alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Duits-Engels Akkoord van 1890

Het Duits-Engels Akkoord van 1890, ook bekend onder de namen Helgoland-Zanzibar Akkoord en Zanzibarverdrag, werd gesloten op 1 juli 1890 tussen het Duitse Rijk en het Britse Rijk. Het regelde de koloniale aanspraken die genoemde landen meenden te hebben op bepaalde gebieden in Afrika.

Inhoud van het verdrag 
Het Duits-Engelse verdrag regelde de wederzijdse erkenning van koloniale aanspraken en recht op het creëren van een invloedssfeer, die het Britse Rijk en het Duitse Rijk in bepaalde gebieden van Afrika meenden te hebben. 

Duitsland kreeg het "recht" om Zuidwest-Afrika (nu Namibië) en het hedendaagse Tanzania te koloniseren. Vaak ging dat in de vorm van een zogenaamd protectoraat, waarbij de grootmacht militaire bescherming bood in ruil voor het exclusieve recht om het land te exploiteren. Duitsland kreeg via de Caprivistrook toegang tot de Zambezi-rivier. 

Het verdrag bepaalde verder, dat Duitsland zijn belangen in Kenia, speciaal die in het sultanaat Zanzibar en Duits-Witu, zou overdragen aan Groot-Brittannië. In ruil kreeg Duitsland de soevereiniteit over het Noordzee-eiland Helgoland. Duitsland werd door het verdrag beperkt in zijn koloniale activiteiten aan de Oostkust van Afrika. Groot-Brittannië kon daarentegen zijn enclave Walvisbaai in Zuidwest-Afrika niet verder uitbouwen.

Artikel 10 regelde, dat missionarissen van beide grootmachten ook in elkaars "invloedssferen" bescherming genoten. Zo konden zij ongehinderd de Afrikaanse heidenen kerstenen, hoewel het akkoord daarbij vermeldt, dat religieuze tolerantie en vrijheid van godsdienst is verzekerd.

Controverse over de naam van het verdrag 

Het verdrag wordt ten onrechte beschouwd als ruil van Zanzibar tegen Helgoland. Vandaar dat het verbreid bekend staat als het Helgoland-Zanzibar Akkoord (Heligoland-Zanzibar Treaty). Dit misverstand werd in de wereld geholpen door de toen juist ontslagen rijkskanselier Otto von Bismarck, die  het verdrag, dat nu op naam kwam van zijn opvolger Leo von Caprivi, denigrerend beschreef als het ruilen van een rok tegen een knoop ("einen Rock gegeben und einen Knopf dafür bekommen"). In werkelijkheid hadden de Britten Zanzibar al lang daarvoor in bezit genomen. Bovendien is de kwestie Helgoland maar een heel klein onderdeel van het Akkoord.

Zie ook 
Sykes-Picotverdrag, het verdelen van de invloedssferen van Groot-Brittannië en Frankrijk in het Midden-Oosten

Referenties 

Koloniaal verdrag
Duitse koloniale geschiedenis
Britse koloniale geschiedenis
Geschiedenis van Tanzania
Geschiedenis van Namibië
Verdrag in de 19e eeuw
1890
Cyaan

Cyaan is in het subtractieve kleursysteem een van de primaire kleuren. In het additieve kleursysteem is het een secundaire kleur die wordt verkregen door het mengen van blauw en groen licht. Een hierop sterk gelijkende kleur is turquoise, genoemd naar het mineraal turkoois dat die kleur heeft. Turkoois is echter doorgaans wat groeniger van tint dan cyaan.

Spectraal gezien bevindt de kleur cyaan zich tussen groen en blauw. Binnen het spectrum vindt men cyaankleurig licht bij golflengtes rond 495 nanometer. Het is de complementaire kleur van rood.

De benaming cyaan is gebruikelijk in de kleurtheorie en op grafisch gebied. Daarbuiten wordt voor deze tint en daarop gelijkende tinten vaak eerder de benaming turquoise of turkoois gebruikt.

Kleurnuances 

Kleur
Ten oosten van Eden

East of Eden (Ten oosten van Eden) is een roman uit 1952 van John Steinbeck, gebaseerd op het Bijbelboek Genesis. Het verhaalt de strijd die twee broers leveren om de liefde van hun vader.

In juni 2003 was het, onder de titel 'het boek dat de boekenclub terugbracht', het eerste boek dat Oprah Winfrey voor haar in de Verenigde Staten zeer populaire boekenclub selecteerde, nadat de boekenclub voor enige tijd had opgehouden te bestaan.

Werk van John Steinbeck
Monterey County
Kaliumchloraat

Kaliumchloraat (KClO3) is het kaliumzout van chloorzuur. De stof komt voor als een wit kristallijn poeder, dat matig oplosbaar is in koud water maar goed oplosbaar is in heet water.

Het zout is een sterke oxidator en in staat zuurstofgas te produceren volgens de chemische reactie:
2KClO3 -> 2KCl + 3O2

Synthese 
Kaliumchloraat kan eenvoudig door middel van elektrolyse worden bereid. Hiervoor is een anode nodig, die bestand is tegen het agressieve milieu in de cel. Chloorgas is namelijk erg corrosief. Geschikt anodemateriaal is titanium, dat gecoat is met een zogeheten mixed metal oxide-coating, die vaak ruthenium(IV)oxide bevat. Verder is grafiet ook wel bruikbaar, maar dit geeft erg veel vervuiling in de elektrolyt (koolstofdeeltjes komen los van de poreuze grafietelektrode). Het ideale anodemateriaal is platina, maar dat is relatief duur. De kathode kan vrijwel van elk geleidend materiaal worden gemaakt. De voeding moet minimaal enkele ampères kunnen leveren, en moet een uitgangsspanning van 5 volt hebben.

Wat er precies bij elektrolyse van een alkali-chloride-zout naar een chloraat-zout gebeurt, is nog steeds niet helemaal bekend. De volgende theorie is het aannemelijkst. Aan de anode treedt oxidatie op van chloride-ionen naar chloorgas:

2Cl- -> Cl2 + 2e-

Aan de kathode treedt reductie van water tot hydroxide-ionen en waterstofgas op:

2H2O + 2e- -> 2OH- + H2

Daarna volgt een reactie tussen het hydroxide-ion en chloorgas, waardoor het hypochloriet-anion wordt gevormd:

2OH- + Cl2 -> 2ClO- + H2

Vervolgens wordt het hypochloriet-anion geoxideerd tot het chloraat-anion. Deze reactie dient plaats te grijpen in zuur milieu, maar de oplossing wordt basisch door de gevormde hydroxide-anion. Daarom moet waterstofchloride (hierbij wordt giftig chloorgas gevormd) worden toegevoegd. De temperatuur moet minimaal 40 °C bedragen, opdat deze reactie plaatsvindt.

5ClO- + 4H+ -> ClO3- + 2Cl2 + 2H2O

Toepassingen 
Kaliumchloraat wordt gebruikt in pyrotechnische sassen. Het mengsel met poedersuiker of andere gepoederde brandstoffen is heel brandbaar, maar niet explosief. Door het te kneden met vaseline in de verhouding 9:1 wordt het wel explosief, wanneer dit wordt geïnitieerd door een detonator.

Toxicologie en veiligheid 
Het mengen van zwavel en kaliumchloraat levert potentieel gevaarlijke situaties door de vorming van zwavelzuur (H2SO4) aan de lucht. Zwavelzuur en kaliumchloraat zullen reageren tot chloorzuur (HClO3). Chloorzuur is een sterk anorganisch zuur, dat instabiel is boven concentraties van 30%. Het ontleedt tot chloordioxide, hetgeen spontaan kan exploderen, en het sterke perchloorzuur (HClO4). Kaliumchloraat is schadelijk bij opname door de mond.

Externe links
 
  MSDS van kaliumchloraat
  Elektrolyse van kaliumchloraat met platina-anode

Kaliumzout
Chloraat
Anorganisch zout
Oxidator
Milieugevaarlijke stof
548

Het jaar 548 is het 48e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Keizer Justinianus I roept Belisarius opnieuw terug naar Constantinopel en benoemt zijn "collega" generaal Narses tot opperbevelhebber van het Byzantijnse leger in Italië. 
 De opstandige Moren in Tripolitania (huidige Libië) worden door de Byzantijnen onderworpen. De "Limes Tripolitanus" wordt als rijksgrens van het Byzantijnse Rijk hersteld.
 Lazica verandert opnieuw van partij, van de Sassaniden terug naar de Byzantijnen. Een Byzantijns leger helpt de Lazica de Sassaniden te verjagen.

Europa 
 Garibald I wordt hertog van Beieren. Hij is de eerst bekende hertog van Beieren. Hij trouwt met Waldrada en versterkt de goede verstandhouding met de Longobarden. (waarschijnlijke datum)

Azië 
 Tijdens de Liang-dynastie breekt er in het Chinese Keizerrijk een opstand uit. De hoofdstad Nanking wordt door een Toba leger geplunderd. (waarschijnlijke datum)
 Vroegere Ly-dynastie: Na het overlijden van Ly Nam De laat generaal Trieu Viet Vuong (r. 548-602) zich tot keizer van Vietnam uitroepen.

Literatuur 
 Kosmas Indikopleustes, Byzantijns handelaar, schrijft zijn boekwerk "Topographia Christiana". (waarschijnlijke datum)

Vroegchristelijke bouwkunst 
 Het Katharinaklooster, op het schiereiland Sinaï (Egypte), wordt gesticht. (waarschijnlijke datum)
 19 april - De basiliek van San Vitale in Ravenna wordt ingewijd.

Geboren

Overleden 
 Ly Nam De, keizer van Vietnam
 Parthenius, hofmeier van Austrasië 
 28 juni - Theodora I, keizerin van het Byzantijnse Rijk
 Theodebert I, koning van Austrasië (of 547)
 Theudis, koning van de Visigoten
 Valentinianus van Chur, Zwitsers bisschop

000
547

Het jaar 547 is het 47e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Gotische Oorlog: Belisarius herovert Rome en herstelt de verdedigingswerken. Het platteland is geteisterd door jaren oorlog, waarbij talloze duizenden burgers worden afgeslacht. De eens zo machtige steden – Napels en Milaan – liggen er vrijwel verlaten bij.
 Theudowald (r. 548-555) volgt zijn vader Theudebert I op als koning van Austrasië. Hij heeft het Frankische koninkrijk 14 jaar geregeerd en zijn controle over het tegenwoordige Zuid-Duitsland, Oostenrijk en Noord-Italië verstevigd.
 In Ravenna wordt de basiliek van San Vitale voltooid. In de kerk worden ter herinnering van de consecratie van de San Vitale schitterende mozaïeken van Justinianus I en Theodora I met patriciërs (Byzantijnse adel) aangebracht.

Religie 
 Het klooster van Saydnaya (Syrië) wordt gesticht. Volgens de legende geeft Justinianus I opdracht tot de bouw, na de verschijning van de Heilige Maagd.
 Bloedbad van Caesarea: Lokale christenen zorgen voor een bloedbad in Caesarea (huidige Israël). Zij vermoorden vele Joden en Samaritanen. (waarschijnlijke datum)

Geboren

Overleden 
 Benedictus van Nursia (67), monnik en heilige
 Maelgwn, koning van Gwynedd (waarschijnlijke datum)
 Scholastica (67), kluizenares en heilige
 Theudebert I, koning van Austrasië (of 548)
 Tribonianus (47), Byzantijns jurist

000
546

Het jaar 546 is het 46e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 

 18 december - De Ostrogoten onder leiding van koning Totila nemen na een beleg van één jaar Rome in. De bevolking verlaat op zo'n 500 gijzelaars na, de verwoeste stad. 
 Winter - Het Gotische leger verovert diverse steden in centraal en Zuid-Italië, waaronder Perugia.

Azië 

 Vroegere Ly-dynastie: Ly By, heerser van Vietnam, wordt door de Liang-dynasty (China) afgezet.

Meso-Amerika 

 De Maya-stad Calakmul brengt Naranjo onder haar invloedssfeer, maar komt in conflict met Tikal.

Geboren

Overleden 

 Laurentius, bisschop van Siponto (waarschijnlijke datum)

000
545

Het jaar 545 is het 45e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Koning Theudebert I heerst over de provincies Vindelicia en Noricum (huidige Zuid-Duitsland). Hij trekt met een Frankisch leger over de Alpen en verovert de gebieden rond Venetië. 
 Belisarius doet een mislukte poging het door Bessas verdedigde Rome te ontzetten.

Perzië 
 Koning Khusro I sluit een vijfjarig vredesverdrag met het Byzantijnse Rijk. De oorlog in de Kaukasus, met name in Lazica (Georgië), wordt voortgezet.

China 
 Keizer Wu Di van de Liang-dynastie stuurt een expeditieleger (200.000 man) naar Vietnam om de pas benoemde keizer Ly Bi van de troon te stoten.

Geboren 
 Abdallah ibn Abd al-Muttalib, vader van Mohammed 
 Fredegonde, koningin van de Franken (overleden 597)

Overleden 
 3 juni - Clothilde, Bourgondische prinses
 Dubritius, Keltische bisschop en heilige
 8 juni - Medardus, bisschop van Noyon 

000
544

Het jaar 544 is het 44e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 De pest bereikt Brittannië, Ierland en Spanje.

Byzantijnse Rijk 
 Totila belegert Rome.
 Gotische Oorlog: Keizer Justinianus I stuurt Belisarius opnieuw naar Italië met een Byzantijns expeditieleger (4000 man en 200 schepen) om de oorlog tegen de Ostrogoten te hervatten.
 Belisarius verslaat het Gotische leger onder leiding van koning Totila die tevergeefs de vestingstad Otranto (Zuid-Italië) belegert. Hij marcheert langs de Via Appia verder op naar Rome.  
 November - Paus Vigilius wordt gearresteerd tijdens de festiviteiten van de feestdag van Cecilia. Hij moet in Constantinopel tegenover Justinianus I de "Drie Hoofdstukken" veroordelen.

Azië 
 Vroegere Ly-dynastie: Ly Bi, heerser van Vietnam, laat zich tot keizer kronen. Hij verdeelt het land in honderd provincies (quan) dit tot ergernis van de Liang-dynastie.

Religie 
 Jacobus Baradaeus wijdt Sergius van Tella tot patriarch van Antiochië. Hiermee scheidt de Syrisch-orthodoxe Kerk zich voorgoed af van de Oosters-orthodoxe Kerk.

Geboren 
 Arthelais van Benevento

Overleden 

000
541

Het jaar 541 is het 41e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 1 januari - Anicius Faustus Albinus Basilius wordt in Constantinopel door Senaat gekozen tot laatste niet-keizerlijke consul van het Byzantijnse Rijk.
 oktober - Pest van Justinianus: In de Egyptische havenstad Pelusium breekt een pandemie uit onder de bevolking. De ziekte breidt zich de daaropvolgende 200 jaar uit over Europa, het Middellandse Zeegebied en Noord-Afrika.
 Belisarius onderneemt een veldtocht in Mesopotamië.  Hij belegert tevergeefs de vestingstad Nisibis.
 Johannes de Cappadociër, pretoriaanse prefect van het Oosten, wordt door keizerin Theodora I ontslagen op verdenking van verraad. Hij wordt verbannen naar Cyzicus en zijn eigendommen worden geconfisqueerd.

Europa 
 Koning Chlotarius I en zijn broer Childebert I vallen met een Frankisch leger Visigotisch Spanje binnen. Ze belegeren tevergeefs Zaragoza, gelegen aan de rivier de Ebro, maar moeten zich terugtrekken naar Gallië.
 Totila (r. 541-552) wordt door de Gotische adel gekozen als koning van de Ostrogoten. Hij wint de steun van de lagere klassen door slaven hun vrijheid te geven en het land te verdelen onder de boeren (lijfeigenen).

Perzië 
 Lazica is na Khusro's veldtocht van het voorgaande jaar terug overgelopen van de Byzantijnen naar de Perzen. Khusro trekt Lazica binnen, en verovert de havenstad Petra aan de Zwarte Zee op het Byzantijnse garnizoen.

Azië 
 Vietnam komt in opstand tegen de Chinese overheersing. (zie: Vroegere Ly-dynastie)
 De Chinese Liang-dynastie stuurt een groep kunstenaars naar Paekche (Korea).

Religie 
 Pitiunt (Georgië) wordt een aartsbisdom van de Oosters-orthodoxe Kerk (Oosters christendom).

Geboren 
 Wen Di, keizer van het Chinese Keizerrijk (overleden 604)

Overleden 
 Erarik, koning van de Ostrogoten
 Ildibad, koning van de Ostrogoten

000
538

Het jaar 538 is het 38e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Maart - Beleg van Rome: koning Witiges breekt na 374 dagen de belegering rondom Rome af en trekt zich ten noordoosten van de stad met het Gotische leger terug langs de Via Flaminia.
 Belisarius achtervolgd de Goten en brengt ze bij de Milvische Brug aanzienlijke verliezen toe. Witiges slaat in paniek op de vlucht en velen worden gedood of verdrinken in de rivier de Tiber.
 Gotische Oorlog: Witiges versterkt de garnizoenen in verschillende steden en belegert Rimini. De Armeense generaal Narses arriveert met een troepenmacht van 2.000 Herulen in Picenum.
 April - Belisarius herovert grotendeels Ligurië en Mediolanum (huidige Milaan). Er ontstaat een breuk in het Byzantijnse leger; met name Narses wil het commando niet delen met Belisarius.
 Koning Theudebert I steekt met een Frankisch leger de Alpen over en valt Noord-Italië binnen. Hij verslaat de Goten en Byzantijnen in de Po-vlakte, Belisarius trekt zich terug naar Toscane.

Azië 
 Einde van de Kofun- en begin van de Asukaperiode (tweede deel van de Yamatoperiode) in Japan.
 In India wordt het decimale stelsel (voor gewichten en maten) ingevoerd.

Religie 
 Het Koreaanse koninkrijk Paekche stuurt een delegatie naar Japan om het Mahāyāna boeddhisme te introduceren bij keizer Senka. (waarschijnlijke datum)

Geboren 
 Bidatsu, keizer van Japan (overleden 585)
 Gregorius van Tours, bisschop en historicus (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Fridolinus van Säckingen, Iers missionaris
 Severus, patriarch van Antiochië (waarschijnlijke datum)

000
536

Het jaar 536 is het 36e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Voorjaar - Keizer Justinianus I benoemt zijn neef Germanus tot magister militum per Africae en ere-consul. Hij stuurt hem naar Noord-Afrika om een grootschalige muiterij van de Byzantijnse troepen te onderdrukken.

Europa 
 Zomer - Gotische Oorlog: Belisarius steekt met een expeditieleger (8.000 man) de Straat van Messina over en valt Italië binnen. Hij verovert Rhegium en trekt langs de kust, ondersteund door de vloot, naar Napels.
 Belisarius belegert Napels en weet de stad door een list in te nemen. Hij stuurt zijn troepen door een verlaten aquaduct en het Gotische garnizoen geeft zich over. De Hunnen houden een slachting onder de burgers.
 November - Koning Theodahad wordt afgezet en vervangen door zijn rivaal Witiges. Die trouwt in Ravenna met de 18-jarige Mathesuntha (dochter van Amalasuntha) en versterkt zijn positie tegenover de Gotische adel.
 9 december - Belisarius trekt zonder tegenstand Rome binnen, het Gotische garnizoen (4.000 man) wordt uit de "Eeuwige Stad" verdreven. Hij stuurt een dringend verzoek voor versterkingen naar Justinianus I.
 Winter - Belisarius laat in Rome de verwaarloosde stadsmuren (Aureliaanse Muur) herstellen en bereidt zich voor op een belegering door de Goten. Hij legt grote voedselvoorraden (o.a. graan) aan vanuit Sicilië.
 Winter - Witiges voert onderhandelingen met de Franken en biedt hun de Ostrogotische gebieden in Gallië aan, in ruil voor militaire steun in de oorlog. De Provence en Allemannië worden ingelijfd bij het Frankische Rijk.

Azië 
 Senka (r. 536-539) volgt zijn broer Ankan op als de 28e keizer van Japan. (Dit volgens de Kojiki)

Religie 
 Paus Agapitus I arriveert in Constantinopel en onder invloed van hem wordt patriarch Anthimus I, een aanhanger van het monofysitisme, vervangen door Mennas.
 22 april - Agapitus I sterft na een pontificaat van 10 maanden en wordt opgevolgd door Silverius als 58e paus van Rome.
 De stad Mâcon (Frankrijk) wordt een bisschopszetel.
 De bouw van de Kleine Hagia Sophia wordt voltooid.

Algemeen 
 In diverse delen van de wereld is deze zomer ongebruikelijk koud en somber, en andere uitzonderlijke weersomstandigheden vinden plaats, zie extreme weersomstandigheden van 535-536

Geboren  
 Agathias Scholastikos, Byzantijns jurist en schrijver (overleden 582)
 Evagrius Scholasticus, Syrisch kerkhistoricus (waarschijnlijke datum)
 Venantius Fortunatus, Merovingisch bisschop (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 22 april - Agapitus I, paus van de Katholieke Kerk
 Ankan, keizer van Japan (waarschijnlijke datum)
 Theodahad, koning van de Ostrogoten

000
533

Het jaar 533 is het 33e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Voorjaar - Vandaalse Oorlog: De bevolking komt in opstand in Tripolitanië en Sardinië; Gelimer, koning van de Vandalen, stuurt de Vandaalse vloot (120 schepen en 5.000 man) naar Sardinië om de opstand te onderdrukken.
 21 juni - Keizer Justinianus I stuurt een Byzantijns expeditieleger (15.000 man) onder bevel van Belisarius naar Noord-Afrika. Een vloot van 500 transportschepen en 92 oorlogsschepen (dromons) vertrekt uit Constantinopel.
 September - Belisarius arriveert in Sicilië, met toestemming van de Ostrogotische koningin Amalasuntha, dochter van Theodorik de Grote en regentes van Italië, mag hij de zeehavens gebruiken om zijn vloot te bevoorraden.
 13 september - Slag bij Ad Decimum: Gelimer probeert de Byzantijnen bij de "tiende mijlpaal" in een hinderlaag te lokken. Belisarius weet echter de Vandalen te verslaan en trekt triomfantelijk de hoofdstad Carthago binnen.
 15 december - Slag bij Tricameron: Belisarius verslaat opnieuw de Vandalen. Dit betekent het einde van het Vandaalse Rijk; de gebieden Sardinië, Corsica en de Balearen worden door het Byzantijnse Rijk geannexeerd.
 30 december - De Digesten en Instituten worden onderdeel van het Corpus Iuris Civilis (Byzantijns wetboek).

Europa 
 Theudebert I (r. 533-547) volgt zijn vader Theuderik I (zoon van Clovis I) op als Frankische koning van Austrasië. Hij sluit een verbond met Childebert I, om zijn heerschappij veilig te stellen.

Religie 
 2 januari - Paus Johannes II (r. 533-535) wordt in Rome gekozen tot de 56e paus van de Katholieke Kerk. Tijdens zijn pontificaat ontvangt hij, volgens het Liber Pontificalis, een geloofsbelijdenis van Justinianus I.

Geboren 
 Theudowald, koning van Austrasië (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 1 januari - Fulgentius van Ruspe, Noord-Afrikaans bisschop
 13 januari - Remigius, bisschop van Reims
 Hilderik, koning van de Vandalen en Alanen
 Theuderik I, koning van Austrasië (zoon van Clovis I)

000
532

Het jaar 532 is het 32e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 13 januari - Nika-oproer in Constantinopel: Tijdens het wagenrennen komen de "Blauwen" en "Groenen" in het Hippodroom in opstand tegen het strenge bewind van keizer Justinianus I. Gedurende vijf dagen wordt het grootste deel van de binnenstad (waaronder de Hagia Sophia) door brand verwoest. Hypatius, Byzantijnse edelman, wordt door de burgers tot basileus (tegenkeizer) gekozen.
 18 januari - Justinianus I geeft opdracht om de opstand in de hoofdstad te onderdrukken. Hij laat de oproerkraaiers in het stadion bijeenkomen, onder het voorwendsel om met de strijdende partijen te onderhandelen. Justinianus laat echter het Hippodroom afsluiten en onder bevel van Belisarius wordt een gigantisch bloedbad aangericht. Hierbij komen ongeveer 30.000 mensen om het leven.
 23 februari - Justinianus I laat de Hagia Sophia door 10.000 arbeiders herbouwen. De werkzaamheden staan onder toezicht van de Byzantijnse architecten Anthemios van Tralles en Isidorus van Milete. De kerk wordt voorzien van circa 18 meter hoge pilaren van de Tempel van Artemis in Efeze (huidige Turkije). De hallen worden verfraaid met schitterende mozaïeken, wandtapijten en ivoor.

Europa 
 Zomer - Slag bij Autun: De Franken onder leiding van koning Childebert I en zijn broer Chlotarius I verslaan bij Autun de Bourgondiërs. Ze voeren in de Rhônevallei een plunderveldtocht en veroveren systematisch het koninkrijk Bourgondië.
 17 oktober - Paus Bonifatius II overlijdt in Rome na een kortstondig ambtstermijn van twee jaar. Zijn lichaam wordt bijgezet in de Oude Sint-Pietersbasiliek.

Perzië 
 september - Justinianus I en de nieuwe Perzische koning Khusro I sluiten de "Eeuwige Vrede". De Byzantijnen behouden Lazrica, de Perzen Armenië. Justinianus schenkt de Perzen 3548 kg goud en laat in de Kaukasus de strategisch gelegen bergpassen versterken tegen "barbaarse" invallers. Het Byzantijnse leger (25.000 man) trekt zich terug achter de Eufraat en bouwt langs de rivier nieuwe fortificaties.

Religie 
 Dionysius Exiguus, Scythische monnik, introduceert zijn Paas-tabellen (betrekking op de periode van 532 tot en met 626).

Geboren 
 Gunthram, koning van Bourgondië (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 17 oktober - Bonifatius II, paus van de Katholieke Kerk
 Guntheuca, Bourgondisch prinses (waarschijnlijke datum)
 Hypatius, Byzantijns edelman en tegenkeizer tijdens het Nika-oproer
 5 december - Sabbas van Jeruzalem, christelijke monnik en heilige

000
1067

Het jaar 1067 is het 67e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Slag bij Caesarea - De Seltsjoeken veroveren tijdelijk Caesarea op de Byzantijnen.
 In Bagdad wordt de eerste nizamiyyah (school voor hoger onderwijs) gesticht.
 Olav Kyrre, de broer van koning Magnus II, keert terug uit Engeland. De beide broers delen de macht, waarbij Magnus Noord- en Olav (als Olaf II) Zuid-Noorwegen beheerst.
 De Wartburg bij Eisenach wordt gesticht (traditionele datum)
 De stad Exeter in Devon komt in opstand tegen Willem de Veroveraar, maar moet zich na achttien dagen overgeven.
 Voor het eerst genoemd: Brixton, Minsk, Pforzheim

Opvolging 
 Évreux - Richard opgevolgd door zijn zoon Willem II
 katapanaat van Italië - Mabrica als opvolger van Sirianus
 Meißen - Otto I van Weimar opgevolgd door Egbert I van Brunswijk
 Saint-Pol - Rogier opgevolgd door zijn zoon Hugo I
 Vlaanderen - Boudewijn V opgevolgd door zijn zoon Boudewijn VI, graaf van Henegouwen
 Weimar - Otto I opgevolgd door zijn neef Ulrich I, markgraaf van Istrië
 Zweden - Erik VII en Erik VIII (elkaar bestrijdend) opgevolgd door Halsten (vermoedelijke datum)

Geboren 
 Ari Þorgilsson, IJslandds geschiedschrijver (jaartal bij benadering)

Overleden 
 23 mei - Constantijn X Doukas (~60), keizer van Byzantium (1059-1067)
 1 september - Boudewijn V (~54), graaf van Vlaanderen (1035-1067)
 13 december - Richard, graaf van Évreux (1037-1067)
 Erik VII en Erik VIII, elkaar bestrijdende claimers van het koningschap van Zweden (1066-1067)
 Maurilius, aartsbisschop van Rouen (1055-1067)
 Otto I, graaf van Orlemünde (1034-1067) en Weimar, markgraaf van Meißen (1062-1067)
 Rogier, graaf van Saint-Pol
 Sancha van León (~54), echtgenote van Ferdinand I van Castilië
 Willem, bisschop van Roskilde

Jaar
Slagerij van Kampen

Slagerij van Kampen is een Nederlandse percussieband uit Eindhoven.

Geschiedenis 
De band werd opgericht in 1982 door Willem van Kruijsdijk (soms ook Kruysdyk) en Mies Wilbrink. Samen schrijven en componeren ze stukken voor de band, al zijn ze er sinds 2003 geen lid meer van. De naam Slagerij van Kampen is afkomstig uit de Kuifje-strip De zaak Zonnebloem: gedurende de hele strip bellen mensen naar kasteel Molensloot, terwijl ze "slagerij Van Kampen" (in het album is dat een slagerij uit het dorp) moeten hebben. Ook in andere Kuifje-albums komen deze verkeerde verbindingen soms voor.

Slagerij van Kampen speelt zowel traditionele als moderne World Percussion. Op de albums uit de beginperiode is vooral de traditionele percussie te horen, terwijl op de latere albums de moderne elektronische snufjes aan bod komen. De meeste nummers zijn instrumentaal, op elk album staan hooguit 1 of 2 nummers met zang.

In 1986 verscheen het eerste album van de band, Slagerij van Kampen, in 1987 het tweede, Out of the Doldrums. Deze albums verschenen alleen op vinyl.

Albums 
Slagerij van Kampen (1986) vinyl
 Out of the Doldrums (1987) vinyl 
A Long Walk On A Short Pier (1989)
 Tan (1992) (is ook samen met A long Walk als 10-jarig-jubileumalbum uitgebracht)
 Link (1993)
 Spit in the storm (1994)
 Live! (1996) (Voor dit album ontving de groep een Gouden Plaat)
 Door (1997) (eerste en enige cd op het Epic label)
Na 1997 heeft er qua bezetting en muzikale verbreding een kleine wijziging plaatsgevonden binnen Slagerij van Kampen: vanaf die periode tot op heden is deze uitgebreid met Robin van Vliet die de keyboard en baspartijen (en wat percussie) voor zijn rekening neemt.
add+up+to+the+actual+size (1999) (Voor dit album ontving de groep in 2000 een Edison Music Award) 
 the road less travelled (2001) speciale editie t.g.v. het 20-jarig jubileum.
Op de dubbel-cd "the road less travelled" staat op cd 2 een nummer van Adrian Belew (bekend van o.a. King Crimson en Frank Zappa) dat afkomstig is van zijn solo-cd "Young Lions". 
ID (2004) eerste album in nieuwe bezetting, zonder componisten/oprichters Willem van Kruijsdijk en Mies Wilbrink, die wel alle nummers schreven.
Differbag — 25 years of different drums dvd/cd (2006) registratie van het concert Energigantica, met als extra's de oprichters die in een interview over de geschiedenis van de groep vertellen en een aparte bijdrage van Willem van Kruijsdijk over de gedachten achter de groep en de muziek van Slagerij van Kampen.

Dvd's 

|-
|align="left"|Differbag - 25 years of different drums||2007||17-03-2007||18||10||
|}

Zie ook 
 Lijst van Nederlandse bands

Externe link 
www.slagerijvankampen.nl

Nederlandse popgroep
Ader (anatomie)

Een ader of vene is een bloedvat dat zorgt voor de terugvoer van het (aderlijk of veneus) bloed naar het hart. Het bloed stroomt hier rustiger dan in een slagader en onder lage druk. Aderen zijn wijder dan slagaders (of arteriën) van dezelfde vertakkingsgeneratie, en er zijn er ook vaak meer van. De wanden van aderen zijn minder dik dan die van slagaders, omdat de druk van het bloed tegen de aderwanden veel lager is dan die tegen de slagaderlijke (of arteriële) wanden. Aderen liggen vaker aan de oppervlakte van het lichaam, terwijl slagaderen meestal veel dieper liggen. Veel aderen hebben kleppen die ervoor zorgen dat het bloed niet de verkeerde kant op stroomt, van het hart af. De aderen bevatten zuurstofarm bloed, behalve de longader (vena pulmonalis). De longader leidt namelijk het bloed terug van de longen naar het hart en bevat zuurstofrijk bloed.

Een bijzonder type ader is de poortader (vena portae), die bloed van de darmen naar de lever vervoert. Alle andere aderen vervoeren bloed rechtstreeks naar het hart toe. Het bloed uit de poortader komt vanuit de darmen en gaat eerst langs de lever, zodat de lever het bloed kan zuiveren. Wanneer het bloed de lever gepasseerd is, stroomt het de vena cava inferior (onderste holle ader) in. De beide venae cavae, de onderste en bovenste holle ader, zijn de grootste aderen van het lichaam en kunnen worden beschouwd als de veneuze tegenhanger van de aorta. Het geheel van venen wordt ook wel het veneuze systeem genoemd. Samen met het arteriële systeem (de slagaderen) zorgt het voor de bloedsomloop.

De anatomische opbouw van een ader is als volgt:
(van binnen naar buiten)
 tunica intima
 tunica media
 tunica adventitia/adventicia

Spataderen 
Spataderen zijn verwijde aderen. Meestal zijn dit aderen in de benen, waarvan de wand verzwakt is. De kleppen in de aderen sluiten daardoor de ader niet helemaal meer af, waardoor bloed terug omlaag kan stromen. Hierdoor wordt de druk op de wand van de ader nog groter, waardoor deze nog meer zal verwijden. Deze verwijde aderen zijn vaak aan de oppervlakte van het been te zien als kleine of grote kronkelende, soms blauwgekleurde vaten.

Hart en vaatstelsel
Akkadisch

Akkadisch was een Semitische taal die gebruikt werd van de Faraperiode (ca. 2800 v.Chr.) tot de 1e eeuw na Chr., al werd het als gesproken taal in de laatste eeuwen voor Christus geleidelijk vervangen door het Aramees en bleef het hoofdzakelijk als taal van de wetenschap verder leven (vgl. het Latijn in de middeleeuwen).
Van het begin van het 2e millennium tot het einde van het Assyrische Rijk bestonden twee dialecten, Babylonisch en Assyrisch.

Mesopotamië was het thuisland van deze taal, maar op verschillende tijdstippen werd het ook ver buiten dit gebied gebruikt, gaande van Perzië in het oosten tot Syrië-Palestina en Egypte, waar het als diplomatieke taal diende, in het westen.

Gedurende die lange periode en verspreid over zo'n immens gebied onderging het uiteraard wijzigingen. Men onderscheidt dan ook binnen de term Akkadisch verschillende dialecten.

Een overzicht:

Na de Oud-Babylonische periode loopt parallel naast de gesproken taal een artificieel geschreven vorm van de taal (Standaard-Babylonisch), die sterk aansluit bij het Oud-Babylonische dialect.

Naast deze centrale dialecten zijn er meerdere perifere dialecten geattesteerd. Dit zijn alle geschreven varianten van het Akkadisch, beïnvloed door verschillende lokale dialecten (Susa, Boghazköy, Alalah, Nuzi, Ugarit, Amarna).

De teksten, bewaard in het Akkadisch, zijn van velerlei aard: rituelen, gebeden, hymnen, voorspellingen, literatuur, brieven, contracten, zakelijke bestanden, verdragen enz.

Akkadische oudheid
Dode taal
Semitische taal
Taal in het Oude Egypte
Wadaiko

Taiko, de correcte naam (和太鼓, Wadaiko) van een vorm van percussie die oorspronkelijk uit Japan komt.
De naam van een album door Ichiro; een groep die opgericht is in 1991 door Ichiro Inoue.
Myra Hindley

Myra Hindley (23 juli 1942 – 15 november 2002) was een Brits crimineel en een van de Moors murderers (Heidemoordenaars). Ze zat van 1966 tot aan haar dood in de gevangenis.

Samen met haar vriend, Ian Brady (1938-2017), maakte zij zich schuldig aan het kidnappen, seksueel misbruiken, martelen en vermoorden van een aantal kinderen. De slachtoffers waren Pauline Read, John Kilbride, Keith Bennett, Lesley Ann Downey en Edward Evans. Zij werden vermoord en begraven op de heide van Saddleworth, bij Manchester, vandaar dat de zaak bekendstaat als de Moors murders (Heidemoorden). De omvang van de zaak werd pas duidelijk nadat een verdere bekentenis in 1987 leidde tot een groei van het aantal slachtoffers. Keiths lichaam is nooit teruggevonden.

De moorden hebben veel stof doen opwaaien in het Verenigd Koninkrijk en toen Myra Hindley overleed waarschuwde de politie het algemene publiek weg te blijven bij de begrafenis, hetgeen erop wijst dat de zaak nog steeds speelt onder de Britten.

Een bijzondere zwart-witte politiefoto is vrijwel exclusief gebruikt in de media om Hindley af te beelden vanaf haar arrestatie. De kracht van dit beeld bleek in 1997 toen een schilderij van de Britse schilder Marcus Harvey werd tentoongesteld in de Royal Academy in Londen als deel van de Sensation-tentoonstelling. Het schilderij reproduceert de bekende foto door handafdrukken van kinderen op geschilderde gipsplaten. Protesterende bezoekers vernielden het schilderij. Het schilderij is hersteld en opnieuw geïnstalleerd, nu achter glas en met bewaker.

Boeken 
(in het Engels)
 Myra Hindley: Inside the Mind of a Murderess, Jean Ritchie, Paladin 1991, pbk. ISBN 0586215638
 The Moors Murders: The Trial of Myra Hindley and Ian Brady, Jonathan Goodman, David & Charles 1986, ISBN 0715390643
 Beyond Belief: the Moors Murderers, Emlyn Williams, Pan 1992, ISBN 0330020889

Hindley
Hindley, Myra
Föhr

Föhr (Deens: Før, Noord-Fries: Feer) is een van de Noord-Friese Waddeneilanden in het noordwesten van Duitsland. Het ligt zuidelijk van Sylt en heeft een oppervlakte van 82 km². Daarmee is het het tweede Duitse waddeneiland en het grootste zonder vaste verbinding met het vasteland. Het eiland is ongeveer 6,8 kilometer breed en 12 kilometer lang. Het telt 8649 inwoners (31-12-2003).

Het stadje Wyk is de grootste plaats op het eiland. Daarnaast zijn er zestien kleinere dorpen. Bestuurlijk is het eiland deel van het Amt Föhr-Amrum. Het eiland bestaat uit elf gemeenten en de stad Wyk. Beide maken deel uit van de Kreis Noord-Friesland. 3000 inwoners van Föhr spreken Noord-Fries, dat ter plaatse het Fering of ook wel Föhring wordt genoemd. De taal handhaaft zich vooral in de westelijke dorpen.

Vanuit Wyk worden veerdiensten onderhouden op Dagebüll op het vasteland en, over het Amrumer Tief, op het westelijke buureiland Amrum. Bij Wyk bevindt zich een klein vliegveld.

Föhr is een geliefde vakantiebestemming en beschikt over zandstranden (15 km van de 37 km omtrek van het eiland). De zeepromenade van Wyk geeft uitzicht op de naburige Halligen. Het hoogste punt van het eiland bevindt zich ten zuiden van Oevenum (13 meter boven de zeespiegel). Het "Groene Eiland" telt ca. 11.000 runderen.

Bezienswaardigheden
 Klokkentoren in Wyk (gebouwd in 1886)
 Drie middeleeuwse kerken uit de 12e en 13e eeuw: de Sint-Nicolaaskerk in Boldixum, de Sint-Johanneskerk in Nieblum en de Sint-Laurentiuskerk in Süderende.
 Vijf molens, waarvan twee in Wyk en de anderen in Wrixum, Borgsum en Oldsum
 De Lembecks-Burg bij Borgsum uit de tijd van de Grote Volksverhuizing met een doorsnee van meer dan 100 meter en een hoogte van 8 meter
 Zes eendenkooien op het noordelijke moerassige deel van het eiland, waarvan er één, bij Oldsum, af en toe bezichtigd kan worden; hier mag de wintertaling (Krickente) in beperkte aantallen ook nog door de bevoegde kooiker voor menselijke consumptie worden gevangen.
 Museum Kunst der Westküste

Dorpen
Alkersum --
Boldixum --
Borgsum --
Dunsum --
Goting --
Hedehusum --
Klintum --
Midlum (Föhr) --
Nieblum --
Oevenum --
Oldsum --
Süderende --
Toftum --
Utersum --
Witsum --
Wrixum

Externe link 
 Website van Föhr

Noord-Fries Waddeneiland in Duitsland
Amrum

Amrum (Noord-Fries: Oomram) is een eiland in het Duitse deel van de Waddenzee gelegen ten zuiden van het eiland Sylt en westelijk van Föhr.
Het is 10 km lang en 2,5 km breed. De lokale taal is het Noord-Fries, in de plaatselijke vorm Öömrang. De hoofdbron van inkomsten is het toerisme.

Dorpen 
 Wittdün auf Amrum gelegen aan de zuidpunt van Amrum, aanlegplaats van de veerboten en haven voor vissersboten.
 Nebel met rietgedekte boerderijtjes, historisch dorpscentrum met St. Clemens-Kirche en talrijke cafés en restaurants.
 Süddorf is met Norddorf het oudste dorp van het eiland. Het beeld wordt bepaald door de oude molen.
 Steenodde ligt tussen Nebel en Wittdün aan de Waddenzee. Vele oude boerderijen en prehistorische heuvelgraven.
 Norddorf auf Amrum is een modern kuur- en vakantieoord met een bijzondere sfeer. Het heeft vele winkels en cafés.

Geschiedenis 

De Noord-Friese eilanden worden al sinds 3000 v.Chr. bewoond. Als bewijs vindt men op Amrum vele graven en andere overblijfselen uit steen-, brons- en ijzertijd. Ook de Vikingen hebben sporen achtergelaten.

Amrum behoorde vanaf de 15de eeuw, tezamen met het westelijk deel van het eiland Föhr, bij het Bisdom Ribe. Het was in tegenstelling tot het omliggende gebied geen onderdeel van het hertogdom Sleeswijk, maar een van de Deense koninklijke enclaves. Amrum kwam na de Tweede Duits-Deense Oorlog in 1864, samen met Sleeswijk, onder gezamenlijk Oostenrijks-Pruisisch bestuur en behoorde na 1867 tot de Pruisische provincie Sleeswijk-Holstein. Tijdens een referendum in 1920 spreekt een ruime meerderheid van de bevolking zich uit om bij het Duitse Rijk te willen blijven.

De geschiedenis van Amrum wordt overheerst door de strijd tegen het natuurgeweld. Blanke Hans, zoals de Noordzee hier graag wordt genoemd, heeft met verschillende stormvloeden de westkust van Sleeswijk-Holstein en Denemarken sterk gekloofd en vele mensenlevens tot zich genomen.

Vroeger leefde men op op Amrum voornamelijk van de walvisvangst en daarnaast van strandjutterij. Het volksfeest Biikebrennen wordt wel met dit stuk regionale geschiedenis in verband gebracht.

Bezienswaardigheden 

 10 km² groot strand in het noorden genaamd Kniepsand
 Hoge duinen, tot 32 meter hoog
 Wandelende duinen, overgaand in bos- en heide.
 Hoogste vuurtoren aan de noordzeekust, in 1875 gebouwd.
 De grafstenen op het kerkhof van de St Clemens kerk in Nebel, bekend als de vertellende stenen. Op de ca 150 natuurstenen zerken staan afbeeldingen (veel zeilschepen) en teksten van de overledenen.
 Öömrang Hüs, een klein museum in Nebel met wisselende tentoonstellingen over de geschiedenis van Amrum. Het is een oud kapiteinshuis dat van 1736 tot 1992 normaal bewoond werd maar nu hoofdzakelijk wordt gebruikt als locatie voor bruiloften.
 Twee windmolens in Nebel en Süddorf, waar nog tot ver in de 20e eeuw graan werd gemalen.
 De typisch Noord-Friese alcoholische lekkernij Pharisäer.
 Vele tientallen prehistorische grafheuvels
 Restanten van een prehistorische nederzetting en een hunebed
 De eendenkooi
 Het klif aan de waddenkust

Noord-Fries Waddeneiland in Duitsland
Ole Rømer

Ole Christensen Rømer (Aarhus, 25 september 1644 – Kopenhagen, 19 september 1710) was een Deens astronoom.

Rømer is vooral bekend geworden omdat hij als eerste de lichtsnelheid bepaalde. Na zijn studie in Kopenhagen vertrok hij naar Parijs om daar samen te werken met Jean Picard. Hij werkte verder nauw samen met astronomen als Gottfried Leibniz, Christiaan Huygens en Isaac Newton.

Rømer observeerde de eclipsen van Io, een maan van Jupiter, en ontdekte dat als Jupiter ver van de aarde afstond de voorspelling wanneer de verduistering zou optreden steeds "te laat" was. Als de afstand tot Jupiter na een half jaar kleiner was geworden, klopten de voorspellingen weer. Volgens Rømer kwam dit doordat het licht een langere afstand moest afleggen en een eindige snelheid had. Het tijdsverschil werd door hem bepaald op 11 minuten per astronomische eenheid (plm. 150 miljoen kilometer).

In 1676 bepaalde hij op grond hiervan als eerste de lichtsnelheid en kwam uit op ongeveer 225.000 km/s.

Rømer werd in 1681 door koning Christian V van Denemarken naar Kopenhagen gehaald. Hij werd daar directeur van de Ronde Toren, een astronomisch observatorium. Hij vestigde daar een planetarium en zorgde voor een telescoop en andere waarnemingsinstrumenten.

Rømer ontwikkelde in 1701 een temperatuurschaal gebaseerd op twee vaste meetpunten: kokend water en smeltend pekel. Het idee van twee vaste punten werd later door Fahrenheit en Celsius gebruikt om hun temperatuurschalen te ontwikkelen.

Rømer vervulde verder diverse functies waaronder ingenieur en rechter in het hoger gerechtshof. In 1705 werd hij burgemeester van Kopenhagen.

In 1700 kon hij de Deense regering ervan overtuigen om de gregoriaanse kalender te introduceren, iets wat Tycho Brahe ruim een eeuw daarvoor tevergeefs had geprobeerd.

Deens astronoom
Burgemeester van Kopenhagen
Deens ingenieur
Deens rechter
Oekraïense hryvnia

De Oekraïense hryvnia (Oekraïens: гривня, hryvnia [ˈɦrɪu̯ɲɑ]), ook wel aangeduid met zijn Russische naam grivna, is de munteenheid van Oekraïne.

De gebruikte term in de Nederlandse handel, bij de banken en de overheid is hryvnia, zoals is opgesteld in de gepubliceerde RVO-factsheet en De Nederlandsche Bank data dictionary.

Eén hryvnia bestaat uit 100 kopeken. Munten zijn beschikbaar in 10 en 50 kopeken en 1, 2, 5 en 10 hryvnia. Er zijn bankbiljetten van 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 en 1000 hryvnia in omloop.

Geschiedenis 
De hryvnia was ook een betaaleenheid in het Kievse Rijk. Deze hryvnia bestond uit een bepaald gewicht aan zilver, goud of bont.

In de tijd van de Sovjet-Unie was de roebel ingevoerd. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, dit leidde tot een tekort aan roebels in het land en dit werd opgelost door de introductie van karbovanets. Eerst circuleerden ze naast elkaar, maar op 12 november 1992 werd de karbovanets het enige wettig betaalmiddel. Het was een periode van hyperinflatie en de waarde van de karbovanets daalde in een aantal jaren zeer sterk. Ten opzichte van de Amerikaanse dollar daalde de gemiddelde wisselkoers van 208 karbovanets in 1992, naar 4539 in 1993, 31.700 in 1994 en in 1995 zelfs 147.163. De wisselkoers versus de Nederlandse gulden daalde van 120 in 1992 naar 91.858 in 1995.

Dit was een onhoudbare situatie en in het geheim werkte de regering aan een nieuwe munt met de naam hryvnia. Op 29 augustus 1996 werd de wet gepubliceerd. In een overgangsperiode van twee weken, tussen 2 en 16 september, mochten de nieuwe en oude bankbiljetten naast elkaar worden gebruikt. Het geld op de bankrekeningen werd automatisch omgeruild in de nieuwe munt. De waarde van een hryvnia was gelijk aan 100.000 karbovanets. In de overgangsperiode verdwenen bijna alle karbovanets uit circulatie. Viktor Joesjtsjenko was in die tijd de directeur van de centrale bank. De nieuw bankbiljetten hadden een coupure van 1, 2, 5, 10, 20, 50 en 100 hryvnia. De biljetten hadden 1992 als datum. Ze waren in dat jaar gedrukt bij een Engelse en een Canadese drukkerij, maar ze bleven in de kluis liggen tot de hyperinflatie naar aanvaardbare niveaus was gedaald.

Externe link 
 Nationale Bank van Oekraïne

Munteenheid
Economie van Oekraïne
Historische munteenheid
Benidorm (plaats)

Benidorm is een badplaats aan de Spaanse kust, de Costa Blanca, op 41 kilometer van Alicante. De gemeente telt  inwoners (). In het verleden was Benidorm een klein vissersdorpje. De stad is uitgegroeid tot een van de bekendste badplaatsen in Europa. De bevolking kan hierdoor in de zomer oplopen tot boven de 500.000 mensen.

Het historisch centrum van Benidorm ligt op een kaap die de twee grootste stranden scheidt. Dit zijn het Levante-strand (het "nieuwe" Benidorm) en het Poniente-strand (het "oude" Benidorm). Het historische centrum is het oude vissersdorp. Benidorm heeft een derde - kleiner - strand: Mal Pas.

Toerisme
Benidorm is na Madrid (stad) en Barcelona (Spanje) de populairste toeristische trekpleister van Spanje. In België en Nederland is Benidorm vooral bekend als overwinterplaats voor ouderen. Vooral Nederlandse, Belgische, en Britse gepensioneerden brengen hier de winter door. 's Zomers daarentegen is Benidorm een populaire vakantiebestemming voor gezinnen en jongeren die komen genieten van het nachtleven. Benidorm bezit na Parijs het grootste aantal hotelbedden van Europa. Door het grote aantal hotels en appartementen heeft Benidorm het grootste aantal hoge gebouwen (door Emporis gedefinieerd als: 35 meter en hoger) naar bevolking ter wereld: gemiddeld is er voor elke 180 inwoners een gebouw van 35 meter of hoger. Door deze hoge gebouwen en het feit dat Benidorm in de zomer nooit slaapt wordt de stad ook weleens Beniyork genoemd.

Klimaat
Zowel 's zomers als 's winters is het weer aangenaam in Benidorm, zo niet warm. Door de bergen achter de stad bereikt slecht weer Benidorm vaak niet. Benidorm is een van de droogste strandstreken van Europa.

Demografische ontwikkeling 

Bron: INE; 1857-2016: volkstellingen

Bezienswaardigheden

In het historische centrum:
 De 18e-eeuwse parochiekerk van San Jaime
 Het park L'Aigüera (ontworpen in neoklassieke stijl door architect Ricardo Bofill).
Overig:
 Aqualandia, Mundomar en Terra Mítica, grote pretparken die zeer populair zijn bij de toeristen.
 Nachtleven
 Het Eiland van Benidorm (Isla de Benidorm, ook wel Isla de los Periodistas), het eiland voor de kust. De volkstraditie beweert dat dit eiland ontstaan is uit het reusachtige stuk rots dat ontbreekt aan de top van de nabijgelegen berg Puig Campana. Op een oorlogstocht met Karel de Grote zou de stoutmoedige Roland met zijn zwaard een stuk uit de rots gehouwen hebben, dat van de berghelling afgleed en in zee terechtkwam en zo het huidige eilandje vormde.

Sport 
In 1992 werden in Benidorm de Wereldkampioenschappen wielrennen georganiseerd. De Italiaan Gianni Bugno won er de wegwedstrijd voor beroepsrenners.
Wafelijzerpolitiek

Onder wafelijzerpolitiek verstaat men een budgetteringsmethode in de Belgische politiek tot ongeveer 1988 voor het toewijzen van gelden voor grote projecten in de twee landsdelen, Vlaanderen en Wallonië.

Om geen van beide groepen (de Walen en de Vlamingen) aan weerszijden van de taalgrens tekort te doen, werd het geld van de openbare werken in een 50-50-verhouding verdeeld. Als geld beschikbaar werd gesteld voor een Waals project, dan moest er evenveel geld uitgegeven worden aan een vergelijkbaar Vlaams project en andersom. Al was het niet altijd exact 50/50. 

Door deze politiek kreeg een van beide zijden van de taalgrens vaak meer dan daadwerkelijk noodzakelijk was. Daarom wordt de wafelijzerpolitiek door velen gezien als de oorzaak van de relatief grote Belgische staatsschuld en het achterwege blijven van noodzakelijke overheidsinvesteringen als gevolg van het koekoekseffect.

Na de derde staatshervorming in 1988, toen de gewesten zelf verantwoordelijk werden voor hun uitgaven, is de wafelijzerpolitiek grotendeels verdwenen. Voor zaken die onder de federale regering vallen zoals het spoor, wordt nog steeds de wafelijzerpolitiek gehanteerd. De investeringen in het Belgische spoor worden verdeeld in een verhouding van 60-40 (60% Vlaanderen - 40% Wallonië).

De wafelijzerpolitiek kan ook de vorming van grote nutteloze werken in de hand werken: zo kreeg Wallonië een aanvankelijk nutteloos omleidingskanaal (het zgn. 'nieuwe centrumkanaal') mét de Scheepslift van Strépy-Thieu naast het oude Centrumkanaal omdat Vlaanderen de Tweede Grote Havenuitbreiding van Zeebrugge kreeg.

Een ander bekend voorbeeld van wafelijzerpolitiek was de bestelling van 103 streektrams bij Belgische tramfabriek La Brugeoise et Nivelles (BN) in Brugge. 54 daarvan zouden naar Charleroi gaan en 49 naar de Vlaamse kusttram. Voor de Vlaamse kust was dat meer dan voldoende om een gewone dienstregeling uit te voeren: voor een 10-minutendienst in de zomer zijn maar maximaal 30 trams nodig, voor Charleroi was in die tijd 15 ruim voldoende.

In het najaar van 2008 kwam dit procedé nogmaals ter sprake op de ministerraad bij het toekennen van overheidsgeld voor de KBC. De Franstaligen, met name de Parti Socialiste (PS), eisten toen een compensatie voor de Waalse vliegtuigonderdelenbouwer SONACA in ruil voor de kapitaalinjectie van 3,5 miljard euro bij de als Vlaamse onderneming betitelde KBC.

Ook de Universiteit Hasselt is een voorbeeld van dit fenomeen. Toen de stad Bergen de toelating verkreeg om een universiteit te huisvesten, drong Steve Stevaert erop aan dat Limburg hetzelfde zou krijgen.

Zie ook
Lijst van landen naar staatsschuld

Taalstrijd in België
Politieke terminologie in België
Belgisch politiek jargon