Lijst van personen uit de Gouden Eeuw

De Gouden Eeuw was een periode in de Nederlandse geschiedenis,
en dan met name van de noordelijke zeven provincies (die de Verenigde Provinciën vormden), waarin de Nederlandse handel, wetenschap en kunst een toppositie in de wereld innamen.

Deze periode komt ruwweg overeen met de 17e eeuw.
Sommigen houden als beginpunt het jaar 1602 aan, het jaar waarin de VOC opgericht werd, anderen kiezen hiervoor het jaar 1609, het beginjaar van het Twaalfjarig Bestand of 1585 toen door de Val van Antwerpen veel koop- en vaklieden naar het Noorden trokken en Amsterdam de functie van internationale stapelmarkt overnam. Na het rampjaar 1672 begon een periode van economische neergang en was de Gouden Eeuw over haar hoogtepunt heen.

Personen zijn hier per categorie gerangschikt naar geboorte.

Secties: Religie / Wetenschap / Schilderkunst / Architectuur / Literatuur / Beeldhouwkunst / Muziek / Politiek / Strijdkrachten / Ontdekkingsreizigers

Exacte wetenschap en techniek

Geboren voor 1600
 Ludolph van Ceulen (1540-1610), wiskundige en landmeter 
 Simon Stevin (1548-1620), wiskundige en waterbouwkundig ingenieur
 Cornelis Corneliszoon van Uitgeest (ca. 1550 - ca. 1600), uitvinder van de houtzaagmolen
 Willem Bartjens (1569-1639), rekenmeester
 Hans Lippershey (1570-1619), opticus, uitvinder van de telescoop
 Adriaan Metius (1571-1635), wis- en sterrenkundige
 Sybrandt Hansz. Cardinael (1572-1647), rekenmeester en auteur
 Cornelis Drebbel (1572-1633), uitvinder
 Johan Sems (1572-1635), landmeter en auteur
 Jan Pieterszoon Dou (1573-1635), landmeter, wijnroeier en auteur
 Jan Leeghwater (1575-1650), waterbouwkundig ingenieur
 Willebrord Snel van Royen (1580-1626), wis- en natuurkundige, ontdekker brekingswet voor licht
 Cornelis Eversdijk (1586-1666) rekenmeester en auteur
 Isaac Beeckman (1588-1637), natuurkundige en ingenieur
 Zacharias Jansen (ca. 1588-ca. 1631), opticus, uitvinder van de microscoop
 René Descartes (1596-1650), Frans filosoof, wis- en natuurkundige woonde in Nederland van 1628 tot 1649

Geboren in 1600 en later
 Adriaen Vlacq (1600-1667) wiskundige en vertaler.
 Pieter Post (1609-1669) bouwmeester.
 Dirck Rembrantsz van Nierop (1610-1682) wiskundige, astronoom en cartograaf
 Jan Jansz. Stampioen (1610-1690), leraar in (toegepaste) wiskunde, onder meer van Christiaan Huygens
 John Pell (1611-1685), Engels wiskundige, hoogleraar te Amsterdam en Breda van 1646 tot 1652
 Frans van Schooten (1615-1660), wiskundige
 Johan de Witt (1625-1672), wiskundige (en staatsman)
 Johannes Hudde (1628-1704), wiskundige
 Christiaan Huygens (1629-1695), vermaard wiskundige, natuurkundige en astronoom 
 Frederik de Wit (1630-1706), graveur, cartograaf en uitgever
 Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723), ontwikkelde een eigen type microscoop, legde de fundamenten voor de celbiologie
 Hendrik van Heuraet (1634-1660?), wiskundige
 Abraham de Graaff (1635-1717), rekenmeester en auteur
 Jan Swammerdam (1637-1680), opticus en bioloog
 Reinier de Graaf (1641-1673), arts en anatoom
 Menno van Coehoorn (1641-1704), vestingbouwer en wiskundige
 Bernard Nieuwentijt (1654-1718), arts en fysicotheoloog

Nog in te delen
 Simon Fransz. vander Merwen, wiskundige
 Samuel Marolois, vestingbouwer
 Hendrik Hondius, vestingbouwer
 Bernhard Fullenius
 Jan Anemaet, wiskundige

Rechten
 Johannes Althusius (1557-1638), rechtswetenschapper en calvinist
 Hugo Grotius (1583-1645), grondlegger van het internationale recht
 Jan Hendrik Dauber (1610-1672), rector in Breda

Filosofie en theologie
 René Descartes (1596-1650), Frans filosoof, wis- en natuurkundige
 Baruch Spinoza (1632-1677), filosoof en theoloog
 Balthasar Bekker, natuurlijke theologie
 Gisbertus Voetius (1589-1676), theoloog

Schilderkunst 

Bekende schilders uit de 17e eeuw waren

Geboren voor 1580
 Cornelis Ketel (1548-1616) portretten, schuttersstukken
 Hendrik Goltzius (1558-1617) landschappen
 Cornelis van Haarlem (1562-1638) historiestukken, portretten, naakten
 Joachim Wtewael (1566-1638) historische en mythologische schilderijen, portretten
 Abraham Bloemaert (1564-1651) historische en Bijbelse schilderijen, landschappen
 Michiel Jansz. van Miereveld (1567-1641) portretten
 Jan Antonisz. van Ravesteyn (ca. 1570-1657) portretten
 Paulus Moreelse (1571-1638) portretten
 Jan Harmensz Muller (1571-1628) prenten, gravures
 Ambrosius Bosschaert de Oude (1573-1621) bloemen
 Floris van Dijck (1575-1651) stillevens
 Gillis Claesz. de Hondecoeter (ca. 1575/1580-1638) landschappen
 Roelant Savery (1576-1639) landschappen
 Adam Willaerts (1577-1664) zeegezichten

Geboren tussen 1580 en 1590
 Jan Pynas (ca. 1580-1633) historische en Bijbelse schilderijen
 Frans Hals (ca. 1583-1666) portretten, schuttersstukken, regentenstukken, genrestukken (herbergen, figuren)
 Pieter Pieterszoon Lastman (1583-1633) historische en Bijbelse schilderijen
 Johannes Porcellis (1584-1632) zeegezichten
 Hendrick Averkamp (1585-1634)
 Joost Cornelisz. Droochsloot (na 1585-1666) boerenscènes
 Cornelis van Poelenburch (1594/1595-1667) Italiaanse landschappen
 Hendrick Terbrugghen (1588-1629) historische en Bijbelse schilderijen
 Hercules Pieterszoon Seghers (ca. 1589-1638) landschappen

Geboren tussen 1590 en 1600
 Gerard van Honthorst (1590-1656) historische en Bijbelse schilderijen, genrestukken (huiselijke taferelen, figuren)
 Dirck van Baburen (ca. 1590-1624) genrestukken (figuren)
 Cornelis Vroom (ca. 1591-1661) zeegezichten
 Esaias van de Velde (ca. 1591-1630) landschappen
 Dirck Hals (1591-1656) genrestukken (huiselijke taferelen, figuren)
 Willem Buytewech (ca. 1591-1624) landschappen, genrestukken (figuren)
 Wybrand de Geest (1592-ca. 1661) portretten
 Balthasar van der Ast (ca. 1593-1657) bloemen
 Willem Claeszoon Heda (1594-1680) stillevens
 Pieter de Molijn (1595-1661) landschappen
 Jan van Goyen (1596-1656) landschappen
 Thomas de Keyser (ca. 1596-1667) portretten, schuttersstukken
 Pieter Claesz (ca. 1596/1597-1661) stillevens
 Johannes Corneliszoon Verspronck (1597-1662) portretten
 Pieter Saenredam (1597-1665) kerkinterieuren, stadsgezichten
 Salomon de Bray (1597-1664) historiestukken en portretten
 Jan van Bijlert (1597/1598-1671), figuurstukken en portretten
 Jacob Duck (ca. 1598-1667) kortegaardjes
 Bartholomeus Breenbergh (1599-1657) Italiaanse landschappen

Geboren tussen 1600 en 1610
 Pieter de Grebber (ca. 1600-1652/1653) historiestukken en portretten
 Gerard Houckgeest (ca. 1600-1661) kerkinterieurs
 Salomon van Ruysdael (ca. 1600-1670) landschappen
 Simon de Vlieger (1601-1653) zeegezichten
 Paulus Bor (ca. 1601-1669) historiestukken
 Jan Gerritsz. van Bronchorst (1603-1661) historiestukken
 Aert van der Neer (1603-1677) zeegezichten
 Christiaen van Couwenbergh (1604-1667) historische en Bijbelse schilderijen
 Adriaen Hanneman (Den Haag 1604 - Den Haag 1671) portretten
 Gijsbert de Hondecoeter (1604-1653) landschappen
 Adriaen Brouwer (ca. 1605-1638) genrestukken (herbergen)
 Jan Davidsz. de Heem (1606-ca. 1683) stillevens
 Rembrandt van Rijn (1606-1669) historische en Bijbelse schilderijen, portretten, schuttersstukken, regentenstukken, genrestukken (figuren)
 Jan Lievens (1607-1674) historische en Bijbelse schilderijen, portretten
 Nicolaus Knüpfer (ca. 1609-1655) kleinschalige historiestukken
 Herman Saftleven (1609-1685) landschappen
 Judith Leyster (1609-1660) genrestukken (figuren)

Geboren tussen 1610 en 1620
 Adriaen van Ostade (1610-1684) genrestukken (herbergen)
 Jan Asselyn (1610-1652) Italiaanse landschappen
 David Teniers jr. (Vlaming) (1610-1690) genrestukken (herbergen)
 Jan Miense Molenaer (ca. 1610-1668) genrestukken (huiselijke taferelen)
 Willem van de Velde sr. (ca. 1611-1693) zeegezichten
 Andries Both (1612/1613-1641) herberginterieurs
 Gerrit Dou (1613-1675) genrestukken (herbergen)
 Bartholomeus van der Helst (1613-1670) portretten, schuttersstukken, regentenstukken
 Jacob Marrell (1614-1681) bloemstillevens
 Gerrit van Stellingwerf (1614-1659)
 Jan Both (ca. 1615-1652) Italiaanse landschappen
 Govert Flinck (1615-1660) historische en Bijbelse schilderijen, portretten, schuttersstukken
 Ferdinand Bol (1616-1680) historische en Bijbelse schilderijen
 Caesar van Everdingen (1617-1678) historische en Bijbelse schilderijen
 Emanuel de Witte (ca. 1617-1692) kerkinterieuren
 Gerard ter Borch II (1617-1681) portretten, genrestukken (huiselijke taferelen)
 Michael Sweerts (Vlaming) (1618 -1664) portretten, genrestukken
 Philips Wouwerman (1619-1668) landschappen
 Willem Kalf (1619-1693) stillevens
 Jan Victors (1619-1676) genre- en historiestukken, portretten. Leerling van Rembrandt
 Philips Koninck (1619-1688) landschappen
 Otto Marseus van Schrieck (ca. 1619-1678) bloemen

Geboren tussen 1620 en 1630
 Albert Cuyp (1620-1691) Italiaanse en Nederlands landschappen
 Nicolaes Berchem (1620-1683) Italiaanse landschappen
 Abraham van Beijeren (ca. 1620-1690) stillevens
 Jan Baptist Weenix (1621-1663) Italiaanse landschappen
 Quiringh van Brekelenkam (ca. 1622 - ca. 1669)
 Karel Dujardin (1622-1678) Italiaanse landschappen
 Adam Pynacker (1622-1673) Italiaanse landschappen
 Carel Fabritius (1622-1654) historische en Bijbelse schilderijen, genrestukken (figuren)
 Reinier Nooms (ca. 1623-ca. 1667) schepen
 Paulus Potter (1625-1654) landschappen
 Jan Steen (1626-1679) genrestukken (herbergen, huiselijke taferelen)
 Johannes van de Capelle (1626-1679) zeegezichten
 Jacob van Ruisdael (ca. 1628-1682) landschappen
 Gabriël Metsu (1629-1667) genrestukken (huiselijke taferelen)
 Pieter de Hooch (1629-1683) genrestukken (huiselijke taferelen)
 Job Berckheyde (1630-1693) kerkinterieuren

Geboren tussen 1630 en 1640
 Johannes Vermeer (1632-1675) stadsgezichten, genrestukken (huiselijke taferelen)
 Frederik de Moucheron (1633-1686) Italiaanse landschappen
 Abraham de Heusch (1635-1712) vruchten- en plantenstillevens
 Willem van de Velde jr. (1633-1707) zeegezichten
 Nicolaes Maes (1634-1693) portretten, genrestukken (huiselijke taferelen, figuren)
 Frans van Mieris de Oudere (1635-1681) genrestukken (huiselijke taferelen, figuren)
 Adriaen van de Velde (1636-1672) landschappen
 Gerrit Adriaenszoon Berckheyde (1636-1698) stadsgezichten
 Melchior de Hondecoeter (1636-1695) dierstukken
 Geertgen Wyntges (1636-1712) botanische voorstellingen
 Jan van der Heyden (1637-1712) stadsgezichten
 Hubert van Ravesteyn (1638-1691) interieurs, stillevens
 Meindert Hobbema (1638-1709) landschappen
 Caspar Netscher (1639-1684) portretten

Geboren tussen 1640 en 1690
 Abraham Mignon (1640-1679) stillevens
 Gerard de Lairesse (1641-1711) historische en Bijbelse schilderijen
 Arent de Gelder (1645-1727) historische en Bijbelse schilderijen
 Isaac de Moucheron (geboren 23-11-1667, overleden 20-07-1744)
 Nicolaas Verkolje (1673-1746), historische, Bijbelse en genrestukken, portretten
 Jan van Huysum (1682-1749) bloemen

Architectuur
 Lieven de Key (1560-1627), stadsbouwmeester van Haarlem. De Key maakte nog veel gebruik van ornamentatie. Hij bouwde in Haarlem De Waag (1598), de voorgevel van het Stadhuis, (1597), De Vleeschhal (1602-1603), het Oudemannenhuis (1608), dat nu dienstdoet als Frans Hals Museum en de toren van de Nieuwe Kerk (1613) en in Leiden onder andere de voorgevel van het Stadhuis
 Hendrick de Keyser (1565-1621). De Keyser hanteerde een veel soberder stijl dan De Key. Hij bouwde in Amsterdam de Zuiderkerk (1606-1614), de Westerkerk (1620-1638), de Beurs (1608-1611), het Oost-Indië Huis (1606), de Haarlemmerpoort (1615-1618) en een aantal grachtenpanden, onder andere het Bartolotti huis (1621), in Delft het Stadhuis (1619) (zie ook sectie beeldhouwkunst)
 Jacob van Campen (1595-1657). Van Campen legde zich geheel toe op het classicisme en diende daarmee tot voorbeeld van veel collega's (met name P. Post, Vingboons en 's-Gravenzande, zie hieronder). Hij bouwde in Den Haag het Mauritshuis (1635) en Noordeinde (dat nu een koninklijk paleis is), in Amsterdam het Stadhuis op de Dam (1648-1655) (nu ook een paleis)
 Hans Vredeman de Vries (1527-1606), architect in Antwerpen, gebruikte veel ornamentatie
 Arent van 's-Gravenzande (..-1662), classicist, bouwde in Leiden de De Lakenhal (1639) en de Marekerk (1638-1640) en in Middelburg de Oostkerk (1646)
 Salomon de Bray (1597-1664) classicistisch architect
 Philips Vingboons (1607-1678), bouwde in Amsterdam veel grachtenpanden in classicistische stijl
 Pieter Post (1608-1669), classicist, leerling van Jacob van Campen, bouwde in Den Haag Huis ten Bosch (1645-)
 Adriaan Dortsman (1625-1682), bouwde in Amsterdam de Lutherse kerk
 Elias Bouman (1636-1686), bouwde in Amsterdam de Portugees-Israëlitische Synagoge (1671/1675)
 Maurits Post (1645-1677), zoon van Pieter Post, bouwde Slot Amerongen (1676)

Literatuur
 Joost van den Vondel (1587-1679), dichter en toneelschrijver. Vondel schreef meer dan 30 toneelstukken, velen daarvan over Bijbelse verhalen. Zijn bekendste stukken zijn de Gijsbrecht (1637) en Lucifer (1654). Hij vertaalde ook veel Franse, Italiaanse, Latijnse en Griekse werken. Een terugkerend thema zijn de innerlijke conflicten van de mens, die enerzijds opstandig is, anderzijds gehoorzaam wil zijn aan God.
 Gerbrand Adriaenszoon Bredero (1585-1618), dichter (sonnetten) en toneelschrijver (komedies). Zijn beroemdste stuk is De Spaanse Brabander, dat de zelfkant van Amsterdam tot onderwerp heeft.
 Pieter Corneliszoon Hooft (1581-1647), historicus, dichter en toneelschrijver. Hij schreef de Nederlandsche Historiën, dat nooit voltooid werd, maar zeer populair was. Zijn gedichten werden ook zeer gewaardeerd. Hij introduceerde de Franse en Italiaanse lyriek in de Nederlanden.
 Jacob Cats (1577-1660), dichter, bekend om zijn moralistische geschriften. Houwelijck en Trouringh zijn twee lijvige werken om de Nederlanders over deze serieuze onderwerpen te onderhouden. Zijn vaak wel heel serieuze toon, zonder humor of levendigheid, maakte hem een minder schrijver dan Vondel, Bredero of Hooft. Ook gaf het aanleiding tot spotternijen: zo werd zijn uitspraak Kinderen zijn hinderen vaak aangevuld met de opmerking dat hij blijkbaar vergeten was dat hij zelf kind was geweest.
 Karel van Mander (1548-1606), die het Schilderboeck schreef, een boek over onder andere enkele biografieën van schilders bevatte.
 Justus de Harduyn (1582-1636), dichter uit de zuidelijke Lage Landen
 Jacob Revius (1586-1658), dichter, maar werkte ook aan de nieuwe Bijbelvertaling die als de Statenbijbel zou verschijnen in 1637, en in bepaalde protestante kringen nog steeds gelezen wordt.
 Thomas Asselyn (1620-1701), schreef komedies
 Willem Godschalck van Focquenbroch (1640-1670), dichter en toneelschrijver
 Jan Luyken (1649-1712)
 Johannes Bogerman (1576-1673), theoloog, een van de vertalers van de Statenvertaling van de Bijbel

Beeldhouwkunst 
Nederlandse beeldhouwers uit de 17e eeuw waren
 Hendrick de Keyser (1565-1621). De Keyser was ook architect (zie boven). Hij vervaardigde het Mausoleum voor Willem van Oranje in de Nieuwe Kerk in Delft (1614), dat nog steeds tot graftombe dient voor de koninklijke familie. De Keyser maakte ook het standbeeld van Erasmus in Rotterdam (1618)
 Artus Quellinus de Oude (1609-1668), Artus Quellinus de Jonge (zijn neef) (1625-1700) en Rombout Verhulst (1625-1696), allen afkomstig uit de zuidelijke Lage Landen, behoorde tot de voornaamste beeldhouwers die het stadhuis op de Dam in Amsterdam van beelden voorzagen (1648-1655).
 Bartholomeus Eggers
 Johannes Blommendael
 Johannes Kinnema, Fries houtsnijder

Muziek 
 Cornelis Schuyt (1557-1616), componist
 Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) componist en organist, inspirator voor de ontwikkeling van de orgelmuziek in de Gouden Eeuw
 Adriaen Valerius (1570-1625), liedschrijver
 Nicolaes Vallet (ca. 1583-ca. 1645?), luitist, componist
 Jacob van Eyck (1590-1657), componist
 Cornelis Padbrué (1592-1670), componist
 Constantijn Huygens (1596-1687) (bekender als dichter), lid van de rederijkerskamer De Muiderkring. Hij componeerde meer dan 800 stukken, waarvan de meeste verloren zijn gegaan. Hij maakte zich sterk voor het gebruik van het orgel tijdens kerkdiensten, iets wat in calvinistische kringen erg gevoelig lag.
 Joan Albert Ban (1597-1644), componist
 Jan Baptist Verrijt (ca. 1600-1650), componist
 François (1609-1667) en Pierre (1619-1680) Hemony (broers) waren beroemde beiaardgieters.
 Anthonie van Noordt (ca. 1619–1675), componist en organist
 Carel Hacquart (ca. 1640-ca. 1701), componist
 Joan Schenk (1656-1712+), componist

Uitgeverij
 Lodewijk Elsevier (omstreeks 1540-1617), uitgever en boekhandelaar
 Abraham Elsevier (1592-1652), uitgever en boekhandelaar, zoon van Lodewijk
 Isaac Elsevier, uitgever, kleinzoon van Lodewijk

Edelsmeedkunst
 Paulus van Vianen (1558-1613)
 Adam van Vianen (ca. 1565-1627)
 Johannes Lutma (1584-1669)

Politiek 
 Johan de Witt
 Cornelis de Witt
 Johan van Oldenbarnevelt
 Maurits van Nassau
 Albert C. Burgh
 Coenraad van Beuningen
 Cornelis de Graeff (1599-1664)
 Andries Bicker
 Hiëronymus van Beverningh (1614-1690)

Militair
 Maurits van Nassau
 Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg
 Jan Pieterszoon Coen
 Frederik Hendrik van Oranje
 Cornelis Tromp
 Michiel de Ruyter
 Willem III van Oranje
 Cornelis Jol
 Piet Pieterszoon Heyn

Ontdekkingsreizigers 

 Olivier Brunel - 1584: Probeert rond de noordkust van Azië te varen. Brunel heeft eerder al in dienst van de Russische familie Stroganov over land de Ob bereikt.
 Willem Barentsz - 1594: Volgt de westkust van Nova Zembla.
 Cornelis Nay - 1594: Vaart langs Nova Zembla de Karazee in
 Willem Barentsz - 1595: Tracht tevergeefs voorbij Nova Zembla te zeilen
 Cornelis de Houtman - 1596-1597: Eerste Nederlandse reis naar de Oost-Indische archipel (huidige Indonesië).
 Willem Barentsz - 1596-1597: Ontdekt Spitsbergen. Rondt de noordpunt van Nova Zembla, en overwintert daar.
 Jacques Mahu - 1598-1600: Tracht via de Straat Magellaan Indië te bereiken. Een van zijn schepen, onder Jacob Quackernaeck, landt in Japan.
 Olivier van Noort - 1598-1601: Zeilt door de Straat Magellaan en rond de wereld.
 Joris van Spilbergen - 1602: Ontdekt Ceylon en zeilt van 1614-1617 rond de wereld.
 Willem Jansz - 1605-1606: Volgt de zuidkust van Nieuw-Guinea en ontdekt Australië.
 Henry Hudson (Engelsman, maar op deze reis in Nederlandse dienst) - 1609: Ontdekt de rivier de Hudson en vaart deze op tot nabij het huidig Albany.
 Hendrik Brouwer - 1611: Ontdekt een snellere route naar Indonesië via de zuidelijk Indische Oceaan.
 Adriaen Block - 1613-1614: Volgt de kust van New England en ontdekt de rivier de Connecticut, door de Nederlandse kolonisten de "Versche rivier" genoemd.
 Jan Jacobsz. May van Schellinkhout - 1614: ontdekt Jan Mayen
 Dirck Hartog - 1616: Landt op de westkust van Australië
 Jacob Le Maire en Willem Cornelisz Schouten - 1615-1617: Ontevreden met het monopolie van de VOC zoekt Le Maire een eigen route naar Indië, en vindt deze door om Kaap Hoorn, de zuidpunt van Vuurland, heen te varen.
 Jan Carstensz - 1623: Verkent de kust van Nieuw-Guinea en Kaap York schiereiland. Willem Joosten van Colster ontdekt Arnhemland.
 François Thijssen - 1626-1627: Volgt de zuidkust van Australië.
 François Pelsaert - 1628-1629: Lijdt schipbreuk op de Houtman Abrolhos voor de kust van Australië.
 Matthijs Quast - 1639: Onderzoekt de zee ten oosten van Japan, en ontdekt de Bonin eilanden.
 Abel Tasman - 1642-1644: Ontdekt Tasmanië, Nieuw-Zeeland en Tonga, verkent de noordkust van Australië.
 Maarten de Vries - 1643: Onderzoekt de streken rond Japan, ontdekt Hokkaido, Sachalin en de Koerilen.
 Hendrick Hamel - 1653-1666: Lijdt schipbreuk op Quelpaert eiland (Cheju-do) en verblijft 13 jaar als gevangene in Korea. 
 Hieronymous Cruse - 1667-1668: Binnenlanden van Zuid-Afrika

Personen
Gouden