alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Softwarelicentie

Een softwarelicentie is een vergunning om een computerprogramma van iemand anders te gebruiken.

Computerprogramma's zijn auteursrechtelijk beschermd. De precieze wettelijke regels kunnen van land tot land verschillen, maar over het algemeen schrijven ze voor dat het programma niet mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt. Het installeren van een programma, vanaf een schijfje of vanaf het internet, geldt als een vorm van vermenigvuldigen.

Licentievoorwaarden
De vergunning om een computerprogramma te mogen gebruiken wordt vastgelegd in een contract, de licentie, en bevat veelal beperkende voorwaarden ten aanzien van het kopiëren van het programma of het aantal gebruikers dat gelijktijdig het programma mag gebruiken. Veelal wordt voor het benutten een vergoeding verlangd door diegene die de auteursrechten bezit.
Een zogenaamde end-user license agreement (EULA) is een overeenkomst naar Amerikaans recht, die de "eindgebruiker", een particulier persoon, moet aangaan met de eigenaar van het programma.

Doordat softwarelicenties juridisch gezien contracten zijn, kunnen computerprogramma's onder meerdere licenties gelijktijdig uitgegeven worden. Sommige softwareontwikkelaars (zoals Qt Development Frameworks) verspreiden hun applicaties bijvoorbeeld gratis onder de GNU General Public License en verkopen daarnaast de software onder een licentie die het combineren van hun software met propriëtaire software wel toestaat.

Vrije software
Bij vrije software en opensourcesoftware krijgt de gebruiker, naast een onbeperkt gebruiksrecht, ook de broncode van het programma en mag deze vrijwel zonder beperkingen wijzigen en opnieuw uitgeven (zie verder aldaar en in de tabel hieronder).

Verschillen tussen licentievormen

Zie ook
 Lijst van softwarelicenties

Intellectuele-eigendomsrecht
Certificaat
Softwarelicentie
Lijsttrekker

De lijsttrekker of lijstaanvoerder is in Nederland, België en Suriname de hoogst geplaatste persoon op de kandidatenlijst van een politieke partij bij verkiezingen. De lijsttrekker speelt namens de partij de hoofdrol in de verkiezingscampagne en de debatten. De lijsttrekker krijgt in het algemeen veel meer aandacht in de media dan de andere kandidaten op de kandidatenlijst.

Een lijsttrekker wordt soms ondersteund door één of meer lijstduwers aan het einde van een lijst.

Rol na de verkiezingen

Nederland 
Gebruikelijk is dat de lijsttrekker na een succesvol verloop van de verkiezingen ook de rol van fractievoorzitter vervult. Een van de eerste taken
van de nieuwe fractie na de verkiezingen is dan ook het uit haar midden kiezen of aanwijzen van de fractievoorzitter.

Het is gebruikelijk, maar zeker niet noodzakelijk, dat de lijsttrekker van een partij die deelneemt aan de regeringscoalitie na de verkiezingen voor de Tweede Kamer door zijn of haar partij kandidaat wordt gesteld voor de functie van minister-president of vicepremier in het kabinet.

De lijsttrekker wordt na de verkiezingen vaak aangeduid met 'partijleider' of 'politiek leider'.

België 
Op het niveau van de gemeente is het normaal de bedoeling dat de lijsttrekker van de partij die de meeste stemmen behaalde, het burgemeesterschap voor zich opeist. Nochtans kan hij of zij buitenspel gezet worden door coalitievorming en afspraken tussen kleinere partijen. Uiteindelijk moet de kandidaat-burgemeester door een meerderheid in de gemeenteraad voorgedragen worden bij de provinciegouverneur om later door de gewestregering benoemd te worden.

Op federaal en gewestniveau spelen de lijsttrekkers van de belangrijkste partijen een voorname rol in de coalitievorming, met het doel een regering te vormen. Er is echter geen noodzakelijk verband tussen het lijsttrekkerschap en de latere uitoefening van een mandaat in de nieuwe regering of het fractievoorzitterschap in het parlement.

Zie ook 
 Lijstduwer

Politieke functie
Partijorganisatie
Hilbert Geerling

Hilbert Geerling is een Nederlandse goochelaar die gespecialiseerd is in het goochelen voor kinderen.

Hij is vijfvoudig Nederlands Kampioen Goochelen voor kinderen. Hij vertelt in zijn voorstellingen een verhaal waar de trucs een onderdeel van zijn.

Hilbert Geerling was voorzitter van de Nederlandse Magische Unie en van 2000 tot en met 2003 ook president van de Internationale Goochelbond FISM (Federation Internationale des Societes Magique). Onder zijn leiding werden in juli 2003 de Wereldkampioenschappen Goochelen georganiseerd, een evenement waar meer dan 2000 goochelaars van over de hele wereld naartoe komen.

Geerling speelde eigen theatershows getiteld: "De wurm in de ketel", "Professor D zit in de puree",  "Het allergrootste goochelgeheim", "Nico met z'n kliko", "De toverketel van Swiegel Miegel" en "De geheimzinnige grotten van Grok M'Gar".

In 2013 ontving hij de 'gouden NMU speld'. De hoogste onderscheiding binnen de Nederlandse Goochelwereld, die wordt uitgereikt aan mensen die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de goochelkunst. Hilbert kreeg de speld met name voor de vernieuwende manier waarop hij goochelen en theater combineert.

Nederlands goochelaar
64

Het jaar 64 is het 64ste jaar in de 1ste eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 19 juli - Grote brand van Rome: In het handelsgedeelte van de stad breekt een brand uit. Het centrum, voornamelijk bestaande uit houten huizen, wordt in de komende zes dagen voor meer dan de helft verwoest. De vuurzee legt het Forum Boarium, de Aventijn en de keizerlijke paleizen op de Palatijn in de as. Keizer Nero wordt ervan verdacht de brand te hebben aangestoken, maar hij geeft de schuld aan de christenen en laat ze vervolgen. Na de brand wordt de stad herbouwd en Nero laat op een van de Zeven heuvels van Rome de Domus Aurea ("het Gouden Huis") bouwen.
 Nero voltooit de haven van Ostia (Portus Ostiensis). De nieuwe haven is voorzien van pakhuizen en pieren, met een vuurtoren. Volgens schattingen wordt er jaarlijks tot wel 270.000 ton tarwe gelost.
De apostel Petrus wordt op de Vaticaanse Heuvel gekruisigd. Zichzelf niet waardig oordelend om dezelfde kruisdood te ondergaan als de Messias, sterft hij ondersteboven hangend aan het kruis.

Palestina
 Gessius Florus volgt Lucceius Albinus op als procurator over Judea. Hij stimuleert de corruptie in het land en laat bandieten dorpen plunderen zonder rechtsvervolging.

Geboren 

 Philo van Byblos, Grieks historicus en schrijver (overleden 141)

Overleden 

 Petrus, een van de Twaalf Apostelen van Jezus Christus

00
Goochelaar

Goochelen, de kunst van het schijnbaar onmogelijke
 Bateleur, een vogel

Zie ook 
 De goochelaar (doorverwijspagina)
Megaton

De megaton is een eenheid van massa, gelijk aan 1000 miljoen kilogram. 

Men denkt bij megaton echter meestal aan energie, namelijk de energie die vrijkomt bij een ontploffing van waterstofbommen en andere zeer energetische gebeurtenissen, zoals het inslaan van grote meteorieten op aarde. Een megaton is gedefinieerd als de energie die vrijkomt bij het ontploffen van 1 000 000 ton (1 000 000 000 kg) TNT, oftewel ca. 4,2 × 1015 joule = 4,2 PJ.

De zwaarste waterstofbom die ooit is getest, de Tsar Bomba, had een energie van 50 megaton. Die hoeveelheid energie zou in 1999 voldoende zijn geweest om twee dagen lang in de hele menselijke energiebehoefte te voorzien. In plaats daarvan was de energie geconcentreerd op één plek, en kwam vrij in een fractie van een seconde.

Niet-SI-eenheid
2,4,6-trinitrotolueen

2,4,6-trinitrotolueen of TNT (ook wel trotyl genoemd) (IUPAC-naam: 2-methyl-1,3,5-trinitrobenzeen) is een explosieve stof die veel wordt gebruikt vanwege een lage gevoeligheid en hoge brisantie. Net als buskruit verbrandt TNT snel als het zonder opsluiting wordt aangestoken, zonder explosie. TNT kan echter ook een detonatie ondergaan, dat wil zeggen dat het schokfront door de ontleding van de verbinding zich sneller verplaatst dan het geluid. Om dit te laten gebeuren is een flinke schokgolf nodig.

Het molecuul bestaat uit tolueen waarvan de twee ortho- en het para-waterstofatoom zijn vervangen door een NO2-groep. De stof wordt gemaakt door de aromatische nitrering van tolueen. Zuiver TNT bestaat uit licht-geelbruin gekleurde kristallen, en kan lang bewaard worden. TNT is eenvoudig oplosbaar in veelgebruikte organische oplosmiddelen zoals ether, aceton en ethanol, maar slecht in water. Sommige chemische eigenschappen komen sterk overeen met die van picrinezuur.

De stof kan in pure vorm worden gebruikt als explosief maar er worden ook veel explosieven gebruikt die uit mengsels bestaan waarvan TNT een belangrijke component is. Dynamiet is niet hetzelfde als TNT: het bestaat uit een mengsel van kiezelgoer en nitroglycerine.

Bij de explosie van TNT komt een zwarte rook vrij die voornamelijk bestaat uit koolstof, omdat de zuurstofbalans van TNT −74% bedraagt. Dit wil zeggen dat er 74 massaprocent zuurstoftekort is in het molecuul om alles te verbranden tot water en koolstofdioxide. Om de zuurstofbalans iets te verschuiven wordt heel soms ammoniumnitraat toegevoegd. Opvallend genoeg zijn alle nitroaromaten (zoals picrinezuur) zeer explosief hoewel ze een zeer lage zuurstofbalans hebben.

Zie ook 
TNT-equivalent

Externe link 
 

Nitrobenzeenderivaat
Tolueenderivaat
Explosieve stof
Toxische stof
Nitroglycerine

Nitroglycerine of glyceryltrinitraat (afkorting: NG) is een kleurloze, explosieve vloeistof. Het is de drievoudige ester van glycerine en salpeterzuur.

Nitroglycerine behoort tot de groep van organische nitraten.

Synthese 
Nitroglycerine kan bereid worden door nitrering van glycerine met salpeterzuur, onder invloed van zwavelzuur (nitreerzuur). Dit is een zeer gevaarlijk reactieproces waarbij veel voorzorgen moeten worden genomen om explosies bij de bereiding te voorkomen, zoals een lage temperatuur en het voorkomen van schokken.

C3H8O3 + 3HNO3 -> C3H5(NO3)3 + 3H2O

Toepassingen 
Nitroglycerine is een van de eerste krachtige springstoffen die werden ontwikkeld. Het werd aanvankelijk gebruikt voor tunnelbouw, wegenaanleg, mijnbouw en dergelijke, maar door de grote gevoeligheid ervan - het kan al exploderen bij een relatief kleine slag, stoot of wrijving - was het vervoer een groot en gevaarlijk probleem en moest het vlak bij de gebruiksplaats worden gefabriceerd. Ondanks allerlei voorzorgsmaatregelen gebeurden er destijds vaak ernstige ongelukken. Zo ontplofte op 20 oktober 1944 in IJzendijke meer dan een ton nitroglycerine waarbij 47 Engelse en Canadese soldaten omkwamen en 37 gewonden vielen.

Als nitroglycerine detoneert, vindt globaal de volgende bruto-ontledingsreactie plaats:

4 C3H5(NO3)3 -> 12 CO2 + 10 H2O + 5 N2 + 2 NO

Zoals in de reactievergelijking te zien is, ontstaan er alleen maar gassen. Dit is een van de oorzaken waardoor nitroglycerine zo'n krachtige springstof is. Vertaald naar de volumetoename (en de gassen daarbij op kamertemperatuur dus eigenlijk nog wat te laag) gaat 570 mL vloeistof over in 650 liter gas. Het volume neemt dus toe met een factor 1140. Verder zal door de reactietemperatuur stikstof weer reageren tot stikstofoxiden.

Dynamiet 
De chemicus Alfred Nobel ontdekte in 1867 dat de fysische gevoeligheid van het materiaal belangrijk kon worden verminderd door het te laten opzuigen in een poreuze stof, zoals zaagsel of diatomeeënaarde (een poreuze grondsoort, opgebouwd uit de skeletjes van eencellige kiezelwieren of diatomeeën). De zo ontstane substantie noemde hij dynamiet. Het is een zeer krachtig explosief dat nu nog steeds belangrijke toepassingen kent. De uitvinding van dynamiet maakte Alfred Nobel zo rijk, dat hij in staat was de Nobelprijzen in te stellen in zijn testament.

Andere explosieven 
Nitroglycerine wordt ook gebruikt in mengsels met cellulosenitraat in rookzwak kruit.

Nitroglycerine in de geneeskunde 
In de geneeskunde vindt nitroglycerine toepassing als vaatverwijdend middel bij stabiele angina pectoris en in zalven bij fissura ani (kloofjes in de anus). Nitroglycerine is bij dit lokale gebruik inmiddels in Nederland vervangen door het stabielere isosorbidedinitraat. Het betreft de 1% isosorbidedinitraat-vaselinecrème FNA. Bij stabiele Angina pectoris is de gebruikelijke dosis sublinguaal, als een tabletje onder de tong of als spray. Het wordt ook toegepast als transdermale medicijnpleister.

Externe link 
 

Nitraatester
Vasodilatator
Explosieve stof
Toxische stof
Milieugevaarlijke stof
Dynamiet

Dynamiet is een oranjekleurig explosief dat is gebaseerd op de explosieve kracht van nitroglycerine, waarbij diatomeeënaarde als absorberend middel wordt gebruikt.

Het woord dynamiet komt van het Griekse woord δυναμις (dunamis), dat 'kracht' betekent. Dynamiet werd uitgevonden door de Zweedse chemicus Alfred Nobel in 1866. Nitroglycerine is een zeer krachtige maar gevaarlijke springstof die bij de bereiding en het vervoer gemakkelijk (en vaak onbedoeld) explodeert. Nobel ontdekte dat de gevoeligheid van het materiaal belangrijk kon worden verminderd door het te laten opzuigen in een poreuze stof, zoals zaagsel of diatomeeënaarde. De zo verkregen substantie noemde hij dynamiet. 

Omdat dynamiet veel gebruikt werd in oorlogen, kreeg Nobel wroeging over het maken en distribueren van de stof. Hij stelde daarom zijn vermogen ter beschikking aan de wetenschap in vorm van de Nobelprijzen, die vandaag de dag nog steeds van Nobels geld gefinancierd worden. Hierbij horen echter alleen de prijzen in de categorie 'wetenschap', zoals natuurkunde en scheikunde. Andere prijzen, zoals die voor de vrede, worden betaald door de Zweedse staat.

Dynamiet wordt meestal aangeboden in de vorm van staven, ongeveer 2,5 cm in diameter en 20 cm lengte. Om ze te laten detoneren is onder normale omstandigheden een detonator nodig.  

Dynamiet is waterbestendig, zodat het onder water of in boorgaten onder de grondwaterspiegel gebruikt kan worden.

De ontledingsreactie van nitroglycerine, het actieve element in dynamiet, is: 
4 C3H5N3O9 -> 12 CO2 + 10 H2O + 6 N2 + O2
Dynamiet kan zeer gevaarlijk worden bij temperaturen hoger dan 35°C doordat het nitroglycerine dan begint uit te zweten. Oud dynamiet is om dezelfde reden gevaarlijk. Het nitroglycerine zweet uit de staven en kan een poel vormen op de vloer of op de bodem van de container. Het kan ook verdampen en neerslaan, daarbij op onverwachte plaatsen kristallen vormend. Hierdoor kan de minste of geringste stimulans het dynamiet dan doen ontploffen. Om die reden is het het beste om dynamiet in een goed geventileerde ruimte te bewaren en het niet langer dan een jaar op te slaan. 

Explosief
Trojaans paard

Paard van Troje 
Trojaans paard (computers), een ongewenst computerprogramma
Paard (poppodium), voorheen Paard van Troje, een uitgaansgelegenheid in Den Haag

Zie ook
 Trojan Horse
Dominant (genetica)

Een genetische eigenschap is dominant aanwezig als bij een diploïd organisme slechts een van de twee allelen (kopieën) van een gen (òf die op het van de moeder afkomstige chromosoom òf die op het van de vader afkomstige chromosoom) tot uiting (expressie) komt. Het niet tot expressie komende allel heet recessief.

Bij polyploïde organismen zijn er meer dan twee allelen van een gen aanwezig. Bij een tetraploïd is dit bijvoorbeeld vier. Als er  vier recessieve allelen aanwezig zijn wordt dit een nulliplex genoemd, bij twee een duplex, bij één een triplex en een quadriplex heeft vier dominante allelen.

Penetrantie
Dominante eigenschappen komen niet altijd bij elk individu dat het dominante allel draagt, volledig tot uiting; men zegt dan dat de penetrantie van het gen niet volledig is. Als een dominant gen bij 80% van de dragers van het gen tot uiting van de eigenschap leidt, is de penetrantie 80%.

Schematische weergaven
In de genetica wordt het dominante allel aangeduid met een hoofdletter en het recessieve allel met een kleine letter. Personen homozygoot voor het dominante allel worden aangeduid met AA. Heterozygote personen hebben één dominant en één recessief allel en worden aangeduid met Aa. Personen homozygoot voor het recessieve allel worden aangeduid met aa. Zowel personen met AA als personen met Aa zullen dus de dominante eigenschap "A" tot uiting brengen.

In een genetische stamboom (zie de afbeelding) wordt overzichtelijk gemaakt, hoe een dominante eigenschap overerft in een familie. Bij stambomen zoals op de afbeelding kan men al snel denken aan een autosomaal dominante eigenschap of aandoening.

Met behulp van een Vierkant van Punnett kan men snel inzicht krijgen in de mogelijke allelen bij nakomelingen van een ouderpaar van wie de allelen bekend zijn.

Autosomaal dominant overervende aandoeningen
Niet alleen positieve of neutrale eigenschappen kunnen overgeërfd worden volgens het autosomaal dominante patroon. Ook aandoeningen kunnen op deze manier overerven.

Kenmerken van een autosomaal dominante vorm van overerving zijn:
 een van de ouders heeft de aandoening ook 
 de aandoening komt bij mannen en vrouwen in gelijke mate voor 
 voor elk volgend kind van dezelfde ouders is de kans op herhaling 50%

Voorbeelden
Voorbeelden van autosomaal dominante aandoeningen zijn erfelijke borstkanker, erfelijke darmkanker, frontotemporale dementie, de ziekte van Huntington, het syndroom van Apert, myotone spierdystrofie, het syndroom van Marfan en hemochromatose.

Evolutionair voordeel van sommige dominante mutaties
Als door een afwijking in een gen, mutatie genoemd, een ander eiwit wordt aangemaakt en zo bijvoorbeeld resistentie geeft tegen een voor de plant schadelijk organisme (o.a. schimmel, insect of aaltje), dan kan zo'n afwijking deze plant voordeel opleveren en zal deze mutatie in de populatie de overhand krijgen.

Zie ook 
 Recessief (genetica)
 Erfelijke aandoening
Genetica
Endotherm proces

Een endotherm proces is een natuurlijk of kunstmatig proces waarvoor energie nodig is, in de vorm van warmte. De materie die het proces ondergaat (het "systeem") neemt tijdens het verloop van het proces warmte op uit de omgeving. Voorbeelden van endotherme processen  zijn het smelten van waterijs, het oplossen van kaliumchloride in water, of het proces van fotosynthese in planten.

Tijdens een endotherm proces worden deeltjes in een systeem in een nieuwe toestand gebracht waarin ze meer energie bezitten. De gemiddelde energie van deze deeltjes wordt de enthalpie genoemd. Tijdens een endotherm proces neemt de enthalpie toe. Ondertussen wordt er warmte aan de omgeving onttrokken.

Het tegengestelde van een endotherm proces is een exotherm proces, een proces waarbij energie vrijkomt.

Endotherme processen in de praktijk

Smelten en verdampen
Smelten betekent dat een stof overgaat van de vaste aggregatietoestand naar een vloeibare, zoals wanneer waterijs smelt en omgezet wordt in vloeibaar water. In smeltend ijs gaan watermoleculen van een geordend kristalrooster, waarin ze niet vrij kunnen rond bewegen, over naar een ongeordende toestand waarin ze vrij langs elkaar kunnen bewegen. De energie van de moleculen neemt daarom toe. Zolang het smelten gaande is, zal daarvoor energie aan de omgeving onttrokken moeten worden. Wanneer ijs verhit wordt, zal de temperatuur toenemen tot het smeltpunt bereikt wordt, dit is op zeeniveau ongeveer bij 0°C. Daarna blijft de temperatuur gelijk tot al het ijs gesmolten is. Dit is omdat alle extra warmte-energie gebruikt wordt voor het overgaan van de watermoleculen van de vaste naar de vloeibare toestand.

Ook verdamping is een endotherm proces. De deeltjes gaan over van de vloeibare naar de gasvormige aggregatietoestand, waarin ze zich op veel grotere afstand van elkaar bevinden en met grotere vrijheid kunnen bewegen: de entropie neemt verder toe. Bij het verhitten van water bijvoorbeeld zal, wanneer het kookpunt bereikt is, ook hier de temperatuur niet verder toenemen totdat al het water verdampt is. Ook hier wordt de toegevoegde energie door de watermoleculen gebruikt voor een faseovergang, in dit geval van vloeibaar naar gasvormig water (waterdamp).

Thermodynamica
Volgens de wetten van de thermodynamica kan een endotherm proces alleen verlopen als er daarbij zoveel entropie vrijkomt dat de vrije energie van de producten toch lager is dan die van de uitgangssituatie.

Biologie
In de biologie worden dieren die zelf hun lichaamswarmte kunnen opwekken 'endotherm' genoemd. Endotherm is hier een synoniem  voor warmbloedig.

Zie ook 
 Exotherme reactie
 Thermodynamica
 Chemische thermodynamica

Thermodynamica
Mengsel

Een mengsel is in de scheikunde een combinatie van twee of meer verschillende zuivere stoffen zonder dat hun moleculen daarbij hun chemische identiteit verliezen. Een mengsel wordt gekarakteriseerd door de moleculen die eraan deelnemen en de verhouding van hun hoeveelheden. Het is mogelijk dat in een mengsel een chemische reactie optreedt, maar daarmee verandert het mengsel; er is na een chemische reactie sprake van een ander mengsel, met een andere samenstelling. De drie bekendste mengsels zijn: oplossingen, emulsies en suspensies.

De chemische samenstelling van een mengsel heeft, naast de mengverhouding, betrekking op de chemische eigenschappen van de ingrediënten, en blijft daarom hetzelfde als atomen worden vervangen door isotopen van hetzelfde chemisch element.

Meer algemeen is een mengsel een combinatie van twee of meer verschillende zaken die door elkaar worden gehusseld: zo is beton een mengsel van  (de zuivere stof) water, en (de mengsels) zand, cement en grind.

Indeling 
Er bestaan verschillende soorten mengsels:
 Heterogeen: de verschillende samenstellende deeltjes kunnen hierin onderscheiden worden. Voorbeelden zijn fruityoghurt en beton.
 Homogeen: de verschillende samenstellende deeltjes kunnen hierin niet meer onderscheiden worden, ze zijn uniform verdeeld in het mengsel. Voorbeelden zijn suikerwater, keukenazijn, (bestendige) humus, lucht.
 Colloïdaal: een tussenvorm tussen homogeen en heterogeen, die afhankelijk is van deeltjesgrootte. Een voorbeeld is melk.

Zie ook
Fractie (bestanddeel)
Fractie (concentratie)
Hydratatie
Materie
Mengbaarheid

 
Vloeistoffysica
Premier (regeringsleider)

Premier of eerste minister is de titel voor een regeringsleider die geen staatshoofd is. Premier is Frans voor eerste.

Specifieke betekenissen 
In sommige landen, zoals Nederland, is premier een synoniem van minister-president of eerste minister. In andere landen kunnen die namen voor verschillende functies gebruikt worden. In sommige landen wordt de term premier gebruikt voor de leiders van deelstaatregeringen.

In België wordt de federale regeringsleider eerste minister of premier genoemd. De regeringsleiders van de gemeenschaps- en gewestregeringen worden aangeduid met de term minister-president; zie Premier (België).

In het Verenigd Koninkrijk wordt de term Prime Minister gebruikt om de regeringsleider aan te duiden. De term First Minister wordt gebruikt voor de leiders van de regeringen van Schotland, Wales en Noord-Ierland. Vroeger werd de term First Minister wel gebruikt als synoniem van Prime Minister. In de overzeese gebiedsdelen Bermuda en Turks- en Caicoseilanden wordt de gekozen regeringsleider Premier genoemd.

De benaming premier wordt ook gebruikt voor de regeringsleiders van de Provincies en territoria van Canada en de staten en territoria van Australië. De termen premier en Prime Minister moeten niet verward worden. In Canada en Australië is de Prime Minister het hoofd van de nationale c.q. federale regering. In Canada worden de regeringsleiders op nationaal, provinciaal en territoriaal niveau als groep soms aangeduid als de First Ministers.

Voorts wordt de benaming premier gebruikt voor de regeringsleiders van provincies van Zuid-Afrika, het eiland Nevis (een deelstaat van Saint Kitts en Nevis) en het eiland Niue.

In Frankrijk wordt het woord premier gebruikt indien er in de regering sprake is van cohabitation, dat wil zeggen als de officiële regeringsleider van een andere politieke kleur is dan de president. Als de eerste minister van dezelfde partij is als de president, en dus meer een verlengstuk is van diens politiek, gebruikt men voor deze functie het woord premier ministre.

In de koninkrijken Denemarken, Noorwegen en Zweden wordt de eerste minister statsminister genoemd, letterlijk 'staatsminister'.

Trivia 
 In het Verenigd Koninkrijk was het sinds het begin van de 20e eeuw ongebruikelijk, maar niet per se onmogelijk, dat een premier een Engelse of Britse peer is, omdat hij dan het woord niet kon voeren in het Lagerhuis. Na hun aftreden echter worden de Britse premiers doorgaans voor bewezen diensten in de Orde van de Kousenband opgenomen en daarmee geridderd door het staatshoofd. Vaak worden zij ook een Britse peer, zodat zij zitting krijgen in het Hogerhuis. Nu edellieden lid van het Lagerhuis kunnen zijn, is deze beperking opgeheven.
 De Nederlandse minister-president huist te Den Haag op het Binnenhof in het Torentje; de Belgische te Brussel op het adres Wetstraat 16.

Zie ook 
 Minister
 Minister-president

Politieke functie
PCR

polymerasekettingreactie (Engels: polymerase chain reaction), een methode om grote hoeveelheden specifieke DNA- of RNA-fragmenten te produceren uit een zeer klein monster, veelvuldig gebruikt in medisch en forensisch onderzoek
 Principal component regression, een regressie-analysetechniek die gebaseerd is op hoofdcomponentenanalyse
 Roemeense Communistische Partij (Roemeens: Partidul Comunist Român), een Roemeense politieke partij van 1921 tot 1989
 Panamaspoorweg (bedrijfsnaam: Panama Canal Railway), een spoorlijn tussen de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan over de landengte van Panama
Immunofluorescence assay

Immunofluorescence assay is een testmethode die in de geneeskunde en veterinaire geneeskunde gebruikt wordt om de aanwezigheid van antigenen aan te tonen.

Omschrijving
De methode bezit een grote mate van gevoeligheid waardoor deze geschikt is om met een grote mate van waarschijnlijkheid als test gebruikt te worden. De gebruikte marker is altijd een fluorescerende stof. Dit is een variant op een ELISA (enzyme linked immuno assay) waarbij eigenlijk alleen de gebruikte methode van detectie verschilt.

Men maakt onderscheid tussen een directe immunofluorescence assay (DFA) en een indirecte immunofluorescence assay (IFA).

DFA
Hierbij wordt een fluorescerende antistof direct op het antigen gebonden. Deze methode is ietwat gevoeliger dan de IFA.

IFA
Hierbij wordt een antistof op het antigen gebonden. De gebonden antistof fungeert opnieuw als antigen waarop een fluorescerende antistof wordt gebonden. Het voordeel van deze methode is, dat je niet voor elk soort antigen een fluorescerende antistof nodig hebt.

Methodiek
Er zijn meerdere varianten in de opbouw, het meest gebruikt is het sandwich-assay (IFA):
 In een 96-wellsplaat (een plaat met 96 vakjes van elk ongeveer 400 microliter inhoud) wordt een antilichaam geplaatst dat specifiek zal binden aan de aan te tonen stof. De 96-wellsplaat is van polystyreen, eiwitten als antilichamen blijven hier aan kleven. Dit heet coaten.
 Ongebonden antilichamen worden van de plaat gewassen.
 Het polystyreen dat nog niet bedekt is, wordt bedekt met een algemeen eiwit, bijvoorbeeld albumine. Dit heet blokken.
 Ongebonden eiwit wordt van de plaat gewassen.
 Het monster wordt opgebracht, de stof bindt aan de antilichamen.
 Ongebonden stof wordt van de plaat gewassen.
 Vervolgens wordt een tweede antilichaam, waaraan een fluorescente stof is gekoppeld, hieraan toegevoegd. Deze bindt aan de gebonden stof. Hierbij ontstaat het volgende systeem: polystyreen plaat - 1e antilichaam - monster - 2e antilichaam - fluorescente stof. Als een van deze onderdelen ontbreekt, kan de volgende stap niet gezet worden. De hoeveelheid fluorescente stof is daarom recht evenredig met de hoeveelheid stof die je wilt meten.
 Meting in een fluorimeter.

Berekening
Door een aantal cellen te vullen met een standaard (bekende hoeveelheid stof) in plaats van monsters met de te meten stof kan de concentratie worden berekend.

Biochemie
Geneeskundig onderzoek
Junkmail

Junkmail is ongevraagde e-mail waaraan de ontvanger weinig waarde toeschrijft.

De belangrijkste bronnen van junkmail zijn:
 Spam: e-mail die op grote schaal ongevraagd wordt toegestuurd (vaak reclame).
 Computervirussen.
 Vals alarm (Engels: hoax) dat door veel mensen met de beste bedoelingen aan al hun kennissen wordt doorgestuurd.
 Kettingbrieven per e-mail.
 Verzenders die slecht op de hoogte zijn van de nettiquette. Bijvoorbeeld medewerkers van een organisatie die bij de minste of geringste aanleiding een inhoudsloos bericht naar veel collega's sturen.

E-mail
Lijst van Nederlandse gemeenten per provincie

Dit is een lijst van Nederlandse gemeenten per provincie (gegevens per 1 januari 2023). In de dik gedrukte gemeente ligt de provinciehoofdstad.

(12)

(6)

(18) 
 
 
  (officieel: Dantumadiel)
  (officieel: De Fryske Marren)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  (officieel: Tytsjerksteradiel)

(51)

(10)

(31)

(56)

(44)

(25)

(26)

(13)

(50) 
 
 
 
 
 
 
 
  ('s-Gravenhage)

Zie ook 
 Provincies van Nederland
 Lijst van Nederlandse gemeenten
 Lijst van voormalige Nederlandse gemeenten per provincie
 Lijst van Nederlandse plaatsen
 Caribisch Nederland

Provincie
Geneefse Conventies

De Geneefse Conventies is de verzamelnaam voor de verdragen die van 1864 tot 1949 zijn geformuleerd in Genève en die, als onderdeel van het internationaal humanitair recht, de rechtsregels bepalen ten tijde van een gewapend conflict. De conventies zijn het resultaat van de inspanningen van de Zwitser Henri Dunant, die gemotiveerd was door de oorlogsverschrikkingen die hij zag tijdens de Slag van Solferino in 1859. Henri Dunant was tevens stichter van het Rode Kruis. Beschuldigingen van schending van de Geneefse Conventies kunnen door de landen die de conventies hebben ondertekend voor het Internationaal Gerechtshof of het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag worden gebracht.

Leden 
Op 21 augustus 2006 maakte het Internationale Rode Kruis bekend dat met de ondertekening van de verdragen door Nauru en Montenegro alle landen ter wereld (194 in totaal) zich aan de conventies onderwerpen. Hiermee zijn dit de eerste verdragen die wereldwijd aanvaard zijn. Het aantal leden is met de toetreding van Zuid-Soedan op 25 januari 2011 en Palestina op 2 april 2014 gestegen tot 196.

De Geneefse Conventies van 1949 
 De Eerste Geneefse Conventie (oorspronkelijk uit 1864): voor de verbetering van het lot der gewonden en zieken, zich bevindende bij de strijdkrachten te velde
 De Tweede Geneefse Conventie (oorspronkelijk uit 1868): voor de verbetering van het lot der gewonden, zieken en schipbreukelingen van de strijdkrachten ter zee.
 De Derde Geneefse Conventie (oorspronkelijk uit 1929): betreffende de behandeling van krijgsgevangenen.
 De Vierde Geneefse Conventie (1949) betreffende de bescherming van burgers in oorlogstijd.
 Elk van de Verdragen van 1949 kreeg artikel 3 toegevoegd dat de noodzakelijke beginselen voorschrijft waaraan partijen zich moeten houden bij een niet-internationaal gewapend conflict. Artikel 3 is gelijk in elk verdrag.

De conventies werden later met drie protocollen aangevuld (die niet door alle landen zijn geratificeerd):
 Het Eerste Aanvullende Protocol bij de Verdragen van Genève (1977): betreffende de bescherming van slachtoffers van internationale gewapende conflicten.
 Het Tweede Aanvullende Protocol bij de Verdragen van Genève (1977): betreffende de bescherming van slachtoffers van niet-internationale gewapende conflicten.
 Het Derde Aanvullende Protocol bij de Verdragen van Genève (2005): betreffende de aanvaarding van een aanvullend onderscheidend embleem. Dit verdrag stelt de rode ruit in als embleem naast het rode kruis en de rode halve maan.

Zie ook 
 Rode Kruis
 Internationaal humanitair recht
 Cultuurbescherming tijdens gewapende conflicten

Externe links 
 Geneva Conventions (in het Engels, complete tekst)
 Wikisource Nederlandse tekst van alle Geneefse Conventies.

 
Oorlogsrecht
Internationaal strafrecht
Conventie
Rode Kruis
Angerlo

Angerlo is een plaats in de gemeente Zevenaar in de Nederlandse provincie Gelderland. De plaats ligt op de rechteroever van de IJssel, ongeveer 2 km ten zuiden van Doesburg.

Angerlo telt 23 rijksmonumenten, waaronder de Nederlands Hervormde kerk waarvan de geschiedenis teruggaat tot de 11de eeuw. De overige 22 rijksmonumenten hebben betrekking op het landgoed Bingerden. Daarnaast zijn er ook 25 gemeentelijke monumenten.

Geschiedenis
Angerlo was eeuwenlang een kerspel van Doesburg, dat houdt in dat het kerkelijk onder hetzelfde gezag viel. Rond het jaar 1500 telde het dorp negentig huishoudens (ongeveer 350 inwoners). In 1811 werd Angerlo een zelfstandige gemeente. In 1866 kreeg het gemeentebestuur in herberg Het Wapen twee kamers ter beschikking als secretarie. Tot 1 januari 2005 bleef Angerlo een zelfstandige gemeente, die ook Bahr, Bevermeer, Bingerden, Giesbeek en Lathum omvatte. Deze gemeente Angerlo maakte aan het eind van de 20ste eeuw deel uit van de Stadsregio Arnhem Nijmegen en omvatte een gebied van 30,34 km² (waarvan 2,10 km² water).

Sinds 1 januari 2005 behoort Angerlo tot de gemeente Zevenaar, die door de samenvoeging naar oppervlakte twee keer zo groot is geworden.

Halfvasten
Sinds 2000 houdt men jaarlijks 3 à 4 weken na carnaval een Halfvasten-optocht in Angerlo. In 1999 hebben de organisatoren uit Angerlo overlegd met de Commissie van de toenmalige Halfvastenoptocht in het dorp Zeeland (NB). De eerste optocht in Angerlo is in het jaar 2000 gehouden. De optocht is nu met ruim duizend deelnemers een van de  grootste Halfvastenoptochten van Nederland. Vele duizenden bezoekers komen elk jaar naar Angerlo om een lange stoet van carnavalswagens en creaties te bekijken.

Dorpsraad 
Angerlo heeft sinds 2019 een actieve Dorpsraad. De Dorpsraad is een stichting met als doel de leefbaarheid te behouden of te vergoten.

School 
Angerlo heeft één basisschool, De Trompetter, die in 2006/2007 voortkwam uit de fusie tussen de Bernard Ruysschool en de Heilige Nicolaasschool. De fusieschool draagt de naam van twee verdwenen boerderijen. Peter van Zadelhoff was leerling van de Bernard Ruysschool eind jaren 70.

Foto's

Zie ook 
 Lijst van burgemeesters van Angerlo
 Landgoed Wielbergen

Externe link 
 Website Halfvasten Angerlo

Plaats in Gelderland
Geografie van Zevenaar
Voormalige gemeente in Gelderland
Opt-insysteem

Een opt-insysteem houdt in dat betrokkenen iets moeten doen om mee te doen aan een regeling, anders geldt automatisch een andere regeling of gebeurt er niets. Zie bijvoorbeeld opting-in bij het verrichten van werkzaamheden.

E-mail en sms
Het opt-insysteem is een systeem voor het op grote schaal verzenden van (vaak periodieke) e-mail of sms-berichten. Het houdt in dat elke ontvanger vooraf toestemming moet geven voor het toezenden van de e-mail of het sms-bericht. Meestal gebeurt dat doordat iemand zijn e-mailadres of mobiele nummer intypt in een aanmeldingsformulier op een website, of doordat iemand een 'subscribe'-mail stuurt naar een aanmeldadres.

Het opt-insysteem wordt gebruikt voor allerlei toepassingen, zoals besloten of openbare discussielijsten, aankondigingen, nieuwsbrieven, e-zines en marketingcommunicatie van bedrijven. Het opt-insysteem wordt geïmplementeerd door listserversoftware.

In kringen van ervaren internetgebruikers geldt als regel dat de toestemming eerst geverifieerd dient te worden. Dit wordt confirmed opt-in genoemd. De verificatie bestaat meestal uit een neutrale e-mail (dat wil zeggen, zonder de inhoud waarop de toestemming betrekking heeft), die aan het aangemelde adres wordt toegestuurd en die de ontvanger moet bevestigen door per e-mail te reageren of door een link aan te klikken.

Opt-in vs. spam
De tegenhanger van het opt-insysteem is het opt-outsysteem, waarbij e-mail ongevraagd wordt toegestuurd en de ontvanger zich kan afmelden. Opt-out wordt door velen gelijkgesteld aan spam, omdat het in de praktijk niet ter zake doet of de ontvanger zich al of niet kan afmelden.

In kringen van spammers wordt het confirmed-opt-insysteem ook wel double opt-insysteem genoemd. Een opt-insysteem zonder verificatie wordt daarbij single-opt-insysteem genoemd. Hiermee lijken zij te beogen opdrachtgevers die niet goed op de hoogte zijn de indruk te geven dat het confirmed-opt-inmechanisme dubbelop is en dat opt-in zonder verificatie volstaat.

Een opt-insysteem zonder verificatie is echter onbetrouwbaar, doordat iedereen dan het e-mailadres van een ander kan aanmelden. Spammers kunnen deze mogelijkheid als dekmantel gebruiken door spam te versturen en bij klachten te beweren dat vooraf toestemming is verkregen. Als de ontvanger dat ontkent, claimt de spammer dat iemand anders het e-mailadres moet hebben aangemeld.

In Nederland is wetgeving in de maak die de communicatie voor directmarketingdoeleinden via e-mail onderwerpt aan het opt-insysteem (zie het onderwerp spam). Deze maatregel is bedoeld om spam tegen te gaan. Het is echter nog niet duidelijk of de nieuwe regels confirmed opt-in verplicht stellen.

In België is commerciële communicatie enkel toegelaten via een opt-insysteem waarbij de ontvanger vooraf heeft toegestemd in het ontvangen van reclame per e-mail. Wanneer men een bepaald product gekocht heeft, mag de leverancier echter wel reclame sturen voor gelijkaardige producten, mits hij steeds een opt-out (mogelijkheid om voortaan geen dergelijke e-mails te ontvangen) voorziet. Op spam staan intussen strenge straffen.

Zie ook
 Opt-outsysteem

Computernetwerk
Geluidsetiket

Het geluidsetiket is een etiket waarop fabrikanten het geluidsvermogen van gereedschap moeten vermelden.

Het etiket is verplicht sinds 3 januari 2002. Door de fabrikanten van zo'n 60 soorten gereedschap wordt op het etiket vermeld hoeveel geluid het gereedschap maakt wanneer het wordt gebruikt.

Het etiket is in de hele Europese Unie ingevoerd en informeert kopers en gebruikers over het geluid dat gereedschap maakt. Het doel is dat kopers van nieuwe apparaten hun keus mede laten afhangen van het geluid dat het gereedschap maakt. 

Op het etiket staat het LWA vermeld, het geluidsvermogensniveau. Er is een verband tussen dit vermogensniveau en de geluidsdruk LpA in dB(A) : LpA = LWA - 8 - 20 x log(d) (d is afstand in meters). Let op: deze formule geldt alleen bij zogenaamde 'open veld' condities: er zijn geen reflecties aanwezig. Bij een reflecterende achterwand moet ongeveer 3 dB(a) worden toegevoegd aan LpA .
 
Gereedschap met een geluidsvermogen van 100 dB(A) veroorzaakt op 10 meter afstand een geluidsdruk van 70 dB(A). Bij elke verdubbeling van de afstand neemt de geluidsdruk ongeveer 5 dB af. Dus op 20 meter afstand is de geluidsdruk 65 dB(A), op 40 meter afstand 60 dB(A). Voor het schatten van de geluidsdruk door een lawaaiiger stuk gereedschap, bijvoorbeeld van 104 dB(A), kan het verschil eenvoudigweg opgeteld worden bij deze voorbeelden.

Voorbeelden:
Gereedschap met een geluidvermogen van 110 dB(A) veroorzaakt op 40 meter afstand een geluidsdruk van ongeveer 70 dB(A).
Gereedschap met een geluidvermogen van 90 dB(A) veroorzaakt op 10 meter afstand een geluidsdruk van 60 dB(A).

Gereedschap dat een geluidsetiket moet dragen:
 Grasmaaiers
 Grastrimmers/graskantensnijders
 Heggenscharen
 Bladblazers
 Bladzuigers
 Verticuteermachines (elektrisch)
 Houtversnipperaars/hakselaars
 Waterpompen
 Kettingzagen
 Hogedrukreinigers
 Compressoren
 Sloophamers
 Graafmachines
 Wielladers
 Heftrucks/hoogwerkers
 Koelaggregaten op vrachtwagens
 Heimachines
 Veegmachines
 Vuilnisauto's
 Betontruckmixers

Externe link
 Geluidsetiket voor gereedschap dat wordt gebruikt rond de woning, VROM (gearchiveerd in 2007)

Akoestiek
Volkert

Volkert is een Nederlandse voornaam. De naam is oorspronkelijk een Friese naam met een Germaanse bron. Volkert betekent "de sterke onder het volk" of "leger".

Bekende personen met de voornaam Volkert zijn:
Volkert van der Graaf, de moordenaar van Pim Fortuyn
Volkert Manger Cats, voormalig medisch directeur van de Nederlandse Hartstichting

In het Duits is Volker een veel voorkomende jongensnaam met dezelfde etymologie.

Referenties 

Jongensnaam
Elly

Elly is een Nederlandse voornaam voor een meisje. Het is een afkorting van Elisabeth of Eleonora. Het kan ook een variant zijn van Ella, dat ook wel wordt geschreven als Ellie

De naam was vooral populair tussen 1930 en 1960, met een piek in 1946, toen de naam aan ca. 250 geboren meisjes werd gegeven.

Bekende naamdraagsters
Elly Ameling - Nederlands zangeres
 Elly Appel
 Elly Baltus
 Elly van Beuzekom-Lute
 Elly Blanksma-van den Heuvel
 Elly van Breugel
 Elly Coenen-Vaessen
 Elly Corstjens  - Nederlandse beeldhouwster
 Elly Dammers
 Elly Tamminga
 Elly den Haan-Groen
 Elly Hees
 Elly van Hulst - Nederlands atlete
 Elly Jaffé-Freem
 Elly de Graaf
 Elly Kneppelhout
 Elly Kouwenhoven (noemde zich later Els de Groen) - Nederlands schrijfster en politica
 Elly Lamaker
 Elly Meijer
 Elly Mes
 Elly Nauta-Moret
 Elly Overzier
 Elly Pastoor  - Nederlandse politica
 Elly Plooij-van Gorsel
 Elly Premsela
 Elly Salome
 Elly Salomé
 Elly Schmidt - Oost-Duits politica
 Elly van Stekelenburg
 Elly Strassburger - Nederlands circusdirecteur
 Elly Tamminga
 Elly de Waard
 Elly Weller
 Elly Witkamp
 Elly Zuiderveld-Nieman - vrouwelijke helft van het zingende duo Elly en Rikkert

Overige 
 Elly (William Faulkner) een kort verhaal van William Faulkner uit 1934
 Elly Petersen - Deense film uit 1944
 616 Elly - een planetoïde

Meisjesnaam
Patat

in Nederland: friet
 in België en delen van zuidelijk Nederland: aardappel
 De Patat, een documentaire tv-reeks over de aardappel
Sonja (voornaam)

Sonja is een voornaam voor een meisje. Het is oorspronkelijk de Russische vorm van Sophia.

Bekende naamdraagsters 
 Koningin Sonja van Noorwegen
 Sonja Barend, Nederlandse televisiepresentatrice
 Sonja Prins, Nederlandse dichteres en schrijfster
 Sonja Bakker, Nederlandse gewichtsconsulente

Meisjesnaam
Sophia (voornaam)

Sophia of Sofia is een meisjesnaam. De naam is afgeleid van het Griekse sophia (σοφία), dat "(levens)wijsheid" betekent.

Varianten zijn Sophie, Sofie en Sonja.

Bekende naamdraagsters 
 Sophia van Rome, martelares
 Sofia Aleksejevna van Rusland, regentes van Peter de Grote in Rusland van 1682 tot 1689
 Sofía van Spanje, jongste dochter van de Prins van Asturië
 Sophia van Griekenland, haar grootmoeder en vrouw van Koning Juan Carlos I
 Sophia Hedwig van Brunswijk-Wolfenbüttel
 Sophia Dorothea van Celle
 Sophia van de Palts
 Sophia Dorothea Augusta Louisa van Württemberg
 Sophia van Verdun
 Sofia Coppola, Amerikaanse actrice
 Sofia Goebaidoelina, Russische componiste
 Sophie Hilbrand, Nederlands actrice en presentator
 Sofia Polgar, Hongaarse schaakster
 Sophia Loren, Italiaanse actrice
 Sophia Skou, Deense zwemster
 Sophia Wezer, Nederlandse musicalartiest, zangeres en actrice

Externe link 
 Populariteit, verspreiding en verklaring van de naam Sophia en Sofia, Nederlandse Voornamenbank, Meertens Instituut.

Meisjesnaam
Sofia

Het Griekse woord sophia (σοφία), betekent wijsheid. Het kan verwijzen naar:

Geografie
Sofia (stad), de hoofdstad van Bulgarije
Sofia (oblast), een oblast in Bulgarije, exclusief de hoofdstad
Sofia-Hoofdstad, een oblast in Bulgarije, inclusief de hoofdstad
Sofia (regio), Madagaskar
Sofia (rivier), Madagaskar

Voornaam
Sofia (voornaam), een meisjesnaam
Sofia (zangeres), Portugese zangeres

Overige
Sofia (geslacht), geslacht van kevers
Sofia (metrostation), gepland station in de Zweedse stad Stockholm
Sofia (nummer), nummer van de Spaanse singer-songwriter Álvaro Soler
SOFIA (observatorium), Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy, een telescoop in een omgebouwde Boeing 747SP
Sofia (studentenvereniging), rechtenstudenten in Antwerpen
Sofiakathedraal (doorverwijspagina)

Zie ook 
 Sophia (doorverwijspagina)
 Sofie (doorverwijspagina)
ABN

Standaardnederlands, vroeger aangeduid als Algemeen Beschaafd Nederlands
Algemene Bank Nederland, een voormalige Nederlandse bank
 ABN AMRO, de rechtsopvolger van deze bank
ABN (rapgroep), een Belgische popgroep
Assholes By Nature, een Amerikaanse rapgroep uit Houston (Texas)

Zie ook 
ANB (doorverwijspagina)
Taalunie

Een taalunie is een organisatie van landen die een gemeenschappelijke taal of verwante talen hebben. Een dergelijke organisatie houdt zich meestal bezig met taalregulering of het komen tot een gemeenschappelijke taal en schrift. Daarnaast hebben deze organisaties vaak een cultureel karakter.

Er zijn verscheidene taalunies actief in de wereld, waaronder de Nederlandse Taalunie, die het Nederlands reguleert voor zo'n 27 miljoen sprekers. Voor het Frans met zo'n 190 miljoen sprekers is er de Francophonie. Het Portugees heeft de CPLP voor ongeveer 230 miljoen mensen. De Romaanse talen, waar het Frans en het Portugees onder vallen, hebben ook nog een overkoepelende organisatie, de Latijnse Unie. De Turkstalige landen hebben TÜRKSOY, dat zich tot nu toe vooral bezighoudt met het creëren van een enkel schrift voor alle Turkse talen, wat niet meevalt, aangezien de 180 miljoen sprekers van een Turkse taal tot nu toe gebruikmaken van vier verschillende schriftsystemen.

Galerij

Samenwerkingsverband
Taalorganisatie
Meerderheidskabinet

Een meerderheidskabinet is een kabinet dat gevormd wordt door een politieke partij of politieke partijen die gezamenlijk een meerderheid van ten minste de helft plus een van het totaal aantal zetels in het parlement hebben. In de Nederlandse Tweede Kamer zijn daarvoor 76 zetels van de 150 zetels voor nodig. In België wordt de term meerderheid gebruikt voor de coalitie van partijen, die het meerderheidskabinet vormen.

Een minderheidskabinet heeft in tegenstelling tot een meerderheidskabinet geen voldoende steun in het parlement en zal daarom eerst onderzoeken of zijn wetten gesteund zullen worden. Nederland kent een parlementaire geschiedenis van meerderheidskabinetten. Toch is het meerdere malen voorgekomen dat een minderheidskabinet werd gevormd.

Nederlands staatsbestel
SARS-coronavirus

Het SARS-virus is het virus dat de ziekte SARS veroorzaakt. Het behoort tot de coronavirussen. Het virus was vóór de uitbraak van SARS in 2003 nog niet bekend. Voluit heet het Severe acute respiratory syndrome coronavirus, ook afgekort tot SARS-coronavirus of SARS-CoV.

SARS werd voor het eerst in de Vietnamese hoofdstad Hanoi herkend als infectieziekte door Carlo Urbani, een Italiaanse arts die niet lang daarna aan de aandoening stierf. Laboratoria in tien verschillende landen werkten daarna aan het vinden van de ziekteverwekker. Dit kostte iets meer dan een maand: op 16 april maakte de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de identificatie van het SARS-virus bekend.

De naam SARS-virus werd bepaald door de WHO en de laboratoria die participeerden in het onderzoek. Aanvankelijk gold het als een afzonderlijke virussoort. Na 2003 werden verschillende verwante virustypen ontdekt met andere dieren, zoals vleermuizen, als gastheer. Daarom besloot de ICTV in 2009 om deze typen samen met het SARS-virus onder te brengen in de soort SARS-gerelateerd coronavirus (officieel: Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus, afgekort SARSr-CoV).
Ook het later ontdekte virus dat begin 2020 een pandemie veroorzaakte, is bij deze soort ingedeeld en is daarom SARS-CoV-2 genoemd.

De soort hoort volgens de sinds 2018 geldende indeling bij het geslacht Betacoronavirus van de onderfamilie Orthocoronavirinae. Het MERS-virus dat in september 2012 werd ontdekt en de ernstige ziekte MERS veroorzaakt, valt eveneens in het geslacht Betacoronavirus, maar is minder nauw verwant aan het SARS-virus.

Externe links
 Persbericht van 16 april 2003 van de WHO
 Genetische kaart van het SARS-virus

Betacoronavirus