Czesław Miłosz

{{Szlachcic infobox
 |imię               = 
 |wszystkie imiona   = 
 |imię oryginalne    = 
 |grafika            = nie
 |opis grafiki       = 
 |herb               = POL COA Lubicz.svg
 |opis herbu         = Lubicz
 |tytuł              = 
 |dynastia           = 
 |rodzina            = Miłoszowie
 |data urodzenia     = 
 |miejsce urodzenia  = 
 |data śmierci       = 
 |miejsce śmierci    = 
 |ojciec             = Aleksander Miłosz
 |matka              = Weronika Kunat
 |mąż                = 
 |żona               = Janina DłuskaCarol Thigpen
 |dzieci             = AntoniPiotr
 |rodzeństwo         = 
 |faksymile          = nie
 |opis faksymile     = 
 |odznaczenia        = 
 |commons            = 
}}
Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) – polski poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz, dyplomata; w latach 1951–1993 przebywał na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja Miłosza. Uznawany za najwybitniejszego polskiego poetę XX wieku.

Przed II wojną światową Czesław Miłosz był poetą katastroficznym, uderzającym w ton wizyjny stylizacją na głos starotestamentowych proroków. Od innych twórców formacji Żagary odróżniał go kult klasycystycznych rygorów. Po wojnie jego poezja stała się bardziej intelektualna; wiązała się z ambicjami odbudowania trwałych wartości europejskiej kultury, sumienia i wiary. Literaturę pojmował wówczas jako drogę do ocalenia po klęsce poczucia człowieczeństwa. W latach 70. zaczęła w niej dominować tematyka religijna i kontemplacyjna. Jego książki zostały przetłumaczone na 44 języki.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość 

Czesław Miłosz był synem Aleksandra Miłosza, inżyniera dróg i mostów, i Weroniki Miłoszowej z Kunatów. Urodził się w Szetejniach, dziedzicznym majątku matki położonym nad Niewiażą, w powiecie kowieńskim guberni kowieńskiej Imperium Rosyjskiego, w parafii Opitołoki, gdzie został ochrzczony w kościele Przemienienia Pańskiego w Świętobrości. Rodzina Miłoszów, pieczętująca się herbem Lubicz, należała do starego szlacheckiego rodu.

Wielkie Księstwo Litewskie, na którego dawnych terenach Miłosz się wychował, wraz ze swą wielokulturową i tolerancyjną atmosferą, wywarło decydujący wpływ na twórczość poety, a on sam często odwoływał się do wspomnień z dzieciństwa (Dolina Issy). Inspiracje stanowiły dla niego zarówno spokojne życie na wsi, jak i szalone podróże z ojcem. Ogromny wpływ na poetę wywarły także wydarzenia historyczne, których był świadkiem: rewolucja październikowa i wojna polsko-bolszewicka. 19 września 1917 urodził się jego młodszy brat, Andrzej Miłosz, późniejszy reżyser dokumentalista, publicysta i tłumacz.

Miłosz ukończył w 1929 I Gimnazjum Męskie im. Króla Zygmunta Augusta w Wilnie. Studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, najpierw polonistykę na Wydziale Humanistycznym, po krótkim czasie przeniósł się na Wydział Nauk Społecznych, by studiować prawo. Tytuł magistra prawa uzyskał w 1934. W lecie 1931 oraz w 1934/35 odwiedził w Paryżu krewnego Oskara Miłosza. Zadebiutował w 1930 na łamach uniwersyteckiego pisma „Alma Mater Vilnensis” wierszami Kompozycja i Podróż. Był członkiem głośnego w Wilnie Akademickiego Klubu Włóczęgów Wileńskich (AKWW). Ponieważ organizacja ta była programowo apolityczna, jego przyjaciółmi w tamtym czasie byli: komunizujący Teodor Bujnicki, Stefan Jędrychowski, Henryk Chmielewski, przywódca wileńskich narodowców Kazimierz Hałaburda, a także Paweł Jasienica czy znany podróżnik i założyciel AKWW Wacław Korabiewicz. Po wyjściu z AKWW razem z lewicującymi kolegami założył Klub Intelektualistów.
Był członkiem grupy poetów Żagary i współtwórcą pisma o tej samej nazwie. Pracował w Polskim Radiu Wilno.

II wojna światowa 
Po wybuchu II wojny światowej Miłosz udał się na południe kraju. Gdy 17 września ZSRR zaatakował Polskę poeta znajdował się już w Rumunii. Wojska ZSRR zajęły Wilno, a potem przekazały je Litwinom. Miłosz powrócił do rodzinnego miasta, przyjmując obywatelstwo litewskie. Jednak już 14 czerwca 1940 ZSRR wkroczył na teren Litwy i rozpoczęła się sowiecka okupacja. Poetą bardzo wstrząsnęły te wydarzenia, co miało odzwierciedlenie w jego poezji. Opuścił Wilno i przeniósł się do okupowanej przez Niemców Warszawy, gdzie pracował jako woźny w Bibliotece Uniwersyteckiej. Uczestniczył w podziemnym życiu literackim, pod pseudonimem Jan Syruć opublikował w 1940 r. tom Wiersze. Po upadku powstania warszawskiego Miłosz znalazł schronienie najpierw w Janisławicach, później w majątku Jerzego Turowicza w Goszycach. W styczniu 1945 roku zamieszkał w Krakowie. Brat Andrzej Miłosz, przebywający w czasie okupacji w Wilnie, także czynnie działał w podziemiu polskim. W 1943 roku Andrzej przemycił do Warszawy ukrytych w ciężarówce Seweryna Trossa i jego żonę. Czesław przyjął Trossów, znalazł im kryjówkę i wsparł finansowo. Pomógł także Żydówkom, Felicji Wołkomińskiej, jej siostrze i bratowej, które zbiegły z Warszawy w przededniu powstania w getcie. Trossowie zginęli w powstaniu warszawskim. Wołkomińska przeżyła i w 1957 roku wyemigrowała do Izraela. Za pomoc udzieloną rodzinie Trossów i Wołkomińskich Czesław i Andrzej Miłoszowie zostali uhonorowani przez Instytut Jad Waszem tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata (25 lipca 1989 roku).

Okres powojenny 

Podjął m.in. pracę w dyplomacji komunistycznego rządu Polski w Stanach Zjednoczonych oraz Paryżu, jako attaché kulturalny. W 1951 poprosił o azyl polityczny we Francji, kiedy w trakcie pobytu w Paryżu zdecydował się pojechać do redaktora „Kultury”, Jerzego Giedroycia, prosząc o ukrycie, i zabezpieczenie jego rzeczy do czasu, gdy otrzyma azyl polityczny. Obawiano się bowiem porwania, lub innej formy sabotażu ze strony polskich komunistów. Miłosz mieszkał przez pewien czas w Maisons-Laffitte, co doprowadziło do jego wieloletniej współpracy z tym pismem. Było to jednak powodem skandalu w części polskiej emigracji – przeciwko przyjęciu Miłosza protestowała m.in. redakcja „Wiadomości” Mieczysława Grydzewskiego. Dwa lata później Instytut Literacki Giedroycia wydał Zniewolony umysł (1953) – esej skierowany do polskiej emigracji, mający wyrazić mechanizm myślenia człowieka w demokracjach ludowych. Józef Mackiewicz nazwał ją w londyńskim tygodniku „Wiadomości” „wielkim odpompatycznieniem myśli emigracyjnej”, jak podaje Witold Gombrowicz. W następnych latach Instytut Literacki wydał większość dzieł Miłosza, a sam Jerzy Giedroyc przedstawił jego kandydaturę do Nagrody Nobla.

W 1960 Miłosz przeprowadził się do Stanów Zjednoczonych, gdzie wykładał literaturę słowiańską na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Za granicą tworzył głównie poezję, bardzo różnorodną, choć największe uznanie zyskały jego wiersze polityczne (m.in. Który skrzywdziłeś). W PRL oficjalnie uznany za zdrajcę i renegata, został uroczyście potępiony przez Związek Literatów Polskich oraz niektórych autorów (Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Kazimierza Brandysa, Jarosława Iwaszkiewicza i Antoniego Słonimskiego). Do 1980 istniał zapis cenzorski, nie tylko zakazujący publikacji jego utworów, ale nawet wymieniania jego nazwiska (w sytuacjach koniecznych używano np. eufemizmu autor „Ocalenia”; pod nazwiskiem publikowano dokonane przezeń tłumaczenia, m.in. w antologii Poeci języka angielskiego [1969–1974]). Książki Miłosza były drukowane w podziemiu, przemycane z zagranicy, a dla nielicznych dostępne w działach prohibitów bibliotek uniwersyteckich. Miłosza odrzucała również część polskiej emigracji, zarzucająca mu początkowe poparcie dla komunistycznych przemian w Polsce i bolszewizm.

Stosunek władz i środowiska emigracyjnego do Miłosza zaczął się zmieniać po 1980 r., kiedy poeta otrzymał literacką nagrodę Nobla za całokształt twórczości. Rok później przyjechał do kraju, gdzie jego utwory zostały już oficjalnie wydane (choć część z nich ocenzurowano, a część mogła się nadal ukazywać tylko w wydaniach podziemnych). Stały się one natchnieniem dla rozwijającej się opozycji politycznej. W 1981 roku udzielił gościnnych wykładów na Uniwersytecie Harvarda, poświęconych poglądom Miłosza na rolę poezji w świecie.

W 1993 r. poeta definitywnie przeprowadził się do Polski, gdzie jako miejsce pobytu wybrał Kraków, jak twierdził „najbardziej zbliżony do Wilna”; zamieszkał na Stradomiu, w domu przy ul. Wojciecha Bogusławskiego 6, w którym mieszkał do końca życia i w którym zmarł.

Miłosz zmarł 14 sierpnia 2004 w Krakowie, przeżywszy 93 lata. Został pochowany 27 sierpnia 2004 w Krypcie Zasłużonych na Skałce.

Życie osobiste 
Pierwszą żoną Czesława Miłosza została w 1944 Janina z domu Dłuska, primo voto Cękalska. Poślubiła go w styczniu 1944 w Warszawie. Po zakończeniu II wojny światowej wyjechała wraz z mężem do Stanów Zjednoczonych, gdzie mieszkała do końca życia. Po jej śmierci Czesław Miłosz napisał wiersz Na pożegnanie mojej żony Janiny.
Mieli dwóch synów: Anthony’ego (ur. 1947) i Piotra (ur. 1951). Drugą żoną Czesława Miłosza została w 1992 amerykańska historyczka Carol Thigpen-Miłosz. Miłosz przeżył również drugą żonę.

Inicjację seksualną przeżył w wieku 15 lub 16 lat, podczas wakacji w Krasnogrudzie, z urodziwą mężatką Ireną, która nudząc się na letnisku spędzała z nim dużo czasu, a wieczorami uczyła tańczyć tango. W okresie studiów romansował m.in. ze studentką polonistyki Klementyną Sołonowicz (później matką Daniela Olbrychskiego), Tolą (którą poznał podczas wakacji przygotowując się do jesiennej sesji poprawkowej), Niką Kłosowską (starszą o dwa lata mężatką, z której powodu gospodyni wypowiedziała mu mieszkanie) oraz studentką Wileńskiego Studium Teatralnego Ireną Górską (później matką aktorów Macieja i Damiana Damięckich).

W okresie paryskim ważną rolę w życiu poety odegrała Jeanne Hersch, obywatelka Szwajcarii polskiego pochodzenia, filozofka, później profesorka Uniwersytetu Genewskiego. Stała się dla niego ważną partnerką intelektualną, z którą prowadził dysputy światopoglądowe i literackie. Zainspirowała go do napisania powieści na konkurs ogłoszony przez Europejską Fundację Kulturalną. („Zdobycie władzy”), którą przetłumaczyła na język francuski. Miłosz wyprowadził się z siedziby paryskiej „Kultury” i zamieszkał z nią w jednym z paryskich hoteli. Zastanawiał się nawet nad porzuceniem Janki i dzieci. Burzliwy związek z zaborczą Jeanne szybko uległ jednak rozpadowi. Miłosz sprowadził żonę z dziećmi do Francji i zaaprobował postawione przez nią warunki. Ich wieloletni związek usankcjonował ślub kościelny w polskim kościele Notre Dame de l’Assomption przy ul. Saint Honoré w Paryżu, zawarty 13 stycznia 1956 r.

Drugą wielką miłością Miłosza była tajemnicza „Ewa”, dziennikarka z Polski, która jesienią 1979 r. w Berkeley przeprowadziła z nim serię wywiadów. Zafascynowany młodszą od siebie o 31 lat dziewczyną, zaproponował jej posadę asystentki. Owocem tego związku był wydany w 1984 r. tom Nieobjęta ziemia, który jak wyznał poeta powstał „całkowicie pod znakiem Ewy”, gdyż dzięki niej nastąpiło u niego „jakieś otwarcie na wymiar osobisty ludzkich spraw”. Konstanty Jeleński namawiał nawet przyjaciela na rozwód, ale Miłosz okazał się „absolutnie niezdolny do opuszczenia schorowanej żony”. Związek trwał trzy lata. Partnerka nie zgodziła się na ujawnienie swoich personaliów, choć zdaniem biografów, miłośnicy twórczości poety bez trudu zidentyfikują jej osobę. Zafascynowana jego twórczością opracowywała i redagowała zbiory wierszy poety, tłumaczyła jego utwory na język angielski i wydała o nim książkę.

Poezja 

Wiersze Czesława Miłosza są intelektualne, a metafory, jakich używa – sugestywne. Jego twórczość z lat 30., przed II wojną światową jest przesycona katastrofizmem. Dominują w niej rozmach, metaforyczność, rytmiczność, wizje apokalipsy.
Wiersze pisane podczas wojny nie mają już w sobie tyle patosu. Są znacznie mniej ozdobne. Poeta stawia na komunikatywność wiersza – na zrozumiałość zawartych w nim treści filozoficznych i intelektualnych. Część z tych wierszy poświęca Miłosz okupowanej Warszawie (Miasto, Błądząc), w której spędził prawie cały okres wojny. W twórczości Miłosza przypadającej na okres wojny da się również zauważyć świadome odchodzenie od tematyki wojennej. Są wśród nich wiersze opisujące zwykłe piękno świata, który – mogłoby się wydawać – nigdy nie zaznał wojny. Tak jest w wierszu Piosenka pasterska czy w cyklu Świat (poema naiwne) z 1943 r.

Wprowadził do literatury polskiej nowy gatunek literacki – traktat poetycki (traktat-poemat), który, zdaniem poety, był wymierzony przeciwko nowoczesności rozumianej jako zawężenie i rozszerzał „pojemność” poezji. W zamieszczonym w tomie Światło dzienne Traktacie moralnym piętnuje zanik wartości, krytykuje brak moralności i wskazuje na to, co jego zdaniem należałoby zmienić w ludzkiej mentalności. W 1957 r. napisał Traktat poetycki, ukazujący historię poezji polskiej XX w. W tomie Druga przestrzeń (2002 r.) znalazł się Traktat teologiczny, w którym Miłosz rozważa problem tajemnicy wiary. Wiele utworów Miłosza z późnego okresu twórczości jest przykładem pisarstwa sylwicznego, komponowanego na pograniczu wypowiedzi poetyckiej, eseistycznej i prozatorskiej.

Oprócz wielu tomów poezji Czesław Miłosz wydał kilkanaście zbiorów esejów. Najgłośniejszy z nich, tłumaczony na wiele języków Zniewolony umysł – do dziś uważany jest za wybitną próbę naukowej analizy działania propagandy komunistycznej. Inne ważne zbiory to przede wszystkim Ziemia Ulro, Ogród nauk, Widzenia nad zatoką San Francisco.

Miłosz po zerwaniu swoich związków z komunistycznymi władzami wyrażał w swej twórczości niechęć i krytykę w stosunku do PRL, często piętnował polski nacjonalizm, krytykował tradycyjny polski katolicyzm – określając go ciemnogrodem.

Wszystkie jego utwory objęte były w 1951 roku zapisem cenzury w Polsce, podlegały natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek.

Pseudonimy 
Naliczono 28 pseudonimów i inicjałów, którymi Miłosz sygnował swoje dzieła: A.L.-wicz, Adrian Zieliński, Aron Pirmas, B.B. Kózka, Bogusław Grodek z Londynu, C.M., czmi, CZMI, czmił, Dr. Adrian Zieliński, Edward Żuliński, J.M., Jan, Jan M. Nowak, Jan Syruć, K., Ks. J. Robak, L. (m), m., M.C., M.K., milcz, N., n.m., Stefan Kunce, Zygmunt Kornaga, Żagarysta.

Poglądy

Filozofia 
Miłosz był dobrze oczytany w europejskiej tradycji intelektualnej, a jego utwory często podejmowały dialog z dziełami wybitnych filozofów czy były nimi inspirowane. Wśród filozofów, których wpływ jest najwyraźniejszy można wymienić Heraklita z Efezu (np. cykl Dla Heraklita z tomu Kroniki), Augustyna z Hippony (wielokrotnie wspominany w esejach i wierszach), Jacquesa Maritaina (przełożył w 1942 Drogami klęski) czy Martina Heideggera.

Używki 
Czesław Miłosz uważał alkohol i tytoń za niebezpieczne narkotyki. Z trudem po latach odstawił tytoń, alkoholu używał umiarkowanie. Jego zdaniem, w porównaniu z nimi, marihuana jest środkiem dość niewinnym, a zawziętość, z jaką w latach 60. XX wieku zwalczały ją władze Stanów Zjednoczonych, miała cechy obsesyjne. Psychodeliki według poety mogły stanowić zapowiedź masowych, demokratycznych środków przeciwko nudzie. Miłosz uważał psychodeliki za substancje o ogromnym i nieobliczalnym znaczeniu społecznym, porównywalnym z bronią jądrową i podróżami międzyplanetarnymi, i ich upowszechnienie się mogło, jego zdaniem, otworzyć nową erę ludzkości. Nie ma jednak przesłanek świadczących o tym, by poeta kiedykolwiek próbował psychodelików.

Utwory

Poezje 
 Poemat o czasie zastygłym, Wilno 1933
 Trzy zimy, Wilno – Warszawa 1936
 Wiersze, Warszawa 1940
 Ocalenie, Warszawa 1945
 Światło dzienne, Paryż 1953
 Traktat poetycki, Paryż 1957
 Król Popiel i inne wiersze, Paryż 1962
 Gucio zaczarowany, Paryż 1965
 Miasto bez imienia, Paryż 1969
 Gdzie wschodzi słońce i kędy zapada, Paryż 1974
 Hymn o Perle, Paryż 1982
 Nieobjęta ziemia, Paryż 1984
 Kroniki, Paryż 1987
 Dalsze okolice, Kraków 1991
 Na brzegu rzeki, Kraków 1994
 To, Kraków 2000
 Druga przestrzeń, Kraków 2002
 Orfeusz i Eurydyka, Kraków 2002
 Wiersze ostatnie, Warszawa 2006

Wybory wierszy 
 Wiersze, Londyn 1967
 Gdzie wschodzi słońce i kędy zapada i inne wiersze, Kraków 1980
 Wiersze wybrane, Warszawa 1980
 Moja wierna mowo, Toruń 1981
 Pięć wierszy, Lublin 1981
 Poezje wybrane, Warszawa 1981
 Poezje, t. 1-3, Paryż 1981
 Poezje, Warszawa 1981
 „W mojej ojczyźnie…”, Warszawa 1981
 Wybór utworów, Warszawa 1981
 „Tak mało” i inne wiersze, Kraśnik 1982
 Traktat moralny. Traktat poetycki, Warszawa 1982
 Wiersze, t. 1-2, Kraków 1987
 Poematy, Wrocław 1989
 Wiersze wybrane, Kraków 1990
 Czas wyniesiony, Suwałki 1991
 Wiersze, t. 1-3, Kraków 1993
 Wiersze wybrane, Warszawa 1996
 Antologia osobista. Wiersze, poematy, przekłady, Kraków 1998
 Poezje wybrane. Selected poems, Kraków 1998
 To, co pisałem. Wiersze, Warszawa 1998
 Poezje, Kraków 1999
 Wiersze, t. 1-5, Kraków 2001–2009
 Esse, Warszawa 2001
 Wiersze pół-perskie, Kraków 2001
 Jasności promieniste i inne wiersze. Pierwodruki (1984-2005), Paryż 2005
 Co dobre? Wspomnienia, okruchy, smaki, Lublin 2006
 Człowiek wielopiętrowy. Wybór wierszy, Warszawa 2007
 Wiersze i ćwiczenia, Warszawa 2008
 Jak powinno być w niebie. Wiersze wybrane, Kraków 2010
 Poezje, Kraków 2011
 Wiersze; Świat. Poema naiwne; Głosy biednych ludzi, t. 1-4, Warszawa 2011
 Wiersze wszystkie, Kraków 2011
 Czesław Miłosz. Antologia, Warszawa 2012
 Poezje wybrane, Wrocław 2013

Wybory wierszy w językach obcych 
 Selected poems, New York: The Seabury Press, 1973 (ang.)
 Bells in winter, New York: The Ecco Press, 1978 (ang.)
 Fyra dikter, Uppsala: Brombergs Bokförlag, 1980 (szwedz.)
 Möte. Dikter, Uppsala: Brombergs Bokförlag, 1980 (szwedz.)
 Enfant d’Europe et autres poèmes, Lausanne: Editions l Age d’Homme, 1980 (fr.)
 Zeichen im Dunkel. Poesie und Poetik, Frankfurt am Mai: Suhrkamp, 1980 (niem.)
 I løsildens aera, Oslo: Aschehoug, 1981 (norw.)
 Il Castigo della speranza. 20 poesie, Milano: All’Insegna del Pesce d’Oro, 1981 (wł.)
 Il Poeta ricorda. 24 poesie, Milano: Libri Scheiwiller, 1981 (wł.)
 Udvalgte digte, Københaven: Borgen, 1981 (duń.)
 Vezarah ha-shemesh u-va ha-shemesh ve-shirim aherim, Tel Awiw: Schocken Publishing House, 1981 (hebr.)
 Poètičeskij traktat, Ann Arbor: Ardis Publishers, 1982 (ros.)
 Spasenje. Izabrane pjesme, Sarajevo: IRO Veselin Masleša, 1982 (serb.)
 Selected poems, New York: The Ecco Press, 1982 (ang.)
 Poesie, Milano: Adelphi Edizioni, 1983 (wł.)
 Antología poética, México: Universidad Nacional Autónoma de México. Dirección General de Difusión Cultural, 1984 (hiszp.)
 Poèmes. 1934-1982, Paris: Lineau Ascor 1984 (fr.)
 Poeams, Barcelona: Tusquets, 1984 (hiszp.)
 The Separate Notebooks, New York: Whitney Museum of America, 1985 (ang.)
 Versos Polacos, Lisboa: Universidade de Lisboa. Faculdade de Letras, 1985 (portug.)
 La mia Europa. Poesie, Torino: Unione Tipografico-Editrice Torinese, 1986 (wł.)
 Unattainable earth, New York: The Ecco Press, 1986 (ang.)
 The collected poems. 1931-1987, London: Viking, 1988 (ang.)
 Terre inépuisable, Paris: Poèsie Fayard, 1988 (fr.)
 Kohav ha-lana, Tel Awiw: Am Oved, 1989 (hebr.)
 Chronike, Vršac: Knijževna Opština Vršac, 1989 (serb.)
 Samlade dikter 1931-1987, Stockholm: Bromberg, 1990 (szwedz.)
 Gedichte 1933-1981, Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1992, 1995 (niem.)
 Hymnus o perle, Praga: Mladá Fronta 1992 (czes.)
 Tak malo i drugie stihotvoreniâ 1934-1990, Moskva: Vahazar, 1993 (ros.)
 Quatro poetas poloneses: Czesław Miłosz, Tadeusz Różewicz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, Curitiba: Governo do Paraná. Sacretaria de Estado da Cultura, 1994 (portug.)
 Facing the river. New poems, Manchester: Carcanet, 1995 (ang.)
 Traktáty a přednášky ve verších, Ołomuniec: Votobia, 1996 (czes.)
 Rinktiniai eilėraščiai, Vilnius: Baltos Iankos, 1997 (litew.)
 Gabe, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1998 (niem.)
 Selected poems, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1998 (ang.)
 Così poco, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1999 (wł.)
 Vibranì poeziï, L’vìv: Kamenâr, 2000 (ukr.)
 A treatise on poetry, New York: The Ecco Press, 2001 (ang.)
 Madih al-tair, Damaszek: Dār al Māda, 2001 (arab.)
 Mir. Naivnye poemy, Sankt-Petersburg: Institut Jadernej Fiziki RAN, 2001 (ros.)
 Pameistrys, Vilnius: Baltos Lankos; [Sejny]: Pogranicze, 2002 (litew.)
 Tai, Vilnius: Strofa, 2002 (litew.)
 Èto, Moskva: OGI, 2003 (ros.)
 Gedichten, Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2003 (hol.)
 Não mais, Brasília: Editora UnB, 2003 (port.)
 To, Praga/Litomyšl: Paseka, 2003 (czes.)
 Traité de théologie, Le Chambon-sur-Lingnon: Cheyne, 2003 (fr.)
 Det. Orfeus och Eurydike, Stockholm: Bromberg, 2004 (szwedz.)
 Khula Ghar, Nowe Delhi: Vani Prakashan, 2004 (hindi)
 Second Space, New York: Ecco / HarperCollins, 2004 (ang.)
 Ìnšaga kanca s’vetu nâ budze: vybranyâ tvory, Wrocław: Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, 2006 (białor.)
 Drugi prostor. Najnovije pjesme. Izbor, Sarajevo; Zagreb: Naklada Zoro, 2008 (chorw.)
 Svět. Prosté básně, Zblov: Opus, 2008 (czes.)
 Na de dood stond ik midden in het leven. Kopstukken van de naoorlogse Poolse poëzie, Leuven: Uitgeverij P, 2008 (hol.)
 Zvonovi pozimi. Izbrane pesmi, Ljubljana: Študentska založba, 2008 (słoweń.)
 Ahogy elkészül a világ. Versek, Bratislava: Vydavatel’stvo AB-ART, 2009 (węg.)
 Qyteti pa emer, Tirane: Poeteka, 2009 (albań.)
 New and collected poems. 1931-2001, New York: HarperCollins Publishers, 2001 (ang.)
 Vtoroe prostranstvo. Orfej i Èvridika, Sankt-Peterburg: Izdatel’skaâ Gruppa „Azbuka-klassika”, 2010 (ros.)
 Na brega na rekata. Izbrani stihove i poemi, Sofiâ: Izdatelstvo „Balkani”, 2011 (bułg.)
 Poesie e frammenti italiani, Venezia: Incroci di civiltà, 2011 (wł.)
 Poslední básně, Praha: Triáda, 2011 (czes.)
 Rinktiniai eilėraščiai, Vilnius: Baltos lankos, 2011 (litew.)
 Teeäärne koerake, Tartu: Hendrik Lindepuu Kirjastus, 2011 (estoń.)
 Vyratavanne. Vybranyâ veršy ì paèmy, Mìnsk: Logvìnaŭ, 2011 (białor.)
 Izbrannoe, Sankt-Peterburg: Azbuka, 2012 (ros.)
 Od sončnega vzhoda do njegovega zahoda, Ljubljana: Književno društvo Hiša poezije, 2012 (słoweń.)
 Poesía escogida, Lima: Embajada de la República de Polonia en Lima, 2012 (hiszp.)
 Tova, Sofiâ: Suela Norma, 2012 (bułg.)
 Éschata poiīmata, Athīna: Mementum, 2013 (grec.)
 Posledne pesme, Kralevo: Novela, 2013 (serb.)
 Traité de poésie; L’apprenti. Avec des commentaires de l’auteur, Paris: Honoré Champion Éditeur, 2013 (fr.)
 Valitud luuletused, Tartu: Hendrik Lindepuu Kirjastus, 2013 (estoń.)
 Tie gaiteņi. Dzejas izlase, Jūrmala: Daugava, 2014 (łot.)
 To, Kordiky: Skalná ruža, 2014 (słowac.)
 Traktater på vers, Umeå: h:ström – Text & Kultur, 2016 (szwedz. i pol.)

Eseje 
 Zniewolony umysł, Paryż 1953
 Kontynenty, Paryż 1958
 Rodzinna Europa, Paryż 1958
 Człowiek wśród skorpionów, Paryż 1962
 Historia literatury polskiej, Nowy Jork 1969 (ang.), Kraków 1993 (pol.)
 Widzenia nad Zatoką San Francisco, Paryż 1969
 Prywatne obowiązki, Paryż 1972
 Ziemia Ulro, Paryż 1977
 Ogród nauk, Paryż 1979
 Świadectwo poezji. Sześć wykładów o dotkliwościach naszego wieku, Paryż 1983
 Zaczynając od moich ulic, Paryż 1985
 Metafizyczna pauza, Kraków 1989
 Rok myśliwego, Paryż 1990
 Szukanie ojczyzny, Kraków 1992
 Jakiegoż to gościa mieliśmy. O Annie Świrszczyńskiej, Kraków 1996
 Legendy nowoczesności, Kraków 1996
 Abecadło Miłosza, Kraków 1997
 Piesek przydrożny, Kraków 1997
 Życie na wyspach, Kraków 1997
 Inne abecadło, Kraków 1998
 Wyprawa w dwudziestolecie, Kraków 1999
 Wielkie pokuszenie; Bieliński i jednorożec, Toruń 2002
 Przygody młodego umysłu, Kraków 2003
 O podróżach w czasie, Kraków 2004
 Spiżarnia literacka, Kraków 2011
 Traktat o życiu. Myśli wybrane. Kraków 2014

Powieści 
 Dolina Issy, Paryż 1955
 Zdobycie władzy, Paryż 1953 (fr.), 1955 (pol.)
 Góry Parnasu, Warszawa 2012

Korespondencja 
 Czesław Miłosz, Melchior Wańkowicz, Korespondencja 1951-1956, Warszawa 1986
 Thomas Merton, Czesław Miłosz, Listy, Kraków 1991
 Zygmunt Hertz, Listy do Czesława Miłosza 1952-1979, Paryż 1992
 Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz, Korespondencja, „Teksty Drugie” 1992, nr 1-2
 Zaraz po wojnie. Korespondencja z pisarzami 1945-1950, Kraków 1998
 Czesław Miłosz, „Mój wileński opiekun”. Listy do Manfreda Kridla (1946-1955), Toruń 2005
 Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz, Korespondencja, Warszawa 2006
 Czesław Miłosz, Listy do rodziny, „Kwartalnik Artystyczny” 2008, nr 3
 Jerzy Giedroyc, Czesław Miłosz, Listy 1952-1963, Warszawa 2008
 Czesław Miłosz, Ola Watowa, Listy o tym, co najważniejsze, Warszawa 2009
 Jerzy Giedroyc, Czesław Miłosz, Listy 1964-1974, Warszawa 2011
 Czesław Miłosz, Jarosław Iwaszkiewicz, Portret podwójny, Warszawa 2011
 Czesław Miłosz, Konstanty Jeleński, Korespondencja, Warszawa 2011
 Jerzy Andrzejewski, Czesław Miłosz, Listy 1944-1981, Warszawa 2011
 Karl Dedecius, Dedecius – Miłosz. Listy 1958-2000, Łódź – Dresden 2011
 Artur Międzyrzecki, Julia Hartwig, Czesław Miłosz, Korespondencja, Kraków 2012

Rozmowy 
 Aleksander Fiut, Rozmowy z Czesławem Miłoszem, Kraków 1981
 Czesława Miłosza autoportret przekorny, Kraków 1988
 Renata Gorczyńska, Podróżny świata. Rozmowy z Czesławem Miłoszem. Komentarze, New York 1983; Kraków 1992
 Aleksander Wat, Mój wiek. Pamiętnik mówiony, t. 1-2, Londyn 1977
 Czesław Miłosz, Aleksander Fiut, „Autoportret przekorny”. Rozmowy, Kraków 2003
 Rozmowy polskie 1979–1998, Kraków 2006
 Rozmowy polskie 1999-2004, Kraków 2010
 Rozmowy zagraniczne 1979–2003, Kraków 2013

Przekłady na język polski 
 Jacques Maritain, Drogami klęski, Warszawa 1942
 Jeanne Hersch, Polityka i rzeczywistość, Paryż 1955
 Raymond Aron, Koniec wieku ideologii, Paryż 1956
 Daniel Bell, Praca i jej gorycze, Paryż 1957
 Simone Weil, Wybór pism, Paryż 1958
 Kultura masowa, Paryż 1959
 Węgry, Paryż 1959
 Księga Eklezjasty, Paryż 1977
 Ewangelia według Marka, Paryż 1977, Poznań 1981
 Księga Hioba, Paryż 1980, Lublin 1981, Kraków 1998
 Księga Psalmów, Paryż 1979, Lublin 1982, Kraków 1998
 Mowa wiązana, Warszawa 1986, Olsztyn 1989
 9 psalmów, Warszawa 1987
 Thomas Stearns Eliot, Jałowa ziemia, Kraków 1989
 Haiku, Kraków 1992
 Oskar Miłosz, Storge, Kraków 1993
 William Szekspir, Jak wam się podoba, Warszawa 1999
 Wypisy z ksiąg użytecznych, Kraków 1994, 2000
 Apokalipsa, Paryż 1984, Kraków 1998
 Księga Mądrości, Paryż 1989, Kraków 1998
 Księgi pięciu megilot, Paryż 1982, Kraków 1998
 Denise Levertov, Żółty tulipan, Kraków 1999.
 Księgi biblijne, Kraków 2003
 William Butler Yeats, Odjazd do Bizancjum; Wieża, Kraków 2004
 Przekłady poetyckie, Kraków 2005
 Przekłady poetyckie wszystkie, Kraków 2015

Przekłady na język angielski 
 Postwar Polish Poetry. An anthology, New York: Doubleday & Company, 1965
 Zbigniew Herbert, Selected Poems, Harmondsworth: Penguin Books, 1968; Manchester: Carcanet; Dublin: Raven, 1985.
 Aleksander Wat, Mediterraneun Poems, Ann Arbor: Ardis, 1977
 Anna Swir (Świrszczyńska), Happy as a Dog’s Tail, San Diego: Harcourt Brace Jovanovich, 1985
 Aleksander Wat, With the Skin, New York: The Ecco Press, 1989
 Anna Swir (Świrszczyńska), Talking to My Body, Washington, Port Townsend: Copper Canyon Press, 1996

Przedmowy 
 Węgry, Paryż 1960
 Anthologie de la poésie polonaise, Paris 1965
 Anthologie de la poésie polonaise 1400-1980, Lauzanne 1981
 Jan Krok-Paszkowski, Portrait of Poland, London 1982
 Stanisław Vincenz, Po stronie dialogu, t. 1, Warszawa 1983
 Pierre Kende, Rozważania o historii Węgier, Warszawa 1985
 Adam Michnik, Letters from prison and other Essays, Berkeley 1985
 Wiktor Sukiennicki, East Central Europe During World War I, New York 1985
 Adam Zagajewski, Tremor, New York 1985
 Les confins de l’ancienne Pologne. Ukraine – Lituanie – Biélorussie XVIe-XXe siècles, Lille 1988
 The Polish Renaissance in its European Context, Indianapolis 1988
 Josif Brodski, 82 wiersze i poematy, Kraków 1989
 Zofia Urbanowska, Gucio zaczarowany. Powieść dla młodych dzieci, Wrocław 1989
 Aleksander Wat, Lucifer Unemployed, Evaston 1989, 1990
 Grażyna Strumiłło-Miłosz, Znad Świtezi w głąb tajgi. Rozmowy z moją matką, Olsztyn 1990
 Józef Czechowicz, Przez kresy, Kraków 1994
 A Book of Luminous Things. A International Anthology of Poetry, London 1996
 Josif Brodski, Poezje wybrane, Kraków 1996
 Charles Merrill, Podróż albo Rzeź niewiniątek, Kraków 1996
 Juliusz Słowacki, Godzina myśli, Kraków 1996
 Józef Czechowicz, Wiersze, Warszawa 1997
 Anna Świrszczyńska, Poezja, Warszawa 1997
 Charles Baudelaire, Malarz życia nowoczesnego, Gdańsk 1998
 Adam Mickevič, Pan Tadeuš, Sankt Petersburg 1998
 Denise Levertov, Żółty tulipan, Kraków 1999
 Julian Tuwim, Bal w operze, Kraków 1999
 Bogumił Andrzejewski, Podróż do krajów legendarnych, Warszawa 2000
 Bohdan Osadczuk, Ukraina, Polska, świat. Wybór reportaży i artykułów, Sejny 2000
 Jarosław Iwaszkiewicz, Noc na polu, Kraków 2001
 Wisława Szymborska, Miracle Fair, London 2001
 Jane Hirshfield, Uważność, Kraków 2002
 Kultura masowa, Kraków 2002
 Andrzej Szczeklik, Katharsis. O uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki, Kraków 2002
 Signe Toksvig, Emanuel Swedenborg. Uczony i mistyk, Kraków 2002
 Iza Chruślińska, Była raz Kultura… Rozmowy z Zofią Hertz, Lublin – Warszawa 2003
 Aleksander Hertz, Żydzi w kulturze polskiej, Kraków 2003
 Daniel Kac, Wilno Jerozolimą było, Sejny 2003
 Halina Micińska-Kenarowa, Długi wdzięczności, Warszawa 2003
 Lewe Szestow, Kierkegaard i filozofia egzystencjalna, Kety 2003
 Thomas Stearns Eliot, Ziemia jałowa, Kraków 2004
 Pisarze o Ameryce. 15 głosów, [b. m.], 2004
 William Butler Yeats, Odjazd do Bizancjum. Wieża, Kraków 2004

Dyskografia 
 Miłosz czyta Mickiewicza. Miłosz czyta Miłosza, Warszawa: Accord, 1996 (CD)
 Głos poety: Czesław Miłosz i inni czytają swoje wiersze, „Zeszyty Literackie” 2002, nr 4 (CD)
 Miłosz czyta Mickiewicza, [w:] Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Kraków 2004 (CD)

Dzieła zebrane 
Edycja przygotowana wspólnie przez Wydawnictwo Literackie i Wydawnictwo Znak, opatrzona przypisami i bibliografią, konsultowana z pisarzem, który wiele tomów przejrzał, skorygował i poprzedził „Przypisami po latach”. Stanowi wzorcowe, najbardziej godne zaufania wydanie wszystkich dzieł pisarza.

 Kontynenty, Kraków: Znak, 1999
 Zdobycie władzy, Kraków: Znak, 1999
 Zniewolony umysł, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1999
 Człowiek wśród skorpionów. Studium o Stanisławie Brzozowskim, Kraków: Znak, 2000
 Dolina Issy, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000
 Widzenia nad Zatoką San Francisco, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000
 Wypisy z ksiąg użytecznych, Kraków: Znak, 2000
 Ziemia Ulro, Kraków; Znak, 2000
 Abecadło, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2001
 Prywatne obowiązki, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2001
 Rodzinna Europa, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2001
 Rok myśliwego, Kraków: Znak, 2001
 Szukanie ojczyzny, Kraków: Znak, 2001
 Wiersze, t. 1, Kraków: Znak, 2001
 Wiersze, t. 2, Kraków: Znak, 2002
 „Podróżny świata”. Rozmowy, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002
 Autoportret przekorny, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2003
 Księgi biblijne, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2003
 Przygody młodego umysłu. Publicystyka i proza 1931-1939, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2003
 Wiersze, t. 3, Kraków: Znak, 2003
 Świadectwo poezji. Sześć wykładów o dotkliwościach naszego wieku, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2004
 Wiersze, t. 4, Kraków: Znak, 2004
 Przekłady poetyckie, Kraków: Znak, 2005
 Rozmowy polskie 1979–1998, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2006
 Zaczynając od moich ulic, Kraków: Znak, 2006
 Zaraz po wojnie. Korespondencja z pisarzami 1945-1950, Kraków: Znak, 2007
 Legendy nowoczesności, Kraków: Znak, 2009
 Wiersze, t. 5, Kraków: Znak, 2009
 O podróżach w czasie, Kraków: Znak, 2010
 Rozmowy polskie 1999-2004, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010 [wywiady]
 Piesek przydrożny, Kraków: Znak, 2011
 Spiżarnia literacka, Kraków: Znak, 2011
 Jakiegoś to gościa mieliśmy. O Annie Świrszczyńskiej, Kraków: Znak, 2012
 Ogród nauk, Kraków: Znak, 2013
 Ziemia Ulro, Kraków: Znak, 2013
 Życie na wyspach, Kraków: Znak, 2014

Nagrody, tytuły, odznaczenia 
 1934 Nagroda literacka im. Filomatów Związku Zawodowego Literatów Polskich w Wilnie za debiut poetycki Poemat o czasie zastygłym
 1938 Nagroda literacka czasopisma „Pion” za nowelę Obrachunki
 1945 Nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki za całokształt twórczości
 1953 Prix Littéraire Européen za powieść Zdobycie władzy
 1957 Nagroda miesięcznika „Kultura”
 1957 Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie
 1967 Nagroda Literacka im. Mariana Kistera, przyznawana w Nowym Jorku przez Roy Publishers za najlepszy przekład poetycki z polskiego na angielski i z angielskiego na polski
 1968 Nagroda Fundacji im. A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku za twórczość literacką
 1974 Nagroda Polskiego PEN Clubu za wybitne osiągnięcia w dziedzinie przekładu poezji polskiej na angielski
 1976 Nagroda Gauggenheima (Guggenheim Fellowship) za twórczość poetycką i przekładową
 1977 Doktorat honoris causa (Doctor of Letters) Michigan State University w Ann Arbor
 1978 Neustadt International Prize for Literature (tzw. “mały Nobel”) przyznawana przez Uniwersytet Oklahomy
 1978 Nagroda Berkeley Citation, równoznaczna z doktoratem honorowym Uniwersytetu Kalifornijskiego, najwyższe odznaczenie Uniwersytetu Kalifornijskiego
 1979 Nagroda literacka im. Zygmunta Hertza za tłumaczenie „Księgi Psalmów”
 1980 (9 X) Nagroda Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości (…który z bezkompromisową przenikliwością opisuje zagrożoną egzystencję w świecie pełnym silnych konfliktów.”)
 1981 (8 VI) Legitymacja związkowa Związku Literatów Polskich, z którego szeregów został usunięty po 1951 r.
 1981 Doktorat honoris causa KUL, Medal „Czesław Miłosz Poeta Polski – Laureat Nagrody Nobla 1980”
 1981 Doktorat honoris causa Uniwersytetu Nowojorskiego
 1982 Członek Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk w Cambridge (Massachuesetts); oraz Academy of Arts and Letters w Nowym Jorku
 1983 Medal i dyplom za osiągnięcia i wkład w kulturę amerykańską, przyznane i wręczone przez prezydenta USA Ronalda Reagana
 1985 Doktorat honoris causa Uniwersytetu Brandeisa w Waltham (Massachusetts)
 1986 Nagroda literacka „Solidarności”, przyznawana przez pracowników polskich wydawnictw niezależnych
 1986 Członek zagraniczny Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk
 1987 Honorowy przewodniczący międzynarodowego stowarzyszenia Les Amis de [Oscar] Milosz z siedzibą w Paryżu
 1989 Medal „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, za pomoc udzieloną rodzinom żydowskim w czasie II wojny światowej (wraz z bratem Andrzejem)
 1989 Doktorat honoris causa Uniwersytetu Harvarda
 1989 Doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
 1989 National Medal of Arts, przyznawany przez National Endowment for the Arts w Waszyngtonie
 1990 Członek Polskiej Akademii Umiejętności; Tytuł honorowego obywatela Kiejdan
 1992 (28 V) Doktorat honoris causa Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie oraz honorowe obywatelstwo Litwy
 1992 Doktorat honoris causa Uniwersytetu w Bolonii i La Sapienza Rzymie
 1993 Włoska nagroda literacka Grinzane Cavour w kategorii Premio Internazionale
 1993 (6 XI) Honorowe obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa w uznaniu zasług dla kultury polskiej
 1994 (10 VI) Order Orła Białego
 1995 Order Wielkiego Księcia Litewskiego Giedymina II stopnia za zasługi dla Litwy
 1996 Nagroda Krakowska Książka Miesiąca za Legendy nowoczesności; Nagroda Diamentowy Mikrofon przyznawana przez Polskie Radio
 1998 Nagroda Literacka „Nike” za rok 1997, za tom Piesek przydrożny
 2000 Nagroda miesięcznika „Odra” za tom poezji To („wybitne, przejmujące prawdą refleksji i olśniewające urodą języka liryczne dzieło”) oraz Śląski Wawrzyn Literacki za ten sam zbiór wierszy
 2001 Tytuł honorowego obywatela miasta Wilna
 2001 (21 VI) Medal 600-lecia Odnowienia Akademii Krakowskiej
 2002 Nagroda Obojga Narodów, przyznawana przez Zgromadzenie Poselskie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Republiki Litewskiej (wraz z Tomasem Venclovą)
 2002 Honorowy członek The Lithuanian’s Writers Union (Związek Pisarzy Litewskich).

Upamiętnienie 
Poeta Janusz Szuber zadedykował Czesławowi Miłoszowi wiersz pt. Pianie kogutów, wydany w tomikach poezji pt. Biedronka na śniegu z 2000 i pt. Pianie kogutów z 2008 oraz napisał wiersze pt. Czesławowi Miłoszowi z urodzinowym pokłonem, opublikowany w tomiku poezji pt. Las w lustrach / Forest in the Mirrors z 2001, pt. Miłosz, opublikowany w tomiku poezji pt. Czerteż z 2006 i pt. Na marginesie „Wierszy ostatnich” Czesława Miłosza, opublikowany w tomiku poezji pt. Wpis do ksiąg wieczystych z 2009.

W 2010 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2011 Rokiem Czesława Miłosza. Na program obchodów 100. rocznicy urodzin pisarza złożyły się nowe wydania książkowe, konferencje, dyskusje i wystawy, organizowane w Polsce i za granicą – od Krasnojarska przez Wilno, Krasnogrudę, Kraków, Paryż po Nowy Jork i San Francisco. Jego najważniejszym punktem był II. Festiwal Miłosza, który odbył się w Krakowie w dniach od 9 do 15 maja 2011.

12 sierpnia 2011 Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety upamiętniające Czesława Miłosza, o nominałach: 200 złotych wykonana stemplem lustrzanym w złocie; 10 złotych wykonana stemplem lustrzanym w srebrze; 2 złote wykonaną stemplem zwykłym ze stopu Nordic Gold.

Od 2014 roku Czesław Miłosz jest patronem ulicy na wrocławskim Kleczkowie. Imieniem Miłosza nazwano w 2016 ulicę w częstochowskiej dzielnicy Kiedrzyn, a w 2017 ulicę w Katowicach, w dzielnicy Brynów (zastąpił dotychczasowego patrona – Brunona Jasieńskiego). Od 2018 r. imię Czesława Miłosza nosi ulica w Łodzi na osiedlu Sikawa.

Przy wejściu do kawiarni Nowa Prowincja w Krakowie od marca 2014 znajduje się Domofon poezji, na którym można odtworzyć nagranie poety czytającego własny wiersz.

28. Międzynarodowy Festiwal Poezji „Maj nad Wilią” 2021 – w odsłonie jesiennej – odbywający się od 27 września do 1 października w Wilnie, został poświęcony pamięci Czesława Miłosza (110. rocznica urodzin) oraz 100-leciu urodzin Tymoteusza Karpowicza, poetów pochodzących z Litwy, w twórczościach których są obecne Litwa i Wilno.

Zobacz też 

 literatura
 literatura polska – okres międzywojenny
 literatura polska – II wojna światowa
 polska literatura współczesna

Przypisy

Bibliografia 
 Bożena Chrząstowska, Poezje Czesława Miłosza, wyd. 3, Warszawa: WSIP, 1998 (Biblioteka Analiz Literackich), .
 Agnieszka Kosińska, Jacek Błach, Kamil Kasperek, Czesław Miłosz. Bibliografia druków zwartych, Kraków: Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne – Oficyna Wydawnicza AFM; Warszawa: Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literatura Polską. Oddział Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, 2009, , .
 Zdzisław Łapiński, Wstęp, [w:] Czesław Miłosz, Poezje wybrane, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2013 (Biblioteka Narodowa. Seria 1; nr 320), .
 
 Andrzej Zawada, Miłosz, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1966 (A to Polska Właśnie), .

Linki zewnętrzne

Oficjalne 
 Oficjalna strona internetowa Czesława Miłosza prowadzona przez Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”

Biografie, wspomnienia, fotografie 
 Czesław Miłosz 1911-2004 – Kalendarium życia („Gazeta.pl”)
 Mój Miłosz- wspomnienia o Nobliście, m.in. Seamusa Heaneya i Marii Janion
 Genealogia Czesława Miłosza w: M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego
 
  numer czasopisma Postscriptum Polonistyczne (1 (7)/ 2001) poświęcony Czesławowi Miłoszowi

Bibliografie 
  (artykuły z czasopism w układzie chronologicznym, tytułowym)
 Tłumaczenia na języki obce
 
 
 Bibliografia podmiotowo-przedmiotowa
 
 Polskie wydawnictwa niezależne 1976–1989. Druki zwarte: Miłosz

Artykuły polemiczne 
 Błotne kąpiele artykuł nt. wybiórczych cytatów z Miłosza w twórczości Waldemara Łysiaka i Jerzego R. Nowaka
  – esej Jacka Trznadla
 Józef Olejniczak: Miłosz. Północ – Południe (intuicje i fragmenty). „Fabrica Litterarum Polono-Italica” 2022 nr 1 (4)
 Sara Quondamatteo: „Wśród zniszczenia”. Miłosz i odzyskanie poezji jako mitopoezji. „Fabrica Litterarum Polono-Italica” 2022 nr 1 (4)

Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
Autorzy objęci zapisem cenzury w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Biografie kanonu polskiej Wikipedii
 
Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności
Członkowie Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk
Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Doktorzy honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego
Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Witolda Wielkiego
Honorowi obywatele Krakowa
Honorowi obywatele Sopotu
Honorowi obywatele Wilna
Laureaci Nagrody Literackiej im. Zygmunta Hertza
Laureaci Nagrody Literackiej miesięcznika „Kultura”
Laureaci Nagrody Nike
Laureaci Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie
Ludzie związani z paryską „Kulturą”
Czesław
Nobliści – literatura
Odznaczeni National Medal of Arts
Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita)
Pisarze związani z Berkeley
Pisarze związani z Krakowem
Pisarze związani z Paryżem
Pisarze związani z Wilnem
Pisarze objęci zakazem publikacji w Polsce Ludowej
Pochowani w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie
Polacy odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina
Polscy eseiści XX wieku
Polscy eseiści XXI wieku
Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego
Polscy pisarze emigracyjni
Polscy poeci emigracyjni
Polscy poeci XX wieku
Polscy poeci XXI wieku
Polscy prozaicy XX wieku
Polscy prozaicy XXI wieku
Polscy scenarzyści XX wieku
Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata
Polscy tłumacze Biblii
Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej
Polska emigracja polityczna w Stanach Zjednoczonych 1939–1989
Polska emigracja polityczna we Francji 1939–1989
Przedstawiciele dyplomatyczni Polski Ludowej w Stanach Zjednoczonych
Przedstawiciele dyplomatyczni Polski Ludowej we Francji
Publicyści Przeglądu Powszechnego
Urodzeni w 1911
Wykładowcy Uniwersytetu Harvarda
Wykładowcy Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley
Zmarli w 2004