alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Karta sieciowa

Karta sieciowa () – karta rozszerzenia służąca do przekształcania pakietów danych w sygnały, które są przesyłane w sieci komputerowej. Karty NIC pracują w określonym standardzie, np. Ethernet, Token Ring, FDDI, ArcNet czy 100VGAnylan, i podobnie jak switche, są elementami aktywnymi sieci.

Dla większości standardów karta NIC posiada własny, unikatowy w skali światowej adres fizyczny, znany jako adres MAC, przyporządkowany w momencie jej produkcji przez producenta, zazwyczaj umieszczony na stałe w jej pamięci ROM. Adres ten można dynamicznie zmieniać, o ile stosowane oprogramowanie na to pozwala. Karty sieciowe standardu ArcNet miały adres MAC ustawiany ręcznie za pomocą mikroprzełączników umieszczonych na karcie (zwykle dostępnych z zewnątrz poprzez wycięcie w „śledziu”).

Karta sieciowa może pracować tylko w jednym standardzie np. Ethernet; nie może pracować w dwóch standardach jednocześnie np. Ethernet i FDDI. W przeszłości istniała jednak karta wyposażona w dwa różne standardy sieciowe, tj. Ethernet i Token Ring (karta OSA-2 ETR do maszyn IBM mainframe rodziny 9672, 2 logiczne porty; każdy mógł pracować jako Ethernet lub Token Ring, ale miały one oddzielne wtyki), lecz był to ewenement. Obecnie ze względu na wyraźną dominację standardów rodziny Ethernet pojęcie karty sieciowej i karty Ethernet bywa mylnie utożsamiane. Na rynku są dostępne również karty sieciowe wielokrotne, tj. wyposażone w kilka interfejsów sieciowych, ale z logicznego punktu widzenia jest to kilka niezależnych kart sieciowych na jednej płycie drukowanej. Karty takie znajdują zastosowanie głównie w serwerach albo zaawansowanych stacjach roboczych. Jeżeli chodzi o typy interfejsów kart sieciowych, dzielą się one na PCI, PCMCIA, ExpressCard, USB i PCI-Express – te ostatnie są coraz powszechniej stosowane.

Zalety karty sieciowej z interfejsem USB

 Duża popularność portu USB wykorzystywana w większości komputerów PC i laptopów.
 Możliwość podłączenia karty w czasie, kiedy komputer jest uruchomiony (istnieją komputery, gdzie karty można wymieniać bez ich wyłączania).
 Brak wymagania ponownego uruchomienia komputera po podłączeniu karty sieciowej.
 Możliwość przesyłania danych, zarówno drogą przewodową, jak i bezprzewodową.

Zobacz też 
 sieć komputerowa
 bezprzewodowa sieć lokalna
 GBIC
 BNC

Sprzęt sieciowy
Linia łamana

Linia łamana, polilinia, linia poligonowa, linia wielokątna lub krótko łamana – linia utworzona z ciągu odcinków (zwanych jej bokami) w taki sposób, że
 żadne dwa następujące po sobie odcinki nie leżą na jednej prostej,
 wierzchołek (węzeł, ) będący końcem pierwszego odcinka jest początkiem drugiego odcinka, wierzchołek będący końcem drugiego – początkiem trzeciego i tak dalej.

Jeśli wierzchołek będący początkiem pierwszego boku jest jednocześnie końcem ostatniego, to łamaną nazywa się zamkniętą; w przeciwnym razie mówi się, że łamana jest otwarta.

Jeżeli odcinki łamanej nie przecinają się (nie mają punktów wspólnych poza wierzchołkami), to łamaną nazywa się zwyczajną. W przeciwnym razie mówi się o łamanej wiązanej.

Zobacz też 
 krzywa
 lista krzywych

Przypisy 

Rodzaje krzywych
Literówka

Literówka – błąd powstały w trakcie maszynowego pisania lub przepisywania tekstu (np. na maszynie do pisania lub klawiaturze komputera), a niegdyś (w czasach zecerstwa) także błąd składu. Do literówek zalicza się tylko czysto mechaniczne błędy typu: pominięcie znaku, powtórzenie, wstawienie niewłaściwego, wstawienie wielkiej litery zamiast małej itp.

Jedną z odmian literówek jest błąd, który doczekał się nawet swojej nazwy potocznej – tzw. czeski błąd.

Do literówek nie zalicza się błędów powstałych w wyniku niewiedzy osoby piszącej lub przepisującej.

Przypisy

Zobacz też 
 błąd ortograficzny
 chochlik drukarski
 redakcja
 wydawca
 błędy typograficzne

DTP
Litopon

Litopon – biały pigment nieorganiczny z niebieskawym odcieniem, o dobrym kryciu. Mieszanina siarczku cynku i siarczanu baru. Wprowadzony do handlu ok. roku 1880.

Stosowany w szpachlówkach i farbach olejnych, pokostowych, graficznych, jako wypełniacz oraz bezpośrednia substancja barwiąca, w papiernictwie, przemyśle gumowym, do wyrobu cerat, linoleum, bakelitu, celuloidu. Farby litoponowe są przeciętnej jakości.

Produkcja w Polsce 
Jeszcze w XIX w. wytwarzany był przez Zrzeszenie Fabryk Chemicznych „Silesia” w Żarowie. W latach PRL-u produkowany był także przez Zakłady Chemiczne „Tarnowskie Góry”. Produkowany był w dwóch gatunkach: Litopon 30 zawierający co najmniej 29% siarczku cynku oraz Litopon 60 zawierający co najmniej 59% siarczku cynku. Litopon jest pigmentem o stosunkowo słabej odporności na światło, wykazuje tendencję do kredowania i brak odporności na działanie kwasów. Siła krycia litoponu zależy od zawartości siarczku cynku. W wyrobach malarskich znajdował zastosowanie tylko Litopon 30. Obecnie nie stosowany w produkcji farb.

Przypisy 

Materiały i przybory malarskie
Pigmenty nieorganiczne
L4 (informatyka)

L4 – architektura mikrojądra stworzona przez nieżyjącego już Jochena Liedtke, z implementacjami na x86 (oryginalne L4 i Fiasco) oraz MIPS i Alpha.

Mikrojądra oparte na L4 są znacznie bardziej wydajne od mikrojąder rodziny Mach. Istnieją korzystające z L4 modyfikacje popularnych jąder monolitycznych, m.in. oparte na Linuksie L4Linux i Wombat. Planowano również przeniesienie GNU Hurd na L4.

Historia 

Po kilku próbach na L3, Liedtke przeszedł do realizacji kilku innych projektów Mach, których koncepcje także były źle zaimplementowane. Przez uproszczenie koncepcji mikrojądra wciąż rozwijał pierwszy L4, który był początkowo zaprojektowany pod kątem wysokiej wydajności. W celu osiągnięcia najwyższej wydajności całe jądro zostało napisane w asemblerze. Jego praca spowodowała rewolucję w projektowaniu systemów operacyjnych.

Niedługo był on badany przez uniwersytety i instytuty badań, także przez IBM. Liedtke w 1996 r. rozpoczął pracę w Centrum Badań IBM o nazwie "Thomas J. Watson Research Center". On i jego zespół kontynuowali badania nad L4 i mikrojądrami bazującymi na L4.

Linki zewnętrzne 
 Strona domowa L4
 

Jądro systemu operacyjnego
Lua

Lua (, księżyc) – lekki, skryptowy język programowania, zaprojektowany do wbudowania do większych aplikacji by rozszerzyć ich funkcje, często bywa też używany jako samodzielny język. Lua wiąże w sobie prostą składnię procedury (podobną do Pascala) z konstrukcjami opisu danych opartymi na tablicach asocjacyjnych i rozszerzalnej semantyce.

Język ten zaimplementowany jest jako mała biblioteka języka C, napisana według standardu ANSI C. Celami implementacji są: prostota, wydajność i przenośność kodu.

Istnieje wiele modyfikacji i nakładek na Lua. Jedną z nich jest LuaBind.

Język programowania Lua został stworzony w 1993 roku przez Roberto Ierusalimschy’ego, Luiza Henrique de Figueiredo i Waldemara Celes, którzy wchodzili w skład instytutu Tecgraf, zajmującego się oprogramowaniem graficznym na Pontifícia Universidade Católica do Rio de Janeiro (PUC-Rio) w Brazylii.

Przykłady

Pierwszy program – hello world 
print("Hello World!")
Wynik działania programu:

 Hello World!

Instrukcja if 
zmienna = 15 --Zmienna zdeklarowana na potrzeby przykładu

if ( zmienna == 15 ) then
    print( "warunek spelniony" )
else
    print( "warunek niespelniony" )
end
Wynik działania programu:

 warunek spelniony

Podstawowa pętla – for 
for i = 1, 10 do
   print( tostring( i ) ) --Funkcja tostring( ) zamienia podaną wartość na typ string
end
Wynik działania programu:

 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Podstawowa interakcja z użytkownikiem 
print( "Czesc, jak masz na imie?\n" ) --\n to oznaczenie nowej linii
imie = io.read( ) --Funkcja io.read( ) oczekuje, aż użytkownik coś wpisze, a następnie to zwraca
print( "Czesc, " .. imie .. "." ) --Operator .. łączy ze sobą 2 dane typu string
Wynik działania programu:
 Czesc, jak masz na imie?
 [Tutaj oczekuje na wpisanie imienia]
 Czesc, [imię].

Proste użycie funkcji 
function funkcja(parametr1, parametr2) --Linia deklarująca funkcję

   return parametr1 * parametr2 --Słowo kluczowe "return" powoduje zwrócenie wartości przez funkcję

end

print(tostring(funkcja(10,5))) --Wyświetlanie wyniku (50)
Wynik działania programu:

 50

Zobacz też 
 Wikipedia:Lua – o zastosowaniu Lua w Wikipedii i innych projektach Wikimedia
 Roblox prosta platforma do tworzenia gier w języku Lua

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona internetowa języka Lua
 Lua Users, społeczność użytkowników Lua
 Lua Forum
 Lua Rocks, repozytorium bibliotek jęz. Lua
 

Języki skryptowe
Oprogramowanie na licencji MIT
Wolne oprogramowanie napisane w C
Lizosom

Lizosom – organellum cytoplazmatyczne wytwarzane przez aparat Golgiego, występujące licznie w komórkach eukariotycznych (typowo w komórkach zwierzęcych) i komórkach roślinnych, natomiast nieobecne w komórkach prokariotycznych. Są to niewielkie pęcherzyki o średnicy ok. 0,5 μm (rzadko 0,1–1 μm), otoczone pojedynczą błoną lipidowo-białkową o grubości ok. 7 nm. Zawierają kwaśne hydrolazy rozkładające białka, kwasy nukleinowe, węglowodany i tłuszcze. pH wewnątrz lizosomu ma wartość optymalną dla występujących w nim enzymów, równą około 5. Dzięki przystosowaniu enzymów do kwaśnego środowiska, ich przypadkowe wydostanie się do cytoplazmy (pH ≈ 7,2) nie stanowi większego zagrożenia dla komórki, jednak wyciek z dużej liczby lizosomów może zniszczyć komórkę poprzez jej samostrawienie się. Niskie pH zapewnia wbudowana w błonę lizosomu pompa protonowa – H+-ATPaza, pompująca protony do wnętrza lizosomu.

W lizosomach odbywa się rozkład pochłoniętych na drodze endocytozy substancji (głównie białek, tłuszczów i węglowodanów) oraz usuwanie obumarłych części cytoplazmy (trawienie wewnątrzkomórkowe). Lizosomy wykorzystują również swoje enzymy w celu odzyskania przez komórkę materiału organicznego (przeprowadzają autofagię).

Uwagi

Przypisy

Bibliografia 
 

Organella komórkowe
Luksemburg (ujednoznacznienie)

Luksemburg – państwo w Europie Zachodniej
 Luksemburg – miasto, gmina, stolica Luksemburga
 Luksemburg – dystrykt w Luksemburgu
 Luksemburg – kanton w Luksemburgu
 Luksemburg – stacja kolejowa
 Luksemburg – prowincja w Belgii; Luksemburgia
 Róża Luksemburg – działaczka komunistyczna
 Radio Luxembourg – stacja radiowa

Zobacz też 
 Luxemburg
Liczba atomowa

Liczba atomowa (Z) – parametr atomów, pierwiastków chemicznych i części jonów o kilku równoważnych definicjach:
 liczba porządkowa pierwiastka chemicznego w układzie okresowym pierwiastków;
 ładunek elektryczny jądra wyrażony w ładunkach elementarnych;
 liczba protonów w jądrze danego atomu;
 dla ściśle rozumianego, niezjonizowanego atomu jest to też liczba zawartych w nim elektronów.

W symbolicznym zapisie jądra izotopu umieszczana jest w lewym dolnym indeksie:
 

gdzie:
  – liczba masowa,
  – liczba atomowa,
  – symbol pierwiastka.

Ładunek jądra atomowego jest głównym czynnikiem określającym własności atomu, dlatego atomy mające taką samą liczbę protonów, są atomami jednego pierwiastka. Nie oznacza to jednak, że wszystkie atomy jednego pierwiastka mają taką samą masę, gdyż mogą one mieć różną liczbę neutronów w jądrach. Atomy o tej samej liczbie atomowej, a innej liczbie masowej nazywa się izotopami.

Na przykład:
  – hel (izotop zawierający 2 neutrony)
 , ,  – tlen (izotopy zawierające odpowiednio 8, 9 i 10 neutronów)
  – złoto

Izotopy wodoru mają własne symbole chemiczne, jednak ich liczba atomowa jest taka sama:
  – prot (izotop wodoru nie zawierający neutronów)
  – deuter (izotop wodoru zawierający 1 neutron)
  – tryt (izotop wodoru zawierający 2 neutrony)

Przypisy 

Właściwości chemiczne
Fizyka jądrowa
Louchébem

Louchébem – gwara używana przez paryskich i lyońskich rzeźników (fr. boucher). Powstała w połowie XIX w. i wśród osób posługujących się językiem francuskim była w użyciu do lat pięćdziesiątych XX w. Przypomina inne zabawy językowe, takie jak verlan czy świńska łacina.

Zasady tworzenia wyrazów w louchébem: pierwszą spółgłoskę przesuń na koniec wyrazu, dołącz przyrostek -ème, -ji, -oc lub -muche, wstaw literę 'l' na początku.

Tak powstałe wyrazy najczęściej dostosowywane są do wymowy francuskiej. Nazwa 'louchébem' powstała właśnie w ten sposób: le boucher (rzeźnik) ⇒ louchébem.

Przykładowe słowa w louchebem:
 la femme (kobieta) → lamfé
 le monsieur (pan) → lesieum
 le gigôt (udziec) → ligogem
 le patron (właściciel) → latronpuche
 le fou (wariat) → loufoque

Języki sztuczne
Język francuski
Liturgia

Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu, leitos od laos – lud i ergon –
praca) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.

Pierwotnie oznaczała „czyn ludowy”, rodzaj dobrowolnej, lecz uroczystej zbiórki publicznej, a nawet rodzaj „czynu społecznego” np. przy umacnianiu wałów obronnych czy budowie okrętów.

Od II w. n.e. słowo „liturgia” było związane już wyłącznie z uroczystościami religijnymi. Wśród Żydów mieszkających w Aleksandrii terminem tym określano ceremonie spełniane w Świątyni Jerozolimskiej. Z kolei Grecy mianem tym określali czynności związane z uroczystościami religijnymi, np. z kultami Dionizosa i Apollina.

Ostatecznie słowem „liturgia” zaczęto określać czynności związane z oddawaniem czci bóstwu. Jej warunkiem był liczny udział wyznawców. W judaizmie liturgia oznaczała kult oddawany Bogu przez lud. W podobnym znaczeniu liturgia została przyjęta przez chrześcijaństwo. W Kościele katolickim pojęcie „liturgia” oznacza kult oficjalny Kościoła, a więc liturgię mszy św., liturgię sakramentów oraz liturgię godzin. Inne nabożeństwa, jak np. nabożeństwo majowe, nabożeństwo czerwcowe, droga krzyżowa, koronka do Miłosierdzia Bożego itp. określane są mianem „paraliturgicznych”.

W Kościołach wschodnich (zarówno katolickich, jak i prawosławnych) terminy „Liturgia” oraz „Boska Liturgia” używane są zamiennie na określenie Ofiary Eucharystycznej.

Wśród podstawowych czynności liturgicznych wyróżnia się: składanie ofiar, modlitwę, oczyszczenia, ablucje oraz inne formy oddawania czci bogom i świętym.

Zobacz też 

 liturgia chrześcijańska

Przypisy
Lucas Cranach młodszy

Lucas Cranach młodszy (ur. 4 października 1515 w Wittenberdze, zm. 25 stycznia 1586 tamże) – niemiecki malarz i projektant drzeworytów, syn Lucasa Cranacha starszego.

Był kontynuatorem stylu ojca, który był jego nauczycielem. Tworzył głównie portrety i dzieła o tematyce alegorycznej i religijnej. Jego wczesne prace są trudne do zidentyfikowania. Po 1537 roku, po śmierci starszego brata Hansa, obowiązki Lucasa w warsztacie ojca wzrosły, a po 1553 roku przejął po nim pracownię.

Życie prywatne  
W 1541 roku ożenił się z Barbarą Bruck, która zmarła w 1550 roku. Jego drugą żoną była Magdalena Schurff. Tak jak jego ojciec piastował wysokie stanowiska publiczne. W latach 1549-1568 zasiadał w radzie miasta Wittenberg, został wybrany na burmistrza. Był jednym z najbogatszych mieszkańców miasta.

Dzieła
 Chrystus i Jawnogrzesznica (po 1532), Ermitaż Petersburg,
 Portret Filipa I Pomorskiego (1541), Muzeum Narodowe w Szczecinie,
 Portret królowej Bony Sforzy (1549), Museum of Fine Arts w Bostonie,
 Chrystus błogosławiący dzieci (ok. 1545 –50), Metropolitan Museum of Art Nowy Jork
 Portret młodzieńca (1550), Zamek Królewski na Wawelu, Kraków
 Portret Filipa Melanchtona (2 poł. XVI w.), Kolekcja „Europeum” Muzeum Narodowego, Kraków

Przypisy 

Urodzeni w 1515
Zmarli w 1586
Niemieccy malarze renesansowi
Ludzie urodzeni w Wittenberdze
Larry Wall

Larry Wall (ur. 27 września 1954 w Los Angeles) – amerykański programista komputerowy, twórca języka skryptowego Perl oraz takich programów jak: patch, rn, metaconfig (patrz: polecenia systemu operacyjnego Unix). Jest określany jako Benevolent Dictator for Life projektu Perl.

Życiorys 
Larry dorastał w Los Angeles oraz Bremerton. W 1976 rozpoczął studia na uniwersytecie w Seattle (Seattle Pacific University). Po studiach pracował m.in. dla NASA w Jet Propulsion Laboratory.

Życie prywatne 
Jego żoną jest Gloria Wall. Ma czworo dzieci. Przeszedł przeszczep rogówki. Jest wierzącym chrześcijaninem – należy do Kościoła Nazarejczyka.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona domowa Larry’ego Walla
 
 Cytaty Larry’ego Walla na Wikiquote

Amerykańscy informatycy
Amerykańscy programiści
Programiści FOSS
Urodzeni w 1954
Ludzie urodzeni w Los Angeles
Twórcy języków programowania
Limnologia

Limnologia (gr. limno – staw, jezioro słodkowodne oraz logos – nauka), hydrologia jezior – nauka z zakresu hydrologii zajmująca się badaniem wód zbiorników śródlądowych. Opisuje ich bilans wodny, ustrój termiczny i ustrój lodowy, zajmuje się procesami kształtowania brzegów, jak i sedymentacją, prądami i falami w zbiornikach, które stanowią przedmiot jej zainteresowania.

Termin limnologia bywa również traktowany jako synonim hydrobiologii lub ekologii wód w zakresie wód śródlądowych, zarówno stojących, jak i płynących.

Przypisy 

Hydrobiologia
Lata 1900. (dekada)

Lata 1900. (dekada)
nieoficjalnie lata zerowe

Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Dziesięciolecia: 1850–1859 « 1860–1869 « 1870–1879 « 1880–1889 « 1890–1899 « 1900–1909 » 1910–1919 » 1920–1929 » 1930–1939 » 1940–1949 » 1950–1959

Lata: 1900 • 1901 • 1902 • 1903 • 1904 • 1905 • 1906 • 1907 • 1908 • 1909

Wydarzenia 

 Śmierć królowej Wielkiej Brytanii i Irlandii Wiktorii Hanowerskiej, tron objął jej syn Edward VII.
 Zamach na Prezydenta Stanów Zjednoczonych Williama McKinleya.
 Rewolucja 1905 roku w państwie rosyjskim.
 Wojna rosyjsko-japońska.
 Zakończenie wojen burskich.
 Strajk szkolny w Królestwie Polskim.
 Nowy imperializm.
 Maria Skłodowska-Curie wraz z mężem Pierre Curie wspólnie otrzymują Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.
 Albert Einstein opublikował szczególną teorię względności.
 Bracia Wright dokonali pierwszego lotu maszyną powietrzną wyposażoną w napęd.
 Max Planck przedstawił teorię kwantową.
 Karl Landsteiner odkrył istnienie grup krwi.
 Robert Edwin Peary dotarł saniami do bieguna północnego.
 Louis Bleriot dokonał pierwszego przelotu samolotem nad kanałem La Manche.
 Pierwszy wyścig kolarski Tour de France.
 Masowa produkcja samochodów.
 Pablo Picasso zapoczątkowuje kubizm.

Osoby

Przypisy 

1900
Lata 1910–1919

Lata 1910–1919
lub Lata 10. XX wieku

Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Dziesięciolecia: 1860–1869 « 1870–1879 « 1880–1889 « 1890–1899 « 1900–1909 « 1910–1919 » 1920–1929 » 1930–1939 » 1940–1949 » 1950–1959 » 1960–1969

Lata: 1910 • 1911 • 1912 • 1913 • 1914 • 1915 • 1916 • 1917 • 1918 • 1919

Wydarzenia 

W Polsce

 1918 – odrodzenie państwa polskiego.
 Powstanie wielkopolskie.

Na świecie

 1910 – początek rewolucji meksykańskiej.
 1912 – Zatonięcie Titanica.
 28 czerwca 1914 – zamach na austriackiego następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Habsburga.
 1914–1918 – I wojna światowa.
 1917 – rewolucja październikowa.
 1918 – egzekucja carskiej rodziny Mikołaja II Romanowa.
 1918 – rozpad Austro-Węgier.
 1918 – upadek Cesarstwa Niemieckiego – powstanie Niemieckiej Republiki Weimarskiej
 1918 – epidemia grypy hiszpanki zabija 20 milionów ludzi.
 Roald Amundsen zdobył biegun południowy.
 Otwarcie Kanału Panamskiego.
 1919 – powstanie Ligi Narodów.

Przypisy 

1910
Lata 30. XX wieku

Lata 30. XX wieku

Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Dziesięciolecia: 1880–1889 « 1890–1899 « 1900–1909 « 1910–1919 « 1920–1929 « 1930–1939 » 1940–1949 » 1950–1959 » 1960–1969 » 1970–1979 » 1980–1989

Lata: 1930 • 1931 • 1932 • 1933 • 1934 • 1935 • 1936 • 1937 • 1938 • 1939

Wydarzenia 

 1930 pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej rozegrane w Urugwaju wygrali gospodarze turnieju
 Adolf Hitler dochodzi w Niemczech do władzy i przy pomocy Józefa Stalina i ZSRR w ciągu dziesięciolecia odbudowuje silne siły zbrojne, zrywając z postanowieniami traktatu wersalskiego. 
 Faszyzm we Włoszech, narodowy socjalizm w Niemczech, stalinizm w ZSRR, militaryzm w Japonii.
 Wielki kryzys w gospodarce światowej.
 Hiszpańska wojna domowa.
 Otto Hahn, Lise Meitner i Fritz Straßmann odkrywają zjawisko rozszczepienie jądra atomowego.
 Odkrycie Plutona, uznanego wtedy za najdalszą planetę Układu Słonecznego.
 W Stanach Zjednoczonych Ameryki panuje niepodzielnie swing grany przez wielkie big-bandy Benny Goodmana, Duke'a Ellingtona i Counta Basiego (oraz dziesiątki mniejszych zespołów).
 Drapacze chmur, z Empire State Building na czele, budowane w USA.
 Wynalezienie radaru.
 1 września 1939 – wybuch II wojny światowej.
 W kinematografii amerykańskiej obowiązywała do 1934 tzw. era Pre-Code.

Osoby

Polityka 
 Józef Stalin
 Adolf Hitler
 Józef Piłsudski
 Roman Dmowski
 Władysław Sikorski
 Benito Mussolini
 Herbert Hoover
 Franklin Delano Roosevelt
 Neville Chamberlain
 Albert Lebrun
 Maksim Litwinow
 Wiaczesław Mołotow
 Francisco Franco
 Hirohito
 Czang Kaj-szek
 Hajle Syllasje I
 Ignacy Mościcki
 Józef Beck

Rozrywka 
 Stan Laurel i Oliver Hardy (Flip i Flap)
 Louis Armstrong
 Fred Astaire
 Bing Crosby
 Duke Ellington
 Glenn Miller i jego orchestra
 The Mills Brothers
 Judy Garland
 Jean Harlow
 Katharine Hepburn
 Boris Karloff
 Béla Lugosi
 Bracia Marx
 Edward G. Robinson
 Ginger Rogers
 Fats Waller
 Alice Brady
 Benny Goodman
 Django Reinhardt
 Johnny Weissmuller
 Jadwiga Smosarska
 Hanka Ordonówna
 Eugeniusz Bodo
 Adolf Dymsza

Kultura 
 Jarosław Iwaszkiewicz
 Pablo Picasso
 Karol Szymanowski
 Julian Tuwim
 Antoni Słonimski
 Eugene O’Neill
 W.H. Auden
 John Galsworthy
 Harper Lee
 Raymond Chandler
 Pearl S. Buck
 Stanisław Ignacy Witkiewicz
 Witold Gombrowicz
 Maria Dąbrowska 
 Bolesław Leśmian
 Zofia Nałkowska
 Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
 Jan Brzechwa
 Tadeusz Boy-Żeleński

Sport 
 Stanisława Walasiewicz
 Janusz Kusociński
 Maria Kwaśniewska
 Jadwiga Wajsówna
 Stanisław Marusarz
 Bronisław Czech
 Ernest Wilimowski
 Władysław Król
 Paavo Nurmi
 Leônidas
 Joe Louis
 Jesse Owens
 Babe Ruth
 Joe DiMaggio

1930
Lata 40. XX wieku

Lata 40. XX wieku

Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Dziesięciolecia: 1890–1899 « 1900–1909 « 1910–1919 « 1920–1929 « 1930–1939 « 1940–1949 » 1950–1959 » 1960–1969 » 1970–1979 » 1980–1989 » 1990–1999

Lata: 1940 • 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949

Wydarzenia 

 II wojna światowa (kampania francuska, bitwa o Anglię, atak Niemiec na ZSRR, atak na Pearl Harbor, lądowanie w Normandii)
 Powstanie demokracji ludowej
 Porajmos
 Szoa
 Konferencja jałtańska
 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego
 Bitwa o Berlin; zwycięstwo wojsk sprzymierzonych, samobójstwo Adolfa Hitlera i kapitulacja III Rzeszy.
 Stany Zjednoczone mocarstwem jądrowym.
 Atak atomowy na Hiroszimę i Nagasaki
 Wojna domowa w Grecji
 Początek zimnej wojny
 Plan Marshalla pozwolił Europie Zachodniej odbudować zniszczenia wojenne.
 blokada Berlina
 Zastosowanie na szerszą skalę antybiotyków w leczeniu zakażeń
 Uzyskanie niepodległości przez Indie i Pakistan
 Śmierć w zamachu Mahatmy Gandhiego
 Proklamacja niepodległości Izraela i początek I wojny izraelsko-arabskiej
 Proklamacja Chińskiej Republiki Ludowej
 ZSRR mocarstwem jądrowym
 Niemcy Zachodnie
 Niemcy Wschodnie
 Powołanie NATO

Osoby

Politycy i przywódcy 
 Mahatma Gandhi
 Stefan Wyszyński
 Matka Teresa z Kalkuty
 Czang Kaj-szek
 Philippe Pétain
 Adolf Hitler
 Dawid Ben Gurion
 Benito Mussolini
 Francisco Franco
 cesarz Hirohito
 Papież Pius XII
 Józef Stalin
 Winston Churchill
 Clement Richard Attlee
 Franklin Delano Roosevelt
 Harry S. Truman
 Władysław Sikorski
 Władysław Raczkiewicz
 Władysław Anders
 Bolesław Bierut
 Edward Osóbka-Morawski
 Stanisław Maczek
 Tadeusz Bór-Komorowski

Artyści 
 Abbott i Costello
 Lauren Bacall
 Ingrid Bergman
 Humphrey Bogart
 Bracia Marx
 James Cagney
 Charlie Chaplin
 Bing Crosby
 Bette Davis
 Duke Ellington
 Clark Gable
 Judy Garland
 Cary Grant
 Katharine Hepburn
 Bob Hope
 Buster Keaton
 Frank Sinatra
 James Stewart
 Spencer Tracy
 John Wayne
 Orson Welles

1940
Liptów

Liptów (, , , ) – kraina historyczna (dawny komitat, żupa) w dawnych północnych (tzw. Górnych) Węgrzech i jednocześnie region, zajmujący środkowo-północną część obecnej Słowacji, w dorzeczu górnego Wagu.

Położenie i obszar 
Liptów obejmuje obszar centralnie położonej Kotliny Liptowskiej oraz stoki otaczających ją pasm górskich: Tatr Wysokich (częściowo), Tatr Zachodnich i Gór Choczańskich od północy, Wielkiej Fatry od zachodu i Niżnych Tatr od południa. Na wschodzie granicą Liptowa jest niewysoki dział wodny w rejonie wsi Szczyrba (słow. Štrba), przez który Kotlina Liptowska graniczy z Kotliną Popradzką.

Jako kraina historyczna Liptów na wschodzie sąsiaduje ze Spiszem, na południowym wschodzie z Gemerem, na południowym zachodzie z terenami dawnej żupy zwoleńskiej, na zachodzie z Turcem, zaś na północy z Orawą i - przez grzbiet Tatr - z polskim Podhalem.

Powierzchnia Liptowa, przyjmowana tu jako powierzchnia żupy liptowskiej w 1910 r., liczy 2 247 km². Według aktualnego podziału administracyjnego Słowacji odpowiada to dość dokładnie dzisiejszym powiatom Rużomberk i Liptowski Mikułasz z kraju żylińskiego z dodatkiem na wschodzie gmin Szczyrba, Szczyrbskie Jezioro i Liptovská Teplička, należących już do powiatu Poprad w kraju preszowskim.

Ukształtowanie terenu 
Kotlina Liptowska, przecięta ze wschodu na zachód Wagiem, nie prezentuje płaskiej równiny, lecz jest stosunkowo mocno pofalowana. Obłe, lecz dość wysokie ciągi wzgórz porozdzielane są obniżeniami z ciekami licznych dopływów Wagu, które w swych wyższych partiach rozcinają otaczające kotlinę zbocza górskie długimi i często bardzo głębokimi dolinami. Najbardziej płaską dawniej część kotliny zajmuje dzisiejszy zbiornik wodny Liptovská Mara.

Historia 
Pierwsza wzmianka o Liptowie pochodzi z 1231 r. Samodzielna żupa liptowska powstała ok. 1340 r. Jej siedzibą były kolejno: Zamek Liptowski (tzw. Zamek Sielnicki, słow. Liptovský Starý hrad), Liptowska Mara (dziś pod wodami jeziora zaporowego), Niemiecka (dziś Partyzancka) Lupcza, a od roku 1677 do zaniku żup w 1922 r. Liptowski Mikułasz.

Miejscowości 
Główne miejscowości Liptowa rozłożone są w Kotlinie Liptowskiej, wzdłuż rzeki Wag. Pozostałe - w większości u wylotów dolin rzecznych z otaczających je pasm górskich. 
Główne miasta: Rużomberk i Liptowski Mikułasz.

Zobacz też 
 Ser liptowski

Linki zewnętrzne 

 www.regionliptov.sk
 
 Kolarstwo przewodnik

Krainy historyczne Słowacji

Regiony Słowacji

fr:Liptó
Literatura

Literatura – wszystkie „sensowne twory słowne” (według definicji Stefanii Skwarczyńskiej), czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.

Literaturę piękną dzieli się zwykle na trzy rodzaje literackie według tradycji, uzupełnianej później, Poetyki Arystotelesa: epikę (zarówno wierszem, jak i prozą), lirykę i dramat. Do gatunków epickich zaliczamy: opowiadanie, nowelę, bajkę, powieść, legendę, baśń. Do gatunków lirycznych zaliczamy: satyrę, hymn, odę, pieśń, sonet, fraszkę, elegię, tren. Do gatunków dramatycznych zaliczamy: tragedię, komedię, dramat właściwy.

W stosunku do literatury europejskiej i literatur związanych z nią stosuje się też podział na epoki (jak barok, renesans, romantyzm). Stosuje się także podziały na style literackie.

Przypisy
Lateran

Lateran () – zespół architektoniczno-urbanistyczny w Rzymie, w rione Monti, wzniesiony w IV w. przez cesarza Konstantyna I Wielkiego na gruntach rzymskiej rodziny Lateranów.

Wówczas powstał kościół pod wezwaniem Chrystusa Zbawiciela (później przemianowywany dwukrotnie na kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty). Przebudowany pałac Laterański oraz kościół cesarz podarował papieżom, którzy gospodarowali tam do 1308, kiedy to rezydencją papieską został Watykan. W 1308 roku pałac i kościół spłonęły, zostały jednak odbudowane, a bazylika św. Jana na Lateranie jest katedrą biskupa Rzymu, czyli papieża.

W pałacu Laterańskim odbyło się pięć soborów laterańskich.

Zobacz też 

 Papieski Uniwersytet Laterański

Pałace w Rzymie
Kościoły w Rzymie
Liczby całkowite

Liczby całkowite – liczby naturalne  oraz liczby przeciwne do nich  a także liczba zero. Są uogólnieniem zbioru liczb naturalnych na zbiór, w którym wykonalne jest odejmowanie. Uogólnieniem liczb całkowitych są liczby wymierne.

Zbiór liczb całkowitych oznaczamy w matematyce symbolem  (od niem. Zahlen – liczby). W Polsce w większości szkół podstawowych i średnich, w celu ułatwienia skojarzenia z polską nazwą, stosuje się symbol  przy czym MEN zaleca używanie oznaczenia .

Definicja formalna 
Zbiór liczb całkowitych można zdefiniować jako zbiór klas abstrakcji zbioru  relacji równoważności
 

Intuicyjnie  reprezentuje różnicę 

Niech  oznacza klasę abstrakcji, której reprezentantem jest  Wówczas dodawanie i mnożenie w zbiorze  definiuje się jako:
 
 

Tak zdefiniowana struktura jest pierścieniem całkowitym, tj. pierścieniem przemiennym z jedynką bez dzielników zera.

Zerem tego pierścienia jest  elementem przeciwnym do  jest element  Jedynką jest 

Podzbiór elementów postaci  jest izomorficzny z 

Ponieważ  oraz  elementem przeciwnym do  więc
 

Ostatnia zależność potwierdza wyżej wspomnianą intuicję.

Liczby  dla których  nazywamy liczbami całkowitymi dodatnimi;
liczby  dla których  nazywamy liczbami całkowitymi ujemnymi.

Liczność 
Zbiór liczb całkowitych  jest równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych  gdyż istnieje funkcja wzajemnie jednoznaczna  przypisująca każdej liczbie całkowitej dokładnie jedną liczbę naturalną. Np.:

Zobacz też 

 aksjomaty i konstrukcje liczb
 liczba, liczby całkowite (zapis komputerowy)
 równanie diofantyczne

Przypisy 

Liczby
Algebraiczna teoria liczb
Rodzaje pierścieni
Teoria grup abelowych
Przykłady grup
Litosfera

Litosfera, sklerosfera (z gr. λίθος líthos kamień lub σκληρός sklērós „twardy”, σφαῖρα sphaîra „kula”) – zewnętrzna sztywna powłoka Ziemi obejmująca skorupę ziemską i warstwę perydotytową zaliczaną do górnej części płaszcza ziemskiego. Termin „litosfera” bywa nieściśle stosowany jako zamiennik terminu „skorupa ziemska”. Litosfera jest pojęciem szerszym niż skorupa ziemska. Jest ściśle związana z biosferą oraz hydrosferą, a także atmosferą. Miąższość litosfery wynosi od ok. 10 do ponad 100 km, a jej temperatura w dolnej części dochodzi do 700 °C. Litosfera Ziemi podzielona jest na poruszające się względem siebie płyty, których ruch opisywany jest teorią tektoniki płyt.

Rodzaje litosfery 
 Litosfera kontynentalna – litosfera w częściach globu zajętych przez płyty kontynentalne. Składa się na nią skorupa kontynentalna i warstwa perydotytowa.
 Litosfera oceaniczna – występuje pod oceanami. Składa się na nią skorupa oceaniczna i warstwa perydotytowa.
 Litosfera suboceaniczna (paraoceaniczna) – stanowi strefę przejściową pomiędzy obiema tymi strefami.

Zobacz też 

 płyty litosfery
 mezosfera

Bibliografia 
 

Budowa Ziemi
Lis (ujednoznacznienie)

lis – drapieżny ssak z rodziny psowatych (Canidae), np. lis pospolity
 Lis – rodzaj ssaka
 Lis – herb szlachecki
 Lis – dzielnica Kalisza

Osoby o nazwisku Lis:
 Aleksandra Lis – polska etnolog, dr hab. nauk humanistycznych, profesor uczelni Wydziału Antropologii i Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu
 Alicja Lis – polityk
 Bogdan Lis – polityk
 Jerzy Lis (ur. 1954) – polski profesor nauk technicznych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, członek korespondent PAN
 Hanna Lis – polska dziennikarka i prezenterka telewizyjna
 Krzysztof Lis – ekonomista polski, współtwórca polskiego rynku kapitałowego
 Krzysztof Lis – dziennikarz, poeta i pisarz
 Marek Lis – polski duchowny katolicki
 Renata Lis – polska tłumaczka i pisarka
 Tomasz Lis – polski dziennikarz telewizyjny, publicysta
 Tomasz Lis, dyplomata (1959–2011) – polski historyk i dyplomata

Miejscowość na Ukrainie:
 Lis – wieś w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego Ukrainy

Miejscowość w Serbii:
 Lis – wieś w okręgu morawickim, w gminie Lučani

Inne:
 Przylądek Lisa (Lis Point) – przylądek na Wyspie Króla Jerzego

Zobacz też 
 Lisek
 Lisy
 Firefox
Lew (ujednoznacznienie)

lew (lew afrykański) – ssak z rodziny kotowatych i rzędu drapieżnych
 Lew – częsty motyw w heraldyce (zob. też Lew Judy – symbol biblijny)
 Lew – imię męskie
 Lew – jeden z astrologicznych znaków zodiaku
 Lew – jeden z gwiazdozbiorów
 lew – jednostka monetarna Bułgarii
 Lew – miejscowość w hrabstwie Oxfordshire (Anglia)
 „Lew” – pseudonim ppor. Antoniego Kopaczewskiego, żołnierza AK, WiN
 Lew (wł. Nikołaj Lwowicz Cerpicki) – rosyjski biskup prawosławny
 Lew (wł. Leonid Wsiewołodowicz Czeriepanow) – rosyjski biskup prawosławny
 Lew - skała wspinaczkowa we wsi Piaseczno (woj. śląskie)
 Lew – skała w Karkonoszach
 LEW (Lokomotivbau Elektrotechnische Werke) – niemiecki producent taboru kolejowego

Zobacz też 

  w tytułach artykułów
 Lev
Lokalizacja

Lokalizacja:
 umiejscowienie, rozmieszczenie:
 lokalizacja absolutna – położenie obiektów/zjawisk względem umownego układu odniesienia,
 lokalizacja względna – położenie obiektów/zjawisk względem innych obiektów/zjawisk;
 w administracji – ustalenie dotyczące zagospodarowania przestrzennego wskazujące położenie obiektów budowlanych;
 w ratownictwie – terytorialne ograniczenie skutków jakiegoś zjawiska, np. lokalizacja pożaru, epidemii;
 lokalizacja oprogramowania – przystosowanie oprogramowania do pracy w określonym środowisku użytkowania. Zwykle polega na przetłumaczeniu komunikatów i dokumentacji na język użytkownika, dostosowanie do obowiązujących przepisów, przystosowanie do spełnienia szczególnych wymagań użytkownika;
 lokalizacja filmu – przystosowanie filmu do odbioru przez widzów, którzy nie rozumieją języka oryginału. Metody: dubbing, napisy dialogowe, szeptanka.
 w lingwistyce – lokalizacja to przystosowanie dokumentu stworzonego w określonym miejscu i języku do innego miejsca i języka, jest procesem szerszym od tłumaczenia, obejmuje dostosowanie zarówno warstwy tekstowej, jak i graficznej, a także formatów zapisu daty, czasu, jednostek miar, walut, elementów kulturowych itd. do charakteru odbiorcy;
 w logistyce – rozmieszczenie miejsc składowania.

Zobacz też 
 lokalizacja dźwięku
 lokalizacja wykopów
 lokalizacja przemysłu
 lokalizacja małżeństwa
 lokacja
 alokacja
Ludy paleoazjatyckie

Ludy paleoazjatyckie, ludy paleosyberyjskie, Paleoazjaci – kilkanaście niewielkich grup narodowych, stanowiących pozostałości dawnego zaludnienia północno-wschodniej Azji. Do czasów obecnych narodów tych pozostało ok. 10. Ludy paleoazjatyckie dzieli się na kilka niespokrewnionych ze sobą grup językowych:
 Grupa północna – obejmująca ludność typu paleoazjatyckiego i arktycznego, są to spokrewnieni językowo: Czukcze i Kerekowie na Półwyspie Czukockim, Koriacy i Alutorzy w północno-zachodnich regionach Kamczatki, Itelmeni (Kamczadalowie) na zachodzie Kamczatki.
 Grupa południowa – składająca się z Ajnów i Niwchów (Gilaków); ich pokrewieństwo językowe jest kwestią sporną.

 Całkiem odrębną grupę stanowią Ketowie, zamieszkujący nad rzeką Jenisej, którzy są pozostałością ludów jenisejskich; jeszcze w XIX wieku na ludy te składało się sześć odrębnych plemion.
 Niektórzy badacze do Paleoazjatów zaliczają też Jukagirów, będących ostatnim z trzech istniejących niegdyś ludów jukagirskich. Jednak ich zaliczanie do ludów paleoazjatyckich jest kwestią sporną; część badaczy łączy ich z ludami uralskimi w rodzinę uralo-jukagirską.
 Zwykle do grupy ludów paleoazjatyckich zalicza się też Aleutów i Eskimosów azjatyckich (czasem wszystkich Eskimosów).
 Czuwańcy są narodem pochodzenia jukagirskiego, który utracił własny język i używa języków rosyjskiego i czukockiego, stąd zaliczenie ich w poczet ludów paleoazjatyckich jest niejasne i czasem wiązane jest m.in. z zaliczeniem do tej grupy także Jukagirów.

Liczebność poszczególnych narodów paleoazjatyckich (według wyników spisów powszechnych):

Zobacz też 
 języki paleoazjatyckie

Azja
Paleoazjatyckie
Lipiec

W Polsce lipiec jest najcieplejszym miesiącem.

Lipiec jest miesiącem letnim na półkuli północnej, a zimowym na południowej. Nazwa miesiąca (według Brücknera) (dawniej również lipień, por. ukr. липень / łypeń, błr. ліпень / lipień) pochodzi od kwitnących wówczas lip. Lipy notabene kwitną na przełomie czerwca i lipca (por. chorw. lipanj ‛czerwiec’, litew. liepa). Łacińska nazwa Iulius (zobacz: kalendarz rzymski) została nadana na cześć Juliusza Cezara i różnych formach została zapożyczona przez większość języków europejskich. Przed zmianą nazwy miesiąc nazywał się Quintilis.

Zobacz też 

 rewolucja lipcowa we Francji (1830), Manifest Lipcowy, 22 Lipca (święto PRL), konstytucja lipcowa
 przysłowia o lipcu
 świąteczne dni ruchome

Przypisy
Listopad

Listopad jest miesiącem jesiennym na półkuli północnej, a wiosennym na południowej. Nazwa miesiąca (według Brücknera) pochodzi od opadających jesienią liści (por. , błr. лістапад / listapad, ukr. листопад / łystopad, ;  „październik”). Łacińska nazwa November (‘dziewiąty miesiąc’; zobacz: kalendarz rzymski) została zapożyczona przez większość języków europejskich.

Zobacz też 

 Narodowe Święto Niepodległości
 Powstanie listopadowe
 Noc Listopadowa 
 Rewolucja listopadowa
 Obrona Pragi

Bibliografia
Linia Gustawa

Linia Gustawa – niemieckie umocnienia obronne w czasie II wojny światowej we Włoszech. Rozciągała się wzdłuż rzek: Garigliano, Rapido, Sangro na długości 130 km. Kluczowymi pozycjami obronnymi wojsk niemieckich były wzgórza: Monte Cassino, Monte Cairo, San Angelo i Passo Corno.

Linia Gustawa została przełamana przez aliantów 17–18 maja 1944 pod Monte Cassino. W walkach wziął udział 2 Korpus Polski.

Zobacz też 
 Linia Gotów
 Linia Hitlera

1943 we Włoszech
1944 we Włoszech
Kampania śródziemnomorska
Fortyfikacje niemieckie 1918–1945
Fortyfikacje we Włoszech
Ligand (chemia)

Ligand, addend – atom, cząsteczka lub anion w związkach kompleksowych, który jest przyłączony bezpośrednio do atomu centralnego lub kationu centralnego, zwanego centrum koordynacji albo rdzeniem kompleksu. Pojęcie ligandu (jak również atomu centralnego) nie jest jednoznaczne i w wielu przypadkach jest kwestią umowną. W chemii organicznej określenie ligand jest stosowane wymiennie z określeniem podstawnik.

Elementem łączącym addend z atomem lub kationem centralnym jest, należący do addendu, tzw. atom ligandowy (czasem grupa atomów), który zawiera wolną parę elektronową, wbudowującą się w wolne orbitale rdzenia, lub zapełnione orbitale π, zachowujące się w ten sam sposób. W bardzo rzadkich przypadkach połączenie może odbywać się poprzez wolny orbital nakładający się na zajęte orbitale atomu centralnego. Atomem ligandowym może być atom pierwiastka silnie elektroujemnego (np. tlenu, azotu) lub pierwiastka niezbyt elektroujemnego – na przykład atom (lub grupa atomów) węgla, przez który z definicji przyłączają się wszystkie ligandy metaloorganiczne. Grupami donorowymi mogą być cząsteczki elektrycznie obojętne (np. NH3, H2O, CO, niektóre związki organiczne) lub aniony (OH-, SO42-, F-, Cl-). Bardzo złożone związki kompleksowe metali mogą zawierać nawet do 18 różnych ligandów.

W chemii związków kompleksowych i metaloorganicznych używa się specjalnych 2–6-literowych skrótów i greckich liter dla wygodnego opisu tych związków (oznaczenia te pisze się małymi literami). Skróty ligandów zostały zaaprobowane przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC) i stanowią część oficjalnej terminologii chemicznej.
Litery greckie:

 η – hapcyjność, gdzie liczba w górnym indeksie po tej literze oznacza liczbę atomów, którymi ligand łączy się z atomem centralnym
 µ – oznacza ligand mostkujący, tzn. łączący dwa lub więcej atomów centrum koordynacyjnego – liczba w górnym indeksie po tej literze oznacza liczbę atomów metalu, które wiąże z sobą ligand mostkujący.

Przykładowe skróty ligandów:
 L – dowolny ligand
 acac – acetyloacetonian (czyli 2,4-pentanodionian)
 ac – acetyl
 bpy – 2,2'-bipirydyl (2,2'-bipirydyna)
 benz – benzyl
 cy – cykloheksyl
 cp – cyklopentadienyl
 dmpe – dimetylofosfinoetan
 py – pirydyna
 dvtmds – diwinylotetrametylodisiloksyl

Przykłady skróconej notacji związków kompleksowych:
 [Ni(acac)2] – bis(acetyloacetoniano)nikiel(II)
 [Fe(η5-cp)2] lub [Fecp2] – ferrocen, czyli bis(cyklopentadienylo)żelazo.
 [Pt2µ²-(dvtmds)2-η-(dvtmds)] – katalizator Karstedta, czyli związek zawierający dwa atomy platyny i 3 cząsteczki diwinylotetrametylodisiloksanu (dvtmds), przy czym do atomów platyny przyłączone są po dwa ligandy diwinylotetrametylodisiloksanowe, a trzeci addend diwinylotetrametylodisiloksanowy łączy oba atomy platyny.

Bibliografia 

Chemia koordynacyjna
Chemia metaloorganiczna
Logotyp

logotyp (drukarstwo) – czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia
 logotyp (grafika) – logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim
Likier

Likier () – wysokoprocentowy napój alkoholowy o słodkim smaku owocowym, korzennym lub korzenno-ziołowym i zawartości alkoholu 23%–45%; pokrewnym napojem jest nalewka.

Najpopularniejsze likiery 
 Advocaat – likier jajeczny
 Amaretto – likier migdałowy
 Amarula − likier wytwarzany z owoców maruli
 Archers − likier brzoskwiniowy
 Baileys – likier z whisky i śmietanki
 Becherovka – likier ziołowy
 Benedyktyn – likier ziołowy
 Bielska Gruszkowa – likier gruszkowy
 Bombardino – likier na bazie alpejskiego mleka, jajek i rumu
 Blue curaçao – kolor niebieski, smak pomarańczowy
 Campari – likier pomarańczowo-ziołowy, gorzki
 Canari – likier śmietankowy
 Chartreuse – likier ziołowy
 Cointreau – likier pomarańczowy
 Creme de cassis – likier z czarnej porzeczki
 Curaçao – pomarańczowy
 Demänovka − likier miodowo-ziołowo-korzenny
 Drambuie – likier miodowo-ziołowy
 Echt Stonsdorfer – ziołowy likier z Niemiec o specyficznym gorzkawym smaku. Został wyprodukowany w 1810 roku w Staniszowie (niem. Stonsdorf).
 Fireball – likier cynamonowy na bazie whiskey
 Frangelico – likier orzechowy
 Galliano – likier ziołowy
 Goldwasser – likier z wiórkami 23-karatowego złota
 Grand Marnier – likier pomarańczowy
 Jägermeister – likier ziołowo-korzenny
 Kahlúa – likier kawowy
 Karpatská hořká – likier ziołowy
 Krupnik – likier miodowy
 Likier Karkonoski – likier ziołowy typu staniszowskiego (z sokiem z jagód/borówek czarnych)
 Limoncello – likier cytrynowy, kolor żółty
 Malibu – likier z rumu i mleka kokosowego
 Manzana – likier jabłkowy
 Maraskino − likier wiśniowy z wiśni Marasca
 Midori − likier melonowy
 Minttu − likier miętowy
 Nocino – likier orzechowy
 Passoa – likier z marakui
 Pepermint − likier miętowy, kolor zielony
 Pisang Ambon – likier bananowy
 Pradziad (Altvater) – likier ziołowy
 Prunelle – likier śliwkowy
 Rīgas Melnais balzams – czarny likier ziołowy
 Sabra – likier czekoladowo-pomarańczowy
 Safari – likier z owoców egzotycznych
 Salmiakki Koskenkorva – likier z salmiakiem
 Sambuca – likier anyżowy
 Sheridan’s − likier kawowy
 Tia Maria − likier kawowy
 Triple sec – bezbarwny, smak pomarańczowy
 Umeshu – japoński likier śliwkowy
 Unicum – likier ziołowy

Zobacz też 

 Triple sec

Przypisy

Bibliografia
LightWave 3D

LightWave – program do tworzenia grafiki 3D, stworzony przez firmę NewTek. LightWave jest wykorzystywany w wielu produkcjach filmowych, reklamach, grach oraz mniejszych pracach.
Początkowo program (właściwie to programy, ponieważ oba moduły zostały stworzone niezależnie przez innych programistów) LightWave był dostępny wyłącznie na komputery Amiga, potem także na platformę Silicon Graphics, a w roku 1995 został przeniesiony na platformę PC oraz Macintosh.

Składa się z dwóch osobnych programów:
 Modeler używany jest do tworzenia obiektów.
 Layout służy do ustawiania sceny, animowania i renderowania.

LightWave 3D posiada swój własny język skryptowy LScript, który umożliwia dostęp do prawie wszystkich funkcji programu. Od wersji 11 NewTek dodał także obsługę języka skryptowego Python. Dzięki temu dla LightWave opracowano wiele wtyczek, takich jak: FPrime, Kray czy HD Instance. Rozszerzają one możliwości pakietu o wiele jeszcze niedostępnych opcji lub stanowią alternatywę dla domyślnych rozwiązań (np. Kray jest alternatywnym rendererem). W sieci znaleźć można bardzo wiele innych, często darmowych, wtyczek.

Wszystkie skróty klawiszowe i rozkład przycisków w panelach bocznych interfejsu (sidebarach) jest w pełni konfigurowalny. Umożliwia to dostosowanie programu do sposobu pracy.

Dzięki oddzieleniu modeli od scen można bardzo łatwo aktualizować jednocześnie wiele obiektów w scenie. Pozwala to też zachować przejrzystość sceny oraz większą nad nią kontrolę. Niestety przez to nie można animować edycji obiektu w Layoucie. Jedynym wyjściem jest tu używanie morfingu lub deformacji, które jednak nie zastąpią pełnej edycji. Z tego powodu od wersji 9.0 dokonywane jest stopniowe udostępnienie narzędzi modelowania w module Layout, co ma upodobnić pracę z programem do pracy w innych pakietach.

Linki zewnętrzne 
 https://www.lightwave3d.com - oficjalna strona LightWave 3D
 http://www.newtek.com - strona producenta LightWave
 http://www.lightwiki.com/Main_Page - LightWiki

Programy do grafiki 3D
Klasyfikator (językoznawstwo)

Klasyfikator (, ) – morfem, słowo lub sufiks pośredniczące pomiędzy liczebnikiem a wyrazem określanym. Konstrukcja taka wygląda następująco:
 liczebnik dotyczy bezpośrednio klasyfikatora
 grupa liczebnik + klasyfikator dotyczy wyrazu określanego

Klasyfikatory występują w wielu językach. W angielskim i polskim istnieje klasa „rzeczowników niepoliczalnych”, łącząca się z różnymi klasyfikatorami. W polskim klasyfikatory są przeważnie opcjonalne. Po polsku można powiedzieć „jedno masło” czy „dwa piwa”.

Przykładowa konstrukcja: five (5) bottles (rzeczownik butelki w funkcji klasyfikatora) of (morfem łączący) beer (piwo)

Użycie odpowiedniego klasyfikatora (sufiksu klasyfikującego) jest dość trudne, gdyż jest zależne od typu, przeznaczenia czy kształtu rzeczy liczonej, jak np. w języku japońskim (類別詞 ruibetsushi), gdzie istnieje kilkadziesiąt klasyfikatorów. Niektóre z nich to:
 -nin (人) – ludzie
 -hiki (匹) – małe zwierzęta
 -ko (個) – wszystko poza ludźmi i zwierzętami, spełnia rolę klasyfikatora „uniwersalnego”
 -tō (頭) – duże zwierzęta
 -wa (羽) – ptaki
 -satsu (冊) – książki, magazyny ilustrowane, gazety
 -hon (本) – przedmioty cechujące się długością, może to być równie dobrze sznurek, jak i film czy butelka piwa
 -do (度) – wystąpienia (odpowiednik polskiego licznika „raz” w: 1 raz, 2 razy, ile razy)
 -kai (回) – powtórzenia
 -hai (杯) – szklanki, filiżanki, naczynia z zawartością płynu 
 -mai (枚) – płaskie, cienkie przedmioty
 -dai (台) – pojazdy

Przykładowa konstrukcja: go-nin no Nihonjin → „pięciu Japończyków”  → go (5) nin (klasyfikator ludzi) no (partykuła dzierżawcza) Nihonjin (Japończyk) 

W językach posiadających bogaty zakres klasyfikatorów, niektóre można stosować w danym kontekście wymiennie (np. japońskiego -do można używać zamiast -kai), nie są to podziały tak sztywne, jak w przypadku rodzajów gramatycznych.

W języku chińskim klasyfikator jest obowiązkowym elementem pojawiającym się między liczebnikiem a rzeczownikiem. Przypisanie klasyfikatorów do kategorii (czasami wcale nieoczywistych) jest w chińszczyźnie sztywne.

Morfem