alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
563

Het jaar 563 is het 63e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Keizer Justinianus I schenkt Belisarius gratie en laat hem vrij uit de gevangenis. De bejaarde generaal wordt in ere hersteld en krijgt van Justinianus een "veteranen" pensioen. Belisarius trekt zich terug uit het openbare leven en geniet de laatste jaren van zijn leven op zijn landgoed.

Religie 
 Columba van Iona, Iers missionaris, vertrekt met twaalf monniken naar Schotland. Hij gaat na een vermoeide reis bij het schiereiland Kintyre aan land en begint een evangelische missie om de Picten te bekeren tot het christendom. Op het eiland Iona, aan de westkust van de Binnen-Hebriden, sticht Columba een klooster (Iona Abbey) dat de kern zal vormen van een netwerk van abdijen en bisdommen in de Keltische wereld. (waarschijnlijke datum)

Geboren

Overleden 

000
565

Het jaar 565 is het 65e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 14 november - Keizer Justinianus I overlijdt in Constantinopel na een regeerperiode van 38 jaar en wordt opgevolgd door zijn neef Justinus II.
 Justinus II laat zijn achterneef Justinus terugroepen uit Armenië. Hij wordt beschuldigd van een samenzwering en krijgt huisarrest.
 Justinus II weigert vredesonderhandelingen en een jaarlijkse schatting te betalen aan de Avaren, die plunderveldtochten voeren op de Balkan.
 Justinus II vaardigt een decreet uit om de geboorte van Jezus op 25 december te vieren. De Oosterse Kerk in Jeruzalem noemt het Kerstmis.
 Het fort van Sebastopolis (huidige Georgië) wordt door de Byzantijnen herbouwd. De vestingstad wordt een bolwerk van het Byzantijnse Rijk.
 In Madaba (Jordanië) wordt in de basiliek van Sint-Joris (heden een Grieks-orthodoxe kerk) een Byzantijns vloermozaïek gemetseld. (waarschijnlijke datum)

Brittannië 
 Columba van Iona, Iers missionaris, begint op de Orkney-eilanden (Schotland) met het bekeren van de heidense Picten. (waarschijnlijke datum)

Europa 
 Alboin (r. 565-572) volgt zijn vader Audoin op als koning van de Longobarden. Een oorlog met de Gepiden onder koning Cunimund breekt uit.

Literatuur 
 Procopius, Byzantijns historicus, voltooit het laatste deel van de "Geheime Geschiedenis", onder de regering van Justinianus I. (waarschijnlijke datum)

Religie 
 22 januari - Eutychius wordt ontzet uit zijn functie als patriarch van Constantinopel en vervangen door Johannes III Scholasticus.
 Het Katharinaklooster op de Sinaïberg (Egypte) wordt voltooid. Volgens de Bijbel heeft Mozes hier de Tien Geboden ontvangen.

Geboren 
 Walricus, Frankisch monnik en heilige (overleden 619)

Overleden 
 28 juli - Samson van Dol, Keltisch bisschop en heilige
 14 november - Justinianus I, keizer van het Byzantijnse Rijk
 Audoin, koning van de Longobarden (waarschijnlijke datum)
 Belisarius (60), Byzantijns veldheer (magister militum)
 Procopius, Byzantijns historicus (waarschijnlijke datum)

000
542

Het jaar 542 is het 42e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Keizer Justinianus I schaft officieel het ambt van consul, het hoogste magistraat, in het Byzantijnse Rijk de facto af.
 De Byzantijnen evacueren Sebastopolis en breken de vesting af, om te voorkomen dat deze in Perzische handen valt.
 Constantinopel wordt getroffen door de pest.
 De Basilica Cisterne, een wateropslagplaats onder de hoofdstad Constantinopel, wordt voltooid. (waarschijnlijke datum)

Europa 
 Lente - Slag bij Faventia: De Ostrogoten onder leiding van Totila verslaan bij Faventia het Byzantijnse leger (12.000 man).
 Totila valt Toscane binnen en belegert de stad Florence. De Byzantijnen trekken zich terug op Perusia, Spoleto en Rome.
 Totila voert een veldtocht in het zuiden van Italië. De gebieden Apulië, Lucanië en Calabrië worden door hem onderworpen.

Azië 
 Tweede Chinese overheersing: De Liang-dynastie stuurt een expeditieleger naar het opstandige Vietnam.
 Khusro I bereidt een veldtocht tegen Palestina voor, maar ziet daar uiteindelijk van af, vermoedelijk vanwege de uitbraak van de pest.

Literatuur 
 Gildas, Britse geschiedschrijver, schrijft zijn boekwerk "De Excidio et Conquestu Britanniae" (waarschijnlijke datum).

Religie 
 Jacobus Baradaeus, stichter van de Syrisch-orthodoxe Kerk van Antiochië, wordt ingewijd tot bisschop van Edessa (huidige Turkije).

Geboren 
 David, Welsh kluizenaar en bisschop (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 27 augustus - Caesarius van Arles, bisschop en heilige
 Diarmaid, Iers geestelijke (waarschijnlijke datum)
 Flavia, Italiaans geestelijke en heilige
 Placidus van Subiaco, Italiaans geestelijke
 Witiges, koning van de Ostrogoten

000
Edessa

Edessa (Griekenland), een gemeente en kleine stad in Griekenland
de oude naam voor de stad Urfa of Şanlıurfa in Turkije
Osroene, een staat rond Edessa, 132 v.Chr. - 214 n.Chr.
Graafschap Edessa, een kruisvaardersstaat uit de 11e-12e eeuw
Kleed van Edessa, relikwie
689

Het jaar 689 is het 89e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Bulgaarse Oorlog: Keizer Justinianus II verslaat de Bulgaren in Macedonië en herovert Thessaloníka, de tweede belangrijkste Byzantijnse stad in Europa. Hij deporteert sommige Slavische stammen naar Anatolië (huidige Turkije) om daar te gaan wonen. Het Byzantijnse leger wordt versterkt met 30.000 soldaten (voornamelijk Bulgaren en Slaven).

Europa

Religie 
 Koning Cædwalla van Wessex arriveert in Rome en wordt kort voor Pasen gedoopt tot het christendom door paus Sergius I, maar overlijdt tien dagen later.
 De Angelsaksische missionarissen Willibrord en Bonifatius steken de Noordzee over. Ze landen in Westkapelle en beginnen met de kerstening in Zeeland.

Geboren 
 Karel Martel, Frankisch staatsman (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 20 april - Cædwalla, koning van Wessex
 8 juli - Killianus, Iers missionaris

000
688

Het jaar 688 is het 88e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Bulgaarse Oorlog: Keizer Justinianus II begint een militaire campagne op de Balkan. Hij verslaat de Bulgaren en herstelt het Byzantijnse gezag in Thracië. Justinianus vestigt verschillende thema's (bestuurlijke indelingen van het rijk) en verplicht sommige Slavische stammen te migreren naar Anatolië (huidige Turkije).

Brittannië 
 Koning Cædwalla van Wessex doet afstand van de troon na een militaire campagne tegen Kent, dat tegen de opperheerschappij van Wessex in opstand is gekomen. Hij wordt opgevolgd door Ine, een afstammeling van koning Ceawlin. Cædwalla begint een pelgrimage naar Rome om zich te laten dopen.

Europa 
 Koning Pertarit wordt door een samenzwering vermoord na een regeerperiode van 17 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Cunibert als heerser van het Longobardische Rijk in Italië.

Religie 
 Kalief Abd al-Malik van de Omajjaden laat in Jeruzalem de Rotskoepel bouwen. De islamitische schrijn wordt geplaatst op de ruïnes van de Eerste en Tweede Joodse Tempel.

Geboren

Overleden 
 Berthar, hofmeier van Neustrië (of 689)
 Pertarit, koning van de Longobarden
 Richtrudis (73), Frankisch abdis
 Waldetrudis, Frankisch beschermheilige
 Wamba, koning van de Visigoten

000
684

Het jaar 684 is het 84e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Koning Ecgfrith van Northumbria stuurt een strafexpeditie naar Ierland. De Angelsaksen plunderen het koninkrijk Meath (huidige Leinster) en keren met een grote roofbuit terug.
 Eadric, zoon van Egbert I van Kent, valt met steun van Sussex het koninkrijk Kent binnen en dwingt zijn oom Hlothhere het koningschap met hem te delen.

Europa 
 Ghislemar, hofmeier van Neustrië en Bourgondië, overlijdt en wordt weer opgevolgd door zijn vader Waratton nadat hij door Ghislemar afgezet is (zie: 682).

Arabische Rijk 
 Kalief Moe'awija II overlijdt in Damascus ten gevolge van een pestepidemie. Hij heeft slechts 4 maanden het Omajjaden-kalifaat geregeerd en wordt opgevolgd door Marwan I.
 In Karbala (Irak) wordt de oudste voorloper van de Imam Hoesseinmoskee gebouwd. Het gebedshuis bevat tevens het graf (mausoleum) van de sjiitische imam Hoessein.

Meso-Amerika 
 19 januari - K'inich K'an B'alam II (684 - 702) volgt zijn vader Pacal de Grote op als heerser (ahau) van Palenque (Mexico).

Religie 
 26 juni - Paus Benedictus II (684 - 685) volgt, na een sedisvacatie (leegheid van de Heilige Stoel) van 1 jaar, Leo II op als de 81e paus van de Katholieke Kerk.
 Cuthbertus wordt op aandringen van de Angelsaksische adel, waaronder Ecgfrith, benoemd tot bisschop van Lindisfarne.

Geboren

Overleden 
 30 januari - Aldegonda van Maubeuge (53), Frankisch abdis
 Amandus, bisschop van Maastricht (waarschijnlijke datum)
 Ghislemar, hofmeier van Neustrië (waarschijnlijke datum)
 Moe'awija II (23), Arabisch kalief

000
683

Het jaar 683 is het 83e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Arabische Rijk 
 Kalief Yazid I overlijdt na een regeerperiode van 3 jaar en wordt opgevolgd door zijn zoon Moe'awija II. Hij moet zich mengen in een burgeroorlog (fitna) en ondervindt veel kritiek van de Omajjaden.
 Abd-Allah ibn Ibadh ontwikkelt een eigen gematigde doctrine binnen de islam. Volgens hem mag het geloof niet als reden voor oorlog misbruikt worden. (waarschijnlijke datum)

China 
 Keizer Gao Zong overlijdt (mogelijk vergiftiging) na een regeerperiode van 33 jaar. Onder invloed van zijn manipulerende vrouw Wu Zetian weet hij zijn Chinese expansiepolitiek uit te breiden naar Centraal-Azië en het Koreaanse koninkrijk Koguryo te onderwerpen.

Meso-Amerika 
 31 augustus - Pacal de Grote, heerser (ahau) van Palenque (Mexico), overlijdt na een regeerperiode van 68 jaar.

Religie 
 3 juli - Paus Leo II overlijdt in Rome na een pontificaat van slechts 10 maanden. Hierdoor ontstaat er een sedisvacatie (leegheid van de Heilige Stoel) tot juni 684.

Geboren 
 Childebert III, koning van het Frankische Rijk (of 670)
 Monmu, keizer van Japan (overleden 707)

Overleden 
 3 juli - Leo II, paus van de Katholieke Kerk
 31 augustus - Pacal de Grote (78), koning van Palenque
 Gao Zong, keizer van het Chinese Keizerrijk
 Yazid I (38), Arabisch kalief

000
682

Het jaar 682 is het 82e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Koning Ecgfrith van Northumbria geeft Benedictus Biscop meer land bij Jarrow om een tweede klooster bij Wearmouth-Jarrow Abbey te bouwen. De 7-jarige Beda, toekomstig Angelsaksisch Bijbelgeleerde, wordt als leerling ingewijd.

Europa 
 Hofmeier Waratton van Neustrië en Bourgondië wordt door zijn zoon Ghislemar afgezet.

Azië 
 Het Rijk van de Göktürken in Centraal-Azië wordt herenigd onder leiding van Kutluk Ilteris Khan. Hij onderdrukt een opstand en sluit een bondgenootschap met de 16 rivaliserende stammen.

Meso-Amerika 
 Jasaw Chan K'awiil I (682-734) komt aan de macht in Tikal (huidige Guatemala), dat onder zijn bewind de belangrijkste Mayastad wordt.

Religie 
 17 augustus - Paus Leo II (682-683) volgt Agatho op als de 80e paus van de Katholieke Kerk.

Geboren 
 Clovis IV, koning van de Franken (overleden 695)
 Omar II, Arabisch kalief (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Sun Simiao (99), Chinees geneeskundige

000
681

Het jaar 681 is het 81e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Bulgaarse Oorlog: Keizer Constantijn IV erkent het Eerste Bulgaarse Rijk onder leiding van Asparoech en betaalt schatting om verdere expansie in Thracië te voorkomen. Asparoech verenigt de Bulgaars-Slavische stammen in de Donaudelta en sticht een onafhankelijke staat in Moesië (huidige Bulgarije).

Europa 
 Pepijn van Herstal, hofmeier van Austrasië, sluit een vredesverdrag met Waratton. Hij is de opvolger van de vermoorde Neustrische hofmeier Ebroin.

Religie 
 10 januari - Paus Agatho I overlijdt in Rome aan de pest na een pontificaat van 2½ jaar. Hierdoor ontstaat er een sedisvacatie (leegheid van de Heilige Stoel) tot augustus 682.
 Einde van het Derde Concilie van Constantinopel: Het monotheletisme wordt door de Oosters-orthodoxe Kerk afgewezen en veroordeeld als ketterij.

Geboren 
 Fujiwara no Fusasaki, Japans minister (overleden 737)

Overleden 
 10 januari - Agatho I, paus van de Katholieke Kerk
 Ebroin, hofmeier van Neustrië (waarschijnlijke datum)
 Tortgith, Angelsaksisch geestelijke en heilige

000
1376

Het jaar 1376 is het 76e jaar in de 14e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 10 juni: Wenceslaus van Brandenburg, de zoon van keizer Karel IV wordt tot koning van Duitsland gekozen.
 4 juli: De Zwabische stedenbond wordt gevormd, waarmee de steden hun positie tegenover de hoge adel proberen te versterken.
 Paus Gregorius XI besluit het pauselijke hof terug te brengen van Avignon naar Rome, mede onder invloed van Catharina van Siena.
 Andronikos IV Palaiologos verovert met Genuese hulp Constantinopel en zet zijn vader, keizer Johannes V, gevangen.
 Einde van de Gugleroorlog: Engelram VII van Coucy geeft zijn veldtocht in Zwitserland onsuccesvol op.
 De stad Serdica wordt hernoemd tot Sofia.
 Het Kartuizerklooster Bethlehem in Roermond wordt gesticht.
 De stad Helmond krijgt marktrechten.

Opvolging 
 Auschwitz - Jan II opgevolgd door zijn zoon Jan III
 Byzantium - Andronikos IV Palaiologos opgevolgd door zijn zoon Johannes V Palaiologos
 Coevorden - Reinoud III opgevolgd door Reinoud IV
 patriarch van Constantinopel - Filotheus Kokkinos opgevolgd door Macarius

Afbeeldingen

Geboren 
 Hendrik VI, graaf van Gorizia
 Pir Mohammed, sjah van Perzië (1405-1407)
 Sophia van Beieren, echtgenote van Wenceslaus van Bohemen

Overleden 
 19 februari - Jan II van Auschwitz, Silezisch edelman
 3 juni - Hendrik II (~76), landgraaf van Hessen
 8 juni - Eduard van Woodstock (de Zwarte Prins, 45), kroonprins van Engeland
 30 september - Adelheid van Vianden, regentes van Nassau-Siegen
 27 december - Reinoud I van Schoonvorst (~71), Duits edelman
 Keno I tom Brok, Fries hoofdeling
 Lodewijk van Navarra (~36), Navarrees prins
 Jahangir, Timoerid prins (jaartal bij benadering)

Jaar
Nodfyr

Nodfyr of noodvuur was een oud heidens gebruik van de Germanen.

Wanneer er nood aan de man was, bijvoorbeeld een besmettelijke ziekte of een natuurramp, dan werd alle vuur in huis gedoofd en moest er nieuw vuur, het noodvuur, aangemaakt worden door het wrijven van hout op hout.

De herkomst van het woorddeel nood gaat echter terug op nuod, wrijven, en niet op een oude stam van het woord 'nood'.

Het woord komt voor op een lijst Indiculus superstitionum et paganiarum (lijst van bijgeloof en heidense praktijken) uit de kring rond Bonifatius.

In het Gaelisch wordt het teine éigin (teine is vuur, éigin is nood) genoemd.

Zie ook
 Beltane

Germaanse mythologie
1243

Het jaar 1243 is het 43e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 De Mongolen verslaan het sultanaat Rûm, dat een Mongoolse vazalstaat wordt.
 mei: Begin van het beleg van het kasteel van Montségur, het laatste bolwerk van de katharen, in de Derde Albigenzische Kruistocht.
 Het Consiglio Grande e Generale, het parlement van San Marino, wordt opgericht.
 Brno, Rijssen (5 mei), Sittard (april), Tønder en Zvolen verkrijgen stadsrechten.
 De Venetianen plunderen Pula
 De door cisterciënzers gestichte Sint-Bernardusabdij verhuist van Vremde naar Hemiksem.
 oudst bekende vermelding: Mamelis, Sint-Cathelijne

Opvolging 
 Angkor: Indravarman II opgevolgd door Jayavarman VIII
 Baden-Baden: Herman V opgevolgd door zijn zoon Herman VI
 paus (25 juni): Sinbaldo dei Fieschi als paus Innocentius IV in opvolging van paus Celestinus IV na een periode van sedisvacatie
 Polen: Koenraad I van Mazovië opgevolgd door zijn neef Bolesław V
 Servië: Stefan Vladislav opgevolgd door zijn broer Stefan Uroš I
 Urgell: Ponce IV van Cabrera opgevolgd door Armengol IX, op zijn beurt opgevolgd door Alvaro I

Afbeeldingen

Geboren 
 28 juni - Go-Fukakusa, keizer van Japan (1246-1259)
 juli - Robert de Brus, Schots edelman
 2 september - Gilbert de Clare, Engels edelman
 Jacobus II, koning van Majorca (1276-1311)
 Filips I van Courtenay, medekeizer van Constantinopel (jaartal bij benadering)

Overleden 
 16 januari - Herman V, markgraaf van Baden-Baden
 15 mei - Lodewijk III van Loon, Duits edelman
 15 oktober - Hedwig van Andechs (~69), echtgenote van Hendrik I van Polen en kloosterlinge
 26 oktober - Bernard van Calvo, Catalaans jurist en ridder
 Laurentius Loricatus, Italiaans soldaat en monnik
 Ludolf II van Steinfurt, Duits edelman
 Hugo III van Vaudemont, Frans edelman (jaartal bij benadering)

Jaar
212 v.Chr.

Het jaar 212 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
In Rome wordt de 24-jarige Publius Cornelius Scipio Africanus door de Senaat benoemd tot aedilis curulis.
Marcus Claudius Marcellus I verovert na een beleg van twee jaar Syracuse. De Griekse geleerde Archimedes slaagt erin om enkele Romeinse schepen in brand te steken, door met behulp van spiegels zonnestralen te bundelen. Uiteindelijk komt hij bij de belegering om het leven. De Carthaagse vloot probeert de vestingstad te ontzetten, maar wordt door de Romeinen vernietigd.
Eerste Slag om Capua: Het Romeinse leger belegert Capua en wordt door de Carthagers verdreven. De Numidische lichte cavalerie plundert het Romeinse legerkamp. Hannibal Barkas marcheert naar Campanië en vestigt het Carthaagse leger op de berg Tifata.
Slag bij de Silarus: Hannibal verslaat bij Paestum een Romeins leger met Etruskische bondgenoten (16.000 man), de Romeinen worden omsingeld en door de Carthagers afgeslacht.
Eerste Slag om Herdonia: Hannibal verslaat in Apulië de Romeinen in de vlakte bij Herdonia. In een periode van twee weken, heeft hij zes Romeinse legioenen vernietigd.

Perzië
Antiochus III de Grote breidt zijn rijk verder uit en valt tijdens zijn expeditie van (212 - 206 v.Chr.) Parthië en Bactrië binnen.

Europa
Koning Cledaucus (212 - 207 v.Chr.) volgt zijn vader Eliud op als heerser van Brittannië.

Carthago
Hasdrubal Barkas keert terug naar Carthago, om in Numidië de opstandige koning Syphax te onderwerpen. Hij wordt daarbij gesteund door het Numidische leger van Massinissa.

Griekenland
Marcus Valerius Laevinus verovert in de Ionische Zee met de Romeinse vloot het eiland Zakynthos.

Geboren 
Perseus van Macedonië (~212 v.Chr. - ~166 v.Chr.), laatste koning van Macedonië

Overleden 
Archimedes (~287 v.Chr. - ~212 v.Chr.), Grieks wis- en natuurkundige (75)

Jaar in de 3e eeuw v.Chr.
287 v.Chr.

Het jaar 287 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
In Latium heerst een economische crisis, de plebejers komen in opstand. De boeren hebben gebrek aan landbouwgrond en kunnen de last van de dienstplicht niet meer dragen.
In Rome wordt de Lex Hortensia ingevoerd door dictator Quintus Hortensius.

Griekenland
Pyrrhus van Epirus wordt tot koning van (westelijk) Macedonië uitgeroepen.
Demetrius Poliorcetes verzamelt in Griekenland een expeditieleger en begint een veldtocht in Anatolië.

Anatolië
Demetrius Poliorcetes valt Carië en Lydië binnen, Agathocles een zoon van Lysimachus verjaagt hem uit Anatolië.
Seleucus I Nicator verslaat Demetrius Poliorcetes in Syrië en wordt in Cilicië gevangengenomen.

Geboren 
Archimedes (287 v.Chr. - 212 v.Chr.), Grieks wis- en natuurkundige

Overleden 
Theophrastus (371 v.Chr. - 287 v.Chr.), Grieks filosoof (84)

Jaar in de 3e eeuw v.Chr.
1142

Het jaar 1142 is het 42e jaar in de 12e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Het Verdrag van Shaoxing, waarin China wordt verdeeld in een noordelijk (Jin-dynastie) en een zuidelijk (Song) deel, wordt geratificeerd.
 De Hospitaalridders worden toegelaten in het graafschap Tripoli en krijgen het kasteel Krak des Chevaliers in ruil voor het bewaken van de grenzen van de staat.
 Øystein II, zoon van Harald IV en halfbroer van de regerende Noorse koningen Sigurd II en Inge I, komt uit Schotland in Noorwegen aan. Hij wordt erkend, en wordt medekoning naast zijn halfbroers.
 Johannes II Komnenos eist opnieuw Antiochië op en verwoest de omgeving van de stad.
 De burcht Kerak in Oultrejordain wordt gebouwd.
 Mellifont Abbey wordt gesticht, de eerste cisterciënzer abdij in Ierland.
 Voor het eerst genoemd: Haacht, Köttmannsdorf, Teralfene (jaartal bij benadering)

Opvolging 
 Almoraviden - Ali ibn Yusuf opgevolgd door Tashfin ibn Ali
 Annandale - Robert I de Brus opgevolgd door zijn zoon Robert II de Brus (jaartal bij benadering)
 Galilea - Willem I van Bures opgevolgd door zijn neef Elinard van Bures
 Guînes - Beatrix van Bourbourg opgevolgd door Arnold van Gent
 Gulik - Gerard VI opgevolgd door zijn zoon Willem I
 Japan - Sutoku opgevolgd door zijn halfbroer Konoe
 Neder-Lotharingen en Brabant - Godfried II opgevolgd door zijn zoon Godfried III onder regentschap van diens moeder Lutgardis van Sulzbach
 Palts - Herman van Stahleck in opvolging van Hendrik Jasomirgott
 Saksen - Albrecht de Beer opgevolgd door Hendrik de Leeuw
 Zollern - Frederik II opgevolgd door zijn zoon Frederik III (jaartal bij benadering)

Geboren 
 Sönam Tsemo, Tibetaans boeddhistische leraar
 Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen (jaartal bij benadering)
 Frederik, hertog van Bohemen (jaartal bij benadering)
 Robert II, graaf van Meulan en heer van Elbeuf (jaartal bij benadering)

Overleden 
 16 januari - Eilika van Saksen (~60), echtgenote van Otto van Ballenstedt
 27 januari - Yue Fei (38), Chinees generaal (geëxecuteerd)
 21 april - Petrus Abaelardus (~62), Frans theoloog en filosoof
 13 juni - Godfried II, landgraaf van Brabant en hertog van Neder-Lotharingen
 25 juni - Willem van Vercelli (~56), Italiaans kluizenaar en kloosterstichter
 Ali ibn Yusuf (~58), emir van de Almoraviden (1106-1142)
 Beatrix van Bourbourg, gravin van Guînes
 Robert de Brus, heer van Annandale
 Clementia van Poitiers, Frans edelvrouw
 Gerard VI, graaf van Gulik
 Willem I van Bures, prins van Galilea
 Frederik II, graaf van Zollern (jaartal bij benadering)

Jaar
1079

Het jaar 1079 is het 79e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Tegenkoning Rudolf van Rheinfelden laat zijn zoon Berthold hem opvolgen als hertog van Zwaben, maar koning Hendrik IV wijst Frederik van Büren als zodanig aan. Frederik wordt verloofd met Hendriks dochter Agnes.
 Tutush I, de broer van Malik Sjah I, wordt heerser over Damascus.
 De Byzantijnen heroveren Smyrna op de Seltsjoeken.
 Paus Gregorius VII doet 2 bullen uitgaan:
 Libertas ecclesiae: de paus is niet onderworpen aan de keizer of enige wereldlijke macht
 Antiqua sanctorum patrum (20 april): benoeming van bisschoppen door de koning van Frankrijk verworpen; Lyon wordt aartsbisdom in plaats van Sens
 De beide bullen keren zich ook tegen overtreding van het celibaat, sodomie en simonie
 Slag bij Skyhill - Godred Crovan verovert Man op Fingal Godredson.
 Seborga wordt een prinsdom.
 Malik Sjah I voert de verbeterde kalender van Omar Khayyám in.
 De bouw van de huidige kathedraal van Winchester wordt begonnen.
 De abdij van Anchin wordt gesticht.
 Voor het eerst vermeld: Jesseren, Keerbergen, Lauria

Opvolging 
 Bourgondië - Hugo I opgevolgd door zijn broer Odo I
 aartsbisdom Keulen - Hildolf opgevolgd door Sigwin van Are
 Nevers - Willem I opgevolgd door zijn zoon Reinoud II
 Penthièvre - Odo I opgevolgd door zijn zoon Godfried I
 Polen - Bolesław II opgevolgd door zijn broer Wladislaus I
 aartsbisdom Rouen - Willem Bonne-Âme in opvolging van Jan II van Avranches
 Soissons - Adelheid opgevolgd door haar zoon Jan I
 Zwaben - Rudolf van Rheinfelden opgevolgd door Frederik I betwist door Berthold van Rheinfelden

Geboren 
 8 augustus - Horikawa, keizer van Japan (1087-1107)
 Gampopa, Tibetaans boeddhistisch leraar
 Kilij Arslan I, sultan van Rum (1092-1107)
 Petrus Abaelardus, Frans theoloog en filosoof

Overleden 
 7 januari - Odo I, graaf van Penthièvre (1035-1079)
 8 januari - Adela van Mesen (~69), echtgenote van Richard III van Normandië en Boudewijn V van Vlaanderen
 8 mei - Stanislaus (48), bisschop van Krakau (1072-1079)
 12 september - Adelheid (~59), gravin van Soissons (1057-1079)
 Hildolf, aartsbisschop van Keulen (1076-1079)
 Al-Jayyani (~90), Andalusisch wiskundige

Jaar
Hoofdhaar (sterrenbeeld)

Hoofdhaar (Coma Berenices of Haar van Berenice, afkorting Com) is een onopvallend sterrenbeeld aan de noordelijke hemelkoepel, liggende tussen rechte klimming 11u57m en 13u33m en tussen declinatie +14° en +34°. Het sterrenbeeld is genoemd naar de Egyptische koningin Berenice II.
Het sterrenbeeld zou volgens overleveringen zijn naam hebben gekregen van Conon van Samos.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
beta Comae Berenices is de helderste ster met magnitude 4,26.
Diadem (α, alpha Comae Berenices)

Bezienswaardigheden 
 Melotte 111 (Collinder 256) is een verrekijkervriendelijke open sterrenhoop. Deze sterrenhoop is het eigenlijke herkenbare deel van het sterrenbeeld Hoofdhaar, en was ooit een klein onderdeel van het westelijk aangrenzend sterrenbeeld Leeuw. Melotte 111 stelde het borstelige uiteinde van de staart van de Leeuw voor (Tuft of Leo's Tail). Tegenwoordig is deze sterrenhoop bekend als de Coma Star Cluster.
 Het sterrenbeeld Hoofdhaar bevat de noordelijke galactische pool (Zie: hemelbol). Omdat dit gedeelte van de hemel dus ver van het melkwegvlak ligt, zijn hier zeer veel extragalactische stelsels zichtbaar: de Virgocluster ligt gedeeltelijk nog in dit sterrenbeeld, verder de Comacluster Abell 1656 en het Zwarte Oogstelsel.
 Messier 53 (NGC 5024) is een bolvormige sterrenhoop op één graad noordoostelijk van α Comae Berenices (Diadem).
 NGC 5053 (Collinder 267) is eveneens een bolvormige sterrenhoop. De locatie van deze sterrenhoop is één graad oostzuidoostelijk van Messier 53 en iets méér dan één graad oostelijk van Diadem.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
Jachthonden (Canes Venatici)
Grote Beer (Ursa Major)
Leeuw (Leo)
Maagd (Virgo)
Ossenhoeder (Boötes)
Hector Malot

Hector-Henri Malot (La Bouille bij Rouen, 20 mei 1830 – Fontenay-sous-Bois, 18 juli 1907) was een Franse schrijver. Hij studeerde rechten in Rouen en Parijs, maar uiteindelijk werd literatuur zijn passie. Hij werkte als literatuurcriticus voor L'Opinion Nationale en als theatercriticus voor Lloyd Français. Zijn veruit bekendste boek is Alleen op de wereld.

Levensloop
Malots vader was een notaris, die als weduwnaar met de weduwe van een officier van het vreemdelingenlegioen samenwoonde. Beiden brachten uit hun eerdere huwelijken twee kinderen mee. Hector was hiervan het jongste kind.

Zijn vader was een starre man die veel waarde hechtte aan een strenge opvoeding. Zijn moeder was echter milder en las de kinderen voor het slapen gaan vaak verhalen over verre reizen voor. Deze verhalen waren veelal geïnspireerd op het leven van haar eerste echtgenoot. Zij stimuleerde Hectors liefde voor verhalen. Toen Hector meerderjarig werd, verdiepte hij zich, ondanks zijn vaders raad om rechten te studeren, in de literatuur.

De jonge Malot studeerde aan het Lycée Corneille in Rouen, tien jaar nadat Gustave Flaubert daar studeerde. Malot was bevriend met Jules Levallois, die later ambtenaar in Sainte-Beuve en literatuurcriticus zou worden. Op school blonk hij uit met hoge cijfers.

In 1853 ging hij naar Parijs, waar hij tevergeefs probeerde zijn eerste stuk te verkopen. Om in zijn onderhoud te voorzien schreef hij voor dagbladen en tijdschriften. Uiteindelijk ging hij terug naar zijn ouderlijk huis, waar hij zijn eerste trilogie Les Victimes d'amour heeft geschreven. Het eerste deel verscheen in 1859.

In 1864 begon hij met de bouw van een landhuis in Fontenay-sous-Bois, dat hij tot zijn dood zou blijven bewonen. Het was gelegen in de buurt van het station, zodat hij vaak naar Parijs ging om daar rond te wandelen. In 1867 trouwde hij met Anna Dariès. Hun dochter Lucie werd geboren in het daaropvolgende jaar.

In 1880 stierf zijn vrouw. In 1881 hertrouwde Hector Malot met de 31-jarige Marthe Oudinot de la Faverie.

In 1893, een jaar nadat En famille uitkwam, werd zijn kleindochter Perrine geboren (ze kreeg dezelfde naam als de hoofdpersoon daarvan).

Malot overleed in juli 1907 op 77-jarige leeftijd.

Carrière
Zijn eerste boek was Les Amants, uitgegeven in 1859. In totaal heeft hij meer dan 70 boeken geschreven, waaronder een aantal kinderboeken. Alleen op de wereld (1878) is in deze categorie verreweg het bekendst. Het boek vertelt het verhaal van vondeling Rémi die op achtjarige leeftijd wordt verkocht aan de oude straatmuzikant Vitalis.

In 1895 kondigde Malot aan te stoppen met het schrijven van fictie, maar in 1896 schreef hij L'Amour Dominateur en Le Roman de mes Romans, een boek over zijn literaire leven.

Bibliografie
 Victimes d'Amour
 Les Amants (1859)
 Les Epoux (1865)
 Les Enfants (1869)
 Les Amours de Jacques (1860)
 Un beau-frère (1869)
 Une belle-mère (1869)
 Romain Kalbris (1869)
 Une Bonne affaire (1870)
 Mme Obernin (1870)
 Sans Famille (Alleen op de wereld, 1878)
 En famille (1893)
 L'amour Dominateur (1896)
 Le Roman de mes Romans (1896)
 Pages choisies'' (1898)

Frans literatuurcriticus
Frans schrijver
Theatercriticus
Gerard van het Reve

Gerard van het Reve sr. (1892-1975), Nederlands communist, journalist en (kinderboeken)schrijver (onder andere ook bekend als Gerard Vanter)
Zoon: Gerard (van het) Reve (1923-2006), Nederlands schrijver en dichter

Zie ook
Reve (doorverwijspagina)
Kanaal

Kanaal (waterweg), een aangelegde waterweg
 Het Kanaal, de zeestraat tussen Engeland en Frankrijk
 Kanaal (telecommunicatie), een transportweg en een transportmedium waarover informatie kan worden getransporteerd, bijvoorbeeld bij radio en televisie
 Kanaal (informatietheorie), informatietheoretische abstractie van een transportweg en een transportmedium
 Maag-darmstelsel, het spijsverteringskanaal
 Marskanalen, lijnen op de planeet Mars
 Channeling (new age), het ontvangen van boodschappen van een spiritueel medium
 Wortelkanaal, een kanaal in een tand of kies
 Kanaal of channel, een gebruikersaccount bij YouTube
Wijers

Albartus Gerhardus Wijers (1816-1877), Nederlands burgemeester
 Barry Wijers (1982), Nederlands tafeltennisser
 Hans Wijers (1951), Nederlands politicus en topman van AkzoNobel
 René Wijers (1881-1973), Nederlands politicus

en ook:
 De Wijers, een streek in Belgisch-Limburg
 Een spaarbekken bij een poldermolen, een molenplas
Waterstofbom

Een waterstofbom, H-bom of thermonucleaire bom is een atoombom die veel van zijn explosieve energie uit kernfusie van waterstofatomen tot helium verkrijgt. Meestal worden de waterstofisotopen deuterium en/of tritium en verder lithium gebruikt. Dit zijn lichte kernen die relatief gemakkelijk tot fusie te brengen zijn. Het woorddeel thermo verwijst naar de zeer hoge temperatuur die nodig is om dit proces te starten.

In de praktijk is een op kernsplijting gebaseerde atoombom nodig om de temperatuur en druk te verkrijgen om het kernfusieproces op gang te brengen. Het is buitengewoon moeilijk om bij deze ontsteking het fusiemateriaal tot fusie te brengen voordat het door de druk van de ontstekingsexplosie uit elkaar wordt geblazen. Pas toen Edward Teller en Stanislaw Ulam in 1951 met hun ontwerp voor de ontsteking kwamen, werd de waterstofbom ook technisch haalbaar.

De eerste waterstofbom, met de codenaam Ivy Mike, werd op 1 november 1952, tot ontploffing gebracht op het atol Eniwetok (dat hoort bij de Marshalleilanden). Deze explosie (10 megaton TNT-equivalent) had een grotere kracht dan alle geallieerde bommen van de Tweede Wereldoorlog bij elkaar.

Op 1 maart 1954 brachten de VS een waterstofbom tot ontploffing op het atol Bikini in de Stille Oceaan. Het leverde een van de krachtigste explosies op die ooit door mensen werden veroorzaakt (15 megaton TNT).

De krachtigste waterstofbom ooit tot ontploffing gebracht was de Tsar Bomba (50 megaton TNT), door de Russen op 30 oktober 1961 tot ontploffing gebracht op Nova Zembla. De gerealiseerde ontploffing was bewust slechts een vierde van het ontwerp. De explosie was tot op 1000 km afstand te zien; vensterruiten sneuvelden tot op 900 km afstand. Alle gebouwen, zowel houten als stenen, in de plaats Severny op Severnyeiland op 55 km afstand, werden verwoest. De paddenstoelwolk bereikte een hoogte van 64 kilometer.

Een voorbeeld van een optredende reactie is deze waarbij deuterium en tritium fuseren tot helium-4:

Bij deze reactie komt per omzetting van deuterium 17,6 miljoen eV aan energie vrij.. Dat komt overeen met ongeveer 472 TWh bij fusie van 2 gram deuterium met 3 gram tritium.

Bij een waterstofbom wordt vaak lithium-6-deuteride gebruikt, met de formule 6Li2H of 6LiD. De neutronen die in de splijtingsfase vrijkomen zetten lithium in tritium om, die als boven met het deuterium reageert.

Bij sommige ontwerpen worden de bij de fusie vrijkomende neutronen benut om extra kernsplijting te veroorzaken. Hierdoor kan een groter deel van de splijtstof daadwerkelijk splijten, en er kan ook niet-verrijkt uranium gebruikt worden, doordat deze neutronen sneller zijn (52.000 km/s, tegen 20.000 km/s bij primaire splijting). Dit noemt men een splijting-fusie-splijting ontwerp. De extra splijting geeft veel extra radioactiviteit.

Kernwapen
Kernfysica
Waterstof
Blancheren

Blancheren is een kooktechniek waarbij voedsel, meestal groente of fruit, een korte tijd wordt gekookt waarna het in koud water wordt gelegd of door koud water wordt afgespoeld zodat het kookproces wordt onderbroken. Blancheren gebeurt altijd zonder deksel.

Etymologie
De term "blancheren" komt van het franse blanchir, wat "wit maken" betekent. Vleeswaren krijgen bij het blancheren namelijk een witte kleur.

Praktijk 
In de Kantonese kookkunst wordt deze techniek veelvuldig gebruikt voor het bereiden van voedsel dat met gewoon koken niet de juiste smaak of kleur krijgt. Dat is bijvoorbeeld het geval met bepaalde groene groenten, levende garnalen, bepaalde soorten inktvis (bijvoorbeeld pijlinktvis) en sommige pastasoorten.

Blancheren is ook een veelgebruikte techniek voor het conserveren van levensmiddelen. Voordat de waren worden ingeblikt of ingevroren zorgt blancheren ervoor dat de werking van enzymen, waardoor de smaak en structuur van het voedsel zouden bederven, wordt gestopt.

Voor het reinigen van producten en het verstevigen van omringde huid wordt een koude vloeistof gebruikt. De warme vloeistof wordt gebruikt om producten snel te garen.

Blancheren in een koude vloeistof 
Het product wordt met koud vocht, meestal water, opgezet. De temperatuur van het water en het product mag niet hoger zijn dan 100 °C. De 'kooktijd' mag niet langer zijn dan enkele minuten. Het is een voorbereidingstechniek.

Blancheren in een warme vloeistof 
Het vocht, meestal water, wordt eerst tot het kookpunt gebracht. Daarna wordt het product in het vocht ondergedompeld en enkele minuten verwarmd. Meestal wordt het product na het blancheren ondergedompeld in (ijs)water om het product te laten afkoelen en verkleuring en eventuele doorgaring tegen te gaan.

Blancheren in hete stoom 
Het product wordt in een stoomkoker geplaatst, waarna het juiste programma wordt ingesteld. Het is mogelijk de stoomkoker eerst voor te verwarmen, of te beginnen met een koude stoomkoker.

Blancheren in hete olie 
Het product wordt in olie van 140 °C geblancheerd. De olie wordt eerst tot 150 °C verwarmd, voordat het product de olie ingaat. Daarna moet de temperatuur zo snel mogelijk naar 140 °C worden gebracht. Deze methode wordt gebruikt om patat frites voor te bereiden, waarna ze worden bevroren. De methode heet ook arrêteren.

Kooktechniek
Zaag

Een zaag is een stuk gereedschap, een werktuig om materialen van bijvoorbeeld hout, natuursteen of metaal te bewerken. Het wordt gebruikt in veel beroepen, van timmerman tot chirurg.

Een zaag heeft een getand, veelal metalen blad, het zogenaamde zaagblad, waarmee in het te bewerken materiaal een gleuf kan worden gemaakt. De iets uitstaande tanden van de zaag kerven in het materiaal en door de beweging van de zaag worden kleine spanen afgevoerd. De materiaaleigenschappen van het zaagblad en de vorm van de tanden zijn afgestemd op het te zagen materiaal.

Bij machinaal zagen kan een blad worden gebruikt dat in de vorm van een gesloten lus is uitgevoerd, een lintzaag. Bij een rond blad spreekt men van een cirkelzaag. Een bus-vormige zaag is de gatenzaag. Een kettingzaag is onder meer van een ketting voorzien. In tegenstelling tot machinale zagen, die gewoonlijk in een richting beweging, wordt de handzaag heen en weer bewogen in het materiaal en zaagt, afhankelijk van de tanding bij de trek- of de duwbeweging, eventueel ook bij beide. De meeste westerse zagen zijn getand om in de duwrichting te zagen, terwijl Japanse zagen getand zijn om te zagen bij het trekken.

Zagen voor steen kunnen tanden hebben, bij zachtere steensoorten, of bezet zijn met hard materiaal zoals diamantpoeder.

Zagen onderscheidt zich van snijden en knippen: bij snijden wordt geen materiaal afgevoerd en bij knippen wordt het materiaal door druk vervormd.

Slijtage 
De tanden van de zaag kunnen soms geslepen worden, met de hand of met speciale machines en worden, vooral bij houtzagen, nadien ook weer gezet, dat wil zeggen in de juiste positie gebogen. Gesinterde diamantzagen kunnen gescherpt worden door te zagen in een materiaal zoals zandsteen, dat het dragermateriaal wegslijt zodat nieuwe diamantpuntjes bloot komen te liggen.

Symboliek 
In de christelijke iconografie is de zaag het attribuut van Jozef (vandaar de schrijnwerkersterm 'een Jefzaag') en als martelwerktuig ook het attribuut van Jesaja en Simon de Zeloot. Ook is het een symbool voor de gepersonifieerde melancholie.

Verschillende typen zagen

Literatuurverwijzingen 

 
Gereedschap
Driehoeksmeetkunde

Goniometrie
 De euclidische meetkunde die zich bezighoudt met de eigenaardigheden van een driehoek
 Driehoeksmeting
Howland (eiland)

Howland is een eiland in de Grote Oceaan, en ligt ongeveer halverwege Hawaï en Australië. Het maakt deel uit van de Verenigde Staten. Het eiland is onbewoond, en heeft een laag-liggend, vrijwel plat zanderig terrein, omgeven door een rif. Het is vrijwel geheel begroeid met grassen en lage struiken. Het hoogste punt is 3 meter. De oppervlakte bedraagt 1,84 vierkante kilometer. De lokale tijdzone is UTC−12.

In 1937 is op het eiland een landingsbaan aangelegd voor een korte stop en brandstofinname voor de vlucht rond de wereld van Amelia Earhart en Fred Noonan. Zij zijn echter voordat ze het eiland bereikten verdwenen. Het Earhart Light is nu een navigatiebaken op het eiland. De landingsbaan kan niet meer gebruikt worden en er schijnt ironisch genoeg nooit een vliegtuig geland te zijn.

Kleine afgelegen eilanden van de Verenigde Staten
Atol
Onbewoond Amerikaans eiland
HBO

Hoger beroepsonderwijs (hbo)
 Home Box Office (HBO), een Amerikaanse kabeltelevisiezender van Time Warner

Zie ook 
 Vereniging Hogescholen, voorheen HBO-raad
 HBO Landelijk Overkoepelend Overleg orGaan
 Lijst van hbo-studieverenigingen
De Typhoon

De Typhoon was een dagblad, verschijnend in de Zaanstreek, voortgekomen uit het Zaanse verzet. De krant, die op 12 oktober 1944 verscheen op initiatief van Gerrit Groot, was vernoemd naar het Britse oorlogsvliegtuig Hawker Typhoon.

De hoogste oplage die werd gehaald was 28.000 in de jaren zestig.

De uitgever, drukkerij Stuurman in Zaandam fuseerde begin jaren 70 met Damiate, die het Haarlems Dagblad uitgaf.

Door een fusie van Damiate met de Verenigde Noordhollandse Dagbladen in 1992 hield De Typhoon op te bestaan en ging samen met De Zaanlander op in Dagblad Zaanstreek.

De Orkaan
Het logo van De Orkaan, een Zaanse nieuwswebsite is 'losjes' gebaseerd op het logo van De Typhoon. Anders dan vaak gedacht is De Orkaan geen voortzetting van De Typhoon.

Referenties

Externe link 
 Afleveringen in full-text op Delpher.nl

Typhoon
Media in Noord-Holland
Nederlandse illegale pers in de Tweede Wereldoorlog
Application programming interface

Een application programming interface, afgekort tot API, is een verzameling definities op basis waarvan een computerprogramma kan communiceren met een ander programma of onderdeel, meestal in de vorm van bibliotheken. API's zijn vaak de scheiding tussen verschillende lagen van abstractie, zodat applicaties op een hoog niveau van abstractie kunnen werken en het minder abstracte werk uitbesteden aan andere programma's. Hierdoor hoeft bijvoorbeeld een tekenprogramma niet te weten hoe het de printer moet aansturen, maar roept het daarvoor een gespecialiseerd stuk software aan in een bibliotheek, via een afdruk-API.

Het verschil met een stuurprogramma is dat deze niet bedoeld is om direct gebruikt te worden door applicaties, maar enkel door de kernel van een besturingssysteem. Een besturingssysteem biedt de functionaliteit van soortgelijke stuurprogramma's aan als API.

Algemeen 
Een API definieert de toegang tot de functionaliteit die erachter schuil gaat.  De buitenwereld kent geen details van de functionaliteit of implementatie, maar kan dankzij de API die functionaliteit wel gebruiken. Een voordeel hiervan is dat met een API verschillende implementaties kunnen worden gebruikt, zolang deze maar voldoen aan de API. Een voorbeeld is de Windows API. De onderliggende implementatie kan per machine verschillen, zonder dat de applicatie dit eigenlijk merkt: zowel Windows 98 als XP werkten met de Win32-API.

Een API kan in een interface description language worden geschreven. Dit wordt vooral gebruikt als meer programmeertalen van dezelfde API gebruik moeten maken of als er wordt gewerkt met een componentensysteem, zoals COM of XPCOM.

Bibliotheek wordt soms als synoniem voor API gebruikt, maar dit is niet helemaal juist: een API vormt de toegang tot de bibliotheek. De API is daarbij de definitie van functies en andere objecten die in de bibliotheek beschikbaar zijn voor de applicatie.

API's voor websites 
Het is steeds gebruikelijker dat ook websites over een publieke open API beschikken. Deze kunnen dan met methodes als REST, SOAP, GraphQL, RSS of XML/RPC worden aangesproken. Het formaat dat wordt teruggestuurd is dan bijvoorbeeld XML of JSON. Door een dergelijke API beschikbaar te stellen is het mogelijk om een mashup te maken, zoals een combinatie van de kaarten van Google Maps met de foto's van Panoramio. Dergelijke toepassingen zijn typisch voor Web 2.0 en open data worden doorgaans via een API ter beschikking gesteld.

Wanneer een website geen API aanbiedt, kan men nog proberen de gegevens door scrapen te verzamelen.

Voorbeelden 
 BIOS en UEFI van een personal computer
 Document Object Model van het World Wide Web Consortium 
 Windows API
 OpenGL
 Microsoft DirectX
 Cocoa van Apple

 
Computerterminologie
Technische informatica
Command-line-interface

Wanneer een shell of computerprogramma de command-line-interface (afgekort CLI en ook wel opdrachtregelinterface, commandoregel of terminal) aanbiedt, wil dat zeggen dat de gebruiker regels met tekst die een of meerdere opdrachten bevatten moet invoeren. Nadat de opdracht is uitgevoerd krijgt de gebruiker weer de gelegenheid om de shell of het programma aan te spreken door op de opdrachtregel een nieuwe opdracht in te geven. De CLI geldt als tegenhanger van de bekendere grafische gebruikersomgeving (ofwel de GUI, Graphical User Interface).

Een opdracht of commando wordt doorgaans afgesloten met de 'Enter'-toets. Een opdracht kan bijvoorbeeld een opdracht voor de shell of voor het programma zelf zijn of de naam van een programma dat uitgevoerd moet worden. Bij de meeste opdrachten kunnen allerlei opties meegegeven worden.

Besturingssystemen zoals DOS (command.com) en Unix (bash, csh, tcsh) bijvoorbeeld. maken gebruik van dit systeem. Men maakt bij dit type interface voornamelijk gebruik van het toetsenbord om opdrachten op te geven.

Het voordeel hiervan is dat de gebruiker veel gedetailleerdere opdrachten kan geven dan met een GUI mogelijk is en dat ook constructies zoals lussen en conditionele statements (if-then-else) mogelijk zijn. Aan de andere kant heeft een CLI een steilere leercurve dan een GUI, omdat de CLI parate kennis bij de gebruiker vereist.

Om erachter te komen welke commando's beschikbaar zijn, is soms een commando gemaakt dat een overzicht van de mogelijkheden geeft. Zo'n commando is bijvoorbeeld: "man" (van manual, handleiding), "info" (Unix), "help" of "?". Unixprogramma's worden verondersteld een hulpoptie te bieden (meestal -h of --help) met een korte uitleg over de gebruikte parameters.

Naast shells zijn er ook andere programma's die met een CLI (kunnen) werken. De FTP-client en de Telnet-client van Microsoft in Windows 2000 en Windows XP bijvoorbeeld gebruiken een opdrachtregel.

Veel Unix-programma's bieden naast een GUI ook een CLI wat als voordeel heeft dat deze programma's in een shell-script kunnen worden gebruikt om nieuwe functionaliteit te verkrijgen. Programma's met een eigen CLI zijn tamelijk zeldzaam, maar interpreters zoals Python, SWI-Prolog en verschillende SQL-databaseclienten (zoals PostgreSQL en MySQL) zijn hier de uitzondering en bieden wel een eigen CLI.

Zie ook 
 Opdrachtprompt (de CLI van Windows)
 Tekstuele gebruikersomgeving
 Terminalemulator

Besturingssysteem
Hercules (sterrenbeeld)

Hercules (afkorting Her) is een sterrenbeeld liggende tussen rechte klimming 15u47m en 18u56m en tussen declinatie +4° en +51°. Het sterrenbeeld is gedeeltelijk circumpolair.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Kornephoros (β, beta Herculis)
 Sarin (δ, delta Herculis)
 Rasalgethi (α, alpha Herculis)
 Maasym (λ, lambda Herculis)
 Cujam (ω, omega Herculis)
 Mirfak (κ, kappa Herculis)

Bezienswaardigheden 
 In Hercules staan M13 en M92, twee tamelijk heldere bolvormige sterrenhopen. Ze zijn net te zwak om met het blote oog te zien, een verrekijker is voldoende om ze als zwak lichtend wolkje te kunnen zien.
 Op 7 januari 2010 is exoplaneet HD156668b ontdekt.
 Abell 39 en NGC 6210 zijn twee planetaire nevels op afstanden van 6800 and 6500 lichtjaar.
 TOI-2109 is een van de sterren in het zuidelijke deel van het sterrenbeeld. Om deze ster scheert een planeet die elke 16 uur aan een nieuw jaar begint.

Kleurgevoeligheid 
De dubbelster 95 Herculis (Σ 2264 / Struve 2264) is in T.W.Webb's CELESTIAL OBJECTS FOR COMMON TELESCOPES, VOLUME 2: THE STARS beschreven als zijnde een dubbelster met een wel heel opvallend kleurcontrast: Apple Green - Cherry Red (zie bladzijde 140).

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Draak (Draco)
 Ossenhoeder (Boötes)
 Noorderkroon (Corona Borealis)
 Slang (Serpens)
 Slangendrager (Ophiuchus)
 Arend (Aquila)
 Pijl (Sagitta)
 Vosje (Vulpecula)
 Lier (Lyra)
Slingeruurwerk (sterrenbeeld)

Slingeruurwerk (Horologium, afkorting Hor) is een onopvallend sterrenbeeld aan de zuiderhemel, liggende tussen rechte klimming 2u12m en 4u18m en tussen declinatie −40° en −67°. Het is vanaf de breedte van de Benelux niet te zien.

Het sterrenbeeld werd in 1752 ingevoerd door Lacaille. De oorspronkelijke benaming was Horologium Pendulum.

Sterren 
Het sterrenbeeld bevat geen heldere sterren, de helderste, alpha Horologii, heeft magnitude van 3,86.
Verder bevindt NGC 1135 (een spiraalvormig sterrenstelsel) zich in het sterrenbeeld.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
Eridanus
Kleine Waterslang (Hydrus)
Net (Reticulum)
Goudvis (Dorado)
Graveerstift (Caelum)

Literatuur
Hyaden

het gesternte, zie Hyaden (gesternte)
 de nimfen uit de Griekse mythologie, ze Hyaden (mythologie)