. 1655)
 18 kwietnia – Giacomo Carissimi, włoski kompozytor (zm. 1674)
 19 kwietnia – Orazio Benevoli, włoski kompozytor pochodzenia francuskiego (zm. 1672)
 20 kwietnia – Christian Carpzov, niemiecki prawnik i uczony (zm. 1642).
 7 maja – Nikon (patriarcha Moskwy), patriarcha Moskwy i całej Rusi (zm. 1681)
 29 maja – Hendrick van Anthonissen, holenderski malarz marynista, syn Aerta van Antuma (zm. 1656)
 6 czerwca – wódz saski Ernest Albrecht von Eberstein (zm. 1676)
 29 lipca – Simon Dach, niemiecki poeta (zm. 1659)
 8 sierpnia – Cæcilius Calvert, 2. baron Baltimore, angielski kolonizator (zm. 1675)
 15 sierpnia
 Przecław Leszczyński, starosta wschowski, kcyński (zm. 1670)
 Wacław Leszczyński, polski duchowny katolicki, biskup warmiński, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski i Litwy (zm. 1666)
 15 sierpnia – Wacław Leszczyński, biskup warmiński, arcybiskup gnieźnieński od 1658, prymas Polski (zm. 1666)
 23 września – Daniel Czepko von Reigersfeld, śląski poeta i dramatopisarz (zm. 1660)
 6 października – Konstancja Kerschenstein, mieszczka gdańska i śpiewaczka zwana „bałtycką Syreną” (zm. 1653)
 15 października – Maria de Montpensier, księżna de Montpensier (zm. 1627)
 19 października – Thomas Browne, angielski lekarz, pisarz i uczony (zm. 1682)
 23 grudnia – Tianqi, piętnasty cesarz Chin z dynastii Ming (zm. 1627)

 data dzienna nieznana: 
 Adriaen Brouwer, malarz flamandzki (zm. 1638)
 Giacomo Carissimi, kompozytor włoski (zm. 1674)
 Matteo di Guaro Allio, włoski architekt i rzeźbiarz doby baroku (zm. 1670)
 Mikołaj Firlej (1605-1640), syn wojewody lubelskiego (zm. 1640)
 Dominik Aleksander Kazanowski, możnowładca, wojewoda bracławski (zm. 1648)
 Atanazy Ordin-Naszczokin, rosyjski polityk i wysoki urzędnik państwowy (zm. 1680)
 Pierre Patel, francuski malarz okresu baroku, pejzażysta (zm. 1676)
 Piotr Jacek Pruszcz, autor opisu Krakowa, pisarz dewocyjny (zm. 1668)
 Otto Christoph von Sparr, baron, niemiecki feldmarszałek, jeden z dowódców wojsk brandenburskich (zm. 1668)
 Mikołaj Torosowicz, duchowny ormiańskokatolicki (zm. 1681)
 Franciszek Wesselényi, węgierski szlachcic, dowódca wojskowy, palatyn Węgier (zm. 1667).
 Lars Wivallius, szwedzki poeta okresu baroku, awanturnik (zm. 1669)
 Jan Karol Woyna, polski szlachcic, tłumacz, wydawca i językoznawca, leksykograf, filolog, pedagog (zm. 1693)

Zmarli 
 5 marca – Klemens VIII, papież (ur. 1536)
 13 kwietnia – Borys Godunow, car Rosji (ur. ok. 1551)
 27 kwietnia – Leon XI, papież (ur. 1535)
 4 maja – Ulysses Aldrovandi, włoski humanista, lekarz i przyrodnik okresu Odrodzenia (ur. 1522)
 3 czerwca – Jan Zamoyski, polski szlachcic, magnat, hetman wielki koronny, kanclerz wielki koronny (ur. 1542)
 15 października – Akbar, cesarz z dynastii Wielkich Mogołów w północnych Indiach w latach 1556-1605 (ur. 1542)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 17 lutego
 Ostatki: 22 lutego
 Popielec: 23 lutego
 Niedziela Palmowa: 3 kwietnia
 Wielki Czwartek: 7 kwietnia
 Wielki Piątek: 8 kwietnia
 Wielka Sobota: 9 kwietnia
 Wielkanoc: 10 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 11 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 19 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 29 maja
 Boże Ciało: 9 czerwca

Przypisy 

1605