Film

Film – seria następujących po sobie obrazów z dźwiękiem lub bez dźwięku, wyrażających określone treści, utrwalonych na nośniku wywołującym wrażenie ruchu. Utwór artystyczny wykorzystujący tę technikę, składający się ze scen, złożonych z jednego lub więcej ujęć. Pierwotnie filmy wyświetlano w kinach, po II wojnie światowej również w telewizji, w latach 80. pojawiły się wypożyczalnie wideo, w XXI wieku wraz z rozwojem szerokopasmowego dostępu do internetu oraz telefonii trzeciej generacji nastąpił rozkwit telewizji internetowej i usług typu VOD.

Technika filmowa

Nośniki 
Podstawowym nośnikiem, na którym był utrwalany i z którego wyświetlano film, była światłoczuła błona fotograficzna 35 mm. Na taśmie filmowej obraz jest zapisany w postaci pojedynczych kadrów, przesuwających się w projektorze kinowym z prędkością 24 klatek na sekundę (w epoce kina niemego było to 16 klatek na sekundę).

Rzadziej stosowane były inne szerokości taśmy: 70, 16, 8 mm i super 16 i super 8. Dla potrzeb telewizji filmy rejestruje się także na nośnikach magnetycznych (Beta SP) i cyfrowych (Beta cyfrowa, DVCAM, High Definition). W wieku XXI powszechna stała się cyfrowa rejestracja obrazu filmowego na twardych dyskach. Tradycyjne kina przekształciły się w kina cyfrowe, gdzie filmy wyświetla się z dysków komputerowych lub za pośrednictwem internetu, z serwerów dystrybutorów.

Proporcje ekranu 
Początkowo filmy wyświetlano na ekranach w formacie obrazu 4:3, czyli w proporcji 1:1,33 (podstawa 4, wysokość 3) – taki format przyjęto też dla ekranu telewizyjnego w pierwszych latach rozwoju tego medium. Po wprowadzeniu na taśmę filmową ścieżki dźwiękowej format standardowy to 1:1,37. W walce z rosnącą konkurencją telewizji w latach 50. XX wieku wynaleziono szeroki panoramiczny ekran (cinemascope). W kamerach i projektorach zastosowano obiektywy anamorfotyczne; ekran wydłużył się do proporcji 1:2,55. W latach 60. prowadzono tzw. cineramę z wykorzystaniem taśmy 70 mm, z ekranem w proporcjach 1:2,75. Taśma 70 mm znalazła zastosowanie przy wyświetlaniu obrazów trójwymiarowych w systemie IMAX. Ekran ma tu proporcje 1:1,43, a kadr jest ustawiony na taśmie poziomo, a nie pionowo jak na taśmie 35 mm.
Obecnie w kinach najczęściej stosuje się format pośredni tzw. kaszetę (1:1,66 lub 1:1,85).

Rozwój technologiczny 
Większość współczesnych filmów jest udźwiękowiona – to znaczy, że posiada dźwięk ściśle zsynchronizowany z obrazem. Dawniej, do początków lat 30. XX wieku, popularne były filmy nieme, na których wszystkie teksty pojawiały się w formie napisów.

W historii filmu istniało kilka momentów przełomowych. Jednymi z ważniejszych były: wprowadzenie dźwięku, później koloru, różnych formatów ekranów (np. ekran panoramiczny – cinemascope), filmów trójwymiarowych (zob. IMAX), dźwięku stereofonicznego (Dolby Stereo). Jednym z ostatnich przełomów było pojawienie się technologii cyfrowej zarówno przy efektach inscenizacyjnych, jak i przy rejestracji obrazu (High Definition). Dotyczy to szczególnie filmu animowanego, gdzie coraz powszechniejsza jest animacja 3D imitująca przestrzeń trójwymiarową (zobacz np. Final Fantasy – realistyczną animację 3D, imitującą film aktorski). Wiek XXI to nowa epoka kina – film i kina cyfrowe.

Typy filmów 
Film to bardzo obszerna dziedzina i można ją podzielić na wiele sposobów. Podstawowy i najbardziej popularny z nich to podział na rodzaje.
Trzy podstawowe rodzaje filmu to:
 film fabularny – aktorski film fikcji,
 film animowany – tworzony za pomocą klasycznych technik poklatkowych – rysunkowych lub przestrzennych (np. lalkowych i plastelinowych) lub najnowszych technik komputerowych – animacji 3D,
 film dokumentalny – film o treści niefikcyjnej, dokumentujący rzeczywistość.
Inne, często wyodrębniane rodzaje filmów:
 film oświatowy – dla celów dydaktyczno-instruktażowych,
 film eksperymentalny – utwór przynależący do tego rodzaju nie musi np. być oparty na scenariuszu, opowiadać historii, stosować powszechnie przyjętych zasad języka filmu, przyjmuje dwie podstawowe formy: abstrakcyjną lub asocjacyjną: w tej pierwszej opiera się w całości na właściwościach, jakie niesie ze sobą obraz (kolor, kształt), w drugiej zaś główną formą oddziaływania jest zestawianie rozmaitych elementów, niekiedy z pozoru do siebie nieprzystających, w celu wyrażenia autorskiej idei,
 film propagandowy – dla celów jakich w danym momencie wymaga propaganda.
 film reklamowy – dla celów promocyjnych, handlowych.

Pojęcie filmu w społecznej świadomości najczęściej kojarzy się jednak z rozrywkowymi aktorskimi filmami fikcji nazywanymi też fabularnymi.

W zależności od długości filmy dzielą się na:
 krótkometrażowe – do 22 minut,
 średniometrażowe – od 22 do 55 minut,
 pełnometrażowe – ponad 55 minut – przeciętnie 90–132 minut.

Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej w zasadach i warunkach kwalifikacji filmów do nagrody Oscara, definiuje film krótkometrażowy jako film trwający nie dłużej niż 40 minut (ang. Short films). Filmy o czasie trwania powyżej 40 minut zaliczane są do filmów pełnometrażowych (ang. Feature films).

Dla telewizji powstają seriale telewizyjne złożone z wielu odcinków. Najczęściej stosowane długości odcinków to 13, 15, 25, 30, 50 minut.

Zobacz też 

 gatunki filmowe
 historia filmu
 filmoznawstwo
 kino niezależne
 nagrody filmowe
 festiwale filmowe
 serial telewizyjny
 teatr

Przypisy 

Teoria filmu