Piotr (imię)

Piotr – imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego. W styczniu 2022 było to trzecie co do popularności imię w Polsce (po Marii i Annie), a pierwsze wśród imion męskich, noszone przez 694 913 osób (są w Polsce także osoby o żeńskim imieniu Piotra). Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Piotr w 2021 zajmował 24. miejsce w grupie imion męskich.

Piotr wywodzi się od przydomku apostoła Szymona, nadanego mu przez Jezusa Chrystusa:  (petros) – „kamień, głaz”, przejęte do łaciny jako Petrus i do polskiego bezpośrednio z łaciny. W Nowym Testamencie wymieniane w wersetach (J 1,42) oraz (Mt 16,18). Jest to jedno z najwcześniej notowanych w Polsce imion, po raz pierwszy zapisane w 1136 roku, w Bulli gnieźnieńskiej.

Było notowane w dawnej Polsce w formach: Piotr, Pioter (do czasów współczesnych na Kaszubach), Piotyr, Pieter, Pietyr i ze zdrobnieniami: Piotrach, Piotrak, Piotral, Piotran, Piotrania (rodz. męski), Piotrań, Piotrasz, Piotraszec, Piotraszek, Piotraszko, Piotrek, Piotrk, Piotrko, Piotro, Piotrosz, Piotruchno, Piotrul, Piotrun, Piotrusz, Piotruszek, Piotruszka (rodz. męski), Piotruszko, Piotryk/a (rodz. męski), Piotrzec, Piotrzech, Piotrzej, Piotrzek, Piotrzę, Piotrzyk, Piotrzyka (rodz. męski); z niemieckim przyrostkiem Piotrman; Piotyra (rodz. męski), Pieterka (rodz. męski), Pietrach, Pietrak, Pietran, Pietrań, Pietrasz, Pietraszek, Pietraszko, Pietrek, Pietrel, Pietresz, Pietrko, Pietroń, Pietrosz, Pietruka, Pietrul, Pietrusz, Pietruszek, Pietruszka (rodz. męski; por. Pietruszka – balet Strawińskiego), Pietruszko, Pietryga, Pietrzanko, Pietrzec, Pietrzech, Pietrzej, Pietrzek, Pietrzel, Pietrzesz, Pietrzę, Pietrzych, Pietrzyczka, Pietrzyk, Pietrzyka (rodz. męski); Pietryło (wschodniosłowiańskie); Piotuch, Piet, Pieta (rodz. męski), Pietka, Pietuch, Pietucha (rodz. męski), Pietusz, Pioch, Piocha (rodz. męski), Piochal, Piochno, Piech, Piechel, Piechnik, Piechno, Piecho, Piechota (rodz. męski), Piechura (rodz. męski), Piechurka (rodz. męski), Piec(z), Piec(z)a (rodz. męski), Piec(z)ak, Piec(z)ek, Piec(z)zk, Piec(z)ka, Piec(z)ko, Piec(z)o, Piec(z)ych, Piec(z)yk, Piec(z)ysz, Piesz, Pieszak, Pieszczk, Pieszek, P(i)eszel, P(i)esz(e)lin, Pieszk, Pieszka (rodz. męski), Pieszko, Pieszo, Pieszyca, Pieszyk, P(i)eszyl, Pac(z)oł, Pac(z)oła.

Polska forma Piotr z „o” zamiast „e” jest regularną zmianą spowodowaną przez tzw. przegłos lechicki (por. też np. kościół z ).

W Martyrologium Rzymskim jest czterdziestu sześciu świętych o tym imieniu, a w szerszych repertoriach niemal stu pięćdziesięciu.

Brzmienie w innych językach 
 język angielski – Peter
  (Butrus)
 język białoruski – Piotra (Пётра), Piatro (Пятро)
 język bułgarski – Petyr (Петър)
 język czeski – Petr
 język duński – Peter
 esperanto – Petro
 język estoński – Peeter
język fiński – Pietari, Pekka, Petri, Petteri
 język francuski – Pierre
 dialekt gaskoński – Pey, Pèir
 
 język hiszpański – Pedro
 Języki indoaryjskie – Pathar
 interlingua – Petro
 język islandzki – Pétur
 język irlandzki – Peadar
 język japoński – Petoro (ペトル)
 język kataloński – Pere
 język litewski – Petras
 łacina – Petrus
 język niderlandzki – Peter, Pieter, Piet
 język niemiecki – Peter, Petrus
 język norweski – Peter
 język ormiański – Petros, Bedros
 język portugalski – Pedro
  (Piotr)
 język rumuński – Petru
 język serbochorwacki – Petar (Петар)
 język słowacki – Peter
 język szkocki gaelicki – Peadar albo (tak samo jak Patryk) Pàdraig
 język szwedzki – Petter, Per
 etnolekt śląski – Pyjter, Piter
 język ukraiński – Petro (Петро)
 język węgierski – Péter
 język włoski – Pietro, Piero, Pier, Pierino

Imieniny 
Piotr imieniny obchodzi:
 1 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra z Atroi,
 3 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra Balsamosa-Apselamosa,
 5 stycznia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Bonillego,
 9 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Sebasty,
 10 lub 14 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra Orseolo,
 12 stycznia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Franciszka Jameta,
 14 stycznia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Dondersa,
 15 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra z Castelnau,
 16 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze śwśw. Berardem, Ottonem, Akkursjuszem i Adiutem,
 28 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra Nolasco,
 30 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra, cara Bułgarii,
 1 lutego, w dzień wspomnienia św. Piotra Galaty, eremity,
 2 lutego, w dzień wspomnienia bł. Piotra z Ruffii,
 8 lutego, w dzień wspomnienia bł. Piotra Ogniowego,
 14 lutego, w dzień wspomnienia św. Piotra II, biskupa Aleksandrii,
 21 lutego, w dzień wspomnienia św. Piotra z Capitolitas, oraz – w dzień wspomnienia św. Piotra Damianiego (dawniej 23 lutego),
 3 marca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Ireneusza Rogue,
 3 lub 10 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra od św Jeremiasza de Geremia
 4 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra Pappacarbone,
 12 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze śwśw. Doroteuszem i Gorgoniuszem,
 14 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze św. Afrodyzjuszem (Afrodyzym),
 30 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra Regalado,
 14 lub 15 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Gonzáleza,
 25 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra od św. Józefa de Betancur,
 27 kwietnia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Armengola,
 28 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Chanel,
 29 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra z Werony,
 30 kwietnia, w dzień wspomnienia śwśw. Amatora, Piotra Mnicha i Ludwika z Kordoby,
 3 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Argos,
 7 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Pawii,
 15 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra z Lampsaku,
 19 maja, w dzień wspomnienia bł. Piotra Wrighta,
 21 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra z Parenzo,
 29 maja, w dzień wspomnienia bł. Piotra Petroniego,
 2 czerwca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Furtiana, towarzysza bł. Sadoka
 7 czerwca, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze śwśw. Sabinianem, Habencjuszem, Jeremiaszem i in. towarzyszami,
 12 czerwca, w dzień wspomnienia św. Piotra, pustelnika z Athosu,
 17 czerwca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Gambacorty,
 29 czerwca, w dzień wspomnienia św. Piotra apostoła,
 4 lipca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Jerzego Frassatiego,
 8 lipca, w dzień wspomnienia św. Piotra Eremity,
 19 lipca, w dzień wspomnienia bł. Piotra z Foligno (Crisci), tercjarza
 30 lipca, w dzień wspomnienia św. Piotra Chryzologa i św. Piotra z Mogliano,
 1 sierpnia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Favre,
 3 sierpnia, w dzień wspomnienia św. Piotra I, biskupa Anagni,
 30 sierpnia, w dzień wspomnienia św. Piotra, patrona Trevi,
 9 września, w dzień wspomnienia św. Piotra Klawera i św. Piotra z Chavanon,
 10 września, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Composteli,
 11 września, w dzień wspomnienia św. Piotra, metropolity Nicei,
 14 września, w dzień wspomnienia św. Piotra II, biskupa Tarentaise,
 17 września, w dzień wspomnienia św. Piotra z Arbués,
 23 września, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego ze św. Andrzejem, Janem i Antoninem,
 9 października, w dzień wspomnienia św. Piotra Galaty, mnicha,
 18 października, w dzień wspomnienia św. Piotra z Alkantary,
 21 października, w dzień wspomnienia bł. Piotra Capucciego,
 29 października, w dzień wspomnienia św. Piotra Jednookiego,
 25 lub 26 listopada, w dzień wspomnienia św. Piotra I, biskupa Aleksandrii,
 6 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Paschalisa,
 9 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Fouriera,
 21 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Kanizego,
 25 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Czcigodnego.

Władcy

Królowie Portugalii i cesarze Brazylii 
 Piotr I Sprawiedliwy, Piotr I Okrutny (1320–1367), król Portugalii od 1357
 Piotr II (1648–1706), król Portugalii od 1683
 Piotr III (1717–1786), król Portugalii od 1777
 Piotr I (1798–1834), cesarz Brazylii 1822–31, król Portugalii w 1826 (jako Piotr IV), regent Portugalii 1832–34
 Piotr V (1837–1861), król Portugalii od 1853
 Piotr II (1825–1891), cesarz Brazylii 1831–89

Carowie Rosji 
 Piotr I Wielki (1672–1725), car Rosji od 1682, cesarz od 1721
 Piotr II Romanow (1715–1730), car Rosji od 1727
 Piotr III Romanow (1728–1762), cesarz Rosji w 1762

Królowie Aragonii 
 Piotr I (ok. 1068–1104), król Aragonii 1094–1104
 Piotr II Katolicki (ok. 1175–1213), król Aragonii od 1196
 Piotr III Wielki (1240–1285), król Aragonii od 1276 i Sycylii od 1282
 Piotr IV Ceremonialny (1319–1387), król Aragonii od 1336

Pozostali władcy 
 Piotr Orseolo (1011 – 1046 lub 30 sierpnia 1059), król Węgier w latach 1038–1041 i 1044–1046.
 Piotr I (?–1197), car Bułgarii 1196–97
 Piotr I Okrutny (1334–1369), król Kastylii od 1350
 Piotr II Petrowić-Niegosz (1813–1851), władyka Czarnogóry od 1830
 Piotr I Karadziordziewić (1844–1921), król Serbii 1903–1918, król SHS od 1918
 Piotr II Karadziordziewić (1923–1970), król Jugosławii 1934–45
 Pierre – członek monakijskiej rodziny królewskiej

Święci i błogosławieni 

 bł. Piotr z Castelnau
 bł. Piotr Dańkowski
 bł. Piotr Friedhofen
 bł. Piotr Jerzy Frassati
 bł. Piotr Igneo
 bł. Piotr Werhun
 bł. Piotr Bonifacy Żukowski

Inne osoby

Identyfikowane po imieniu 
 Piotr Włostowic (ok. 1080–1153), możnowładca śląski, palatyn Bolesława Krzywoustego
 Piotr Lombard (ok. 1095–1159), teolog
 Piotr z Goniądza

Identyfikowane po nazwisku 
 Piotr Abelard – filozof i teolog, benedyktyn
 Piotr Adamczyk – aktor
 Pedro Almodóvar – hiszpański reżyser
 Piotr Andrukiewicz – polski zakonnik i dziennikarz
 Piotr Bajtlik – aktor
 Piotr Bałtroczyk – dziennikarz, satyryk
 Pierre Beaumarchais – Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais – francuski dramaturg
 Piotr Beczała – śpiewak
 Peter Behrens – architekt, malarz
 Piotr Bikont – krytyk kulinarny
 Piotr Boratyński – kasztelan bełski i przemyski, sekretarz królewski, poseł na Sejm I RP
 Piotr Borkowski – polski informatyk
 Piotr Borowski – polski aktor
 Pierre Boulez – kompozytor, dyrygent
 Pierre Bouvier – kanadyjski wokalista zespołu Simple Plan
 Pierre Paul Broca – francuski lekarz
 Piotr Brożek – piłkarz
 Pieter Bruegel (starszy) – malarz
 Piotr Brzózka (ur. 1989) – polski kolarz górski
 Pierre Cardin – projektant mody
 Petr Čech – piłkarz czeski
 Pierre Corneille – francuski dramaturg
 Peter Crouch – piłkarz
 Pierre Curie – fizyk, mąż Marii Curie-Skłodowskiej
 Piotr Cyrwus – aktor
 Piotr Czajkowski – kompozytor rosyjski
 Pedro Damiano – portugalski aptekarz i szachista
 Pedro Delgado – hiszpański kolarz
 Piotr Diemiczew – sowiecki polityk
 Piotr Dębowski – dziennikarz sportowy
 Piotr Dudek – polski judoka
 Peter Gene Hernandez – amerykański piosenkarz
 Peter Gustav Lejeune Dirichlet – niemiecki matematyk
 Piotr Domaradzki – pisarz, dziennikarz
 Peter Carl Fabergé – szwajcarski jubiler
 Pierre de Fermat – matematyk francuski
 Piotr Fijas – polski skoczek narciarski
 Piotr Florek – wojewoda wielkopolski
 Peter Frenette – amerykański skoczek narciarski
 Piotr Fronczewski – aktor
 Peter Gabriel – muzyk
 Piotr Gacek – polski siatkarz
 Piotr Galiński – tancerz, choreograf
 Piotr Gembarowski – dziennikarz
 Per Gessle – szwedzki piosenkarz i kompozytor, członek Roxette
 Piotr Górny – polski raper
 Piotr Grajter – polski organista
 Piotr Gruszka – polski siatkarz
 Piotr Gąsowski – polski aktor
 Piotr Hajduk – kompozytor, aranżer, wokalista
 Piotr Olivier Janiak – dziennikarz
 Piotr Ikonowicz – polityk
 Piotr Jaroszewicz – generał i polityk, premier
 Piotr Kapica – fizyk rosyjski
 Piotr Kaszuba – ambasador RP w Republice Słowenii
 Piotr Kletowski – krytyk filmowy
 Piotr Kraśko – dziennikarz
 Piotr Krzywicki – prawnik, poseł na Sejm RP IV i V kadencji
 Piotr Kropotkin – anarchista, uczony, rewolucjonista
 Piotr Kupicha – muzyk, wokalista i gitarzysta zespołu Feel
 Piotr Kurkiewicz – polski judoka
 Pierre Larousse – francuski wydawca
 Piotr „Magik” Łuszcz – raper
 Piotr Machalica – aktor
 Piotr Makowski – polski trener siatkarski
 Piotr Małachowski – polski dyskobol
 Piotr Marcinak – dziennikarz
 Piotr Markiewicz – polski kajakarz
 Piotr Marzec – Liroy – muzyk
 Piotr Maślanka – muzyk
 Pietro Mascagni – kompozytor włoski
 Pietro Mennea – włoski lekkoatleta
 Pietro Metastasio – Pietro Antonio Domenico Trapassi – pisarz i poeta włoski
 Piotr Metz – dziennikarz radiowy
 Piotr Michałowski – malarz
 Piotr Michnikowski – rzeźbiarz
 Piotr Miciński – śpiewak operowy
 Piotr Misztal – przedsiębiorca, poseł na Sejm RP V kadencji
 Piet Mondrian – malarz
 Piotr Napierała – polski historyk 
 Peter Norton – informatyk, inżynier
 Piotr Nowakowski – polski siatkarz
 Piotr Pręgowski – aktor
 Piotr Protasiewicz – polski żużlowiec
 Piotr Reiss – polski piłkarz
 Piotr „Roguc” Rogucki – muzyk, wokalista zespołu Coma
 Peter Paul Rubens – malarz flamandzki
 Piotr Rubik – kompozytor, instrumentalista
 Pete Sampras – amerykański tenisista
 Peter Schmeichel – duński piłkarz
 Peter Shilton – angielski piłkarz
 Piotr Skarga – jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja
 Piotr Skarga – aktor teatralny i filmowy
 Piotr Skrzynecki – jeden z twórców Piwnicy pod Baranami
 Petter Solberg – kierowca rajdowy
 Piotr Sommer – poeta, tłumacz
 Piotr Szarłacki – dziennikarz muzyczny
 Piotr Szulkin – reżyser, scenograf
 Piotr Szwedes – aktor
 Piotr Ściegienny – ksiądz, działacz niepodległościowy i przywódca chłopski
 Piotr Ślusarczyk – poseł na Sejm RP V kadencji
 Piotr Świderski – żużlowiec
 Piotr Świerczewski – piłkarz
 Piotr Tylicki – biskup, sekretarz królewski
 Piotr Waglewski – muzyk
 Piotr Waldo – reformator religijny
 Piotr Wiwczarek – lider zespołu Vader
 Piotr Włodarczyk – piłkarz
 Piotr Włostowic – możnowładca śląski, palatyn Bolesława Krzywoustego
 Peter Wohlleben – leśnik, pisarz
 Piotr Wysocki – działacz niepodległościowy
 Piotr Zbyszewski – judoka
 Piotr Żmigrodzki – polonista
 Peter Žonta – skoczek narciarski
 Piotr Żyżelewicz – perkusista
 Piotr Żyła – skoczek narciarski

Toponimy pochodzące od imienia Piotr

Zobacz też 
 
 San Pedro – kaktus

Przypisy 

Męskie imiona greckie