alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Osadnictwo

Osadnictwo – całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym. Obejmuje ono proces zajmowania, podziału i użytkowania terenu wraz ze wszystkimi wytworami powstałymi w ramach tej działalności i służącymi jej. (według Z. Woźniaka)

Przegląd interpretacji definicji 
 Według Karola Potkańskiego osadnictwo jest wynikiem wzajemnego i ciągłego oddziaływania, wzajemnej wymiany dwóch czynników: obszaru, który przedstawia pewną sumę warunków fizjograficznych i grupy ludzkiej, która także przedstawia określoną, a w każdej epoce odmienną, sumę warunków socjologicznych.

 Zbigniew Bukowski przyjmuje definicję Potkańskiego uzupełniając ją tylko: Przy badaniach osadnictwa określonych grup społecznych definicja powyższa wymaga uwzględnienia stosunków społecznych oraz wierzeń, a w społeczeństwach wyżej rozwiniętych sytuacji politycznej.

 Według Karola Buczka osadnictwo to przestrzenna forma nieadministracyjna organizacji wszelkich dziedzin życia społecznego z gospodarką na czele; to forma zmieniająca się w zależności od warunków miejsca i czasu.

 Według Stanisława Zajączkowskiego istotą procesu osadnictwa, który jest rezultatem wzajemnego oddziaływania na siebie terytorium i grupy ludzkiej jest tworzenie na terytorium zajmowanym przez daną grupę ludzką punktów osadniczych, będących nie tylko osiedlami w ścisłym tego słowa znaczeniu, tzn. siedzibami ludzi, ale także ośrodkami ich działalności gospodarczej, a stanowiących zarazem ramy, w jakich kształtują się stosunki społeczne odpowiednio do rozwoju sił wytwórczych.

 Według Zbigniewa Kobylińskiego osadnictwo to wbudowanie trwałych struktur przestrzeni społeczno-kulturowej w konkretną geosferę czysto naturalną lub uprzednio zantropogenizowaną przestrzeń geograficzną.

 Henryk Łowmiański definiuje osadnictwo w następujący sposób: Jest to rezultat oddziaływania człowieka na środowisko związane trwale z danym terenem.

Zasadnicze elementy osadnictwa 
Na osadnictwo, zdaniem Waldemara Chmielewskiego, składają się trzy elementy:
 ludzie: (wiedza człowieka, umiejętności, wyposażenie, ekonomika, organizacja)
 kultura, która umożliwia opanowanie i wykorzystanie środowiska wraz z jego zasobami
 obszar i jego zasoby

Badaniem tych procesów zajmują się:
 geografia osadnictwa – (geografia fizyczna i antropogeografia)
 archeologia osadnictwa
 historia osadnictwa

Zakresy badawcze archeologii osadnictwa według Herberta Jankuhna:
 Środowisko naturalne
 Procesy zasiedlania i wyludniania
 Osiedla

Zobacz też 

 osadnik
 bariery osadnicze
 osadnictwo wojskowe
 osadnictwo miejskie – osadnictwo wiejskie
 kolonizacja
 miasto – wieś – continuum osadnicze
 gród – osada – przysiółek – dzielnica – zespół osadniczy
 osadnictwo – urbanizacja – dezurbanizacja – kontrurbanizacja – reurbanizacja
 urbanistyka – ruralistyka
 miasto-ogród – Miasto satelickie – miasto-sypialnia,
 aglomeracja – obszar metropolitalny – zespół miejski – konurbacja – megalopolis – megamiasto
 geografia osadnictwa – geografia ludności – geografia miast

Przypisy
On’yomi

– jeden z dwóch sposobów czytania znaków kanji: „czytanie sinojapońskie” lub inaczej „wymowa zapożyczona z chińskiego”, używana zwykle w złożeniach, reprezentująca słowa – lub ich elementy – pochodzące z Chin.

Przykłady:
 Znak (piktogram) 山 („góra”) czytany po japońsku yama posiada czytania sinojapońskie san, sen pochodzące od chińskiego czytania shān
 Znak 水 („woda”) czytany po japoński mizu posiada czytanie sinojapońskie sui, pochodzące od chińskiego czytania shuǐ

Zobacz też 
 Kun’yomi
 Kango
 Kanji
 Pismo japońskie
 Język japoński

Przypisy 

Język japoński
Ojcowie integracji europejskiej

Ojcowie integracji europejskiej – osoby, które miały największy wpływ na powstanie Wspólnot europejskich, a zarazem bez których nie byłoby możliwe powstanie tej wspólnoty i późniejszej Unii Europejskiej. Nazywa się ich również ojcami współczesnej Europy.

W poczet ojców integracji europejskiej zalicza się jedenastu polityków.

Lista ojców integracji europejskiej 
 Konrad Adenauer
 Joseph Bech
 Johan Willem Beyen
 Winston Churchill 
 Alcide De Gasperi 
 Walter Hallstein
 Sicco Mansholt
 Jean Monnet 
 Robert Schuman 
 Paul-Henri Spaak 
 Altiero Spinelli

Zobacz też 

 ojcowie założyciele – osoby instrumentalne, założyciele pewnych instytucji politycznych; również myśliciele, twórcy pewnych idei, organizacji politycznych, państw

Przypisy 

Historia Unii Europejskiej
Politycy
OR

Or (rzeka) – rzeka w Kazachstanie 
 alternatywa – "OR"
 badania operacyjne – operation research
 iloraz szans – odds ratio
Owain Glyndŵr

Owain Glyndŵr (, ur. ok. 1359, zm. ok. 1416) – książę walijski. Był spadkobiercą książąt Powys. Pochodził z królewskiego rodu Jorwerthów. Przez swoją matkę rościł sobie prawa do ziem Rhys ap Gruffydd. 

Był najpotężniejszym magnatem w północnej Walii. Znalazł się w otwartym konflikcie z lordem Greyem, którego poparł król Anglii - Henryk IV. W 1400 stanął na czele powstania przeciwko Anglikom, a w 1404 zdołał nawet zwołać w Machynlleth walijski parlament. Mimo początkowych sukcesów, po kilku latach powstanie zostało stłumione. W walkach przeciwko Owainowi wsławił się jako rycerz syn Henryka IV – późniejszy Henryk V.

Był żonaty z Margaret, z którą miał sześciu synów i kilka córek, jednakże tylko jeden syn, Maredudd, przeżył swojego ojca.

Przypisy 

Władcy Walii
Urodzeni w XIV wieku
Zmarli w XV wieku
Oficyna

Oficyna (, warsztat) – określenie obiektu budowlanego w sąsiedztwie pałacu lub dworu pełniącego w stosunku do niego funkcję służebną lub (w zabudowie miejskiej) oznaczające skrzydło kamienicy, ewentualnie budynek usytuowany z tyłu kamienicy w głębi działki.

Jako budynek służbowy 
Oficyna oznacza wolnostojący budynek, najczęściej na planie prostokąta, znajdujący się nieopodal pałacu lub dworu, świadczący usługi bezpośrednio dla budynku głównego (pralnie, kuchnie, piekarnie, pomieszczenia służby). Lokalizowane symetrycznie po bokach pałacu otaczały dziedziniec honorowy. Oficyny miały architektoniczne ukształtowanie elewacji skromniejsze niż budynek główny.

Jako budynek lub jego część w zabudowie miejskiej 
Oficyna oznacza również boczne skrzydło kamienicy czynszowej lub wolnostojący budynek znajdujący się w tylnej części działki budowlanej, bez dostępu bezpośrednio z ulicy. Oficyny są charakterystyczne dla zabudowy miejskiej w XIX i na początku XX wieku. Mieściły się w nich warsztaty lub punkty usługowe (na parterze) oraz mieszkania, zwykle o gorszym standardzie niż mieszkania w kamienicy. Okna oficyny wychodzą na podwórze, wejście prowadzi przez sień lub przejazd bramy głównego budynku oraz przez podwórze. Oficyny często posiadały konstrukcję szachulcową, ich stropy posiadały mniejszą rozpiętość, a kondygnacje mniejszą wysokość. Stąd też oficyna stała się na przełomie XIX i XX wieku synonimem złych i niehigienicznych warunków mieszkaniowych, a gęsta tkanka miejska z oficynami stała się obiektem krytyki ze strony awangardowych architektów.

Po II wojnie światowej w odbudowywanych centrach miast w Europie Środkowej i Zachodniej częściowo lub całkowicie zrezygnowano z odbudowy oficyn.

Przypisy

Bibliografia 
 

Obiekty budowlane
Odiseas Elitis

Odiseas Elitis (, właśc. Odiseas Alepudelis; ur. 2 listopada 1911 w Iraklionie, zm. 18 marca 1996 w Atenach) – jeden z największych poetów greckich XX wieku, zaliczany do tzw. Pokolenia Lat Trzydziestych, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1979.

Debiutował jako poeta w 1939 r. zbiorem Προσανατολισμοί. W swojej twórczości inspirował grecką przyrodą i historią, nawiązując często do poezji antycznej. Swój warsztat pisarski wywiódł z doświadczeń francuskiego nadrealizmu, pisząc poematy filozoficzne i epickie.

Dzieła 
 1939: Orientacje (Προσανατολισμοί)
 1943: Król słońca (Ήλιος ο Πρώτος)
 1943: Heroiczna i elegijna pieśń na cześć podporucznika zaginionego w kampanii albańskiej (Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας)
 1960: Sześć i jedna dla nieba (Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό)
 1971: Król-Słońce (Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας)
 1971: Drzewo światła i czternasta piękność (Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά)
 1978: Maria Nefeli (Μαρία Νεφέλη)

Przypisy

Bibliografia 
W języku polskim:
 N. Chadzinikolau, Odisseas Elitis. Poeta światła i morza, wyd. naukowe UAM, Poznań 2004 (zawiera antologię polskich przekładów)

Nobliści – literatura
Greccy poeci
Kreteńczycy
Zmarli w 1996
Urodzeni w 1911
Ludzie urodzeni w Heraklionie
Pochowani na Pierwszym cmentarzu w Atenach
Odoaker

Odoaker nazywany także Odowac, łac. Flavius Odovacar, Odovacer albo Fl. Odovac (ok. 433–493) – wódz germański, prawdopodobnie z plemienia Herulów lub Skirów.

Początki kariery wojskowej 
Odoaker był synem księcia Skirów Edicona. Ojciec Odoakra był zaufanym wodzem i doradcą Attyli. W młodości został oficerem w świcie tego ostatniego. Później razem z Sasami zajął Andegawum (dzisiejsze Angers). Karierę w wojsku rzymskim rozpoczął u boku Rycymera. Później należał do przybocznych oddziałów cesarskich. W Cesarstwie zachodniorzymskim doszedł do najwyższych stopni wojskowych – magister militum.

Przejęcie władzy 

Stanął na czele spisku wojska i 23 sierpnia 476 został obwołany królem barbarzyńskich oddziałów zbrojnych w Italii. 4 września 476 zdetronizował ostatniego cesarza zachodniorzymskiego Romulusa Augustulusa i wygnał go do dzisiejszego Neapolu (do willi Castellum Lucullanum). W 480 odesłał insygnia cesarskie do Konstantynopola, cesarzowi Zenonowi na znak, że czuje się zależny od władzy cesarzy wschodniorzymskich. W zamian zażądał przyznania mu tytułu patrycjusza. Cesarz Zenon odpowiedział, że Odoaker musi przedłożyć swoje żądania byłemu cesarzowi Juliuszowi Neposowi i przywrócić mu tron cesarstwa zachodniorzymskiego. W liście Zenon zwracał się do Odoakra tytułując go patrycjuszem, tak więc Odoaker uznał, że osiągnął swój cel, czyli podstawę do formalnego sprawowania władzy w Italii jako reprezentant cesarzy wschodniorzymskich. Dla podkreślenia tej sytuacji wybijał na podległym sobie terytorium monety z wizerunkami cesarzy wschodniorzymskich, a nawet przebywającego w Dalmacji cesarza Neposa. Odoaker zachował rzymską armię i administrację. Po śmierci Neposa (480) włączył Dalmację do rządzonego przez siebie państwa. Następnie zdobył Sycylię pokonując Wandalów.

Upadek 
Kolejne sukcesy Odoakra w walce z plemionami Rugiów, gdy w 487 podbił zajmowane przez nich Noricum, zaniepokoiły cesarza Zenona, który wykorzystując jako pretekst skargę syna zabitego przez Odoakra króla Rugiów zachęcił króla Ostrogotów Teodoryka do zaatakowania Italii. 28 sierpnia 489 wojska Odoakra przegrały bitwę nad rzeką Isonzo, w wyniku czego Teodoryk opanował północną Italię. Odoaker bronił się jeszcze do marca 493 w dobrze ufortyfikowanej Rawennie. W wyniku zawartego ostatecznie porozumienia obaj wodzowie mieli sprawować władzę wspólnie. Po kilku dniach Odoaker został jednak razem z żoną, bratem Onuflem i synem Telą zamordowany przez swego rywala podczas uroczystej uczty.

Przypisy

Bibliografia 
 Źródła historyczne
 
 
 
 
 Opracowania
 
 
 
 
 
 
 
 

Germanie
Cesarstwo Rzymskie
Zamordowani monarchowie
Urodzeni w V wieku
Zmarli w 493
Oktawia

Oktawia – żeński odpowiednik łac. męskiego imienia Oktawiusz, pochodzącego od rzymskiego rodu Octavia (Oktawiusze). Patronem tego imienia jest m.in. św. Oktawiusz, wspominany razem ze świętymi Salwatorem i Adwentorem.

Oktawia imieniny obchodzi:
 20 listopada, jako wspomnienie św. Oktawiusza

Znane osoby noszące imię Oktawia:
 Oktawia Nowacka - polska pięcioboistka, medalistka olimpijska
 Oktawia Młodsza – siostra cesarza Oktawiana Augusta.
 Oktawia – córka cesarza Klaudiusza i Messaliny, pierwsza żona Nerona. 
 Oktawia Żeromska - pierwsza żona Stefana Żeromskiego.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Żeńskie imiona łacińskie

hu:Oktávia
Olibriusz

Olibriusz, Anicius Olybrius (ur. ok. 420 – zm. 2 listopada 472) – cesarz zachodniorzymski od kwietnia do 2 listopada 472 roku.

Został cesarzem dzięki poparciu cesarza wschodniorzymskiego Leona I, który wysłał go do Rzymu w celu załagodzenia sporów pomiędzy patrycjuszem Rycymerem a cesarzem Antemiuszem, które jednak zakończyły się usunięciem Antemiusza i obwołaniem cesarzem Olibriusza. Jego żoną była Placydia, młodsza córka cesarza Walentyniana III, był ojcem Juliany Anicji.

Już w 461 król Wandalów Genzeryk popierał kandydaturę Olibriusza na cesarza zachodniorzymskiego. W roku 464 sprawował godność konsula z nominacji cesarza Leona. Ponieważ Huneryk, najstarszy syn Genzeryka, był żonaty z Eudokią siostrą Placydii, Rycymer mógł liczyć na przychylność Wandalów w negocjacjach z wykorzystaniem Olibriusza. Mogło to mieć wpływ na jego wyniesienie na tron cesarski w Rzymie. Wybór Olibriusza nie został jednak zatwierdzony przez Leona.

Czas sprawowania władzy cesarskiej przez Olibriusza przypadł na oblężenie i splądrowanie Rzymu przez Rycymera i sprzymierzonych z nim Burgundów. Po śmierci Rycymera 18 sierpnia 472 jego miejsce zajął królewicz burgundzki Gundobad, którego Olibriusz uczynił patrycjuszem. Zapewne już wcześniej Gundobad z nadania Rycymera był dowódcą wojsk w Galii (magister militum per Gallias), a obecnie przejął wszystkie tytuły po wuju (magister militum praesentalis et patricius). Miejsce Gundobada jako głównodowodzącego w Galii zajął jego stryj i król Burgundów Chilperyk I.

Następcą Olibriusza został po kilkumiesięcznej przerwie z woli Gundobada w marcu 473 Gliceriusz.

Na monetach (tremissis RIC 3003) Olibriusza występuje na awersie nowa legenda SALVS MVNDI („dobrobyt świata”).

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 
 
 

Cesarze rzymscy
Konsulowie Cesarstwa Rzymskiego
Urodzeni w V wieku
Zmarli w 472
Otacylia Sewera

Otacylia Sewera, Marcia Otacilia Severa – małżonka cesarza rzymskiego Filipa I Araba. 

Była córką namiestnika Severianusa (Severusa), matką przewidzianego na następcę Juliusza Filipa, w 247 awansowanego na współrządcę ojca. Oprócz przysługującego jej tytułu augusty, nosiła honorowe tytuły „Matki obozów (wojskowych)” oraz „Matki senatu i ojczyzny”. W latach 244-249 bito w jej imieniu monety z najczęściej spotykaną inskrypcją MARCIA OTACIL(ia) SEVERA AVGVSTA.

Linki zewnętrzne 
Biogram na stronie Forum Ancient Coins

Cesarzowe rzymskie
Zmarli w III wieku
Ornitologia

Ornitologia ( ornis, ορνιθος ornithos „ptak”; λογος logos „słowo, dyskusja”) – dział zoologii zajmujący się ptakami (Aves).

Domeną zainteresowania ornitologów jest przede wszystkim biologia ptaków, ale także ich zwyczaje, trasy przelotów, gniazdowanie, życie społeczne, obserwacja w terenie itp. Obserwowanie ich bytu umożliwia m.in. obrączkowanie ptaków. Ornitologia to także zbiór wiadomości i informacji na tematy związane z ptakami, ich lęgowiskami oraz upierzeniem itp.

Historia ornitologii 
Ornitologia należy do najstarszych gałęzi zoologii i już w starożytności ptaki opisywali Arystoteles i Pliniusz. Okres średniowiecza nie był korzystny dla rozwoju nauk ścisłych, w tym i przyrodniczych, i z tego okresu dziejów pozostały mniej lub bardziej udane przeróbki dzieł Arystotelesa i Pliniusza. Dopiero okres odrodzenia przyniósł rozwój nauk przyrodniczych, w tym także ornitologii, uwalniając je stopniowo od starożytnych legend, średniowiecznych przesądów i błędnych obserwacji.

Pierwszym ornitologiem obrączkującym ptaki był duński nauczyciel, ornitolog amator Hans Christian Cornelius Mortensen (1856–1921). Od 1899 używał ponumerowanych aluminiowych obrączek do oznaczenia m.in. 165 szpaków, które złapał w skrzynkach lęgowych. Pierwszy projekt obrączkowania zrealizowano w Niemczech w 1903 r. pod kierownictwem Johannesa Thienemanna (1863–1938) w Obserwatorium ptaków Rossitten w Prusach Wschodnich na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Następne tego typu akcje odbyły się na Węgrzech w 1908, w Wielkiej Brytanii w 1909, w Jugosławii w 1910 i w krajach skandynawskich pomiędzy 1911 a 1914.

Polscy ornitolodzy 

Do najważniejszych polskich przyrodników opisujących ptaki należą:
 Przemysław Busse
 Tadeusz Chrostowski
 Mateusz Cygański
 Janusz Domaniewski
 Andrzej Dunajewski
 Benedykt Dybowski
 Włodzimierz Dzieduszycki (1825–1899)
 Włodzimierz Dzieduszycki (1885–1971)
 Feliks Paweł Jarocki
 Stanisław Bonifacy Jundziłł
 Andrzej Kruszewicz
 Krzysztof Kluk
 Jan Marchlewski
 Włodzimierz Puchalski
 Władysław Rydzewski
 Gabriel Rzączyński
 Jan Sokołowski
 Tadeusz Stawarczyk
 Władysław Taczanowski
 Ludwik Tomiałojć
 Konstanty Tyzenhauz
 Antoni Waga
 Kazimierz Wodzicki
 Kazimierz Antoni Wodzicki

Zobacz też 

 ornitofauna
 awifaunistyka
 ornitogamia
 ornitochoria
 rozmieszczenie geograficzne ptaków
 Europejska Unia Obrączkowania Ptaków

Przypisy

Bibliografia
Oktylion

Oktylion – liczba 1048, czyli jedynka i 48 zer w zapisie dziesiętnym.

W krajach stosujących tzw. krótką skalę (głównie kraje anglojęzyczne) oktylion oznacza 1027, czyli kwadryliard w pozostałych krajach.

W układzie SI mnożnikowi 1048 nie odpowiada żaden przedrostek jednostki miary.

Zobacz też 
 liczebniki główne potęg tysiąca
 przedrostki SI

Bibliografia 
 Nazwy wielkich (i małych) liczb

Nazwy liczb
Odra (ujednoznacznienie)



Cieki wodne 
 Odra – rzeka w Polsce, Czechach i Niemczech
 Odra – rzeka w Chorwacji
 Odra – rzeka w Hiszpanii

Miejscowości 
 Odra – wieś w woj. śląskim, w pow. wodzisławskim, w gminie Gorzyce
 Odra – leśniczówka w woj. lubuskim, w pow. nowosolskim, w gminie Nowa Sól
 Odra – wieś w Chorwacji

Medycyna 
 Odra – choroba zakaźna

Prasa 
 „Odra” – miesięcznik wydawany we Wrocławiu od 1961
 „Odra” – tygodnik wydawany w Katowicach w latach 1945–1950

Przedsiębiorstwa, organizacje, produkty 
 Odra – komputer produkowany w zakładach Elwro we Wrocławiu
 Odra-Film – Państwowa Instytucja Filmowa „Odra-Film” z siedzibą we Wrocławiu, Instytucja Kultury Województwa Dolnośląskiego
 Przedsiębiorstwo Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich (PPDiUR Odra), istniejące w Świnoujściu do 2003 roku
 Przedsiębiorstwo Wyrobów Cukierniczych „Odra” – firma zajmująca się produkcją wyrobów cukierniczych z siedzibą w Brzegu
 Kamieniołom Odra – kopalnia odkrywkowa margla w Opolu
 Żwirownia Odra – nieczynna żwirownia w miejscowości Odra
 Odra – organizacja konspiracyjna na Pomorzu
 MS Odra – statek
 Odra – marka polskich dżinsów
 Odra – prototypy autobusów Odra 042 i Odra A81

Sport 
 KS Odra Brzeg – żeński klub koszykarski
 Odra Opole – klub piłkarski
 Odra Wodzisław Śląski – klub piłkarski

Zobacz też 
 

Strony ujednoznaczniające
Odra (komputer)

Odra – marka komputerów produkowanych w byłych Zakładach Elektronicznych Elwro we Wrocławiu.

Historia 
Odrę wyróżniała możliwość pracy z oprogramowaniem stworzonym przez firmy trzecie oraz możliwość podłączenia urządzeń peryferyjnych.

Jeden z ostatnich egzemplarzy Odry wyszedł z użycia 18 lipca 2003 po 29 latach bezawaryjnej pracy jako główna sterownia dystrybucji wrocławskiego przedsiębiorstwa Hutmen. Kolejno wyłączono z eksploatacji w roku 2010 i 2012 (Mera Elzab Zabrze), eksponat działający, znajduje się w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki, jest to system zbudowany w oparciu o JC 1305 ODRA.

Do lata 2006 roku PKP w Ostródzie używała maszyny cyfrowej Odra 1305, później dwie jednostki tego typu pracowały jeszcze na stacjach rozrządowych Wrocław Brochów i Lublin Tatary. Ostatnią Odrę wyłączono 1 maja 2010 roku w Lublinie. 

W 2017 muzeum MHKI rozpoczęło prace konserwatorskie i uruchomieniowe systemu komputerowego Odra 1305 (muzeum posiada 3 jednostki centralne Odry 1305).

Istnieje emulator terminala Odry (KONSOLA 5.0).

Odnotowano przypadek używania Odry w edukacji poza uczelniami, w ZSZ Żelechów. Komputer został zastąpiony przez komputery 8-bitowe w późniejszym okresie.

Wersje komputerów 
Typy polskiej konstrukcji: Odra 1001, Odra 1002, Odra 1003, Odra 1013, Odra 1103 i Odra 1204. Na licencji firmy ICL: Odra 1304, Odra 1305 oraz powstała w Polsce na ich bazie Odra 1325.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Odra 1003, 1013, 1103, 1204 i tranzystorowy arytmometr ELWRO TMK:

 Polskie komputery – Komputery w działaniu (1971) – Komputer ODRA w służbie kolei i nie tylko.  Wymienione odry: Odra 1204 i 1304. youtube
 

 
Hasła kanonu polskiej Wikipedii
O (ujednoznacznienie)

O jest piętnastą literą alfabetu łacińskiego, dwudziestą literą alfabetu polskiego.

O 
 O – symbol  chemiczny pierwiastka tlenu
 O – oznaczenie kilku serii rosyjskich parowozów
 O – pierwsza litera symbolu polskich parowozów, oznaczająca parowóz osobowy (np. Ol49)
 O! – tytuł albumu zespołu Maanam
 O (album Damiena Rice) – tytuł albumu Damiena Rice z 2002 roku
 O (album Omariona) – tytuł albumu Omariona z 2005 roku
 O (album Eiko Shimamiya) – tytuł albumu Eiko Shimamiya z 2006 roku
 O (album Chłopcy kontra Basia) – tytuł albumu Chłopcy kontra Basia z 2015 roku
 o (album Tilly and the Wall) – tytuł albumu Tilly and the Wall z 2008 roku
 O, o, o, o! – piosenka polskiego DJ'a MAGIX'a

o 
 – symbol IPA samogłoski
 o – przyimek

Zobacz też 
 skrót jednoliterowy.
ORP

ORP (Okręt Rzeczypospolitej Polskiej) – tradycyjny skrótowiec poprzedzający nazwę własną okrętu należącego do Rzeczypospolitej Polskiej, czyli takiego, który służy pod banderą wojenną Marynarki Wojennej.

W przypadku, gdy wymienia się jeden okręt, stosuje się skrótowiec ORP, np. ORP Gen. K. Pułaski. Jeśli wymienia się kolejno kilka okrętów, stosuje się skrótowiec OORP, co oznacza Okręty Rzeczypospolitej Polskiej. Robi się tak, aby nie powtarzać wciąż skrótu ORP, a wygląda to następująco: OORP: Orzeł, Sokół, Sęp (zamiast ORP Orzeł, ORP Sokół, ORP Sęp).

Przykładowe odpowiedniki w marynarkach wojennych innych państw:
 USS (United States Ship – Okręt Stanów Zjednoczonych) – USA.
 HMS (His/Her Majesty’s Ship – Okręt Jego/Jej Królewskiej Mości) – Wielka Brytania.

W nazwie ORP miała także Szkoła Podchorążych Rezerwy Marynarki Wojennej ORP Bałtyk – polska szkoła działająca w latach 1943–1946 na terenie Wielkiej Brytanii, kiedy stacjonowały tam siły i środki Marynarki Wojennej II RP (w okresie II wojny światowej). Szkoła nosiła oznaczenie okrętu, zgodnie z brytyjską tradycją.

Podczas II wojny światowej część okrętów posiadanych przez Polaków nosiły skrótowiec OF, co oznaczało Okręt Francuski. Były to okręty Francji, na krótko przekazane po jej kapitulacji przez Wielką Brytanię Marynarce Wojennej.

W okresie Polski Ludowej, mimo konstytucyjnej zmiany nazwy państwa w 1952 r. z Rzeczpospolita Polska na Polska Rzeczpospolita Ludowa, nie zmieniono skrótowca na OPRL, pozostał dotychczasowy skrótowiec ORP.

W 1920 roku Minister Spraw Wojskowych nadał wszystkim Okrętom RP dowodzonym przez oficera Marynarki Wojennej prawo używania okrągłych pieczęci urzędowych z wizerunkiem orła państwowego.

Zobacz też 

 bandera
 lista skrótowców przed nazwami okrętów

Przypisy 

Polskie okręty
ORP Warszawa

ORP "Warszawa" – nazwa noszona na przestrzeni dziejów przez okręty polskiej Marynarki Wojennej; pochodzi od nazwy miasta Warszawy, stolicy Polski:
 ORP „Warszawa” – monitor rzeczny typu Warszawa z lat 20. XX wieku, ex ORP „Mozyrz”
 ORP „Warszawa” (275) – niszczyciel rakietowy projektu 56AE, eks-radziecki „Sprawiedliwyj”
 ORP „Warszawa” (271) – niszczyciel rakietowy projektu 61MP, eks-radziecki „Smiełyj”

Zobacz też 
 Warszawa

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Nazwy polskich okrętów
Oaza

Oaza (ze  Óasis, pierwotnie prawdopodobnie z koptyjskiego wahe, ouahe – miejsce do zamieszkania) – teren o bardzo bujnej roślinności na obszarze pustyń i półpustyń. Występują one w miejscach, gdzie woda z rzek przenika do gruntu (oazy nadrzeczne) lub w miejscach, gdzie zwierciadło wody gruntowej znajduje się płytko lub sięga powierzchni gruntu, powodując występowanie zbiorników lub obszarów źródliskowych. Zakładane są także oazy sztuczne – w miejscach zasilanych wodami gruntowymi pozyskiwanymi poprzez studnie artezyjskie lub nawadnianych kanałami prowadzącymi wody rzeczne. Takie same działania pozwalają także powiększyć obszar oaz naturalnych.

Pierwotnie obszary naturalnych oaz były jedynymi w obrębie obszarów pustynnych i półpustynnych miejscami występowania roślin mezomorficznych, czyli przystosowanych do bytowania w siedliskach umiarkowanie wilgotnych (w odróżnieniu od dominujących poza tym na tych obszarach kserofitów, efemerów i słonorośli). Roślinność naturalna oaz została dawno już zniszczona, a w jej miejsce wprowadzone zostały rośliny uprawiane przez człowieka, takie jak: palmy daktylowe, Hyphaene thebaica, oliwka europejska, figowiec pospolity, morela zwyczajna. W cieniu palm uprawia się banany, granaty, cytrusy, melonowca właściwego. Czasem istnieją też warunki do upraw zbóż (pszenicy, i jęczmienia) oraz innych roślin (bób, maniok, kawa arabska, kokosy, lucerna, bawełna i in.)

Oazy występują głównie w Afryce Północnej (Egipt, Libia, Algieria) oraz w zachodniej Azji (Irak). Oazy wykorzystywane są przez ludność koczowniczą tych obszarów (Beduini, Tuaregowie) i są ważnymi punktami na szlakach karawan.

Terminem oaza określa się również obszary w strefach polarnych wolne od lodu. Na zasadzie analogii:
 pustynia – oaza pustynna
 pustynia lodowa – oaza polarna

Zobacz też 

 Asz – egipski bóg oaz oraz winnic
 anekumena

Przypisy
Ort (moneta)

Ort – srebrna moneta bita w Rzeczypospolitej Obojga Narodów od XVII do XVIII wieku, początkowo o równowartości ¼ talara, później 16–, a następnie 18 groszy.

Rys historyczny 
Pierwsze orty wybito w Gdańsku w roku 1608 na wzór niemieckiego ortstalara. Dzięki nowemu gatunkowi miasto chciało zapewnić sobie swobodę w zawieraniu transakcji zagranicznych. Równowartością jednego orta było początkowo 10– (1608 r.), następnie 16– (1623 r.), a później 18 groszy (od 1650 r.). Gatunek ten szybko rozpowszechnił się na terenie całej Rzeczypospolitej – w kilkanaście lat od pierwszej emisji bito go w mennicach:

 koronnej w Bydgoszczy,
 miejskiej Gdańska,
 lennej w Królewcu,

a później także litewskiej w Wilnie.

Za panowania Augusta II orta zrównano z tymfem (uniwersał Przebendowskiego z 1717 r.). Ostatni raz ort/tymf został wybity w 1766 r. jako moneta próbna.

W słowniku języka polskiego wydanym w 1904 r. istnieje hasło półurcie, czyli moneta o wartości półorta, nazywana też piętakiem lub groszem popielnym, będąca równowartością ⅛ talara kolońskiego. W polskiej literaturze przedmiotu o charakterze monograficznym nie ma potwierdzenia istnienia takiego gatunku monetarnego bitego dla ziem polskich. W katalogach poświęconym monetom XVIII-wiecznym wymieniane są półorty bite przez Augusta II Mocnego jak i Augusta III Sasa dla Saksonii.

Zobacz też 
 gatunki pieniadza na ziemiach polskich
 ćwierćtalar
 tymf
 grosz

Przypisy 

Srebrne monety I Rzeczypospolitej
Historia Gdańska
Okręt flagowy

Okręt flagowy – okręt, na którym znajduje się dowódca zespołu okrętów lub całej floty. Obecność dowódcy symbolizuje flaga lub proporzec na maszcie. Okrętów flagowych może być tyle, ile jest samodzielnie działających zespołów okrętów w czasie wojny. W czasie pokoju jest jeden okręt, który uznano za najbardziej spektakularny, wyznaczony do pełnienia symbolicznej funkcji okrętu flagowego dla całej floty. Rolą dowódcy na okręcie flagowym jest dowodzenie całym zespołem okrętów, nie zaś samym okrętem pełniącym rolę jednostki flagowej, który ma swojego własnego, odrębnego dowódcę.

Polska 

Do 2003 roku rolę okrętu flagowego polskiej Marynarki Wojennej pełnił ORP „Warszawa” (III). Wcześniej funkcję tę pełniły między innymi ORP „Warszawa” (II) i ORP „Grom” (II). Od 2003 Polska nie ma okrętu flagowego.

Zobacz też 
 statek flagowy

Klasy okrętów
Ceremoniał morski
ORP Gdynia

ORP „Gdynia” – nazwa noszona na przestrzeni dziejów przez okręty polskiej Marynarki Wojennej. Pochodzi od Gdyni, polskiego miasta leżącego nad Morzem Bałtyckim:
 ORP „Gdynia” – okręt-baza z 1939 roku, eks statek wycieczkowy „Gdynia” z lat 20. XX wieku
 ORP „Gdynia” – okręt-baza z okresu II wojny światowej, eks statek pasażerski SS „Kościuszko” z okresu międzywojennego
 ORP „Gdynia” (423) – kuter rakietowy projektu 205 z lat 60. XX wieku

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

Nazwy polskich okrętów
Osocze krwi

Osocze krwi (plazma) – zasadniczy płynny składnik krwi, w którym są zawieszone elementy morfotyczne (komórkowe). Stanowi ok. 55% objętości krwi. Osocze uzyskuje się z krwi pobranej po odwirowaniu elementów morfotycznych lub za pomocą zabiegu plazmaferezy Gdy dojdzie do krzepnięcia osocza, wydziela się skrzep, a pozostały płyn to surowica.

Nazwę plazma wprowadził czeski fizjolog Jan Evangelista Purkyně; pochodzi ona od późnołacińskiego słowa plasma, a ono od starogreckiego πλάσμα plasma „kształt, odlew, obraz”.

Właściwości 
Osocze krwi jest płynem składającym się przede wszystkim z wody, transportującym cząsteczki niezbędne komórkom (elektrolity, białka, składniki odżywcze), ale również produkty ich przemiany materii. Z powodu zdolności krzepnięcia odgrywa podstawową rolę w hemostazie. Białka osocza pełnią różne funkcje: odpowiadają za równowagę kwasowo-zasadową, ciśnienie onkotyczne, lepkość osocza, obronę organizmu, a w przypadku głodu są źródłem aminokwasów dla komórek. Osocze ma na ogół zabarwienie słomkowe, ale może przybierać także inne barwy w zależności od stanu fizjologicznego organizmu i spożytych pokarmów, np.:
 zielony – u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną,
 brązowy – w przypadku chorób wątroby,
 żółta – w przypadku spożycia dużej ilości tłuszczu.

Skład osocza człowieka:
 90–92% – woda
 6–8% – białka
 albuminy (ok. 58% białek osocza)
 globuliny (ok. 37% białek osocza)
globuliny α1
 globuliny α2
 globuliny β
 globuliny γ
 fibrynogen (ok. 4% białek osocza)
 inne białka krzepnięcia krwi
 białka regulatorowe 
 białka dopełniacza
 inne substancje rozpuszczone 
 lipoproteiny: chylomikrony, HDL, IDL, LDL, VLDL
 jony wapnia, sodu, potasu, żelaza, wodoru, chlorkowe, wodorowęglanowe
 gazy oddechowe
 składniki odżywcze (glukoza, cholesterol, aminokwasy, witaminy, kwasy tłuszczowe)
 zbędne produkty metabolizmu (np. mocznik, kwas mlekowy, kreatynina, bilirubina, amoniak).

W medycynie osocze jest stosowane jako jeden z preparatów krwiopochodnych, np.:
 świeżo mrożone osocze
 osocze bogatopłytkowe

Zobacz też 
 białka ostrej fazy
 limfa (chłonka)
 buforowe układy krwi

Przypisy 

Hematologia
Preparaty krwiopochodne
Os

Skrót Os może oznaczać:
 Os – Osm (Pierwiastek chemiczny)

Ponadto słowo Os ma następujące znaczenia:
 Os w Hedmark – gmina w Norwegii
 Os w Hordaland – miasto i gmina w Norwegii
 Os – rzeka w Andorze i Hiszpanii

Osoby o nazwisku Os:
 Alexander Os – norweski biathlonista

Zobacz też 
 Oos
 OS
Owowegetarianizm

Owowegetarianizm (ovo – łac. jajko) – odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jaj. Owowegetarianie nie spożywają mięsa (w tym mięsa ryb) i przetworów mlecznych.

Przypisy

Bibliografia 
 A. Kornek, A. Kucharska, K. Kamela, Analiza profilu kwasów tłuszczowych diety wegetarian i niewegetarian w kontekście profilaktyki wybranych chorób dietozależnych, „Wiadomości Lekarskie“, 69, 2016, nr 3 (cz. II), s. 484.

Wegetarianizm
Diety żywieniowe
Oskar (imię)

Oskar – imię męskie pochodzenia germańskiego oznaczające „bożą włócznię” lub „włócznię boga” (os lub ans „bóg” i gār „włócznia”) lub iryjskiego, gdzie oznaczało „przyjaciela jeleni” (os „jeleń”, cara „przyjaciel”). Imię to nosili m.in. królowie Szwecji. Innymi jego wariantami przyjętymi w Polsce są Ansgar i Ansgary.

Oskar imieniny obchodzi raz w roku, 3 lutego.

Imieniem tym nazwano również doroczną amerykańską nagrodę filmową – Oscara – przyznawaną od 1929 roku.

Znane osoby noszące to imię:
 Ansgar biskup (801–865), znany też jako św. Oskar,
 Oskar I Bernadotte (1799–1859) – król Szwecji i Norwegii,
 Oskar II Bernadotte (1829–1907) – król Szwecji i Norwegii,
 Oskar Bernadotte (2016) – książę szwedzki,
 Oscar De La Hoya (1973) – amerykański bokser zawodowy,
 Oskar Dirlewanger – dowódca specjalnej jednostki karnej SS, odpowiedzialny za zbrodnie wojenne,
 Oskar Dorfler – zbrodniarz hitlerowski,
 Oscar Freire – hiszpański kolarz szosowy,
 Oscar Heisserer – piłkarz francuski,
 Oskar Helbig – zbrodniarz nazistowski,
 Oskar Kellner (1851–1911) – niemiecki chemik rolny i fizjolog,
 Oskar Klein (1894–1977) – fizyk szwedzki,
 Oskar Kokoschka (1886–1980) – austriacki malarz, poeta i grafik,
 Oskar Kolberg (1814–1890) – polski etnograf i muzyk,
 Oskar Knoche – zbrodniarz nazistowski,
 Oskar Lange (1904–1965) – ekonomista,
 Oscar Andrés Rodríguez Maradiaga – honduraski duchowny katolicki,
 Oskar Miłosz (1877–1939) – poeta i dyplomata litewski,
 Oscar Niemeyer (1907–2012) – brazylijski architekt,
 Oscar Peterson – kanadyjski pianista jazzowy,
 Oscar Pistorius – południowoafrykański lekkoatleta,
 Oscar Arnulfo Romero y Goldamez (15 sierpnia 1917 – 24 marca 1980) – arcybiskup Salwadoru, obrońca praw człowieka,
 Oscar Luigi Scalfaro – włoski polityk,
 Oscar Arias Sanchez (1941) – kostarykański polityk i ekonomista, laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1987 roku,
 Oskar Schindler – niemiecki przedsiębiorca, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata,
 Oskar Schröder – zbrodniarz wojenny, lekarz oraz szef służb medycznych Luftwaffe,
 Oskar Sosnowski (1880–1939) – polski architekt i konserwator zabytków,
 Óscar Tabárez – urugwajski trener piłkarski,
 Oskar Tandler – zbrodniarz hitlerowski,
 Oscar Wilde (1854–1900) – pisarz irlandzki.

Męskie imiona germańskie
Óscar Arias Sánchez

Óscar Rafael de Jesús Arias Sánchez (ur. 13 września 1941 w El Hogar, prowincja Heredia) – kostarykański polityk i ekonomista. Dwukrotny prezydent kraju w latach 1986–1990 oraz 2006–2010. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1987 roku.

Życiorys 
Początkowo studiował medycynę na Uniwersytecie Bostońskim w USA. Przeniósł się na wydział prawa i ekonomii Uniwersytetu Kostaryńskiego w San José, następnie studiował na Uniwersytecie Essex i w London School of Economics. W latach studenckich angażował się politycznie, wstąpił do Partii Wyzwolenia Narodowego – PLN (1964). Wykładał nauki polityczne na Uniwersytecie Kostaryńskim (1969). W latach 1970–1978 pełnił funkcję ministra planowania. Był również członkiem zarządu banku centralnego Kostaryki. W okresie od 1975 do 1979 roku był sekretarzem ds. międzynarodowych, później został wybrany sekretarzem partii – zrezygnował w styczniu 1984 r. – aby móc się ubiegać o nominację na kandydata na prezydenta. W latach 1986–1990 pełnił funkcję prezydenta Kostaryki (był najmłodszym prezydentem w historii kraju). Był inicjatorem pokojowego planu dla Ameryki Środkowej, który podpisali 7 sierpnia 1987 prezydenci 5 państw tego regionu: Kostaryki, Salwadoru, Hondurasu, Nikaragui i Gwatemali. Za to porozumienie, zwane planem Ariasa, otrzymał pokojową Nagrody Nobla w tym samym roku.

5 lutego 2006 ponownie wygrał wybory prezydenckie i 8 maja 2006 objął urząd prezydenta Kostaryki. Sprawował go do 8 maja 2010.

Przypisy

Bibliografia 
 Centrum informacji o Kostaryce
 Bernd Jordan, Aleksander Lenz: Księga 100 polityków stulecia, tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, .
 Jan Palmowski: Słownik najnowszej historii świata 1900-2007 t. I, tłum. Agnieszka Kloch, Presspublica, Warszawa 2008 .

Absolwenci London School of Economics
Kostarykańscy ministrowie
Nobliści – nagroda pokojowa
Prezydenci Kostaryki
Urodzeni w 1941
Oman wielki

Oman wielki (Inula helenium) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych. Pochodzi z Europy i Azji Środkowej, rozprzestrzenił się też gdzieniegdzie poza obszarem swojego rodzimego występowania. Status gatunku we florze Polski: kenofit, ergazjofigofit.

Morfologia 
 Pokrój Jedna z większych bylin, osiągająca wysokość do 2,4 m.
 Łodyga Gruba, wzniesiona, bruzdowana, u góry rozgałęziona i wełnista. Pod ziemią roślina posiada bulwiaste kłącze.
 Liście Liście łodygowe lancetowate, prawie bez ogonków, nierówno karbowane. Liście odziomkowe natomiast jajowate i duże, osadzone na długich ogonkach. Na spodniej stronie są filcowate.
 Kwiaty Złotożółte koszyczki kwiatowe o średnicy do 8 cm, zebrane w wiechę. Zewnętrzne listki okrywy są liściaste, jajowate, wewnętrzne mają łopatkowaty kształt i są tępo zakończone. Wewnętrzne kwiaty w koszyczku rurkowe, zewnętrzne języczkowe. Kwiaty języczkowe mają długość 3-4 cm. Płatki korony są wąskie i lekko wygięte ku górze. Języczki brzeżnych kwiatów są równowąskie i dłuższe od okrywy. Puch kielichowy złożony z pojedynczych włosków w jednym szeregu.

Biologia i ekologia 
Bylina, hemikryptofit. Siedlisko: świetliste zarośla, koryta potoków, polany. Kwitnie od czerwca do września.

Zastosowanie 
 Roślina lecznicza
 Surowiec zielarski – kłącze z korzeniami (Helenii rhizoma, także Radix inulae)
 Skład chemiczny – mieszanina laktonów seskwiterpenowych (zwana „heleniną” i „kamforą omanu”), olejek eteryczny (od 1 do 3%), fitosterole, triterpeny, inulina do 44%.
 Działanie: Oman wielki stosowany jest w medycynie głównie ze względu na substancje o działaniu wykrztuśnym (korzeń). Tradycyjnie stosowany jest też jako lek żółciopędny, żołądkowy, wiatropędny, napotny i moczopędny. Używany jest też do dezynfekcji przy schorzeniach skóry, infekcjach dróg moczowych i przeciw pasożytom wewnętrznym. Działanie antybiotyczne, moczopędne i żółciotwórcze potwierdzono w badaniach. Stanowi bogate źródło inuliny. Jego składniki aktywne wchodzą w skład mieszanek ziołowych i syropów (Azarina, Pectosol)
 Roślina ozdobna, czasami uprawiana w ogrodach ziołowych, nie tyle jednak ze względu na swoje kwiatostany, co raczej ze względu na własności lecznicze.

Uprawa 
Jest wystarczająco mrozoodporny (strefy mrozoodporności 5-10) i nie ma specjalnych wymagań co do gleby. Może rosnąć na stanowiskach słonecznych lub częściowo zacienionych. Rozmnaża się zazwyczaj przez nasiona lub przez podział wiosną lub jesienią. Należy wziąć pod uwagę, że poprzez kłącza roślina szybko rozprzestrzenia się po ogrodzie.

Przypisy 

Asteroideae
Rośliny lecznicze
Ozdobne byliny ogrodowe
Ortotanazja

Ortotanazja (z gre. ὀρθός orthos – „słuszny” + θάνατος thanatos – „śmierć”) – zaniechanie dalszego sztucznego podtrzymywania życia pacjenta; zaniechanie dystanazji.

Pojęcie ortotanazji odnosi się do pewnych szczególnych sytuacji. Niekiedy pacjent znajduje się w tak ciężkim stanie zdrowia, że niezastosowanie leczenia doprowadzi niechybnie do jego śmierci. Jednakże wszystkie dostępne metody nie doprowadzą do żadnej poprawy stanu pacjenta, w szczególności zaś nie wyleczą go. Obecnie istnieją metody utrzymywania umierającego chorego przy życiu, których jedynym skutkiem jest przedłużanie jego życia. Jednakże zalicza się je do środków nadzwyczajnych. Wymienić tu można użycie respiratora. Postępowanie takie określa się mianem dystanazji. Zaprzestanie takiego postępowania nazywa się właśnie ortotanazją. Część autorów nie dostrzega różnicy pomiędzy ortotanazją a eutanazją, inni zaś utożsamiają ją z zaprzestaniem terapii uporczywej.

Zarówno zwolennicy postępowania ortotanatycznego, jak i dystanatycznego argumentują za swoim stanowiskiem. Przeciwnicy ortotanazji zwracają uwagę, że przedłużanie życia pacjenta może pozwolić mu przetrwać do czasu, w którym dostępna stanie się jakaś metoda, która będzie w stanie poprawić jego stan, obecnie jeszcze nieznana. Zwolennicy niepodejmowania takich działań zauważają z kolei, że obecnie rozwinięte są techniki pozwalające bardzo długo utrzymywać pacjenta w stanie agonalnym, jednak pociągają one za sobą tak wielkie wymagania finansowe, że żadne państwo ani żaden system ubezpieczeniowy nie dałyby sobie rady ze sprostaniem im. Nie byłaby w stanie im podołać również rodzina pacjenta. Przeciwnicy tego podejścia nie uznają jednak argumentów natury ekonomicznej. Do zwolenników postępowania ortotanatycznego zalicza się również Tadeusz Brzeziński, zastrzegając jednak, że kiedy pozostaje choćby cień nadziei na poprawę stanu pacjenta, należy wdrożyć postępowanie mogące do niej doprowadzić.

Przypisy

Bibliografia 
 

Prawo medyczne
Bioetyka
Śmierć
Oswald Veblen

Oswald Veblen (ur. 24 czerwca 1880 w Decorah, stan Iowa, zm. 10 sierpnia 1960 w Brooklin, stan Maine) – amerykański matematyk pochodzenia norweskiego.

Wniósł duży wkład w rozwój geometrii różniczkowej. W 1905 udowodnił twierdzenie o krzywej Jordana.

Linki zewnętrzne 
 
  [dostęp 2021-10-30].

Amerykańscy matematycy XX wieku
Geometria różniczkowa – amerykańscy naukowcy
Urodzeni w 1880
Zmarli w 1960
Om

om – jednostka rezystancji [Ω]
 Om – rzeka w Rosji
 om – święta zgłoska, hinduska sylaba ॐ
 Om (ॐ) – album zespołu Soulfly, nazwą nawiązujący do tradycji hinduskiej
 Om – album Johna Coltrane'a
 Om – singel Andrzeja Smolika i Miki Urbaniak

OM – skrót oznaczający:
 olimpiada matematyczna
 Olympique Marsylia
 Officine Meccaniche – skrót O.M. to nazwa dawnej fabryki samochodów znajdującej się we Włoszech
 Order of Merit – Order Zasługi (Wielka Brytania)
 ostatnia miesiączka, data ostatniej miesiączki
 Oman – państwo w Azji (kod ISO 3166-1 alfa-2)
Okręt-baza

Okręt-baza - okręt pomocniczy, służący jako zaplecze szkoleniowo-mieszkalne, magazynowe i techniczne, zwykle dla mniejszych okrętów. Najczęściej używane były okręty-bazy okrętów podwodnych lub kutrów torpedowych. Okręt-baza posiada pomieszczenia mieszkalne i socjalne dla załóg okrętów oraz magazyny środków bojowych (amunicji, torped itp.), żywności i paliwa, jak też zaplecze warsztatowe.

Okręt-baza bez napędu i nienadający się do żeglugi, natomiast spełniający przede wszystkim cele mieszkalne i szkoleniowe, nosi nazwę hulk (albo barka koszarowa, w przypadku mniejszych jednostek).

Polskie:
 ORP "Bałtyk"
 ORP "Gdańsk"
 ORP "Gdynia" (ex Gdynia)
 ORP "Gdynia" (ex Kościuszko)
 ORP "Kopernik" (od 2002)

Klasy okrętów
ONR

Obóz Narodowo-Radykalny – nazwa kilku organizacji i ruchów nacjonalistycznych w Polsce
 oznaczenie linii lotniczych Air One Nine w międzynarodowym kodzie ICAO
OWP

Obóz Wielkiej Polski
 Organizacja Wojskowa Pomorza
 Organizacja Wyzwolenia Palestyny
Obwoluta

Obwoluta (od łac. obvolvo – zakryć, zasłonić, okryć) – papierowa lub wykonana z tworzywa sztucznego okładka ochronna zakładana na właściwą okładkę książki, mająca zagięte brzegi (skrzydełka), zachodzące na wewnętrzne strony okładzin okładki.

Obwoluta jest drukowana tylko z jednej strony, stanowi ochronę okładki oraz spełnia funkcje informacyjno-reklamowe, jest drukowana na papierze wysokiej jakości i często jest lakierowana lub laminowana.

W przypadku okładki oklejanej płótnem, gładka obwoluta umożliwia użycie bogatszych środków graficznych. Obwoluta stanowi jedną płaszczyznę, nierozerwaną ani przez skrzydełka, ani przez grzbiet i może być wykorzystana do jednolitego projektu graficznego na całej swej powierzchni. Skrzydełka są wykorzystywane na noty biograficzne, streszczenia, cytaty, recenzje, informacje o serii wydawniczej, zapowiedzi wydawnicze itp.

Bywa, że obwoluta jest zupełnie przezroczysta, może być wykonana z tomofanu.

Obwoluta z tworzywa sztucznego może mieć zgrzane końce (kieszenie), wkłada się w nie okładziny okładki. Taki rodzaj obwoluty nie jest obwolutą skrzydełkową, lecz obwolutą kieszeniową.

Użycie obwoluty podnosi standard publikacji i świadczy o staranności edytorskiej wydawcy.

Przypisy

Bibliografia 
 

Introligatorstwo
Budowa książki
Opowiadanie

Opowiadanie – krótki utwór literacki o prostej akcji, niewielkich rozmiarach, najczęściej jednowątkowej fabule, pisany prozą. Opowiadanie nie ma tak zwartej budowy jak nowela, o czym decydują postacie drugoplanowe, opisy i refleksje. Od noweli różni się luźną konstrukcją i brakiem obowiązujących w niej rygorów.

Według innej definicji jest to podstawowa forma wypowiedzi narracyjnej, prezentująca narastanie w czasie toku zdarzeń, opozycyjna wobec opisu. Gatunek ten może zawierać w sobie inne gatunki oraz dialogi.

Bibliografia 
 

Gatunki literackie
Oddziaływanie elektromagnetyczne

Oddziaływanie elektromagnetyczne to jedno z czterech znanych fizyce oddziaływań elementarnych. Odpowiada za siły działające między cząstkami posiadającymi ładunek elektryczny. Jego odkrywcą był Duńczyk Hans Christian Ørsted.

Teoria oddziaływań elektromagnetycznych (elektrodynamika klasyczna, elektrodynamika kwantowa) powstała z unifikacji teorii magnetyzmu i elektryczności, dokonanej przez Jamesa Clerka Maxwella. Centralną rolę w tej teorii odgrywa pojęcie pola elektromagnetycznego. Zachowanie pola elektromagnetycznego opisane jest równaniami Maxwella, zgodnymi ze szczególną teorią względności.

W myśl równań Maxwella stacjonarne pole elektromagnetyczne pozostaje związane ze swoim źródłem, np. naładowaną cząstką lub przewodnikiem, przez który przepływa prąd. Zmienne pole elektromagnetyczne natomiast rozprzestrzenia się w postaci fali elektromagnetycznej. Kwantem oddziaływania elektromagnetycznego jest foton. Oddziaływanie elektromagnetyczne polega na wymianie między cząstkami naładowanymi (o ładunku elektrycznym) pośredniczącego fotonu.

Zobacz też 
 promieniowanie elektromagnetyczne

Linki zewnętrzne 
  Krzysztof Turzyński, Elektromagnetyzm, deltami.edu.pl, wrzesień 2016 [dostęp 2021-08-07].
 Zjawiska elektromagnetyczne

 
Oddziaływania podstawowe
Oxfam

Oxfam – międzynarodowa organizacja humanitarna, zajmującą się walką z głodem na świecie i pomocą w krajach rozwijających się. W roku 2017 w skład konfederacji wchodziło 20 organizacji. 

Oxfam został założony w 1942 roku w Wielkiej Brytanii jako Oxford Committee for Famine Relief. Wtedy zadaniem tej organizacji była pomoc żywnościowa Grecji, będącej wówczas pod okupacją hitlerowską. Pierwsza gałąź Oxfamu poza Wielką Brytanią powstała w Kanadzie w 1963 roku. W 1965 roku organizacja zmieniła nazwę na identyczną z jej telegraficznym adresem OXFAMs.

Organizacja prowadzi m.in. kampanię Make Trade Fair mającą na celu promowanie tzw. Sprawiedliwego Handlu.

W maju 2009 ruszył zorganizowany przez Oxfam i YouTube konkurs na krótki film dotyczący Konferencji Zmian Klimatycznych w Kopenhadze.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oxfam International
 Jeden z filmów konkursowych Oxfam i YouTube.com

Międzynarodowe organizacje pozarządowe
Sprawiedliwy handel
Obiektowy język programowania

Obiektowy język programowania – język programowania, który umożliwia lub wymusza stosowanie obiektowych metod programowania.

Przyjmuje się, że pierwszym językiem posiadającym cechy programowania obiektowego był stworzony na potrzeby symulacji komputerowych język Simula w wersji z roku 1967. W latach siedemdziesiątych Simula stała się inspiracją do stworzenia pierwszego w pełni obiektowego języka Smalltalk, którego opracowanie miało istotny wpływ na rozwój teorii programowania obiektowego.

Popularnymi językami przeznaczonymi głównie do programowania obiektowego są obecnie Java, Eiffel i Python, aczkolwiek istnieją w nich również elementy proceduralności.

Języki C++ i Perl, pierwotnie przeznaczone głównie do programowania proceduralnego, zostały wzbogacone o elementy obiektowości; wraz z rozwojem i wzrostem znaczenia tych języków były one wykorzystywane do zadań coraz bardziej zgodnych z paradygmatem programowania obiektowego.

Niektóre języki, mimo iż nie są w pełni obiektowe, umożliwiają ograniczone stosowanie abstrakcyjnych typów danych. Dziedziczenie i polimorfizm są zwykle używane w celu redukcji zbędnego puchnięcia kodu (ang. code bloat), natomiast abstrakcja i enkapsulacja służą zwiększeniu czytelności kodu.

Językami „czysto” obiektowymi są Smalltalk i Ruby, stworzono je w taki sposób, by ułatwić lub wymusić stosowanie metod programowania obiektowego.

Zobacz też 
 programowanie obiektowe

Przypisy 

Klasyfikacja języków programowania
Obliczenia rozproszone

Obliczenia rozproszone () – obliczenia, wykorzystujące współdzielenie zasobów obliczeniowych (np. pamięci komputerowej, mocy procesora). Często zasoby takie są rozproszone geograficznie.

W obliczeniach rozproszonych zadanie obliczeniowe poddane zostaje dekompozycji, np. na programy, procesy, procesory.

Przykładem obliczeń rozproszonych są obliczenia na klastrach, w szczególności heterogenicznych. 

Szczególną popularnością wśród użytkowników Internetu cieszą się projekty, w których użytkownicy udostępniają odpłatnie bądź nieodpłatnie moc obliczeniową swoich komputerów firmom prywatnym, instytucjom naukowym, rządowym lub osobom prywatnym. Obliczenia te opierają się na modelu klient-serwer. Użytkownik instaluje oprogramowanie (klienta), który pobiera dane (np. zadany przedział liczb, zbiór cząsteczek itp.) z serwera w celu ich przetworzenia. Po przetworzeniu pobranych danych klient przesyła serwerowi wyniki przeprowadzonych obliczeń, a następnie pobiera od serwera kolejne dane do przetworzenia.

Zobacz też 
 peer-to-peer
 Infrastruktura
 CORBA
 SOAP
 XML-RPC
 RPC
 BOINC
Obróbka cieplna produktów żywnościowych

Obróbka cieplna (termiczna) produktów żywnościowych:
 blanszowanie
 duszenie
 gotowanie na parze
 gotowanie w kuchence mikrofalowej (wykorzystanie mikrofal)
 gotowanie we wrzątku (w wodzie, bulionie, mleku)
 flambirowanie
 
 grillowanie
 pieczenie
  w tłuszczu głębokim
 prażenie
 smażenie
 wędzenie

Zobacz też 
 obróbka wstępna (gastronomia)
 kulinaria
 konserwacja żywności

Przypisy 

Obróbka żywności