alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Foelie

Foelie (ook: folie) is een in de keuken gebruikte specerij met een vrij zachte smaak. Foelie is de gedroogde zaadmantel van de muskaatnoot, afkomstig van de muskaatboom (Myristica fragrans). Het woord foelie stamt af van het Latijnse woord folium, voor "blad" of "vlies" (vergelijk folie).

Geschiedenis 

Vanaf de middeleeuwen behoort het in Europa tot de geliefde specerijen. Na 1600 had de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) gedurende lange tijd het monopolie op de productie en handel in foelie en nootmuskaat. De organisatie dwong af dat muskaatbomen alleen op de Molukken groeiden, in het bijzonder op de Banda-eilanden. De Engelsen slaagden er uiteindelijk in muskaatbomen te verbouwen op Grenada en braken zo het monopolie. Toen ook de Fransman Pierre Poivre het zaad meesmokkelde en het begon te kweken, verloren ook de Engelsen hun positie.

Productie 
De zaadmantel van de muskaatnoot is niet volledig gesloten maar bestaat uit onregelmatig gevormde sliertjes, rondom het zaad. Dit is de foelie. De productie ervan is dus onlosmakelijk verbonden met die van nootmuskaat. Bij de oogst is de foelie karmozijnrood, maar na het drogen is de kleur oranjeachtig. Foelie uit Grenada droogt oranjegeel op. Tijdens het drogen wordt het met zout water besproeid. Een volledig stuk foelie is ongeveer drie centimeter lang en een millimeter dik.

Gebruik 
Foelie wordt in de Nederlandse keuken vooral gebruikt bij het stoven van vlees (runderlappen) en in soepen. Ook van speculaaskruiden maakt foelie deel uit. Het is een onmisbaar bestanddeel van de Oost-Vlaamse donkere vlaaien zoals Aalsterse vlaai. In de Beierse keuken wordt foelie gebruikt bij de bereiding van Weißwurst, een met kalfsvlees bereide worstsoort. In Frankrijk gebruikt men het kruid ook bij vis.

Foelie wordt verder toegepast in parfum en likeur, bijvoorbeeld in chartreuse.
Het wordt ook gebruikt in het Franse aperitief Hypocras, gebaseerd op de middeleeuwse drank Hipocras.

Mutageen 
Foelie bevat de stoffen safrol en methyleugenol. Uit dierproeven en ander onderzoek blijkt dat deze stoffen gentoxisch en daarmee mogelijk kankerverwekkend zijn.

Specerij
Veronica Superguide

Veronica Superguide (voorheen Veronica Magazine) is een Nederlandse gids voor film en tv, uitgegeven door Veronica Uitgeverij BV, sinds 20 april 2020 onderdeel van DPG Media.

Veronica Superguide bestaat, naast het wekelijkse magazine, uit verschillende specials, een website, een podcast en social mediakanalen. De gids heeft een brede doelgroep en richt zich op iedereen die graag goed op de hoogte wil zijn van alles wat er op een scherm te zien is, zowel op lineaire tv als op streamingkanalen en in de bioscoop.

Veronica Magazine was oorspronkelijk in handen van Vereniging Veronica, maar momenteel is er geen eigendomsrelatie meer. Wel is er nog sprake van een naamlicentie-overeenkomst.

Oplage
Totaal betaalde gerichte oplage volgens HOI, Instituut voor Media Auditing, vanaf 2016 NOM.
 1990: 1.037.572
 2000: 1.115.916
 2004: 1.066.856
 2006: 1.013.200
 2007: 1.003.534
 2011: 795.556
 2012: 696.864
 2013: 588.485
 2014: 470.145
 2015: 386.919
 2016: 311.028
 2017: 258.758
 2018: 214.565
 2019: 177.499
 2020: 156.923
 2021: 140.672
 2022: 123.857
 2023: 119.265

Geschiedenis 
Oorspronkelijk was het Veronica Magazine een initiatief van de zeezender Radio Veronica. Later ging het tijdschrift fungeren als verenigingsblad annex omroepgids van de VOO. In 2003 bracht de Vereniging Veronica de Veronica Uitgeverij BV onder bij SBS Broadcasting BV, als onderdeel van de samenwerking tussen SBS, Vereniging Veronica en Sky Radio. SBS Nederland was van 29 juli 2011 tot 19 juli 2017 via SBS Broadcasting in handen van Sanoma Media en Talpa Media. Daarvoor was Veronica Uitgeverij (via SBS Broadcasting) in handen van ProSiebenSat.1 Media AG. Sinds 19 juli 2017 is de uitgeverij in handen van Sanoma die de uitgeverij samen met haar Nederlandse uitgeefactiviteiten op 20 april 2020 heeft verkocht aan DPG Media die thans eigenaar is van het blad.

Het eerste nummer van Veronica Magazine verscheen op 30 september 1971 in een oplage van 35.000 exemplaren. In april 1975 werd de wekelijkse verschijningsfrequentie tijdelijk teruggeschroefd naar één keer per veertien dagen. Na de toelating van de VOO tot het publieke omroepbestel werd Veronica Magazine vanaf januari 1976 weer een weekblad met daarin nu ook de programmagegevens van de diverse radio- en tv-zenders.

In verband met de zeer snel dalende oplage van Veronica Magazine werd in oktober 2014 besloten tot een ingrijpende reorganisatie van de redactie, waarbij achttien medewerkers boventallig werden verklaard.

In mei 2021 werd er een naamsverandering doorgevoerd en ging het magazine verder als Veronica Superguide, nadat Superguide en het Veronica Magazine werden samengevoegd. Het vernieuwde magazine verschijnt, net als Veronica Magazine, wekelijks.

Televisiegids
Nederlands tijdschrift
Veronica Omroep Organisatie
Goa

Goa (India), een gebied aan de westkust van India, tot 1961 een Portugese kolonie, tegenwoordig een deelstaat van India
 Goa Velha (Portugees voor Oud Goa), de vroegere hoofdstad van alle toenmalige Portugese Aziatische bezittingen, tegenwoordig grotendeels een ruïnestad
 Patriarchaat Oost-Indië, een rooms-katholiek patriarchaat dat zetelt in Goa Velha
 Goa (Camarines Sur), een gemeente in de Filipijnse provincie Camarines Sur
 Tibetaanse gazelle, een soort antilope
 Goa (bordspel), een bordspel
 Goa (muziekstijl), een elektronischemuziekstijl
 de luchthaven van Genua, Aeroporto di Genova Cristoforo Colombo, aangeduid met de IATA-afkorting GOA
 Gemiddeld omzetaandeel
 gemeentelijk opsporingsambtenaar, een buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) in dienst van een gemeente, met een breed takenpakket
 Grade of Automation (automatiseringsgraad), zie Automatische treinbesturing.
Boudewijn (voornaam)

Boudewijn is een voornaam die afkomstig is uit het Germaans en betekent stoutmoedige (boud) vriend (win). Andere vormen zijn Baldwin, Bauduin of Bouwe.

Beroemde naamdragers

Graven van Vlaanderen 
Boudewijn I met de IJzeren Arm (ca. 837/40-879)
Boudewijn II de Kale ((863-918)
Boudewijn III (940-962)
Boudewijn IV met de Baard (980-1035)
Boudewijn V van Rijsel (1013-1067), 'de Grote'
Boudewijn VI van Hasnon (1030-1070)
Boudewijn VII met de Bijl (1093-1119)
Boudewijn VIII = Boudewijn de Moedige (ca. 1150-1195)
Boudewijn IX = Boudewijn I van Constantinopel (1172-1205)

Graven van Henegouwen 
Boudewijn I = Boudewijn VI van Vlaanderen
Boudewijn II (ca. 1056-1098)
Boudewijn III (?-1120)
Boudewijn IV de Bouwer (ca. 1109-1171)
Boudewijn V = Boudewijn de Moedige
Boudewijn VI = Boudewijn I van Constantinopel

Graven van Namen
Boudewijn I = Boudewijn de Moedige
Boudewijn II (1217-1273)

Keizers van Constantinopel 
Boudewijn I (1172-1205)
Boudewijn II = Boudewijn II van Namen

Koningen van Jeruzalem 
Boudewijn I (ca. 1068-1118)
Boudewijn II van Rethel (?-1131)
Boudewijn III (1130-1162)
Boudewijn IV de melaatse (1161-1185)
Boudewijn V van Montferatto (1177-1186)

Belgische koningshuis 
Boudewijn (1930-1993), Belgisch koning
Prins Boudewijn (1869-1891), zoon van de graaf van Vlaanderen

Heren van Aalst 
Boudewijn I van Gent (1046 -1082)
Boudewijn II van Gent (1082-1097)
Boudewijn III van Gent (1097-1127)

Andere 
Boudewijn Büch (1948-2002), Nederlands dichter, schrijver en televisiepresentator
Boudewijn de Groot (1944), Nederlands zanger
Boudewijn Zenden (1976), Nederlands voetballer
Boudewijn Pahlplatz (1971), Nederlands voetballer
Boudewijn (proost), (voormalig) proost van het kapittel van de Sint-Donaaskerk in Brugge

Jongensnaam
Galileo

Galileo Galilei (1564-1642), Italiaans natuurfilosoof, astronoom en wiskundige
 Galileo (computersysteem), computerreserveringssysteem
 Galileo (navigatiesysteem), Europees navigatiesysteem
 Galileo (ruimtesonde), ruimtesonde
 Galileo (EO), wetenschapsprogramma van de Evangelische Omroep
 Galileo (RTL 5), populair-wetenschappelijk programma van RTL 5
 Galileo (1968), een film van Liliana Cavani
 Galileo (1975), een film van Joseph Losey
 Galileo (exoplaneet), een planeet van de ster 55 Cancri
Telescoopvizier

Een telescoopvizier is een als vizier op een geweer of ander wapen (bijvoorbeeld kruisboog, handboog) gemonteerde verrekijker waarmee men het doel beter kan zien.

Door middel van kruisdraden kan men de plaats waarnemen waar het projectiel zal gaan raken als het wapen wordt stilgehouden bij het lossen van het schot, als even wordt afgezien van andere verstorende factoren zoals windsnelheid, omhoog of omlaag schieten etc. Er is over het algemeen een verstelmogelijkheid in hoogte voor verschillende afstanden en instelmogelijkheden om op de karakteristieke eigenschappen van de schutter in te kunnen spelen. Omdat het projectiel een kromme baan volgt en het licht door het vizier (bij lucht van gelijke temperatuur) een rechte lijn moet een telescoopvizier afgesteld worden op een bepaalde afstand.

Voor het schieten met een helling omhoog of omlaag of met zijwind wordt het precies afstellen een ingewikkelde zaak, zeker als er niet "ingeschoten" kan worden. De uitwendige ballistiek houdt zich bezig met het gedrag van projectielen tussen het verlaten van de loop en de inslag.

Een laservizier is een richthulpmiddel waarbij aan het wapen een laserapparaat gekoppeld is. Ook de laserstraal volgt een rechte lijn, dus ook hierbij moet nauwkeurig afgesteld of ingeschoten worden.

Het schieten met een telescoopvizier heeft enkele voordelen ten opzichte van een vizier met korrel en keep. Bij dit laatste moet er op drie dingen tegelijk worden gelet: de keep, de korrel en het doel. (Bij een telescoopvizier is er alleen het draadkruis en het doel.) Tijdens het kijken stelt het oog zich soms onwillekeurig in op een van deze drie afstanden zodat het zicht af en toe wazig wordt. Bij lichte schemering is het doel ook duidelijker te zien, doordat het grotere oppervlak van de lens licht vanaf het doel opvangt dat zonder telescoop buiten de pupil was gevallen.

Externe links 

Optisch instrument
Vuurwapentechniek
User Datagram Protocol

Het User Datagram Protocol (UDP) is een van de basisprotocollen van het internet. Het protocol opereert op hetzelfde niveau als TCP en wordt beschreven in RFC 768.

UDP geldt als onbetrouwbaar: het protocol verifieert niet of de gegevens daadwerkelijk aankomen en garandeert niet dat de gegevens in dezelfde volgorde aankomen, wat bij TCP wel het geval is. Een aantal protocollen dat via UDP werkt, implementeert zelf een verificatiemethode. Hiermee zorgen ze effectief voor een vervanging van de functionaliteit die TCP heeft op dit gebied.

UDP wordt veel gebruikt bij toepassingen waar het snel overdragen van de gegevens en een korte reactietijd zeer belangrijk is, en het minder erg is dat er gegevens verloren kunnen gaan, zoals bij telefonie, videoconferencing, DNS of het online spelen van actievolle spellen, zoals first-person shooters.

Indien TCP gebruikt zou worden voor dit soort toepassingen, zou een fout bij de datacommunicatie leiden tot het telkens opnieuw verzenden/ontvangen van een ontbrekend datapakket totdat het foutloos is overgezet.

Structuur
Een UDP-bericht (merk op dat we hier niet spreken over een pakket of frame) bestaat uit een header (de 'koptekst') en een datadeel:

Het kopstuk, het volledige stuk voor het datadeel, bevat vier velden van elk twee bytes:
bron: poortnummer van het verzendende proces
bestemming: poortnummer van het ontvangende proces
lengte: aantal bytes in het bericht
controle: 0000 wil zeggen dat er geen controlewaarde gegenereerd is, anders bevat dit veld de controlewaarde. Het controlegetal of checksum dient om fouten te detecteren, niet voor foutcorrectie.

Poorten 
Lijst van enkele poorten die gebruikt worden door UDP-diensten:

7 Echo
18 Message Send Protocol
53 Domain Name System
69 Trivial File Transfer Protocol
92 Network Printing Protocol
115 Simple File Transfer Protocol
123 Network Time Protocol
137 NetBIOS Name Service
161 Simple Network Management Protocol
1194 OpenVPN

Internetprotocol
BNF (metataal)

BNF (Backus-Naur form) is een notatie voor contextvrije grammatica's, een metataal om de structuur van talen te beschrijven met productieregels.

De notatie werd ontwikkeld door John Backus (en licht gewijzigd door Peter Naur) voor het beschrijven van de syntaxis van de programmeertaal Algol 60. De techniek en notatie zijn daarna erg populair geworden voor het beschrijven van allerhande talen die in de informatica worden gebruikt.

Oorspronkelijk werd als naam Backus normal form gebruikt, maar BNF is geen normaalvorm.

Een voorbeeld uit het Algol-60-report:
 〈letter〉 ::= A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R|S|T|U|V|W|X|Y|Z
 〈letter〉 ::= a|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z
 〈digit〉 ::= 0|1|2|3|4|5|6|7|8|9
 〈identifier〉 ::= 〈letter〉 | 〈identifier〉〈letter〉 | 〈identifier〉〈digit〉

Hierin betekent het symbool ::= 'is gedefinieerd als' en | betekent 'of'. Met andere woorden:
een letter is gedefinieerd als 'A' of 'B' ... of 'Z', of 'a' ... of 'z'
een  digit is gedefinieerd als '0' of ... '9'
een identifier is gedefinieerd als een letter, of als een identifier gevolgd door een letter, of als een identifier gevolgd door een digit. (Zie ook recursie.)

Hiermee is gedefinieerd wat men onder een letter en een cijfer moet verstaan en wat interessanter is, er staat wat een identifier is. Dat is een reeks van letters en cijfers, te beginnen met een letter.

BNF wordt veel gebruikt maar het wordt niet vaak exact beschreven. Er is ook veel variatie in: verschillende auteurs gebruiken hun eigen uitbreidingen, met toegevoegde symbolen, constructies en semantiek (interpretatieregels). Men spreekt dan wel over extended BNF (EBNF) of augmented BNF (ABNF).

Externe links 
 Specificatie van ABNF
 Ontstaan van BNF
 Kernachtige beschrijving van BNF (gearchiveerd)
 Uitgebreidere beschrijving van BNF

Formele taal
DES

Diaspora Events Stichting, Nederlands-Belgische organisatie voor de Surinaamse diaspora
Di-ethylstilbestrol (DES), een stof die tussen 1946 en 1977 als geneesmiddel werd voorgeschreven aan zwangeren die eerder een of meer miskramen hadden gehad. Voor de kinderen van de vrouwen die DES gebruikten tijdens de zwangerschap had het DES-gebruik gevolgen voor hun gezondheid en vruchtbaarheid. 
zie ook Desdochter
Data Encryption Standard
Deep Ecliptic Survey (DES), een astronomisch project om transneptunische objecten in de Kuipergordel te vinden
DES (atletiekvereniging), een atletiekvereniging in Eersel
Drug Eluting Stent
MHC DES, een hockeyvereniging in Kaatsheuvel
V.v. DES, een amateurvoetbalclub uit Nijverdal
HV DES '72 een handbalvereniging uit Papendrecht
Des (muziek), toonhoogte
Des-majeur, een toonaard
DES, diep-eutectisch oplosmiddel
DES, afkorting van Desfluraan, dampvormig anestheticum 
een verbogen vorm van het lidwoord de, zie Lidwoord
 Des (miniserie), Britse miniserie
Extended BNF

Extended BNF of EBNF (extended Backus–Naur form) is een uitbreiding op BNF en wordt gebruikt om de syntaxis van computercommando's te beschrijven. Iets tussen vierkante haken is optioneel. Zo mag in het UNIX-commando voor directory-listings 
ls [namen]

het argument namen worden weggelaten (dan wordt de huidige directory-inhoud getoond). De vierkante haken moeten hier dus niet letterlijk worden ingetoetst op de computerterminal maar zijn puur voor het schrijven van de handleiding van het programma ls.

Het ISO-comité heeft de officiële versie ISO/IEC 14977:1996(en) van zijn uitgebreide BNF vrijelijk beschikbaar gesteld.

Syntaxis 
 [ ] vierkante haken geven 0 of 1 keer aan;
 { } accolades geven 0 of meer keer aan;
 |   met verticale streepjes kunnen keuzemogelijkheden worden gegeven.

Voorbeelden 
Met behulp van de ISO-EBNF-taal zou men over deze Nederlandstalige Wikipedia bijvoorbeeld het volgende kunnen zeggen:

"[[", LEMMA, "]]"

zorgt ervoor dat de wiki-software eerst gaat zoeken naar een pagina met als titel LEMMA. Als die wordt gevonden, zal LEMMA als hyperlink worden getoond met HTML-code die er zo uitziet:

"<a href='//nl.wikipedia.org/wiki/", LEMMA, "'; class='internal' title='", LEMMA, "'>", LEMMA, "</a>"

Maar als zo'n pagina niet wordt gevonden, komt er een klikbaar vraagtekentje achter LEMMA te staan, en de server geeft:

LEMMA, "<A HREF='//nl.wikipedia.org/wiki/", LEMMA, "'>?</A>"

Een ander wiki-voorbeeld: als je een automatische link naar een andere taal wilt maken, typ je bovenaan in de bewerkingspagina

"[[", ("en" | "fr" | "de"), ":", LEMMA_VERTAALD, "]]"

waarbij LEMMA_VERTAALD het vertaalde LEMMA is in respectievelijk de Engelse, Franse of Duitse taal.

Zie ook 
 Contextvrije grammatica

Computerstandaard
Formele taal
Leopold I

Leopold I de Sterke (1025-1043)
Leopold I van Anhalt-Dessau (1693-1747)
Leopold van Baden (1830-1852)
Leopold I van België (1831-1865)
Leopold I van Habsburg (1308-1326)
Keizer Leopold I (1658-1705)
Leopold I van Lippe (1789-1802)
Leopold I van Oostenrijk (markgraaf) (976-994)
Keizer Leopold II, ook Leopold I van Toscane (1747 - 1792)
 F930 Leopold I (1991), een Belgisch fregat
Léglise

Léglise (Waals: L'Eglijhe) is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Luxemburg.

Léglise is in zijn huidige vorm ontstaan op 1 januari 1977 uit de fusie van 5 gemeenten, op hun beurt onderverdeeld in 28 dorpen en gehuchten, die voorheen elk hun eigen karakter en gewoonten hadden. Van de voormalige gemeente Anlier, (dat zelf met Habay fuseerde), werd bij de fusie ook het gehucht Louftémont aangehecht. De gemeente telt ruim 5.000 inwoners en is met slechts 30 inwoners per km² een van de dunst bevolkte gemeenten van België. Léglise wordt doorsneden door en heeft een aansluiting op de autosnelweg E25/E411.

Kernen

Deelgemeenten

Overige kernen 
Léglise telt volgende dorpen en gehuchten per deelgemeente:
Léglise: Xaimont, Narcimont, Gennevaux en Wittimont
Ébly: Chêne, Vaux-lez-Chêne, Maisoncelle en Bombois
Witry: Traimont, Volaiville en Winville
Mellier: Thibessart en Rancimont
Assenois: Habaru, Bernimont, Chevaudos, Lavaux, Naleumont, Nivelet en Les Fossés
Louftémont Behême en Vlessart

Aangrenzende gemeenten

Demografische evolutie

Demografische evolutie voor de fusie

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingenmber, 1976= inwoneraantal op 31 december

Demografische evolutie van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Geschiedenis 
Er zijn meerdere prehistorische, Gallo-Romeinse en vroegmiddeleeuwse sporen teruggevonden.

(frère Ignace, dichter, afkomstig uit Léglise.)

De gemeente kwam in de belangstelling toen op 20 september 1982 een tornado de plaats trof, en een ravage achterliet. Verscheidene huizen en gebouwen werden te zwaar beschadigd om nog herbouwd te worden. Gelukkig vielen er geen slachtoffers.

Politiek

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Zie ook 
 Lijst van beschermd erfgoed in Léglise

Externe links 
 http://www.communeleglise.be

Leglise
Voedingsadditief

Een voedingsadditief of voedseladditief is een stof die om technische redenen wordt toegevoegd aan een voedingsmiddel. Voorbeelden van voedingsadditieven zijn kleurstoffen, zoetstoffen en conserveermiddelen.

De toepassing van voedingsadditieven is in de tweede helft van de 20e eeuw sterk toegenomen. Inmiddels bevatten de meeste industrieel geproduceerde voedingsmiddelen voedingsadditieven voor de vervaardiging, verwerking, bereiding, behandeling, verpakking, vervoer, of opslag van de levensmiddelen. De meeste additieven zijn stoffen die vrij in de natuur voorkomen, zoals vitamine C, citroenzuur, of rode bieten. Vrijwel alle additieven zijn gedocumenteerd in de Codex Alimentarius, het internationale nummeringssysteem voor voedseladditieven. Hierin zijn standaarden en richtlijnen verzameld met betrekking tot voedsel, de productie van levensmiddelen en de voedselveiligheid. Binnen de Europese Unie is een deel van de voedseladditieven toegelaten voor gebruik in voedingsmiddelen. De toegelaten stoffen worden aangeduid met een E-nummer, waarvan de nummers verwijzen naar het nummer van de stof in de Codex Alimentarius.

Regelgeving in Europa 
In de Europese wetgeving is een voedingsadditief een toegevoegde stof die normaal niet als voedsel of als ingrediënt wordt gebruikt. De Europese regelgeving met betrekking tot voedingsadditieven is de strengste ter wereld. De stoffen die als voedingsadditief worden toegelaten hebben een E-nummer en staan op een positieve lijst. De voedingsadditieven worden beoordeeld op hun gevaareigenschappen. Daarbij wordt gekeken of de toepassing niet leidt tot gezondheidsschade. Op basis van de beoordelingen worden maximale gebruiksniveaus vastgesteld. De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) geeft aan hoeveel je van zo'n stof dagelijks mag innemen zonder dat er, zover bekend, noemenswaardige gezondheidsrisico's zijn. De risicobeoordeling voor voedseladditieven en smaakstoffen worden respectievelijk geregeld in de Europese verordening 1333/2008 en 1334/2008. Voor voedingsenzymen geldt een aparte wetgeving die geregeld wordt in de Europese verordening 1332/2008.

Soorten voedingsadditieven 
Een voedingsadditief is bijvoorbeeld:

Zie ook 
 Condiment
Christian Jürgensen Thomsen

Christian Jürgensen Thomsen (Kopenhagen, 29 december 1788 – aldaar, 21 mei 1865) was een Deens archeoloog die in 1820 tot 1830 het Drieperiodensysteem introduceerde, waarmee hij archeologische vondsten classificeerde.

Het Deense kabinet van oudheden had de taak gekregen om de vondsten die haar door diverse particulieren waren toegezonden, tentoon te stellen, maar daartoe moesten ze eerst geclassificeerd worden. Hoewel hij geen universitaire achtergrond had, werd Thomsen aangesteld om deze taak op zich te nemen.

Het drieperiodensysteem 
Thomsen stelde vast dat er, naast het aardewerk, voorwerpen waren van steen, brons en ijzer. Hij verdeelde deze in categorieën, daarbij aannemende dat de stenen voorwerpen het oudste waren, de bronzen minder oud, en de ijzeren het meest recent. Door vast te stellen wanneer voorwerpen bij elkaar werden aangetroffen, kon hij ook sommig aardewerk aanduiden als afkomstig van de steentijd, bronstijd of ijzertijd.

Het duurde lang voordat Thomsen zijn ideeën in een boek openbaarde, maar in 1836 verscheen dan toch zijn Ledetraad til nordisk Oldkyndighed, waarin hij zijn verdeling in steen-, brons- en ijzertijd uiteenzette. De geleerden uit zijn tijd waren zeer kritisch, maar in de loop der tijd werd zijn systeem, met enige aanpassingen, door de wetenschap overgenomen. Thomsen had daarmee de prehistorie tot onderwerp gemaakt, laten zien hoe het bestudeerd kon worden (aan de hand van archeologische vondsten), en haar eerste onderverdeling gecreëerd.

Later werd door John Lubbock en Thomsens leerling Jens Jacob Worsaae de steentijd verder onderverdeeld.

Deens archeoloog
Jens Jacob Worsaae

Jens Jacob Asmussen Worsaae (Vejle, 14 maart 1821 – Kopenhagen, 15 augustus 1885) was een Deens archeoloog.

Jens Jacob Worsaae was de belangrijkste leerling van Christian Jürgensen Thomsen en staat bekend als 'de eerste professionele archeoloog'. In 1840 publiceerde hij stratigrafische en andere bewijzen die Thomsens drieperiodensysteem bevestigden, en bepaalde van vele voorwerpen de periode waartoe ze behoorden.

Worsaee richtte zijn aandacht op de opeenhopingen van oesterschelpen die in die tijd op diverse plaatsen in Denemarken werden aangetroffen. Hiertussen werden vaak vreemd gevormde benen voorwerpen, potscherven en vuurstenen gevonden. Worsaae nam aan dat deze opeenhopingen afvalhopen van prehistorische mensen waren. Omdat de stenen voorwerpen veel minder geraffineerd waren dan die in Thomsens collectie, stamden ze waarschijnlijk uit een nog oudere periode dan Thomsens steentijd.

Onderzoek toonde aan dat Worsaaes hypothese correct was, waarna zich een discussie ontspon over de vraag of deze daadwerkelijk, zoals Worsaae aannam, uit een ouder deel van de steentijd kwamen, of dat ze, zoals anderen beargumenteerden, tijdelijke woonplaatsen waren van steentijdmensen die hun voorwerpen van hogere kwaliteit elders hadden achtergelaten. De discussie werd in Worsaaes voordeel beslecht tijdens een gezamenlijke opgraving in aanwezigheid van koning Frederik VII in 1861. De 'afvalhopencultuur' van Worsaae staat nu bekend als deel van het paleolithicum of oude steentijd.

Deens archeoloog
Motor

Een motor (Latijn voor beweger) is een machine die bepaalde soorten energie omzet in bewegingsenergie. Meestal betreft het een ronddraaiende beweging, maar lineaire bewegingen zijn ook mogelijk.

Indeling naar toepassing
Een motor kan bestemd zijn voor aandrijving van een machine, bijvoorbeeld een motorvoertuig, of een machine voor hijsen/optillen, boren, zagen, schroeven, schuren, poetsen, wassen, pompen, zuigen of graven of een mechanische klok.

Indeling naar aangevoerde energie 
Er wordt onderscheid gemaakt aan de hand van de vorm van energie die aangevoerd wordt. Zo zijn er:
 Elektrische motoren die gebruikmaken van elektromagnetische energie.
 Warmtemotoren die gebaseerd zijn op thermodynamische wetten. Bij deze motoren gebeurt de omzetting door temperatuurverschillen. Deze kunnen er zowel uitwendig zijn (bijvoorbeeld de stirlingmotor) of door inwendige verbranding veroorzaakt worden. De verbranding op zijn beurt is dan een omzetting van chemische energie naar warmte-energie.
 Stromingsenergie kan gebruikt worden om een rad of een turbine aan te drijven.
 Een stoommachine is, volgens bovenstaande definitie, ook een motor, maar wordt niet zo genoemd. Dat komt waarschijnlijk doordat het woord 'motor' pas werd ingevoerd toen de stoommachine al bestond.

Voorbeelden 
 Dieselmotor
 Elektromotor
 Gasturbine
 Hydromotor
 Mengselmotor
 Persluchtmotor
 Raketmotor
 Vastebrandstofmotor
 Vloeibarebrandstofmotor
 Straalmotor
 Tweetaktmotor
 Veermotor
 Viertaktmotor
 Wankelmotor
 Ionenmotor

 
Voertuigtechniek
Werktuigbouwkunde
Abacus (rekentuig)

Een abacus (meervoud: abaci), ofwel telraam en rekenrek genoemd, is een mechanisme met kralen die afhankelijk van het type abacus, heen en weer geschoven kunnen worden in horizontale of verticale richting, om sommen en andere wiskundige berekeningen mee uit te voeren. Het is een voorloper van de rekenmachine en de computer. In de westerse wereld wordt de abacus tegenwoordig hoofdzakelijk gebruikt als didactisch hulpmiddel bij het leren rekenen. Met name in het Verre Oosten wordt hij nog wel gebruikt in winkels en dergelijke.

Alle kralen representeren dezelfde eenheid
Men spreekt van een telraam als de kralen altijd staan voor eenheden. Een telraam heeft horizontale staven. Soms zijn de kralen per 5 of 10 voorzien van dezelfde kleur om zodoende een structuur zichtbaar te maken voor de leerlingen. In het onderwijs wordt een telraam vaak rekenrek genoemd.

Kralen representeren een macht van 10, afhankelijk van de rij
Met een abacus kunnen bewerkingen met grote getallen worden uitgerekend. De kralen om de verschillende verticale staven representeren honderdtallen, tientallen of eenheden. Ook kunnen er kralen zijn die vijf maal zoveel representeren. Er zijn zo steeds 9 kralen per rij nodig, resp. 1 en 4. De aantallen kunnen ook steeds één meer zijn, zodat sommige tussenresultaten op twee manieren gerepresenteerd kunnen worden.

In het onderwijs wordt hiermee het principe van lenen en inwisselen bij het cijferen concreet en visueel gemaakt. Het is een soort telraam dat de Romeinen vaak gebruikten op school.

Geschiedenis
Het Romeinse telraam had 1 kraal boven en 4 onder de middenbalk. Ook het Japanse telraam (soroban) heeft een dergelijke configuratie.

Optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen en worteltrekken zijn door gemechaniseerde algoritmen mogelijk, waarbij soms tussenuitkomsten op een ander deel van de abacus worden onthouden. Bedreven abacusrekenaars kunnen veel berekeningen sneller uitvoeren dan personen die gebruikmaken van een zakrekenmachine.

In Tibet werd sinds de Yarlung-dynastie (7e-9e eeuw) tot 1959 een abacus met losse stenen gebruikt voor het innen van belastingen door enerzijds de regering van historisch Tibet en anderzijds de grote Tibetaanse kloosterorganisaties. Als rekenstenen werden hele en halve abrikozenpitten, zwarte en witte stenen, porseleinscherven, bonen en stokjes gebruikt.

Externe links
 

Rekenhulpmiddel
Geschiedenis van de informatica
Telraam

Abacus (rekentuig)
 Telraam.net
DBA

dB(A), de grootheid waarin de sterkte van het geluid wordt weergegeven
dba (luchtvaartmaatschappij), een Duitse luchtvaartmaatschappij
Database administrator, een functie binnen de IT als beheerder van databases
Doctor of Business Administration, een academische titel
Diamond-Blackfan-anemie, een bloedaandoening
Dutch Birding Association, een stichting die als doel heeft het bestuderen van in het wild levende vogels
Dutch Birdie Association, een golfvereniging uit Amsterdam e.o.
Doing Business As, vergelijkbaar met de toevoeging handelend onder de naam bij een bedrijfsnaam, soms geschreven als d/b/a
Dibenzylideenaceton, een organische verbinding
Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties
Darts Bond Almere e.o., een dartsvereniging uit Almere e.o.
Ophthalmia neonatorum

Ophthalmia neonatorum is een vorm van oogontsteking bij pasgeboren kinderen als het kind bij de geboorte besmet raakte met de bacterie Neisseria gonorrhoeae (die ook de gonorroe veroorzaakt) of met de bacterie Chlamydia trachomatis (meer frequent in Europa dan gonorroe die bijna niet meer voorkomt.). Kan onbehandeld tot blindheid leiden maar is gemakkelijk behandelbaar met antibiotische oogdruppels. De ziekte is overigens zeer zeldzaam en bijna alle oogontstekingen bij pasgeborenen hebben tegenwoordig in Nederland een andere oorzaak.

Vroeger (decennia geleden) werden alle pasgeborenen in Nederland ingedruppeld met een verdunde oplossing van zilvernitraat ter voorkoming van deze aandoening (methode van Crédé). Omdat het indruppelen van zilvernitraat een chemische conjunctivitis kan veroorzaken wordt dit nu niet meer gedaan.

Literatuurverwijzingen

Bacteriële infectieziekte
Oogaandoening
Politieagent

Een politieagent(e), agent(e), politieman of politievrouw is een persoon die in dienst is bij de politie. Om politieagent te worden, moet men een opleiding aan een politieschool volgen. 

Verouderde termen voor politieagent zijn koddebeier, veldwachter en diender. (Dienaar der wet. Een agent van politie constateert alleen of de wet wordt overtreden. Het is aan de rechter om te zien of het recht wordt geschonden en de overtreding strafbaar is.)

Dit beroep wordt verschillend ingevuld naargelang het land waar het wordt uitgeoefend.

Britse 'bobby's'
De term bobby is een populaire benaming voor een politieagent in het Verenigd Koninkrijk. De term is afgeleid van de naam van Sir Robert "Bobby" Peel (1788-1850). 

Peel, die in latere jaren premier werd, reorganiseerde in de jaren 20 van de 19e eeuw (toen nog als minister van Binnenlandse Zaken) de stedelijke politie van Londen. 
Hij installeerde een professionele burgerlijke politiemacht en hoewel zijn hervormingen niet populair waren, bleken ze wel erg succesvol in het terugdringen van de criminaliteit in Londen. Zijn koosnaam, 'Bobby', wordt nu nog steeds gebruikt als onofficiële term voor een politieagent. De oudere term 'peelers', die nu niet meer gangbaar is, was eveneens afgeleid van zijn naam.

Zie ook
 Agent (Nederlandse politie)
 Lijst van rangen bij de Nederlandse politie
 Lijst van bijnamen van de politie
 Politie in België

Veiligheidsberoep
Politie
Orthopedie

Orthopedie is een medisch specialisme dat zich bezighoudt met de behandeling van afwijkingen en ziekten van het steun- en bewegingsapparaat. De oorsprong van de naam komt van het oud-Griekse 'orthos' (recht) en 'paedos' (kind) en voert terug op het recht laten groeien van kinderen. Voorheen werd het dan ook geschreven als orthopaedie.

Tot het terrein van de orthopedisch chirurg (orthopeed of orthopedist) behoren onder andere:
 Aangeboren afwijkingen van het steun- en bewegingsapparaat, bijvoorbeeld heupdysplasie, scoliose (verkromming van de rug);
 Fracturen van gewrichten en botten (botbreuken);
 Standafwijkingen van gewrichten en lange pijpbeenderen;
 Platvoeten en ziekten aan de handen;
 Gewrichtsafwijkingen en slijtage (artrose).

De behandeling kan conservatief zijn (advies, brace, fysiotherapie, medicijnen) of operatief (bijvoorbeeld bij slijtage van heup of knie een kunstgewricht, ook endoprothese genoemd).
Het aanpassen van prothesen en orthesen wordt op voorschrift van de orthopedisch chirurg of revalidatiearts, uitgevoerd door een orthopedisch technicus.
Optische as (optica)

In de geometrische optica wordt onder de optische as van een brekend of reflecterend optisch element verstaan de rechte lijn die met de symmetrieas van dat element samenvalt. Bij een lenzenstelsel is de optische as de lijn die gevormd wordt door de optische assen van de afzonderlijke lenselementen. In eenvoudige gevallen kan men de rechte lijn door de krommingsmiddelpunten van de lensoppervlakken als de optische as zien. In bijzonder gevallen, zoals een paraboolspiegel met een offset, hoeft de optische as niet noodzakelijkerwijs met de symmetrieas samen te vallen.

Geometrische optica
Chirurgie

Chirurgie of heelkunde (Oudgrieks: χείρ kheír = "hand, arm" en ἔργον érgon = "werk") is een medisch specialisme. De chirurg(e) behandelt onder andere verwondingen, breuken, tumoren en infecties door het uitvoeren van operaties.

Deelgebieden 
Door de toenemende specialisatie hebben algemeen chirurgen tegenwoordig vaak een aandachtsgebied. Los van het verrichten van algemene ingrepen (bijvoorbeeld blindedarm- of galblaasoperaties) richten zij zich op specifieke gebieden. Vandaar dat zij werkzaam kunnen zijn als bijvoorbeeld:
 vaatchirurg
 GE-(gastro-intestinaal) chirurg
 oncologisch chirurg
 traumatologisch chirurg of
 kinderchirurg

Daarnaast bestaan chirurgisch gerelateerde specialismen als orthopedie, hartchirurgie, plastische chirurgie, neurochirurgie, cardiothoracale chirurgie, oogheelkunde, keel-, neus- en oorheelkunde, gynaecologie, urologie en mond-, kaak- en aangezichtschirurgie.

Algemene heelkunde is het medisch specialisme gericht op de behandeling van ziektebeelden die niet tot een ander chirurgisch specialisme worden gerekend.

Chirurgische technieken 
 Autoplastiek
 Axiale flap
 Excisie
 Incisie
 Liposuctie
 Laparoscopie

Chirurgische ingrepen 

 Adenotomie (verwijderen van de neusamandel)
 Appendectomie (verwijderen van appendix)
 Colectomie (verwijderen van de dikke darm)
 Colostomie (opening aanbrengen in het dikke darm)
 Coniotomie ( luchtweg vrij te maken)
 Coronary Artery Bypass Graft (opheffen van een bloedvat vernauwing)
 Episiotomie (inknippen van het baringskanaal)
 Facelift (cosmetische huidoperatie)
 Fotokeratotomie (snijden in het ooghoornvlies)
 Gastrectomie (verwijderen van de maag)
 Gingivectomie (verwijderen van tandvlees)
 Haarnestcyste (verwijderen van sinus pilonidalis)
 Harttransplantatie
 Hysterectomie (verwijderen van de baarmoeder)
 Keizersnede (bevallen via de buikwand)
 Laminectomie (verwijderen van wervelboog)
 Laparoscopie (inspectie van de buikholte)
 Laryngectomie (verwijderen van het strottenhoofd)
 Lobectomie (verwijderen van deel van de longen)
 Lobotomie (doorsnijden van zenuwen tussen de hersenhelften)
 Maagverkleining
 Mammectomie (verwijderen van de borstklier en tepel)
 Mediastinoscopie (inspectie van de ruimte tussen de longen)
 Microlarynxchirurgie (stembanden)
 Myringoplastiek (trommelvlies)
 Niertransplantatie
 Oogoperatie
 Parotidectomie (verwijderen van oorspeekselklier)
 Septumcorrectie (rechtzetten van het neustussenschot)
 Splenectomie (verwijderen van de milt)
 Tonsillectomie (verwijderen van keelamandelen)
 Tracheotomie (aanbrengen van een buisje in de luchtpijp)
 Tympanoplastiek (herstel van een trommelvlies en/of van de keten van gehoorbeentjes)
 Uterusextirpatie (verwijderen van baarmoeder)
 Vitrectomie (vervangen van glasvocht aan de binnenkant van het oog)

Chirurgische hulpmiddelen 
 Catgut (verouderd)
 Hart-longmachine
 Scalpel
 Pijnstillers

Externe links 
 Beroepsvereniging der Belgische Chirurgen
 Nederlandse Vereniging voor Heelkunde, waarin de algemeen chirurgen in Nederland verenigd zijn (NVVH).
Beeldvormend medisch onderzoek

Beeldvormend medisch onderzoek of medische beeldvorming is geneeskundig onderzoek, waarbij een afbeelding van het inwendige van het lichaam wordt gemaakt. Beeldvormend onderzoek is een belangrijk hulpmiddel bij het stellen van diagnoses en wordt ook voor wetenschappelijk onderzoek gebruikt. Radiologie is het medisch specialisme dat zich richt op beeldvormend onderzoek. Bij endoscopisch onderzoek worden wel beelden gemaakt, maar dit wordt meestal niet tot beeldvormend onderzoek gerekend.

Voorbeelden van beeldvormend onderzoek: 
 CT-scan
 echo
 isotopenscan
 MRI-scan
 PET-scan
 röntgenfoto
 SPECT-scan

Opleiding 
In Nederland wordt de bediening van de apparatuur voor medische beeldvorming toevertrouwd aan radiodiagnostisch laboranten met een vierjarige opleiding MBRT of drie jaar in-service. Er bestaat sedert 2003 aan het Academisch Medisch Centrum een bachelor opleiding radiodiagnostisch laborant, na de bachelor radiologisch laborant.

In België bestaat de richting 'medische beeldvorming'. Deze leidt op tot het beroep 'technoloog medische beeldvorming'. Zo'n technoloog werkt in het ziekenhuis en bepaalt met behulp van medische apparatuur een belangrijke stap in het diagnostisch onderzoek. Dit is een professionele bachelor met veel stagewerk.
Michael Hutchence

Michael Kelland John Hutchence (Sydney, 22 januari 1960– aldaar, 22 november 1997) was de zanger van de Australische rockband INXS.

Levensloop 
Hutchence groeide op in Hongkong. Zijn carrière begon toen hij acht jaar oud was in een reclame voor een speelgoedwinkel. De familie verhuisde uiteindelijk terug naar Sydney. Michael richtte hier de band The Vegetables op met Andrew Farriss en Garry Beers, een band die de naam in 1979 wijzigde naar INXS. In 1980 brachten zij hun eerste single Simple Simon uit. Pas na het uitbrengen van het album Shabooh Shoobah in 1983 kregen zij wereldfaam.

In 1987 speelde Hutchence mee in de Australische film Dogs in Space. In 1990 speelde hij de rol van Percy Shelley in Frankenstein Unbound, geregisseerd door Roger Corman.

In 1989 deed hij mee aan een muzikaal project van Ollie Olsen genaamd Max Q. De groep bracht een CD uit waarvan een single is uitgebracht die een kleine hit werd ('Way Of The World'). Het gerucht ging hierdoor dat Hutchence INXS zou verlaten, maar dat bleek onwaar.

In het midden van de jaren 1990 werkte INXS aan een nieuw album (Elegantly wasted), dat meer succes zou hebben dan de eerder uitgebrachte albums. In deze periode had Hutchence een affaire met de Britse tv-presentatrice Paula Yates, die toen nog getrouwd was met zanger Bob Geldof. De roddelbladen hadden de affaire uitgebreid op de voorpagina staan. Hutchence en Yates kregen een dochter met de naam Heavenly Hiraani Tiger Lily, die later, na de dood van Yates in 2000, zou worden geadopteerd door Bob Geldof.

Het nieuwe INXS-album Elegantly Wasted (1997) was net uit toen Michael Hutchence op 22 november dood werd gevonden in een hotelkamer in Double Bay. Hij was overleden door ophanging. Of zijn dood opzettelijk was (zelfmoord) of een ongeluk tijdens een uit de hand gelopen masturbatiesessie (auto-erotische asfyxie) blijft onduidelijk. Het officiële autopsierapport vermeldt "zelfmoord". Hij werd 37 jaar oud.

Een soloalbum met zijn naam werd uiteindelijk uitgebracht in 1999, net als zijn derde film Limp.

De documentaire Mystify van filmmaker Richard Lowenstein schetst een portret van Hutchence. Lowenstein regisseerde veel van de videoclips van de Australische band en kon putten uit een archief met privé-thuisfilms van Michael zelf en die van zijn geliefden, vrienden en familie.

Externe link
 Website over Michael Hutchence, onderhouden door zijn zus Tina
 
 

Australisch zanger
Persoon overleden door zelfdoding
Gebruikersomgeving

Een gebruikersomgeving of gebruikersinterface, van het Engelse user interface (UI), ook wel mens-machine-interface of man-machine interface (MMI) of human-machine interface (HMI), is de interface (intermediair) tussen een computer (of andere machine) en de mens die de computer gebruikt. De gebruikersinterface maakt interactie tussen mens en machine mogelijk.

Voorbeelden
 Grafische gebruikersinterface (GUI) 
 Opdrachtregelinterface (CLI)
 Tekstuele gebruikersinterface (TUI)

Toepassingen

Computers
De gebruikersomgeving is het totaal van alle delen van de hardware en software van een computer die gebruikt worden om de computer en de gebruiker te laten communiceren. Via de gebruikersinterface kunnen door de gebruiker gegevens worden ingevoerd met behulp van bijvoorbeeld een toetsenbord, muis of microfoon. Ook kan de computer gegevens en informatie tonen, bijvoorbeeld via een beeldscherm.

Auto's
Bij een auto bestaat de gebruikersomgeving onder andere uit de pedalen, het stuur, het dashboardinstrumentarium, de handrem en de versnellingspook. De gebruikersomgeving van een automobilist omvat vaak ook een routenavigatiesysteem.

Industriële systemen
In industriële systemen wordt een gebruikersomgeving meestal een HMI-systeem genoemd, wat een afkorting van human-machine interface is. Een HMI-systeem bestaat vaak uit een aanraakscherm met ingebouwde processor, geheugen en communicatiekaarten. De interface vergemakkelijkt het zichtbaar maken van gegevens voor de menselijke operator (visualisatie), het beïnvloeden van deze systemen (sturing) en het weergeven van alarmen. Voor de interface wordt vaak Supervisory control and data acquisition (SCADA)-software gebruikt.

Via de gebruikersomgeving kan de bediener (operator) de machine of delen ervan aan- of uitschakelen of snelheden veranderen. Naast besturen kan de operator ook van eventuele alarmen op de hoogte worden gebracht. Dit gebeurt als een te volgen systeem of parameter, ondanks de automatische regelingen, buiten zijn gedefinieerde toegestane ruimte komt. De operator kan dan via de gebruikersinterface ingrijpen om het proces te stabiliseren en te regelen.

Een gebruikersomgeving van een industrieel systeem bevat meestal ook een trendingmodule. Hiermee wordt de historie van bepaalde variabelen bijgehouden en in een grafiek weergegeven. Hierdoor kan een operator het proces beter in de gaten houden en na een storing beter terug zoeken wat er mis is gegaan.

Literatuur

Zie ook
Mens-computerinteractie

Computerterminologie
Software engineering
Regeltechniek
Procesautomatisering
Curietemperatuur

De curietemperatuur, vernoemd naar Pierre Curie, is de temperatuur waarboven ferromagnetische materialen ophouden een permanent magneetveld om zich heen te bezitten.

Als bijvoorbeeld een ijzeren magneet wordt verwarmd boven de curietemperatuur van 770 °C dan is hij niet meer ferromagnetisch. Hij wordt dan paramagnetisch. Als het ijzer weer afgekoeld is, komt het permanente magneetveld niet terug. Wel is er dan weer een magneetveld aanwezig in kleine gebiedjes in het materiaal, de zogenaamde gebiedjes van Weiss (Pierre-Ernest Weiss), maar deze velden wijzen in willekeurige richtingen, zodat er geen resulterend extern magneetveld aanwezig is. Het is wel mogelijk het ijzer opnieuw te magnetiseren.

De curietemperatuur is moeilijk exact te meten. Ten eerste verdwijnt het permanente magneetveld rond het materiaal slechts geleidelijk. Ten tweede is de curietemperatuur sterk afhankelijk van kleine verontreinigingen in het materiaal, vooral van het overal aanwezige ijzer.

Een selectie van ferromagnetische materialen met hun curietemperaturen in kelvin:

Zie ook 
 Temperatuurschaal

Magnetisme
Antigeluid

Antigeluid is een geluid dat een ander geluid opheft door een tegengestelde fase. De tegenfase kan ontstaan door reflectie, maar ook met elektronica en een luidspreker bewust gegenereerd worden. Met dat laatste is het mogelijk bestaand geluid te dempen, iets wat vooral bij lagere frequenties en monotone geluiden goed functioneert.

Natuurkunde van geluid
Natuurkundig gezien is het principieel onmogelijk om een geluidsvermogen met een negatief geluidsvermogen op te heffen, omdat een negatief vermogen niet bestaat. Wel is het mogelijk om de amplitude van de luchtdrukvariatie op bepaalde plaatsen te verminderen door een luchttrilling toe te voegen met een inverse amplitude. Hoewel het geluidsvermogen ter plaatse niet vermindert, vermindert wel de drukvariatie, waar het oor gevoelig voor is.

Voorkomen
Antigeluid komt in de natuur normaal voor in de vorm van reflecties van geluid. Statische geluiddempers die op dit principe werken worden al lang en veelvuldig toegepast. Reflectiedempers werken echter alleen op bepaalde frequenties die bij het ontwerp worden vastgelegd. Nieuw is dat met behulp van intelligente elektronica het mogelijk is complexe golven te dempen, voor zover ze voorspelbaar zijn voor het apparaat. In deze context is het begrip antigeluid ontstaan.

Als antigeluid wordt toegepast in een gehoorapparaat is het mogelijk om met heel weinig vermogen ongewenst geluid effectief te dempen. Ook bij ruisonderdrukkende hoofdtelefoons wordt de techniek wel toegepast. In dat geval wordt ook vaak de Engelstalige term noise cancellation gebruikt.

Experimenten aan verkeersgeluid
Omdat antigeluid zoveel perspectief lijkt te bieden, worden er veel experimenten mee gedaan. Tot grootschalige toepassing in de buitenlucht hebben die experimenten echter nog niet geleid. Voorbeelden van experimenten zijn:
 In 2004 werd in Japan antigeluid experimenteel toegepast op geluidsschermen langs wegen.
 In 2007 deed luchthaven Schiphol in samenwerking met KLM en TNO een mislukte proef met antigeluid om vliegtuiglawaai te neutraliseren.
 Toyota heeft in haar elektrische auto's met antigeluid gewerkt.
 In de jaren 80 van de 20e eeuw deed Lotus Engineering - onderdeel van het automerk Lotus - intensief onderzoek naar antigeluid.

Akoestiek
Momentum

momentum (overdrachtelijk), de sociale dynamiek rond een beslissend ogenblik.
 Momentum (Hongarije), een Hongaarse politieke partij.
 Momentum (organisatie), een politieke organisatie in het Verenigd Koninkrijk.
 Momentum (geslacht), een geslacht van ruighaarkevers
 impuls (natuurkunde), de mechanische betekenis.
 moment (mechanica), een maat voor het rotatie-effect van een kracht.

Media 
Momentum (1992), een film uit 1992, de eerste film uitgebracht in het IMAX HD-filmformaat
Momentum (2001), een surf-documentaire
Momentum (2003), een Amerikaanse sciencefictionfilm
Momentum (2015), Zuid-Afrikaanse actiethriller-film
Momentum Pictures, een Brits filmdistributeur
Momentum (Close to Home), een studioalbum
Momentum (Dave Burrell), een studioalbum
Momentum (Do), een album van Do uit 2017
Momentum (Jamie Cullum), een studioalbum van Jamie Cullum uit 2013
Momentum (Joshua Redman), een studioalbum
Momentum (Neal Morse), een studioalbum
Momentum (Steve Hackett), een studioalbum
Momentum (Steve Lacy), een studioalbum
Momentum (TobyMac), een studioalbum
"Momentum (Aimee Mann)", een nummer van Aimee Mann
"Momentum (Ayumi Hamasaki)", een nummer van Ayumi Hamasaki
"Momentum (Zumpano)", een nummer van Zumpano