Tennessee

Tennessee () – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych. Graniczy z ośmioma stanami, na północy z Kentucky i Wirginią, na wschodzie z Karoliną Północną, na południu z Georgią, Alabamą, Missisipi, a na zachodzie z Arkansas i Missouri.

Stan odegrał ważną rolę w wojnie secesyjnej, gdzie rozegrano wiele ważnych bitew, w tym bitwę pod Shiloh, która była wówczas najbardziej śmiercionośną bitwą w  historii Ameryki. Więcej bitew stoczono jedynie w sąsiedniej Wirginii.

Obszar metropolitalny Nashville–Davidson–Murfreesboro jest największy w stanie i liczy ponad 2 mln mieszkańców.

Swoje siedziby mają tutaj takie firmy jak FedEx, International Paper, Dollar General, AutoZone, Tractor Supply i HCA Holdings.

Symbole stanu 
 Dewiza:  („Rolnictwo i handel”)
 Przydomek:  („Stan ochotników” – dotyczy udziału mieszkańców stanu w wojnie roku 1812)
 Symbole: przedrzeźniacz, tulipanowiec amerykański, irys

Historia 
 1541 – na terytorium obecnego stanu dotarła ekspedycja Hernando de Soto.
 1763 – poprzez traktat paryski obszar został włączony do posiadłości angielskich.
 1784 – terytorium zostało ogłoszone „stanem” Franklina.
 1796 – Tennessee stało się jednym ze stanów USA.
 1866 – w miejscowości Pulaski zawiązana została organizacja Ku Klux Klan.
 1968 – w Memphis od kuli zamachowca zginął Martin Luther King.

Geografia 
Stan o bardzo wydłużonym kształcie. Wschodnia część stanu jest górzysta (Appalachy), środkową stanowi dolina Tennessee, a zachodnią wyżyna Cumberland i dolina Missisipi. W krajobrazie stanu dominują rolnictwo i leśnictwo. Roślinność stanowią lasy liściaste (zachód), mieszane (wschód) i jodłowo-świerkowe w górach.
 Klimat: podzwrotnikowy wilgotny, średnia temp. w styczniu 4–5 st. C, w lipcu 25–27 st. C
 Główne rzeki: Missisipi, Cumberland i Tennessee
 Najwyższy szczyt: Clingmans Dome (2025 m n.p.m)
 Liczba hrabstw: 95 (lista)
 Największe hrabstwo: Shelby
 Liczba parków stanowych: 50

Jest w dwóch strefach czasowych: East Tennessee w UTC-05:00 i Middle Tennessee oraz West Tennessee w UTC-06:00. W Tennessee znajduje się więcej jaskiń niż w jakimkolwiek innym stanie. Ponad 10 tys. (20%) amerykańskich jaskiń znajduje się w Tennessee.

Miasta 
Na terenie stanu Tennessee znajduje się 345 miast ( lub ), w tym 6 o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 62 powyżej 10 000 mieszkańców, a 230 powyżej 1000 mieszkańców (2021 r.).

Lista miast zamieszkanych przez 7500 lub więcej osób (2021 r.):

Demografia 

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Tennessee liczy 6 910 840 mieszkańców, co oznacza wzrost o 564 735 (8,9%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,0% populacji, 22,1% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,7% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,2% ludności stanu stanowią kobiety.

Język 
W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są:
 język angielski – 93,78%,
 język hiszpański – 3,66%.

Rasy i pochodzenie 
Według danych z 2019 roku 77,2% mieszkańców stanowi ludność biała (73,3% nie licząc Latynosów), 16,7% to czarnoskórzy Amerykanie lub Afroamerykanie, 2,3% miało rasę mieszaną, 1,8% to Azjaci, 0,3% to rdzenna ludność Ameryki i 0,05% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 5,7% ludności stanu.

Poza osobami pochodzenia afroamerykańskiego, do największych grup należą osoby pochodzenia „amerykańskiego” (12,8%), irlandzkiego (8,8%), angielskiego (8,7%) i niemieckiego (8,4%). Do innych większych grup należą osoby pochodzenia meksykańskiego (230,9 tys.), europejskiego (190,5 tys.), włoskiego (146,5 tys.), szkocko-irlandzkiego (139,7 tys.), szkockiego (129,5 tys.), francuskiego (114,2 tys.), afrykańskiego subsaharyjskiego (95,6 tys.), polskiego (79 tys.), brytyjskiego (65,9 tys.) i holenderskiego (62,8 tys.).

Religia 

Tennessee jest trzecim najbardziej religijnym stanem w USA, gdzie ponad trzy czwarte dorosłych twierdzi, że wierzy w Boga z absolutną pewnością.

Struktura religijna w 2014 r.:
 protestanci – 73%:
 ewangelikalni – 52%,
 głównego nurtu – 13%,
 historyczni czarni protestanci – 8%,
 bez religii – 14% (w tym: 3% agnostycy i 1% ateiści),
 katolicy – 6%,
 mormoni – 1%,
 pozostałe religie – 6% (w tym: świadkowie Jehowy, żydzi, muzułmanie, hinduiści, prawosławni, buddyści, unitarianie uniwersaliści i bahaiści).

Większość protestantów w Tennessee to baptyści, a największą pojedynczą organizacją w stanie jest Południowa Konwencja Baptystów. Pod względem liczby członków na kolejnych miejscach plasują się Zjednoczony Kościół Metodystyczny i Kościół katolicki. Obok baptystów, społeczność ewangelikalna jest silnie reprezentowana przez lokalne zbory bezdenominacyjne  (np. New Direction Christian Church), Kościoły Chrystusowe, zbory zielonoświątkowe i wiele mniejszych grup.

Gospodarka 
Produkt krajowy brutto Tennessee w 2015 roku osiągnął wartość 177,1 mld USD, co uplasowało stan na 18. miejscu w Stanach Zjednoczonych. Roczny wzrost PKB w 2016 roku wyniósł 2% i był wyższy od przeciętnej w Stanach Zjednoczonych (średnia dla wszystkich stanów w 2016 roku wyniosła 1,5%). W przeliczeniu na głowę mieszkańca w 2016 roku wyniósł on 43 267 co uplasowało stan na 38. miejscu spośród amerykańskich stanów (średnia krajowa w 2016 wyniosła 50 577USD).

Przemysł 

 chemiczny
 tekstylny
 elektro-maszynowy
 wełny
 spożywczy

Energia 
W 2019 roku energia elektryczna w stanie wytwarzana jest przez elektrownie atomowe (44%), węglowe (23%), z gazu ziemnego (20%) i energię wodną (12%).

Rolnictwo i leśnictwo 

Obszary uprawne zajmują 40% powierzchni stanu. Ponad 14 milionów akrów gruntów rolnych i leśnych poza rolnictwem generuje rocznie około 300 mln dolarów ze sprzedaży drewna, co czyni Tennessee jednym z wiodących w kraju producentów tarcicy liściastej.

 Główne uprawy: tytoń, pomidory, fasola szparagowa, bawełna, soja, kukurydza, pszenica i sorgo
 Hodowla kóz, bydła, koniowatych, brojlerów i trzody chlewnej

Transport 
Najbardziej wysunięte na zachód miasto Tennessee, Memphis, jest jednym z najbardziej ruchliwych na świecie węzłów komunikacyjnych dla transportu barkowego, lotniczego, ciężarowego i kolejowego.

Uczelnie

Informacje dodatkowe 
 Nashville – światowa stolica muzyki country
 W Tennessee, w Graceland, znajduje się posiadłość i grób Elvisa Presleya
 Park Narodowy Great Smoky Mountains
 Nashville Predators – klub hokejowy występujący w lidze NHL od roku 1998
 W mieście Lewisburg znajduje się związek hodowców koni Tennessee Walker

Przypisy 

 
Stany Stanów Zjednoczonych