Graz

Graz (Beiers: Gráz, Sloveens: Gradec) is de tweede grootste stad van Oostenrijk en de hoofdstad van de deelstaat Stiermarken (Steiermark) men telde per 1 januari 2022 292.630 inwoners en heeft de status van Statutarstadt. De stad is gelegen aan de Mur aan de voet van de Alpen. Graz was in 2003 de culturele hoofdstad van Europa.
Graz is bekend om zijn historische binnenstad, de grootste middeleeuwse binnenstad in Midden-Europa. Deze is sinds 1999 opgenomen in de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Graz is een belangrijke industriestad, onder andere Magna Steyr, AVL List, Anton Paar en Andritz AG. Verder bevindt zich in Puntigam de gelijknamige brouwerij die nu onderdeel is van het Heinekenconcern. Puntigamer Bier is het meest verkochte bier in Oostenrijk. Daarnaast is Graz een belangrijk economisch knooppunt voor de regio met onder meer vier universiteiten (40.000 studenten). De Technische Universiteit beschikt over een vermaarde architectuuropleiding.

Het symbool van Graz is de Uhrturm am Schlossberg, een klokkentoren die dankzij zijn ligging op de Schlossberg midden in de stad in grote delen van de stad zichtbaar is.

Graz is de geboortestad van de componist Robert Stolz en zangeres Monika Martin. Ook filmster en gouverneur Arnold Schwarzenegger is in de buurt van Graz opgegroeid. Om die reden heette het Graz-Liebenau-Stadion, waar de clubs SK Sturm Graz en Grazer AK voetballen, van 1997 tot 2005 het Arnold Schwarzenegger-stadion. Controverse over Schwarzeneggers status als voorvechter van de doodstraf maakte hieraan een einde.

Geografie

Stadsdistricten 

Graz is opgedeeld in 17 districten:
Innere Stadt
St. Leonhard
Geidorf
Lend
Gries
Jakomini
Liebenau
St. Peter
Waltendorf
Ries
Mariatrost
Andritz
Gösting
Eggenberg
Wetzelsdorf
Straßgang
Puntigam

Klimaat

Verkeer en vervoer 
Grazer Verkehrsbetriebe (GVB) exploiteert zes tramlijnen, een kabelspoorweg (Schloßbergbahn) en meerdere buslijnen. De stad is een knooppunt in het intercitynetwerk van de Oostenrijkse Spoorwegen en heeft rechtstreekse verbindingen met buurland Slovenië. Het centraal station van Graz ligt niet in het eigenlijke stadscentrum, maar op ongeveer 1,5 kilometer afstand hiervan. Dagelijks maken ongeveer 40.000 passagiers vanuit 520 treinen gebruik van het station.

Verder heeft de stad een eigen vliegveld, met onder andere lijndiensten op Schiphol, Wenen en Zürich. De stad ligt nabij de A2, die Wenen met Villach en Italië verbindt. Graz wordt verder ontsloten door de Pyhrn Autobahn (A9), die het Sloveense Maribor met Salzburg en Linz verbindt.

Kunst en cultuur 

 Slot Eggenberg (Unesco Werelderfgoed)
 Universalmuseum Joanneum
 Alte Galerie
 Neue Galerie
 Landeszeughaus
 Kunsthaus Graz
 Johann Puch Museum
 Österreichischer Skulpturenpark

Sport 
Graz was in 2003 gastheer van de Europese Kampioenschappen mountainbike. In 2010 was de stad een van de vijf speelsteden tijdens het EK handbal (mannen).

Uit Graz zijn twee voetbalclubs afkomstig die kampioen van Oostenrijk zijn geweest. SK Sturm Graz werd in 1998, 1999 en 2011 landskampioen. De club is nog steeds actief op het hoogste Oostenrijkse niveau en speelt haar wedstrijden in de Merkur Arena. Grazer AK werd in 2004 landskampioen, maar is door financiële problemen sinds 2007 op een lager niveau actief.

Politiek

Communisten 
Graz was de eerste stad in Oostenrijk waar de communistische KPÖ opnieuw opkwam na de teloorgang van de partij midden 20e eeuw. Sinds 2003 is ze opnieuw sterk vertegenwoordigd in de stad, met tussen de 6 en 15 raadszetels. Haar grootste overwinning boekte zij tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 26 september 2021 met 28,9% van de stemmen en waarbij KPÖ-gemeenteraadslid Elke Kahr de nieuwe burgemeester werd. Kahr en de partij voeren in de stad een pragmatisch-linkse politiek door burgers in moeilijkheden daadwerkelijk bij te staan, ook financieel, zonder moeizame theoretisch-ideologische discussies.

Stedenbanden 
Graz heeft een stedenband met de volgende steden:

Bekende inwoners van Graz

Geboren 

 Ferdinand II (1578-1637), keizer van het Heilige Roomse Rijk
 Rinaldo Scarlicchio (1582-1640), bisschop van Triëst en Ljubljana, stadhouder van het hertogdom Stiermarken
 Margaretha van Oostenrijk (1584-1611), koningin van Spanje en Portugal
 Ferdinand III (1608-1657), keizer van het Heilige Roomse Rijk
 Anton Rintelen (1876-1946), politicus
 Joseph Marx (1882–1964), componist, muziekpedagoog, pianist en muziekcriticus
 Karl Böhm (1894-1981), dirigent, componist
 Hans Rosbaud (1895-1962), dirigent, pianist, componist
 Rudolf Hiden (1909-1973), voetballer
 Alexander Götz (1928-2018), politicus
 Heinz Fischer (1938), bondspresident van Oostenrijk (2004-2016)
 Helmut Marko (1943), Formule 1-coureur, hotelier, jurist
 John Ruggie (1944-2021), politicoloog
 Getty Kaspers (1948), Nederlands zangeres
 Werner Schwab (1958-1994), toneelschrijver
 Elke Kahr (1961), politica
 Ralph Hasenhüttl (1967), voetballer en voetbaltrainer
 Zoran Lerchbacher (1972), darter
 Alexander Harkam (1981), voetbalscheidsrechter
 Marion Kreiner (1981), snowboarder
 Andreas Matzbacher (1982-2007), wielrenner
 Emanuel Pogatetz (1983), voetballer
 Christoph Leitgeb (1985), voetballer
 Sebastian Prödl (1987), voetballer
 Christian-Petru Ciochirca (1989), voetbalscheidsrechter
 Cornelia Hütter (1992), alpineskiester
 Florian Kainz (1992), voetballer
 Michael Gregoritsch (1994), voetballer
 Valentino Lazaro (1996), voetballer
 Hannes Wolf (1999), voetballer

Overleden 

 Annibale Padovano (1527-1575), Venetiaans componist en hofkapelmeester in Graz
 Jakob Lorber (1800-1864), Oostenrijks mysticus
 Alexius Meinong (1853-1920), Oostenrijks filosoof en psycholoog
 Carl Stooss (1849-1934), Zwitsers jurist en hoogleraar
 Wladimir Köppen (1846-1940), Duits geograaf, meteoroloog, klimatoloog en botanicus
 Werner Schwab (1958-1994), (toneel)schrijver
 Jochen Rindt (1942-1970) Formule 1-coureur

Galerij

Externe links 
 Officiële website van de stad Graz

 
Werelderfgoed in Oostenrijk
District van Stiermarken
Hoofdstad van een Oostenrijkse deelstaat