Stomme film

Een stomme, zwijgende of stille film (Vlaanderen) is een film waarin alleen het beeldsignaal voorkomt. Pas in 1927 werd het met de komst van de geluidsfilm mogelijk om geluid en beeld synchroon af te spelen.

Om het gemis van geluid op te vangen, kwamen in een stomme film teksten voor die de situatie op het scherm verduidelijkten of de gevoerde dialoog weergaven. Ook ondertiteling was nog niet mogelijk, dus de filmbeelden werden afgewisseld met schermvullende bordjes waarop de tekst stond; de tussentitels.

Soms werd gebruikgemaakt van een explicateur, iemand die zei wat er gezegd werd en die begeleidende geluiden maakte. Zo'n explicateur was een artiest op zich. Als in de film iemand een motor aanslingerde, dan draaide de explicateur met een ratel. Viel er iets, dan sloeg de explicateur een klappende stok op tafel, de slapstick, die zijn naam aan dit genre film gaf. Een goede explicateur kende de film precies, zodat hij op tijd de hulpmiddelen bij de hand had om geluiden te maken. Verder werd de film vaak met muziek begeleid door een pianist of een (klein) orkest. Van een geheel stomme film is daarom feitelijk nooit echt sprake geweest.

Veel grootheden van de stomme film zagen na de introductie van de geluidsfilm een einde aan hun filmcarrière komen; de acteerstijl van de stomme film was grotendeels ongeschikt voor een geluidsfilm. Acteurs met een lange loopbaan in de stomme films hadden vaak moeite met de omschakeling. Men bleef te veel vasthouden aan de oude, door lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen benadrukte acteerstijl. In andere gevallen compenseerde men juist te veel, wat een 'stijf' resultaat opleverde, of men had moeite met de timing waardoor gesprekken niet vloeiend verliepen. Veel oudgedienden keerden terug naar het theater. Het was vooral het nieuwe acteertalent dat zich snel thuis voelde in de geluidsfilm.

Enkele grootheden van de stomme film

Enkele stomme films 
 La sortie des usines Lumière, Gebroeders Lumière, 1895
 Quo Vadis, Ferdinand Zecca, 1902
 Le voyage dans la lune, Georges Méliès, 1902
 The Great Train Robbery, Edwin S. Porter, 1903
 La presa di Roma, Filoteo Alberini, 1905
 Ben Hur, Sidney Olcott, 1907
 Quo vadis, Enrico Guazzoni (Italië), 1912
 From the Manger to the Cross, Sidney Olcott, 1912
 Cabiria, Giovanne Pastrone, 1914
 The Perils of Pauline, Louis J. Gasnier & Donald MacKenzie 1914
 The Birth of a Nation, D. W. Griffith, 1915
 Intolerance, D.W. Griffith, 1916
 Cleopatra, J. Gordon Edwards, 1917
 Rebecca of Sunnybrook Farm, Marshall Neilan, 1917
 Das Cabinet des Dr. Caligari, Robert Weine, 1920
 Der Golem, Paul Wegener, 1920
 Nosferatu, Friedrich Wilhelm Murnau, 1922
 Safety Last!, Harold Lloyd, 1923
 The Thief of Bagdad, Douglas Fairbanks, 1924
 Sherlock Jr., Buster Keaton, 1924
 Greed, Erich von Stroheim, 1924
 Pantserkruiser Potemkin, Sergej Eisenstein, 1925
 The Gold Rush, Charlie Chaplin, 1925
 The Phantom of the Opera, Lon Chaney, 1925
 The Big Parade, King Vidor, 1925
 Faust, Friedrich Wilhelm Murnau, 1926
 Sparrows, Mary Pickford, 1926
 The Lodger: A Story of the London Fog, Alfred Hitchcock, 1927
 The General, Buster Keaton, 1927
 Sunrise, Friedrich Wilhelm Murnau, 1927
 Metropolis, Fritz Lang, 1927
 La Passion de Jeanne d'Arc, Carl Theodor Dreyer, 1928
 Die Büchse der Pandora, Georg Wilhelm Pabst, 1929
 De man met de camera, Dziga Vertov 1929
 De aarde, Oleksandr Dovzjenko 1930
 The Artist, Michel Hazanavicius 2011

Zie ook 
 Verloren film

 
Filmterminologie
Filmgenre
Geschiedenis van de film