alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Mechanizm

Mechanizm  (gr. μηχανή 'urządzenie') – zespół współpracujących ze sobą części składowych maszyny lub przyrządu spełniających określone zadanie, jak np. przenoszenie ruchu, sił, sygnałów.

Wiedza opisująca mechanizmy zawarta jest w: teorii mechanizmów i maszyn, inżynierii mechanicznej, inżynierii elektrycznej, inżynierii energetycznej, inżynierii elektronicznej.

Słowo to również może opisywać sposób działania lub kolejność zjawisk (np. mechanizm finansowy, mechanizm krasowienia itp.).

Według inżynierii mechanicznej, każdy mechanizm składa się z następujących elementów:
 baza (lub ostoja) – część mechanizmu, względem której odnosi się ruchy pozostałych elementów. W układzie odniesienia mechanizmu baza jest nieruchoma.
 człon czynny – bezpośrednio napędza mechanizm, pobierając energię z zewnątrz.
 człon bierny – odbiera energię i przekazuje ją na zewnątrz mechanizmu
 człony pośredniczące – elementy mechanizmu pośredniczące w przekazaniu ruchu z członu czynnego na bierny.

Rodzaje mechanizmów 
 dźwigniowy
 jarzmowy
 korbowy
 dwuwahaczowy
 zapadkowy
 krzywkowy
 korbowo-wahaczowy
 maltański
 różnicowy
 prowadzenia
 zwrotniczy
 śrubowy
 sterowania
 kierowniczy

Człony mogą mieć różne formy i spełniać różne funkcje, zwykle są to:
 człony sztywne
 popychacz
 koło
 wahacz
 dźwignia
 człony elastyczne – cięgno
 lina
 łańcuch
 pas
 człony podatne
 sprężyna
 amortyzator
 człony pneumatyczne i hydrauliczne

Elementy czynny, bierny i pośredniczące połączone są ze sobą za pomocą przegubów zwanych także parami kinematycznymi.

Mechanizm składa się z jednego lub więcej łańcuchów kinematycznych.

Przypisy
Berta (imię)

Berta – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, wywodzące się od przymiotnika beraht – „lśniący, błyszczący”; pierwotnie zdrobnienie od imion z takim pierwszym lub drugim członem, np. Bertylda, Amalberta, Bertrada, Adalberta. W Polsce zapisywane co najmniej od XIII wieku, w formach Berta (poświadczona w 1252 roku), Berchta, Breta i ze zdrobnieniem Bretka.

Berta imieniny obchodzi 
 1 lub 11 maja, jako wspomnienie św. Berty z Avenay 
 4 lipca, jako wspomnienie św. Berty z Blangy nieopodal Arras
 28 listopada, jako wspomnienie św. Berty z Bingen, matki św. Roberta z Bingen am Rhein.

Znane osoby noszące imię Berta 
 Berta lub święta Aldemberga (539–612) – księżniczka frankijska, żona króla Etelberta z Kentu; jej wpływ doprowadził do wprowadzenia chrześcijaństwa do Anglii 
 Berta Sabaudzka (1051–1087) – królowa Niemiec
 Bertha Benz – pierwsza osoba, która samodzielnie pokonała automobilem dystans 60 mil (96 km)
 Berthe Bovy – belgijska aktorka
 Bertha van Duyne-Brouwer – holenderska lekkoatletka, sprinterka, medalistka olimpijska
 Berta Hohenstauf (1116–1148) – margrabina badeńska, tytularna margrabina Werony
 Bertha Lamme – jedna z pierwszych w USA kobiet-inżynierów
 Berta Lask – niemiecka pisarka
 Berta Litwina – polska aktorka żydowskiego pochodzenia, która zasłynęła głównie z ról w przedwojennych żydowskich filmach i sztukach teatralnych w języku jidysz
 Berthe Morisot – malarka francuska, przedstawicielka impresjonizmu
 Bertha Pappenheim – sufrażystka i społecznica
 Bertha von Suttner – pierwsza kobieta, która otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla
 Bertha Townsend – tenisistka amerykańska, zwyciężczyni mistrzostw USA
 Berta Zuckerkandl-Szeps – austriacka pisarka

Postaci fikcyjne o imieniu Berta 
 Berta Jorkins – pracownica Ministerstwa Magii, pojawiająca się w tomie Harry Potter i Czara Ognia J.K. Rowling

Przypisy 

Żeńskie imiona germańskie
Cecyliusz

Cecyliusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od nazwy rodu Cecyliuszów.

Cecyliusz imieniny obchodzi 1 lutego, 15 maja i 3 czerwca.

Znane osoby noszące imię Cecyliusz:

 Cecil Barclay – oficer tajnej służby wywiadowczej MI6
 Cecil B. DeMille – amerykański filmowiec
 Cecil Farris Bryant – polityk amerykański, działacz Partii Demokratycznej
 Cecil Frank Powell – fizyk angielski, laureat nagrody nobla
 Cecil Purdy – australijski szachista i dziennikarz
 Cecil Rhodes – polityk brytyjski, przedsiębiorca
 Cecyliusz Stacjusz – komediopisarz rzymski

Zobacz też:
 Kwintus Cecyliusz Metellus Nepos Młodszy – polityk rzymski

Żeński odpowiednik: Cecylia

Męskie imiona łacińskie
Czcibora

Czcibora, Ścibora, Cibora – staropolskie imię żeńskie. Męskie odpowiedniki: Czścibor, Ścibor, Czcibor, Cibor, Czesbor. Znaczenie imienia: "walcząca o cześć", "obrończyni czci".

Czcibora imieniny obchodzi 15 maja, 9 września i 14 listopada.

Żeńskie imiona słowiańskie
Dionizja

Dionizja – żeński odpowiednik imienia Dionizy.

Dionizja imieniny obchodzi: 14 lutego, 15 maja, 2 października, 6 grudnia i 12 grudnia.

Znane osoby o imieniu Dionizja:

 Denise Richards – amerykańska aktorka
 Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa (1908–1997) – polska pisarka i eseistka

Żeńskie imiona greckie
Nadzieja (imię)

Nadzieja – imię żeńskie, nawiązujące do jednej z trzech cnót teologalnych. Nadia jest zdrobnieniem od rosyjskiej wersji tego imienia – Nadieżdy. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Nadia w 2009 zajmowała 22. miejsce w grupie imion żeńskich. 
Patronkami imienia są św. męcz. Nadzieja, córka św. Zofii oraz bł. Nadzieja od Jezusa Alhama Valera.

Nadzieja imieniny obchodzi: 15 maja i 30 września; również 1 sierpnia (jako wspomnienie św. męcz. Nadziei).

Odpowiedniki w niektórych językach 
 angielski – Hope, Nadine
 bułgarski – Nadeżda (Nada)
 czeski – Naděje (Nad’a)
 fiński – Toivo
 francuski – Espérance, Nadine
 hiszpański – Esperanza
 łaciński – Spes
 (nowo)grecki – Elpis
 portugalski – Esperença
 rosyjski – Nadieżda (Nadia)
 ukraiński – Nadija
 węgierski – Reményke
 włoski – Speranza

Znane osoby o tym imieniu 
 Nadia Ali (ur. 1980) – amerykańska piosenkarka
 Nadzieja Artymowicz (1946—2023) – poetka z mniejszości białoruskiej na Podlasiu
 Nadzieja Astapczuk (ur. 1980) – białoruska lekkoatletka
 Nadia Boulanger (1887–1979) – kompozytorka francuska
 Nadia Comăneci (ur. 1961) – gimnastyczka rumuńska
 Nadia Fanchini (ur. 1986) – włoska narciarka alpejska
 Nadia Hilu (ur. 1953–2015) – izraelska polityk
 Nadia Zighem, właściwie Nâdiya (ur. 1973) – francuska piosenkarka
 Nadieżda Krupska (1869–1939) – działaczka komunistyczna, żona Włodzimierza Lenina
 Nadia Nadim – duńska futbolistka pochodząca z Afganistanu, uczestniczka Mistrzostw Europy 2009 i 2013
 Nadieżda Pietrowa (ur. 1982) – tenisistka rosyjska
 Hope Sandoval (ur. 1966) – amerykańska piosenkarka
 Nadieżda Skardino (ur. 1985) – białoruska biathlonistka
 Hope Solo (ur. 1981) – amerykańska futbolistka grająca na pozycji bramkarza
 Nadia Styger (ur. 1978) – szwajcarska narciarka alpejska
 Nadieżda Tkaczenko (ur. 1948) – ukraińska lekkoatletka startująca w barwach ZSRR, która specjalizowała się w wielobojach
 Nadieżda Zięba  (ur. 1984) – polska badmintonistka pochodzenia białoruskiego
 Destiny Hope Cyrus, znana jako Miley Cyrus (ur. 1992) – amerykańska piosenkarka i aktorka

Zobacz też 

 Nadziejów – 2 miejscowości w Polsce
 (2071) Nadezhda – planetoida

Przypisy 

Imiona żeńskie

en:Hope (given name)
Bruno (imię)

Bruno, Brunon – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa brün oznaczającego „niedźwiedź” lub „brunatny”. Forma Brunon powstała pod wpływem łacińskim. W Polsce imię Bruno po raz pierwszy zanotowano w 1236 roku.

W 2022 roku imię Bruno nosiło 13566 obywateli Rzeczypospolitej Polskiej (138. pozycja wśród imion męskich), natomiast w wariancie Brunon 3292 (228. pozycja).

Bruno i Brunon imieniny obchodzą: 17 maja, 12 lipca, 14 lipca, 18 lipca, 6 października, 11 października i 15 października.

Znane osoby noszące to imię 
 Święci
 Bruno I z Kolonii - arcybiskup Kolonii, brat cesarza Ottona I (wspomnienie liturgiczne: 11 października)
 Bruno Kartuz - mnich, założyciel kartuzów (wspomnienie liturgiczne: 6 października)
 Bruno Bonifacy z Kwerfurtu - biskup misyjny działający na terenach północnej Polski (wspomnienie liturgiczne: 12 lipca)
 Bruno z Segni - kardynał, mnich, opat na Monte Cassino (wspomnienie liturgiczne: 18 lipca)
 Bruno (biskup Würzburga) - biskup (wspomnienie liturgiczne: 27 maja)
 Pozostałe osoby
 Bruno Bellone
 Bruno Binnebesel
 Bruno Gröning
 Bruno Jasieński 
 Bruno Kiciński
 Bruno Kovačić
 Brunon Marchewka
 Brunon Olbrycht
 Bruno Platter – duchowny katolicki, wielki mistrz krzyżacki
 Bruno Pontecorvo – fizyk włoski
 Bruno Senna – brazylijski kierowca wyścigowy
 Bruno Schulz
 Bruno Winawer
 Brunon Zwarra - polski publicysta
 Ryszard Milczewski-Bruno – pseudonim
 Brunon Hołyst
 Bruno Mars, właściwie Peter Gene Hernandez – amerykański wokalista, producent muzyczny i autor tekstów
 Bruno O’Ya – aktor, muzyk, sportowiec

Odmiana przez przypadki 
Zgodnie z tradycyjną wykładnią zasad gramatycznych wariant imienia Bruno posiada identyczną deklinację, co Brunon (np. narzędnik l. poj. Brunonem, a nie Brunem). Podobnie ta zasada dotyczy takich męskich imion, jak Iwo/Iwon, Hugo/Hugon, Otto/Otton (ale już nie słowiańskich imion męskich zakończonych na literę o np. Mieszko, Joszko). Gdzieniegdzie zdarza się nie odmieniać imienia (np. Przeczytałem książkę Bruno Schulza). Są też głosy usprawiedliwiające potoczną odmianę imienia w wariancie zakończonym na o.

Zobacz też 

 (1570) Brunonia

Przypisy 

Męskie imiona germańskie
Herakliusz (imię)

Herakliusz – alternatywna forma imienia Herakles, powstała przez spolszczenie zlatynizowanej postaci Heraklesa – Heraclius.

Postać literacka o tym imieniu to Herakliusz Bilewicz, dziadek Oleńki z "Potopu" Henryka Sienkiewicza.

Herakliusz imieniny obchodzi 17 maja i 8 czerwca (jako wspomnienie św. Herakliusza, biskupa, z VI wieku)

Zobacz też: (2115) Irakli

Męskie imiona greckie
Sławomir

Sławomir, Sławomiar (zdrob. Sławek) – staropolskie męskie imię pochodzenia słowiańskiego, złożone z członów Sławo- („sława, sławić”) i -mir („pokój, spokój, dobro, świat”). Imię to prawdopodobnie znaczyło tyle, co „ten, który zdobywa sławę poprzez pokój, pokojowe zachowanie, zaprowadzanie porządku, spokoju” (w przeciwieństwie do imion typu Borzysław, w których sława zdobywana jest w walce).

Żeński odpowiednik: Sławomira

Sławomir imieniny obchodzi: 17 maja, 5 listopada i 23 grudnia.

Podobne imiona staropolskie: Sławobor, Sławociech, Sławosław

Porównaj: Mirosław

Wybrane osoby o imieniu Sławomir

Zobacz też 
 

Męskie imiona słowiańskie
Iwo

Iwo, Iwon – imię męskie pochodzenia germańskiego (ewentualnie celtyckiego). Wywodzi się najprawdopodobniej z języka staro-wysoko-niemieckiego iwa oznaczającego „drzewo cisowe”, „łuk z cisowego drewna” lub wierzba, ewentualnie bretońska (iroszkocka) forma imienia Jan będąca zapożyczeniem  z jęz. greckiego od Ιωάννης. Forma Iwon powstała pod wpływem łacińskim. W Polsce imię Iwo zanotowano już w 1206 roku. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Iwo w 2017 r. zajmował 97. miejsce w grupie imion męskich. 

Według SGKPiKS; Iwo, Iwon, Iwik, dawne imię, częste w Wielkopolsce i Małopolsce w epoce piastowskiej, stanowi źródłosłów nazw: Iwanowice, Iwonowice, Iwony, Iwonie, Iwowe, Iwiczne, które należy wyróżniać od podobnych nazw utworzonych od rusińskiej formy imienia Jan (Iwan), która znana była również w epoce piastowskiej. 

Żeński odpowiednik: Iwona 

Iwo imieniny obchodzi 19 maja, 4 września, 27 października i 23 grudnia.

Znane osoby o imieniu Iwo:
 Iwo z Bretanii, święty
 Ivo Andrić, bośniacki pisarz
 Iwo Białynicki-Birula
 Iwo Jaworski
 Ivo Karlović
 Iwo Odrowąż
 Iwo Cyprian Pogonowski
 Iwo Pawłowski
 Ivo Pešák
 Ivo Pogorelić
 Iwo Wojciechowski
 Iwo Zaniewski

Zobacz też:
 Sant’Ivo alla Sapienza – kościół w Rzymie

Przypisy 

Męskie imiona germańskie
Pękosław

Pękosław –  staropolskie imię męskie, złożone z członów Pęko- ("pęk, wiązka", ale pękać się – "rozpadać się, przestawać być całym") i -sław ("sława"). Mogło oznaczać "ten, którego sława jest silna i oparta na wielu czynach", albo też "ten, którego sława się rozpada".

Pękosław imieniny obchodzi 19 maja i 4 sierpnia.

Żeński odpowiednik: Pękosława.

Męskie imiona słowiańskie
Bernardyna

Bernardyna – żeński odpowiednik imienia Bernardyn. Patronką tego imienia jest św. Bernardyna z Foligno.

Bernardyna imieniny obchodzi 21 września i 23 września (druga data na pamiątkę bł. Bernardyny Marii Jabłońskiej).

Żeńskie imiona germańskie
Kryspin

Kryspin – imię męskie pochodzenia łacińskiego, pierwotnie stanowiące zdrobnienie od łac. imienia męskiego Crispus, które powstało z przymiotnika oznaczającego „kędzierzawy”. Kryspin po raz pierwszy został poświadczony w Polsce w 1226 roku, w formach Krzyszpin i Kryspin. Możliwe staropolskie zdrobnienia to: Krzysz, Krzysza, Krzyszcz, Krzyszczek, Krzyszczko, Krzyszczk, Krzyszek, Krzyszka, Krzyszko, Krzyszna, Krzych, Krzychna.

Istnieje ośmiu świętych katolickich o tym imieniu.

Żeński odpowiednik: Kryspina

Odpowiedniki w innych językach 
 łacina – Crispinus
 język włoski – Crispino
 język niemiecki – Crispin, Crispinus, Krispin
 język angielski – Crispin
 język francuski – Crispin, Crépin
 język hiszpański – Crispin

Kryspin imieniny obchodzi 
 7 stycznia, jako wspomnienie św. Kryspina, biskupa Pawii,
 19 maja, jako wspomnienie św. Kryspina z Viterbo,
 25 października, jako wspomnienie św. Kryspina, wspominanego razem ze św. św. Kryspinianem,
 19 listopada, jako wspomnienie bł. Kryspina, biskupa,
 3 grudnia, jako wspomnienie św. Kryspina, wspominanego razem ze śwśw. Klaudiuszem, Janem, Maginą i Stefanem,
 5 grudnia, jako wspomnienie św. Kryspina, wspominanego razem ze śwśw. Juliuszem, Potamią, Feliksem i Gratusem.

Znane osoby noszące imię Kryspin 
 Kryspin i Kryspinian (zm. ok. 286) – święci katoliccy i prawosławni
 Kryspin z Viterbo (1668–1750) – włoski kapucyn, święty Kościoła katolickiego
 Kryspin Cieszkowski (1730–1792) – biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy lwowski w latach 1772–1792
 Crispin Glover (ur. 1964) – aktor, malarz, muzyk i kolekcjoner amerykański
 Crispin Lipscomb (ur. 1979) – kanadyjski snowboardzista
 Andrzej Kryspin Babuchowski (ur. 1949) – wykładowca akademicki, były wiceminister rolnictwa
 Michał Kryspin Pawlikowski (1893–1972) – polski pisarz emigracyjny
 Miguel Tiago Crispim Rosado (ur. 1979) – portugalski polityk, od 2005 poseł do Zgromadzenia Republiki
 Kryspin Dworak (ur. 1969) – polski dziennikarz sportowy

Zobacz też 

 Crespin – 3 miasta we Francji
 Kryspinów – wieś w Polsce
 Saint-Crépin – 2 miejscowości we Francji
 Saint-Crépin-aux-Bois
 Saint-Crépin-d’Auberoche
 Saint-Crépin-de-Richemont
 Saint-Crépin-et-Carlucet
 Saint-Crépin-Ibouvillers
 Saint-Crespin
 Saint-Crespin-sur-Moine

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Przedsława

Przedsława, Przecława, Przecsława, Przesława –  staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Przed- („przed”, ale też „naj”, „przez” i wiele innych) i -sława („sława”). Mogło oznaczać „tę, która stawia sławę ponad inne rzeczy” lub „tę, której sława jest większa, niż innych”. Męskie odpowiedniki: Przedsław, Przecław, Przecsław, Przesław. W źródłach poświadczone jest jako Przecsława (1330) i Przedsława (XIII i XIV wiek).

Przedsława, Przecława,  Przecsława, Przesława imieniny obchodzą 16 lutego i 21 maja.

Przypisy

Bibliografia 
 

Żeńskie imiona słowiańskie
Emil

Emil – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od nazwiska rzymskiego rodu Emiliuszów (Aemilius). Łacińskie słowo aemulor oznacza „rywalizujący”. Patronem imienia jest Emil z Kordoby (†852), męczennik i święty katolicki wspominany 15 września.

Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Emil w 2017 zajmował 73. miejsce w grupie imion męskich. W całej populacji Polaków Emil zajmował w 2017 r. 98. miejsce (26 740 nadań).

Żeńska forma: Emilia.

Emil imieniny obchodzi: 1 lutego, 22 maja, 26 maja, 28 maja, 18 czerwca, 5 sierpnia, 16 sierpnia, 11 października i 16 października.

Odpowiedniki w innych językach 
 angielski: Emil
 esperanto: Emilo
 francuski: Émile
 hiszpański: Emilio
 łacina: Aemilus
 niemiecki: Emil, Amil
 etnolekt śląski: Ymil, Yjmil

Znane osoby noszące imię Emil 
 Émile Allais
 Émile Baudot
 Émile Borel
 Emilio Butragueño
 Émile Combes
 Émile Coué
 Émile Deschanel
 Émile Durkheim
 Emil Gołogórski
 Emile Griffith
 Emil Hegle Svendsen
 Emile Heskey - piłkarz angielski
 Emile Hirsch
 Émile Jaques-Dalcroze
 Émile Jonassaint
 Emil Karewicz
 Émile Lahoud
 Emil Lask
 Émile Lokonda Mpenza
 Émile François Loubet
 Emil Młynarski
 Emile M’Bouh
 Emil Nalborczyk
 Emil Orzechowski - teatrolog
 Emil Pływaczewski - prawnik
 Emil Leon Post
 Emil Racoviță
 Émile Reuter
 Emile Marc de Saint-Hilaire
 Emil Sajfutdinow - rosyjski żużlowiec
 Emił Stojanow (ur. 1959) – bułgarski dziennikarz, wydawca i działacz kulturalny, poseł do Parlamentu Europejskiego
 Emil Škoda
 Emil Wąsacz
 Emil Wedel
 Émile Waldteufel
 Emil Zátopek
 Emil Zegadłowicz
 Emil Zola
 Paul-Émile Botta
 Paul Émile Lecoq de Boisbaudran
 Jules-Émile Péan

Zobacz też 
 Emil – bohater traktatu pedagogicznego, napisanego przez Jana Jakuba Rousseau
 Emilian

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Wiesław

Wiesław – staropolskie imię męskie. Była to skrócona forma imienia Wielisław, Wielesław. Mogło oznaczać „tego, kto pragnie sławy”. Według Władysława Kopalińskiego jest to imię literackie utworzone przez Wincentego Reklewskiego pod koniec XVIII w. spopularyzowane przez poemat Wiesław Kazimierza Brodzińskiego, co nie jest prawdą w świetle nowszych analiz.

Wiesław imieniny obchodzi: 22 maja, 7 czerwca, 21 listopada i 9 grudnia.

Wśród najpopularniejszych polskich imion Wiesław zajmuje 460 miejsce

Osoby noszące imię Wiesław 
 Wiesław Chrzanowski – marszałek Sejmu I kadencji
 Wiesław Dudek – tancerz baletowy
 Wiesław Dymny – pisarz
 Wiesław Gołas – aktor
 Wiesław Gąsiorek – tenisista
 Wiesław Jaguś – żużlowiec
 Wiesław Kaczmarek – polityk
 Wiesław Komasa – aktor
 Wiesław Kilian – polityk
 Wiesław Mering – biskup
 Wiesław Michnikowski – aktor
 Wiesław Myśliwski – pisarz
 Wiesław Ochman – śpiewak operowy
 Wiesław Pyzalski – muzyk
 Wiesław Skrzydło – prawnik
 Wiesław Szczepański – polityk
 Wiesław Śmigiel – biskup
 Wiesław Tupaczewski – satyryk, założyciel i członek Kabaretu OT.TO
 Wiesław Woda – polityk 

Pseudonim Wiesław nosił komunistyczny polityk Władysław Gomułka (w tekstach propagandowych określany jako „Towarzysz Wiesław”; w składzie Sejmu Ustawodawczego wymieniony jako Wiesław Gomułka).

Żeński odpowiednik: Wiesława.

Zobacz też

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Wiesława

Wiesława – staropolskie imię żeńskie, zdrobniale: Wiesia, Wisia. Jest to żeński odpowiednik imienia Wiesław. Była to skrócona forma imienia Wielisława. Mogło oznaczać „tę, która pragnie sławy”.

Wiesława imieniny obchodzi 22 maja.

Osoby o tym imieniu 
 Wiesława Grochowska – polska aktorka
 Wiesława Kwaśniewska – polska aktorka teatralna
 Wiesława Kwiatkowska – dziennikarka
 Wiesława Mazurkiewicz – polska aktorka
 Wiesława Sós – polska piosenkarka
 Wiesława Tomaszewska – polska brydźystka
 Wiesława Ziółkowska – polska polityk, ekonomistka

Przypisy 

Żeńskie imiona słowiańskie
Budziwoj

Budziwoj, Budźwoj –  staropolskie imię męskie, złożone z członów Budzi-, Budź- ("budzić") i -woj ("wojownik"). Oznacza "tego, który budzi wojowników, wzywa do walki".

Historia

Imię Budziwoj wymienione jest w wielu średniowiecznych źródłach. W okresie tym było popularnym imieniem w Polsce. Wymienia je jedna z rot sądowych zapisana podczas procesu sądowego w Kościanie odbywającego się w roku 1398: „Jako to świadczymy, jako kiedy Budziwoj przyszedł żędać prawa na złodzieja(...)”.

Budziwoj imieniny obchodzi: 23 maja i 26 września.

Przypisy

Bibliografia 
 

Męskie imiona słowiańskie
Iwona

Iwona – żeński odpowiednik imienia Iwo.

Iwona imieniny obchodzi razem z Iwonem, tj. 19 maja, 4 września i 23 grudnia. Funkcjonują także w różnych kalendarzach inne daty imienin, np. 23 maja, które zostały do nich wpisane ze względu na różnice między kalendarzami liturgicznymi różnych krajów – w źródłach anglojęzycznych wspomnienie św. Iwona z Chartres umieszczone jest 23 maja, podczas gdy w polskich – 23 grudnia.

Znane osoby noszące imię Iwona 
 Iwona Arent – posłanka
 Iwona Bielska – aktorka
 Iwona Biernacka – aktorka
 Iwona Blecharczyk – laureatka nagrody Barbie Shero, kierowczyni
 Iwona Błaszkowska – piłkarka ręczna, reprezentantka Polski
 Iwona Borowicka – śpiewaczka operowa
 Iwona Brzezińska – lekkoatletka, sprinterka
 Yvonne Catterfeld – niemiecka piosenkarka
 Yvonne Cernota (1979–2004) – niemiecka bobsleistka
 Yvonne Elliman – amerykańska piosenkarka
 Yvonne Fair – amerykańska piosenkarka
 Iwona Guzowska – pięściarka, posłanka
 Iwona Hossa – śpiewaczka operowa
 Iwona Kozłowska – posłanka
 Iwona Kubicz – dziennikarka, prezenterka telewizyjna
 Iwona Kutyna – dziennikarka, prezenterka telewizyjna
 Iwona Loranc – piosenkarka
 Iwona Dzięcioł-Marcinkiewicz – łuczniczka
 Iwona Matkowska – zapaśniczka
 Iwona Katarzyna Pawlak – aktorka
 Iwona Petry – aktorka
 Iwona Radziszewska – dziennikarka telewizyjna
 Iwona Rulewicz – aktorka
 Yvonne Ryding – szwedzka Miss World 1984
 Iwona Schymalla – dziennikarka, prezenterka telewizyjna
 Yvonne Sherman (1931–2005) – amerykańska łyżwiarka figurowa
 Yvonne Strahovski – aktorka
 Iwona Surmik – pisarka
 Iwona Szewczyk (imię zakonne Felicyta) – siostra zakonna, malarka
 Iwonka Surwiłła – białoruska polityk
 Iwona Szymańska-Pavlović – tancerka, jurorka turniejów tańca
 Iwona Śledzińska-Katarasińska – działaczka polityczna, posłanka, dziennikarka
 Iwona Węgrowska – piosenkarka
 Iwona Wszołkówna – aktorka

Zobacz też:
 (1301) Yvonne – planetoida
 Iwona, księżniczka Burgunda – dramat Witolda Gombrowicza
 Iwonka – film

Przypisy 

Żeńskie imiona germańskie
Estera (imię)

Estera – imię żeńskie pochodzenia biblijnego. Nosiła je tytułowa, główna bohaterka Księgi Estery (hebr. Ester, אֶסְתֵּר). Imię to wywodzi się od słowa staroperskiego setarah oznaczającego „gwiazda”; może mieć również rodowód akadyjski – od imienia bogini Isztar.

W Polsce imię to było znane w formach Ester i Hester (1431). Dość często nadawali je polscy Żydzi.

Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Estera w 2017 r. zajmowała 133. miejsce w grupie imion żeńskich.

Estera imieniny obchodzi 1 lipca.

Imię Estera w innych językach 
 angielski: Essie, Esta, Etty, Hester, Hettie, Tess
 fiński, kurdyjski, czeski, portugalski, jęz. skandynawskie, hiszpański: Esther
 fiński: Esteri
 francuski: Estée
 irlandzki: Eistir
 słowacki, rumuński: Estera
 rosyjski: Esfir, Yesfir
 węgierski: Eszter
 hebrajski: אֶסְתֵּר
 niderlandzki: Hester

Znane osoby 
 Esther Canadas – hiszpańska modelka i aktorka,
 Essie Davis – australijska aktorka,
 Ester Dean – amerykańska wokalistka,
 Esther Duflo – francusko-amerykańska ekonomistka, laureatka Nagrody Nobla,
 Ester Herlitz – izraelska polityk,
 Estera Kowalska – polska aktorka,
 Estée Lauder – amerykańska założycielka marki kosmetoogicznej o tej samej nazwie własnej,
 Ester Ledecká – czeska snowboardzistka oraz narciarka,
 Esther Lederberg – amerykańska mikrobiolog, immunolog i genetyczka,
 Ester Ofarim – izraelska wokalistka,
 Esther Phillips – amerykańska wokalistka,
 Ester Razi’el-Na’or – izraelska polityk,
 Ester Salmowic – izraelska polityk,
 Esther Süss – szwajcarska kolarka górska,
 Esterina Tartman – izraelska polityk,
 Esther Vergeer – holenderska tenisistka,
 Ester Wilenska – izraelska polityk,
 Esther Williams – amerykańska pływaczka i aktorka,
 Estera Żeromska – polska japonistka.

Zobacz też 
 Esterka Małach

Przypisy 

Żeńskie imiona semickie
Ewelina

Ewelina – imię żeńskie.

Ewelina imieniny obchodzi: 26 maja i 24 grudnia.

Pochodzenie imienia 
Imię wywodzi się od irlandzkiego „Éibhleann” i oznacza radość, światło. Inna możliwość to starofrancuskie aveline (mały ptak), co jest zdrobnieniem od łacińskiego avis (ptak).

Znane osoby noszące imię Ewelina 
 Evelyn Ashford – amerykańska sprinterka
 Evelyn De Morgan – brytyjska malarka
 Ewelina Flinta – polska piosenkarka
 Evelyn Glennie – szkocka perkusistka
 Ewelina Hańska – polska arystokratka, żona Honoré de Balzaca
 Evelyn Insam – włoska skoczkini narciarska 
 Ewelina Januszewska – polska szachistka
 Evelyn Keyes – amerykańska aktorka
 Evelyn Knight – amerykańska piosenkarka
 Ewelina Kobryn – polska koszykarka
 Ewelina Kopic – polska dziennikarka
 Ewelina Lisowska – polska piosenkarka
 Evelyn Matthei – chilijska polityk
 Ewelina Nurczyńska-Fidelska – polska historyk filmu
 Ewelina Ptak – polska lekkoatletka
 Ewelina Ruckgaber – polska aktorka, prezenterka telewizyjna i piosenkarka
 Ewelina Saszenko – litewsko - polska piosenkarka
 Evelyn Sears – amerykańska tenisistka
 Ewelina Serafin – polska aktorka
 Ewelina Sętowska-Dryk – polska lekkoatletka
 Ewelina Toborek – polska siatkarka
 Ewelina Walendziak – polska aktorka
 Eveline Widmer-Schlumpf – szwajcarska polityk, Prezydent Szwajcarii

Przypisy 

Żeńskie imiona celtyckie
Wilhelmina

Wilhelmina − historyczna dzielnica Katowic.
 Wilhelmina (królowa Holandii)
 Wilhelmina (imię)
Stanisław Królak

Stanisław Królak (ur. 26 stycznia 1931 w Warszawie, zm. 31 maja 2009) – polski kolarz szosowy i trener kolarski. Pierwszy polski zwycięzca Wyścigu Pokoju w 1956.

Życiorys 
Syn Stanisława. W karierze sportowej reprezentował stołeczne kluby Sarmata i Legia. W 1961 ukończył Studium Pomaturalne przy Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Początkowo pracował jako instruktor i trener kolarski w klubach Gwardia, Legia, Polonia, Sarmata i Spójnia. W 1949 pierwszy raz wziął udział w zawodach kolarskich i wygrał wyścig o „Puchar Życia Warszawy”. W 1952 wystartował pierwszy raz w Wyścigu Pokoju. 15 maja 1956 na mecie w Pradze jako pierwszy Polak w historii wygrał ten wyścig (w jego trakcie triumfował w jednym etapie).

Inne osiągnięcia:
 Dwukrotny indywidualny mistrz Polski w wyścigu ze startu wspólnego w latach 1952 i 1955, wicemistrz z 1953, brązowy medalista z 1958.
 Czterokrotny drużynowy mistrz Polski w wyścigu ze startu wspólnego w latach 1950, 1953, 1954 i 1955.
 Indywidualny mistrz Polski w wyścigu górskim w 1952.
 Indywidualny mistrz Polski w wyścigu przełajowym w 1955.
 Dwukrotny drużynowy mistrz Polski na torze na 4000 m na dochodzenie w latach 1950 i 1954.
 Uczestnik mistrzostw świata w wyścigu szosowym w latach 1953, 1955 i 1958.
 Siedmiokrotny uczestnik Wyścigu Pokoju: 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1958 i 1961.
 Pięciokrotny uczestnik Wyścigu Dookoła Polski: 1953, 1955, 1956, 1958, 1960.

Po zakończeniu kariery sportowej prowadził z jednym z rzemieślniczych pawilonów usługowych przy ul. Marchlewskiego (od 1990 al. Jana Pawła II) w Warszawie sklep i warsztat rowerowy.

Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Zerzniu (w warszawskiej dzielnicy Wawer).

Ordery i odznaczenia 
 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2008)
 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2000)
 Złoty Krzyż Zasługi (1953, za zasługi i osiągnięcia w dziedzinie kultury fizycznej i sportu)
 Tytuł Sportowca 30-lecia PRL
 Odznaka „Zasłużony Mistrz Sportu”

W kulturze masowej 
Odniesienia do Stanisława Królaka pojawiły się w odcinku 9. pt. „Po obu stronach muru” serialu telewizyjnego Dom z 1982 w reżyserii Jana Łomnickiego. Najpierw został w nim wyemitowany fragment transmisji ze zwycięstwa w Wyścigu Pokoju 1956, a następnie główny bohater Andrzej Talar (Tomasz Borkowy) odwiedzając Ewę Szymosiuk (Halina Rowicka) wita ją słowami: Może wypijemy za zwycięstwo Królaka?

Przypisy 

Kolarze Sarmaty Warszawa
Ludzie urodzeni w Warszawie
Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
Odznaczeni odznaką „Zasłużony Mistrz Sportu” (Polska)
Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
Polscy kolarze szosowi
Polscy trenerzy kolarstwa
Zwycięzcy Wyścigu Pokoju
Pochowani na cmentarzu parafialnym w Zerzeniu w Warszawie
Urodzeni w 1931
Zmarli w 2009
Juliusz

Juliusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające należącego do rodu Juliuszów (Iulii). Jego żeńskim odpowiednikiem jest Julia.

Imieniny obchodzi: 19 stycznia, 12 kwietnia, 27 maja, 19 sierpnia i 5 grudnia.

Odpowiedniki w niektórych językach 
 francuski – Jules
 hiszpański, portugalski – Julio
 łotewski – Jūlijs
 rosyjski – Юлий Julij
 rumuński – Iuliu
 węgierski – Gyula
 włoski – Giulio

Znane postacie noszące imię Juliusz 
 papież Juliusz I – święty katolicki
 papież Juliusz II
 papież Juliusz III
 Juliusz Archelaus
 Juliusz Bardach
 Jules Barthélemy-Saint-Hilaire – uczony francuski, polityk i filozof
 Yul Brynner – amerykański aktor
 Juliusz Cezar – starożytny dyktator Rzymu, (chociaż od niego pochodzi imię Juliusz, sam nosił imię (praenomen) Gajusz)
 Julio Cortázar – pisarz argentyński
 Julius Hammling – ornitolog niemiecki
 Gyula Illyés – pisarz węgierski
 Juliusz Joniak – polski malarz
 Juliusz Kaden-Bandrowski – powieściopisarz i publicysta
 Juliusz Kleiner – polonista
 Juliusz Kossak – polski malarz
 Juliusz Kydryński – tłumacz
 Juliusz Koszałka – jeden z ważniejszych członków Gryfa Pomorskiego
 Juliusz Machulski – polski reżyser
 Julij Martow – rosyjski polityk i publicysta, jeden z liderów mienszewików.
 Juliusz Paetz – arcybiskup metropolita poznański
 Jules Rimet – francuski działacz sportowy, pomysłodawca mundiali
 Juliusz Siudziński – autorytet w dziedzinie konserwacji i rekonstrukcji pojazdów zabytkowych
 Juliusz Slaski - polski antropolog, alpinista i dziennikarz Głosu Ameryki i Radia Wolna Europa
 Juliusz Słowacki – polski poeta
 Jules Verne – pisarz francuski, ojciec literatury fantastyczno-naukowej
 Juliusz Żuławski – pisarz
 Juliusz – książę Brunszwiku

Kultura 
 Górnośląska Nagroda Literacka „Juliusz”
 Juliusz – polski film z 2018 roku w reżyserii Aleksandra Pietrzaka

Zobacz też 
 Juliusze – ród rzymski

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Maksymin

Maksymin – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wśród patronów – św. Maksymin (†IV wiek).

Maksymin imieniny obchodzi: 29 maja, 8 czerwca i 15 grudnia.

Znane osoby noszące imię Maksymin:
 Maksymin Trak – cesarz rzymski
 Maksymin z Trewiru (zm. 346) – biskup, święty katolicki, wspomnienie 29 maja
 Maksymin Daja – cesarz rzymski
 Maximin Isnard – polityk francuski czasów Wielkiej Rewolucji Francuskiej, żyrondysta. 

Zobacz też:

 Saint-Même-le-Tenu
 Massimino

Męskie imiona łacińskie
Teodozja (imię)

Teodozja – imię żeńskie pochodzenia greckiego, żeński odpowiednik imienia Teodozy. Oznacza „dana od Boga”. Patronką imienia jest św. Teodozja z Cezarei (†307), męczennica.

Teodozja  obchodzi imieniny: 14 lutego, 2 kwietnia, 29 maja, 11 czerwca i 18 lipca. 

Zobacz też:
 Teodozjów

Przypisy 

Żeńskie imiona greckie
Kaukaz

Kaukaz – łańcuch górski
 Kaukaz – region geograficzny i historyczny
 Kaukaz Północny (Przedkaukazie)
 Kaukaz Południowy (Zakaukazie)
 Mały Kaukaz
 Kaukaz indyjski – starożytna nazwa gór Hindukusz
 Kaukaz (Montes Caucasus) – pasmo gór księżycowych
 Kaukaz – wieś na Białorusi, w obwodzie homelskim, w rejonie kormańskim
 Kaukaz – poemat Tarasa Szewczenki
 Kaukaz – azersko-rosyjski film fabularny z 2007 roku
 Owczarek kaukaski, zwany potocznie kaukazem
Wielki Kaukaz

Wielki Kaukaz (azer.: Böyük Qafqaz; gruz.: კავკასიონის ქედი, trl.: Kavkasionis K'edi, trb.: Kawkasionis Kedi; ros.: Большой Кавказ, Bolszoj Kawkaz) – część łańcucha górskiego Kaukazu w Eurazji, rozciągający się na długości ok. 1200 km między morzami: Czarnym i Azowskim na zachodzie a Kaspijskim na wschodzie, na terytorium Rosji, Gruzji i Azerbejdżanu. Najwyższym szczytem jest Elbrus, który wznosi się na wysokość 5642 m n.p.m. Znajduje się tu Park Narodowy „Przyelbrusie”, Kabardyjsko-Bałkarski Rezerwat Wysokogórski, Park Narodowy „Alania”, a także Rezerwat Północnoosetyjski. We wschodniej części Wielkiego Kaukazu znajduje się Park Narodowy „Samurskij” i Rezerwat przyrody „Erzi”, a w zachodniej Teberdyński Park Narodowy.

Geologia 
Wielki Kaukaz jest wąskim antyklinorium. Jego środkowa część zbudowana jest z silnie sfałdowanych prekambryjskich gnejsów, łupków krystalicznych, amfibolitów, kwarcytów i marmurów, a także sylurskich ofiolitów (reliktów płyty oceanicznej). W dewonie zostały one pocięte dajkami diorytów, porfirów i sjenitów. Na północy do tych skał przylega pas wychodni skał okruchowych i węglanowych, sfałdowanych w orogenezie waryscyjskiej i zmetamorfizowanych, z przewarstwieniami wulkanitów kambryjsko-dolnokarbońskich. Na skałach tych leży górnokarbońska molasa z pokładami węgla kamiennego oraz pstre piaskowce i iłowce dolnego permu. W południowej części antyklinorium znajdują się skały okruchowe z paleogenu, przewarstwione wulkanitami. Znajdują się tutaj wulkany Kazbek i Elbrus. Główne fałdowania Wielkiego Kaukazu odbyły się w fazie rodańskiej orogenezy alpejskiej. Na obszarze Wielkiego Kaukazu znajduje się osiem szczytów o wysokości przekraczającej 5000 metrów. Są to kolejno (według wysokości): Elbrus (Rosja), Dychtau (Rosja), Szchara (Rosja oraz Gruzja), Kosztantau (Rosja), Kazbek (Rosja oraz Gruzja), Dżangitau (Rosja oraz Gruzja), Miżyrgi (Rosja) oraz Pik Puszkina (Rosja oraz Gruzja).

Wybrane szczyty 
 Elbrus, 5642 m, 
 Dychtau, 5205 m, 
 Szchara, 5201 m, , najwyższy szczyt Gruzji
 Kosztantau, 5151 m, 
 Kazbek, 5054 m, 
 Dżangitau, 5051 m, 
 Miżyrgi, 5047 m, 
 Pik Puszkina, 5033 m, 
 Katyntau, 4979 m, 
 Szota Rustawelis Mcwerwali/pik Szota Rustaweli, 4859 m, 
 , 4858 m, 
 Uszba, 4710 m, 
 , 4525 m, 
 Tebulos Mta/Tebułosmta, 4493 m, 
 Bazardüzü, 4466 m, 
 Diklos Mta/Dikłosmta, 4285 m, 
 , 3629 m,

Przypisy

Literatura 
 Włodzimierz Mizerski, Geologia regionalna kontynentów, Warszawa 2004, 
 Wojciech Scelina, Elbrus. Przewodnik, Łódź 2022, 

Geologia Azji
Wielki Kaukaz
Góry Azerbejdżanu
Góry Gruzji
Azjatyckie góry Rosji
Europejskie góry Rosji
Ferdynand

Ferdynand – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających „pokój” i „odważny, śmiały” (por. Winand).

Ferdynand imieniny obchodzi: 30 maja, 3 czerwca i 19 października.

Odpowiedniki w innych językach 
 angielski: Ferdinand
 esperanto: Ferdinando
 hiszpański: Fernando, Hernando
 niemiecki: Ferdinand
 portugalski: Fernando
 włoski: Ferdinando
 wilamowski: Ferda

W języku hiszpańskim popularne nazwiska Fernández i Hernández wywodzą się od tego imienia.

Znane osoby noszące imię Ferdynand 
 Ferdynand I
 Ferdynand II
 Ferdynand III
 Ferdynand IV
 Ferdynand VII Hiszpański
 Ferdynand Jarocha - polski artysta rzeźbiarz
 Ferdynand Portugalski (hrabia Flandrii) (zm. 1233)
 Ferdynand de Bragança (zm. 1861) - infant portugalski
 Ferdynand z Portugalii (zm. 1443) - infant portugalski, błogosławiony
 Fernando Alonso - hiszpański kierowca wyścigowy
 Ferdinand Freiligrath - niemiecki poeta i tłumacz
 Fernando Hierro - hiszpański piłkarz
 Ferdinand Lindemann - niemiecki matematyk, który wykazał przestępność liczby π
 Ferdynand Magellan - portugalski żeglarz
 Ferdinand de Saussure - szwajcarski językoznawca, twórca strukturalizmu
 Ferdinand Marcos - dyktator Filipin
 Fernando Meira - portugalski piłkarz
 Fernando Morientes - piłkarz hiszpański
 Ferdynand Ossendowski - polski podróżnik i pisarz
 Ferdinand Porsche - niemiecki konstruktor samochodów
 Fernando Redondo - argentyński piłkarz
Ferdynand Ruszczyc - malarz
 Ferdynand Rymarz - przewodniczący PKW
 Fernando Torres - hiszpański piłkarz, Mistrz Europy, Mistrz Świata
 Ferdinand von Zeppelin - niemiecki konstruktor sterowców
 Fernando Llorente - hiszpański piłkarz, Mistrz Świata
To imię nosi również główny bohater popularnego serialu „Świat według Kiepskich” - Ferdynand Kiepski.

Zobacz też 
 Ferdinand

Przypisy 

Męskie imiona germańskie
Ernesta

Ernesta — żeński odpowiednik imienia Ernest.

Ernesta imieniny obchodzi: 31 maja i 31 lipca.

Znane osoby noszące imię Ernesta:
 Antonina Ernesta Amalia Sachsen-Coburg-Saalfeld — niemiecka księżniczka z dynastii Sachsen-Coburg-Saalfeld, księżna Saksonii.

Żeńskie imiona germańskie
Ernestyna

Ernestyna – imię żeńskie, żeński odpowiednik imienia Ernest oznaczającego "poważny, stanowczy". W Kościele katolickim istnieją dwie patronki tego imienia. Innym żeńskim odpowiednikiem imienia Ernest jest Ernesta.

Ernestyna imieniny obchodzi 14 kwietnia i 22 listopada.

Znane osoby o imieniu Ernestyna:
 Ernestine Rose (1810–1892) – pierwsza znana feministka ateistyczna (polskiego pochodzenia)
 Jane Russell, właśc. Ernestine Jane Geraldine Russell
 Ernestyna Winnicka

Zobacz też:

 Ernestina
 (698) Ernestina
 Ernestynów

Żeńskie imiona germańskie
Petroniusz (imię)

Petroniusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Pochodzi od rzymskiego nazwiska rodowego Petroniuszy (gens Petronia), przy czym nazwa rodu Petronia jest związana prawdopodobnie z etruskim petruni o nieustalonym znaczeniu. Petroniusz jest nadawany w Polsce co najmniej od pierwszej poł. XIX wieku. Istnieje trzech świętych katolickich o tym imieniu.

Jego żeńskim odpowiednikiem jest Petronia.

Petroniusz imieniny obchodzi: 
 10 stycznia, w dniu wspomnienia św. Petroniusza, biskupa Die,
 6 września, w dniu wspomnienia św. Petroniusza, biskupa Werony, 
 4 października, w dniu wspomnienia św. Petroniusza, biskupa Bolonii

Znane osoby noszące imię Petroniusz: 
 Petroniusz (27–66) – rzymski pisarz (poeta), filozof i polityk; arbiter elegantiae
 Petroniusz Maksymus – (ok. 396–455) – rzymski polityk 

Zobacz też: 
 Petroniusz – postać z powieści Quo vadis Henryka Sienkiewicza 
 (3244) Petronius – planetoida
 Petronius Platform – platforma wydobywcza w Zatoce Meksykańskiej,

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Petronia

Petronia — żeński odpowiednik imienia Petroniusz

Petronia imieniny obchodzi: 31 maja i 4 października.

Żeńskie imiona greckie
Kardynałek chiński

Kardynałek chiński, kardynałek (Tanichthys albonubes) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Często spotykany w akwariach.

Występowanie 
Chiny (Góry Południowochińskie) oraz Wietnam.

Charakterystyka 
Barwa brunatno-czerwona z pręgą żółtą, zielonkawą lub niebieską, płetwy czerwonawe, samczyk smuklejszy i o nieco większych płetwach od samiczki. Występuje też forma weloniasta wyhodowana w akwariach.

Dorasta do 4 cm długości.

Warunki hodowlane 
Mało wymagająca ryba, odporna na spadki temperatury nawet do 0 °C, optymalna temperatura 17–22 °C, akwarium średnie, pokarm: zjada chętnie zarówno pokarm suchy, jak i żywy. Najlepiej czują się w stadzie powyżej 5 osobników.

Rozmnażanie 
Na czas tarła umieścić samczyki i samiczki w akwarium o gęstych roślinach i temperaturze lekko podwyższonej (najlepiej 20–24 °C). Zaleca się odłowić ryby po tarle ponieważ zdarza się, że rodzice zjadają swoje potomstwo (kanibalizm). Młode wylęgają się po ok. 2–3 dniach. Karmić dobrze rozdrobnionym pokarmem.

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

Karpiowate
Ryby akwariowe
Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1932 roku
Gracjana

Gracjana - żeński odpowiednik imienia Gracjan.

Gracjana imieniny obchodzi razem z Gracjanem: 23 października.

Żeńskie imiona łacińskie
Hortensjusz

Hortensjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „ogrodnik”. Pochodzi od nazwiska rzymskiego rodu Hortensjuszy. Patronem tego imienia jest św. Hortensjusz, biskup.

Hortensjusz imieniny obchodzi 11 stycznia.

Osoby noszące to imię:
Hortensjusz Hortalus

Żeński odpowiednik: Hortensja

Męskie imiona łacińskie
Nikodem

Nikodem – imię męskie pochodzenia greckiego, także rzadkie nazwisko. Wywodzi się od słowa oznaczającego „ten, który zwycięża dla ludu” (:  „zwycięstwo” +  „lud”). To samo znaczenie ma imię Mikołaj. Żeński odpowiednik to Nikodema.

NIkodem jest obecnie najczęściej nadawanym imieniem dla chłopców w Polsce - w pierwszej połowie 2023 roku nadane 3317 razy. 

Nikodem imieniny obchodzi: 1 czerwca, 3 sierpnia, 31 sierpnia i 15 września.

Znane osoby noszące to imię 
 Nikodem – faryzeusz, postać z Ewangelii
 Nikodem (Rotow) – rosyjski biskup prawosławny
 Nikodem (Rusnak) – ukraiński biskup prawosławny
 Nikodem Biernacki – polski kompozytor
 Nikodem Bończa-Tomaszewski – menedżer IT
 Nikodem Caro – niemiecki chemik
 Nikodem Rozbicki – aktor
 Nikodem Skotarczak – polski gangster
 Nikodem Sulik – oficer w armii Andersa

Znane osoby noszące to nazwisko 
 Jarosław Nikodem – mediewista

 Biskupi
 Nikodem (arcybiskup Serbii)
 Nikodem (Baranowski)
 Nikodem (Bokow)
 Nikodem (Bulaksis)
 Nikodem (Czibisow)
 Nikodem (Horenko)
 Nikodem (Kononow)
 Nikodem (Korakis)
 Nikodem (Kosović)
 Nikodem (Kowalow)
 Nikodem (Krotkow)
 Nikodem (Kułygin)
 Nikodem (Makara)
 Nikodem (Milaš)
 Nikodem (Nagajew)
 Nikodem (Nicolaescu)
 Nikodem (patriarcha Jerozolimy)
 Nikodem (patriarcha Rumunii)
 Nikodem (Piperow)
 Nikodem (Priangelos)
 Nikodem (Prieobrażenski)
 Nikodem (Pustowhar)
 Nikodem (Skrebnicki)
 Nikodem (staroobrzędowy arcybiskup moskiewski)
 Nikodem (Vulpe)

Postaci fikcyjne 
 Nikodem Dyzma

Przypisy

Bibliografia 
  Nikodem www.deon.pl
 Nikodem www.ksiegaimion.pl

Linki zewnętrzne 
 Nikodem www.dzieci.pl

Męskie imiona greckie
Erazm

Erazm – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "miły", "uprzejmy". W dawnych źródłach mazowieckich Erazm często pojawia się jako zamiennik męskiego imienia słowiańskiego Niemierza.

Erazm imieniny obchodzi: 2 czerwca i 25 listopada.

Osoby noszące to imię:

 Erazm z Rotterdamu
 Rasmus Bartholin – duński naukowiec i lekarz
 Erazm Ciołek
 św. Erazm z Formii
 Erazm Jerzmanowski - powstaniec styczniowy, żołnierz, przemysłowiec, mecenas, działacz społeczny i filantrop zwany "polskim Noblem"
 Erazm Kuźma - polonista
 Juliusz Erazm Bolek - polski pisarz, m.in. laureat Nagrody Światowego Dnia Poezji ustanowionego przez UNESCO
 niezależny robot Erazm - fikcyjna postać z Uniwersum Diuny,

Przypisy 

Męskie imiona greckie

da:Erasmus
Klotylda (imię)

Klotylda — imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "słynąca z walki".

Klotylda imieniny obchodzi: 3 czerwca jako wspomnienie św. Klotyldy, królowej Franków oraz 23 października, jako wspomnienie bł. Marii Klotyldy Anieli od św. Franciszka Borgiasza (Klotyldy Józefy) Paillot.

Znane osoby noszące imię Klotylda:
 Klementyna Orleańska, właśc. Maria Klementyna Leopoldyna Karolina Klotylda Burbon-Orleańska – księżniczka francuska, księżna Saksonii
 Klotylda Maria Sachsen-Coburg-Saalfeld - arcyksiężna Austrii

Zobacz też:
 Klotyldzin — osada w Polsce

Przypisy 

Żeńskie imiona germańskie
Wawrzyniec

Wawrzyniec – spolszczona postać imion Laurencjusz i Laurenty.

Imię wywodzi się od słowa wawrzyn, które pochodzi od .

Żeńskie formy: Laurencja, Laurentyna

Imieniny Wawrzyńca przypadają: 8 stycznia, 3 lutego, 3 czerwca, 6 czerwca, 21 lipca, 22 lipca, 10 sierpnia, 16 sierpnia, 5 września, 27 września,  28 września i 14 listopada.

Odpowiedniki w innych językach 
 angielski – Laurence, Lawrence
 bułgarski – Ławren, Ławrentij
 chorwacki – Lovrinac (Lovre)
 czeski – Vavřinec, Laurenc (Lorenc)
 duński – Laurits, Lars
 fiński – Lauri (Lassi)
 hiszpański – Lorenzo
 litewski – Laurentas
 łotewski – Lauris
 niemiecki – Laurenz, Lorenz
 norweski – Laurans, Lauritz, Lars
 serbski – Lavrentije
 portugalski – Lourenço
 rosyjski – Ławrentij (Ławr)
 rumuński – Laurențiu, Lavrentie
 szwedzki – Lars (Lorens)
 węgierski – Lőrinc
 włoski – Lorenzo (Enzo)

Osoby o imieniu Wawrzyniec

Święci 
 św. Wawrzyniec z Rzymu (zm. 258) – diakon, męczennik
 św. Wawrzyniec z Canterbury (zm. 619) – arcybiskup Canterbury
 św. Wawrzyniec z Dublina, Lorcan O'Tuathail (1128–1180) – biskup Dublina
 św. Wawrzyniec Iustiniani, Wawrzyniec Justynian(i) (1381–1456) – biskup Kastylii, patriarcha Wenecji
 św. Wawrzyniec z Brindisi (1559–1619) – kapucyn
 św. Wawrzyniec Wang Bing (1802–1858) – chiński katechista, męczennik
 św. Wawrzyniec Bai Xiaoman (1821–1856) – chiński męczennik

Inne osoby 
 Laurent Blanc – francuski piłkarz i trener
 Ławrientij Beria – sowiecki polityk
 Lars von Engeström (1751–1826) – szwedzki dyplomata, uczestnik prac nad Konstytucją 3 Maja
 Laurent Fignon – francuski kolarz
 Wawrzyniec Fójcik (ur. 1959) – polski inżynier i działacz społeczny na Śląsku Cieszyńskim
 Wawrzyniec Gabler (1604–1665) – poeta i prawnik gdański, sekretarz królewski
 Laurent Gbagbo – prezydent Wybrzeża Kości Słoniowej
 Laurent Jalabert – francuski kolarz
 Laurent-Désiré Kabila – prezydent Konga
Wawrzyniec Kostrzewski – polski reżyser teatralny i telewizyjny
 Laurence Olivier – brytyjski aktor
 Lorenzo Da Ponte – poeta i pisarz włoski
 Laurent Monsengwo Pasinya – kongijski kardynał
 Wawrzyniec Wspaniały (1449–1492) – władca Florencji
 Wawrzyniec Żuławski – polski taternik, ratownik górski i pisarz.

Przypisy

Zobacz też 

 Droga Wodna Świętego Wawrzyńca
 Rzeka Świętego Wawrzyńca
 Wyspa Świętego Wawrzyńca
 Zatoka Świętego Wawrzyńca
 Saint-Laurent (Lot i Garonna)
 San Lorenzo (miasto w Paragwaju)

Imiona męskie
Leszek

Leszek – staropolskie imię męskie. 

W dokumentach występowało ono w formach Lestek i Lestko – prawdopodobnie jako zdrobnienie niepoświadczonych pełnych imion Lścimir i Lścisław, wywodzących się od słowa lście, oznajczającego „chytrość”.

Imię to po raz pierwszy wymienił kronikarz Gall Anonim w Kronice polskiej w 1113 roku, gdzie wśród przodków Mieszka I został wymieniony Lestek, wnuk Piasta. Pod wpływem popularności kroniki Galla Anonima, imię to zaczęło być nadawane od XII wieku książętom z dynastii Piastów. Pierwszą postacią historyczną noszącą to imię był Leszek Bolesławowic (1115–przed 1131), przedwcześnie zmarły syn Bolesława Krzywoustego. Jako imię powszechne zyskało popularność w XIX i XX wieku.

Leszek imieniny obchodzi 3 czerwca.

Pochodzenie 
Wbrew potocznej opinii Leszek nie jest zdrobnieniem od imienia Lech. Mimo że etymologia obu tych imion jest trudna do określenia, patrząc na chronologię pojawiania się tych imion w historii (imię Lech pojawia się w źródłach dopiero sto lat po imieniu Lestek), można stwierdzić, iż to Lestek/Leszek jest imieniem pierwotnym, a Lech może być jego pochodną.

Etymologia imienia jest niejasna. Jego znaczenie jako pierwszy próbował wyjaśnić kronikarz Wincenty Kadłubek w dziele „Kronika polska” z 1205 roku, pisząc: „dano mu imię Lestko, to jest przebiegły, ponieważ więcej nieprzyjaciół zniszczył przebiegłością niż siłą. Potem był jeszcze drugi książę tego samego imienia, lecz z innego powodu nazwany Lestkiem”. Wincenty Kadłubek nie wyjaśnia jednak, na jakiej podstawie tak interpretuje etymologię imienia Lestek. 

Potencjalnie można je wywieźć od słowiańskiego lest, „chytrość”, które wywodzi się od lstiti (lьstь), lścić, „działać chytrze, podstępnie”. Również w innych językach słowiańskich pojawiają się imiona formowane przy użyciu tego członu, np. czeski Lstimir. Słowo to jest zapożyczeniem z języków germańskich, pochodzi pragermańskiego słowa *listiz, „podstępny” poprzez gockie lists (𐌻𐌹𐍃𐍄𐍃), por. , „chytry, przebiegły” lub , „mądry”. 

Według niektórych badaczy (np. Karol Szajnocha) imię Lestek jest pochodzenia skandynawskiego, co jest używane jako jeden z argumentów za hipotezą o normańskim pochodzeniu dynastii piastowskiej.

Znane osoby noszące imię Leszek 
Od XIII wieku imię Lestek, a później Leszek, było rodowym imieniem występującym w polskiej rodzimej dynastii Piastów. 

 Legendarni władcy w Kronice Wincentego Kadłubka.
 Leszko I 
 Leszko II
 Leszko III

 Książęta z rodu Piastów
 Lestek – książę Polan
 Leszek Bolesławowic – syn Bolesława Krzywoustego
 Leszek Biały
 Leszek Czarny
 Leszek dobrzyński (zm. przed 1316) – książę dobrzyński
 Leszek inowrocławski
 Leszek Bolesławowic – książę mazowiecki 1173–1186
 Leszek raciborski – książę raciborski 1306–1336

 Współczesne osoby noszące imię Leszek

Zobacz też 
 Lech
 Lechosław
 Lesław
 Lścin

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Gostmił

Gostmił –  staropolskie imię męskie, złożone z członów Gost- ("gość, gościowi, gościom") i -mił ("miły"). Mogło ono oznaczać "lubiany przez gości".

Gostmił imieniny obchodzi 4 czerwca.

Męskie imiona słowiańskie
Norbert

Norbert – imię męskie pochodzenia starogermańskiego. Wywodzi się od słów nord – tj. północ i beraht – czyli błyszczeć, jaśnieć. Całość znaczy więc „ten, który dokonuje wielkich czynów na północy”.

Norbert imieniny obchodzi: 6 czerwca.

Znane osoby noszące imię Norbert 
 Święty Norbert z Xanten (1080–1134) – arcybiskup Magdeburga, święty katolicki
 Norbert Barlicki (1880–1941) – polski działacz socjalistyczny, prawnik
 Norberto Bobbio (1909–2004) – włoski prawnik i filozof
 Norbert Bonczyk (1837–1893) – polski duchowny katolicki, poeta, publicysta
 Norbert Elias (1897–1990) – socjolog niemiecki
 Norbert Goormaghtigh – belgijski lekarz patolog
 Norbert Grupe (1940–2004) – bokser niemiecki
 Norbert Hapanowicz (1887–1915) – polski inżynier
 Norbert Kościuch (ur. 1984) – polski żużlowiec
 Norbert Nigbur (ur. 1948) – piłkarz niemiecki 
 Norbert Rasch (ur. 1971) – działacz mniejszości niemieckiej
 Norberto Rivera Carrera (ur. 1942) – meksykański duchowny katolicki, kardynał
 Norbert Rózsa – węgierski pływak
 Norbert Wiener (1894–1964) – matematyk amerykański
 Norbert Wójtowicz (ur. 1972) – polski historyk, teolog i publicysta

Zobacz też 
 norbertanie

Męskie imiona germańskie

no:Drager i Harry Potter-bøkene#Norbert