1891



Wydarzenia w Polsce 

 3 stycznia – ukazało się pierwsze wydanie Gazety Robotniczej.
 1 maja – w Łodzi i Żyrardowie w trakcie manifestacji robotniczych doszło do starć z wojskiem, a następnie represji władz carskich.
 2-3 maja – w Krakowie i Lwowie obchodzono uroczyście setną rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja. Odbyły się pochody, manifestacje, przedstawienia teatralne i wystawy. Zaprezentowano m.in. obraz Jana Matejki Uchwalenie Konstytucji 3 maja.
 2 czerwca – położono kamień węgielny pod budowę budynku Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
 6 czerwca – powstało „Krakowskie Ochotnicze Towarzystwo Ratunkowe” jako pierwsze pogotowie na ziemiach polskich, a drugie - po wiedeńskim - w Europie.
 21 listopada – rozpoczął działalność szpital psychiatryczny w Tworkach.
 Rozegrano pierwsze kolarskie mistrzostwa Królestwa Polskiego (organizator: Warszawskie Towarzystwo Cyklistów).
 Ukazał się pierwszy tomik wierszy Kazimierza Przerwy-Tetmajera pt. „Poezje”, który zwiastował nadchodzącą epokę młodej polski.

Wydarzenia na świecie 

 1 stycznia – wprowadzono po raz pierwszy emerytury (Niemcy).
 8 stycznia – Brytyjczyk, J.A. Brodie, wykonał pierwszą siatkę zakładaną na bramki boisk piłkarskich (wzór zastrzeżono patentem).
 6 lutego – Antonio Starabba został premierem Włoch.
 12 lutego – włoski astronom Elia Millosevich odkrył planetoidę Josephina.
 13 lutego – w Londynie doszło do ostatniego z morderstw przypisywanych Kubie Rozpruwaczowi.
 15 lutego – założono szwedzki klub piłkarski AIK Fotboll.
 24 lutego – Brazylijski parlament uchwalił republikańską konstytucję.
 5 marca – francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę (307) Nike.
 6 marca – Johannes Steen został premierem Norwegii.
 17 marca – brytyjski statek pasażerski SS „Utopia” zatonął po kolizji z okrętem wojennym w Zatoce Gibraltarskiej; zginęły 562 spośród 880 osób na pokładzie.
 28 marca – w Londynie odbyły się I Mistrzostwa Świata w Podnoszeniu Ciężarów.
 31 marca – francuski astronom Alphonse Borelly odkrył planetoidę (308) Polyxo.
 23 kwietnia – wojna domowa w Chile: zwycięstwo floty rządowej nad flotą Kongresu w bitwie w Zatoce Caldera.
 24 kwietnia – uruchomiono pierwszą linię tramwaju elektrycznego w niemieckim Halle.
 3 maja – powstał duński klub piłkarski Vejle BK.
 5 maja – na uroczystym otwarciu Carnegie Hall w Nowym Jorku orkiestrą dyrygował Piotr Czajkowski.
 6 maja – Masayoshi Matsukata został premierem Japonii.
 11 maja – podczas wizyty w Japonii przyszły car Rosji Mikołaj II został zaatakowany i ciężko zraniony w głowę szablą przez policjanta.
 15 maja – papież Leon XIII ogłosił encyklikę Rerum novarum.
 31 maja – we Władywostoku rozpoczęto budowę magistrali transsyberyjskiej.
 13 czerwca – założono Muzeum Archeologiczne w Stambule.
 16 czerwca – John Abbott został premierem Kanady.
 26 czerwca – powstała najstarsza argentyńska partia polityczna Radykalna Unia Obywatelska (UCR).
 13 lipca – pojawia się słowo neuron jako nazwa komórki nerwowej. Po raz pierwszy użył jej niemiecki anatom i patolog Heinrich Wilhelm Waldeyer.
 27 sierpnia – sojusz francusko-rosyjski zawarty nie w formie oficjalnego układu, ale w drodze wymiany not dyplomatycznych. Konwencję wojskową podpisano 17 sierpnia 1892 (zalążek ententy).
 1 października – został otwarty Uniwersytet Stanforda, wyższa uczelnia w Stanfordzie, w stanie Kalifornia, w USA.
 17 października – otwarto Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu.
 28 października – w trzęsieniu ziemi w japońskich prowincjach Mino i Owari zginęło ponad 7 tys. osób.
 23 listopada – pierwszy prezydent Brazylii Deodoro da Fonseca został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska. Jego miejsce zajął dotychczasowy wiceprezydent Floriano Peixoto.
 27 listopada – francuski astronom Alphonse Borrelly odkrył planetoidę Phaeo.
 15 grudnia – nauczyciel wychowania fizycznego w Springfield James Naismith zorganizował pierwszy mecz wymyślonej przez siebie koszykówki.

Urodzili się 
 1 stycznia – Charles Bickford, amerykański aktor (zm. 1967)
 6 stycznia – Stanisław Gruszczyński, polski śpiewak operowy (tenor), aktor (zm. 1959)
 8 stycznia – Bronisława Niżyńska, rosyjska tancerka, choreografka pochodzenia polskiego (zm. 1972)
 9 stycznia – Józef Korczak, poeta, działacz niepodległościowy (zm. 1920)
 13 stycznia – Michał Augustyn Pro, meksykański jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1927)
 15 stycznia – Osip Mandelsztam, poeta rosyjski (zm. 1938)
 16 stycznia – Tadeusz Kasprzycki, polski generał dywizji, polityk, minister spraw wojskowych (zm. 1978)
 18 stycznia – Justyn Maria Russolillo, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1955)
 22 stycznia – Pilar Villalonga Villalba, hiszpańska działaczka Akcji Katolickiej, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 28 stycznia:
 Franciszek Kotus-Jankowski, polski działacz komunistyczny, Namiestnik Rzeszy, prezydent Gdańska (zm. 1958)
 Jan Kozicki, polski matematyk (zm. 1979)
 29 stycznia – Franciszek Gwiazda, polski działacz związkowy, prezydent Opola (zm. 1960)
 6 lutego - Johanna Niederhellmann, niemiecka sufrażystka (zm. 1956)
 12 lutego – Eugene Donald Millikin, amerykański polityk, senator ze stanu Kolorado (zm. 1958)
 15 lutego – Dino Borgioli, włoski tenor (zm. 1960)
 23 lutego – Bolesław Fichna, polski działacz polityczny i adwokat (zm. 1945)
 24 lutego:
 Witold Budryk, polski inżynier górnictwa, wykładowca akademicki (zm. 1958)
 Stefan Żbikowski, polski działacz komunistyczny, radziecki wojskowy (zm. 1937)
 28 lutego – Roman Abraham, polski generał i prawnik (zm. 1976)
 1 marca – Alfons Mazurek, polski duchowny katolicki, błogosławiony (zm. 1944)
 2 marca:
 Franciszek Bałdyga, powstaniec śląski, działacz społeczny (zm. 1975)
 Józef Papeć, podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1979)
 4 marca – Kazimierz Żebrowski, polski hokeista (zm. ?)
 8 marca – Eugeniusz Kulesza, polski marianin, męczennik, sługa Boży (zm. 1941)
 12 marca:
 Wiktoryn Kaczyński, polski pilot, oficer Wojska Polskiego (zm. 1986)
 Wilhelm Reinhard, niemiecki pilot wojskowy, as myśliwski (zm. 1918)
 Tadeusz Schaetzel, polski wojskowy, polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1971)
 15 marca - Laura Papo Bohoreta, jugosłowiańska pisarka (zm. 1942)
 22 marca – Bogusław Miedziński, polski podpułkownik, dziennikarz, polityk, minister, marszałek Senatu RP (zm. 1972)
 1 kwietnia:
 Clarence Norman Brunsdale, amerykański polityk, senator ze stanu Dakota Północna (zm. 1978)
 Augustyn Thevarparampil, indyjski duchowny katolicki, błogosławiony (zm. 1973)
 2 kwietnia – Max Ernst, niemiecki malarz, rzeźbiarz, grafik i pisarz (zm. 1976)
 7 kwietnia – Ole Kirk Christiansen, duński producent zabawek, twórca fabryki klocków Lego (zm. 1958)
 8 kwietnia – Leon Surzyński, polski lekarz, polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1967)
 13 kwietnia – Stanisław Helsztyński, polski historyk literatury, anglista (zm. 1986)
 14 kwietnia – Jan Wacław Zawadowski, polski malarz (zm. 1982)
 17 kwietnia – Monrad Wallgren, amerykański polityk, senator ze stanu Waszyngton (zm. 1961)
 22 kwietnia:
 Harold Jeffreys, brytyjski astronom i geofizyk (zm. 1989)
 Teofil Ociepka, polski malarz samouk prymitywista i teozof (zm. 1978)
 23 kwietnia – Siergiej Prokofjew, kompozytor rosyjski (zm. 1953)
 30 kwietnia – Zygmunt Zabierzowski, polski prawnik, komisarz rządu w Gdyni (zm. 1937)
 1 maja – Charley Patton, amerykański muzyk bluesowy (zm. 1934)
 3 maja - Franciszek Barteczek, polski nauczyciel i działacz społeczny, kapitan piechoty WP, jeden z przywódców przewrotu w Cieszynie w 1918 (zm. 1983)
 13 maja – Zofia Stryjeńska, polska malarka, graficzka i literatka (zm. 1976)
 15 maja (3 maja ss) – Michaił Bułhakow, dramatopisarz i prozaik rosyjski (zm. 1940)
 17 maja – Sławomir Użupis, kapitan piechoty Wojska Polskiego (zm. 1920)
 20 maja - Helena Halecka, polska historyk (zm. 1964)
 22 maja – Johannes Becher, niemiecki poeta, krytyk literacki, redaktor i polityk (zm. 1958)
 24 maja – Wincenty Maria Izquierdo Alcón, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
 25 maja – Mieczysław Świerz, polski taternik, nauczyciel (zm. 1929)
 26 maja – Paul Lukas, amerykański aktor pochodzenia węgierskiego (zm. 1971)
 28 maja – Bahauddin Churszyłow, pułkownik kontraktowy kawalerii Wojska Polskiego (zm. ?)
 5 czerwca - Helena Sparrow, polska bakteriolog, mikrobiolog, wykładowczyni akademicka pochodzenia brytyjskiego (zm. 1970)
 9 czerwca – Cole Porter, amerykański kompozytor i autor piosenek (zm. 1964)
 13 czerwca – Antoni Pączek, polski polityk, samorządowiec, prezydent Lublina (zm. 1952)
 19 czerwca - Anna Minkowska, polska historyk (zm. 1969)
 24 czerwca – Irving Pichel, amerykański aktor i reżyser filmowy (zm. 1954)
 8 lipca – Josef Hora, czeski poeta (zm. 1945)
 13 lipca – Seweryna Broniszówna, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (zm. 1982)
 21 lipca – Marcel-Frédéric Lubin-Lebrère, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1972)
 23 lipca – Kurt Bergström, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1955)
 3 sierpnia – Wawrzyniec Mazany, polski kapitan, żołnierz ZWZ (zm. 1942)
 19 sierpnia – Andrij Bratuń, ukraiński polityk (zm. po 1932)
 22 sierpnia – Irena Stefani, włoska zakonnica, pielęgniarka, misjonarka, błogosławiona katolicka (zm. 1930)
 23 sierpnia - Anna Ludwika Czerny, polska poetka, powieściopisarka (zm. 1968)
 25 sierpnia:
 Gustaw Morcinek, polski pisarz (zm. 1963)
 Wacław Wąsowicz, polski malarz, grafik (zm. 1942)
 30 sierpnia – Herbert Westermark, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1981)
 3 września – Marcel Grandjany, francusko-amerykański harfista, kompozytor i pedagog (zm. 1975)
 5 września – Stefan Szczęsny, polski żołnierz i działacz polityczny (zm. 1963)
 6 września – Yrjö Väisälä, fiński geodeta i astronom (zm. 1971)
 9 września – Wacław Majewski, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy warszawski (zm. 1983)
 16 września:
 Rudolf Ksander, podpułkownik Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari (zm. ?)
 Czesław Marek, polski kompozytor, pianista (zm. 1985)
 19 września – Edward Jakóbowicz, kapitan saperów inżynier Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. ?)
 20 września – Tadeusz Lehr-Spławiński, polski językoznawca (zm. 1965)
 25 września – Jan Maria od Krzyża (Marian García Méndez), hiszpański sercanin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 30 września – Antoni Bolt, polski polityk, prezydent Torunia (zm. 1941)
 6 października – Kálmán Kalocsay, węgierski esperantysta, pisarz, tłumacz, językoznawca i chirurg (zm. 1976)
 10 października – Bolesław Barbacki, polski malarz (zm. 1941)
 12 października – Edyta Stein, znana jako św. Teresa Benedykta od Krzyża – filozof, święta Kościoła rzymskokatolickiego (zm. 1942)
 13 października – Roman Cieszyński, rotmistrz Wojska Polskiego (zm. 1925)
 20 października – James Chadwick, brytyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla w 1935 roku (zm. 1974)
 4 listopada:
 Maria Maravillas od Jezusa, hiszpańska karmelitanka, święta katolicka (zm. 1974)
 Piotr Miętkiewicz, polski pedagog, prezydent Bytomia (zm. 1957)
 11 listopada – Grunia Suchariewa, radziecka psychiatra dziecięca (zm. 1981)
 14 listopada:
 Frederick Banting, kanadyjski fizjolog, odkrywca insuliny, noblista (zm. 1941)
 Stanisław Ujejski, generał brygady obserwator Wojska Polskiego (zm. 1980)
 15 listopada – Erwin Rommel, feldmarszałek Trzeciej Rzeszy (zm. 1944)
 17 listopada:
 Franz Jakob, niemiecki polityk, nadburmistrz Torunia (zm. 1965)
 Herbert S. Walters, amerykański polityk, senator ze stanu Tennessee (zm. 1973)
 20 listopada – Einar Berntsen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1965)
 24 listopada – Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, polska pisarka (zm. 1945)
 26 listopada – Scott Bradley, amerykański kompozytor, pianista i dyrygent (zm. 1977)
 8 grudnia – Maria Łaszkiewicz, polska twórczyni tkaniny artystycznej, reprezentantka polskiej szkoły tkaniny (zm. 1981)
 10 grudnia – Nelly Sachs, poetka niemiecka (zm. 1970)
 12 grudnia – Wacław Budzyński, oficer armii polskiej, polski dziennikarz, pisarz, poseł II RP, organizator Agencji Antymasońskiej (zm. 1939)
 14 grudnia – Thor Ørvig, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1965)
 17 grudnia – Hu Shi (chin. upr. 胡适), chiński filozof, poeta i pisarz (zm. 1962) 
 19 grudnia – Edward Bernard Raczyński, polski polityk, prezydent (zm. 1993)
 26 grudnia – Henry Miller, prozaik amerykański (zm. 1980)
 data dzienna nieznana: 
 Andrzej Wang Tianqing, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
 Anna Zdziarkówna, polska działaczka ruchu muzycznego (zm. po 1963)

Zmarli

Zdarzenia astronomiczne 
 W tym roku Słońce osiągnęło lokalne maksimum aktywności.

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 5 lutego
 Ostatki: 10 lutego
 Popielec: 11 lutego
 Niedziela Palmowa: 22 marca
 Wielki Czwartek: 26 marca
 Wielki Piątek: 27 marca
 Wielka Sobota: 28 marca
 Wielkanoc: 29 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 30 marca
 Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 21 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 7 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 17 maja
 Boże Ciało: 28 maja

Zobacz też 

 1891 w filmie
 1891 w literaturze
 1891 w muzyce
 1891 w sztuce

1891