Chipset

Chipset – grupa specjalistycznych układów scalonych, które są przeznaczone do wspólnej pracy. Mają zazwyczaj zintegrowane oznaczenia i zwykle sprzedawane są jako jeden produkt.

W komputerach termin chipset jest powszechnie używany w odniesieniu do specjalistycznego układu scalonego lub zestawu układów płyty głównej komputera lub karty rozszerzeń.

Wydajność i niezawodność komputera w znaczącej mierze zależy od tych układów. Układ ten organizuje przepływ informacji pomiędzy poszczególnymi podzespołami komputera. Podział chipsetu na układy scalone oraz umieszczenie w nich układów wejścia-wyjścia zależy od koncepcji producenta jak i rozwoju możliwości produkcji układów o coraz większym stopniu integracji.

W skład tradycyjnego chipsetu wchodzą zazwyczaj dwa układy zwane mostkami:
 Mostek północny odpowiada za wymianę danych między procesorem a urządzeniami wymagającymi dużej szybkości wymiany danych takich jak: pamięcią, magistral AGP lub PCI-E;
 Mostek południowy odpowiada za współpracę z pozostałymi urządzeniami wejścia/wyjścia, np. dysk twardy czy karty rozszerzeń.
Mostek północny zwykle łączony był z południowym za pomocą magistrali PCI.
Podstawowe układy występujące w chipsetach to:
 sterownik (kontroler) pamięci dynamicznych;
 sterownik CPU;
 sterownik pamięci cache;
 sterownik klawiatury;
 sterowniki magistral, przerwań i DMA.

Chipsety mogą również zawierać zegar czasu rzeczywistego, układy zarządzania energią, sterowniki dysków twardych IDE, dysków elastycznych, sterownik SCSI, sterownik portów szeregowych i równoległych.

Termin ten był również stosowany w latach 80. i 90. do oznaczania układów graficznych i dźwiękowych w komputerach i w konsolach do gier, na przykład Commodore Amiga Original Chip Set czy Sega System 16.

Główni światowi producenci chipsetów oraz modele

Intel

Wczesne chipsety 
Intel licencjonował chipset ZyMOS POACH dla procesorów Intel 80286 i Intel 80386SX:
 82350 EISA
 82350DT EISA
 82310 MCA
 82340SX PC AT
 82340DX PC AT
 82320 MCA
 82360SL był chipsetem dla rozwiązań mobilnych 80386SL i 80486SL. Zawierał w sobie zintegrowany kontroler bezpośredniego dostępu do pamięci, Programowalny kontroler przerwań, obsługę portów równoległego i szeregowego, oraz układ logiczny odpowiedzialny za zarządzanie zasilaniem procesora.

Chipsety serii 4x0

Chipsety dla procesorów serii 80486

Chipsety dla procesorów serii Pentium 
Płyt z chipsetami Mercury and Neptune można znaleźć w parze z kontrolerami IDE RZ1000 i CMD640 zawierającymi bug korupcji danych.

Pozostałe 
 i815/E (FSB 133 MHz bez AGP/ ver E z AGP SDR 133 MHz Dla Pentium III)
 i845E/GV (FSB 533 MHz AGPx4 2Go DDR PC2700 max)
 i850e, i855G (855GME dla Pentium M)
 i865G/P (FSB 533 MHz AGPx8 4Go DDR 2 serial ATA)
 i875p = zoptymalizowany i865
 E7205 (dla serwerów P4), E7500/E7501/E7505 (dla serwerów Xeon), E7520/E7525/E7530 (dla serwerów Bi-Xeon)
 910GML/GMZ, 915GM/PM, 945PM/GM
 945PM/GM + Intel PRO/Wireless 3945ABG + Intel Core Solo = Centrino (3. generacja)
 945PM/GM + Intel PRO/Wireless 3945ABG + Intel Core Duo = Centrino Duo
 910GL, 915P/PL/G/GL/GV, 925X/XE, 945P/PL/G/GZ, 955X (dla Pentium D/EE)
 963Q, 965P/G/Q, 975X (dla Intel Core 2 Duo)
 965PM/GM centrino Santa Rosa
 P31/G31
 G33
 P35/G35/Q35
 X38 (dla Intel Core 2 Duo w technologii 45nm, obsługa DDR3)
 P41
 P43/G43
 P45/G45
 X48
 Intel P55 (dla Intel Core i5)
 Intel X58 (dla Intel Core i7)
 P/H61
 P/H67
 Z68
 B75
 H77
 Z77
 X79
 H81
 B85
 H87
 Z87
 H97
 Z97
 X99
 X299
 Z170
 H170
 B150
 H110

VIA Technologies 
 VIA KT133, KT133A
 VIA KT266A (FSB 200/266 MHz AGPx4)
 VIA KT333
 VIA Apollo KT400A
 VIA KT600 (wersja z i bez kontrolera Serial ATA)
 VIA KT880
 VIA P4X400
 VIA K8T400M
 VIA K8T800Pro

Silicon Integrated Systems (SiS) 
 SiS 645 648
 SiS 650 651 655 672
 SiS 735 740

Nvidia 
 nForce 2: Ultra 400Gb, Ultra 400R, Ultra 400
 nForce 3: Go, Professional
 nForce 4: SLI Intel, Series AMD, SLI/XE Ultra Intel, Intel x16
 nForce 5: 520, SLI/570/560/550 AMD, 590SLI AMD, 570 SLI Intel, 590 SLI Intel
 nForce 6: 610i, 630i, 650i, SLI/650i Ultra, 680a SLI, 680 SLI/680i LT SLI
 nForce 7: 730i, 750i, 780i, 790i (błędnie nazywany 780i Ultra)
 nForce 9: 980a SLI

ATI (kupiony przez AMD w lipcu 2006 roku) 
 Chipsety dla procesorów AMD:
 AMD 480X CrossFire
 AMD 580X CrossFire
 AMD 690G, 690V, AMD M690 (mobilny)
 AMD 740G
 AMD 760G
 AMD 770
 AMD 780G
 AMD 785G
 AMD 790X CrossFire
 AMD 790FX CrossFire X
 AMD 790GX CrossFire
 AMD 870
 AMD 880G
 AMD 890FX CrossFire X
 AMD 890GX CrossFire
 AMD 970
 AMD 980G
 AMD 990X
 AMD 990FX
 AMD A75
 AMD A85
 AMD A85X
 AMD A88X
 ATI Radeon Xpress 1100 (chipset ze zintegrowaną grafiką)
 ATI Radeon Xpress 1150 (chipset ze zintegrowaną grafiką)
 ATI Radeon Xpress 200, 200M (mobilny) (chipset ze zintegrowaną grafiką)
 ATI SB600 (mostek południowy)
 ATI SB700 (mostek południowy)
 ATI SB710 (mostek południowy)
 ATI SB750 (mostek południowy)
 ATI SB850 (mostek południowy)
 Chipsety dla procesorów Intel:
 ATI CrossFire Xpress 3200 (dla procesorów Intel Core 2 Duo)
 ATI Radeon Xpress 1250 (chipset ze zintegrowaną grafiką)
 ATI Radeon Xpress 1100 (chipset ze zintegrowaną grafiką)
 ATI Radeon Xpress 200, 200M (chipset ze zintegrowaną grafiką)
 ATI SB600 Series (mostek południowy)

Acer Laboratories Incorporated (ALi) 
 M1217 – chipset dla procesora Intel 80386SX
 M1429/M1431 – magistrala VESA Local Bus procesor Intel 80486 i kompatybilne
 M1439/M1445 – magistrala PCI, podstawka Socket 3
 M1489 – PCI, Socket 3
 M1531/M1543 «ALADDiN IV» – Socket 7 do 83 MHz FPM, EDO, SDRAM brak obsługi AGP
 M1531B «ALADDiN IV+» – Socket 7
 M1541, M1542 «ALADDiN V» – Socket 7 do 100 MHz, AGP (1x i 2x)
 M1561/M1535D «ALADDiN 7» – Socket 7
 M1621/M1543 «ALADDiN-Pro II» – Slot 1 i Socket 370
 M1631 «ALADDiN TNT2» – Slot 1 i Socket 370 zintegrowana Riva TNT2
 M1632M «CyberBLADE ALADDiN i1» – Slot 1 i Socket 370 zintegrowana Trident Microsystems CyberBlade3D (AGP 2x)
 M1641B/M1535D «ALADDiN-Pro 4» – Slot 1 i Socket 370, AGP (1x, 2x i 4x)
 M1644 «CyberALADDiN» – Slot 1 i Socket 370 zint. Trident CyberBlade XP
 M1644T «CyberALADDiN-T» (Tualatin)
 M1651T «ALADDiN-Pro 5» – DDR PC2100
 M1651T/M1535D+ «Aladdin Pro 5T» MaGiK 1 – Pentium III
 M1671 «ALADDiN-P4» – Socket 478, FSB 100x4
 M1672 «CyberALADDiN-P4» – Socket 478
 M1681 – Socket 478
 M1683 – Socket 478
 M1646 «CyberMAGiK» – Socket A i Slot A, zint. Trident CyberBlade XP
 M1647 «MobileMAGiK 1» – Socket A i Slot A
 M1647/M1535D+ «MAGiK 1» – Socket A i Slot A
 M1667 «MAGiK 2» – Socket A i Slot A
 M1668 «MAGiK K8» – Socket 940 i Socket 754
 M1687/M1565 «Hammer» – Socket 940 i Socket 754, HyperTransport
 M1688/M1563 «MAGiK K8G» – Socket 940 i Socket 754, zint. Trident Blade XP4 (AGP 8x)
 M1689/M1565 – AMD Athlon 64, HyperTransport
 M1691/M1673
 M1695 – Athlon 64, PCI Express, AGP, HyperTransport
 M1697 – Athlon 64, PCI Express, AGP, HyperTransport

Przypisy 

Płyty główne