Łożyskowce

Łożyskowce (Placentalia) – takson klasyfikowany w randze infragromady (czasem podgromady lub szczepu), obejmujący żyworodne, u których występuje łożysko. Należy do nich ok. 95% gatunków współczesnych ssaków (wszystkie z wyjątkiem stekowców i torbaczy).

Cechy charakterystyczne 
U łożyskowców doszło do wykształcenia łożyska, które zapewnia kontakt między organizmem matki i rozwijającym się płodem, uniezależniając płód od środowiska zewnętrznego. Ciąża trwa od kilku tygodni do około dwóch lat. Noworodek jest znacznie większy niż u torbaczy, a u niektórych gatunków tuż po urodzeniu jest zdolny do samodzielnego poruszania się.

Ewolucja 
Dokładny czas powstania łożyskowców nie jest znany. Zapis kopalny wskazuje na radiację tych ssaków po wymieraniu kredowym, choć oszacowania molekularne sugerują, że pierwsze łożyskowce żyły jeszcze w kredzie. Analiza O'Leary i in. (2013) sugeruje jednak, że klad ten mógł wyewoluować dopiero po wymieraniu kredowym. Najstarszym znanym łożyskowcem jest według autorów Protungulatum donnae z wczesnego paleocenu (do rodzaju Protungulatum mogą jednak należeć również kredowe skamieniałości). Pierwsze łożyskowce mogły być stosunkowo dużymi i długowiecznymi ssakami – na podstawie analiz genomicznych oszacowano, że osiągały masę ponad 1 kg i żyły ponad 25 lat. Według O'Leary i in. ostatni wspólny przodek łożyskowców był jednak znacznie mniejszym zwierzęciem – ważył pomiędzy 6 a 245 g i był nadrzewnym owadożercą. Jądra samców znajdowały się w jamie brzusznej, samice miały łożysko z trofoblastem, dwurożną macicę i rodziły jedno nieowłosione młode o zamkniętych oczach.

Systematyka filogenetyczna 
 Infragromada (szczep): łożyskowce (Placentalia)
 Grupa: afrotery (Afrotheria)
 Nadrząd: Afroinsectiphilia
 Rząd: ryjkonosowe (Macroscelidea)
 Nadrząd: Pseudungulata
 Rząd: afrosorkowce (Afrosoricida)
 Rząd: rurkozębne (Tubelidentata)
 Nadrząd: Paenungulata
 Rząd: góralkowce (Hyracoidea)
 Rząd: trąbowce (Proboscidea)
 Rząd: brzegowce (Sirenia)
 Rząd: †embritopody (Embrythopoda)
 Rząd: †Desmostylia
 Klad: Exafroplacentalia
 Grupa: szczerbaki (Xenarthra)
 Rząd: włochacze (Pilosa)
 Rząd: pancernikowce (Cingulata)
 Klad: Boreoeutheria
 Grupa: Euarchontoglires
 Nadrząd: Glires
 Rząd: zajęczaki (Lagomorpha)
 Rząd: gryzonie (Rodentia)
 Nadrząd: euarchonty (Euarchonta)
 Rząd: wiewióreczniki (Scadentia)
 Rząd: latawce (Dermoptera)
 Rząd: †Plesiadapiformes
 Rząd: naczelne (Primates)
 Grupa: Laurasiatheria
 Rząd: nietoperze (Chiroptera)
 Rząd: Soricomorpha
 Rząd: Erinaceomorpha
 Rząd: nieparzystokopytne (Perissodactyla)
 Nadrząd: Cetartiodactyla
 Rząd: walenie (Cetacea)
 Rząd: parzystokopytne (Artiodactyla)
 Rząd: †Mesonychia
 Nadrząd: Ferae
 Nadrodzina: Miacoidea
 Rząd: drapieżne (Carnivora)
 Rząd: łuskowce (Pholidota)
 Rząd: †kreodonty (Creodonta)
 Rząd: †Cimolesta
 Rząd: †prakopytne (Condylarthra)
 Nadrząd: Meridiungulata
 Rząd: †piroteria (Pyrotheria)
 Rząd: †astrapoteria (Astrapotheria)
 Rząd: †notoungulaty (Notoungulata)
 Rząd: †litopterny (Litopterna)

Wcześniejsza systematyka 
 Szczep: łożyskowce (Placentalia)
 Rząd: owadożerne (Insectivora)
 Rząd: szczerbaki (Xenathra)
 Nadrząd: archonty (Archonta)
 Rząd: nietoperze (Chiroptera)
 Rząd: latawce (Dermoptera)
 Rząd: tupaje (Scadentia)
 Rząd: naczelne (Primates)
 Nadrząd: Glires
 Rząd: gryzonie (Rodentia)
 Rząd: zajęczaki (Lagomorpha)
 Rząd: ryjkonosowe (Macroscelidea)
 Nadrząd: Ferae
 Rząd: †kreodonty (Creodonta)
 Rząd: drapieżne (Carnivora)
 Nadrząd: kopytne (Ungulata)
 Rząd: †prakopytne (Condylarthra)
 Rząd: słupozębne (Tubelidentata)
 Rząd: walenie (Cetacea)
 Rząd: góralki (Hyracoidea)
 Rząd: brzegowce (Sirenia)
 Rząd: trąbowce (Proboscidea)
 Rząd: †Notoungulata
 Rząd: parzystokopytne (Artiodactyla)
 Rząd: nieparzystokopytne (Perissodactyla)

Przypisy 

Ssaki