alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Pompa

Pompa – maszyna służące do wytworzenia różnicy ciśnień między stroną ssawną (wlotem do pompy) a tłoczną (wylotem z pompy), umożliwiającej transport cieczy lub osadów. Działanie pompy polega na przekazaniu cieczy siły mechanicznej przez wirnik, tłok lub membranę, celem jej sprężenia.

Aktualnie wszystkie przenośniki cieczy niemające tłoka, membrany, łopatek, lub wirnika nie zaliczają się do pomp, mimo występowania w nazwie słowa pompa. Jako przykłady dawnych pomp podawane są przenośniki cieczy stanowiące nierozłączny element z silnikiem, na przykład parowy podnośnik wody i jego odpowiednik spalinowy, w których czynnik roboczy (zwykle para wodna) bezpośrednio przekazuje energię cieczy. Ponieważ parowe i spalinowe podnośniki wody mają jedynie znaczenie historyczne, przeważnie nie umieszcza się ich w klasyfikacji, albo nie zalicza do pomp. Podobnie jest ze śrubą Archimedesa.

W każdym przypadku, by pompa mogła pracować, musi być zalana, co oznacza, że przestrzeń robocza pompy oraz rurociąg ssawny musi być wypełniony cieczą i odpowietrzony w momencie rozruchu pompy. Wyjątkiem od tego są pompy samozasysające. Także niektóre pompy wyporowe, charakteryzujące się wysoką szczelnością oraz umieszczone w układzie pompowym o niewielkiej wysokości ssania, są w stanie rozpocząć pracę bez wcześniejszego zalania rurociągu ssawnego.

Pompy charakteryzują następujące parametry:

 wydajność (Q) – mierzona w objętości przepompowywanej cieczy na jednostkę czasu, w układzie SI wyrażona w metrach sześciennych na sekundę
 wysokość podnoszenia lub maksymalne ciśnienie (H) – mierzone w metrach słupa wody lub w układzie SI w paskalach
 moc (N) – obliczana jako iloczyn wysokości podnoszenia i wydajności.

Dobór pomp polega na wyborze pompy o parametrach odpowiednich do potrzeb. Pompa powinna tłoczyć objętość cieczy lub osadów odpowiednią do potrzeb (wydajność), gdyż to warunkuje jej efektywne wykorzystanie. Transportowane medium powinno być tłoczone pod stosownym ciśnieniem (wysokość podnoszenia), co zapewnia dostarczenie go do punktu odbioru pod oczekiwanym ciśnieniem. Stąd wniosek, że moc pompy musi być odpowiednio dobrana do pożądanej wydajności i wysokości podnoszenia. Każda pompa ma pewien przedział wydajności i wysokości podnoszenia, w którym może pracować. Jeśli pompuje wodę na maksymalną wysokość, to jej wydajność spadnie i na odwrót. Optymalna wydajność, wysokość podnoszenia i sprawność pomp zależą od rzeczywistych wymogów eksploatacyjnych wynikających ze specyfiki pompowanej cieczy.

Pompy dzielą się na:
 pompy wirowe (przepływowa),
 pompy wyporowe (np. pompy tłokowe).
 strumieniowe
 próżniowe

Zobacz też 

 układ pompowy

Przypisy 

Hydraulika
Tymon

Tymon – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "ten, który czci", utworzone od imion złożonych typu Timótheos za pomocą sufiksu --n i odrzucenia drugiej części.

Tymon imieniny obchodzi: 19 kwietnia, jako wspomnienie św. Tymona, ucznia apostolskiego i 28 września.

Żeński odpowiednik: Tymona.

Znane osoby o imieniu Tymon:
 Tymon Niesiołowski – malarz i grafik, pedagog, reprezentant nurtu nowego klasycyzmu w latach 20 XX wieku;
 Tymon Smektała – muzyk hip-hopowy oraz redaktor magazynu CD-Action;
 Tymon Terlecki – nestor polskiej literatury emigracyjnej, krytyk literacki i teatralny, eseista i organizator życia naukowego i literackiego w Anglii oraz Stanach Zjednoczonych;
 Tymon Tymański – polski kompozytor, wokalista;
 Tymon Zaborowski – polski poeta okresu przełomu między klasycyzmem a romantyzmem;
 Tymon (uczeń apostolski) – święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, uczeń apostolski.

Przypisy 

Męskie imiona greckie
Amalia

Amalia, Amelia – imię pochodzące od starogermańskiego słowa amel/amal – 'pracowity', 'niezmordowany', od którego wyprowadza się imiona Amelberga i Amalberga. Kilkakrotnie w historii zdobywało dużą popularność. W Polsce pojawiło się już w XIV wieku. Często spotykane było w epoce romantyzmu. Od kilku lat znowu należy do popularnych.

Amalia imieniny obchodzi 24 maja i 28 września.
Amelia imieniny obchodzi: 28 stycznia, 30 marca, 20 kwietnia.

Odpowiedniki w innych językach:
 ang. – Amelia, Amalie, Emelie
 franc. – Amélie
 niem. – Amalia, Amalie
 ros. – Amelija
 wł. – Amalia, Amelie, Emmelina

Znane osoby o imieniu Amelia lub Amalia:
 Amélie Cocheteux
 Amelia Earhart
 Amélie Mauresmo
 Amalie Emmy Noether – niemiecka matematyczka
 Amélie Nothomb
 Amalia Mniszchowa, córka pierwszego ministra Augusta III Henryka Brühla, żona Jerzego Augusta Mniszcha, marszałka nadwornego koronnego
 Amália Rodrigues
 Luiza Pruska, właśc. Augusta Wilhelmina Amalia von Mecklemburg-Strelitz – królowa pruska
 Amy Diamond – szwedzka nastoletnia piosenkarka
 Katarzyna Amalia – księżniczka holenderska
 Maria Amelia Burbon
 Maria Amalia Habsburg
 Maria Amalia Wettyn
 Maria Amalia Wittelsbach

Zobacz też 

 Amalka — wieś kaszubska
 (284) Amalia — planetoida

Żeńskie imiona germańskie
Florencjusz

Florencjusz, Florenty – imię męskie pochodzenia łacińskiego, występujące w Polsce już w XII wieku (1175 r.). Powstało ono od łac. przydomka Florentius, utworzonego poprzez dodanie przyrostka -ius od innego przydomka, Florens (łac. florens, -ntis — "kwitnący"). Istnieją liczni święci patroni tego imienia (nawet dwudziestu), m.in. św. Florencjusz z Populonii, biskup (IV wiek).

Genetycznie wtórnym cognomenem jest Florentyn.

Żeński odpowiednik: Florencja.

Florencjusz, Florenty imieniny obchodzi 
 15 maja, jako wspomnienie św. Florencjusza, biskupa Populonii
 13 października, jako wspomnienie św. Florencjusza z Tesaloniki
 7 listopada, jako wspomnienie św. Florencjusza, biskupa Strasburga

Znane osoby noszące imię Florencjusz, Florenty 
 św. Florencjusz – rzymski żołnierz z Legionu Tebańskiego wspominany razem ze św. Kasjuszem i św. Gereonem
 Florencio Amarilla – piłkarz paragwajski
 Florent Balmont – francuski piłkarz
 Florent Brard – francuski kolarz szosowy
 Florencio Campomanes – filipiński szachista i działacz szachowy
 Florent Malouda – francuski piłkarz
 Florent Marcellesi (ur. 1979) – francuski ekolog i polityk zamieszkały w Hiszpanii, poseł do Parlamentu Europejskiego
 Florent Mothe – francuski pieśniarz, kompozytor
 Florenty Orzeszko – polski lekarz, uczestnik powstania styczniowego, zesłaniec syberyjski, działacz polonijny, oraz pierwowzór wielu postaci literackich z utworów Elizy Orzeszkowej
 Florent Rouamba – burkiński piłkarz
 Florencio Sánchez – urugwajski dramatopisarz i dziennikarz
 Florent Serra – tenisista francuski, zwycięzca turniejów zawodowych w grze pojedynczej
 Florent Sinama-Pongolle – piłkarz francuski
 Louis Marie Florent du Châtelet – francuski dyplomata
 Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier – francuski dyplomata
 Zygmunt Florenty Wróblewski – polski fizyk, członek Akademii Umiejętności (od 1880 r.), profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (od 1882 r.)

Władcy Holandii o tym imieniu 
 Floris I Holenderski – hrabia Holandii w latach 1049–1061
 Floris II Gruby – hrabia Holandii w latach 1091–1121
 Floris III – hrabia Holandii w latach 1157–1190
 Floris IV Holenderski – hrabia Holandii w latach 1222–1234
 Floris V Holenderski – hrabia Holandii w latach 1256–1296

Zobacz też 

 Flourens — miejscowość we Francji
 katedra w Bonn

Przypisy

Bibliografia 
 Florencjusz na DEON.pl (SJ i Wydawnictwo WAM)

Męskie imiona łacińskie
Bartosz

Bartosz – staropolska skrócona forma imienia Bartłomiej (jedna z wielu wówczas istniejących, inne to np. Bartek, Bartusz czy Bartysz). .

Według Słownika etymologicznego języka polskiego Aleksandra Brücknera, imię to miało wywodzić się od słowa „bartnik”. Nowsze badania doprowadziły jednak do odrzucenia tej hipotezy. .

Osoby o imieniu Bartosz 
 Bartosz Arłukowicz – polityk, poseł na Sejm RP
 Bartosz Bosacki – piłkarz, obrońca reprezentacji Polski
 Bartosz Gawryszewski – sportowiec, siatkarz
 Bartosz Głowacki – kosynier spod Racławic
 Bartosz Heller – dziennikarz
 Bartosz Janeczek – sportowiec, siatkarz
 Bartosz Jurecki – piłkarz ręczny
 Bartosz Kapustka – piłkarz
 Bartosz Karwan – piłkarz
 Bartosz Kędzierski – polski reżyser i scenarzysta
 Bartosz Kizierowski – pływak
 Bartosz Kownacki – polityk, prawnik, były wiceminister obrony
 Bartosz Kruhlik – reżyser i scenarzysta filmowy
 Bartosz Kurek – sportowiec, siatkarz
 Bartosz Kwiecień – piłkarz
 Bartosz Michałowski – dyrygent
 Bartosz Obuchowicz – aktor
 Bartosz Opania – aktor
 Bartosz Paprocki – heraldyk, pisarz, historyk
 Bartosz Piasecki – norweski szermierz
 Bartosz Soćko – szachista
 Bartosz Staszewski – reżyser, działacz społeczny i aktywista LGBT
 Bartosz Ślusarski – piłkarz
 Bartosz Walaszek – filmowiec, muzyk
 Bartosz Wierzbięta – polski tłumacz, dialogista, reżyser dubbingu, muzyk
 Bartosz Zmarzlik – żużlowiec
 Bartosz Żukowski – aktor
 Bartosz Żurawiecki – dziennikarz

Przypisy 

Męskie imiona semickie
Męskie imiona greckie
Selma

Selma – zdrobnienie imienia żeńskiego Anzelma. Imię, które zostało szerzej spopularyzowane przez szkockiego poetę Jamesa Macphersona.

Stany Zjednoczone 
 Selma – miasto w stanie Alabama, w hrabstwie Dallas
 Selma – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Fresno
 Selma – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Delaware
 Selma – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Johnston
 Selma – jednostka osadnicza w stanie Oregon, w hrabstwie Josephine
 Selma – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Bexar
 Selma – jednostka osadnicza w stanie Wirginia, w hrabstwie Alleghany
 Selma (ang. Selma Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Wexford
 Selma (ang. Selma Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Cottonwood
 Selma (ang. Selma Township) – gmina w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Johnston

Szwajcaria 
 Selma – miejscowość w gminie Calanca w kantonie Gryzonia, w regionie Moesa

Osoby o imieniu Selma 
 Selma Björnsdóttir – piosenkarka islandzka
 Selma Blair – aktorka
 Selma Lagerlöf – pisarka szwedzka
 księżniczka Selma – księżniczka jordańska
 Selma – sułtan Kanem-Bornu
 Selma Sotiriadhi – albańska aktorka filmowa

Inne 
 Selma − amerykańsko-brytyjski film dramatyczny z 2014 roku, w reżyserii Avy DuVernay

Zobacz też 
 Bitwa pod Selmą – bitwa podczas wojny secesyjnej (2 kwietnia 1865) na terenie hrabstwa Dallas w stanie Alabama
Strzeżymir

Strzeżymir — staropolskie imię męskie, złożone z członu Strzeży- ("strzec") oraz członu -mir ("pokój, spokój, dobro"). Oznacza "ten, który strzeże pokoju".

Staropolskie zdrobnienia: Strzeż, Strzeżak, Strzeżek, Strzeżk, Strzeżka (masc.), Strzeżko, Strzeżuch, Strzeżych, Strzeżyk; Strzech, Strzestko, Strzesz, Strzeszak, Strzeszek, Strzeszk, Strzeszka (masc.), Strzeszko.

Strzeżymir imieniny obchodzi 22 kwietnia.

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Adalbert

Adalbert, Adelbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających adal (ród szlachecki) i beraht (jasny, błyszczący), oznaczało „pochodzącego ze szlachetnego rodu”. Występuje w wielu odmianach, np.: Albert, Olbracht.

Żeński odpowiednik: Adalberta

Adalbert imieniny obchodzi: 23 kwietnia, 11 maja, 20 czerwca i 25 czerwca (jako wspomnienie św. Adelberta, zm. 714).

Znane osoby o tym imieniu
 Adalbert z Magdeburga (zm. 981) – święty, pierwszy arcybiskup Magdeburga (wspomnienie 20 czerwca)
 święty Wojciech (który otrzymał imię Adalbert podczas bierzmowania) (ok. 956–997) – święty, biskup Pragi, męczennik (wspomnienie 23 kwietnia na Wojciecha)
 Adalbert z Uzès – biskup Nîmes w okresie rozwoju kataryzmu
 Adalbert Lotaryński (1000–1048) – pierwszy książę Lotaryngii z dynastii Châtenois
 Adelbert von Chamisso (1781–1838) – niemiecki poeta, przyrodnik i podróżnik
 Edward Adelbert Doisy (1893–1986) – amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla w roku 1943
 Adelbert Schulz (1903–1944) – oficer Wehrmachtu
 Wojciech Korfanty (1873–1939) – polski przywódca narodowy na Górnym Śląsku, urodzony jako Adalbert Korfanty.
 Wojciech Kętrzyński (1838–1918) – polski historyk, urodzony jako Adalbert von Winkler.

Odpowiedniki w innych językach
 angielski – Adalbert
 czeski – Adalbert
 esperanto – Adalberto
 hiszpański – Adalberto, Edilberto
 holenderski – Adalbert, Adelbert
 niemiecki – Adalbert, Adelbert
 polski – Wojciech
 słowacki – Adalbert
 węgierski – Adalbert
 włoski – Adalberto, Adelberto

Zobacz też 
 
 (330) Adalberta

Męskie imiona germańskie
Egbert (imię)

Egbert — imię męskie pochodzenia germańskiego. Oznacza "słynny z władania mieczem". Jego patronem jest św. Egbert, benedyktyn z przełomu VII i VIII w.

Egbert imieniny obchodzi: 24 kwietnia.

Znane osoby noszące imię Egbert:
 Egbert — król Anglii 829–839
 Egbert z Trewiru — arcybiskup Trewiru w latach 977–993
 Edward R. Murrow, właśc. Egbert Roscoe Murrow (1908–1965) – amerykański dziennikarz radiowy i telewizyjny
 Stanisław Egbert Koźmian – polski tłumacz dramatów Williama Szekspira

Męskie imiona germańskie
Horacjusz

Horacjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od nazwiska rzymskiego rodu.

Horacjusz imieniny obchodzi: 24 kwietnia.

Męskie imiona łacińskie
Horacy

Horacy – imię męskie
 Horacy – poeta rzymski
 Horacy – postać z filmów animowanych i komiksów
 Horacy – postać ze sztuki „Hamlet” Williama Szekspira
Marcelin (imię)

Marcelin – imię męskie pochodzenia łacińskiego, utworzone od imienia Marceli za pomocą sufiksu oznaczającego przynależność lub pochodzenie. Istniało wielu świętych o tym imieniu. 

Żeński odpowiednik: Marcelina

Kościół katolicki notuje licznych świętych o tym imieniu.

Marcelin imieniny obchodzi: 2 stycznia, 9 stycznia, 6 kwietnia, 20 kwietnia, 2 czerwca, 9 sierpnia i 27 sierpnia.

Znane osoby noszące imię Marcelin:
 Marcelino Gavilán y Ponce de León (1909–1999) – hiszpański jeździec sportowy, srebrny medalista olimpijski z Londynu (1948)

Męskie imiona łacińskie
Marzena

Marzena – imię żeńskie, które powstało najprawdopodobniej jako zdrobnienie Małgorzaty lub Marzanny. Istnieje możliwość, że zdrabniano tak Martę lub Marię. 

Marzena imieniny obchodzi 26 kwietnia.

Znane osoby o imieniu Marzena:
 Marzena Broda – pisarka i poetka
 Marzena Chełminiak – dziennikarka radiowa 
 Marzena Cieślik – Miss Polonia 2006
 Marzena Frąszczak – koszykarka
 Marzena Karpińska – sztangistka
 Marzena Kipiel-Sztuka – aktorka
 Marzena Komsta – kompozytorka
 Marzenna Lipińska - dziennikarka
 Marzena Nowak – artystka
 Marzena Okła-Drewnowicz – posłanka
 Marzena Rogalska – dziennikarka
 Marzena Sienkiewicz – prezenterka pogody
 Marzena Skotnicówna – taterniczka
 Marzena Słupkowska – prezenterka pogody
 Marzena Trybała – aktorka
 Marzena Wróbel – posłanka na Sejm RP
 Marzena Zając – aktorka

Imiona żeńskie
Spycimir

Spycimir, Spyćmier, Spyćmir, Spyćmierz  – staropolskie imię męskie, złożone z członu Spyci- („nadaremnie”), oraz członu -mir („pokój, spokój, dobro”), zdrobniale – Spytko. Pisownia z końcowym -rz prawdopodobnie jest zapisem imienia zdrobniałego, uformowanego przy użyciu przyrostka -jь, pod wpływem którego wygłosowe -r przeszło w -rz.

Spycimir imieniny obchodzi 26 kwietnia.

Znane osoby o tym imieniu:
 Spytymir – czeski książę plemienny (IX w.)
 Spycimir Leliwita – kasztelan krakowski, zm. 1352/1354
 Spytek Wawrzyniec Jordan (1518–1568)

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Zyta

Zyta – imię żeńskie wywodzące się od pospolitego , z , oznaczającego „dziewczynę”. Chrześcijańską patronką tego imienia jest św. Zyta z Lukki, która jako jedyna wprowadziła to imię do kalendarzy. Imieniny obchodzi 27 kwietnia.

Imienniczki 
 Zyta Burbon-Parmeńska – ostatnia cesarzowa Austrii,
 Zita Funkenhauser – niemiecka florecistka,
 Zyta Gilowska – polska wicepremier i minister finansów,
 Zita Johann – amerykańska aktorka,
 Zita Kabátová – czeska aktorka,
 Zita Linker – izraelska polityk,
 Zyta Rudzka – polska pisarka,
 Zyta Oryszyn – polska pisarka.

Postaci fikcyjne noszące imię Zyta 
 Zyta Kita – postać z bajki Kurczak Mały,
 Zyta – bohaterka powieści Kazimierza Korkozowicza Przyłbice i kaptury i opartego na niej serialu telewizyjnego.

Zobacz też

Przypisy 

Żeńskie imiona łacińskie
Waleria

Waleria – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego ‘Valeria’, utworzone od nazwy rodu Waleriuszy; jest żeńskim odpowiednikiem imion Walery i Waleriusz.

Waleria imieniny obchodzi:
 28 kwietnia, jako wspomnienie Walerii z Mediolanu,
 5 czerwca, jako wspomnienie św. Walerii z Cezarei Palestyńskiej
 8 października, jako wspomnienie św. Walerii z Honnecourt,
 9 grudnia, jako wspomnienie św. Walerii z Limoges

Znane osoby noszące imię Waleria:
 Valerie Perrine – amerykańska aktorka i modelka
 Waleria Szalay-Groele – polska powieściopisarka, pedagog, reportażystka
 Valeria Golino – włoska modelka i aktorka
 Valérie Grenier – kanadyjska narciarka alpejska
 Valerie Poxleitner – kanadyjska piosenkarka i autorka tekstów
Zobacz też:
 święta Waleria
 Valeria (Iowa)

Żeńskie imiona łacińskie
Witalis

Witalis – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „życiowy, zdolny do życia” (vitalis) i wyrażało życzenie rodziców, żeby dziecko się dobrze chowało. Patronem imienia jest m.in. św. Witalis, męczennik, zm. ok. 300.

Żeńska forma: Witalia

Witalis imieniny obchodzi: 
 11 stycznia, jako wspomnienie św. Witalisa z Gazy
 14 lutego
 9 marca, jako wspomnienie św. Witalisa z Castronuovo
 28 kwietnia, jako wspomnienie św. Witalisa i Ursycyna
 10 lipca
 22 września
 20 października, jako wspomnienie św. Witalisa z Salzburga
 3 listopada
 4 listopada, jako wspomnienie św. Witalisa i Agrykoli

Zobacz też 
 Saint-Vidal

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Paulin (imię)

Paulin – imię męskie pochodzenia łacińskiego, utworzone od imienia Paulus (Paweł) i oznaczające "należący do Paulusa, pochodzący od Paulusa". Imię to jest znane w Polsce od 1230 roku. Wśród świętych o tym imieniu – m.in. św. Paulin z Noli, biskup.

Paulin imieniny obchodzi: 11 stycznia, 29 kwietnia, 4 maja, 22 czerwca, 31 sierpnia, 12 lipca i 10 października.

Żeński odpowiednik: Paulina

Znane osoby noszące imię Paulin:
 Paulin z Lukki (zm. 67) – święty katolicki
 Paulin z Tyru – biskup Antiochii w 330
 Paulin z Antiochii (zm. 388) – biskup Antiochii (362-388)
 Paulin z Noli (zm. 431) – święty Kościoła katolickiego i prawosławnego
 Józef Paulin Sanguszko — marszałek wielki litewski, marszałek nadworny litewski, książę, starosta krzemieniecki i czerkaski.
 Paulin Frydman – polski szachista pochodzenia żydowskiego

Męskie imiona łacińskie
Bartłomiej

Bartłomiej (od  – „syn oracza” lub „syn Tolmy”) – imię męskie pochodzenia aramejskiego.  

Znane od początków chrześcijaństwa w formie Bartholomaeus, od której pochodzi spolszczony Bartłomiej. W Polsce średniowiecznej bardzo popularne. Jedno z jego zdrobnień – Bartosz, funkcjonuje obecnie jako osobne imię.

Imieniny obchodzi: 

Żeńskim odpowiednikiem imienia jest Bartłomieja.

Odpowiedniki w innych językach 
 angielski: Bartholomew (Bart)
 bułgarski: Вартоломей (Wartołomej)
 chorwacki: Bartolomej
 czeski: Bartoloměj, Bartoš
 fiński: Perttu
 francuski: Bartholomé, Barthélemy, Barthélémi (Bart)
 esperanto: Bartolomeo
 szkocki: Párlan
 hiszpański: Bartolomeo, Bartolomé
 holenderski: Bartholomeus, Bartel
 kataloński: Bartomeu
 irlandzki: Baitrliméad, Parthálan
 litewski: Baltramiejus, Baltrus (Baltras)
 maltański: Bartoloméw, Bartilméw
 niemiecki: Bartholomäus, Barthel
 nowogrecki: Βαρθολομαίος (Vartholomeos), Βαρθολομείος (Vartholomios)
 prowansalski: Barthomieu
 portugalski: Bartolomeu
  (Warfołomiej)
 rumuński: Vartolomeu
 słoweński: Jernej
 szwedzki: Bartolomeus, Bartel
  (Warfołomij), Бартоломій (Bartołomij)
 węgierski: Bertalan, Bartal, Bartó (Bartos)
 włoski: Bartolomeo, Bartolo

Znane osoby tego imienia 
 św. Bartłomiej Apostoł – apostoł chrześcijański, męczennik
 Bartholomäus Bruyn – niemiecki malarz renesansowy
 Bartłomiej Drągowski – polski piłkarz
 Bartłomiej Grzelak – polski piłkarz
 Bartłomiej I – patriarcha Konstantynopola
 Bartłomiej Jaszka – polski piłkarz ręczny
 Bartłomiej Keckermann – teolog kalwiński, filozof, historyk, pedagog
 Bartłomiej Kielar – wokalista  polskiego zespołu Verba
 Bartłomiej Kominek – polski pianista
 Bartłomiej Macieja – polski szachista
 Bartłomiej Pękiel – polski kompozytor barokowy i kapelmistrz królewski
 Bartłomiej Schachmann – XVII-wieczny burmistrz Gdańska
 Bartłomiej Świderski – polski aktor
 Bartłomiej Topa – polski aktor
 Bartolomé de Las Casas – hiszpański duchowny katolicki, dominikanin, prawnik, kronikarz i obrońca Indian
 Bartolomeo Schedoni – włoski malarz renesansowy, przedstawiciel szkoły emiliańskiej
 Bartolomeu Dias – portugalski żeglarz, konkwistador i odkrywca
 Bartolommeo Berrecci – włoski architekt i rzeźbiarz

Zobacz też 
 Saint-Barthélemy (Morbihan)

Przypisy

Bibliografia 
 

Męskie imiona semickie
Męskie imiona greckie

fr:Barthélemy
pt:Bartolomeu (nome)
Marian

Marian – imię męskie pochodzenia łacińskiego, które oznacza „należący do Mariusza, rodu Mariuszów”.

Marian imieniny obchodzi: 9 lutego, 16 lutego, 29 kwietnia, 30 kwietnia, 1 lipca, 19 sierpnia, 11 października i 17 października.

Żeński odpowiednik: Marianna, Mariana

Znane osoby noszące imię Marian

Fikcyjne 
 Marian Paździoch – bohater serialu Świat według Kiepskich
 Marian Koniuszko – bohater serialu Zmiennicy
 Mario Cavaradossi – malarz, bohater opery G. Pucciniego – Tosca.

Zobacz też 
 Marianowo — 18 miejscowości w Polsce

Męskie imiona łacińskie
Chwalisława

Chwalisława, Falisława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członu Chwali- („chwalić, sławić, dziękować”) i -sława („sława”). Prawdopodobnie oznaczało „tę, która chwali sławę”. W źródłach polskich poświadczone od XIII wieku. Forma Falisława powstała w wyniku uproszczenia się grupy chw w f, które zaszło na Śląsku, w Małopolsce i na Mazowszu w polszczyźnie epoki przedpiśmiennej. 

Męskie odpowiedniki: Chwalisław, Chalisław, Falisław, Kwalisław.

Chwalisława, Falisława imieniny obchodzi 30 kwietnia.

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Żeńskie imiona słowiańskie
Chwalisław (imię)

Chwalisław, Chalisław, Falisław, Kwalisław – staropolskie imię męskie, złożone z członu Chwali- („chwalić, sławić, dziękować”) i -sław („sława”). Prawdopodobnie oznaczało „tego, który chwali sławę”. Forma Falisław powstała w wyniku uproszczenia się grupy chw w f, które zaszło na Śląsku, w Małopolsce i na Mazowszu w polszczyźnie epoki przedpiśmiennej. 

Forma żeńska: Chwalisława, Falisława

Chwalisław imieniny obchodzi 13 stycznia i 3 listopada.

Zobacz też:
 Faliszewo
 Falenica

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Pompa wyporowa

Pompa wyporowa, pompa objętościowa – pompa, w której przekazywanie energii mechanicznej w hydrauliczną odbywa się poprzez zmianę rozmiarów (objętości) lub przesunięcie przestrzeni pompy, w której znajduje się ciecz. Odbywa się to za pośrednictwem tłoka (wykonującego ruch posuwisto-zwrotny lub wahadłowy), kół zębatych, śruby, membrany, elastycznych ścian pompy lub specjalnie ukształtowanych przestrzeni.

Teoretyczna charakterystyka pracy pompy (zależność ciśnienia od wydajności) jest linią pionową. W praktyce jest ona lekko odchylona, co spowodowane jest ściśliwością pompowanego płynu, nieszczelnościami pompy, objętościami szkodliwymi w pompie, w których gromadzą się gazy lub następuje szkodliwa zmiana pojemności komory. Wydajność zależy wyłącznie od zmian objętości komory roboczej i częstości cyklów.

Charakterystyka pompy wyporowej zależy od jej konstrukcji i w większości wypadków jest cykliczna.

Ze względu na to, że pompa wyporowa ma sztywną charakterystykę (ciśnienie może rosnąć w nieskończoność, gdy płyn nie jest odbierany), w wielu zastosowaniach musi być zabezpieczona przed przeciążeniem, które mogłoby doprowadzić do awarii lub zniszczenia samej pompy, silnika ją napędzającego lub rurociągu tłocznego. Pompy zabezpieczane są przez zawór bezpieczeństwa, inaczej zwany zaworem przelewowym. Zawór ten się otwiera, gdy ciśnienie w rurociągu tłocznym przekracza maksymalne dopuszczalne ciśnienie pracy.

Pompy wyporowe, ze względu na swoją konstrukcję, dzielą się na:
 pompy o ruchu postępowo-zwrotnym organu roboczego
 pompa tłokowa (ruch tłoka lub nurnika w cylindrze)
 pompa wielotłoczkowa
 pompa membranowa (ruch elastycznej ścianki komory)
 pompy o ruchu obrotowym organu roboczego
 pompa zębata
 pompa śrubowa
 pompa łopatkowa
 pompa krzywkowa
 pompy o ruchu wahadłowym organu roboczego
 pompa skrzydełkowa
 pompy o specjalnej konstrukcji
 pompa perystaltyczna
 pompa puszkowa.
Zalety pomp wyporowych:
 bardzo duża wysokość podnoszenia
 niezmienna wydajność przy zmieniających się warunkach układu
 stosunkowo duża sprawność
 zdolność do samozasysania
 mała wrażliwość na występowanie gazów w pompowanej cieczy
Wady pomp wyporowych:
 ograniczona wydajność
 nierównomierność parametrów pracy pomp o postępowo-zwrotnym ruchu organu roboczego
 zmniejszona niezawodność przy zastosowaniu układu ruchomych części
 duży wpływ wykonania (szczelność) na sprawność pompy
 niekiedy wrażliwość na zanieczyszczenia mechaniczne

Przypisy 

Pompy
Pompa śrubowa

Pompa śrubowa - rodzaj pompy wyporowej, w której transport cieczy wymuszany jest obrotami ślimakowej śruby. Ciecz zamknięta w przestrzeniach pomiędzy ślimakiem a korpusem pompy zostaje przenoszona od strony ssawnej do tłocznej pompy. 

Pompa ślimakowa nie posiada zaworów. Charakterystyka czasowa pompy śrubowej jest względnie stała.
Wydajność pomp śrubowych wynosi do 0,2 m3/s, ciśnienie osiągane przy prędkości obrotowej do 18 000 obr./min - 20 MPa. Sprawność jest nieco mniejsza niż pomp zębatych.

Zobacz też 
 przenośnik śrubowy

Pompy
Jeremiasz (imię)

Jeremiasz (יִרְמְיָהוּ Yirməyāhū) – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od słów hebrajskich Jirme-jahu oznaczających „Jahwe, podnieś z upadku” lub „Jahwe dźwiga, Jahwe podnosi, wywyższa”. Nosił je jeden z proroków – prorok Jeremiasz.

Jeremiasz imieniny obchodzi: 16 lutego, 5 marca, 5 kwietnia, 1 maja, 14 maja, 7 czerwca, 26 czerwca i 15 września. 

Znane osoby noszące to imię:
 czterech patriarchów Konstantynopola:
 Jeremiasz I
 Jeremiasz II Tranos 
 Jeremiasz III
 Jeremiasz IV
 Jeremiasz Ślipiec (1964–2014) – polski historyk

Zobacz też 
 Jeremi – oboczna forma imienia Jeremiasz

Męskie imiona semickie
Jeremi

Jeremi – oboczna forma imienia Jeremiasz.

Jeremi imieniny obchodzi: 16 lutego, 5 kwietnia, 1 maja, 14 maja, 7 czerwca, 26 czerwca i 15 września.

Osoby noszące to imię 
 Jaz (Jeremy) Coleman – muzyk
 Jeremy Irons – aktor
 Jeremi Przybora – pisarz polski
 Jeremi Święcki – polski lekarz, radiolog, onkolog
 Jérémy Toulalan – francuski  piłkarz
 Jeremi Wiśniowiecki – książę na Wiśniowcu, Łubniach i Chorolu, ojciec króla polskiego Michała Korybuta Wiśniowieckiego
 Jerzy Zborowski ps. Jeremi – dowódca batalionu Parasol
 Jeremy Clarkson – angielski dziennikarz motoryzacyjny
 Jeremy Corbyn – brytyjski polityk, lider Partii Pracy
 Jeremy Ferguson – skrzypek i gitarzysta w zespole Black Veil Brides

Przypisy

Bibliografia 
 

Męskie imiona semickie
Lubomir (imię)

Lubomir — staropolskie imię męskie, złożone z członów Lubo- („miły, przyjemny, kochany”) i -mir („pokój, spokój, dobro”). Mogło oznaczać „ten, który miłuje pokój”. Imię używane również w innych krajach słowiańskich.

Lubomir imieniny obchodzi 20 lutego, 21 marca, 1 maja, 28 czerwca, 31 lipca, 20 listopada.

Podobne imiona słowiańskie:  Lubgost, Lubodrog, Lubosław itp.

Znane osoby noszące to imię:
 Lubomír Doležel, czesko-kanadyjski językoznawca i teoretyk literatury.
 Ľubomír Ftáčnik, słowacki szachista, arcymistrz od 1980 roku.
 Lubomyr Huzar, kardynał, głowa Kościoła greckokatolickiego na Ukrainie.
 Lubomir Kavalek,  amerykański szachista i dziennikarz pochodzenia czeskiego.
 Lubomir Libacki, polski strongman.
 Lubomír Štrougal, czechosłowacki polityk.
 Lubomír Beneš, czechosłowacki reżyser.

Zobacz też:

 etymologia nazwy miasta Lublin

Męskie imiona słowiańskie
Atanazy

Atanazy — imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „nieśmiertelny” (gr. athanasios).

Atanazy imieniny obchodzi: 2 maja, 15 maja, 23 czerwca, 4 lipca, 5 lipca, 15 lipca.

Atanazy w innych językach:
 rosyjski — Афанасий.

Osoby noszące to imię:
 Atanazy Wielki (295—373) — święty katolicki i prawosławny, Ojciec i doktor Kościoła
 Atanazy z Athosu (ok. 920—1003) — święty katolicki i prawosławny, twórca Wielkiej Ławry
 Atanazy I (ok. 1235 – ok. 1315) – święty Kościoła prawosławnego, patriarcha Konstantynopola 
 Atanazy (zm. 1570) — metropolita Moskwy
 Atanas Czipiłow — bułgarski piłkarz
 Atanazy Fic — biblista katolicki
 Atanas Figol — ukraiński niepodległościowy działacz społeczny i polityczny, premier rządu URL na emigracji w latach 1967–69
 Józef Atanazy Rogosz (1844–1896) – polski pisarz, wydawca i publicysta.
 Atanazy (Nos) – polski duchowny prawosławny, biskup łódzki i poznański

Postacie literackie noszące to imię:
 Atanazy Bazakbal, główny bohater powieści Stanisława Ignacego Witkiewicza pt. „Pożegnanie jesieni”
 Atanazy Pernat, główny bohater powieści Gustava Meyrinka pt. „Golem”

Zobacz też:
 Atanazjańskie wyznanie wiary

Przypisy 

Męskie imiona greckie
Longina

Longina – żeński odpowiednik imienia Longin pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od wyrazu longus oznaczającego „długi”. Patronem tego imienia jest m.in. św. Longin z Cezarei Kapadockiej. 

Longina imieniny obchodzi: 15 marca, 24 kwietnia, 2 maja, 24 czerwca, 3 lipca i 7 listopada.

Przypisy 

Żeńskie imiona łacińskie
Walter

Walter – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów waltan i heri oznaczających "panować" i "lud". Imię to było znane w średniowiecznej Polsce w formie Walcerz.

Walter imieniny obchodzi: 8 kwietnia, 2 maja, 5 czerwca i 29 listopada.

Znane osoby noszące imię Walter:
 Walter V z Brienny – władca Księstwa Aten w latach 1308–1311
 Walter Baade – astronom niemiecki 
 Wouter Beke (ur. 1974) – belgijski i flamandzki polityk, nauczyciel akademicki, przewodniczący flamandzkich chadeków
 Walter Blythe – bohater powieści Lucy Maud Montgomery
 Walter Cannon – amerykański fizjolog
 Walter Cronkite – dziennikarz
 Walt Disney
 Walter Gropius – architekt niemiecki
 Walter Hofer – austriacki działacz sportowy
 Walter Hore-Ruthven, 9. lord Ruthven of Freeland – brytyjski arystokrata
 Walther Model – niemiecki generał
 Walter Murch – filmowiec amerykański
 Walter Nowotny – niemiecki as myśliwski z czasów II wojny światowej
 Wouter van Pelt (ur. 1968) – holenderski hokeista na trawie; dwukrotny złoty medalista olimpijski
 Walter Rudin – amerykański matematyk
 Walter Schellenberg – szef wywiadu SD
 Walter Scott – szkocki powieściopisarz i poeta
 Walter Tevis – amerykański pisarz
 Walter Winkler – polski piłkarz
 Walter White (ujednoznacznienie)
 Walter Zenga – włoski piłkarz
 Walter Breuning – Amerykanin znany z długowieczności
 Walter Ulbricht – polityk wschodnioniemiecki

Znane osoby noszące nazwisko Walter:
 Kurt Walter – astronom niemiecki
 Mariusz Walter – właściciel korporacji ITI oraz Legii Warszawa
 Stefan Walter – bohater bitwy warszawskiej, major WP

Zobacz też 

 Walter – szczyt w Bieszczadach
 Karol Świerczewski (pseudonim Walter)
 Zygmunt Janke (pseudonim Walter)

Przypisy 

Męskie imiona germańskie
Zygmunt

Zygmunt – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów: sigu oznaczającego ‘zwycięstwo’ i munt, ‘opieka’. Można je zatem tłumaczyć jako „ten, którego opieka zapewnia zwycięstwo”. W Polsce występuje także jako nazwisko.

Żeński odpowiednik: Zygmunta.

Zygmunt imieniny obchodzi: 2 maja.

Władcy noszący imię Zygmunt 
 Zygmunt – książę Bawarii-Monachium
 Zygmunt I Burgundzki (Święty Zygmunt)
 Zygmunt I Stary
 Zygmunt II August
 Zygmunt II Batory
 Zygmunt III Waza
 Zygmunt Habsburg
 Zygmunt Kiejstutowicz
 Zygmunt Luksemburski

Osoby noszące imię Zygmunt 
 Zygmunt Ajdukiewicz – malarz
 Zygmunt Balicki – socjolog, publicysta, polityk
 Zygmunt Bauman – socjolog
 Zygmunt Berling – generał
 Zygmunt Chajzer – prezenter radiowy i telewizyjny, dziennikarz
 Zygmunt Choreń – żeglarz
 Zygmunt Chychła – bokser, mistrz olimpijski
 Zygmunt Freud – psychiatra
 Zygmunt Garłowski – piłkarz
 Zygmunt Gloger – historyk, archeolog, etnograf, folklorysta
 Zygmunt Hertz – współzałożyciel Instytutu Literackiego
 Zygmunt Hübner – aktor, reżyser, publicysta
 Zygmunt Huszcza – generał
 Zygmunt Janiszewski – matematyk
 Zygmunt Kamiński – biskup
 Zygmunt Kałużyński – krytyk filmowy
 Zygmunt Kęstowicz – aktor
 Zygmunt Konarzewski – bokser
 Zygmunt Konieczny – kompozytor
 Zygmunt Kramsztyk – lekarz okulista, publicysta
 Zygmunt Krasiński – poeta
 Zygmunt Kubiak – pisarz
 Zygmunt Kukla – piłkarz
 Zygmunt Kukla – dyrygent
 Zygmunt Miłkowski – pisarz, publicysta i polityk niepodległościowy
 Zygmunt Miłoszewski – pisarz i publicysta, współautor scenariuszy filmowych
 Zygmunt Modzelewski – polityk, minister spraw zagranicznych
 Zygmunt Moskwa – działacz państwowy w okresie PRL, inżynier
 Zygmunt Muchniewski – polityk, premier rządu RP na uchodźstwie
 Zygmunt Noskowski – kompozytor, dyrygent i pedagog
 Zygmunt Padlewski – generał powstania styczniowego
 Zygmunt Rudomino – kontradmirał
 Zygmunt Smalcerz – sztangista, mistrz olimpijski
 Zygmunt (Muniek) Staszczyk – muzyk rockowy
 Zygmunt Surowiec – polityk
 Zygmunt Szendzielarz – major kawalerii Wojska Polskiego i Armii Krajowej
 Zygmunt Szyszko-Bohusz – generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich
 Zygmunt Vogel – malarz i rysownik
 Zygmunt Waliszewski – malarz i rysownik
 Zygmunt Wróblewski – fizyk
 Zygmunt Wrzodak – polityk, działacz związkowy
 Zygmunt Zaremba – polityk
 Zygmunt Zimowski – biskup
 Zygmunt Zintel – aktor, pedagog i żołnierz

Święci i błogosławieni 
 bł. Zygmunt Pisarski – męczennik
 św. Zygmunt Szczęsny Feliński – biskup
 św. Zygmunt Gorazdowski – prezbiter
 św. Zygmunt→ Zygmunt I Burgundzki – król Burgundii i męczennik

Zobacz też 

 Zygmunt – ps. mjr Eugeniusza Kaszyńskiego
 dzwon Zygmunt
 Kolumna Zygmunta III Wazy w Warszawie
 Zygmunt (opera)
 Zygmuntowo – 6 miejscowości w Polsce
 Zygmuntów – 8 miejscowości w Polsce
 Zygmunt Krzepicki

Przypisy 

Męskie imiona germańskie
Świętosława

Świętosława, Święcsława, Święsława – staropolskie imię żeńskie. Złożone jest z członu Święto- („święty”, „silny, mocny”) i -sława („sława”). Może oznaczać: „ta, której sława jest mocna”. Męskie odpowiedniki: Świętosław, Święcesław, Święcsław, Święsław.

Świętosława imieniny obchodzi 3 maja.
Znane osoby o imieniu Świętosława:
 Świętosława Duńska - królewna duńska
 Świętosława Swatawa – żona Wratysława II, króla Czech, siostra Bolesława Szczodrego (Śmiałego)
 Świętosława Sygryda – (zwana również Storradą)  królowa Szwecji i Danii, siostra Bolesława Chrobrego

Żeńskie imiona słowiańskie

fr:Świętosława
nl:Świętosława van Polen
Ita

oboczna forma imienia Ida
 Ita (eta) – grecka litera η
 Itá – paragwajskie miasto
 Ita – stolica tytularna
 ITA – Instytut Teologii Apostolstwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
 Ita Airways - linia lotnicza
Pius

Pius – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „pobożny”, „cnotliwy”. Jako przydomek imię to po raz pierwszy pojawiło się u cesarza rzymskiego Antonina Piusa (pan. 138–161). Imię to przyjęło dwunastu papieży.

Pius obchodzi imieniny: 30 kwietnia, 5 maja, 11 lipca, 21 sierpnia, 3 września i 23 września.

 Osoby noszące imię Pius
 Papieże: Pius I, Pius II, Pius III, Pius IV, Pius V, Pius VI, Pius VII, Pius VIII, Pius IX, Pius X, Pius XI, Pius XII
 Pius Paschke – niemiecki skoczek narciarski
 Pius Schwert – amerykański polityk, członek Izby Reprezentantów
 Pius Weloński – polski rzeźbiarz
 Pio z Pietrelciny – włoski duchowny, stygmatyk i święty Kościoła katolickiego
 Franciszek Pius Radziwiłł – członek Tymczasowej Rady Stanu oraz dyrektor komisji wojskowej w gabinecie Jana Kantego Steczkowskiego
 Józef Pius Dziekoński – polski architekt i konserwator zabytków
 Ludwik Pius Bartosik (†1941) – polski kapłan zakonny, błogosławiony kościoła katolickiego, jeden ze 108 błogosławionych męczenników
 August Pius Dzieduszycki – szambelan austriacki (1875), działacz społeczny
 Maurycy Pius Rudzki, polski geofizyk i astronom

Przypisy

Bibliografia 
 

Męskie imiona łacińskie
Judyta

Judyta – imię żeńskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebrajskiego słowa יהודית  oznaczającego "mieszkanka Judei" lub "chwalona".

Judyta imieniny obchodzi: 13 stycznia, 6 maja, 16 czerwca, 10 grudnia i 22 grudnia.

Osoby o imieniu Judyta:
 Judyta biblijna – wdowa, bohaterka starotestamentalnej Księgi Judyty,
 Judyta z Disibodenbergu (ok. 1090–1136) – błogosławiona katolicka, mniszka i benedyktynka 
 Judyta Wratysławówna – córka króla Czech, Wratysława II, druga żona Władysława Hermana,
 Judyta Maria Szwabska – córka cesarza Henryka III, trzecia żona Władysława Hermana,
 Judyta Turyńska – królowa czeska, druga żona Władysława II Przemyślidy,
 Judyta Bolesławówna – córka Bolesława Krzywoustego,
 Judyta Mieszkówna – córka Mieszka III Starego,
 Judyta mazowiecka – córka Konrada I mazowieckiego, 
 Judyta Gejzówna – domniemana córka Gejzy,
 Judith Butler,
 Judith Krantz,
 Judith Rakers – niemiecka dziennikarka
 Giuditta Pasta – włoska śpiewaczka operowa
 Judit Polgár – węgierska szachistka.

Żeńskie imiona semickie

fr:Judith#Sens et origine du nom
Jurand

Jurand – imię męskie pochodzenia germańskiego. Obecna jego forma jest wynikiem pomyłki – błędnego odczytania średniowiecznych zapisów znanego w Polsce imienia Jarand, które jest formą imienia Arnold.

Jurand imieniny obchodzi 6 maja.

Osoby noszące imię Jurand:
 Jurand ze Spychowa – rycerz, postać literacka, bohater Krzyżaków Henryka Sienkiewicza
 Jurand Drop – polski urzędnik państwowy, wiceminister administracji i cyfryzacji
 Jurand Jarecki – polski architekt

 Zobacz też
 s/y Jurand

Męskie imiona germańskie
Domicela

Domicela – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego (łac. Domitilla), utworzone od nazwy rodowej Domicjuszów. Pierwotnie oznaczało „pani domu”. 

Domicela imieniny obchodzi 7 maja i 12 maja.

Osoby noszące imię Domicela 
 Domitilla Starsza
 Domitilla Młodsza
 Domicela Kopaczewska

Zobacz też 
 Domicella – miejscowość i gmina we Włoszech

Przypisy 

Żeńskie imiona łacińskie
Flawia

Flawia - żeński odpowiednik imienia Flawiusz. Istnieje kilka świętych patronek tego imienia.

Flawia imieniny obchodzi: 17 stycznia, 18 lutego, 7 maja, 12 maja, 23 sierpnia i 5 października.

Znane osoby noszące to imię: 
 Flawia Maksyma Fausta, cesarzowa rzymska
 Flawia Julia Konstancja, cesarzowa rzymska
 Flavia Pennetta, tenisistka włoska

Zobacz też:
 Santa Flavia

Żeńskie imiona łacińskie
Dezyderia

Dezyderia – żeński odpowiednik imienia Dezydery. Oznacza "upragniona".

Dezyderia imieniny obchodzi razem z Dezyderym/Dezyderiuszem: 11 lutego i 23 maja.

Żeńskie imiona łacińskie
Liza (biologia)

Liza (gr. lysis ‘rozpuszczenie’) – rozpad obłonionych elementów (zwykle komórek) poprzez dezintegrację ich błony i wylanie się zawartości do środowiska. W organizmach proces ten wywoływany jest przez różne enzymy (głównie lizozym, ale także różne enzymy bakterii, pierwotniaków, czy też fagocytów), antybiotyki oraz inne związki chemiczne.

Roztwór pozostały po lizie to lizat.

Przypisy

Zobacz też 
 autoliza

Bibliografia 
 
 

Biologia komórki
Immunologia
Bożydar (imię)

Bożydar, Bożdar – staropolskie imię męskie złożone z członów Boż(y)- („Boga”, ale pierwotnie „losu, doli, szczęścia”) i -dar („upominek, dar, ofiara”). Być może oznaczało „tego, kto jest darem losu”. Imię to (wraz z Bogodarem) uważa się za równoważnik znaczeniowy imienia Adeodat, a zatem Bożydar obchodzi imieniny w dniach wspomnienia św. Adeodatów.

Bożydar, Bożdar imieniny obchodzi:
 27 czerwca, na pamiątkę św. Adeodata, biskupa Noli,
 2 lipca, na pamiątkę św. Adeodata (VI wiek),
 10 sierpnia, na pamiątkę św. Adeodata wyznawcy, z Rzymu,
 9 października, na pamiątkę św. Adeodata, opata
 8 listopada, na pamiątkę św. Adeodata I, papieża

Ponadto w różnych kalendarzach można spotkać następujące daty imienin, które zostały ustalone dowolnie: 21 września, 2 listopada.

Znane osoby noszące imię Bożydar:
 Božidar Bećarević – serbski funkcjonariusz policji w Belgradzie podczas II wojny światowej
 Božidar Ivanović – czarnogórski szachista, arcymistrz
 Bożydar Iwanow – dziennikarz sportowy
 Božidar Jezernik – słoweński etnolog i antropolog

Męskie imiona słowiańskie
Karolina

Karolina – żeński odpowiednik imienia Karol. Innym żeńskim odpowiednikiem imienia Karol jest Karola. Imię Karolina jest pochodzenia starogermańskiego, od słowa charal, carl.

W 2018 roku zarejestrowano 1 622 dziewczynki o imieniu Karolina. W 2017 roku 1 883.

Karolina w innych językach:
 francuski – Caroline, Charlotte
 angielski – Carolyn, Carol, Carolin, Caroline, Carolyne, Carrie, Charlize, Charlotte
 esperanto – Karolino, Karla, Ĉarloto
 włoski, hiszpański, portugalski – Carolina
 niemiecki – Caroline, Lotte, Charlotte, Karoline
 węgierski – Karola
 łacina – Carola
 rosyjski – Каролина

Karolina imieniny obchodzi:
 27 stycznia, jako wspomnienie bł. Karoliny Santocanale 
 9 maja, jako wspomnienie bł. Karoliny Gerhardinger (Marii Teresy od Jezusa) 
 1 lipca, jako wspomnienie bł. Karoliny Denain
 17 lipca, jako wspomnienie bł. Karoliny od Zmartwychwstania, jednej z 16 karmelitanek z Compiègne
 18 listopada, jako wspomnienie bł. Karoliny Kózkówny
Pozostałe spotykane niekiedy w różnych kalendarzach daty, z których najbardziej znanymi są 4 listopada i 5 lipca, odnoszą się prawdopodobnie do wcześniej lub obecnie funkcjonujących dat wspomnień św. Karola.

Znane osoby noszące imię Karolina

Przypisy 

Żeńskie imiona germańskie
Antonin (imię)

Antonin – imię pochodzenia łacińskiego, powstałe od męskiego imienia Antoni.

Forma żeńska: Antonina

Antonin imieniny obchodzi 12 stycznia, 14 lutego 20 kwietnia, 10 maja, 7 lipca, 29 lipca, 1 sierpnia, 2 września, 24 października, 31 października i 13 listopada.

Osoby o tym imieniu: 
 Antonin z Piacenzy – męczennik i święty katolicki, żołnierz Legii Tebańskiej
 Antonin Pierozzi – święty katolicki, włoski dominikanin, arcybiskup Florencji
 Antonín Dvořák
 Antonín Hájek
 Antonín Kasper – czeski żużlowiec
 Antonín Kasper – czechosłowacki żużlowiec
 Antonin Rouzier – francuski siatkarz.

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Wiktoryna

Wiktoryna – żeński odpowiednik imienia Wiktoryn.

Wiktoryna imieniny obchodzi 10 maja, 5 września i 1 listopada.

Żeńskie imiona łacińskie
Mamert

Mamert – imię męskie pochodzenia italskiego. Wywodzi się od oskijskiego lub sabińskiego wariantu imienia boga Marsa – Mamers, który w przypadkach zależnych (np.  Mamertis) miał temat Mamert.

Patronem tego imienia jest św. Mamert, biskup Vienne nad Rodanem, brat Mamerta Klaudiusza, poety i teologa.

Mamert imieniny obchodzi: 11 maja.

Znane osoby noszące imię Mamert:
Mamert Dłuski – generał brygady
Mamert Stankiewicz – kapitan polskiej marynarki handlowej, słynny „Znaczy Kapitan”
Władysław Mamert Wandalli – mistyfikator z okresu II RP, podający się za uczestnika powstania styczniowego (zm. 1942)

Zobacz też:
Saint-Mamert
Saint-Mamert-du-Gard

Żeński odpowiednik: Mamerta

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Bonifacy

Bonifacy – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od  „dobro” i  „czynić”, czyli oznacza czyniącego dobro.
 
Staropolska forma imienia: Bończa.

Żeński odpowiednik: Bonifacja.

Bonifacy imieniny obchodzi 
19 lutego, 14 maja, 5 czerwca, 19 czerwca, 12 lipca, 17 sierpnia, 28 sierpnia, 4 września (dawniej 25 października) i 6 grudnia.

Odpowiedniki w innych językach 
 łacina – Bonifacius
 język angielski – Boniface
  (Banìfacyj)
 esperanto – Bonifaco
 język niderlandzki – Bonifatius
 język niemiecki – Bonifatius, Bonifaz

Znane osoby noszące imię Bonifacy

Święci 
 Bonifacy z Tarsu (†290), męczennik.
 Bonifacy-Winfrid (†754), zwany też apostołem Germanii.

Papieże 
 Bonifacy I
 Bonifacy II
 Bonifacy III
 Bonifacy IV
 Bonifacy V
 Bonifacy VI
 Bonifacy VIII
 Bonifacy IX
oraz
 Bonifacy VII, antypapież

Inni 
 Bonifacy z Montferratu (zm. 1207), margrabia Montferratu, dowódca IV wyprawy krzyżowej, król Tesaloniki.
 Bonifacy Bałdyk, burmistrz Żor.
 Bonifacy Jagmin, uczestnik powstania listopadowego.
 Bonifacy Jedynak, generał brygady MO.
 Bonifacy Łangowski, działacz polonijny.
 Bonifacy Witkowski, architekt.
 Władysław Michał Bonifacy Zaleski – polski duchowny katolicki, arcybiskup Teb, dyplomata w służbie Stolicy Apostolskiej i patriarcha Antiochii.
 José Bonifácio de Andrada (1763–1838) – brazylijski uczony, polityk i pisarz, który odegrał kluczową rolę w uzyskaniu niepodległości przez Brazylię w 1822; nazywany przez Brazylijczyków "Patriarchą Niepodległości".

Postacie fikcyjne 
 Kot Bonifacy (bohater animowanego serialu Przygody kota Filemona).

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Jędrzej

Jędrzej – imię męskie pochodzenia greckiego, wariant imienia Andrzej, którego pierwsze poświadczenie pochodzi z 1390 roku. Świadomość pochodzenia Jędrzeja od Andrzeja utrzymała się i Jędrek, zwłaszcza w niektórych regionach, funkcjonuje jako spieszczenie imienia Andrzej.

Jędrzej imieniny obchodzi: 6 stycznia i 16 maja oraz w innych dniach imienin Andrzeja.

Osoby noszące to imię 
 Jędrzej Agryppa – poseł na sejm w roku 1613
 Jędrzej Augustyński – żołnierz AK, harcmistrz Hufców Polskich
 Jędrzej Cierniak – działacz oświatowy
 Jędrzej Dubrawski – podstarości grodzki owrucki, poseł kijowski na sejm 1767
 Jędrzej Gałka – ksiądz, filozof, pisarz
 Jędrzej Giertych – polityk,
 Jędrzej Kitowicz – polski historyk, pamiętnikarz, ksiądz
 Jędrzej Krakowski – ekonomista,dyplomata, profesor Uniwersytetu Śląskiego
 Jędrzej Krupiński – polski lekarz anatom
 Jędrzej Moraczewski – historyk
 Jędrzej Moraczewski – polityk
 Jędrzej Śniadecki – lekarz, biolog, chemik i filozof
 Jędrzej Święcicki – pisarz
 Jędrzej Wincenty Ustrzycki – polski poeta
 Jędrzej Wala starszy – przewodnik tatrzański
 Jędrzej Wowro – rzeźbiarz ludowy okresu międzywojennego

Nazwiska wywodzące się od tego imienia 
 Jędraszewski – znani nosiciele:
 Jędraszewski, Marek (ur. 1949) – polski biskup katolicki
 Jędrusik – znani nosiciele:
 Jędrusik, Kalina (1930–1991) – polska aktorka
 Jędrusik, Wiesław (ur. 1945) – polski polityk
 Jędruszuk – znani nosiciele:
 Jędruszuk, Władysław (1918–1994) – polski biskup katolicki
 Jędrzejak – znani nosiciele:

Jędrzejak, Jacek (ur. 1963) – polski basista i wokalista (Big Cyc, Czarno-czarni)
 Jędrzejak, Tomasz (1979–2018) – polski żużlowiec
 Jędrzejczak – znani nosiciele:
 Jędrzejczak, Otylia (ur. 1983) – pływaczka polska, mistrzyni olimpijska
 Jędrzejczak, Szymon (1986–2005) – pływak polski
 Jędrzejczak, Tadeusz (ur. 1955) – samorządowiec polski, prezydent Gorzowa Wielkopolskiego
 Jędrzejewicz – znani nosiciele:
 Jędrzejewicz, Janusz (1885–1951) – premier II Rzeczypospolitej
 Jędrzejewicz, Wacław (1893–1993) – polityk polski, brat Janusza
 Jędrzejewski – znani nosiciele:
 Jędrzejewski, Janusz (ur. 1954) – kompozytor polski
 Jędrzejewski, Stanisław (zm. 1621) – wojskowy polski, rotmistrz lisowczyków
 Jędrzejewski, Władysław (1863–1940) – generał polski
 Jędrzejewski, Władysław (ur. 1935) – bokser polski
 Jędrzejewski, Włodzimierz (ur. 1961) – polski biolog
 Jędrzejowski / Jędrzejowska – znani nosiciele:
 Jędrzejowska, Anna – dziennikarka polska
 Jędrzejowska, Jadwiga (1912–1980) – tenisistka polska

Zobacz też 

 Jędrychowo – 4 miejscowości w Polsce
 Jędrzejewo – 4 miejscowości w Polsce
 Jędrzejki
 Jędrzejnik
 Jędrzejowice – 2 miejscowości w Polsce
 Jędrzejów
 Jędrzejów Nowy
 Jędrzejów Stary
 Jędrzejówka – 2 miejscowości w Polsce

Przypisy 

Męskie imiona greckie
Czerpadło

Czerpadło – rodzaj przenośnika cieczy, stosowany m.in. w pogłębiarkach. Czerpadła były stosowane już w starożytności.

Czerpadła dzielą się na czerpadła pojemnikowe i śrubowe (zwane również śrubą Archimedesa).

Przypisy 

Historia techniki