alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Łozina

Łozina (do 21 listopada 1958 Łosina) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Długołęka.

Podział administracyjny 
W latach 1968-1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Łozina, wcześniej w gromadzie Skarszyn. W latach 1973–1977 miejscowość była siedzibą gminy Łozina. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Krótki opis 
Wieś jest położona około 7 km na północny wschód od Wrocławia. Znajdują się w niej m.in. 2 kościoły, z których jeden zbudowano około XVI/XVII wieku. W Łozinie działa klub sportowy KS Łozina (zał. 6 sierpnia 2011, piłka nożna, klasa okręgowa: grupa Wrocław, od sezonu 2009/2010, największy sukces: dwukrotne zajęcie 3. lokaty w sezonach 2013/2014 i 2014/2015) oraz Orient Łozina (Hokej na trawie). Łozinę, a także leżące opodal Bierzyce, zamieszkują w dużej mierze potomkowie polskich przesiedleńców z Tuligłów (dawne województwo lwowskie).

Zabytki 
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
 kościół rzymskokatolicki parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny należący do dekanatu Trzebnica, z XV/XVI w., przebudowany w latach 1676-1684, wieża z 1886 r.
 kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pomocniczy pw. Matki Bożej Bolesnej, należący do dekanatu Trzebnica, z XVIII w.

Przypisy 

Łozina
Uczelnie muzyczne w Polsce

Uczelnie muzyczne w Polsce – polskie instytucje szkolnictwa wyższego kształcące profesjonalnych artystów muzyków na studiach I, II i III stopnia.

Nazwa 
W historii polskiej oświaty występuje kilka nazw odnoszących się do uczelni muzycznych: konserwatorium, wyższa szkoła muzyczna, akademia muzyczna czy uniwersytet muzyczny. Przed II wojną światową dominowały konserwatoria; po wojnie przekształcone zostały w Państwowe Wyższe Szkoły Muzyczne; w latach 1979–1982 przemianowane zostały na Akademie Muzyczne; obecnie warszawska Akademia przekształciła się w Uniwersytet Muzyczny, a bydgoska podjęła już uchwałę o planowanym przekształceniu.

Historia 
W Polsce pierwszą publiczną szkołę muzyczną, wobec której stosować zaczęto nazwę konserwatorium, otwarto w Warszawie w roku 1810 dzięki staraniom Józefa Elsnera (oficjalną nazwę konserwatorium nadano szkole dopiero w roku 1821). Nauczano w niej przede wszystkim śpiewu oraz gry na instrumentach, a także przedmiotów teoretycznych; w związku jednak z represjami po powstaniu listopadowym szkołę zamknięto w 1831 roku. We Lwowie pierwszą publiczną uczelnię muzyczną otwarto w 1838 (konserwatorium w 1870), w Krakowie podobne konserwatorium otwarto – dzięki staraniom Władysława Żeleńskiego i Marceliny Czartoryskiej – w roku 1888.

Po wojnie w miejsce dawnych konserwatoriów powołano do życia Państwowe Wyższe Szkoły Muzyczne. Wszystkie z czasem zostały przemianowane na akademie muzyczne. Obecnie z ośmiu uczelni muzycznych siedem to akademie muzyczne, warszawska natomiast przekształciła się w Uniwersytet Muzyczny.

Kariera akademicka 
Do 2003 roku zamiast stopni przeprowadzane były „przewody kwalifikacyjne I stopnia” (odpowiedniki doktoratu) oraz „przewody kwalifikacyjne II stopnia” (odpowiedniki habilitacji), a kariera akademicka kończyła się nadaniem przez Prezydenta RP tytułu profesora sztuki. Stanowiska adiunkta, profesora nadzwyczajnego i profesora zwyczajnego obsadzane były na tych samych zasadach, jakie obowiązują w przypadku doktorów i doktorów habilitowanych; jedyną różnicą był brak formalnego stopnia przed otrzymaniem tytułu profesora. Osoby posiadające stopnie kwalifikacji używają wyrażeń „przew. kwal. I/II st.” lub „kwal. I/II st.” przed nazwiskiem lub, znacznie częściej, określeń stanowisk (adiunkt lub profesor nadzwyczajny) – stąd rozróżnienie spotykane na uczelniach artystycznych: adiunkt I st. i adiunkt II st.

W 2003 roku w miejsce przewodów wprowadzono z powrotem stopnie doktora sztuki oraz doktora habilitowanego sztuki.

Polskie uczelnie muzyczne według kolejności powstania

Zobacz też 
 uczelnie w Polsce

Przypisy 

 
Listy uczelni w Polsce według dziedziny
Dina (postać biblijna)

Dina (hebr. דִּינָה) – postać biblijna występująca w Księdze Rodzaju (Rdz 34). Córka Jakuba i Lei.

Księga Rodzaju wspomina o Dinie przy okazji incydentu, do jakiego doszło w mieście Sychem. Jakub przybył do Sychem z zamiarem osiedlenia się. Pewnego dnia jego córka Dina wybrała się do miasta. Została tam porwana i zgwałcona przez syna tamtejszego władcy Chamora, który nosił imię Sychem (tak jak miasto). Chamor przybył do Jakuba i jego synów z przeprosinami. Tłumaczył, że jego syn zakochał się w Dinie i prosi o jej rękę. Obiecał zapłacić rekompensatę. Oprócz tego zaprosił rodzinę Jakuba, by osiedliła się w jego ziemi i by jego synowie wzięli sobie za żony mieszkanki Sychem. Synowie Jakuba Symeon i Lewi oświadczyli wówczas obłudnie, że wyrażają zgodę, ale by tak się stało, mężczyźni mieszkający w Sychem muszą się obrzezać. Chamor przystał na to. Gdy na trzeci dzień po obrzezaniu mężczyźni z Sychem „doznawali wielkiego bólu”, Symeon i Lewi zdradziecko wdarli się do bezbronnego miasta, mordując wszystkich mężczyzn, a kobiety i dzieci uprowadzając w niewolę. Równocześnie złupili miasto ze wszelkich bogactw. Jakub, dowiedziawszy się o dokonanej zbrodni, rzekł do synów: „Sprowadziliście na mnie nieszczęście, bo przez was będą mnie mieć w nienawiści mieszkańcy tego kraju, Kananejczycy i Peryzzyci […] jeżeli oni wystąpią razem przeciwko mnie, poniosę porażkę - zginę ja i cała moja rodzina”. Synowie odpowiedzieli: „Czyż [mieliśmy pozwolić na to, by] się obchodzono z naszą siostrą jak z nierządnicą?”.

Według Encyklopedii Biblijnej opowiadanie to odzwierciedlać może próby ustalenia przez Izraelitów właściwych granic społecznych, w obrębie których można zawierać małżeństwa.

Bibliografia 
 Pismo Święte: Starego i Nowego Testamentu, Wydawnictwo Pallottinum, 1990.

Linki zewnętrzne 
  w Biblii Tysiąclecia

Przypisy 

Postacie Starego Testamentu
Budō

– droga walki, sztuka wojenna.

Termin budō jest bliski dwu innym: bujutsu (technika, sztuka walki) i bugei (ćwiczenie umysłu i ciała poprzez uprawianie sztuk walki).

W okresie Meiji (1868–1912) oraz na początku okresu Shōwa (1926–1989) pojawiło się wymaganie wyższego „uduchowienia” japońskich sztuk walki. Ponieważ dotychczas stosowany termin bujutsu implikował trening natury raczej technicznej, wskazywano, że powinno pojawić się nowe określenie odzwierciedlające właśnie tę duchową naturę sztuk walki. 

W roku 1919 organizacja Dai Nippon Butokukai, jednocząca wówczas główne japońskie sztuki walki, postawiła na nowoczesność gekken (japońską szermierkę na miecze), jūjutsu (japoński sposób walki wręcz) oraz kyūjutsu (japońskie łucznictwo) i zaczęła propagować odpowiednio: kendō, jūdō i kyūdō. Termin budō odnosił się wówczas do tych trzech dyscyplin. 

Obecnie rozumienie tego terminu jest znacznie szersze. Obejmuje ponadto takie sztuki i sporty walki, jak: aikidō, jū-kendō, karate-dō, naginata-dō, iaidō, jōdō, battōdō, shōrinji kenpō i sumō.

Tradycyjne dziedziny budō często określane są terminem koryū, natomiast wywodzące się z nich nowoczesne japońskie sztuki walki i dyscypliny sportowe określa się jako gendai-budō.

Przypisy

Bibliografia 
 Janusz Pawluk, „Saga o budo”
 Waldemar Sikorski, Stanisław Tokarski, „Budo: japońskie sztuki walki”

Japońskie sztuki walki
Diogenes

Diogenes – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się z połączenia słów Dios  - "Bóg" i genes - "urodzony", oznaczającego "urodzony z Boga".

Diogenes imieniny obchodzi 6 kwietnia.

Do znanych Diogenesów należą:

 Diogenes z Synopy
 Diogenes z Apollonii
 Diogenes z Efezu
 Diogenes ze Smyrne
 Diogenes z Seleucji
 Diogenes Laertios
 Roman IV Diogenes - cesarz bizantyjski od 1067 do 1071
 Diogenes z Ojnoandy

Męskie imiona greckie
Dionizjusz

Dionizjusz – oboczna forma imienia Dionizy.

Dionizjusz imieniny obchodzi 8 kwietnia, 19 kwietnia, 3 października, 9 października, 10 października i 29 grudnia.

Znane osoby noszące to imię:
 Dionizjusz Mały
 Dionizije Dvornić

Zobacz też 
 Dionizjos I
 Dionizjos II
 Dionizjos Periegeta

Męskie imiona greckie
Diogenes z Apollonii

Diogenes z Apollonii (V wiek p.n.e.) – starogrecki filozof i lekarz, przedstawiciel jońskiej szkoły filozofii przyrody. Był uczniem Anaksymenesa. Napisał dzieło zatytułowane Peri Physeos (O przyrodzie).
Przyjmował powietrze za pramaterię, wyposażoną w siłę duchową. Z tej pramaterii powstaje wszystko przez zgęszczenie lub rozrzedzenie i w nią się na nowo rozpływa. Był pierwszym znanym badaczem który opisał układ krwionośny, krew tętniczą i żylną.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
  Diogenes of Apollonia (5th century BC) , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-09].

Presokratycy
Konstruktor

konstruktor – osoba;
 konstruktor – specjalna metoda w programowaniu obiektowym
Manaizm

Manaizm – jeden z elementów  występujących w religiach pierwotnych, głównie w religiach Polinezji. Opiera się on na wierze w manę. Słowo to, pochodzenia melanezyjskiego, oznacza bezosobową, niematerialną siłę, rodzaj fluidu, który może przeniknąć żywe lub martwe ciało. Termin mana został wprowadzony do nauki w 1891 przez angielskiego antropologa R.H. Codringtona.

Na Celebesie za siedlisko many uważane są włosy. Na Jawie sądzi się, że maną są wypełnione zęby. Indonezyjczycy wierzą, że człowiek posiada jeszcze drugą duszę, zwaną semangat, która przejawia się w postaci cienia.

Niektórzy religioznawcy wyrażają przypuszczenie, że również pierwotny kult mieszkańców Archipelagu Japońskiego – shintō – stanowił odmianę manaizmu. Z podobnym pojęciem – manitu – możemy również spotkać się w wierzeniach Indian północnoamerykańskich.

Antropologia religii
Religie pierwotne
Mana (muzyk)

Mana (ur. 19 marca w prefekturze Hiroshima) – współzałożyciel i główny kompozytor nieistniejącego już zespołu Malice Mizer oraz gitarzysta i lider obecnie działającej formacji Moi dix Mois. Jest on bardzo ważną postacią dla nurtu visual kei.

Młodość 
Mana urodził się 19 marca w prefekturze Hiroshima. We wczesnych latach młodości jego rodzice zapoznawali go z muzyką poważną. Oboje ojciec i matka byli nauczycielami muzyki, więc muzyka poważna od zawsze miała na niego wpływ. Mana zaczął tworzyć muzykę w szkole średniej, kiedy to słuchał zespołu Mötley Crüe. Zazwyczaj jego kompozycje łączyły muzykę poważną (zwłaszcza barokową) z organami i klawesynem. Lubił muzykę Jana Sebastiana Bacha w połączeniu z heavy metalem, gothic rockiem, industrialem oraz innymi, bardziej nietypowymi elementami, jak francuski pop. W jednym z wywiadów Mana wyjawił, że nie posiada wykształcenia z teorii muzyki.

Kariera 
Jego pierwszym zespołem był Ves.tearge, założony w szkole średniej. Następna była punkowa grupa Girl’e działająca od około 1989 do 1990 roku, w których grał pod pseudonimem Serina, a potem , gdzie grał niecałe dwa lata jako basista już pod pseudonimem Mana. W sierpniu 1992 roku wraz z Közi założył MALICE MIZER – jego pierwszy zespół, który osiągnął popularność. Założył również niezależną wytwórnię, Midi:Nette, pod którą zostało zrealizowanych wiele wydawnictw MALICE MIZER. Gdy grupa zawiesiła działalność w 2001 roku, Mana założył Moi dix Mois – swój solowy projekt. Jest kompozytorem wszystkich piosenek Moi dix Mois, twórcą tekstów, producentem i projektantem strojów dla członków zespołu.

W 1999 Mana założył firmę produkującą ubrania w stylu Lolita – Moi-même-Moitié, gdzie rozróżnić można dwie linie ubrań: Elegant Gothic Lolita oraz Elegant Gothic Aristocrat.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Hyluko’s Gallery – wywiad z Maną i Luci’fer Luscious Violenoue z lutego 2001 roku 

Muzycy Malice Mizer
Japońscy gitarzyści
Japońscy muzycy rockowi
Japońscy muzycy metalowi
Japońscy kompozytorzy
Urodzeni w XX wieku
Pasowanie (maszynoznawstwo)

Pasowanie – skojarzenie pary elementów o tym samym wymiarze nominalnym. Jest to połączenie dwóch elementów, z których jeden obejmuje drugi, i dotyczy zwykle wałka i otworu, a także stożka i otworu stożkowego.

W budowie maszyn wymagane pasowanie realizuje się przez odpowiedni dobór tolerancji wałków i otworów. Pasowanie oznacza się, podając w mikrometrach tolerancję otworu i wałka, z ukośnikiem między nimi, na przykład H7/e8 (litera wielka dla otworu, mała dla wałka). 

W budowie maszyn używa się następujących rodzajów pasowań:
 pasowanie luźne (w połączeniach ruchowych) – istnieje w nim luz między wałkiem a otworem. Wałek może poruszać się wzdłużnie lub obracać w otworze.
 pasowania mieszane – istnieje w nim niewielki luz lub lekki wcisk. Używane jest do połączeń nieprzenoszących obciążeń.
 pasowanie ciasne – wałek jest wciśnięty w otwór. Połączenie takie może przenosić obciążenia.

Teoretycznie możliwa jest dowolna kombinacja tolerancji wałków i otworów, a w związku z tym wiele możliwości realizacji wymaganego pasowania. W praktyce inżynierskiej występują jednak tylko wybrane kombinacje, przy czym stosuje się następujące zasady:
 zasada stałego otworu – tolerancję otworu dobiera się z grupy tolerancji H (tolerancja w głąb materiału), gdzie EI = 0, a o rodzaju pasowania decyduje tolerancja wałka (na przykład tolerancja luźna H7/g6, tolerancja mieszana H7/k6, tolerancja ciasna H7/s6)
 zasada stałego wałka – tolerancję wałka dobiera się z grupy tolerancji h (tolerancja w głąb materiału), gdzie es = 0, a o rodzaju pasowania decyduje tolerancja otworu (na przykład tolerancja luźna G7/h6, tolerancja mieszana K7/h6, tolerancja ciasna P7/h6).

Przypisy

Linki zewnętrzne 
Zasady.
Maszynoznawstwo
Luz (mechanika)

Luz - w technice jest to niewielka przestrzeń pomiędzy dwoma współpracującymi z sobą, lub stykającymi się elementami urządzenia, lub konstrukcji. Luz niekiedy jest pożądany (zobacz pasowanie), lecz w większości przypadków jest wynikiem zużycia materiału lub niedokładności wykonania i obniża efektywność urządzenia. W konsekwencji może to doprowadzić do jego awarii, lub nawet zniszczenia.

Maszynoznawstwo
Stała Eulera

Stała Eulera, stała Eulera-Mascheroniego (γ) – stała matematyczna wynosząca około 0,5772156649.

Historia notacji 
Stałą po raz pierwszy zapisał szwajcarski matematyk Leonhard Euler w dziele zatytułowanym De Progressionibus harmonicis Observationes. Oznaczał ją za pomocą C i O. W 1790 r. włoski matematyk Lorenzo Mascheroni używał liter A i a. Znak  nie pojawia się w pismach Eulera ani Mascheroniego i został użyty później ze względu na związek stałej Eulera z funkcją gamma. Na przykład niemiecki matematyk Carl Anton Bretschneider używał symbolu γ w 1835 roku.

Definicja 
Stała Eulera pojawia się w analizie matematycznej jako granica ciągu
 

gdzie  oznacza odpowiednią liczbę harmoniczną.

Inaczej można ją zdefiniować za pomocą funkcji ζ Riemanna:
 

lub za pomocą następującej całki:
 

Występuje też jako wartość wielu innych całek oznaczonych.

Własności 
Średnia wartość części ułamkowych z dzielenia liczby naturalnej N przez kolejne liczby mniejsze od N (albo kolejne liczby pierwsze mniejsze od N) dąży do wartości  przy wzroście N.

Stała Eulera bardzo często pojawia się w teorii liczb np. przy asymptotycznych oszacowaniach niektórych funkcji arytmetycznych (twierdzenie Dirichleta o sumie dzielników liczb naturalnych, czy też twierdzenie Mertensa). Pojawia się też często przy rozważaniu szeregu harmonicznego. W tych rozważaniach często występuje:
 

W 2021 roku nie jest wiadome, czy ta stała jest liczbą wymierną, czy też niewymierną, ale wykazano, że jeśli liczba γ jest liczbą wymierną, to jej mianownik musi mieć ponad 10242080 cyfr.

Wartość przybliżona stałej Eulera γ ≈ 0,57721 56649 01532 86060 65120 90082 40243 10421 59335 93992 35988 05…

Do obliczania wartości liczby γ można użyć wzoru:

Związki 
Stała Eulera występuje m.in. w:
 wyrażeniach związanych z całkami funkcji wykładniczych,
 transformacjach Laplace’a logarytmu naturalnego.

Zobacz też 
 lista stałych matematycznych

Przypisy 

Analiza matematyczna
Eulera
Skala durowa

Skala durowa (z łac. durus – twardy), zwana też majorową (z łac. maior – większy, odnosi się do tercji wielkiej zawartej między I a III stopniem skali) – siedmiostopniowa skala z charakterystycznym półtonem między stopniami III i IV oraz VII i VIII (stanowiącym powtórzenie I stopnia o oktawę wyżej). Uznaje się, że skala durowa i utwory na niej oparte mają radosne brzmienie. Tożsama co do sposobu organizacji materiału dźwiękowego jest skala hypolidyjska kościelna.

Odmiany skal majorowych

Skala majorowa naturalna 
Skala majorowa naturalna (dur naturalny) to taka skala majorowa, w której sekundy małe (półtony) zawarte są tylko pomiędzy stopniami III-IV i VII-VIII. Pomiędzy pozostałymi stopniami skali występują sekundy wielkie (całe tony). Zbudowana jest z dwóch tetrachordów doryckich.

Skala majorowa harmoniczna 
Skala majorowa harmoniczna (major harmoniczny, dur harmoniczny, dur-moll) to taka skala majorowa, w której sekunda mała zawarta jest pomiędzy stopniami III-IV, V-VI (dzięki obniżeniu stopnia VI) i VII-VIII. Pomiędzy stopniami VI-VII występuje interwał sekundy zwiększonej, a między pozostałymi stopniami sekundy wielkie. Podsumowując, jest to skala majorowa naturalna z obniżonym VI stopniem.

Skala majorowa miękka 
Skala majorowa miękka to taka skala majorowa, w której sekunda mała zawarta jest pomiędzy stopniami III i IV oraz V i VI . Pomiędzy pozostałymi stopniami występują sekundy wielkie. Upraszczając, jest to skala majorowa naturalna z obniżonymi stopniami VI i VII. Obniżenie VII stopnia powoduje, że ta odmiana nie brzmi już tak durowo jak wyżej wymienione (stąd też alternatywna nazwa dur-moll).

Skala chromatyczna majorowa 
Skala chromatyczna majorowa to skala dwunastostopniowa oparta na skali majorowej naturalnej. Powstaje ona przez dodanie między sekundy wielkie dodatkowego dźwięku. W efekcie taka skala jest zbudowana z samych półtonów (sekund małych lub prym zwiększonych). Ze względu na notację skal chromatycznych majorowych rozróżnia się jej dwa rodzaje: regularną i nieregularną. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w obrębie każdego z wymienionych typów, w zależności od kierunku skali występuje inny układ interwałów.

Przyjęto jako zasadę stosowanie zmian chromatycznych w utworach według jednego z poniższych schematów.

Określanie tonacji durowych 
Tryb (durowy lub molowy) określa się analizując przebieg utworu (tonalnego).
Znaki przykluczowe jednoznacznie wskazują na to, w której tonacji utrzymany jest utwór.

Budowanie gam durowych 
Budowanie gam durowych należy rozumieć jako ułożenie określonych interwałów w konkretnej kolejności, poczynając od dźwięku tonicznego. Stosuje się znaki przykluczowe właściwe dla danej tonacji.
 Aby uzyskać odmianę gamy durowej, wszelkie zmiany chromatyczne (obniżenia, podwyższenia poszczególnych stopni) realizuje się notując je znakami przygodnymi.

Zobacz też 

 Skala diatoniczna
 Skala molowa
 System dur-moll
 Tonalność

Przypisy 

Durowa skala
Skalowalność

Skalowalność () – możliwość powiększenia (zwiększenia skali działania) systemu lub przedsięwzięcia.

Opis

Informatyka 
W informatyce skalowalność oznacza zdolność oprogramowania lub systemów informatycznych do sprawnego działania w warunkach stale rosnącej liczby użytkowników lub zwiększającej się objętości przetwarzanych danych, co wiąże się ze zwiększeniem zapotrzebowania na zasoby sprzętowe lub zasoby programu.

Jest to zdolność do takiej rozbudowy systemu aby pracował z akceptowalną wydajnością. Rozbudowę można przeprowadzić przez dołączanie kolejnych zasobów (np. komputerów, procesorów, pamięci). W przypadku systemu rozproszonego dodawanym zasobem są zwykle kolejne węzły (np. komputery, serwery). Wydajność dobrze skalowalnego systemu rozproszonego rośnie (co najwyżej) liniowo wraz z liczbą dołączanych węzłów.

Przypisy 

Architektura komputerów
RAF

Royal Air Force – siły powietrzne Wielkiej Brytanii
 Royal Aircraft Factory – skrót nazwy wczesnej brytyjskiej wytwórni lotniczej
 RAF – skrót nazwy (niem. Rote Armee Fraktion, Frakcja Czerwonej Armii) niemieckiego ugrupowania terrorystycznego
 Rīgas Autobusu Fabrika – fabryka i marka łotewskich samochodów.
 Radiowa Agencja Fonograficzna – wytwórnia muzyczna należąca do Polskiego Radia
Kuba (wyspa)

Kuba – wyspa na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli. Wyspa ta, wraz z licznymi otaczającymi ją znacznie mniejszymi wyspami (m.in. Isla de la Juventud), stanowi trzon terytorium państwa Kuby.

Wyspa położona jest równoleżnikowo i oddzielona jest od Florydy – Cieśniną Florydzką, od Haiti – Cieśniną Wiatrów oraz Rowem Kajmańskim od Jamajki, a od Jukatanu – Cieśniną Jukatańską.

Powierzchnia wyspy: 110,86 tys. km² (17. na świecie)
Długość wyspy: ok. 1200 km
Szerokość wyspy: 50–200 km

Linia brzegowa wyspy jest bardzo urozmaicona – z licznymi półwyspami (m.in. Zapata), zatokami (największe to Batabano i Zatoka Świń) i archipelagami.

Powierzchnia wyspy jest nizinna, w niektórych miejscach występują bagna (np. Ciénaga de Zapata na zachodzie).
W części zachodniej, środkowej i południowo-wschodniej znajdują się odosobnione masywy górskie:
 Sierra Maestra (najwyższy szczyt Turquino 1974 m n.p.m.)
 Sierra del Cristal
 Sierra del Escambray
 Sierra de los Órganos

Na Kubie panuje klimat równikowy wilgotny, z występującymi latem i jesienią cyklonami. Średnia temperatura w styczniu wynosi +22,5 °C, a w sierpniu +28,0 °C.

Sieć rzeczna dobrze rozwinięta, szczególnie we wschodniej części kraju, lecz rzeki są krótkie i zwykle nieżeglowne. Najdłuższa rzeka Kuby to Cauto (343 km długości).

Roślinność to wilgotne lasy równikowe, sawanny i w niektórych częściach zabagnionych wybrzeży – namorzyny.

Wyspy Kuby
Zwarcie krtaniowe

Zwarcie krtaniowe – w fonetyce określenie bezdźwięcznej zwartej spółgłoski krtaniowej. Dźwięk powstaje poprzez zwarcie i rozwarcie strun głosowych (więzadła głosowe) w krtani. Zwarcie utworzone przez struny głosowe zatrzymuje przepływ strumienia wydychanego powietrza. Powietrze jest jednak dalej „tłoczone” przez płuca, więc jego ciśnienie poniżej strun głosowych wzrasta. Po rozwarciu strun głosowych, sprężone powietrze uwalnia się gwałtownie, czemu towarzyszy plozja, tj. charakterystyczny „wybuchowy” dźwięk. W trakcie zwarcia struny głosowe nie mogą drgać, dlatego spółgłoska ta nie ma dźwięcznego odpowiednika.

W alfabecie fonetycznym IPA zwarcie krtaniowe jest oznaczane symbolem [].

W wielu językach głoska ta nie ma statusu fonemu i pojawia się w nagłosie przed samogłoską, stąd bywa nazywana wstępnym zwarciem krtaniowym. Taka sytuacja występuje w języku polskim, w którym na początku wyrazów przed samogłoską słychać wstępne zwarcie krtaniowe, zwłaszcza gdy wyrazy takie wymawiane są dobitnie (np. wyraźnie zaprzeczenie wyrażone poprzez nie-e, właśnie między pierwszym a drugim e występuje zwarcie krtaniowe), w izolacji lub po pauzie, np. w wyrazach on, ale. Rzadziej wymawiane jest w środku wyrazu, najczęściej na początku morfemu po innej samogłosce, np. u-iścić, za-awansowany, prze-intelektualizowany (granicę morfemów oznaczona dywizem, w wymowie ze zwarciem słychać jakby krótką pauzę). Wprowadzanie zwarcia w innych pozycjach między samogłoskami w wyrazach obcego pochodzenia np. boa, teatr itp. uznawane jest za niepoprawne.

Podobna sytuacja występuje w języku niemieckim, gdzie zwarcie krtaniowe wymawia się przed samogłoską akcentowaną w nagłosie morfemu (jest to tzw. Knacklaut).

W niektórych dialektach języka angielskiego zwarcie krtaniowe zastępuje inne spółgłoski zwarte, np. fonem /t/ w cockneyu i Estuary English. Inne przykłady języków używających fonemicznego zwarcia krtaniowego to arabski, hebrajski, maltański, czeczeński, inguski, hawajski, samoański, tahitański, klallam czy nahuatl.

Przykłady 
 w języku angielskim (RP oraz GA): button [] „przycisk”
 w języku arabskim: ﺫﺌﺐ [] „wilk”
 w języku czeczeńskim: кхоъ / qo' [] „trzy”
 w języku hawajskim: Hawaiʻi [] „Hawaje”
 w języku maltańskim: qattus [] „kot”
 w języku niemieckim: Beamter [] „urzędnik”
 w języku pirahã: baíxi [] „rodzic”
 w języku na’vi: Na’vi „lud”
 w języku nawaho: ła' [ɬaʔ] „trochę"

Zobacz też 
 hamza
 saltillo
 stød

Przypisy 

Spółgłoski płucne
Zawiesie

Zawiesie – urządzenie będące wyposażeniem urządzenia dźwigowego żurawia, cięgnika lub suwnicy służące do zawieszania, obwiązywania lub podtrzymywania podnoszonego ładunku. W większości przypadków zawiesie nie jest integralnym elementem dźwignicy a jest jedynie zawieszane na haku zblocza.

Do budowy zawiesi wykorzystuje się ogromną różnorodność materiałów i komponentów. Najbardziej rozpowszechnione są zawiesia cięgnowe zbudowane z ogniwa zbiorczego, do którego przymocowane są cięgna. Na końcach cięgien stosuje się haki. Zawiesie może posiadać elementy służące do regulacji długości.

Zawiesia belkowe zwane trawersami mają postać belki z głównym uchwytem lub zawiesiem u góry do zawieszenia na dźwignicy oraz zakończeniami chwytnymi w postaci szekli, haków lub cięgien. Zakończenia mogą mieć regulowane położenie i długość.

Klasyfikacja zawiesi:

 ogólnego przeznaczenia - cięgnowe 
 łańcuchowe (o długości regulowanej lub stałej)
 jednocięgnowe
 dwuciegnowe
 trzycięgnowe
 czterociegnowe
 jednopętlowe
 dwupętlowe
 o obwodzie zamkniętym
 z hakiem lub ogniwem
 z lin stalowych
 jednocięgnowe
 dwuciegnowe
 trzycięgnowe
 czterocięgnowe
 o obwodzie zamkniętym
 siatki
 z pasów włókiennych lub syntetycznych
 jednocięgnowe
 o obwodzie zamkniętym
 siatki
 z lin włókiennych lub syntetycznych
 jednocięgnowe
 dwucięgnowe
 trzycięgnowe
 czterocięgnowe
 o obwodzie zamkniętym
 jednopętlowe
 dwupętlowe
 siatki

 specjalnego przeznaczenia – chwytne i zaczepowe
 pojedyncze lub wielokrotne
 samozaciskowe do blach (w położeniu pionowym lub poziomym)
 chwytne do kształtowników, szyn
 do elementów walcowanych
 kabłąkowe trawersowe
 szczękowe wielokrotne
 zaczepowe do rur
 zaczepowe kabłąkowe wielokrotne do dłużnic
 zawiesia do palet
 widłowe
 widłowe prostowodne
 zawiesia do kręgów
 kabłąkowe jednorożne
 chwytne dwuszczękowe
 zaczepowe dwuszczękowe
 kabłąkowe jednorożne do wyładunku wagonów krytych
 zawiesia do beczek
 chwytne zaczepowe
 chwytne jednoszczękowe
 zaczepowe wielokrotne
 chwytne dwuszczękowe do skrzyń
 zawiesia do kontenerów
 zawiesia podciśnieniowe (przyssawkowe)

 
Od czasu akcesji Polski do Unii Europejskiej zawiesia podlegają przepisom Dyrektywy Maszynowej, która, także poprzez wiele szczegółowych norm zharmonizowanych, wprowadza wymagania dotyczące samych zawiesi jak również  komponentów, z  których zawiesia są  wytwarzane.
Jedynie zawiesia spełniające wymagania określone w Dyrektywie Maszynowej mogą być oznaczone symbolem CE.

Maszynoznawstwo
Dźwignice
Starża

starża – rodzaj topora
 Starża – herb szlachecki

 Starża – potoczna nazwa miejscowości Starza

Zobacz też 
 Starza
Spółgłoska

Spółgłoska – dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy (kanał głosowy). W czasie wymawiania spółgłosek powstaje szmer, gdy powietrze natrafia na przeszkodę (zwarcie, zbliżenie).

Do opisu artykulacji spółgłoski stosuje się następujące kryteria:

 sposób artykulacji, czyli stopień/sposób ograniczenia przepływu przez kanał głosowy,
 miejsce artykulacji, czyli miejsce największego zbliżenia lub zwarcia narządów mowy,
 narząd artykulacji biorący udział w tworzeniu zwężenia lub zwarcia,
 udział wiązadeł głosowych (dźwięczność/bezdźwięczność).

W języku polskim spółgłoski nie tworzą zasadniczo sylaby, czyli są niesylabiczne. Do wyjątków należą leksemy takie jak: pst, brr itp., w których elementem sylabicznym są spółgłoski s, r. W niektórych językach spółgłoski mogą tworzyć sylaby, czyli być elementem sylabicznym. Szczególnie często taką rolę spełniają spółgłoski nosowe, płynne. Przykładem może być tu język czeski, w którym spółgłoski r, l tworzą sylaby (np. wyrazy: čtvrt 'ćwierć', vlk 'wilk', są jednosylabowe).

Języki różnią się liczbą używanych spółgłosek – język ubychijski miał ich 84, a rotokas używa tylko sześciu.

Najczęstsze spółgłoski 
Najczęściej spotykanymi spółgłoskami na świecie są trzy bezdźwięczne spółgłoski zwarte , ,  oraz dwie nosowe , . Jednak nawet te wspólne pięć nie jest uniwersalne:
 w kilku językach w okolicach Sahary, w tym arabskim, brakuje ;
 w niektórych językach Ameryki Północnej, takich jak mohawk, brakuje obu  i ;
 w języku wichita w Oklahomie i niektórych językach zachodnioafrykańskich, takich jak ijo, brakuje spółgłoski  na poziomie fonemicznym, ale używają go jako alofonu innej spółgłoski ( w przypadku Ijo i  w przypadku Wichita);
 w kilku językach na wyspie Bougainville i wokół Puget Sound, takich jak makah, brakuje zarówno , jak i ;
 w języku nǁng brakuje ,;
 w potocznym języku samoańskim brakuje obu  i .;
 pomimo 80 rzadko spotykanych spółgłosek w ubyskim, w jego rodzimych słowach brakuje zwykłego , podobnie jak w pokrewnych językach adygejskim i kabardyjskim. Ale z kilkoma wyjątkami, takimi jak xavante i tahitański - które nie mają żadnych spółgłosek dorsalnych - prawie wszystkie inne języki mają co najmniej jedną spółgłoskę miękkopodniebienną: kilka języków, które nie mają prostego  zwykle mają spółgłoskę, która jest bardzo podobna. Na przykład cechą północno-zachodniego wybrzeża Pacyfiku jest to, że historyczne * uległo palatalizacji w wielu językach, więc saanicz ma na przykład  i  ale nie ma zwykłego ; podobnie historyczne * w językach abchasko-adygejskich zostało spalatalizowane do  w ubyskim i  w większości adygejskich dialektów.

W wielu językach najczęstszą spółgłoską w mowie jest .

Zobacz też 

 klasyfikacja spółgłosek

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne 
  - o możliwościach użycia jej w poezji
Wielkie Antyle

Wielkie Antyle – część większego łańcucha wysp na Morzu Karaibskim określanych jako Antyle. W skład archipelagu wchodzą: Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży.

Państwa Wielkich Antyli

Zobacz też 
 Małe Antyle
Basra (muhafaza)

Basra (arab. البصرة = Al-Basra) – jedna z 18 prowincji Iraku. Znajduje się w południowej części kraju. Jednymi z większych miast są: Abu al-Chasib, Ad-Dajr, Al-Harisa, Al-Kurna, Al-Midajna, Safwan oraz Umm Kasr.

Występują bogate złoża ropy naftowej. Jest żyznym regionem rolniczym – ryż, kukurydza, jęczmień, proso, pszenica; hodowla zwierząt.

Podział administracyjny Iraku
Siatkówka

siatkówka – element budowy oka
 siatkówka – sport zespołowy, piłka siatkowa
 siatkówka halowa
 siatkówka plażowa
 snow volleyball
 siatkówka na siedząco
Basra

Basra (arab. البصرة, Al-Basra, także Busra, Busrah) – drugie co do wielkości miasto w Iraku, liczące około 2 600 000 mieszkańców (2003).

Basra jest położona nad szlaku wodnym Szatt al-Arab w pobliżu Zatoki Perskiej (55 km od ujścia), jest głównym portem kraju i stolicą muhafazy Basra.

Główny ośrodek gospodarczy na południu Iraku a także międzynarodowy port lotniczy. Rafineria w Basrze przetwarza ropę z okolicznych bogatych złóż (możliwości przetwórcze to dziennie 140 tysięcy baryłek, czyli 22,3 tys. m3). Miasto jest siedzibą Uniwersytetu w Basrze, założonego w 1964.

Historia 
Basra została założona przez kalifa Umara w 636 roku jako obóz wojskowy. Z biegiem czasu osiedlało się w jego pobliżu coraz więcej cywilów i obóz stał się miastem. Przez bardzo długi czas miasto było centrum handlowym i kulturalnym oraz jednym z ważniejszych portów arabskiego świata. Od podboju w 1668 przez Imperium Osmańskie straciło na znaczeniu.

Podczas II wojny światowej Brytyjczycy, okupujący Irak od 1917 (od 1920 na podstawie mandatu Ligi Narodów), zmodernizowali port, czyniąc go ważnym punktem na szlaku dostaw broni i zaopatrzenia dla Związku Radzieckiego.

Pod koniec wojny populacja miasta wynosiła około 93 tys. Do 1977 wzrosła do 1,5 mln, spadała w trakcie wojny iracko-irańskiej. Pod koniec lat 80. XX wieku wynosiła 900 tys. Miasto było wielokrotnie ostrzeliwane przez wojska irańskie i stało się areną wielu zaciętych starć, jednak nigdy nie zostało zdobyte.

Po wojnie w Zatoce Perskiej, w Basrze wybuchło powstanie przeciwko Saddamowi Husajnowi. Zostało brutalnie stłumione. Później władze irackie rozmyślnie zaniedbywały miasto, a handel przenosił się do Umm Kasr położonego na wybrzeżu.

Sieć kanałów obejmująca miasto przyniosła miastu imię „Wenecji Bliskiego Wschodu”.

Basra występuje w Księdze tysiąca i jednej nocy pod nazwą Bassorah; Sindbad Żeglarz miał w niej rozpocząć swoje podróże.

14 czerwca 2010 w Basrze zarejestrowano +52,0 °C w cieniu, czyli rekord temperatury w Iraku.

Ludzie związani z Basrą

Miasta partnerskie 
  Baku (Azerbejdżan)
  Bagdad (Irak)
  Dubaj (Zjednoczone Emiraty Arabskie)
  Detroit (Stany Zjednoczone)

 
Miasta w muhafazie Basra
Falsyfikat

Falsyfikat (ze śrdw. łac. falsificatio – podrabianie) – antonim autentyku, fałszerstwo rzeczy oryginalnej w celu mistyfikacji.

Do falsyfikatów zalicza się:
 dokumenty – sfałszowane lub podrobione w części lub całości, nie będący autentykiem, którego zadaniem jest wprowadzenie w błąd, także poprzez podrobiony sam podpis, pieczęć itp. W historii występowało wiele wersji  sfałszowanych dokumentów i nie da się precyzyjnie określić, który był pierwszy, czego przykładem jest spuścizna po Konradzie I mazowieckim. W archiwistyce spotyka się też:
 rzekomy oryginał – dokument nieautentyczny legalnie potwierdza zaistniały stan prawny lub go rozpoczyna, pomimo innych okoliczności jego powstania,
 oryginał podfałszowany – dokument autentyczny, w którym dokonano zmian lub skrócenia, zmieniając tym samym wolę wystawcy,
 wyroby przemysłu – nielegalne kopie produktów, często o wiele gorszej jakości od ich pierwowzorów, z podrobionymi znakami firmowymi itp., a czasem nawet z podrobionymi dokumentami i innymi zabezpieczeniami mającymi świadczyć o autentyczności produktu i legalności jego sprzedaży na danym terenie,
 dzieła sztuki:
 sprawiające wrażenie pochodzenia z innej, wcześniejszej epoki lub z innego terenu, z innego środowiska itp. – anonimy lub zmyślonego, nieistniejącego autora,
 zawierające późniejsze przeróbki lub uzupełnienia niepochodzące od autora, z zatajeniem informacji o tych zmianach,
 kopie wierne do złudzenia, łącznie z podrobionym podpisem autora.

Zobacz też 

 duplikat
 falsyfikacja
 falsyfikacjonizm
 kopia (sztuka)
mistyfikacja
 replika
 reprint
 apokryf

Przypisy 

Kryminalistyka
Arezzo

Arezzo – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, stolica prowincji Arezzo. Według danych na styczeń 2010 gminę zamieszkiwały 99 503 osoby przy gęstości zaludnienia 257,6 os./km². Arezzo jest także jedną z prowincji Toskanii o powierzchni 3232 km², liczącą 318,8 tys. mieszkańców i podzieloną na 39 gmin.

Historia 
Założone przez Etrusków, należało do Ligi Etruskiej, później kolonia rzymska. W XI wieku wolna komuna, w opozycji do Florencji, toczyła z nią wieloletnie walki (Campaldino 1289). Okres największego rozkwitu miasta przypadł na XIV wiek. W XV wieku podupadło.

Zabytki i miejsca warte zobaczenia 
 Piazza Grande, centralny, malowniczy plac miasta charakterystycznie opadający na południe
 kościół Santa Maria della Pieve zbudowany w latach 1140-1320. Wyróżnia się 4-kondygnacyjną fasadą. Uznawany jest za jeden z najpiękniejszych kościołów w Toskanii
 katedra której budowę rozpoczęto w stylu gotyckim w latach 1277–1313, kontynuowano w renesansie a zakończono dopiero w XX wieku. W południowej nawie okna ozdobione są witrażami Guillaume'a de Marcillata. Wewnątrz natomiast podziwiać można wiele cennych dzieł sztuki, w tym fresk Maria Magdalena Piera della Franceski (w lewej nawie, niedaleko ołtarza)
 Palazzo Pretorio zbudowany w 1322 i następnie przebudowany w XVI wieku, ozdobiony herbami wójtów miejskich z okresu od XV do XVII wieku

Miasta partnerskie 
  Bedford
  Changsha
  Eger
  Jaén
  Montenars
  Mount Pleasant
  Norman
  Oświęcim
  Saint-Priest
  Viseu

Zobacz też 
 Guido z Arezzo – benedyktyński mnich (X/XI w.) – teoretyk muzyki (m.in. twórca solmizacji) – czczony jako błogosławiony Kościoła katolickiego.
 Chimera z Arezzo – rzeźba etruska.

Przypisy

Bibliografia 
 
 Oficjalna strona internetowa Arezzo 
 Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica 

 
Miasta etruskie
Miasta w regionie Toskania
Miejscowości w prowincji Arezzo
Grosseto

Grosseto – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Grosseto, położone 12 km od wybrzeża Morza Tyrreńskiego. Według danych na rok 2009 gminę zamieszkiwało 80 742 osób, 147,5 os./km².

Miasta partnerskie 
  Birkirkara, Malta
  Chociebuż, Niemcy
  Dimitrowgrad, Bułgaria
  Kashiwara, Japonia
  Montreuil, Francja
  Narbona, Francja
  Saintes-Maries-de-la-Mer, Francja
  Szymkent, Kazachstan

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona gminy

Miejscowości w prowincji Grosseto
Grosseto
Miasta w regionie Toskania
Livorno

Livorno – miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, w prowincji Livorno. Położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego. Według danych na rok 2019 gminę zamieszkiwały 157 024 osoby, a gęstość zaludnienia wynosi 1502,62 os./km². W mieście znajduje się jeden z największych we Włoszech portów o znaczeniu handlowym i turystycznym. Ważny ośrodek przemysłowy.

Historia 
 1577 – przyznanie praw miejskich
 1675 – uzyskało status wolnego portu

Miasta partnerskie 
  Stany Zjednoczone: Oakland
  Izrael: Bat Jam
  Hiszpania: Guadalajara
  Wietnam: Hajfong
  Rosja: Noworosyjsk

Urodzeni w Livorno 
 Carlo Azeglio Ciampi
 Galeazzo Ciano
 Vittorio Matteo Corcos
 Giovanni Fattori
 Cristiano Lucarelli
 Pietro Mascagni
 Amedeo Modigliani
 Armando Picchi
 Gabriele Detti
 Massimiliano Allegri

Galeria

Przypisy

Bibliografia 
 Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica
 Oficjalna strona prowincji

 
Miasta w regionie Toskania
Miejscowości w prowincji Livorno
Massa

Massa – miasto we Włoszech, w Toskanii (w prowincji Massa-Carrara). Położone 5 km od wybrzeża Morza Tyrreńskiego. Ważne centrum turystyczne.

Nadmorska dzielnica miasta o nazwie Marina di Massa jest popularnym kurortem wakacyjnym.

Miasta partnerskie 
  Bad Kissingen
  Nowy Sącz
  Vernon

Przypisy

Bibliografia 
 Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica

 
Miejscowości w prowincji Massa-Carrara
Miasta w regionie Toskania
Pistoia

Pistoia – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskanii, w prowincji Pistoia.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 92 276 osób, 391 os./km².

Historia 
 założona w czasach starożytnego Rzymu;
 XII wiek – uzyskała prawa „wolnego miasta”, który rozpoczął okres rozkwitu miasta;
 XVI wiek – została wcielona do Wielkiego Księstwa Toskanii;
 1859 – została włączona do Królestwa Włoch.

W miejscowości urodził się Giulio Rospigliosi, późniejszy papież Klemens IX.

Zabytki 
 Katedra św. Zenona, odbudowana w okresie od XII do XIII wieku po zniszczeniu przez pożar w 1108 roku. W późniejszych wiekach wielokrotnie przebudowywana – ostatni raz w XVII wieku. Fasada katedry reprezentuje połączenie stylu romańskiego z renesansem florenckim. Wnętrze w stylu romańskim z barokowym prezbiterium. Najcenniejszym zabytkiem jest srebrny ołtarz św. Jakuba, na którego składa się 628 figur. Przednia część ołtarza przedstawia 12 epizodów z życia Chrystusa i 3 epizody z życia św. Jakuba;
 ośmioboczne baptysterium z 1359 roku zbudowane naprzeciw katedry;
 kaplica Capella del Tau z freskami przedstawiającymi biblijne Stworzenie Świata i sceny z życia św. Antoniego Opata;
 XII-wieczny kościół Św. Jana poza miastem (wł. San Giovanni Fuorcivitas) z charakterystyczną pasiastą elewacją. Nad portalem wejściowym znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca Ostatnią Wieczerzę. Wewnątrz znajduje się wykonana przez Giovanniego Pisano marmurowa kropielnica, pokryta płaskorzeźbami przedstawiającymi personifikację Cnót oraz misternie rzeźbiona ambona wykonana przez Guglielma da Pisa z 1270;
 kościół 'Sant’Andrea z amboną autorstwa Giovanniego Pisano, który wykonał również ambonę w katedrze w Pizie. Został wybudowany w VIII wieku, a przebudowany w XII wieku;
 szpital i sierociniec Ospedale del Ceppo założony w 1277 roku z fasadą ozdobioną terakotowymi XVI-wiecznymi płaskorzeźbami autorstwa Giovanniego della Robbii przedstawiającymi siedem uczynków miłosierdzia.
 Palazzo dei Vescovi, pałac z XI wieku. Wewnątrz znajduje się muzeum eksponujące zabytki etruskie, rzymskie i lombardzkie znalezione podczas odbudowy pałacu. Godna uwagi jest również XIII-wieczna zakrystia oraz zdobiona freskami kaplica San Niccolò.

Miasta partnerskie 
  Pau
  Kruševac
  Żytawa

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica

Miejscowości w prowincji Pistoia
Pistoia
Miasta w regionie Toskania
Liguria

Liguria – region administracyjny w zachodnich Włoszech, o powierzchni 5416 km², 1,7 miliona mieszkańców i ze stolicą w Genui (727000 mieszkańców). Gęstość zaludnienia 325 osób na km². Od południa oblana jest przez wody Morza Liguryjskiego, od zachodu graniczy z Francją, od północy z Piemontem, a od wschodu z regionami: Emilia-Romania i Toskania.

W skład Ligurii wchodzą 4 prowincje: Genua (zlikwidowana w grudniu 2014), La Spezia, Savona i Imperia.

Prezydenci Ligurii 
 1970–1975: Gianni Dagnino (DC)
 1975–1975: Giorgio Verda (DC)
 1975–1979: Angelo Carossino (PCI)
 1979–1980: Armando Magliotto (PCI)
 1980–1981: Giovanni Persico (PRI)
 1981–1983: Alberto Teardo (PSI)
 1983–1990: Rinaldo Magnani (PSI)
 1990–1990: Renzo Muratore (PSI)
 1990–1992: Giacomo Gualco (DC)
 1992–1994: Edmondo Ferrero (DC/PPI)
 1994–2000: Giancarlo Mori (PPI)
 2000–2005: Sandro Biasotti (FI)
 2005-2015: Claudio Burlando (PD)
 od 2015: Giovanni Toti (FI)

Porty 

 Genua
 Savona
 La Spezia

Przypisy

Linki zewnętrzne 
Strona internetowa regionu Liguria 

 
Regiony Włoch
Emilia-Romania

Emilia-Romania () – region administracyjny w północnych Włoszech, w skład którego wchodzą dwie krainy historyczne: Emilia i Romania (stąd jego nazwa). Położony w Apeninach Północnych i nad Morzem Adriatyckim. Od północy graniczy z Lombardią i Wenecją Euganejską, na zachodzie z Ligurią i Piemontem, a na południu z Toskanią, Marche i San Marino. Stolicą regionu jest Bolonia.

Podział administracyjny 
Region Emilia-Romania jest podzielony na 9 prowincji, jako jednostek administracyjnych niższego szczebla:
 prowincję Bolonia
 prowincję Ferrara
 prowincję Forlì-Cesena
 prowincję Modena
 prowincję Parma
 prowincję Piacenza
 prowincję Rawenna
 prowincję Reggio Emilia
 prowincję Rimini.

Prezydenci regionu 
 1970–1976 – Guido Fanti (PCI)
 1976–1977 – Sergio Cavina (PCI)
 1978–1987 – Lanfranco Turci (PCI)
 1987–1990 – Luciano Guerzoni (PCI)
 1990–1993 – Enrico Boselli (PSI)
 1993–1996 – Pier Luigi Bersani (PDS)
 1996–1999 – Antonio La Forgia (PDS)
 1999–2014 – Vasco Errani (DS/PD)
 od 2014 – Stefano Bonaccini

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona internetowa regionu Emilia-Romania
 Nieoficjalna strona internetowa regionu Emilia-Romania

 
Regiony Włoch
Marche

(, wym. ˈmɑrkeˈ; w języku polskim używane również Marchia) – region administracyjny w środkowych Włoszech, historyczna Marchia Ankońska (Ankonitańska, Ankony).

Położenie 
Marche ciągnie się na południowy wschód od San Marino, nad Morzem Adriatyckim, na długości 160 km. Graniczy z następującymi regionami: Emilią-Romanią, Toskanią, Umbrią, Lacjum i Abruzją. Zajmuje powierzchnię 9694 km². Marche jest ostatnim włoskim regionem po stronie Adriatyku przed tzw. Mezzogiorno, czyli południową, znacznie słabiej rozwiniętą gospodarczo częścią kraju. Region sąsiadujący od południa – Abruzja – zaliczany jest już do grupy regionów południowych, a Marche jeszcze do centralnych.

Podział administracyjny 
W skład regionu Marche wchodzą prowincje: Ankona, Pesaro e Urbino, Ascoli Piceno, Macerata, i od 2009 roku Fermo. Prezydentem regionu jest Luca Ceriscioli (PD).

Ludność 
Gęstość zaludnienia wynosi 147 osób na km². Region zamieszkuje 1,4 miliona osób, a stolicą jest Ankona (104 000 mieszkańców). W regionie używa się powszechnie czterech głównych dialektów i kilkadziesiąt mniejszych, o charakterze bardziej lokalnym (nawet w miejscowościach oddalonych od siebie o kilkanaście kilometrów można spotkać całkiem różne odmiany języka włoskiego).

Gospodarka 
Jest to region wybitnie rolniczy, z przeważającymi w krajobrazie, starannie utrzymanymi winnicami, gajami oliwnymi, polami, łąkami i pastwiskami. W przemyśle istotną rolę odgrywa przemysł obuwniczy, papierniczy oraz wyrób instrumentów muzycznych.

Kultura 
Z Marchii pochodzili m.in.: Donato Bramante, Rafael Santi, Gioacchino Rossini, Giacomo Leopardi, Giovanni Battista Pergolesi, Gentile da Fabriano, Maria Montessori, Mateusz Ricci oraz papieże – Sykstus V i Pius IX.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona internetowa regionu Marche

 
Regiony Włoch
Arno (rzeka)

Arno – rzeka w środkowych Włoszech. Arno jest główną rzeką Toskanii, o długości 241 km. W górnym biegu płynie poprzez wąwozy apenińskie równoległe do morza, a od Pontassieve, 20 km na północ od Florencji, zmienia kierunek, płynąc przez miasta Empoli, Pontedero i Pizę, w pobliżu której wpada do Morza Tyrreńskiego. Zmienne stany wód Arno spowodowały katastrofalne powodzie w XII, XIV i XVI w. Najgroźniej wylała w 1966, kiedy woda na ulicach miasta Florencji podniosła się do 6 metrów, niszcząc lub poważnie uszkadzając wiele bezcennych zabytków sztuki i piśmiennictwa.

Zobacz też 

 zmiana biegu rzeki Arno
 Ponte Vecchio

Rzeki we Włoszech
Zlewisko Morza Tyrreńskiego
Gniazdo (telekomunikacja)

Gniazdo (ang. socket) – pojęcie abstrakcyjne reprezentujące dwukierunkowy punkt końcowy połączenia. Dwukierunkowość oznacza możliwość wysyłania i odbierania danych. Wykorzystywane jest przez aplikacje do komunikowania się przez sieć w ramach komunikacji międzyprocesowej.

Gniazdo posiada trzy główne właściwości:
 typ gniazda identyfikujący protokół wymiany danych
 lokalny adres (np. adres IP, IPX, czy Ethernet)
 opcjonalny lokalny numer portu identyfikujący proces, który wymienia dane przez gniazdo (jeśli typ gniazda pozwala używać portów)

Gniazdo może posiadać (na czas trwania komunikacji) dwa dodatkowe atrybuty:
 adres zdalny (np. adres IP, IPX, czy Ethernet)
 opcjonalny numer portu identyfikujący zdalny proces (jeśli typ gniazda pozwala używać portów)

Adres IP wyznacza węzeł w sieci, numer portu określa proces w węźle, a typ gniazda determinuje sposób wymiany danych.

Jeśli gniazdo używa numerów portów, to lokalny numer portu może zostać przydzielony automatycznie i nosi wtedy nazwę efemerycznego numeru portu (ang. ephemeral port number). Lokalny numer portu może też zostać wymuszony przez wykonanie przypisania (ang. bind) gniazdu numeru pożądanego przez twórcę aplikacji. Próba użycia gniazda, które wymaga zdefiniowanego lokalnego numeru portu bez uprzedniego przypisania mu go, spowoduje automatyczne przydzielenie numeru efemerycznego przez system operacyjny lub bibliotekę (zależnie od implementacji).

Dwie ostatnie właściwości gniazda (lokalny adres i lokalny numer portu) lub dwa dodatkowe atrybuty (zdalny adres, zdalny numer portu) w połączeniu z typem gniazda nazywamy półasocjacją (ang. half-association), ponieważ jest to połowa informacji potrzebnych do zaistnienia komunikacji między dwoma odległymi procesami. Asocjacją (ang. association) zaś nazywamy typ gniazda (determinujący protokół), dwa adresy i dwa numery portów, które stanowią pełną wiedzę pozwalającą na identyfikację komunikujących się poprzez sieć procesów.

W systemach typu Unix obsługa gniazd jest implementowana w jądrze, a wykonywanie na nich operacji umożliwiają funkcje systemowe podobne do tych, jakich używa się w stosunku do plików.

Nazwę "gniazdo" przejęto od określenia "gniazdo" w elektryczności, czyli element sieci elektrycznej, do którego podłącza się urządzenia.

Transmisja danych