P.C. Hooft-prijs

De P.C. Hooft-prijs is een literatuurprijs in het Nederlands taalgebied. Deze oeuvreprijs wordt jaarlijks toegekend aan een Nederlandse auteur, afwisselend voor proza, essayistiek en poëzie.

Achtergrond
De P.C. Hooft-prijs werd in 1947 ingesteld, toen op 21 mei de 300e sterfdag van Pieter Corneliszoon Hooft werd herdacht. Aanvankelijk was het een staatsprijs die tot en met 1984 werd toegekend door de staat op basis van een voordracht door een jury. Tot 1955 werd de prijs voor specifieke werken toegekend. Daarna werd het een oeuvreprijs, waaraan heden ten dage een geldbedrag van 60.000 euro verbonden is.

In 1984 kwam de relatie tussen de Staat der Nederlanden en de jury onder druk te staan, toen Hugo Brandt Corstius voor de prijs werd voorgedragen. De toenmalige CDA-minister van Cultuur Elco Brinkman weigerde de prijs uit te reiken aan Hugo Brandt Corstius, omdat deze het kwetsen tot instrument zou hebben gemaakt. Als gevolg van deze rel trad de reeds benoemde jury voor de editie van 1985 af en vervolgens werd de prijs ook in 1985 en 1986 niet toegekend.

Op 23 december 1987 werd de onafhankelijke Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde opgericht. Het bestuur van de stichting wordt gevormd door vertegenwoordigers van drie landelijke letterkundige instellingen: de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, PEN-centrum Nederland en de Vereniging van Letterkundigen. De eerste prijs ging in 1987 naar Hugo Brandt Corstius en werd door het stichtingsbestuur zelf toegekend. Daarna werd prijs toegekend na voordracht door een jaarlijks wisselende, onafhankelijke jury.

In 2019 ontstond een ongemakkelijke situatie, toen bleek dat de grootouders van stichtingsvoorzitter Gillis Dorleijn na de Tweede Wereldoorlog bezittingen van de ouders van laureaat Marga Minco hadden achtergehouden. In overleg werd besloten dat iemand anders Minco zou vertellen dat de prijs aan haar was toegekend. Dorleijn bood Minco later excuses aan voor het gedrag van zijn grootouders.

De P.C. Hooftprijs werd vanaf het begin vaak uitgereikt in het Muiderslot, maar ook regelmatig elders, bijvoorbeeld in het Stadhuis van Rotterdam, op het Ministerie van CRM, in de Stadsschouwburg Amsterdam en in het Jeroen Bosch College. Sinds 1988 wordt de prijs meestal in het Literatuurmuseum (voorheen Letterkundig Museum) in Den Haag uitgereikt.

In 1991 werd de P.C. Hooft-prijs toegekend aan de Zuid-Afrikaanse dichteres Elisabeth Eybers, die vanaf 1961 in Nederland woonde en de Nederlandse nationaliteit had aangenomen. Ze dichtte evenwel in het Afrikaans. Daarmee werd bevestigd dat de prijs gekoppeld is aan 'paspoort' en niet aan 'taal'. Dit is in overeenstemming met het gegeven dat Vlamingen niet in aanmerking komen voor de prijs.

De stichting kent ook twee andere oeuvreprijzen toe: de driejaarlijkse Theo Thijssenprijs voor kinder- en jeugdliteratuur en de eveneens driejaarlijkse Max Velthuijs-prijs voor Nederlandse illustratoren van kinderboeken.

De gedenkpenning die behoort bij de niet-uitgereikte prijs van 1984, is in januari 2005 door staatssecretaris Medy van der Laan geschonken aan het Literatuurmuseum (voorheen Letterkundig Museum),. Antwon Korteweg de directeur van het Letterkundig museum spreekt over een stuk dat zeer belangrijk is in de geschiedenis van de literaire prijzen.

De prijs is sinds zijn oprichting ruim vijf keer zo vaak aan mannelijke als aan vrouwelijke schrijvers toegekend (van alle prijswinnaars is meer dan 80% man).

Gelauwerden

 1947 – Amoene van Haersolte voor Sophia in de Koestraat
 1947 – Arthur van Schendel voor Het oude huis (postuum uitgereikt)
 1948 – A.M. Hammacher voor Eduard Karsen en zijn vader Kaspar
 1949 – Gerrit Achterberg voor En Jezus schreef in 't zand
 1950 – Simon Vestdijk voor De vuuraanbidders
 1951 – E.J. Dijksterhuis voor De mechanisering van het wereldbeeld
 1952 – J.C. Bloem voor Avond
 1953 – F. Bordewijk voor Studiën in de volksstructuur en De doopvont
 1954 – L.J. Rogier voor In vrijheid herboren. Katholiek Nederland 1853 (hoofdstukken I, II, IV)
 1955 – Adriaan Roland Holst voor Late telgen

 1956 – Anna Blaman
 1957 – Pieter Geijl
 1958 – Pierre Kemp
 1959 – niet uitgereikt
 1960 – Victor E. van Vriesland
 1961 – H.W.J.M. Keuls
 1962 – Theun de Vries
 1963 – F.G.L. van der Meer
 1964 – Leo Vroman
 1965 – niet uitgereikt

 1966 – Anton van Duinkerken
 1967 – Lucebert

 1968 – Gerard Kornelis van het Reve
 1969 – niet uitgereikt
 1970 – Gerrit Kouwenaar
 1971 – Willem Frederik Hermans (prijs geweigerd nadat hem bij vergissing een te hoog prijzengeld was toegezegd)
 1972 – Abel Herzberg
 1973 – Hendrik de Vries
 1974 – Simon Carmiggelt
 1975 – Rudy Kousbroek

 1976 – Remco Campert
 1977 – Harry Mulisch
 1978 – Cornelis Verhoeven
 1979 – Ida Gerhardt
 1980 – Willem Brakman
 1981 – Karel van het Reve
 1982 – M. Vasalis
 1983 – Hella Haasse
 1984 – niet uitgereikt
 1985 – niet uitgereikt
 1986 – niet uitgereikt

 1987 – Hugo Brandt Corstius
 1988 – Rutger Kopland
 1989 – Jan Wolkers (prijs geweigerd)
 1990 – Kees Fens
 1991 – Elisabeth Eybers
 1992 – Anton Koolhaas
 1993 – Gerrit Komrij
 1994 – J. Bernlef
 1995 – Albert Alberts
 1996 – K. Schippers
 1997 – Judith Herzberg
 1998 – F.B. Hotz
 1999 – Arthur Lehning
 2000 – Eva Gerlach
 2001 – Gerrit Krol
 2002 – Sem Dresden
 2003 – H.H. ter Balkt
 2004 – Cees Nooteboom
 2005 – Frédéric Bastet
 2006 – H.C. ten Berge
 2007 – J.M.A. Biesheuvel
 2008 – Abram de Swaan
 2009 – Hans Verhagen
 2010 – Charlotte Mutsaers
 2011 – Henk Hofland
 2012 – Tonnus Oosterhoff
 2013 – A.F.Th. van der Heijden
 2014 – Willem Jan Otten (voor beschouwend proza)
 2015 – Anneke Brassinga
 2016 – Astrid Roemer
 2017 – Bas Heijne
 2018 – Nachoem Wijnberg
 2019 – Marga Minco
 2020 – Maxim Februari
 2021 – Alfred Schaffer
 2022 – Arnon Grunberg
2023 - Tijs Goldschmidt

Externe link 
 Officiële website P.C. Hooft-prijs

Nederlandse literatuurprijs
Nederlandse prijs