1523

Het jaar 1523 is het 23e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 1 - De Orde van Sint-Jan verlaat Rhodos nadat het door de Ottomanen op hen is veroverd. 
 5 - Doorbraak in de Lekdijk nabij De Heul.
 20 - De edelen van Jutland komen in opstand tegen Christiaan II en roepen Frederik van Holstein uit tot koning.
 29 - Grote Disputatie: Godsdienstgesprek te Zürich. Hervormer Huldrych Zwingli wordt tot winnaar verklaard.
 januari - Cornelis Hoen, lid van het Hof van Holland, wordt door de Inquisitie gearresteerd op verdenking van ketterij.
 januari - Landvoogdes Margaretha van Oostenrijk laat het Antwerpse augustijnenklooster, dat ze ziet als een bron van Lutherij, tot de grond afbreken.

februari
 24 - Huwelijk van Hendrik IV Corsselaar en Johanna van Lannoy

maart
 2 - Huwelijk van Lodewijk I van Nassau-Weilburg en Elisabeth van Sayn-Hachenburg
 8 - Frederik van Holstein verklaart Christiaan II van Denemarken de oorlog in de strijd om de Deense kroon.

april
 13 - Christiaan II van Denemarken vlucht naar de Nederlanden.

mei
 6 - Met de overgave van de zwaargewonde ridder Franz von Sickingen eindigt in het Rijnland de Ridderoorlog. De ridders zijn definitief geen macht van betekenis meer in de Duitse sociale orde.
 27 - De Zweedse opstandelingen onder Gustaaf Wasa nemen Kalmar in.

juni
 6 - Gustaaf Wasa wordt gekozen tot koning van Zweden. (zie ook Nationale feestdag van Zweden)
 17 - Gustaaf Wasa verovert Stockholm.

juli
 1 - Eerste executie van protestanten in de Nederlanden. Op de Grote Markt van Brussel sterven de augustijner monniken Hendrik Voes en Jan van Essen op de brandstapel.
 7 - Executie Wijerd Jelckama te Leeuwarden. Jelckama was de laatste overgebleven Friese opstandeling.
 29 - Vrede van Worms: Venetië stapt uit de Italiaanse Oorlog.

augustus
 3 - De Kerkelijke Staat sluit zich aan bij de anti-Franse partij in de Italiaanse Oorlog.

september
 1 - Stichting van Vasilsoersk.
 10 - Willem van Enckevoirt wordt tot kardinaal verheven.
 18 - Engels leger onder Charles Brandon, aangevuld met Vlaams-keizerlijke troepen, valt Frankrijk binnen vanuit Calais.
 20 - Inname van Steenwijk: Karel van Gelre neemt Steenwijk in. De stad zal echter 2 maanden later alweer in keizerlijke handen vallen.

oktober
 26 - 29 - Een tweede disputatie in Zürich, vooral over de mis en de beelden. Na deze tweede disputatie beveelt de stadsraad van Zürich alle altaren, beelden, kruisen en orgels uit de kerken te verwijderen.
 30 - De Engelsen onder Charles Brandon trekken zich bij gebrek aan steun van Karel V terug uit Parijs en trekken terug naar Calais.

zonder datum
 Gonzalo de Sandoval verovert Zuid-Mexico voor Spanje.
 Pedro de Alvarado begint de verovering van Guatemala.
 Verdrag van Quedlinburg: Einde van de Hildesheimse Stiftsoorlog. De bisschop van Hildesheim moet het grootste deel van zijn wereldlijk grondgebied afstaan aan Brunswijk-Wolfenbüttel en Brunswijk-Calenberg.
 Francisco Hernández de Córdoba sticht de stad León (Nicaragua).
 Begin van de bouw van de kathedraal van Granada.
 Catharina van Hollebeke herstelt het Hospitaal van Zaamslag.

Literatuur 
 Thomas More: Responsio ad Lutherum
 Juan Luis Vives: De ratione studiis puerilis

Beeldende kunst

Opvolging 
 patriarch van Antiochië (Grieks) - Dorotheüs III opgevolgd door Michaëlis V
 Denemarken en Noorwegen - Christiaan II opgevolgd door zijn oom Frederik I
 Florence - Giulio de' Medici opgevolgd door zijn neef Ippolito de' Medici
 Manipur - Nongyin Phaaba opgevolgd door Senbi Khomba
 Monaco - Lucianus opgevolgd door zijn zoon Honorius I onder regentschap van diens oom Augustinus
 Nassau-Weilburg - Lodewijk I opgevolgd door zijn zoon Filips III
 paus - Adrianus VI opgevolgd door Giulio de' Medici als Clemens VII
 Pommeren - Bogislaw X opgevolgd door zijn zoons George I en Barnim IX
 Venetië - Antonio Grimani opgevolgd door Andrea Gritti
 Zweden - Gustaaf I als opvolger van Christiaan II van Denemarken

Afbeeldingen

Geboren 
 24 maart - Giulia van Varano, Italiaans edelvrouw
 27 maart - Sebastiaan van Noyen, Nederlands architect en vestingbouwer
 5 april - Blaise de Vigenère, Frans diplomaat
 21 april - Marcantonio Bragadin, Venetiaans vloothoofd
 12 juni - Jacob Adornes van Ronsele, Zuid-Nederlands edelman
 4 juli - Pier Francesco Orsini, Italiaans edelman
 5 juli - Margaretha van Valois, Frans prinses
 18 juli - George II van Brieg, Silezisch edelman
 21 september - Sancho d'Ávila, Spaans veldheer
 22 september - Karel I van Bourbon, Frans kardinaal en tegenkoning
 11 november - Joachim Hoppers, Nederlands jurist
 Martín Cortés, Spaans bediende
 Philip van Eberstein, Duits veldheer
 Erasmus vander Eecke, Zuid-Nederlands drukker
 Anna van Polen, echtgenote van Stefanus Báthory
 Jan van der Straet, Zuid-Nederlands schilder
 Jakob van Wesembeeck, Zuid-Nederlands politicus
 Chrispijn van den Broeck, Zuid-Nederlands schilder (jaartal bij benadering)
 Gulbadan Begum, Mogol prinses en schrijver (jaartal bij benadering)
 Catharina Howard, echtgenote van Hendrik VIII (jaartal bij benadering)
 Pieter Pourbus, Nederlands schilder (jaartal bij benadering)

Overleden 
 7 of 17 januari - Elisabeth van Hessen-Marburg (56), Duits edelvrouw
 23 januari - Esteve de Garret, Spaans geestelijke
 4 mei - Henry Marney, Engels politicus
 7 mei - Franz von Sickingen (42), Duits veldheer
 28 mei - Lodewijk I van Nassau-Weilburg (~49), Duits edelman
 1 juli - Jan van Essen, Nederlands monnik
 1 juli - Hendrik Voes, Nederlands monnik
 7 juli - Wijerd Jelckama (~33), Fries opstandelingenleider
 13 augustus - Gerard David, Nederlands schilder
 27 augustus - Domenico Grimani (~62), Venetiaans kardinaal
 29 augustus - Ulrich von Hutten (35), Duits edelman
 14 september - Adrianus VI (64), paus (1522-1523)
 5 oktober - Bogislaw X (69), hertog van Pommeren
 11 oktober - Bartolomeo Montagna, Italiaans schilder
 16 oktober - Luca Signorelli, Italiaans schilder
 24 oktober - Juw Dekama (~73), Fries staatsman
 oktober - William Cornysh (~58), Engels componist
 4 december - Jan II van Wassenaer (~40), Noord-Nederlands veldheer
 16 december - Bernardino López de Carvajal (67), Spaans kardinaal en tegenpaus
 Laura Bentivoglio, Italiaans edelvrouw
 Colimotl, vorst van Colima
 Filips Corsselaar (~52), Zuid-Nederlands edelman
 Josina van Egmond (~38), Noord-Nederlands edelvrouw
 Lodewijk I van Löwenstein (~60), Duits edelman
 Richard IV van Merode (~63), Noord-Nederlands edelman
 Johannes Pertcheval, Zuid-Nederlands schrijver
 Pietro Perugino, Italiaans schilder
 Ulrich Rülein von Calw (~58), Duits humanist
 Edward Stanley (~63), Engels militair