alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1469



Wydarzenia w Polsce 

 15 lipca – Wojna o krowę: zatarg pomiędzy mieszkańcami Świdwina i Białogardu.
 24 października-2 grudnia – w Piotrkowie obradował sejm walny.
 1 grudnia – na Sejmie w Piotrkowie wielki mistrz Henryk Reuss von Plauen złożył hołd lenny Kazimierzowi IV Jagiellończykowi.
 obradował Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego w Grodnie.

Wydarzenia na świecie 

 3 maja – Jerzy z Podiebradów został w Ołomuńcu koronowany na króla Czech.
 9 maja – zawarto austriacko-burgundzki Traktat z Saint-Omer przeciwko Szwajcarom.
 26 lipca – Wojna Dwóch Róż: stoczono bitwę pod Edgecote Moor.
 14 października – w Valladolid odbył się ślub późniejszej hiszpańskiej pary królewskiej Izabeli I i Ferdynanda II.
 3 grudnia – Wawrzyniec Wspaniały został władcą Florencji.
 Ak Kojunlu podbiło Kara Kojunlu.

Urodzili się 
 15 kwietnia – Guru Nanak Czand (गुरु नानक), indyjski reformator religijny, założyciel i pierwszy guru sikhizmu (zm. 1539)
 3 maja – Niccolò Machiavelli, Włoch, autor książki Książę (zm. 1527)
 31 maja – Manuel I Szczęśliwy król portugalski (zm. 1521)
 20 czerwca – Gian Galeazzo Sforza książę Mediolanu z dynastii Sforzów (zm. 1494)

 data dzienna nieznana:
 Jan Fisher, angielski duchowny katolicki, biskup Rochester, kardynał, męczennik, święty katolicki (zm. 1535)

Zmarli 
 13 lutego – Eustochia Bellini, włoska benedyktynka, błogosławiona katolicka (ur. 1444)
 8 października – Fra Filippo Lippi, włoski malarz, karmelita (ur. 1406)

Przypisy 

1469
JOE

JOE (Joe's Own Editor) – edytor tekstu pracujący w środowisku tekstowym w systemach Uniksowych, np. pod Linuksem. Został napisany przez Josepha H. Allena.

Sposobem pracy JOE różni się od standardowych edytorów konsolowych jak vi i Emacs, bardziej przypominając edytor WordStar (nie posiada m.in. trybów pracy czy też rozbudowanej klawiszologii) lub środowisko Turbo firmy Borland, przez co jest dobrym edytorem dla rozpoczynających pracę w trybie tekstowym i szukających prostego edytora. Nie posiada też trudnego dla niektórych pojęcia "buforów" (obecnych w Emacsie) dając możliwość edycji w dobrze znanych oknach.

JOE posiada bardzo rozbudowane możliwości konfiguracji i dostosowywania sposobu działania do innych edytorów – w pakiecie są już gotowe konfiguracje dla emulowania edytorów: Emacs (jmacs), Pico (jpico) oraz WordStar (jstar). Jest też bardzo dobrze opracowany pod względem dopasowywania do różnych typów terminali oraz pracy zdalnej.

JOE jest udostępniany na zasadach licencji GNU GPL.

Najważniejsze skróty klawiszowe:

 Operacje na plikach:
 Control K X – wyjście z edytora z zapisaniem zmian
 Control-C – wyjście bez zapisania zmian
 Control-K E – otworzenie lub utworzenie nowego pliku do edycji
 Control-K D – zapisanie aktualnego pliku bez wychodzenia z niego

 Operacje na blokach:
 Control-K B – początek bloku
 Control-K K – koniec bloku
 Control-K Y – usunięcie bloku
 Control-K C – skopiowanie bloku

 Operacje na oknach:
 Control-K O – podzielenie aktywnego okna w połowie
 Control-K P – poprzednie okno
 Control-K N – następne okno
 Control-K I – przełączanie pomiędzy widokiem jednego okna i wszystkich okien
 Inne:
 Control-K H – pomoc

Edytory tekstu na licencji GNU GPL
Wolne oprogramowanie napisane w C
Internet Control Message Protocol

ICMP (, dosł. internetowy protokół komunikatów kontrolnych) – opisany w  protokół warstwy sieciowej modelu OSI, wykorzystywany w diagnostyce sieci oraz trasowaniu. Pełni przede wszystkim funkcję kontroli transmisji w sieci. Jest wykorzystywany w programach ping oraz traceroute. 

Teoretycznie sieci powinny działać poprawnie przez cały czas, lecz tak nie jest. Gdy coś dzieje się nie tak w warstwie internetowej modelu TCP/IP (w warstwie sieci modelu ISO/OSI), rolę narzędzia do rozwiązywania problemów odgrywa protokół komunikacyjny zarządzania siecią Internet (ICMP — Internet Control Message Protocol). ICMP jest protokołem serwisowym, który zgłasza błędy łączności między hostami. 

W warstwie internetowej datagramy dostarczane są w sposób bezpołączeniowy, na zasadzie „najlepiej, jak się da”. Protokół ICMP jest zestawem komunikatów, przesyłanych w datagramach IP i zdolnych do zgłaszania błędów w dostarczaniu innych datagramów IP. 

Komunikaty ICMP są narzędziami diagnostycznymi „wbudowanymi” w warstwę internetową. Jeśli dwa hosty nie są w stanie komunikować się ze sobą, komunikaty ICMP mogą pomóc w zdiagnozowaniu problemu. Ponieważ w szybko ewoluującym środowisku może wystąpić zalew komunikatów, niedostarczenie komunikatu ICMP nie powoduje wysłania komunikatu ICMP o błędzie. Szczególnie, gdy komunikat ICMP o niedostępności hosta docelowego nie dotrze do hosta źródłowego, ten nie wysyła kolejnego komunikatu ICMP.

Przykłady wykorzystania 
Poniższa lista zawiera kilka sytuacji, z powodu których bramy lub hosty mogą wysyłać komunikaty ICMP:
 Gdy router lub host jest zbyt obciążony, by móc przyjąć do buforów kolejne datagramy, komunikaty ICMP służą do zwolnienia szybkości napływania datagramów do danego routera.
 Gdy router lub host znajduje lepsza trasę do miejsca przeznaczenia, może wysłać do hosta źródłowego komunikat ICMP, powiadamiający o krótszej trasie.
 Gdy host docelowy jest nieosiągalny, ostatnia brama wysyła komunikat ICMP z powrotem do hosta źródłowego, informując o niedostępności adresata.
 Gdy host lub brama przetwarza pakiet o TTL równym 0 hopów, wówczas odrzuca ten pakiet i ewentualnie wysyła komunikat ICMP do hosta źródłowego.

Pakiet (datagram) ICMP

Lista typów wiadomości

Zobacz też 
 protokoły komunikacyjne
 TCP
 UDP
 RTP
 SCTP

Linki zewnętrzne 
 

Protokoły warstwy sieciowej
Kocioł

kocioł – duże naczynie do gotowania, którego dno jest połową sfery
 kocioł – forma ukształtowania terenu (koliste zagłębienie)
 kocioł lodowcowy (cyrk lodowcowy)
 kocioł eworsyjny

Urządzenia grzewcze 
 kocioł centralnego ogrzewania
 kocioł fluidalny
 kocioł lokomobilowy
 kocioł parowy
 Kociołek Papina
 kocioł płomienicowo-płomieniówkowy
 kocioł odzysknicowy
 kocioł warzelny – rodzaj kadzi browarnej do gotowania brzeczki piwnej

Nazwy geograficzne 
 Kocioł – jezioro koło Karnit, na północny wschód od wsi Urowo
 Kocioł – jezioro na Pojezierzu Lubuskim
 Kocioł – jezioro na Pojezierzu Mazurskim
 Kocioł – przełęcz w Gorcach
 Kocioł – szczyt w Górach Izerskich
 Kocioł – szczyt w Czechach, w Sudetach Środkowych, w Karkonoszach
 Kocioł – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w Górach Sowich

Miejscowości 
 Kocioł – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kłodzkim, w gminie Lewin Kłodzki
 Kocioł – woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Górzno
 Kocioł – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Lipnica
 Kocioł – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim w gminie Pisz

Inne 
 kocioł bałkański – określenie sytuacji geopolitycznej na Półwyspie Bałkańskim
 Kocioł – trybuna kibiców na stadionie Lecha Poznań
 kotły – instrument perkusyjny
 kotły
1455



Wydarzenia w Polsce 

 luty – wojna trzynastoletnia: zaciężne wojska krzyżackie bezskutecznie oblegały miasto i zamek w Lubawie.
 15 maja-21 maja – w Piotrkowie obradował sejm.
 25 maja – wojna trzynastoletnia: klęska wspierającego stronę polską dolnopruskiego pospolitego ruszenia z krzyżackimi najemnikami w bitwie pod Iławą.
 24 czerwca-3 lipca w Piotrkowie obradował sejm walny.
 9 lipca – przywilej piotrkowski Kazimierza Jagiellończyka upoważnił Gdańsk do samodzielnego wydawania wilkierzy i nakładania podatków. Oddawał na wyłączne użytkowanie mennicę oraz prawo kontroli wybrzeża pruskiego od Księstwa Słupskiego do posiadłości Elbląga.
 10 lipca – wojna trzynastoletnia: wypad krzyżackiej załogi Gniewu zdobył i splądrował miasto i port w Świeciu, całkowicie rozbijając działające w oparciu o to miasto prozwiązkowe stronnictwo rycerstwa pomorskiego, którego przywódcy zginęli lub znaleźli się w niewoli, chociaż Krzyżacy nie podjęli próby zdobycia miejscowej twierdzy.
 14 lipca – wojna trzynastoletnia: wojska krzyżackie zdobyły Knipawę.
 17 sierpnia – wojna trzynastoletnia: Olsztyn skapitulował przed najemnikami krzyżackimi.
 Gdańsk – zburzenie przez gdańszczan Młodego Miasta.
 Wielki pożar w Krakowie.
 Zakon krzyżacki sprzedał Drezdenko Brandenburgii, pomimo sporu o nie z Królestwem Polskim.
 Papież Kalikst III obłożył klątwą wszystkich mieszkańców Pomorza i Prus którzy wystąpią przeciw zakonowi krzyżackiemu.

Wydarzenia na świecie 

 8 stycznia – papież Mikołaj V bullę Romanus Pontifex, w której przyznawał królowi portugalskiemu Alfonsowi V, jego sukcesorom i infantowi Henrykowi prawo podboju nowych terenów w Afryce, walki z niewiernymi i monopol na handel, a tym którzy by Portugalczykom utrudniali ich dzieło groził ekskomuniką.
 23 lutego – umowna data publikacji pierwszej drukowanej książki - Biblii Gutenberga.
 8 kwietnia – Kalikst III został papieżem.
 22 maja – zwycięstwo armii Yorków w I bitwie pod St Albans rozpoczęło trwającą 30 lat Wojnę Dwóch Róż, walkę o tron angielski pomiędzy dwoma liniami Plantagenetów: Lancasterami (czerwona róża w herbie) i Yorkami (biała róża).
 8 lipca – porwanie książąt z Altenburga. Kunz von Kauffung, Wilhelm von Mosen i Wilhelm von Schönfels uprowadzili dwóch synów elektora saskiego Fryderyka II Łagodnego.
 7 listopada – po 24 latach od spalenia na stosie, w katedrze Notre-Dame w Paryżu rozpoczął się proces rehabilitacyjny Joanny d’Arc.
 Ukazała się Biblia Gutenberga, pierwsze wydawnictwo wykonane za pomocą druku, przy użyciu czcionki ruchomej.

Urodzili się 
 2 lutego – Jan II Oldenburg, król Danii, Norwegii i Szwecji (zm. 1513)
 3 marca – Jan II Doskonały, król Portugalii (zm. 1495)
 3 marca – Ascanio Sforza, włoski kardynał (zm. 1505).
 2 sierpnia – Jan Cicero, elektor Brandenburgii (zm. 1499)

Zmarli 
 18 lutego – Fra Angelico, malarz włoski (ur. ok. 1387)
 24 marca – Mikołaj V, papież kościoła katolickiego (ur. 1397)
 1 kwietnia – Zbigniew Oleśnicki, kardynał, doradca Władysława Jagiełły i Władysława Warneńczyka (ur. 1389)
Peter Payne – angielski teolog, husyta i lollard (ur. ok. 1380)

Przypisy 

1455
1456



Wydarzenia w Polsce 

 6 stycznia – wojna trzynastoletnia: wojska krzyżackie zdobyły zamek w Bratianie.
 6 stycznia-19 stycznia (20) – w Piotrkowie obradował sejm walny.
 8 stycznia – Kazimierz IV Jagiellończyk w wystosowanym do Lubeki liście oznajmił, że z nadchodzącą wiosną wyśle naves nostras (nasze okręty) przeciw swoim nieprzyjaciołom. Zdarzenie to można uważać za rozpoczęcie tworzenia floty kaperskiej.
 30 stycznia – stoczona została Bitwa pod Rynem, między uzbrojonymi chłopami polskimi i wojskiem krzyżackim.
 29 czerwca – hospodar Mołdawii Piotr III Aron złożył hołd lenny królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi, przyjęty w jego imieniu przez polskich posłów.
 8 września-22 września – w Piotrkowie obradował sejm.
 obradował Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego w Wilnie.

Wydarzenia na świecie 

 4-22 lipca – wojska węgierskie pokonały armię osmańską pod Belgradem.
 7 lipca – 25 lat po śmierci Joanny d’Arc papież Kalikst III unieważnił wyrok skazujący ją za czary, herezję, rozpustę i pychę.
 24 sierpnia – zakończono pierwszy druk Biblii Gutenberga.
 5 grudnia – około 35 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w południowych Włoszech.

Urodzili się 
 1 marca – Władysław II Jagiellończyk, najstarszy syn Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, od 1471 roku król Czech, od 1490 roku król węgierski (zm. 1516)
 11 czerwca - Anna Neville, królowa Anglii (zm. 1485)
 Jan Łaski, prymas Polski, kanclerz wielki koronny (zm. 1531)

Zmarli 
 8 stycznia – Wawrzyniec Iustiniani, włoski kanonik laterański, patriarcha Wenecji, święty katolicki (ur. 1381)
 30 marca – Piotr Regalado, hiszpański franciszkanin, święty (ur. 1390)
 11 sierpnia – János Hunyady, węgierski dowódca wojskowy (ur. ok. 1387)
 27 września – Wawrzyniec z Ripafratta, włoski dominikanin, błogosławiony katolicki (ur. ?)
 23 października – Jan Kapistran, włoski franciszkanin, święty katolicki (ur. 1386)
 25 listopada – Jacques Coeur, francuski finansista, skarbnik i doradca Karola VII (ur. 1395)

Zdarzenia astronomiczne 
 widoczna kometa Halleya.

Przypisy 

1456
1457



Wydarzenia w Polsce 

 19 lutego – Skierniewice otrzymały prawa miejskie.
 29 lutego-18 marca – w Piotrkowie obradował sejm.
 25 maja – król Kazimierz Jagiellończyk nadał miastu Gdańsk tzw. Wielki Przywilej.
 7 czerwca – wojna trzynastoletnia: król Kazimierz Jagiellończyk wjechał triumfalnie na zamek w Malborku, wykupiony od czeskich najemników.
 Inkorporacja do Korony śląskiego księstwa oświęcimskiego.
 Pierwsze sukcesy Polski w wojnie trzynastoletniej.
 Król zabronił kupcom polskim i ruskim omijania Krakowa, a kupcom norymberskim i innym obcym handlowania w Krakowie poza jarmarkami.
 Sulmierzyce otrzymały prawa miejskie.
 25 listopada-6 grudnia – w Piotrkowie obradował sejm.

Wydarzenia na świecie 

 1 marca – powstało Bractwo Ewangelii Chrystusa, uznawane za protoplastę Jednoty braci czeskich.
 14 kwietnia – Stefan III Wielki został koronowany na hospodara mołdawskiego.
 14/15 sierpnia – w nocy doszło do bitwy morskiej u wybrzeży Bornholmu w czasie wojny trzynastoletniej pomiędzy flotą polską (3 okręty kaperskie) a flotą duńską (16 okrętów) zakończona zwycięstwem Polaków.
 21 września – założono Uniwersytet we Fryburgu.

 Koronacja Jerzego z Podiebradów na króla Czech.
 Uznanie Kościoła Husyckiego przez papiestwo.

Urodzili się 
 28 stycznia – Henryk VII Tudor, król Anglii (zm. 1509)
 13 lutego - Maria Burgundzka, księżna Burgundii, Luksemburga i Brabancji (zm. 1482)
 21 września – Jadwiga Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, księżna bawarska (zm. 1502)
 14 listopada - Beatrycze Aragońska, księżniczka neapolitańska, królowa Węgier (zm. 1508)
 19 grudnia - Maria Orleańska, wicehrabina Narbonne (zm. 1493)

 data dzienna nieznana: 
 Maciej Miechowita, lekarz, historyk, geograf, profesor Akademii Krakowskiej (zm. 1523)
 Stefania Quinzani, włoska tercjarka dominikańska, stygmatyczka, błogosławiona katolicka (zm. 1530)

Zmarli 
 22 maja – Ryta z Cascii, włoska augustianka, mistyczka, stygmatyczka, święta katolicka (ur. między 1360 a 1380)
 23 listopada – Władysław Pogrobowiec, książę Austrii, król Czech i Węgier (ur. 1440)

Przypisy 

1457
1458



Wydarzenia w Polsce 

 23 kwietnia–6 maja – w Piotrkowie obradował sejm walny.
 28 lipca – wojna trzynastoletnia: w Gdańsku został zawarty rozejm pomiędzy Polską a wspierającą krzyżaków Danią. W dokumencie uzgodniono natychmiastowe wstrzymanie działań wojennych do sierpnia 1459 roku oraz przywrócenie handlu. Na maj 1459 zaplanowano sąd rozejmowy mający rozstrzygnąć sprawy sporne.
 Tuliszków otrzymał prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 24 stycznia – Maciej Korwin został królem Węgier.
 27 lutego – Jerzy z Podiebradów został wybrany na króla Czech.
 3 czerwca – papież Kalikst III kanonizował Wincentego Ferreriusza.
 19 sierpnia – Pius II został wybrany papieżem.

 Zajęcie Aten przez Turków.

Urodzili się 
 9 kwietnia – Kamila Baptysta Varano, włoska błogosławiona (zm. 1524)
 3 października – Kazimierz, polski święty, patron Polski i Litwy (zm. 1484)

Zmarli 
 17 stycznia – Ludwik I Zgodny, landgraf Hesji (ur. 1402)
 15 lipca – Bernard II Badeński, margrabia, błogosławiony katolicki (ur. 1428)
 28 lipca – Jan II Cypryjski, król Cypru (ur. 1416)
 6 sierpnia – Kalikst III, papież (ur. 1378)
 7 września – Maria Kastylijska, królowa Aragonii, Sardynii, Korsyki oraz Neapolu (ur. 1401)

Przypisy 

1458
1459



Wydarzenia w Polsce 

 15 stycznia-27 stycznia – w Piotrkowie obradował sejm walny.
 1 września-17 września – w Piotrkowie obradował sejm walny.
 6 grudnia-20 grudnia – w Piotrkowie obradował sejm walny.
 30 grudnia – chrzest Jana Olbrachta.
 Wprowadzono akcyzę na piwo, wino i miód.
 Papież Pius II potwierdził i podtrzymał klątwę nałożona przez swego poprzednika na wszystkich mieszkańców Pomorza i Prus którzy wystąpią przeciw zakonowi krzyżackiemu.

Wydarzenia na świecie 

 25 kwietnia – w Chebie został zawarty traktat między Królestwem Czech a Saksonią, w którym wytyczono wspólną granicę, jedną z najstarszych istniejących do dzisiaj w Europie.
 20 września – pierwsza wzmianka o Bukareszcie w dokumencie sygnowanym przez Włada Palownika.
 23 września – Wojna Dwóch Róż: Yorkowie pokonali Lancasterów w bitwie pod Blore Heath.
 12 października – Wojna Dwóch Róż: zwycięstwo Lancasterów nad Yorkami w bitwie pod Ludlow.
 12 listopada – założono Uniwersytet Bazylejski.

 Abdulhak II, sułtan Maroka z dynastii Marynidów, dokonał rzezi rodu Wattasydów.

Urodzili się 
 1 lutego – Konrad Celtis, niemiecki humanista i poeta (zm. 1508)
 22 marca – Maksymilian I Habsburg, cesarz rzymsko-niemiecki (zm. 1519)
 27 grudnia – Jan I Olbracht, król Polski (zm. 1501)

Zmarli 
 22 stycznia – Antoni della Chiesa, włoski dominikanin, błogosławiony katolicki (ur. 1394)
 15 lutego – Stefan Bodecker, biskup Brandenburga (ur. 1384)
 2 maja – Antonin Pierozzi, włoski dominikanin, arcybiskup Florencji, święty katolicki (ur. 1389)
 zap. 3 maja – Eryk Pomorski, król Norwegii, król Danii, książę pomorski, władca Finlandii, król Szwecji (ur. 1382)
 4 grudnia – Adolf VIII Holsztyński, hrabia Holsztynu (ur. 1401)
 data dzienna nieznana:
 Grzegorz III Mammas, patriarcha Konstantynopola (ur. ok. 1400)
 László Garai, palatyn węgierski (ur. 1410)

Przypisy 

1459
Dowiązanie twarde

Dowiązanie twarde, łącze stałe () – referencja wskazująca na istniejącą zawartość pliku lub katalogu (w przypadku linuksowych systemów plików jest to i-węzeł) umieszczona w tym samym systemie plików. Dla systemu operacyjnego dowiązanie twarde jest dodatkową nazwą, której można użyć w celu odwołania się do zawartości danego obiektu – plik z n dowiązaniami ma n + 1 nazw. Aby obiekt został usunięty z systemu plików, wpierw muszą zostać usunięte wszystkie odwołujące się do niego dowiązania twarde. Stąd funkcja systemowa w języku C do kasowania plików nosi nazwę unlink – kasowany nie jest sam plik, a jedynie jego nazwa oraz dekrementowany jest wskaźnik dowiązań twardych (dopiero gdy spadnie on do zera, system automatycznie zwalnia zajętą przestrzeń dyskową). Ponadto ważną cechą dowiązań twardych jest ich ograniczenie do tej samej partycji, na której znajduje się obiekt źródłowy.

Domyślnie, zaraz po utworzeniu każdy folder w uniksowych systemach plików posiada dwa dowiązania twarde – swoją nazwę (np. /home/fizyk/przyklad) oraz wewnętrzne dowiązanie . (kropka). Dodatkowo, jeśli folder zawiera podfoldery, to w każdym z nich znajduje się dowiązanie .. (dwie kropki) wskazujące na niego jako folder nadrzędny. Ze względu na możliwość powstawania nieskończonych pętli poprzez tworzenie nieprawidłowych dowiązań do katalogów, niektóre systemy nie pozwalają na tworzenie nowych tego typu dowiązań lub pozwalają na to tylko użytkownikowi root.

Systemy uniksowe 
W systemach Unix i uniksopodobnych do stworzenia dowiązania twardego służy polecenie ln w postaci:
 ln plik_istniejący dowiązanie_twarde

Numer i-węzła takiego dowiązania oraz liczbę dowiązań twardych można sprawdzić wydając polecenie:
 $ ls -li dowiązanie_twarde
 360023 -rw-r----- 2 linio linio 143 2002-12-08 20:21 dowiązanie_twarde
gdzie kolejne od lewej pola (rozdzielone spacjami) to:
 numer i-węzła (tutaj: 360023),
 typ pliku wraz z prawami dostępu,
 liczba dowiązań twardych (tutaj: 2)

Systemy operacyjne Windows 
Użycie dowiązań twardych w środowisku Microsoft Windows jest znacznie mniej rozpowszechnione, głównie ze względu na odmienną strukturę stosowanego systemu plików. Na partycjach z systemem plików NTFS możliwe jest tworzenie dowiązań twardych (nazwanych w systemie Windows łączami stałymi) przy pomocy polecenia fsutil jak w poniższym przykładzie:
 fsutil hardlink create łącze_stałe.pdf plik_istniejący.pdf

Polecenie to pojawiło się w systemie Windows XP i jest dostępne we wszystkich kolejnych wersjach Windows. Aby je wykonać w starszych wersjach systemu Microsoftu, wymagane jest posiadanie uprawnień administracyjnych, natomiast od Windows 10 Creators Update takiego wymogu już nie ma.

Zobacz też 
 dowiązanie symboliczne

Unix
Windows
Systemy plików
GTK+

GTK+ – biblioteka służąca do tworzenia interfejsu graficznego do programów komputerowych. Pierwotnie stworzona na potrzeby programu GIMP, stąd też nazwa, pochodząca od . Znak + pojawił się w nazwie, gdy autorzy dodali do oryginalnego GTK możliwość programowania obiektowego.

GTK+ została napisana w C, aczkolwiek jest zaprojektowana obiektowo, w oparciu o implementację obiektowości dla C – GObject. Z biblioteki GTK+ można korzystać przy pomocy większości języków programowania. Dla C++ istnieje biblioteka gtkmm będąca nakładką na GTK+ wprowadzającą wygodniejszą składnię w stylu C++ (m.in. wykorzystanie tzw. pól i metod na obiektach GTK+), jak i również biblioteka Gtk# będąca nakładką umożliwiającą wykorzystanie GTK+ na platformie .NET. Dla języka Ada została stworzona biblioteka GtkADA, umożliwiająca pełny dostęp do funkcjonalności GTK+. PyGTK to biblioteka stworzona do obsługi języka Python. W PyGTK jest napisanych wiele programów dla środowiska GNOME.

Biblioteka ta jest podstawą dla środowisk graficznych GNOME i Xfce. Na platformie uniksowej sama wykorzystuje bibliotekę GDK (odpowiedzialną za rysowanie obiektów) oraz GLib, zawierającą specjalne typy danych. Dzięki takiemu odseparowaniu GTK+ od systemu graficznego (w przypadku Uniksa jest to przeważnie X Window System) biblioteką bezpośrednio odpowiedzialną za interakcję z systemem graficznym, możliwe było łatwe przeportowanie GTK+ na inne niż uniksowe architektury (np.: Microsoft Windows oraz linuksowy DirectFB).

GTK+ przeszło duże zmiany w wersji 2.0. Do nich należą:
 pełna obsługa kodowania UTF-8,
 obsługa wygładzania czcionek i Xft,
 zaawansowany system wyświetlania i manipulacji tekstem (Pango),
 obsługa wielu języków jednocześnie,
 metody wprowadzania niezależne od X Input Method,
 system wspomagania dla osób niepełnosprawnych (ATK).

Przykładowy kod 
Przykładowy kod w języku C wyświetlający puste okienko:

#include <gtk/gtk.h>

int main(int argc, char* argv[])
{
  GtkWidget* window;

  gtk_init(&argc, &argv);

  window = gtk_window_new(GTK_WINDOW_TOPLEVEL);
  gtk_window_set_title(GTK_WINDOW(window), "GTK+");
  gtk_window_set_position(GTK_WINDOW(window), GTK_WIN_POS_CENTER);

  gtk_widget_show(window);

  g_signal_connect(G_OBJECT(window), "destroy", G_CALLBACK(gtk_main_quit), NULL);

  gtk_main();

  return 0;
}

Przykładowy kod w języku Python ładujący okienko z pliku w formacie GtkBuilder (zob. Glade):

#!/usr/bin/env python
import gtk

if __name__ == '__main__':
  builder = gtk.Builder()
  builder.add_from_file('window.glade')
  builder.connect_signals(globals())
  window = builder.get_object('window')
  window.connect('destroy', gtk.main_quit)
  window.show()
  gtk.main()

Zobacz też 
 gtkmm
 Glade
 PyGTK
 Qt
 Ultimate++
 wxWidgets
 Clutter

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 GTK+ 3 Reference Manual 

Biblioteki graficzne
GNU
 
Wolne oprogramowanie napisane w C
Obiektyw standardowy

Obiektyw standardowy – obiektyw fotograficzny lub filmowy, przy użyciu którego uzyskiwany jest obraz z perspektywą zbliżoną do tej, jaką widzi ludzkie oko. Ogniskowa obiektywu standardowego uzależniona jest od wielkości klatki filmowej lub matrycy światłoczułej aparatu; przyjmuje się, że obiektyw standardowy ma ogniskową zbliżoną do przekątnej klatki (matrycy). 

Dla typowych aparatów małoobrazkowych (film 35mm) i cyfrowych lustrzanek pełnoklatkowych za obiektyw standardowy przyjmuje się obiektyw 50 mm, dla lustrzanek cyfrowych z matrycą rozmiarów APS-C obiektyw standardowy ma ogniskową 35 mm.

Kąt widzenia obiektywu standardowego wynosi ok. 40° w poziomie i 27° w pionie, co oddaje perspektywę obrazu w sposób w jaki jest widziana przez ludzkie oko. Wbrew często spotykanym opiniom obiektyw standardowy (50 mm dla aparatów małoobrazkowych) nie rejestruje całego obrazu w taki sam sposób jak ludzkie oko, które ma kąt widzenia ok. 150° w poziomie (95° na zewnątrz, 65° wewnątrz) i 120° w pionie (ogniskowa ludzkiego oka wynosi ok. 16–22 mm), ale raczej jego środkową część.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Ogniskowa obiektywów standardowych:
!Format nośnika !! Przekątna klatki (mm) !! Standardowaogniskowa (mm)
|-
| APS-C || 28.3 || 35
|-
| 35 mm || 43 || 50
|-
| 6 × 6 cm || 79 || 80
|-
| 6 × 7 cm || 88 || 90
|-
| 6 × 9 cm || 99 || 105
|-
| 4" × 5" || 163 || 150
|}

Zobacz też 
 obiektyw stałoogniskowy
 Canon EF 50mm – przykładowe obiektywy 50 mm

Przypisy

Bibliografia

Obiektywy fotograficzne
Królestwo (biologia)

Królestwo (łac. regnum, l.mn. regna) – stosowana w systematyce organizmów kategoria systematyczna obejmująca spokrewnione typy (phylum) w zoologii, lub gromady (divisio) w botanice. Tradycyjnie, od czasów Karola Linneusza królestwo było uważane za kategorię systematyczną najwyższej rangi. Pod koniec XX w. systematycy wprowadzili wyższą od królestwa kategorię nazywaną domeną, nadkrólestwem lub cesarstwem. W nomenklaturze botanicznej i zoologicznej regulowanych przez Międzynarodowe Kodeksy Nomenklatury Botanicznej i Zoologicznej królestwo nadal jest uznawane za kategorię najwyższej rangi. Podkategorią królestwa jest podkrólestwo (subregnum). Natomiast stosowany czasem termin nadkrólestwo (superregnum), choć formalnie poprawny, używany jest w randze najwyższej kategorii systematycznej – domeny lub cesarstwa.

Trzy królestwa 
Szwedzki biolog Karol Linneusz dzielił świat ożywiony na dwa królestwa, które nazwał Regnum Animale (zwierzęta) i Regnum Vegetabile (rośliny). Świat nieożywiony zaliczył do trzeciego królestwa – Regnum Lapideum (minerały). W 1866 Ernst Haeckel wprowadził królestwo Protista. Podział organizmów na trzy królestwa był stosowany do drugiej połowy XX wieku.

Pięć królestw Whittakera 
W 1969 roku Robert Whittaker zaproponował nową koncepcję klasyfikacji organizmów, w której wyróżnił pięć królestw:
 Monera – obejmujące wszystkie prokarionty
 Protista – protisty
 Animalia – zwierzęta
 Plantae – rośliny
 Fungi – grzyby

Sześć królestw Cavalier-Smitha 
Thomas Cavalier-Smith jest autorem koncepcji podziału organizmów na sześć (początkowo osiem) królestw, zgrupowanych w dwóch cesarstwach (ang. empire). Cavalier-Smith dodał – do pięciu dotychczas akceptowanych (bakterie, protisty, grzyby, rośliny oraz zwierzęta) – królestwo Chromista.

Pozycja taksonomiczna 
Położenie królestwa i podkrólestwa w hierarchii taksonomicznej wygląda następująco:
 domena (także cesarstwo lub nadkrólestwo)
 królestwo (regnum)
 podkrólestwo (subregnum)
 gromada (divisio) dla roślin lub typ (phylum) dla zwierząt

Zobacz też 

 taksonomia roślin
 taksonomia zwierząt
 Drzewo Życia

Przypisy 

Taksonomia
Taksonomia

Taksonomia (gr. τάξις táksis „układ, porządek” + νόμος nómos „prawo”) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych

Niekiedy słowem tym określa się określony podział (układ) systematyczny danej grupy organizmów. Termin „taksonomia” – początkowo zdefiniowany przez de Candolle'a (1813) jako nauka o teorii klasyfikacji organizmów – jest bliskoznaczny z terminem „systematyka”, który w pierwotnej definicji odnosił się do zastosowań praktycznych tej klasyfikacji. W 1969 Ernst Mayr zdefiniował taksonomię jako teorię i praktykę klasyfikacji. Niektórzy naukowcy synonimizują terminy „taksonomia” i „systematyka”.

Historycznie taksonomia wywodzi się z prób usystematyzowania gatunków biologicznych, ale jej metody mogą być stosowane także do przedmiotów badań innych nauk. Również z powodów historycznych wyróżnia się dwie gałęzie taksonomii:
 taksonomia fenetyczna – opierająca się na relacjach podobieństwa między klasyfikowanymi obiektami.
 taksonomia filogenetyczna – opierająca się na relacjach pokrewieństwa klasyfikowanych obiektów.

Metody taksonomii fenetycznej można zastosować wszędzie tam, gdzie można stosować metody statystyczne np. w biologii, medycynie, naukach społecznych.

Metody taksonomii filogenetycznej mogą być stosowane tylko do takich obiektów, dla których możliwe jest zdefiniowanie relacji pokrewieństwa. Są to przede wszystkim organizmy żywe oraz ich geny, ale mogą też być memy lub ogólniej zbiory replikatorów, np. języki. Metody filogenetyczne stosowane są w informatyce do analizy wyników działania algorytmów genetycznych.

Nomenklaturę, czyli zasady tworzenia i stosowania nazw systematycznych, określają specjalne kodeksy nomenklatoryczne. Tworzone są one odrębnie dla bakterii, zwierząt oraz roślin i grzybów, tak że w efekcie istnieje odrębna nomenklatura botaniczna, zoologiczna i dotycząca bakterii.

Zobacz też 

 Taksonomia roślin
 Taksonomia zwierząt
 Analiza skupień

Przypisy

Linki zewnętrzne 
  Taxonomy , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-13].
Obiektyw

Obiektyw – element (np. soczewka, układ optyczny lub układ magnetyczny) zbierający i przenoszący obraz obserwowanego przedmiotu do dalszej części urządzenia. Do najczęściej stosowanych obiektywów zalicza się:
 obiektyw fotograficzny – przenoszący obraz na błonę fotograficzną, matrycę światłoczułą aparatu cyfrowego albo matówkę aparatu fotograficznego;
 obiektyw mikroskopu – pozwalający na obserwację obiektu przez okular (najczęściej) albo na utrwalenie go na błonie fotograficznej (rzadziej),
 obiektyw teleskopu – pozwalający na utrwalenie obiektu na błonie fotograficznej (najczęściej) albo na jego bezpośrednią obserwację (rzadziej).

Zobacz też 
obiektywy fotograficzne:
 długoogniskowy
 krótkoogniskowy
 lustrzany
 miękkorysujący
 pryzmatyczny
 stałoogniskowy
 standardowy
 zmiennoogniskowy
 szerokokątny
 teleobiektyw

Linki zewnętrzne 
  John Shaw, Fotografia Krajobrazu: Obiektywy
 Jaki obiektyw do lustrzanki dla amatorów, czyli wybieraj z głową (poradnik)
System (geologia)

System –  formalna jednostka chronostratygraficzna stanowiąca część eratemu, dzieląca się na oddziały; sekwencja skał powstałych w ciągu jednego okresu geologicznego.

Zobacz też
stratygrafia
geologia
tabela stratygraficzna

Bibliografia

Stratygrafia
Matówka

Matówka – półprzezroczysty materiał, przeważnie płytka szklana z mechanicznie lub chemicznie zmatowioną jedną z powierzchni (5 na rysunku obok), służący w aparatach fotograficznych do ustawienia i kontroli ostrości oraz kadrowania. Dla ułatwienia obserwacji obrazu i dokładnego ustawiania ostrości, najczęściej występuje z innymi elementami, jak wizjer (8), pryzmat pentagonalny (7), soczewka Fresnela (6), mikroraster lub dalmierz klinowy.

W aparatach studyjnych po ustawieniu ostrości matówka ręcznie zastępowana jest kasetą z filmem. W lustrzankach jednoobiektywowych po ustawieniu ostrości matówkę (5) zasłania lustro (2) i obraz dociera do migawki (3), a po jej otwarciu na błonę fotograficzną lub matrycę światłoczułą. W lustrzankach dwuobiektywowych obraz stale pada na matówkę przez dodatkowy obiektyw.

Bibliografia 
 Matówka – Optyczne.pl

Budowa aparatu fotograficznego
Kąpielisko

Kąpielisko – oznakowany fragment wód powierzchniowych, wykorzystywany przez dużą liczbę osób kąpiących się. Najczęściej są ustanawiane przy naturalnych zbiornikach wodnych, jak jeziora, morza lub rzeki. Na strzeżonych kąpieliskach o bezpieczeństwo osób kąpiących się dbają ratownicy wodni.

Często w pobliżu gorących źródeł zakładane są kąpieliska termalne lub lecznicze, ze specjalnie przygotowanymi basenami do zdrowotnych kąpieli. Przykładem kąpieliska termalnego jest kompleks w Beszeniowej (słow. Bešeňová) na Słowacji. Także kąpielisko w Rajcu korzysta ze źródeł wód termalnych, o temperaturze 38 °C.

W Polsce corocznie rady gmin określają, w drodze uchwały wykaz kąpielisk na terenie gminy lub na polskich obszarach morskich przyległych do danej gminy. W stosunku do kąpielisk może zostać wydany stały zakaz kąpieli.

Jedną z form wyróżnienia kąpielisk na świecie są przyznawane corocznie Błękitne Flagi.

W Polsce ustalono, że kąpieliskiem nie jest: basen pływacki, basen uzdrowiskowy, zamknięty zbiornik wodny podlegający oczyszczaniu lub wykorzystywaniu w celach terapeutycznych, sztuczny, zamknięty zbiornik wodny, oddzielony od wód powierzchniowych i wód podziemnych.

W 1975 r. Rada Unii Europejskiej określiła wymogi jakościowe dla wody w kąpieliskach, gdzie zostały ustalone parametry wytyczne (G) oraz obowiązkowe (I) Dyrektywy 76/160/EEC. Dyrektywa ta obowiązywała do 2014 roku i została zastąpiona Dyrektywą kąpieliskową, czyli Dyrektywą 2006/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. dotyczącą zarządzania jakością wody w kąpieliskach i uchylającą dyrektywę 76/160/EWG. W 2011 r. Komisja Europejska ustanowiła symbole informujące o klasyfikacji wody w kąpielisku, a także symbole informujące o zakazie kąpieli lub zaleceniu niekąpania się.

W Polsce ustalono, że w czasie dyżuru ratownicy mają obowiązek wywieszania na maszcie odpowiednich flag informacyjnych w kąpielisku. Wywieszona biała flaga oznacza dozwoloną kąpiel, a czerwona flaga oznacza zakaz kąpieli. Flagę czerwoną wywiesza się w przypadku, gdy co najmniej:
 temperatura wody wynosi poniżej 14 °C;
 widoczność jest ograniczona do 50 m;
 szybkość wiatru przekracza 5 stopni w skali Beauforta;
 występują fale powyżej 70 cm, z pojawiającymi się pienistymi, białymi grzywami;
 występują silne prądy wsteczne;
 trwa akcja ratownicza;
 prędkość nurtu wody przekracza 1 m/s;
 występuje chemiczne lub biologiczne skażenie wody;
 występują wyładowania atmosferyczne.

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Serwis kąpieliskowy prezentujący dane o zarejestrowanych kąpieliskach Główny Inspektorat Sanitarny
Libretto

Libretto – tekst stanowiący podstawę dzieła sceniczno-muzycznego, takich jak opera, operetka, kantata, musical czy balet.

Forma 
W zależności od formy libretto może składać się z partii o różnym przeznaczeniu i charakterze – najczęściej zawiera ono treść partii wokalnych (arie), a także partii melorecytowanych (recytatywy), ale także ewentualne partie monologów, dialogów i chórów. Libretto pełni też funkcję zbliżoną do scenariusza. Wiąże się ściśle z muzyką, bez niej traci swój sens – nie może być wystawiane jako samodzielne dzieło dramatyczne. Niezależnie od wartości literackiej i scenicznej, libretto powinno być skonstruowane w sposób przejrzysty, podkreślać węzłowe momenty akcji, bez wchodzenia w szczegóły. Forma i charakter libretta operowego zależą od tendencji stylistycznych epoki. Przeważnie jednak jego forma nawiązuje do formy dramatu typowej dla danego okresu historycznego. Dzieje się tak, ponieważ opera nie jest niczym innym, jak „umuzycznionym” dramatem mówionym.

Za głównego twórcę opery uważa się kompozytora, dlatego nazwisko librecisty wymieniane jest najczęściej jako mniej ważne, a czasem całkowicie pomijane. Kompozytorzy piszący własne libretta należą do zdecydowanych wyjątków. Najbardziej znanym z nich jest Richard Wagner. Z kolei inny kompozytor, Alban Berg, adaptował na potrzeby swoich oper istniejące sztuki sceniczne (dramaty) innych autorów (opery: Lulu i Wozzeck).

Polskie libretta 
Pierwsze polskie libretta operowe powstawały w XVII wieku; były to tłumaczenia librett włoskich i francuskich, sporządzane dla publiczności nieznającej języków obcych i rozdawane przed rozpoczęciem widowiska. Twórcą pierwszych polskich, oryginalnych librett operowych był Wojciech Bogusławski (Nędza uszczęśliwiona, 1778, według kantaty Franciszka Bohomolca, z muzyką Macieja Kamieńskiego, Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale, 1794, z muzyką Jana Stefaniego). W XIX wieku do znanych polskich librecistów należeli: Jan Chęciński, twórca libretta do oper Verbum nobile, Straszny dwór i Paria Stanisława Moniuszki, oraz Włodzimierz Wolski, twórca libretta do Halki i Hrabiny tego samego kompozytora.

Słynni libreciści 

 Lorenzo Da Ponte
 Pietro Metastasio
 Pierre de Marivaux
 Henri Meilhac
 Eugène Scribe
 Francesco Maria Piave
 Arrigo Boito
 Ranieri de’ Calzabigi

Zobacz też 

 partytura

Balet
Gatunki literackie
 
Musical
Opera
Operetka
Orkiestra

Orkiestra – duży zespół instrumentalny, liczący zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu, a nawet ponad stu instrumentalistów. W celu synchronizacji gry takiej ilości wykonawców w orkiestrze potrzebny jest dyrygent.

Orkiestra ma swoje źródła w zespołach odtwarzających muzykę na arystokratycznych dworach włoskich w późnym średniowieczu i renesansie. Wczesne orkiestry były kilku- lub kilkunastoosobowymi zespołami muzycznymi i nie potrzebowały dyrygenta. Zwykle były połączeniem kwartetów (lub kwintetów) smyczkowego i dętego z towarzyszeniem klawesynu i w razie potrzeby instrumentów perkusyjnych. Począwszy od wieku XVII, wraz ze wzrostem znaczenia mieszczaństwa i związanym z tym wzrostem aspiracji kulturalnych, muzykę zaczęto wykonywać w czasie koncertów publicznych w parkach oraz teatrach muzycznych. Proces ten rozpoczął się w Niemczech i wkrótce objął inne kraje Europy. Wykonywanie muzyki w wielkich teatrach wymagało zapewnienia odpowiedniego natężenia dźwięku. Powodowało to wzrostu liczebności orkiestry, która ostatecznie przyjęła kształt orkiestry symfonicznej.

Typy orkiestr 

 orkiestra symfoniczna
 orkiestra kameralna
 orkiestra smyczkowa
 orkiestra dęta

Zobacz też 
 big band
 filharmonia
 Orkiestra
Reprezentacyjna Marynarki Wojennej
 Deutsche Orchestervereinigung – niemiecki związek zawodowy muzyków orkiestrowych

Rodzaje zespołów muzycznych
Sniffer

Sniffer – program komputerowy lub urządzenie, którego zadaniem jest przechwytywanie i ewentualnie analizowanie danych przepływających w sieci.

Wspólną cechą wielu takich analizatorów jest przełączenie karty sieciowej w tryb mieszany (ang. promiscuous), w którym urządzenie odbiera wszystkie ramki z sieci, także te nieadresowane bezpośrednio do niego; sniffery mogą być uruchamiane także na routerze lub na komputerze będącym jedną ze stron komunikacji sieciowej – i w tych przypadkach tryb promiscuous nie jest konieczny.

Sniffer stanowi nieodzowne narzędzie diagnostyczne większości administratorów sieci, zwłaszcza podczas diagnostyki problemów z niezawodnością lub wydajnością połączeń. Może być również stosowany do monitorowania aktywności sieciowej osób trzecich, co jest w większości przypadków niezgodne z prawem. W celu ochrony przed takimi atakami, niektóre protokoły komunikacyjne stosują mechanizmy kryptograficzne.

Najczęściej używanymi programami tego typu są: tcpdump, sniffit, ettercap, dsniff, wireshark (dawniej ethereal) oraz snort. Ten ostatni pełni także funkcję sieciowego systemu wykrywania intruzów. Istnieją także liczne bardziej specjalizowane narzędzia tego typu (np. komercyjne systemy przeznaczone na potrzeby organów ścigania i służb wywiadowczych).

Zobacz też 
 Carnivore

Przypisy 

Poufność
Programy narzędziowe
Pancolar 1,8/50

Pancolar 1,8/50 – obiektyw standardowy produkowany niegdyś przez zakłady Carl Zeiss Jena w Jenie i sprzedawany z różnymi aparatami fotograficznymi. Najczęściej był to aparat fotograficzny Praktica z mocowaniem obiektywu M42 oraz Exa/Exakta (wówczas był to Pancolar 2/50 z mocowaniem bagnet Exakty). Winietuje nieznacznie tylko przy pełnym otworze (f/1,8). Jego wadą jest słaba charakterystyka w zdjęciach robionych pod światło, widoczna „flara” oraz spadek kontrastu. Wynika to z konstrukcji optycznej obiektywu oraz niedoskonałości powłok antyrefleksyjnych MC. Istnieje wersja z powłokami MC (jest to napisane z przodu obiektywu) i bez tzw. zebry (charakterystycznego czarno-srebrnego pierścienia ostrzenia)

Obecnie stosowany do aparatów cyfrowych (poprzez odpowiednie przejściówki).

Zobacz też 
 obiektyw

Obiektywy stałoogniskowe
M42 (fotografia)

M42 – typ mocowania obiektywów w aparatach fotograficznych z wymienną optyką w postaci drobnozwojowego gwintu metrycznego M 42×1, stosowany powszechnie w starszych aparatach takich jak Pentax, Praktica, Ricoh, Yashica, Zenit i wielu innych, a stosowany także w wielu obiektywach firm zewnętrznych produkujących tylko obiektywy.

Po raz pierwszy mocowanie zastosowano w modelu Contax S firmy Zeiss z 1949 roku. W aparatach z wymienną optyką mocowanie było przez następne dekady bardzo popularne, a przez większość firm było stosowane aż do lat 70., gdy w końcu zostało zastąpione mocowaniami bagnetowymi, niekompatybilnymi pomiędzy producentami.

Obiektywy tego standardu są bardzo rozpowszechnione, w szczególności ze względu na ich niską cenę w porównaniu z nowymi obiektywami z mocowaniem bagnetowym i dodatkami typu AF (auto focus) czy stabilizacja obrazu. Są nadal produkowane.

Za pośrednictwem adapterów mogą być także montowane do części aparatów z bagnetem. Z lustrzankami Nikona nie pozwalają na ustawienie ostrości na nieskończoność bez zastosowania optyki korekcyjnej, która musi znajdować się w adapterze. W większości pozostałych wystarcza adapter w postaci pierścienia. Prawidłowo pracują z nowymi cyfrowymi lustrzankami Pentaxa i Samsunga, a także z Olympusem, Canonem, Minoltą, Sony Alfa oraz aparatami NEX (marki Sony). Pentax jako jedyny jest całkowicie zgodny ze starymi obiektywami M42 i do aparatów tej firmy można dostać po najniższej cenie przejściówki, tzw. adaptery, gdyż nie potrzebują one ani styków (Canon), ani też dodatkowej optyki (Nikon).

Mniej popularny, ale również rozpowszechniony w mocowaniach obiektywów był gwint M39×1, stosowany np. w sowieckich aparatach marki FED. Istnieją również adaptery M42/M39 w postaci obustronnie gwintowanych pierścieni.

Wersje mocowania M42 
 zwykłe – tylko mechaniczne mocowanie obiektywu; np. Zenit E,
 auto – z popychaczem automatycznie przymykającym przysłonę; np. Praktica MTL 3,
 electric – ze stykami światłomierza, pozwalającymi mierzyć oświetlenie przy otwartej przysłonie; np. Praktica VLC 3.

Adaptery do mocowania w wersji auto zawierają poziomy pierścień, o który opiera się popychacz, chowając się w całości. Istnieją również adaptery uniwersalne, tzn. z wyjmowalnym pierścieniem.

Linki zewnętrzne 
 Catalog of M42 lenses 

Obiektywy fotograficzne
Boecjusz z Dacji

Boecjusz z Dacji (Boëthius, Boecjusz z Danii) (ur. w pierwszej połowie XIII w., zm. w drugiej połowie XIII w.) – średniowieczny filozof działający na Uniwersytecie Paryskim.

Powiązany z Sigerem z Brabantu, był najbardziej znanym propagatorem awerroizmu, który powstał jako interpretacja myśli Arystotelesa, dokonana przez Awerroesa. Napisał wiele ksiąg po łacinie, które zostały zgromadzone w sześciu tomach Boëthii Daci opera i wydrukowane w Kopenhadze. Zajmował się logiką, filozofią przyrody, metafizyką i etyką.

Jako przedstawiciel łacińskiego awerroizmu został w 1277 potępiony przez biskupa Étienne Tempiera. Po opuszczeniu Paryża udał się na odosobnienie w Orvieto. Następnie przystąpił do zakonu dominikanów.

Zobacz też 
 Temistios

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 De Summo Bono oraz De Mundi Aeternitate Boecjusza z Dacji (łaciński oryginał)

Urodzeni w XIII wieku
Zmarli w XIII wieku
Wykładowcy Uniwersytetu Paryskiego
Duńscy scholastycy
Podział administracyjny

Podział administracyjny (również podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest m.in. usprawnienie realizacji zadań przez organy administracji publicznej. Obszary te nazywane są jednostkami podziału terytorialnego kraju, jednostkami podziału terytorialnego państwa lub jednostkami podziału administracyjnego.

Cechy podziału administracyjnego 
Podział administracyjny jest rodzajem regionalizacji, tzn. podziału państwa na regiony (nazywane regionami administracyjnymi) uwzględniającego pewne kryteria geograficzne, historyczne, gospodarcze, społeczne lub prawno-administracyjne. Wytyczenie jednostek podziału administracyjnego powinno uwzględniać wykształcone już powiązania przestrzenne oraz przemieszczenia ludności. Trudność takiego podziału polega na tym, że granice regionów geograficznych tworzą strefy przejściowe, podczas gdy granice regionów administracyjnych muszą być jednoznaczne. Podział administracyjny jest zatem wynikiem pewnych kompromisów. Obecnie dużą wagę przywiązuje się do opinii społeczności lokalnych.

Podziały administracyjne odznaczają się także ciągłością przestrzenną i kompletnością, tzn. że całe terytorium kraju jest pokryte jednostkami tego samego poziomu, a żaden obszar nie jest pominięty. Podziały administracyjne są wielostopniowe i mają charakter hierarchiczny. Oznacza to, że jednostki niższego rzędu zawierają się w jednostkach wyższego rzędu, którym są także podporządkowane.

Jednostki pomocnicze i podziały specjalne 
W niektórych państwach obok podstawowego podziału kraju istnieją także jednostki pomocnicze. Mogą one istnieć na różnych poziomach: najniższym (np. sołectwa, dzielnice), czy najwyższym (np. makroregiony planistyczne w podziale na 16 województw).

Ponadto niezależnie od struktur administracyjnych istnieją tzw. podziały specjalne. Wyznaczają one przestrzenną organizację działań instytucji państwowych (np. wojska, kolei, sądownictwa, lasów państwowych – nadleśnictwa) czy niepaństwowych (np. związków wyznaniowych – diecezje, parafie, gminy wyznaniowe). Dąży się do tego, by granice podziałów specjalnych dla instytucji państwowych były, o ile to możliwe, zgodne z podziałem administracyjnym.

Nazwy jednostek podziału administracyjnego na świecie 
Przykładowe nazwy jednostek podziału administracyjnego na świecie:

Zobacz też 
 podział administracyjny Polski
 podziały administracyjne państw świata

Przypisy
Ramadan

Ramadan (, ramaḍān; per., paszto, czecz. ramzan; tur. ramazan; , ramajāna) – dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego. Dla muzułmanów jest święty, gdyż w tym miesiącu rozpoczęło się objawianie Koranu – archanioł Gabriel (arab. Dżibril) ukazał się Mahometowi, przekazując kilka wersów przyszłej świętej księgi islamu.

Podczas trwania ramadanu od świtu do zachodu Słońca muzułmaninowi nie wolno spożywać żadnych pokarmów, pić żadnych napojów (w tym wody) ani uprawiać seksu (→ saum). Ostatni posiłek przed kolejnym dniem postu jedzą przed świtem – w momencie kiedy usłyszą wołanie do porannej modlitwy fadżr, powstrzymują się od dalszego jedzenia i picia. W ramadanie muzułmanie zwykle spożywają dwa posiłki – iftar po zachodzie słońca oraz suhur przed świtem. Jednak obowiązkiem muzułmanina podczas ramadanu jest szczególna wstrzemięźliwość nie tylko wobec doznań cielesnych, ale i wewnętrznych złych skłonności do fałszu, obłudy, obmowy, kłamstw. 

Post to inaczej ochrona przed karą Allaha. Ci, którzy poszczą, wchodzą do raju z bramy „ar-Rajan” (gdzie raj ma 8 bram, piekło 7, a odległość między bramami wynosi 70 lat). Kobiety ciężarne, karmiące matki, osoby chore psychicznie i podróżujący nie muszą przestrzegać ramadanu. W zamian mogą wybrać sobie 30 dowolnych dni w ciągu roku na post, a w czasie ramadanu nakarmić przynajmniej jedną osobę, której nie stać na przyzwoity posiłek. Al-Buchari wyraźnie nakazuje, aby podczas ramadanu wstrzymywać się od wszelkich konfliktów i walk: „kiedy pościsz, nie powinieneś mówić złych rzeczy ani krzyczeć, a jeśli ktoś będzie chciał kogoś przekląć lub z nim walczyć, niech powie: – poszczę”.

Obchodzenie Ramadanu według badań zrealizowanych przez TGM Research w 2022 i 2023 roku wśród muzułmanów było szeroko rozpowszechnione. Średni odsetek osób stwierdzających, że obchodzą Ramadan wyniósł ponad 94% wśród 18 badanych krajów i terytoriów. Regiony z wysokimi wskaźnikami obchodzenia Ramadanu wśród muzułmanów obejmują Azję Południowo-Wschodnią, Azję Południową, Bliski Wschód i Afrykę Północną oraz większość Afryki Subsaharyjskiej. Odsetek jest nieznacznie niższy w Azji Środkowej oraz w Europie Południowo-Wschodniej (ponad 80%).

Zobacz też 
 Wielki post
 Adwent

Przypisy 

Kalendarz muzułmański
Miesiące
Pięć filarów islamu
Garkuchnia

Garkuchnia (z niem. Garküche) – tania jadłodajnia wydająca jedną lub kilka prostych potraw przygotowywanych na zapas w dużych kotłach.

Przypisy 

Obiekty gastronomiczne
Arianie

arianie – zwolennicy arianizmu, doktryny teologicznej Ariusza (zm. 336)
 arianie – potoczna nazwa braci polskich, wspólnoty powstałej w latach 1562–1563
 Arianie – polski zespół muzyczny założony w 1969 roku