alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Narew

Narew – rzeka przepływająca przez północno-wschodnią Polskę.

Narew to prawy dopływ Wisły (do 1962 rzeka była uważana za prawostronny dopływ Bugu; zobacz też: Bugonarew). Długość 484 km, z czego większość w Polsce (448 km), a reszta – na Białorusi, gdzie bierze swój początek. Tylko na odcinku 1 km Narew stanowi granicę polsko-białoruską.

Po wpłynięciu na teren Polski rozlewa się w Jezioro Siemianowskie, po czym od tamy w Bondarach płynie cały czas jako rzeka aż do Jeziora Zegrzyńskiego, gdzie łączy się z Bugiem. 22 km dalej, w miejscowości Nowy Dwór Mazowiecki, Narew wpada do Wisły.

Jest rzeką nizinną, tworzy rozległe powierzchnie bagien, błot i torfowisk. Narew to jedyna w Europie i jedna z kilku na świecie rzek anastomozujących, czyli płynących wieloma korytami jednocześnie. Na odcinku od Suraża do Rzędzian chroniona jest w Narwiańskim Parku Narodowym.

Narew cechuje się mniejszym średnim przepływem niż uchodzące do Narwi Biebrza i Bug. Przed połączeniem rzek średni przepływ w Biebrzy wynosi 34,9 m³/s w Burzynie, a Narwi 32,5 m³/s w Strękowej Górze. Bug 154 m³/s w Wyszkowie, Narew 140 m³/s w Zambskach Kościelnych.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 2002 r. ws. klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych, Narew ma klasę żeglowną Ia od ujścia rzeki Biebrzy do Pułtuska, oraz kategorię II od Pułtuska do stopnia wodnego Dębe.

Etymologia 
Nazwa rzeki pochodzi od słowa „nur”, które w języku praindoeuropejskim oznaczało wodę lub rzekę. Nazwa ta należy do nazw substratowych – została przejęta przez nową ludność od wcześniejszych osadników, którzy później wyginęli, wymarli bądź zasymilowali się.

Miejscowości nad Narwią 

Pogrubieniem wyróżniono miasta.

Dopływy Narwi

Zobacz też 
 Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi
 Rzeki w Polsce

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Rzeki na Białorusi
Rzeki w Polsce
Rzeki graniczne
 
Narwiański Park Narodowy
Bracia

bracia – nazwa jednej z podstawowych relacji rodzinnych
 bracia zakonni, bracia mnisi – grupa mężczyzn żyjących według wspólnej reguły religijnej
 Bracia – dzieło Terencjusza
 Bracia – powieść Karola Bunscha
 Bracia – powieść Da Chena

Kultura masowa 
 Muzyka
 Bracia – grupa muzyczna braci Piotra i Wojciecha Cugowskich

 Filmy
 Bracia (The Brothers) − film w reżyserii Jackiego Chana z 1987 roku.
 Bracia (The Brothers) − film w reżyserii Gary’ego Hardwicka z 2001 roku.
 Bracia (Broidit) − film w reżyserii Esa Illiego z 2003 roku.
 Bracia (Brødre) – film w reżyserii Susanne Bier z 2004 roku.
 Bracia − film dokumentalny w reżyserii Lidii Dudy.
 Bracia (Brothers) − film w reżyserii Jima Sheridana z 2009 roku, remake filmu Susanne Bier.
 Bracia – film (etiuda szkolna) w reżyserii Szymona Jakubowskiego z 2011 roku.
 Bracia (Broers) − film w reżyserii Brama Schouwa z 2017 roku.

Wspólnoty religijne 
Wspólnoty religijne nazywane braćmi:
 bracia mniejsi (franciszkanie)
 bracia polscy (arianie)
 Bracia Apostolscy (dolcyniści)
 Bracia i Siostry Wolnego Ducha

Zobacz też 
 inne znaczenia słowa „brat”
 Bracia i siostry – serial telewizyjny

Przypisy
Squeak

Squeak – implementacja języka Smalltalk. Cechy: multimedialność, niezależność od platformy, darmowy, licencja Open Source.

Squeak jest tworzony przez programistów na całym świecie, na podobnej zasadzie jak system operacyjny Linux. Jest rozwijany między innymi przez wynalazcę i twórcę podwalin Smalltalka, Alana Kay. Projekt został zapoczątkowany w firmie Apple, następnie przejęty przez koncern Disney Company. Cechuje się przede wszystkim integracją różnych technologii multimedialnych i z tego powodu jest dobrym narzędziem do tworzenia aplikacji multimedialnych. W tym celu używany jest również przez koncern Disney.

Oprogramowanie na licencji MIT
Smalltalk
Gemstone Smalltalk

Gemstone Smalltalk – smalltalkowa obiektowa baza danych firmy Gemstone Systems Inc., możliwa do zastosowania jako serwer obiektowy dla środowisk takich jak Visual Works czy VisualAge for Smalltalk. Niekomercyjna wersja dla GNU/Linuksa jest do pobrania ze strony producenta.

Linki zewnętrzne 
 . 

Smalltalk
Systemy baz danych
Wyspa Ellesmere’a

Wyspa Ellesmere’a (, , inuktitut: Umingmak Nuna) – należąca do Kanady wyspa w Archipelagu Arktycznym, na Oceanie Arktycznym. Administracyjnie należy do kanadyjskiego terytorium Nunavut.

Warunki naturalne 
Jej powierzchnia wynosi ok. 196,2 tys. km², co czyni ją trzecią co do wielkości wyspą Kanady i największą spośród Wysp Królowej Elżbiety. Jest najbardziej wysuniętą na północ kanadyjską wyspą, leży w Arktyce. Położona niedaleko Grenlandii, oddzielona jest od niej cieśninami: Smitha, Naresa i Robesona. Od zachodu cieśnina Nansen Sound oddziela ją od Wyspy Axela Heiberga. Krajobraz jest górzysty; znaczny obszar wyspy zajmują pokrywy lodowe. Na pozostałych terenach występuje roślinność typu tundrowego. Linia brzegowa dobrze rozwinięta, z licznymi, głęboko wciętymi fiordami.

Klimat Wyspy Ellesmere’a nie zawsze był tak surowy, jak obecnie. W pliocenie, 3,4 miliona lat temu, temperatura była wyższa o 14–22 °C niż obecnie i wyspę porastały lasy borealne, w których występował pewien gatunek wielbłąda (przypuszczalnie z rodzaju Paracamelus).

Osadnictwo ludzkie 
Jest słabo zaludniona i zamieszkiwana głównie przez ludność inuicką. Według spisu z 2001 roku populacja wyspy liczyła 168 osób. Na wyspie znajdują się trzy osady ludzkie – Alert, Eureka i Grise Fiord. Alert, znajdująca się w północnej części wyspy (na Ziemi Granta) przy stacji meteorologicznej, jest najbliższą bieguna stale zamieszkaną osadą ludzką.

Przypisy 

Wyspy Królowej Elżbiety
Połączenie wielowypustowe

Połączenie wielowypustowe (wielokarbowe) – połączenie rozłączne ruchowe, lub stałe bez elementów pośredniczących. Używane do osadzania piast na wałach.

Rodzaje 
Stałe połączenie wielowypustowe to połączenie, które nie porusza się osiowo, zastosowanie w połączeniach np. kół zębatych, kół pasowych itp. na wałach.

Połączenie wielowypustowe ruchome, stosowane są głównie między złączami wałów napędowych, kół zębatych na wałkach w skrzyniach biegów itp.

 Wielowypust równoległy, prostokątny – charakterystyka to liczba zębów, średnica głów i stóp oraz szerokość wpustu.
 Wielowypust ewolwentowy – stosowany przy zmiennym momencie obrotowym
 Wielokarb – profil trójkątny.

Połączenia wielowypustowe nie posiadają wady połączenia wpustowego, polegającej na osłabiającym działaniu rowka wpustowego (zjawisko karbu). Z tego powodu stosowane są w bardziej obciążonych konstrukcjach. W połączeniu wielowypustowym na wałku nacięte są rowki, a piasta jest ukształtowana tak, by do nich pasowała. Połączenie wielowypustowe jest trudniejsze do wykonania niż wpustowe.

Obliczenia wytrzymałościowe połączenia wielowypustowego opierają się na kryterium dopuszczalnego nacisku powierzchniowego 
 

gdzie:
  – siła obwodowa działająca na połączenie,
  – liczba wypustów,
  – czynna wysokość pojedynczego wypustu,
  – czynna długość połączenia wielowypustowego,
  – dopuszczalny nacisk powierzchniowy.

Wielkości połączeń wielowypustowych są znormalizowane przez Polską Normę PN/M-85016 i PN/M-85010.

Zobacz też 

 połączenia wpustowe
 wielokarb (połączenie)
 wielowypust ewolwentowy
 wpust czółenkowy

Przypisy 

wielowypustowe
Cerkiew

dawna nazwa wsi Cerekiew (województwo małopolskie)
 cerkiew (budynek)
 Cerkiew (organizacja)
 Cerkiew prawosławna
 Cerkiew greckokatolicka
Pyrzyczanie

Pyrzyczanie – plemię słowiańskie zamieszkujące tereny na Pomorzu Zachodnim wokół Pyrzyc. Geograf Bawarski wymienia w IX wieku plemię Prissani, podając liczbę 70 zamieszkanych civitates – osad, miejscowości. Pir w nazwie wskazuje na pochodzenie od starosłowiańskiego określenia pszenicy. Chrystianizacja i przyłączenie terenów Pyrzyczan do Polski została sfinalizowana w 1124 roku, gdy w czerwcu tego roku przybyli do Pyrzyc misjonarze z biskupem bamberskim Ottonem na czele.

Przypisy 

Plemiona pomorskie
Pyrzyce
Basil Poledouris

Basil Poledouris właściwie Basilis Konstantine Poledouris (ur. 21 sierpnia 1945 w Kansas City w stanie Missouri, zm. 8 listopada 2006 w Los Angeles) – amerykański kompozytor greckiego pochodzenia, autor muzyki m.in. do filmów: Conan Barbarzyńca, Conan niszczyciel, Polowanie na Czerwony Październik, RoboCop, Czerwony świt, Żołnierze kosmosu i Błękitna laguna.

W 1969 ożenił się z Bobbie, urodziły im się dwie córki. Najstarsza, Zoë Poledouris, również jest kompozytorką muzyki filmowej.

Zmarł w listopadzie 2006 na raka.

Filmografia

Nagrody

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 
 
 Wpis w SoundtrackINFO project

Amerykanie pochodzenia greckiego
Amerykańscy kompozytorzy muzyki filmowej
Amerykańscy kompozytorzy muzyki poważnej
Muzycy związani z Los Angeles
Urodzeni w 1945
Zmarli w 2006
Joe Hisaishi

, właśc.  – japoński pianista, kompozytor, aranżer i producent.

Twórca ponad 100 ścieżek filmowych i albumów, począwszy od 1981 roku. Napisał muzykę m.in. do wielu filmów takich twórców, jak Takeshi Kitano i Hayao Miyazaki, a także wyreżyserował film Quartet. Jako uznany pianista nagrywał m.in. z Londyńską Orkiestrą Filharmoniczną i włoską Orchestra Città di Ferrara.

Dyskografia 
 Mononoke-hime (1997)
 Hana-bi (1998)
 Sen to Chihiro no kamikakushi (2001)
 Hauru no ugoku shiro (2004)
 Okuribito (2008)

Filmografia 
 Świat Talizmanu (Bāsu, 1984)
 Mój sąsiad Totoro (Tonari no Totoro, 1988)
 Podniebna poczta Kiki (Majo no takkyūbin, 1989)
 Scena nad morzem (Ano natsu, ichiban shizukana umi, 1991)
 Sonatine (1993)
 Powrót przyjaciół (Kizzu ritān, 1996)
 Hana-bi (1997)
 Księżniczka Mononoke (1997)
 Kikujiro (Kikujirō no natsu, 1999)
 Brother (2000)
 Tomcio Paluch (Le Petit poucet) (2001)
 Spirited Away: W krainie bogów (Sen to Chihiro no kamikakushi, 2001)
 Lalki (Dōruzu, 2002)
 Ruchomy zamek Hauru (Hauru no ugoku shiro, 2004)
 Welkkeom tu Dongmakgol (2005)
 Sunni i słoń (Sunny et l’Éléphant, 2008)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 MuzykaFilmowa.pl – Joe Hisaishi 
  
 Biografia kompozytora 

Japońscy kompozytorzy
Japońscy kompozytorzy muzyki filmowej
Kompozytorzy muzyki do anime
Urodzeni w 1950
Ludzie urodzeni w prefekturze Nagano
Wał (maszynoznawstwo)

Wał – część maszyny, najczęściej w kształcie walca, obracająca się wokół własnej osi wraz z zamocowanymi na niej elementami i służąca do przenoszenia momentu obrotowego. Na wale mogą być osadzone koła zębate, piasty, tarcze hamulcowe i inne elementy.

Głównym zadaniem wału jest przenoszenie ruchu obrotowego. Ponadto wał może być obciążony siłami poprzecznymi i wzdłużnymi. Zatem wał może być narażony jednocześnie na skręcanie, zginanie, ścinanie i rozciąganie lub ściskanie.

Jeśli wał obciążany jest momentem skręcającym i momentem zginającym, działającymi w płaszczyznach prostopadłych względem siebie, wymagają zsumowania przy pomocy hipotez wytężeniowych. Największe zastosowanie ma tu  Wypadkowe obciążenie podzielone przez wytrzymałość jednostkową, na całej długości wału, pozwala wyznaczyć jego minimalny zarys. Zarys rzeczywisty projektuje się tak, by opisywał on zarys minimalny oraz spełniał wymogi montażowe i funkcjonalne.

Szczególną formą wału jest wał korbowy oraz wał giętki.

Odmianą wału jest też wał napędowy, służący do doprowadzania napędu do podzespołów maszyny, które nie mogą być połączone bezpośrednio, ze względu na oddalenie od siebie, bądź konieczność zapewnienia pewnej ruchomości tych elementów względem siebie. Wały tego typu znajdują zastosowanie w samochodach z silnikiem z przodu napędzającym oś tylną.

Zobacz też 
 oś
 wał odbioru mocy
 wałek rozrządu
 wałek skrętny
 wał napędowy (motoryzacja)

Przypisy 

Części maszyn
Układ przeniesienia napędu
Brzeg (matematyka)

Brzeg – zbiór punktów „granicznych” danego zbioru.

Zachowanie funkcji na brzegu dziedziny może się znacząco różnić od zachowania w jego wnętrzu (tzn. w dziedzinie z wyłączeniem brzegu); z tego też powodu w analizie matematycznej pochodne funkcji rozpatruje się zwykle wyłącznie na (niepustych) zbiorach bez brzegu, tzw. zbiorach otwartych. Zadanie z postawionymi warunkami ograniczającymi rozwiązania równania różniczkowego na brzegu badanego zbioru nazywa się zagadnieniem brzegowym. Jednym ze znanych wyników rachunku różniczkowego i całkowego wiążącym pole powierzchni brzegu z obejmowaną przez niego objętością jest twierdzenie Ostrogradskiego-Gaussa (a w ogólności – twierdzenie Stokesa). Ważnym twierdzeniem topologicznym dotyczącym pojęcia brzegu jest twierdzenie Baire’a.
 Opisane w artykule pojęcie brzegu różni się pojęć brzegów dla rozmaitości topologicznych, czy kompleksów symplicjalnych.

Definicja 

Niech dana będzie przestrzeń topologiczna  oraz zawarty w niej zbiór 

Brzegiem  zbioru  nazywa się zbiór
 

lub równoważnie
 

gdzie  oraz  oznaczają odpowiednio domknięcie i wnętrze zbioru  zaś  jego dopełnienie.

Obok oznaczenia  stosuje się też  (od ang. boundary, frontier).

Punkty brzegu nazywa się punktami brzegowymi i z definicji wynika, że punkty brzegowe są to te punkty, których dowolne otoczenie zawiera punkt należący do  jak i taki, który należy do jego dopełnienia .

Własności 
Wprost z definicji wynika, że brzeg zbioru jest:
 równy brzegowi jego dopełnienia,
 
 zawarty w domknięciu tego zbioru,
 
 zbiorem domkniętym,
 

Domknięcie jest sumą zbioru i jego brzegu,
 

więcej: zbiór jest domknięty wtedy i tylko wtedy, gdy zawiera swój brzeg oraz otwarty wtedy i tylko wtedy, gdy nie ma punktów wspólnych ze swoim brzegiem. Brzeg zbioru jest pusty wtedy i tylko wtedy, gdy zbiór jest jednocześnie otwarty i domknięty; mówi się wtedy, że zbiór „nie ma brzegu”. Zbiór o pustym wnętrzu nazywa się zbiorem brzegowym.

Dla dowolnego zbioru  zachodzi
 

przy czym równość zachodzi wtedy i tylko wtedy, gdy  jest brzegowy (co ma miejsce np. wtedy, gdy  jest otwarty lub domknięty). Ponieważ brzeg jest zbiorem domkniętym, to
 

dla dowolnego zbioru  czyli operator brzegu  spełnia pewną słabszą postać idempotentności.

Przykłady 

Niech  oznacza zbiór liczb rzeczywistych z jego naturalną topologią. Wówczas
 
 
 
 

Ostatnie dwa przykłady pokazują, że brzeg zbioru może być nadzbiorem danego zbioru.

Pojęcie brzegu zbioru w istotny sposób zależy od topologii przestrzeni: w naturalnej topologii przestrzeni euklidesowej  brzegiem koła
 

jest okrąg
 

jednak zanurzenie koła  w  jest zbiorem brzegowym, natomiast w topologii  zrelatywizowanej do  zbiór ten nie ma brzegu.

W przestrzeni euklidesowej każdy zbiór domknięty jest brzegiem pewnego zbioru.

Zobacz też 

 pochodna zbioru
 wnętrze, zewnętrze

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Topologiczne operacje na zbiorach
Geometria
Cane corso

Cane corso – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie mastifa (typ dogowaty), pochodząca z Półwyspu Apenińskiego. Pies stróżujący, obronny, tropiący i policyjny. Nie podlega próbom pracy.

Rys historyczny 
Rasa ta pochodzi z Półwyspu Apenińskiego. Wywodzi się od molosów asyryjskich i jest spokrewniony z mastino napoletano. Bezpośrednim przodkiem cane corso jest dawny molos rzymski canis pugnax. W niezbyt odległej przeszłości pies ten został przechowany i był rozpowszechniony na całym Półwyspie Apenińskim, we włoskich prowincjach, lecz najbardziej popularny na terenach Apulii, Lukanii i Samnium. Obecnie jest hodowany głównie w prowincjach Bari i Foggia.

Używano cane corso do polowań na grubego zwierza, a także jako stróża domostw. Imię "corso" (łac. cohors) znaczy strażnik, opiekun (etymologia niepewna). Według Krämer corso oznacza dzika i określenie to przylgnęło do psów, które we Włoszech pomagały między innymi w polowaniach na te zwierzęta.

Klasyfikacja FCI 
W klasyfikacji FCI należy do grupy II (Pinczery i sznaucery, molosy, psy górskie i szwajcarskie psy do bydła), do sekcji 2 – molosowate w typie mastifa.

Wygląd

Budowa 
Typ tej rasy nie jest ujednolicony, ponieważ rasę tę odbudowywano w latach 70 XX w. po prawie całkowitym jej wyginięciu. Wyróżniamy dwa typy psów rasy cane corso: wysoki, o długich kończynach, dość długiej kufie i nie najlepiej zaznaczonym stopie oraz pies średniej wielkości o krótkiej kufie i stopie bardzo wyraźnie zaznaczonym. Preferuje się jednak psy drugiego typu. Są to psy o atletycznej, muskularnej budowie i wyraźnie zaznaczonym kątowaniu kończyn tylnych. Muszą sprawiać wrażenie zdrowych, mocnych psów.

Szata 
Sierść krótka, błyszcząca z niewielkim podszerstkiem.

Umaszczenie 
Umaszczenie może być: czarne, grafitowe, ciemno szare, jasnopłowe (tzw. żółtawe), płowo-czerwone i pręgowane, zawsze z czarną maską. Dopuszczalne są małe znaczenia na klatce piersiowej lub końcach łap, u psów płowych i pręgowanych czarna lub szara maska nie powinna wychodzić poza linię oczu.

Zachowanie i charakter 
Cane corso italiano jest zrównoważonym psem jednego pana, jednak jest bardzo przyjazny i oddany wszystkim osobom zamieszkującym jego domostwo. Jego stosunki z dziećmi są dobre. Są to psy o silnym charakterze, są też niezależne. Nie mają skłonności do dominacji, o ile są dobrze prowadzone i prawidłowo wychowane przez właściciela. W sytuacji zagrożenia dla właściciela może stać się agresywny, wobec obcych jest nieufny.

Użytkowość 
Cane corso jest psem typowo obronno-stróżującym, dobrze się sprawdza po kursach w tym kierunku. Według wzorca FCI jest psem także przeznaczonym do pracy w służbach policyjnych oraz psem tropiącym.

Przypisy

Bibliografia 
 
 Eva-Maria Krämer Rasy psów, Oficyna Wydawnicza MULTICO Sp. z o.o., Warszawa 2003
 

Rasy psów
Mastif
Dogi
Teoria koloru

Teoria koloru – interdyscyplinarny dział wiedzy zajmujący się powstawaniem u człowieka wrażeń barwnych, oraz teoretycznymi i praktycznymi aspektami czynników zewnętrznych biorących udział w procesie powstawania tych wrażeń. Teorię koloru można również nazywać teorią barwy, jednak w praktyce zwykło używać się pierwszego terminu.

Kolor a barwa 
Określenie „kolor” pochodzi z łaciny – color, a „barwa”, jako przetworzenie słowa „farba”, występuje w podobnie brzmiących słowach w językach krajów sąsiednich Polsce. Aczkolwiek np. w poligrafii upowszechnia się rozróżnienie na barwę (to konkretne wrażenie wzrokowe) i kolor (np. farba o określonym kolorze, która po nałożeniu na różne podłoża może dać efekt widzenia różnej barwy). Także w malarstwie używa się rozróżnienia pojęciowego: kolor jest cechą „materii” farby, także wtedy, gdy jest ona już położona na obrazie, barwa zaś jest rozumiana jako zjawisko psychofizyczne związane ze zdolnością do widzenia.

Kolor (barwa) jako wrażenie psychiczne 
Widzenie kolorów to wyłącznie subiektywne wrażenie psychiczne powstające w mózgu człowieka (a także części zwierząt). W fizyce mamy jedynie do czynienia z pewnym zakresem promieniowania elektromagnetycznego, które do odbiorcy dociera najczęściej w postaci mieszaniny fal o różnych częstotliwościach. W szczególności - ten sam kolor obserwator może odczuwać poprzez odbiór wielu różnych kombinacji ilościowych fal o różnych częstotliwościach, i odwrotnie: ta sama mieszanina fal może u obserwatora wywołać odmienne wrażenia kolorystyczne w zależności od wielu czynników dodatkowych, takich jak np.: rodzaj oświetlenia czy obecność innych kolorów w polu widzenia.

Barwa jako wielkość mierzalna 
Konkretną barwę można zmierzyć w zastanych warunkach za pomocą odpowiednich urządzeń (np. spektrofotometrem) i przedstawić w postaci liczbowej umieszczając ją w określonej przestrzeni barw. Żaden pomiar nie jest jednak w stanie oddać subiektywnego odczucia barwy przez oko ludzkie.

Zobacz też 
 Teoria Younga-Helmholtza
 Delta E
Pseudo-Maurycy

Pseudo-Maurycy (przełom VI i VII wieku), nieznanego pochodzenia, autor traktatu o działaniach wojennych Strategikon.

Autorstwo dzieła tradycyjnie przypisywano bizantyjskiemu cesarzowi Maurycjuszowi, lecz nowsze badania podają to w wątpliwość. Przypuszcza się, iż tekst ten został napisany przez cesarskiego brata, bądź przez kogoś z dworu Maurycjusza. Istnieją także hipotezy, według których dzieło powstało później, nawet w początkach VIII wieku. W jego tekście znajdują się informacje o kulturze materialnej i taktyce wojennej Słowian.

Bizantyńscy historycy
Prypeć (rzeka)

Prypeć ( Prypjať,  Prypiać,  Pripiať) – rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru, o długości 775 km i powierzchni dorzecza 121 000 km². W górnym i środkowym biegu rzeka przepływa przez Polesie. Uchodzi do Zbiornika Kijowskiego. Dopływami Prypeci są m.in.: Turia, Stochód, Styr, Horyń, Stwiga, Uborć, Sławeczna, Żałoń, Uż (prawe), Pina, Jasiołda, Bobryk Pierwszy, Słucz (lewe).

Główne miasta położone nad Prypecią to: Pińsk, Mozyrz, Czarnobyl i Prypeć. Naturalny bieg Prypeci charakteryzował się licznymi rozlewiskami, meandrami, rozdzielaniem koryta i łączeniem z odnogami innych rzek. Odcinek Prypeci przed Pińskiem znany był także jako Strumień.

Historia 

Rzeka Prypeć w całej swojej długości znajdowała się w I Rzeczypospolitej do 1793 roku. Następnie jej odcinek został utracony na rzecz Rosji w 1795 roku. Polska administracja powróciła nad Prypeć (tylko nad górny bieg rzeki) w roku 1918 i utrzymywała tam swoją władzę do września 1939 roku. W okresie międzywojennym na wodach Prypeci działała polska Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej. Po kampanii wrześniowej obszar ten został włączony w skład Związku Sowieckiego, a na wodach Prypeci zaczęła działać sowiecka Flotylla Pińska. 

26 kwietnia 1986 rzeka została silnie skażona promieniotwórczo w dolnym biegu w wyniku awarii reaktora w Czarnobylu.

Zobacz też 
 rzeki Europy

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 Archiwalne zdjęcia rzeki w bibliotece Polona

Rzeki na Białorusi
Rzeki na Ukrainie
Rzeki graniczne
Morawa

Morawa – miasto w Australii, w stanie Australia Zachodnia

Miejscowości i ich części w Polsce 
Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe
 Morawa – wieś w  woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Strzegom
 Morawa – przysiółek wsi Haczów w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Haczów
 Morawa – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński

Cieki 
 Morawa – rzeka w Serbii, prawy dopływ Dunaju
 Morawa – rzeka na Morawach, Słowacji i w Austrii, lewy dopływ Dunaju
 Morawa – potok w Polsce, dopływ Długosza
 Morawa – potok w Polsce, dopływ Troi

Inne 
 Morawa – staw w zespole przyrodniczo-krajobrazowym „Szopienice-Borki” w Katowicach
 Morawa – ulica w Katowicach, w dzielnicy Szopienice-Burowiec
 Morawa – dawna kolonia, obecnie część dzielnicy Szopienice-Burowiec w Katowicach

Zobacz też 
 Nowa Morawa, Stara Morawa
 Wielka Morawa, Zachodnia Morawa, Południowa Morawa
 Morawy
 Tabor
Plemiona słowiańskie

Plemiona słowiańskie – grupa wczesnośredniowiecznych lokalnych wspólnot osadniczych istniejących na obszarze zasiedlonym przez Słowian. Etnonimy ludów słowiańskich są najczęściej archaiczne, a wyjaśnienie ich pochodzenia utrudnia brak danych, mogących pomóc w wyjaśnieniu etymologii. 

Na podstawie badań morfologicznych oraz molekularnych za obszar, z którego wywodzą się Słowianie, najczęściej uważany jest teren pomiędzy Odrą i Dnieprem (w opozycji do teorii zasiedlania przez fale migracyjne ze wschodu), a na podstawie tych badań wykazywana jest kontynuacja zasiedlenia terytorium dorzecza Odry i Wisły od czasów rzymskich po wczesne średniowiecze.

Lista według Encyklopedii Popularnej PWN

Przypisy

Bibliografia 
 Lech Leciejewicz [red.]: Mały słownik kultury dawnych Słowian, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, .
D-moll

d-moll – molowa gama muzyczna, której toniką jest d. Jej dźwięki w odmianie naturalnej to: d, e, f, g, a, b, c. 

Gama d-moll w odmianie harmonicznej (z VII stopniem podwyższonym o półton):

Gama d-moll w odmianie doryckiej (z VI i VII stopniem podwyższonym o półton w stosunku do gamy d-moll naturalnej):

Równoległą gamą durową jest F-dur, jednoimienną durową – D-dur.

D-moll to także akord, zbudowany z pierwszego (d), trzeciego (f) i piątego (a) stopnia gamy d-moll.

Znane dzieła w tonacji d-moll:
 Ludwig van Beethoven - IX Symfonia op. 125
 Wolfgang Amadeus Mozart - Requiem KV 626
 Wolfgang Amadeus Mozart - XX Koncert fortepianowy KV 466
 Robert Schumann - IV Symfonia op. 120 
 Gustav Mahler - III Symfonia
 Johann Sebastian Bach - Toccata i fuga BWV 565
 Felix Mendelssohn-Bartholdy - Trio fortepianowe op. 49
 Franz Schubert - Serenada
 Henryk Wieniawski - II Koncert skrzypcowy d-moll op. 22
 Jerzy Derfel - Mała Msza Radosna d-moll
 Felix Mendelssohn-Bartholdy - VI Sonata op. 65

Zobacz też 

 Pokrewieństwo tonacji
 Skala molowa
 Znaki przykluczowe

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Gamy muzyczne
E-moll

e-moll – molowa gama muzyczna, której toniką jest e. Jej dźwięki w odmianie naturalnej to: e, fis, g, a, h, c, d.

Gama e-moll w odmianie harmonicznej (z VII stopniem podwyższonym o półton):

Gama e-moll w odmianie doryckiej (z VI i VII stopniem podwyższonym o półton w stosunku do gamy e-moll naturalnej):

Równoległą gamą durową jest G-dur, jednoimienną durową – E-dur.

E-moll to także akord, zbudowany z pierwszego (e), trzeciego (g) i piątego (h) stopnia gamy e-moll.

Znane dzieła w tonacji e-moll:
 Johannes Brahms – IV Symfonia op. 98
 Antonín Dvořák – IX Symfonia op. 95 Z Nowego Świata
 Piotr Czajkowski – V Symfonia op. 64
 Fryderyk Chopin – Koncert fortepianowy nr 1 op. 11
 Gustav Mahler – VII Symfonia
 Felix Mendelssohn-Bartholdy – Koncert skrzypcowy op. 64
 Nikołaj Rimski-Korsakow – Szeherezada

Zobacz też 

 pokrewieństwo tonacji
 skala molowa
 znaki przykluczowe

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Gamy muzyczne
F-moll

f-moll – gama molowa, której toniką jest f. Jej dźwięki w odmianie naturalnej to: f, g, as, b, c, des, es. Zapis tonacji f-moll zawiera cztery bemole.

Gama f-moll w odmianie harmonicznej (z VII stopniem podwyższonym o półton):

Gama f-moll w odmianie doryckiej (z VI i VII stopniem podwyższonym o półton w stosunku do gamy f-moll naturalnej):

Równoległą gamą durową jest As-dur, jednoimienną durową – F-dur.

Nazwa f-moll oznacza także akord, zbudowany z pierwszego (f), trzeciego (as) i piątego (c) stopnia gamy f-moll.

Znane dzieła w tonacji f-moll:
 Fryderyk Chopin – II Koncert fortepianowy
 Franz Schubert – Moment Musical
 Antonio Vivaldi – Koncert op.8 nr 4 Zima (L'Inverno)
 Johann Sebastian Bach – Preludium i Fuga nr 12 z 2. tomu Das Wohltemperierte Klavier (BWV 881).
 Johann Sebastian Bach – Preludium i Fuga BWV 534

Zobacz też 

 pokrewieństwo tonacji
 skala molowa
 znaki przykluczowe

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Gamy muzyczne
G-moll

g-moll – gama oparta na skali molowej, której toniką jest g.

Gama g-moll w odmianie naturalnej (eolskiej) zawiera dźwięki: g - a - b - c - d - es - f. W zapisie tonacji g-moll występują dwa bemole.

Gama g-moll w odmianie harmonicznej (z VII stopniem podwyższonym o półton):

Gama g-moll w odmianie doryckiej (z VI i VII stopniem podwyższonym o półton w stosunku do gamy g-moll naturalnej):

Równoległą (pararelną) gamą durową jest B-dur, jednoimienną durową – G-dur.

Nazwa g-moll oznacza także akord, zbudowany z pierwszego (g), trzeciego (b) i piątego (d) stopnia gamy g-moll.

Znane dzieła w tonacji g-moll:
 Antonín Dvořák – II Koncert fortepianowy
 Wolfgang Amadeus Mozart – XL symfonia (KV 550), XXV symfonia (KV 183, 173d B)
 Antonio Vivaldi – Koncert op. 8 nr 2 „Lato” (L’Estate)
 Antonio Vivaldi – Koncert na flet i orkiestrę op. 10 nr 2 g-moll „Noc” (La Notte)
 Fryderyk Chopin – Ballada g-moll
 Tomaso Albinoni – Adagio g-moll na smyczki i organy

Zobacz też 

 pokrewieństwo tonacji
 skala molowa
 znaki przykluczowe

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Gamy muzyczne
As-dur

As-dur — gama durowa, której toniką jest as. Gama As-dur składa się z dźwięków: as, b, c, des, es, f, g. Tonacja As-dur zawiera cztery bemole.

Pokrewną jej molową tonacją równoległą jest f-moll, jednoimienną molową – as-moll.

Trudna do realizacji dla instrumentów smyczkowych, dlatego rzadko wybierana jako tonacja dzieł symfonicznych.

Znane dzieła utrzymane w tonacji As-dur:

 Fryderyk Chopin – Polonez As-dur op. 53 (Heroiczny)
 Johannes Brahms – trzecia część I Symfonii
 Robert Schumann – Karnawał
 Ludwig van Beethoven – druga część Sonaty c-moll Patetycznej, op.13
 Ferenc Liszt – Liebestraum
 Ignacy Feliks Dobrzyński - Koncert Fortepianowy As-dur op. 2 (1824)
 Coldplay – Viva La Vida

Zobacz też 

 Pokrewieństwo tonacji
 Skala durowa
 Znaki przykluczowe

Przypisy 

Gamy muzyczne
Golęszyce

Golęszyce, Gołęszyce, Gołężyce (cz. kmen Holasiců, Holasicové, niem. Golensizen) – słowiańskie plemię z grupy lechickiej, żyjące we wczesnym średniowieczu na południu późniejszego Górnego Śląska u źródeł Odry, na południowy wschód od pasma Jeseników, na północny zachód od źródeł rzeki Wisły.

Po raz pierwszy wymienione w poł. IX wieku w Geografie Bawarskim razem z innymi zasiedlającymi późniejszy Śląsk plemionami słowiańskimi. Od strony północnej poprzez bagniste tereny sąsiadowało z Opolanami, na zachód od Odry sąsiadowało być może z plemieniem Głubczyców/Lupiglaa (?), od strony wschodniej poprzez gęsty las rozciągający się między górną Wisłą i Sołą z plemieniem Wiślan, zaś od strony południowej za niezamieszkanym pasem terenu zamieszkiwali Morawianie, którzy w IX wieku zorganizowali się w potężne państwo wielkomorawskie.

Można przyjąć, że plemię Golęszyców nie było zbyt silne, według Geografa Bawarskiego posiadało 5 grodów (opoli), których ośrodkami były grody w Lubomi (prawdopodobnie najważniejsze), Grodźcu (obecnie czes. Hradec), opisanym w 1155 jako Gradice Golenzicezke, Raciborzu (?), Międzyświeciu, w tzw. Starym Cieszynie (w dzisiejszej wsi Zwierzyniec w gminie Kocobędz, kilka kilometrów na północ od Czeskiego Cieszyna) oraz prawdopodobnie w okolicach Holasovic (zdaniem Rudolfa Žáčeka mógł to być centralny gród tego plemienia, jednak brak dowodów archeologicznych czyni tę lokalizację wątpliwą). Na terytorium plemiennym znajdowały się również mniejsze grody: w Syryni, Krzyżkowicach.

W latach 80. lub na początku lat 90. IX wieku zniszczeniu uległo większość grodów golęszyckich, jak i wiele innych znajdujących się na terenie późniejszych Śląska i Małopolski. Dokonać tego mogło jedynie państwo wielkomorawskie, któremu przypisuje się polityczne podporządkowanie tychże terenów w latach następnych, co jednak zostało w ostatnich latach podważone. Leżąca w centrum terytorium plemiennego stołeczna Lubomia nie została odbudowana. Również po zniszczeniu grodu w Kocobędzu centrum osadnicze w tej części terytorium plemiennego Golęszyców przeniosło się na wzgórze po drugiej stronie Olzy, obecnie zwane Górą Zamkową.

W 907 roku w wyniku najazdów madziarskich (907) upadło państwo wielkomorawskie, po czym tereny golęszyckie mogły przejść w orbitę wpływów czeskich. U schyłku X wieku tereny zamieszkiwane przez Golęszyców stanowiły pole rywalizacji państw Piastów i Przemyślidów czeskich. W latach 990–1032 leżały w obrębie państwa Bolesława I Chrobrego i Mieszka II. Stanowiły ciągły przedmiot sporów polsko-czeskich. Po 5-letniej wojnie stoczonej w latach 1132–1137 pomiędzy Bolesławem Krzywoustym i Sobiesławem I zawarto pokój kłodzki, w wyniku którego ziemie te zostały podzielone pomiędzy oba państwa. Znaczna ich część, wraz z resztą Śląska, znalazła się w granicach państwa polskiego (kasztelania raciborska oraz cieszyńska), a pozostała część w granicach Czech (dzisiejszy Śląsk Opawski).

Przypisy

Bibliografia 
 Jerzy Szydłowski, Werner Pierzyna: Lubomia gród plemienny Golęszyców, Bytom 1970.
 

Historia Śląska
Plemiona lechickie
Dytrych

Dytrych (Dytryk, Teodoryk) – imię męskie pochodzenia germańskiego

Osoby o tym nazwisku:
 Benedykt Dytrych – polski wojskowy, historyk
 Lucjan Dytrych – polski aktor teatralny i filmowy
Połączenie sworzniowe

Połączenie sworzniowe – połączenie rozłączne ruchowe, w którym elementem pośredniczącym jest walcowy sworzeń.

Połączenie sworzniowe zwykle wykorzystywane jest do łączenia przegubów. Sworzeń może być umieszczony na wcisk w jednym elemencie przegubu, podczas gdy pasowanie z drugim elementem jest luźne. Pozwala to na obrót jednego z elementów względem osi sworznia.

Przykładem połączenia sworzniowego jest połączenie tłoka silnika spalinowego z korbowodem za pomocą sworznia tłokowego.

Obliczenia wytrzymałościowe połączenia sworzniowego polegają na sprawdzeniu wytrzymałości sworznia na ścinanie oraz na naciski powierzchniowe. Naprężenia ścinające nie mogą przekroczyć współczynnika bezpieczeństwa kt, a maksymalny nacisk - nacisku dopuszczalnego Pdop. Elementy przegubu zwykle są sprawdzane wytrzymałościowo na rozciąganie kr lub inne w zależności od rodzaju ich obciążenia.

sworzniowe
Połączenie kołkowe

Połączenie kołkowe – rodzaj połączenia rozłącznego spoczynkowego.

Służy do ustalania wzajemnego położenia dwóch lub więcej elementów. Kołek może mieć kształt stożkowy lub walcowy, gładki lub karbowany.

Jeżeli kołek jest nieobciążony, nie są wymagane żadne obliczenia wytrzymałościowe. Jeśli złącze pracuje pod obciążeniem, wytrzymałość kołka oblicza się uwzględniając kryterium maksymalnego dopuszczalnego nacisku powierzchniowego kn, na zginanie kg (kołki pasowane luźno) lub na ścinanie kc (pasowane ciasno).

kołkowe
Kołek

Kołek – element pośredniczący w połączeniu kołkowym, jako element ustalający lub podpierający. Może być stożkowy lub walcowy, gładki lub karbowany, pełny lub sprężysty. Dla potrzeb budowy maszyn wykonuje się kołki metalowe - głównie stalowe. W meblarstwie materiałem na kołki jest głównie drewno i tworzywa sztuczne.

Kołki stosowane w budowie maszyn są znormalizowane.

Zobacz też 
 kołek stolarski
 kołek rozporowy
 połączenie kołkowe

Elementy złączne
Sworzeń

Sworzeń – w budowie maszyn element połączenia ruchomego. Jest to najczęściej walec wykonany ze stali, mosiądzu bądź aluminium. W połączeniach, pasowany jest; luźno np. sprzęgi przyczep, czy maszyn rolniczych, lub pasowanie mieszane; ciasno w jednej części i luźno w drugiej np. tłok - korbowód. Sworzeń, przenosi obciążenia odpowiednio; zginające lub ścinające. W połączeniach, występuje razem z elementami zabezpieczającymi w postaci zawleczki, nakrętki, pierścienia osadczego sprężynującego (Segera) lub płytki osadczej.

Podział sworzni 
Wyróżnia się kilka rodzajów sworzni, m.in. sworznie:
 bez łba
 noskowe
 z łbem walcowym
 małym
 dużym
 z czopem gwintowym

Normalizacja 
Normy opisujące sworznie:
 z łbem: PN-EN 22341
 bez łba: PN 83002

Zobacz też 
 połączenie sworzniowe
 kołek

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Połączenie sworzniowe w pkm.edu.pl

Elementy złączne
Kołek rozporowy

Kołek rozporowy – element złączny wykorzystywany do mocowania lub osadzania wkrętów, śrub lub bolców w ścianach, posadzkach i stropach (cementowych, ceglanych, gipsowych itp.).

Kołek rozporowy umieszczony ciasno w otworze w miarę wkręcania wkręta lub śruby albo wciskania bolca jest rozpierany przez niego tak, że zwiększa swój wymiar poprzeczny i ściśle wpasowuje się w otwór. Połączenie takie charakteryzuje się dużą trwałością, jeśli jest obciążone tylko statycznie. Kołek rozporowy wykonany jest najczęściej z tworzywa sztucznego lub metalu.

Historia 
W 1910 roku John Joseph Rawlings, właściciel niewielkiej rodzinnej firmy z siedzibą w Londynie, otrzymał zlecenie na modernizację fasady budynku The British Museum. Problematyczny okazał się montaż instalacji elektrycznej przy wymaganym przez zleceniodawcę założeniu, że elementy mocujące będą niewidoczne i nie zniszczą dotychczasowej elewacji budynku. Aby tego dokonać, Rawlings opracował, jak się potem okazało, przełomowy sposób mocowania - pierwszy na świecie kołek rozporowy. Wykonany został z włókien juty namoczonych w mieszance krwi zwierzęcej i kleju. Włożona do ręcznie wywierconego otworu włókienna rurka rozprężała się pod wpływem wkręcania w nią śruby, co zwiększało siłę nacisku na wnętrze otworu. Rawlings wykonał zadanie i znalazł sposób mocowania elementów do ściany bez naruszania konstrukcji ścian i niszczenia tynku, a już w 1911 opatentował swój wynalazek w Londynie pod numerem 22680/11. Nowe zamocowanie okazało się na tyle praktyczne, że już wkrótce było powszechnie używane niemal na całym świecie, a sam Rawlings zarejestrował markę Rawlplug jako odrębny znak handlowy.

Nowoczesne kołki rozporowe z rozciętymi wzdłuż pionowej osi koszulkami zostały wymyślone przez Artura Fishera (1919-2016) w 1958 roku.

Zobacz też 

 kołek

Przypisy 

Elementy złączne
Złącza budowlane
Wpust

wpust – element pośredni połączenia wpustowego. Wyróżnia się wpusty pryzmatyczne, czółenkowe i czopkowe
 wpust – element odwodnienia dachu, otwór z wbudowanym elementem do odprowadzenia wody opadowej do rury spustowej
 wpust – otwór lub szczelina na czop lub pióro w połączeniach ciesielskich
 wpust żołądka – część anatomiczna żołądka u ujścia przełyku
 przepust kablowy
Gwiazdy zmienne typu Mira Ceti

Gwiazdy zmienne typu Mira Ceti, mirydy, miry – typ gwiazd zmiennych pulsujących, charakteryzujących się czerwoną barwą, okresem pulsacji dłuższym niż 100 dni i zmianami jasności o więcej niż 1. Są to czerwone olbrzymy w późnych stadiach ewolucji, które za kilka milionów lat odrzucą zewnętrzne warstwy swej atmosfery, tworząc w ten sposób mgławicę planetarną, same zaś staną się białymi karłami.

Mirydy są uważane za gwiazdy o masach mniejszych niż dwie masy Słońca, ale mogą być tysiąc lub więcej razy jaśniejsze od Słońca, ze względu na swoje rozmiary (kilkaset promieni Słońca). Pulsują w modzie p (radialnym), tzn. cała gwiazda powiększa się i zapada, zachowując swoją sferyczną symetrię. Zmiany rozmiaru i temperatury są powodem zmian jasności. Okres pulsacji jest zależny od masy i promienia gwiazdy. Obserwacje w podczerwieni przy użyciu układu teleskopów IOTA wykazały, że 75% miryd nie jest sferycznie symetryczna

Pomimo że większość gwiazd typu Mira Ceti wykazuje wiele wspólnych cech w zachowaniu i strukturze, są bardzo różnorodną klasą gwiazd zmiennych ze względu na różnicę w wieku, masie, typie pulsacji i składzie chemicznym. Na przykład, w widmach wielu z nich występują bardzo silne linie węgla, co sugeruje, że materia z jądra gwiazdy jest wynoszona na powierzchnię. Materia ta często tworzy pyłowe obłoki wokół gwiazdy. Niektóre mirydy są znane jako naturalne źródła promieniowania mikrofalowego (masery).

Niektóre mirydy wykazują zmiany swojego okresu pulsacji – okres wzrasta lub maleje nawet trzykrotnie w czasie od kilku dekad do kilku stuleci. Uważa się, że jest to spowodowane pulsami termicznymi – temperatura i ciśnienie w powłoce wodorowej, otaczającej jądro gwiazdy, stają się na tyle wysokie, że następuje zainicjowanie reakcji jądrowych. Zmienia to strukturę gwiazdy, co objawia się przez zmianę okresu pulsacji. Przewiduje się, że proces ten występuje u wszystkich gwiazd typu Mira Ceti, ale stosunkowo krótki czas trwania pulsów termicznych (kilka tysięcy lat), w stosunku do czasu życia gwiazdy w tym stadium ewolucji, sprawia, że na kilka tysięcy obserwowanych miryd ten proces odnotowano tylko u kilku. Niemniej, większość miryd wykazuje cykliczne zmiany w okresie.

Nazwa wzięła się od pierwszej znanej gwiazdy tego typu, omikron Ceti (gwiazdozbiór Wieloryba), zwanej Mira, czyli „Cudowna”. Jest to pierwsza, odkryta pod koniec XVI wieku, gwiazda zmienna z periodycznymi zmianami jasności.

Zobacz też 
 Gwiazda zmienna

Przypisy
Kenjutsu

Kenjutsu (jap. 剣術) jest jedną z klasycznych japońskich sztuk walki mieczem, tzw. koryū-bujutsu. Istniało wiele różnych szkół szermierki japońskim mieczem (nihon-tō). Przedmiotem nauczania tych szkół było skuteczne władanie mieczem w realnej walce.

Kenjutsu była sztuką walki bardzo cenioną przez samurajów. Miecz na przestrzeni całej historii Japonii był uważany za symbol i główną broń stanu rycerskiego, nazywano go często „duszą samuraja”.

Umiejętności te można podzielić na trzy główne kierunki:
 ittō-ryū – szkoła walki jednym mieczem (długim), zwanym tachi
 kodachi-ryū – szkoła walki jednym mieczem krótkim (zwanym wakizashi)
 nitō-ryū – szkoła walki dwoma mieczami jednocześnie (krótkim i długim).
Innym dodatkowym kierunkiem był nito-ken (inna nazwa nito-kodachi). Polegała ona na walce dwoma wakizashi.

Niektóre klasyczne szkoły miecza, sięgające rodowodem średniowiecza, takie jak: Katori shintō-ryū, Kashima shintō-ryū, Kashima-shinryū, przetrwały do dziś. Podobnie jak w większości innych klasycznych szkół koryū-bujutsu, adeptom tych szkół nie nadaje się stopni mistrzowskich dan, lecz odpowiednie certyfikaty tzw. menkyo kaiden.

Synowie samurajów zaczynali naukę kenjutsu w bardzo młodym wieku. Zaczynali od ćwiczeń z drewnianymi mieczami i stopniowo przechodzili do walki na prawdziwe miecze. Lekcje zazwyczaj zaczynały się wcześnie rano. Odbywały się w zamkniętych pomieszczeniach lub pod gołym niebem bez względu na pogodę, co miało wyrabiać u młodych samurajów wytrzymałość. Ćwiczenia z ciężkimi, trzymanymi oburącz mieczami niejednokrotnie powodowały poważne zranienia, lub nawet śmierć ćwiczących. Surowość treningu kenjutsu miała za zadanie kształcenie zdolności umysłowych, a także rozwój fizyczny i przygotowanie samuraja do walki z prawdziwym przeciwnikiem na wojnie.

Ćwiczenia praktyczne w kenjutsu wykonuje się najczęściej w formie kata, do których używa się mieczy drewnianych bokken. W przeciwieństwie do kendo, czyli współczesnej, bezpiecznej formy sportowej szermierki mieczem, ataki stosowane w kenjutsu mogą być kierowane na dowolną część ciała przeciwnika. Samuraje za idealny cios uważali kesagake (termin słowa „kesagake” pochodzi od słowa „kesa”, które oznaczało rodzaj stroju buddyjskiego mnicha. Strój noszono tak, że jedno ramię i ręka pozostawały odsłonięte), rozcinający przeciwnika na skos od ramienia do pasa. Popularne są również uderzenia rękojeścią tsuka-uchi oraz chwyty, dźwignie i podcięcia stosowane w walce wręcz, np. yawara (pierwowzór późniejszego jiu-jitsu i judo). Do niektórych ćwiczeń kenjutsu stosuje się również prawdziwe miecze, przy czym rzeczywiste cięcia i pchnięcia wykonuje się wówczas na nasączonych wodą i zrolowanych matach ze słomy ryżowej lub na bambusowych rurach. Nazywa się to tameshigiri.

Z tradycyjnych szkół szermierki kenjutsu (jap:剣術) wywodzą się nowoczesne sztuki i sporty walki: kendo, iaidō i battōdō.

Japońskie sztuki walki
Krzyżacy

krzyżacy – Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, w 1198 przekształcony w rycerski (także: Zakon Krzyżacki)
 Krzyżacy 1410 – powieść Józefa Ignacego Kraszewskiego
 Krzyżacy – powieść Henryka Sienkiewicza
 Krzyżacy – film fabularny z 1960 r. w reżyserii Aleksandra Forda
 Krzyżacy – polska opera rockowa z 2010
 Krzyżacy – strategiczna gra komputerowa

Zobacz też 
 Knights of the Cross
 Zakon Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą
Twist (taniec)

Twist – taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, popularny w latach 60. XX wieku. Polega na wykonywaniu energicznych ruchów (skrętów) nóg, bioder i rąk. Partnerzy tańczą w miejscu nie trzymając się. Nawiązuje do muzyki rock and rollowej. Znani wykonawcy wspomnianej muzyki to głównie: Chuck Berry, Pat Boone, Chubby Checker (zobacz) i inni. Polską „królową twista” była Helena Majdaniec, która koncertowała głównie w Szczecinie i Paryżu.

Przypisy 

Tańce
Rock
Taniec w Stanach Zjednoczonych
Ces-dur

Ces-dur − gama muzyczna oparta na skali durowej, której toniką jest ces. Gama Ces-dur zawiera dźwięki: ces, des, es, fes, ges, as, b. tonacja Ces-dur zawiera siedem bemoli.

Równoległą gamą molową jest as-moll.

Ces-dur to także akord, zbudowany z pierwszego (ces), trzeciego (es) i piątego (ges) stopnia gamy Ces-dur.

Tonacja w praktyce muzycznej bardzo rzadko używana z uwagi na trudność w odczytywaniu zapisu z 7 bemolami. Enharmonicznie równoważną tonacją jest H-dur.

Ces-dur jest stosunkowo często używana w utworach harfowych z uwagi na specyfikę tego instrumentu (harfa jest strojona właśnie w Ces-dur i w tej tonacji najlepiej brzmią jej struny; H-dur zaś wymaga podwójnego skrócenia strun i źle brzmi).

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Gamy muzyczne
Trepak

Trepak – taniec ludowy popularny na Ukrainie i w Rosji. Ma bardzo szybkie tempo w metrum 2/4. Charakterystyczne dla trepaka są drobne kroczki i przytupy.

Jednym z najbardziej znanych trepaków jest trepak Piotra Czajkowskiego z baletu Dziadek do orzechów.

Tańce ludowe
Taniec na Ukrainie
Rosyjskie tańce ludowe
Sirtaki

Sirtaki (właściwie Sirtáki, lub Syrtáki, grec. συρτάκι) –  popularny grecki taniec pseudoludowy, stworzony w 1964 na potrzeby filmu Grek Zorba. Taniec nazywany jest też tańcem Zorby lub po prostu Zorbą. Klimatem i choreografią zbliżony do autentycznych greckich tańców ludowych. 

Muzykę filmową napisał Mikis Theodorakis. Łączy ona szybką i wolną wersję tańca chasapiko (grec. Hasápikos, Chasápikos). Początkowe metrum na 4/4 wraz z przyspieszeniem muzyki zmienia się na 2/4.

Sirtaki w odróżnieniu od większości greckich tańców ludowych nie tańczy się w kole trzymając się za ręce. Tancerze sirtaki (według fabuły filmu, na potrzeby którego taniec wymyślono: tylko mężczyźni) tworzą linię kładąc dłonie na ramionach sąsiada.

Sirtaki jest zdrobnieniem od sirtós, nazwy najbardziej tradycyjnego rodzaju ludowego tańca greckiego z akompaniamentem buzuki. Sirtaki, "mały sirtós", jest  i w przeciwieństwie do stałych kroków sirtósa i innych tańców ludowych, . Współcześnie sirtáki jest atrakcją regionalną, graną w tawernach lub dla turystów na tzw. wieczorach greckich w hotelach.

Taniec w Grecji
Tańce
Kinematografia w Grecji
Mambo

Mambo - gatunek muzyczny pochodzący z Kuby
 Mambo - taniec towarzyski pochodzący z Kuby
 Mambo - internetowy system portalowy CMS typu Open Source
 Mambo - nazwa kapłanki w religii voodoo
 Mambo – wieś w Botswanie w dystrykcie North East
 Mambo! - singel Eleny Paparizou
One-step

One-step – taniec towarzyski w takcie 2/4, w stylu ragtime, szybszy od fokstrota.

Zobacz też 
 two-step

Przypisy 
 

Tańce
Taniec w Stanach Zjednoczonych
Kultura w Nowym Jorku
Metameria

metameria (biologia) – segmentacja wzdłużna ciała niektórych zwierząt
 metameria (chemia) – jedna z odmian izomerii związków chemicznych
 metameryzm (nazwa niepoprawna: metameria) – zjawisko różnego odbioru barwy tej samej substancji ze względu na rodzaj oświetlenia
Słucz (Polska)

Słucz – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Radziłów.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radziłowskim ziemi wiskiej województwa mazowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej Narodzenia NMP. W strukturze Kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Szczuczyn.

Zobacz też 
 Słuczanka

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)
Słucz (Polska)
Przemsza

Przemsza (niem. Przemsa; Premse) – rzeka w południowej Polsce, lewy dopływ górnej Wisły. Powstaje – według tradycyjnej terminologii – z połączenia Czarnej i Białej Przemszy. Długość rzeki w tradycyjnej klasyfikacji wynosi 24 km – a według nowej, czyli od źródeł Czarnej Przemszy, wynosi 88 km, uchodzi do Wisły w Gorzowie. Powierzchnia dorzecza wynosi 2121 km².

Przemsza w swym początkowym biegu, w dzielnicy Sosnowca o nazwie Jęzor (do 1953 roku należącej do Jaworzna), a następnie biegnąc w kierunku Chełmka jako granica między Mysłowicami i Jaworznem: stanowi kontynuację granicy między Małopolską, a wschodnimi terenami Górnego Śląska. Wcześniej granica ta przebiega wzdłuż Brynicy i w końcówce Czarnej Przemszy na terenie Sosnowca, gdy już do tej ostatniej wpadła Brynica. Historycznie była to też granica między trzema państwami, Austrią, Rosją oraz Prusami, zwana Trójkątem Trzech Cesarzy, który stanowiły leżące w obecnych granicach Sosnowca (dawniej Jaworzna) tereny znajdujące się w widłach łączących się rzek, Czarnej i Białej Przemszy. W latach 1815–1846 rzeka (od zbiegu Białej i Czarnej Przemszy) stanowiła granicę pomiędzy Wolnym Miastem Kraków a Królestwem Prus.

Miasta położone nad Przemszą (w granicach administracyjnych):
 Mysłowice
 Jaworzno
 Chełmek
 Imielin
 Bieruń
 Sosnowiec – w krótkim początkowym przebiegu Przemszy, w dzielnicy Jęzor, czyli od zbiegu Czarnej i Białej Przemszy.

U ujścia Przemszy, na Wiśle, rozpoczyna się żeglowna część Drogi Wodnej Górnej Wisły.

Zobacz też 
 Rzeki w Polsce

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Przyroda Jaworzna
Geografia Mysłowic
Rzeki Sosnowca