Adriaan Roland Holst

Adrianus (Adriaan) Roland Holst (Amsterdam, 23 mei 1888 – Bergen (Noord-Holland), 5 augustus 1976) was een Nederlands dichter. Zijn oeuvre wordt gekenmerkt door een eigen, plechtige stijl en rijke symboliek.

Familie 

Zijn vader was een broer van de beeldend kunstenaar Richard Roland Holst die gehuwd was met  Henriette Roland Holst-van der Schalk, dichteres, schrijfster en socialiste. Zij was dus de tante van Adriaan Roland Holst. Adriaan werd door vrienden en familie 'Jany' genoemd. De drie – Adriaan, Richard en Henriette – hebben hun hele leven veel contact gehad. Annie Roland Holst-de Meester (1893-1987) was de echtgenote van zijn broer.

Biografie 
Holst groeide op in het Gooi. Hij bezocht in Hilversum de Gemeentelijke HBS (deze school is nu naar hem vernoemd en heet het A. Roland Holst College) en studeerde van 1908-1911 Keltische Letteren aan de Universiteit van Oxford. Al op twintigjarige leeftijd wist hij gedichten te plaatsen in het literaire tijdschrift De XXste Eeuw. In 1911 verscheen zijn debuut in boekvorm, de bundel Verzen. In zijn volgende bundels De belijdenis van de stilte en Voorbij de wegen is zijn eigen stem al tot volle wasdom gekomen. De gedragen verzen getuigen van een romantisch verlangen, van mythologie en van verheven eenzaamheid. Deirdre en de zonen van Usnach (1920), dat verscheen in de bibliofiele serie Palladium, is een poëtisch verhaal in een Keltische wereld.

In 1918 ging Holst in Bergen wonen, waar zijn woonhuis thans bij toerbeurt wordt bewoond door verschillende schrijvers en dichters. Hij had verschillende literaire vrienden, zoals Menno ter Braak, J.C. Bloem, E. du Perron, J. Slauerhoff, Herman Gorter, M. Vasalis en Victor van Vriesland. Verder had hij contact met de schilder Carel Willink, die in 1948 in opdracht van het ministerie van onderwijs kunsten en wetenschappen een portret van hem schilderde.

Uit het archief met nominaties voor de Nobelprijs voor de Literatuur bij de Zweedse Academie blijkt dat Holst in 1955 en 1961 genomineerd is geweest voor de Nobelprijs.

Hij overleed in zijn bejaardenhuis te Bergen (Noord-Holland)  in 1976 aan de complicaties van een val uit bed.

Nationaal Monument 

Roland Holst werd in diverse opzichten gezien als een monumentaal dichter. Op het beeld ‘’De stedemaagd’’ in Alkmaar (1950) staat een kort gedicht van Roland Holst. Op de binnenkant van de gedenkmuur van het Nationaal Monument op de Dam (onthuld in 1956) is een gedicht van Roland Holst aangebracht, in een belettering ontworpen door Jan van Krimpen:
<blockquote>"Nimmer, van erts tot arend, was enig schepsel vrij onder de zon,
noch de zon zelve, noch de gesternten.
Maar geest brak wet en stelde op de geslagen bres de mens.
Uit die eersteling daalden de ontelbaren. [...]"</p></blockquote>

Beeld
Mari Andriessen, als beeldhouwer onder andere bekend van het beeld De Dokwerker in Amsterdam, lid van de tweede generatie van 'De Groep', heeft het beeld gemaakt van Holst dat op de hoek van de Hoflaan bij de Ruïnekerk in Bergen staat. Het werd tot zijn huidige formaat vergroot door Theo Mulder, leerling en vriend van Mari Andriessen.

Varia
 Op 19 november 2009, naar aanleiding van de eventuele ambtswisseling van premier Herman Van Rompuy weerklonken de volgende versregels uit "De Ploeger" in het Belgisch parlement:
Ik vraag geen oogst; ik heb geen schuren,
ik sta in uwen dienst zonder bezit.
Maar ik ben rijk in dit:<ref>de Belgische premier sprak Maar ik ben fier</ref>
dat ik de ploeg van uw woord mag besturen
Ik zal de halmen niet meer zien
noch binden ooit de volle schoven,
maar doe mij in den oogst geloven
waarvoor ik dien…

Bibliografie
 1911 - Verzen 1913 - De belijdenis van de stilte 1920 - Deirdre en de zonen van Usnach 1920 - Voorbij de wegen 1925 - De afspraak 1925 - De wilde kim 1926 - Ex tenebris mundi: gedichten 1926 - Over den dichter Leopold 1928 - Het Elysisch verlangen (gevolgd door De zeetocht van Ban) 1928 - Shelley, een afscheid 1932 - Tusschen vuur en maan. uitgave: Halcyon Pers
 1933 - tweede druk: A.A.M. Stols, Maastricht
 1936 - De pooltocht der verbeelding 1936 - Voorteekens 1937 - Een winter aan zee 1938 - Uit zelfbehoud 1940 - In memoriam Charles Edgar du Perron en Menno ter Braak 1940 - Onderweg 1941 - Weer een dag, met tekening van Gisèle van Waterschoot van der Gracht, Orpheus-serie nr. 12
 1943 - Voor West-Europa 1945 - Een winterdageraad 1945 - Eigen achtergronden 1946 - In memoriam Herman Gorter 1946 - Sirenische kunst 1947 - De twee planeten 1947 - Tegen de wereld 1948 - In ballingschap 1948 - Van erts tot arend 1950 - Swordplay wordplay 1951 - De dood van Cuchulainn van Murhevna 1951 - Woest en moe 1957 - Bezielde dorpen 1958 - In gevaar 1960 - Omtrent de grens 1962 - Onder koude wolken 1963 - Onderhuids 1966 - Aan prinses Beatrix 1967 - Kort 1967 - Uitersten 1968 - Vuur in sneeuw 1970 - Met losse teugel 1971 - Verzamelde gedichten 1974 - Over Arthur van Schendel 1975 - In den verleden tijd 1976 - Voorlopig 1977 - Roland Holst, ten afscheid 1986 - Hij bestond op zichzelf (Hij bestond op zichzelf: A Roland Holst over Arthur van Schendel)
 2000 - Trouw in ontrouw. LiefdesgedichtenPrijzen
 1927 - Prijs van Amsterdam voor De wilde kim 1938 - D.A. Thiemeprijs voor Een winter aan zee 1945 - Verzetsprijs voor letterkundigen voor Helena's inkeer 1948 - Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre
 1955 - P.C. Hooft-prijs voor Late telgen 1959 - Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn gehele oeuvre
 1961 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Omtrent de grens 1964 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor OnderhuidsBiografie
Jan van der Vegt, A. Roland Holst. Biografie''. Baarn, De Prom, 2000.

Externe links

 H.A. Wage, 'Roland Holst, Adrianus (1888-1976)', in: Biografisch Woordenboek van Nederland 2 (1985).
 

Nederlands schrijver
Nederlands dichter
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren
Lid KunstenaarsCentrumBergen