Ministerie van Defensie (Nederland)

Het Nederlandse ministerie van Defensie (MinDef) is verantwoordelijk voor de bescherming van Nederland en de overzeese gebiedsdelen en voor hiertoe beschikbare personele, financiële en materiële middelen. Het ministerie wordt politiek geleid door de minister van Defensie; sinds 10 januari 2022 is dit Kajsa Ollongren. Ambtelijk staat het ministerie onder leiding van de secretaris-generaal. Defensie telde in 2014 circa 47.000 medewerkers en is daarmee een van de grotere werkgevers van Nederland. Bij de Bestuursstaf, voornamelijk gevestigd aan het Plein 4 in Den Haag, zijn circa 2.000 burgers en militairen werkzaam.

Organisatie

Het departement 
Het departement is het feitelijke ministerie. Naast de minister van Defensie en de staatssecretaris, omvat het departement de Bestuursstaf met de Defensiestaf en de verschillende (hoofd)directies. De Bestuursstaf wordt geleid door de secretaris-generaal. Onder de Bestuursstaf ressorteren tevens de bijzondere organisatie-eenheden.

Structuur van de bestuursstaf
 Directoraat-Generaal Beleid
 Hoofddirectie Personeel
 Directie Bedrijfsvoering en Evaluatie
 Directie Internationale Aangelegenheden
 Directie Materieel, Leefomgeving, Vastgoed en Duurzaamheid
 Directie Operationeel Beleid en Plannen
 Directie Strategie en Kennis
 Directie Veiligheid
 Chief Information Office
 Defensiestaf
 Hoofddirectie Financiën en Control
 Directie Juridische Zaken
 Directie Communicatie
 Directie Bestuursondersteuning en Advies
 Directie HR en Bedrijfsvoering Bestuursstaf
 Directie Financiën en Control Bestuursstaf

Bijzondere organisatie-eenheden
 de Inspecteur-generaal der Krijgsmacht (IGK)
 de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD)
 de Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA)
 het Militaire Huis van de Koning
 Inspectie Veiligheid Defensie
 Inspectie Militaire Gezondheidszorg
 Centrale Organisatie Integriteit Defensie
 Diensten Geestelijke Verzorging

De krijgsmacht 

De Nederlandse krijgsmacht is geen zelfstandige uitvoeringsorganisatie, maar een onderdeel van het ministerie zelf. De krijgsmacht bestaat uit de Koninklijke Marine (KM), de Koninklijke Landmacht (KL), de Koninklijke Luchtmacht (KLu) en de Koninklijke Marechaussee (KMar). De krijgsmacht is tegenwoordig georganiseerd in drie operationele commando's die direct onder de Commandant der Strijdkrachten vallen, en de marechaussee die onder de secretaris-generaal valt:

 Het Commando Landstrijdkrachten (CLAS) bestaat uit de operationele eenheden van de landmacht.
 Het Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK) bestaat uit de operationele eenheden van de luchtmacht.
 Het Commando Zeestrijdkrachten (CZSK) bestaat uit de operationele eenheden van de zeemacht.
 Het Defensie Cyber Commando (DCC) is het nieuwste operationele commando ter verdediging, winning van inlichtingen, en aanval op systemen van tegenstanders.
 De Koninklijke Marechaussee (KMar) is de militaire politie.

Ondersteunende diensten 
De ondersteunende uitvoeringsorganisaties van het ministerie zijn ondergebracht in twee defensieonderdelen:
 Het Commando Materieel en IT (Commit)
 Het Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO)

Aansturing

Politieke leiding 
Bij de minister van Defensie (lid van het kabinet) rust alle politieke verantwoordelijkheid. Vanaf januari 2022, bij het aantreden van het kabinet-Rutte IV, is Kajsa Ollongren (D66) minister van Defensie. Zij is de derde vrouwelijke minister van Defensie van Nederland. Staatssecretaris is Christophe van der Maat (VVD).

Portefeuilleverdeling bewindspersonen 
De minister van Defensie is verantwoordelijk voor:
 Toekomstige samenstelling en toerusting krijgsmacht, inclusief kennis- en innovatiebeleid;
 Nationale en internationale inzet krijgsmacht;
 Internationale zaken, waaronder NAVO- en EU-beleid;
 MIVD, IGK en MLA;
 Kustwacht;
 Cyberdomein.

De staatssecretaris van Defensie is verantwoordelijk voor:
 Personeelsvoorziening, waaronder de personele vulling en gereedheid operationele commando’s;
 Materieelvoorziening, waaronder de materiële uitrusting en gereedheid operationele commando’s;
 Bedrijfsvoering met inbegrip van IT en bedrijfsveiligheid.

Ambtelijke leiding 
De Bestuursstaf en de ondersteunende diensten van het ministerie staan onder de ambtelijke leiding van de secretaris-generaal (SG), de hoogste ambtenaar van het ministerie. De Bestuursstaf is verantwoordelijk voor de ondersteuning van de bewindslieden in de besturing van de defensie-organisatie door het maken van beleid en door controle op de uitvoering en evaluatie hiervan.

Militaire leiding 
De militaire leiding berust bij de Commandant der Strijdkrachten (CDS), de hoogste militair binnen Defensie en de belangrijkste militaire adviseur van de minister en de tussenpersoon tussen de politiek en de krijgsmacht. Hij bepaalt het operationele beleid en is verantwoordelijk voor de militair-strategische en operationele militaire planning, gereedstelling en inzet van de krijgsmacht m.u.v. de Koninklijke Marechaussee. Hij beschikt hiertoe over een eigen staf binnen de Bestuursstaf: de Defensiestaf. Sinds 15 april 2021 vervult generaal Onno Eichelsheim de functie van CDS.

Geschiedenis 
De oorsprong van het departement ligt in 1813 toen de ministeries van Oorlog en van Marine werden ingesteld. Deze vaak concurrerende bureaucratieën werden in 1928 samengevoegd. In de Tweede Wereldoorlog werd het ministerie tijdelijk weer gesplitst. In 1959 werden de ministeries opnieuw samengevoegd en ontstond het huidige Ministerie van Defensie. Cornelis Staf was minister van Oorlog van 15 maart 1951 tot 22 december 1958 maar voerde sinds 1956 de titel minister voor Defensie.

Zie ook 
 Defensie van Nederland
 Lijst van Nederlandse ministers van Defensie
 Lijst van Nederlandse staatssecretarissen van Defensie
 Inspecteur-generaal der Krijgsmacht
 Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD)

Externe links 
 Ministerie van Defensie
 Organogram, Rijksoverheid.nl

Defensie