alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Bortigiadas

Bortigiadas (Bultiggjata in gallurese //, Boltizadas in sardo) è un comune italiano di  abitanti della provincia di Sassari, situato nella subregione storica della Gallura.

Storia 
Le prime tracce documentate sul centro abitato risalgono al XIV secolo col nome di "Orticlada" e apparteneva alla diocesi di Civita (oggi Olbia). Altri documenti citano il toponimo come "Gortiglaca" (documento custoditi presso l'archivio della Corona d'Aragona a Barcellona) o "Bortiglassa". Vi transitava probabilmente l'antica strada romana che collegava Olbia a Tibula (presso Castelsardo) passando per Tempio.

In epoca medievale appartenne al giudicato di Gallura e fece parte della curatoria di Gemini. Alla caduta del giudicato (1296) passa sotto il dominio pisano, e dal 1326 sotto il dominio aragonese, presso il quale divenne un feudo assegnato ai marchesi Fadriguez Fernandez, ai quali rimase fino al 1839, quando fu loro riscattato con l'abolizione del sistema feudale.

Simboli 
Lo stemma e il gonfalone del comune di Bortigiadas sono stati concessi con il decreto del presidente della Repubblica del 29 luglio 2010.

La quercia di sughero che oltre ad alludere al toponimo che significa "sughereto", simboleggia una delle principali risorse economiche del territorio, prevalentemente ricoperto da boschi di quercia; le dodici ghiande richiamano il numero delle principali borgate che compongono il paese; le due colombe, simbolo di pace, vogliono sottolineare la bontà d'animo dei bortigiadesi.
Il gonfalone è un drappo di giallo.

Monumenti e luoghi d'interesse

Architetture religiose
 chiesa di San Nicola
 chiesa di Santa Croce 
 chiesa del Carmelo
 chiesa di San Pancrazio
 chiesa della Santissima Trinità
 chiesa di Santa Lucia
 chiesa di San Lussorio
 Chiesa dello Spirito Santo, nella frazione di Tisiennari

Società

Evoluzione demografica

Lingue e dialetti
A Bortigiadas si parla esclusivamente il gallurese ma storicamente e fino alla metà del Novecento veniva prevalentemente utilizzato il sardo nella variante logudorese, di cui costituiva una penisola linguistica nella regione storica della Gallura.

Economia 
Bortigiadas vive prevalentemente di agricoltura e turismo. Ricade nella zona di produzione dei vini previsti nel disciplinare Vermentino di Gallura DOCG. Vi si trova anche il Museo mineralogico contenente numerosi pezzi di grande pregio. Nei dintorni sorge il nuraghe Su Nuracu; di notevole bellezza la vetta di punta Salizi con la sua abbondante vegetazione.

Infrastrutture e trasporti

Ferrovie 

Nel comune sono presenti due stazioni ferroviarie, Bortigiadas e Scala Ruia, lungo la ferrovia Sassari-Tempio-Palau, linea utilizzata in questo tratto sino al 1997 per i servizi di trasporto pubblico e successivamente per esclusivi impieghi turistici legati al Trenino Verde. Il percorso della ferrovia nel territorio comunale si caratterizza inoltre per la presenza di una delle due gallerie elicoidali presenti nella rete ferroviaria sarda.

Amministrazione

Note

Bibliografia

Voci correlate 
 Stazione di Bortigiadas
 Punta Abaltana

Altri progetti

Collegamenti esterni
Burgos (disambigua)



Geografia

Filippine 
Burgos – municipalità delle Filippine nella Provincia di Ilocos Norte
Burgos – municipalità delle Filippine nella Provincia di Ilocos Sur
Burgos – municipalità delle Filippine nella Provincia di Isabela
Burgos – municipalità delle Filippine nella Provincia di La Union
Burgos – municipalità delle Filippine nella Provincia di Pangasinan
Burgos – municipalità delle Filippine nella Provincia di Surigao del Norte

Italia 
Burgos – comune d'Italia, in provincia di Sassari

Messico
Burgos – municipalità del Messico, nello stato di Tamaulipas

Spagna 
Burgos – comune della Spagna
Provincia di Burgos – provincia della Spagna

Persone
Adelelmo di Burgos (XI secolo–1097) – abate francese
Jerónima de Burgos (1580?-1641) – attrice teatrale spagnola del Siglo de Oro
Alessandro Burgos (1666-1726) – vescovo cattolico italiano, vescovo di Catania nel 1726
Carl Burgos (1916-1984) – fumettista statunitense
Elizabeth Burgos (1941-) – antropologa, storica e scrittrice venezuelana
Ana Burgos (1967-) – triatleta spagnola
Cecilia Castro Burgos (1997-) – taekwondoka spagnola
Germán Burgos (1969-) – calciatore argentino, di ruolo portiere
Dahiana Burgos (1985-) – pallavolista dominicana
Enrique Burgos (1971-) – calciatore spagnolo, di ruolo portiere
Rafael Burgos (1988-) – calciatore salvadoregno

Altro 
Burgos – cortometraggio muto italiano del 1911
Burgos Club de Fútbol – una società calcistica con sede a Burgos, in Castiglia e León, in Spagna

Pagine correlate 
 Burgo
Treviso Bresciano

Treviso Bresciano (Trevìs in dialetto bresciano) è un comune italiano sparso di  abitanti della provincia di Brescia in Lombardia.

Geografia fisica
Treviso Bresciano appartiene alla Comunità Montana della Valle Sabbia.

Origini del nome 
L'antico appellativo del paese era Caeys, termine longobardo che significa "bosco". Negli scritti più antichi il paese viene indicato con più nomi: Caci o Cazzi dal latino "Cassizio", "Cuzzi" o "Cazzarium"; solo il 24 maggio del 1532 venne deliberato il nuovo nome dal paese: Treviso Bresciano. A differenza della radice celtica alla base del toponimo dell'omofona città veneta (tarvos, cioè "toro"), l'origine di Treviso Bresciano pare abbia etimologia dal latino tresvici ovvero “tre villaggi”. Tra i primi documenti storici rinvenuti si parla infatti, dell'esistenza di tre villaggi: Vico (Vicus) la sua denominazione antica era “Cazzi di sopra”; Trebbio (Traes Viae) il cui nome antico era “Cazzi di sotto” e Facchetti, chiamata così perché abitata da nuclei familiari con il medesimo cognome.

Storia

Simboli 
Lo stemma e il gonfalone sono stati concessi con D.P.R. del 27 dicembre 1990.

Le tre torri richiamano la probabile derivazione latina del nome del paese, tres vici, cioè "tre villaggi". Il daino ricorda l'estensione boschiva del territorio circostante e la sua destinazione a riserva di caccia dei monasteri di Leno, Santa Giulia e del vescovo di Brescia e in cui erano frequenti, tra il X e XV secolo, le battute di caccia all'orso, al 
daino, al capriolo e allo stambecco. Le spighe di grano simboleggiano l'attività agricola.

Il gonfalone è un drappo partito di giallo e di verde.

Società

Evoluzione demografica

Etnie e minoranze straniere
Gli extracomunitari risultano 34, ovvero il 5,9% della popolazione.

Amministrazione

Note

Altri progetti

Collegamenti esterni 
 

Comuni della provincia di Brescia
Comuni sparsi della Lombardia
Vallio Terme

Vallio Terme (Vai in dialetto bresciano) è un comune italiano di  abitanti della provincia di Brescia in Lombardia. Il comune appartiene alla Comunità Montana della Valle Sabbia.

Geografia fisica 
Il paese si trova all'interno della vallata percorsa dal torrente Vrenda ed è compreso tra i monti Ere e Crovino a nord e a nord-est, il monte Fontanelle, l'Olivo e i Tre Cornelli a sud. Vallio si trova a cinque chilometri da Gavardo.

Origini del nome 
L'etimologia del nome Vallio deriva dal termine vallus che vuol dire "valle". Fino al 1976 il paese si chiamava solo Vallio, successivamente con un referendum divenne Vallio Terme.

Storia

Simboli 
Lo stemma e il gonfalone sono stati concessi con decreto del presidente della Repubblica del 22 luglio 1991.

Il gonfalone è un drappo di bianco.

Società

Evoluzione demografica

Economia

Turismo 
Vallio è nota per le sue Terme che furono fondate da Albino Berardi nel 1953; l'acqua è chiamata “Castello di Vallio” ed è indicata per la cura del fegato e dell'apparato digerente.

Infrastrutture e trasporti

Strade 
Vallio è attraversata dalla SP 57 che la mette in comunicazione con la Statale del Caffaro nella zona del Colle di Sant'Eusebio e con Gavardo.

Amministrazione

Note

Voci correlate 
 Ecomuseo del botticino
 Caserma Zanetti

Altri progetti

Collegamenti esterni 
 
 
 

Località termali della Lombardia
Comuni della provincia di Brescia
Acteur

Een acteur of actrice is iemand die een personage uitbeeldt in een verhaal of rollenspel.

Een acteur kan zijn werk doen in onder meer een toneelvoorstelling (theateracteur), musical (musicalacteur), of film (filmacteur), op televisie of tijdens communicatietrainingen als trainingsacteur, en hij kan zijn stem lenen aan onder meer tekenfilmfiguren of reclameboodschappen als stemacteur. Acteurs kunnen ook een personage in een computerspel uitbeelden, of als simulatiemodel hiervoor worden ingezet, waarna deze gerenderd worden. Elk van deze disciplines vereist een andere benadering van spel.

Een acteur kan lijken op zijn personage, maar kan er ook in allerlei opzichten van verschillen, bijvoorbeeld in leeftijd of sekse. Een acteur kan voor zijn rol sommige uiterlijke aspecten moeten aannemen, zoals kapsel, gezichtsbeharing of lichaamsomvang. Met schmink of siliconenmasker kan een andere gelaatsuitdrukking of zelfs een ander gelaat worden aangenomen, met een pruik kan de haardracht worden aangepast.

Speltechniek 
Een acteur kan een rol neerzetten vanuit verschillende technische benaderingen: bijvoorbeeld door methodacting, waarbij de speler emoties uit eigen persoonlijke ervaring naar boven haalt.

Vorming 
Voor het leren van het acteervak zijn er theateracademies.

Acteurs leren meerdere speelvormen te beheersen, maar toch kan een bepaald soort rol of genre meer passend zijn bij het karakter of uitstraling van de speler. Soms is het nodig dat een acteur meerdere disciplines beheerst, afhankelijk van zijn rol; zo zijn voor musical en opera er ook muzikale vereisten en moet een poppenspeler het bespelen van een pop beheersen.

Voor amateurspelers zijn er creativiteitscentra die acteerlessen aanbieden: toneelverenigingen en productiehuizen huren hiervoor soms dramadocenten in.

Acteren als beroep 
Acteurs kunnen worden gevraagd voor een rol (rechtstreeks of via manager/managementbureau) of ze kunnen solliciteren op een vacature, waarna een auditie of casting volgt. Een selectieprocedure kan bestaan uit een screentest waarbij voor een of meer rollen uit verschillende kandidaten wordt gekozen. Een castingdirector of jury zorgt voor de invulling van de juiste acteurs bij een productie. 

In de tweede helft van de twintigste eeuw waren tot circa 1980 de meeste toneelacteurs aangesloten bij een toneelgezelschap. Sinds het verdwijnen van steeds meer van deze veelal gesubsidieerde ensembles en de opkomst van de veelal commerciële vrije producties, zijn de meeste beroepsacteurs onafhankelijk (freelance).

Zie ook 

Figurant
Musicalopleiding
Stemacteur
Toneelschool
Amsterdam Anders/De Groenen

Amsterdam Anders/De Groenen (AA/DG) was een plaatselijke politieke partij in de gemeente Amsterdam.

AA/DG is voortgekomen uit de vereniging Amsterdam Anders (opgericht in 1997) en de afdeling Amsterdam van de partij De Groenen. De partij haalde bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1998 drie zetels en bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2002 één zetel. In 2006 kwam de partij drie stemmen tekort voor een zetel, en verdween ze uit de gemeenteraad.

AA/DG wil volgens eigen zeggen de samenleving bevrijden uit het "ideologische keurslijf van marktwerking". De partij wil tegengaan dat de overheid grote bedrijven dient die "ongebreidelde winst" en steeds uitbreidende economische groei nastreven. Ze ziet solidariteit en eerlijke handel als noodzakelijk voor het voortbestaan van de wereld. In Amsterdam heeft AA/DG zich onder andere ingezet tegen luchtvervuiling, voor lage huren voor sociale en culturele instellingen, voor eerlijke cacaohandel in de Amsterdamse haven, voor buitenlandse straatartiesten en voor een tweede fietsboot bij het station Amsterdam Centraal.

Amsterdam Anders/De Groenen was vertegenwoordigd in de Amsterdamse stadsdeelraden Centrum (2 zetels) en Oud-Zuid (1 zetel). Een bekend raadslid van AA/DG was René Danen, initiatiefnemer en coördinator van het platform Keer het Tij. Bekend is ook de revolutionair marxist Joost Kircz, deelraadslid in Amsterdam-Centrum. Kircz is lid van de Vierde Internationale en haar Nederlandse sectie Socialistisch Alternatieve Politiek (SAP).

Bij de Statenverkiezing van 7 maart 2007 steunde AA/DG de lijst Noord-Holland Anders/De Groenen. Lijsttrekker was het voormalige deelraadslid Westerpark Ronald Schönberger. De partij besloot niet mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010, omdat er "te weinig nieuwe leden waren die de partij konden dragen".

Ronald Schönberger is sinds mei 2010 raadslid voor De Groenen in het nieuwe stadsdeel West.

Nederlandse lokale politieke partij
Politiek in Amsterdam
De Groenen (Nederland)
Aardwetenschappen

Aardwetenschappen, ook wel geowetenschappen genoemd, is de verzamelnaam voor alle natuurwetenschappen die de planeet Aarde bestuderen. Het is de tak van de wetenschap die zich bezighoudt met de fysieke samenstelling van de aarde, het geheel aan watervoorraden die er voorkomen en haar atmosfeer. Meestal gebruiken aardwetenschappers principes uit de geografie, chronologie, natuurkunde, scheikunde, biologie en wiskunde om een begrip te krijgen van hoe de aarde werkt en verandert.

Omschrijving 
Aardwetenschappen omvat de traditionele wetenschappen als geologie, fysische geografie, geofysica en ingenieursgeologie, die zich met name met de lithosfeer, de gesteenten en haar ontstaan en gedrag bezighouden. Maar behalve op gesteenten richt aardwetenschappen zich ook op de atmosfeer, water en ijs. Daarom behoren ook wetenschappen als hydrologie, glaciologie, meteorologie, klimatologie, hydrografie, geodesie en oceanografie tot de aardwetenschappen. De geografie die zich richt op de biosfeer heet biogeografie. Vaak wordt dit tot de biologie gerekend, waar het een aanzet tot de ecologie vormde.

Wetenschapsrichtingen als natuurkunde, scheikunde, wiskunde en biologie dragen hulpmiddelen en gereedschappen aan.

Aangezien de aarde een planeet is, kunnen de aardwetenschappen ook als een tak van de planetologie beschouwd worden. Aardwetenschappelijke kennis, met name geomorfologie, wordt bijvoorbeeld ook toegepast voor de zoektocht naar sporen van water, sneeuw en ijs op de planeet Mars.

Zoals bij alle wetenschappen wordt binnen de aardwetenschappen de wetenschappelijke methode gehanteerd: men doet waarnemingen (of verzamelt gegevens), formuleert een hypothese, leidt een voorspelling af en toetst deze. In de aardwetenschappen spelen gegevens een kritische rol in het formuleren en testen van hypothesen.

Vakgebieden binnen aardwetenschappen 
Hieronder volgt een alfabetische lijst van vakgebieden binnen de aardwetenschappen.

Sommige van deze vakgebieden hebben raakvlakken met andere wetenschappen. Fysische geografie valt bijvoorbeeld zowel onder aardwetenschappen als onder geografie, en biogeologie en paleontologie vallen ook onder biologie.

Toepassingen aardwetenschappelijke kennis 
Aard-wetenschappelijke kennis wordt veel toegepast in de winning van fossiele brandstoffen zoals aardolie en aardgas, de civiele techniek (denk aan bijvoorbeeld tunnels), en de landbouw. Ook het voorspellen van rampen als aardbevingen en vulkaanuitbarstingen behoren tot het werkterrein.

Binnen het vakgebied van de aardwetenschappen vallen ook enkele van de mondiale milieuvraagstukken: is er sprake van een globale temperatuurstijging als gevolg van het versterkte broeikaseffect? Wat zijn de gevolgen van deze temperatuurstijging voor een toekomstige zeespiegelstijging? Hoe zit het met het gat in de ozonlaag boven de zuidpool? Hoe vinden we voldoende drinkwater voor iedereen?

Zie ook 

 Geologisch tijdperk
 Datering
 Gesteente
 Grond (aarde)
 Lijsten van landen (doorverwijspagina)
 Lijst van termen in de aardwetenschappen

 
Milieuwetenschappen
Annie Cannon

Annie Jump Cannon (Dover (Delaware), 11 december 1863 – Cambridge (Massachusetts),  13 april 1941) was een Amerikaans astronome, werkzaam bij de Harvard-sterrenwacht. Zij werd vooral bekend door haar onvermoeibare werk aan de catalogisering van sterren aan de hand van hun spectra, aan het begin van de 20e eeuw.  Uit haar jarenlange arbeid kwam de Henry Draper Catalog voort, waarin zo'n 225.000 sterren gecategoriseerd worden naar hun spectraalklasse.

Cannon bestudeerde honderdduizenden glasplaten met spectra van sterren. Daardoor ontdekte ze bepaalde patronen, die ze onderbracht in eenvoudige reeksen. Zij was de eerste die een typering invoerde op kleur in plaats van op de sterkte van de waterstoflijnen in het spectrum, wat tot dan toe gebruikelijk was. De indeling is als volgt:

Hete, blauwe of witte sterren 
type O (blauw)  - temperatuur 50.000 K (kelvin)
type B (blauw)  - temp. 33.000 K
type A (wit)    - temp. 11.000 K
Gele of oranje, zonachtige sterren
type F (wit)    - temp. 8000 K 
type G (geel)   - temp. 6000 K   (bijvoorbeeld de zon)
type K (oranje) - temp. 5000 K (bijvoorbeeld Dubhe, alpha Ursae Majoris)
Koele, rode sterren 
type M (rood)   - temp. 3600 K

Het systeem van Annie Jump Cannon is nog altijd in gebruik.Cannon ontving in 1921 een eredoctoraat van de Rijksuniversiteit Groningen. In 1925 was ze de eerste vrouw die een eredoctoraat ontving aan de Universiteit van Oxford. In 1931 kreeg ze de Henry Draper medaille.

De Annie Jump Cannon Prijs in Astronomie, de maankrater Cannon en de planetoïde (1120) Cannonia zijn naar haar vernoemd.

Zie ook 
Temperatuurschaal

Externe link 
 Biografie

Amerikaans astronoom
Eredoctoraat Rijksuniversiteit Groningen
Animisme

animisme (kunst), een stroming in de schilderkunst
animisme (parapsychologie), een parapsychologisch verklaringsmodel
animisme (religie), een vorm van godsdienst
animisme (wereldbeeld), alles wordt als bezield gezien
Apterygota

De Apterygota vormden in het verleden een onderklasse van de klasse insecten (Insecta). Het ging daarbij om vleugelloze, primitieve "insecten", die door hun evolutionaire geschiedenis altijd ongevleugeld zijn gebleven. Deze groep bestond uit de volgende vijf huidige orden:
 Collembola (springstaarten)
 Diplura
 Protura
 Microcoryphia (rotsspringers)
 Zygentoma (zilvervisje-achtigen)

In het Nederlands werd deze groep aangeduid als oerinsecten en hoewel het taxon Apterygota in wetenschappelijke zin vervallen is, is die term nog steeds in gebruik als verzamelnaam.

Tegenwoordig worden de meeste dieren uit deze groep los van de insecten tot de aparte klasse Entognatha gerekend.

Het taxon Apterygota heeft verschillende betekenissen gekend en de dieren uit deze groep zijn ook lang ondergebracht geweest in een taxon Thysanura, dat zelf ook een warrige bestaansgeschiedenis heeft doorlopen, die deels overlapt met het Nederlandse begrip "franjestaarten".

Zie ook 
 Pterygota

Insecten
AWK

AWK is een scripttaal op het besturingssysteem Unix, bedoeld voor het automatisch verwerken van tekstbestanden. AWK werd eind jaren zeventig ontwikkeld door Alfred Aho, Peter Weinberger en Brian Kernighan. AWK is een shellcommando en wordt vaak samen met bijvoorbeeld sed gebruikt.

Kenmerken 
De taal wordt gekenmerkt door een syntaxis die veel weg heeft van C. Er zijn verschillende varianten ontstaan met nieuwe functionaliteiten en mogelijkheden waaronder nawk (new awk), mawk en gawk (GNU awk).

De taal is regelgeoriënteerd: standaard worden van de input alle regels een voor een onderworpen aan patroonherkenning (via een reguliere expressie) en bij een treffer wordt een na het patroon aangegeven actie uitgevoerd. Dit maakt de taal zeer geschikt om filters te ontwerpen voor bestanden die in regels zijn ingedeeld, waarvoor vaak maar 1 regeltje code nodig is. Door toevoegingen kan de taal echter voor veel meer dingen worden gebruikt.

Beschikbaarheid 
AWK wordt tegenwoordig bij elke Unixvariant geleverd, inclusief alle Linuxdistributies. Ook voor Windows zijn AWK-varianten beschikbaar. AWK wordt nog steeds door veel computerspecialisten gebruikt om snel kleine programma's te schrijven voor specifieke tekstgerelateerde taken.

Inspiratie 
Larry Wall werd door AWK geïnspireerd bij het ontwerpen van de programmeertaal Perl.

Voorbeelden 
1. Het bekende Hello world-programma ziet er in AWK als volgt uit:
 BEGIN { print "Hello world" }

2. De wiki-code voor vet vervangen door standaard HTML-code:
 # wiki bold
 /'''/ { while( sub(/'''/,"<b>")){ sub(/'''/,"</b>");}
       }
 {print}

3. Een eigenaardigheid van AWK is dat een spatie gebruikt wordt als concatenatie-operator. Dit wordt gebruikt in volgend voorbeeld. Men beschikt over een Excel-tabel met naam- en adresgegevens van een groep personen. De 1e kolom bevat de familienaam, de 2e de voornaam en de 6e het e-mailadres. Men wil een lijst van de e-mailadressen in de vorm: "voornaam familienaam" <e-mailadres> . Men exporteert de Excel-tabel als csv-bestand met het verticaal streepje (OF-streepje) als scheidingsteken en past er volgend AWK-programma op toe:
 BEGIN {FS= "|" ; qq = "\""; lines = 0;}
 { print qq $2 " " $1 qq " <" $6 ">";
   lines=lines+1;}
 END {print " "; print lines " records treated"}

Zie ook 
 Lijst van programmeertalen

Externe links 
 
 gawk.exe downloaden via GNU on Windows
 Homepage van de "One True AWK", door een van de drie AWK-grondleggers Brian Kernighan.
 User's manual, staff.science.uu.nl

Literatuur 
Alfred V. Aho, Brian W. Kernighan, en Peter J. Weinberger: The AWK Programming Language. Addison-Wesley, 1988. ISBN 020107981X Een uitvoerige definitie en uitleg met veel voorbeelden door de ontwerpers van de taal.

Programmeertaal
Actinide

De actiniden, door IUPAC recent en bij voorkeur aangeduid met "actinoïden" zijn een serie van vijftien elementen met een atoomnummer van 89 tot en met 103. In deze serie wordt de 5f-subschil opgevuld. Alle actiniden zijn radioactief en vervallen spontaan naar lagere elementen (uiteindelijk naar lood). Twee actiniden (thorium en uranium) komen echter nog als natuurlijk element op Aarde voor doordat zij isotopen hebben met een halveringstijd van miljarden jaren. De lagere actiniden komen voor als vervalproducten van deze isotopen. Dat wil zeggen dat zij verdwenen zouden zijn als ze niet voortdurend door het verval van uranium-238, uranium-235 en thorium-232 aangemaakt werden. De transurane elementen met atoomnummers 93 en hoger kunnen alleen kunstmatig door kernreacties geproduceerd worden.

Chemisch gesproken lijken de actiniden niet zo veel op elkaar als de lanthaniden. De oorzaak daarvoor is dat de 5f- en de 6d-elektronenschillen veel dichter bij elkaar liggen wat energie betreft en de 5f-elektronen zich niet zo als binnenelektronen gedragen als de 4f-elektronen. Voor uranium betekent dat bijvoorbeeld dat een oxidatiegetal +VI heel gebruikelijk is.

De actiniden zijn in het periodiek systeem hieronder gekleurd.
Alfred Binet

Alfred Binet (Nice, 11 juli 1857 – Parijs, 18 oktober 1911) was een Franse psycholoog, naar wie de Stanford-Binet-intelligentieschaal is genoemd. Hij werkte op het terrein van de experimentele psychologie.

Op zijn 21e studeerde Binet af als jurist, maar vanwege zijn rijke komaf hoefde hij niet als advocaat te gaan werken. In plaats daarvan richtte zijn aandacht zich op 'dierlijk magnetisme' en hypnose. Om zijn kennis te vergroten en zijn methodologie te verbeteren, zijn publicaties hadden veel kritiek gekregen, trok hij naar het Hôpital de la Salpêtrière in Parijs, waar hij tot 1891 studeerde bij Jean-Martin Charcot.

Vanaf 1894 was hij directeur van het Laboratoire de psychologie physiologique van de Sorbonne, dat in 1889 was opgericht door Ribot. Het was het eerste laboratorium voor experimentele psychologie in Frankrijk. In 1905 publiceerde Binet samen met zijn collega Théodore Simon zijn intelligentietest, de Binet-Simon-test, en was daarmee de grondlegger van de intelligentietest. De Duitser Stern stelde in 1912 voor om de mentale leeftijd, de uitkomst van de test van Binet, te delen door de werkelijke leeftijd: dit gaf een quotiënt. Terman vermenigvuldigde dit quotiënt met 100 en dat is het IQ. Binet was toen al, op 54-jarige leeftijd, overleden. Onder andere door Binets vroege dood heeft zijn intelligentietest weinig invloed gehad in Frankrijk. Hoewel Binets collega Simon doorwerkte aan de Binet-Simon-test, is de in de Verenigde Staten in Stanford aangepaste Binet-test: de Stanford-Binet-intelligentieschaal een stuk populairder geworden. Pas na 1950 deed de Binet-test weer zijn intrede in Frankrijk, na een Amerika-reis van de Franse psycholoog René Zazzo.

De belangstelling voor individuele psychologische verschillen is nog niet zo heel lang voorwerp van studie. Pas in de late 19e eeuw werd op dit terrein vooruitgang geboekt door de ontwikkeling van nieuwe empirische methoden, die de persoonlijkheidsleer meer handen en voeten gaf.
Een van die methoden, de intelligentietest, werd ontwikkeld door Lewis Terman (1877-1956) en Alfred Binet. Hiermee gingen ze verder met het werk van onder andere Hermann Ebbinghaus (1850-1909). De Stanford-Binet-testmethode wordt nog altijd gebruikt.

Andere psychologen uit die tijd kwamen met weer andere empirische methoden, zowel voor het meten van de persoonlijke intelligentie als het vaststellen van andere aspecten van de individuele persoonlijkheid. Voorbeeld zijn Hermann Rorschach, die de rorschachtest ontwierp en Henry Murray met zijn Thematische Apperceptietest (TAT).

Biografie 
Theta H. Wolf, Alfred Binet, 1973. ISBN 0226904989

Frans psycholoog
Andreas Capellanus

Andreas Capellanus (Capellanus is Latijn voor kapelaan) was auteur van een middeleeuwse verhandeling met de naam De Amore ('over liefde').

Sommige bronnen noemen hem onder de naam Andreas Cambellanus als kapelaan van Filips II van Frankrijk. Ene Andreas Capellanus wordt in zeven oorkonden uit de jaren 1180 aan het hof van Marie de Champagne geplaatst, die als Mecenas van de hoofse literatuur gold. Tussen 1174 en 1186 schreef hij het werk "De Amore libri tres" ("Drie boeken over de Liefde") een traktaat in drie banden waarin hij Marie de Champagne meermaals noemt. Dit maakt de associatie met haar hof des te waarschijnlijker.

De Amore 
Het traktaat De Amore gaat, zoals de titel doet vermoeden, over de liefde. Het werk is geschreven als goede raad aan zijn (waarschijnlijk fictieve) vriend Gualterius, die van Andreas Capellanus advies in amoureuze zaken vraagt.

In het eerste deel behandelt hij de definitie en het verkrijgen van de liefde en geeft voorbeelden in de vorm van dialogen tussen mannen en vrouwen van verschillende standen. In het tweede deel gaat de auteur in op het behoud van de liefde en het verloop van de relatie tussen geliefden. In het derde deel behandelt hij manieren waarop men zich tegen de liefde kan weren, waarbij hij zich richt naar de gangbare filosofische, religieuze en tamelijk vrouwvijandige houding die in zijn tijd normaal was.

Het oorspronkelijk in Latijn geschreven werk vond al snel grote aftrek en al in 1290 verscheen de eerste Franse vertaling. In de 14e eeuw verscheen het werk in het Italiaans en 1404 in het Duits. De Engelse vertaling The art of courtly love is echter misleidend, daar het werk ook als parodie op de hoofse liefde kan worden opgevat.

Hij was een belangrijke auteur voor ons begrip van het middeleeuwse onderwijs en een bron van veel informatie over het Trivium en Quadrivium van die tijd.

Andreas C
Geschiedenis van het onderwijs
Frans schrijver
Latijns schrijver
Afdeling (leger)

Een afdeling is in de Koninklijke Landmacht het artillerie-equivalent van een bataljon.

Tot begin jaren 90 van de 20e eeuw beschikte een afdeling in Nederland over ongeveer 400 kanonniers, verdeeld over vier batterijen, waarvan één stafverzorgingsbatterij. Tegenwoordig beschikt een afdeling over ca. 275 kanonniers, verdeeld over drie batterijen, waarvan één stafverzorgingsbatterij.

Aan het hoofd van een afdeling staat een luitenant-kolonel.

Tot 1841 wordt in het Nederlandse leger de naam Afdeling gebezigd voor een troepenverband overeenkomstig een regiment. Vanaf 1841 heten de Afdelingen Infanterie Regimenten Infanterie. De troepenaanduiding Afdeling wordt dan slechts in de eerst omschreven situatie gebruikt.

Zie ook
Koninklijke Landmacht
Luchtmacht

Militaire eenheid
Allerzielen

Allerzielen is een gedenkdag uit de westerse rooms-katholieke traditie. Het wordt gevierd op 2 november, de dag na Allerheiligen, waarmee deze dag nauw verbonden is. Met Allerzielen worden de overledenen herdacht en wordt een requiemmis opgedragen. Wanneer Allerzielen samenvalt met een zondag, heeft dit altijd voorrang op de zondagsliturgie.

De nabestaanden plaatsen bloemen op het graf. In veel parochies is het gebruikelijk dat als er een parochiaan uit de kerk wordt begraven er een kruisje wordt opgehangen met daarop de naam van de overledene. Op de eerstvolgende Allerzielen komt de familie van de overledene naar de mis om het kruisje in ontvangst te nemen. Allerzielen is een dag om speciaal te bidden voor alle zielen die nog niet in de hemel zijn, maar in het vagevuur.

De gedenkdag voor de overledenen stamt uit de benedictijner kloostertraditie van Cluny, waar Odilo van Cluny haar in 998 voor het eerst liet vieren. In de 13e eeuw kreeg het de naam Allerzielen.

Afbeeldingen

Zie ook 
 Allerheiligen
 Dag van de Doden
 Eeuwigheidszondag, protestantse tegenhanger
 Halloween

Christelijke feestdag
November
Albert Van Dyck

Albert Van Dyck (Turnhout, 1902 – Antwerpen, 1951) was een Vlaamse schilder.

Toen Van Dyck begon als kunstenaar, was het Vlaamse expressionisme de gezaghebbende stroming in de Vlaamse kunstwereld. Evenals War van Overstraeten, Albert Dasnoy, Jozef Vinck en Marcel Stobbaerts vond Van Dyck het expressionisme té buitensporig. Met zijn luministische en picturale stijl zette hij zich hiertegen volledig af. De afgebeelde onderwerpen betreffen meestal het kind en het schrale Kempense landschap, rond Kasterlee en Schilde waar hij verbleef. De toenmalige critici omschreven dergelijke kunst als animisme.

Van Dyck kreeg zijn artistieke vorming aan de Academie en aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten te Antwerpen, onder de leraars Isidoor Opsomer, Albert Ciamberlani en Jules De Bruycker. In 1932 richtte hij een eigen Academie op te Antwerpen. Hij had onder andere Jan Vaerten als leerling. In 1949 werd hij professor in het tekenen aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten.

In Schilde werd in 1997 het Museum Albert Van Dyck geopend.

Literatuur  

 JL. De Belder, F. Naeyaert en R. De Smedt (1978). Albert Van Dyck.  
 Fernand Naeyaert (1991). Denkend aan Albert Van Dyck. 
 Peter De Laet en Dirk Van Duyse (2014). Meesters & leerling : Ciamberlani, Opsomer & Van Dyck.

Belgisch kunstschilder
Australië

Australië (continent), continent dat ten zuidoosten van Azië ligt
 Australië (land), federale staat op het continent Australië

Zie ook 
 Australië van A tot Z, lijst van op Wikipedia aanwezige artikelen die betrekking hebben op Australië.
Arantxa Sánchez Vicario

Dit is een Spaanse naam; Sánchez is de vadernaam en Vicario is de moedernaam.
Arantxa Sánchez Vicario (Barcelona, 18 december 1971) is een voormalig professioneel tennisspeelster. De Spaanse speelde 17 jaar lang in toernooien van de WTA. In juni 1985 werd ze beroepstennisser.

Sánchez Vicario won 29 enkelspeltoernooien, waarvan vier grandslamtitels:
 Roland Garros: 1989, 1994 en 1998
 US Open: 1994
Op de grandslamtoernooien won zij bovendien zes dubbelspeltitels en vier keer het gemengd dubbelspel. In 1991 bereikte zij samen met haar broer Emilio Sánchez de finale van het gemengd dubbelspel op het US Open.
In 1995 bekleedde ze gedurende 12 weken de nummer één-positie.
Zij nam op 12 november 2002, toen zij dertig jaar was, afscheid van het proftennis.

Ze is de enige tennisspeler in de geschiedenis van het Olympisch tennis die vijf keer deelnam aan de Zomerspelen. In 1988 was zij er voor de eerste keer bij – toen strandde zij in de eerste ronde. In haar thuisland Spanje behaalde zij op de Spelen van 1992 in Barcelona de halve finale en de bronzen medaille. Zij won er ook de bronzen medaille in het vrouwendubbelspel. In 1996 te Atlanta boekte zij haar beste resultaat: zij behaalde de zilveren medaille door in de finale te verliezen van Lindsay Davenport; zij won er ook de bronzen medaille in het vrouwendubbelspel. In 2000 ging ze ook naar Sydney waar zij van de latere winnares Venus Williams verloor in de kwartfinale. In 2004 deed zij voor de laatste maal mee – in de Griekse hoofdstad Athene kwam zij in het vrouwendubbelspeltoernooi aan de zijde van Anabel Medina Garrigues niet verder dan de eerste ronde.

Posities op de WTA-ranglijst 
Positie per einde seizoen:

Palmares

WTA-finaleplaatsen enkelspel

WTA-finaleplaatsen vrouwendubbelspel

Finaleplaatsen gemengd dubbelspel

Resultaten grandslamtoernooien

Enkelspel

Vrouwendubbelspel

Gemengd dubbelspel

Externe links 

Spaans tennisser
Spaans olympisch deelnemer
Auteur

Een auteur (van het Franse auteur) is de oorspronkelijke geestelijke eigenaar van een creatief werk. Meestal wordt er in het dagelijks spraakgebruik de schepper van een boek, bundel of artikel op het gebied van letterkunde mee bedoeld. De term wordt vaak synoniem gebruikt met schrijver of journalist. Maar ook heeft bijvoorbeeld elk muziekstuk een auteur: de componist of arrangeur. De term wordt ook in de filmwetenschap gebruikt om aan te geven dat een bepaalde regisseur een persoonlijk stempel weet te drukken op zijn films.

Bij andere creatieve werken zoals een schilderij, een beeld, een website, een grafisch werk of een gebouw spreken we meestal niet van een auteur, hoewel de makers dat in juridische zin wel zijn.

De auteur van een creatieve schepping of degene aan wie de auteur de rechten heeft overgedragen (een uitgever of opdrachtgever bijvoorbeeld) heeft daarvan het auteursrecht, waarmee hij voor bepaalde tijd distributie van het werk beheert. Het werk wordt bestreken door de wettelijke regelingen die in de nationale en Europese auteurswetgeving zijn vastgelegd. Het fenomeen internet heeft vanaf het eind van de 20e eeuw geleid tot een nog altijd doorgaand proces van her-ijking en aanpassing van die wetgeving.

Met name voor boekauteurs en scenarioschrijvers is het moeilijk om met hun eersteling door te breken in de markt en een uitgever of producent te vinden. Velen van hen hebben dan ook de neiging om een eventueel aangeboden contract, waarvan het royaltypercentage (het bedrag dat na publicatie aan de auteur wordt uitgekeerd) niet in hun voordeel is, toch maar te accepteren. Vooral grote uitgevers en producenten maken hier handig gebruik van omdat zij beseffen dat een auteur niet al te luid durft te protesteren tegen het aangeboden contract. Vanuit die achtergrond is het beroep agent ontstaan. Omdat de agent een percentage van de inkomsten van een auteur krijgt, is het in het belang van die agent om de auteur zo veel mogelijk te laten verdienen. Voor de producent en uitgever is het van belang om de agent te vriend te houden omdat zij op die manier het beste materiaal aangeboden krijgen (omdat de agent het anders aan de concurrent zou geven). Naast de diensten van een agent is het belangrijk om ook gebruik te maken van een auteursrecht-advocaat.

Lijsten met auteurs
Lijsten zijn te vinden op deze pagina's:
 Nederlandstalige literatuur – Nederlandstalige jeugdliteratuur
 Dichter
 Toneelschrijver
 Amerikaanse literatuur
 Chinees-Amerikaanse literatuur
 Lijst van romanschrijvers uit de Verenigde Staten
 Duitstalige literatuur
 Engelse literatuur – Engelstalige jeugdliteratuur
 Latijns-Amerikaanse literatuur
 Esperanto-literatuur
 Franstalige schrijvers
 Friestalige literatuur
 Hongaarse literaire schrijvers
 Italiaanstalige literatuur
 Poolse literatuur
 Russischtalige literatuur
 Tsjechische literatuur
 Turkse literatuur
 Vlaamse literatuur
 Zweedse literatuur
 Tibetaanse literatuur

Zie ook

 Schrijver
 Literatuur van A tot Z

Schrijver
Wetenschappelijke literatuur
Literatuur
Algemene Centrale der Liberale Vakbonden van België

De Algemene Centrale der Liberale Vakverbonden van België (ACLVB) of Centrale Générale des Syndicats Libéraux de Belgique (CGSLB) of Allgemeine Zentrale der Liberalen Gewerkschaften Belgiens (AZLGB) is een van de drie representatieve vak(ver)bonden van België. De Liberale Vakbond vertegenwoordigt ongeveer 297.000 werknemers in België.

Geschiedenis  
De ACLVB vindt net als de andere Belgische vakbonden haar oorsprong in de tweede helft van de 19e eeuw. Ze is gegroeid uit verschillende liberale vakverenigingen die overal in het land ontstonden. In 1920 leidde dat tot de oprichting van de Nationale Centrale der Liberale Vakbonden van België. De naam werd in 1939 veranderd in ACLVB.

De ACLVB kende een gestage groei tijdens de laatste jaren. Dat vertaalde zich onder meer in een stijging van het aantal mandaten in de werknemersorganen in de bedrijven na de laatste sociale verkiezingen.

Eind oktober 2006 nam Guy Haaze ontslag als voorzitter van de ACLVB. Op 13 januari 2007 werd Jan Vercamst op een buitengewoon congres verkozen tot nieuwe Nationaal Voorzitter. Hij volgde Nationaal secretaris Luk De Vos op, die de functie van voorzitter ad interim waarnam na het ontslag van Guy Haaze. In 2015 volgde Mario Coppens Vercamst op.

Missie 
De ACLVB hangt een sociaal-liberale filosofie aan en is daarmee een van de weinige vakbonden die zich dan ook ten volle steunt op de liberale ideologie. Centraal staat daarbij overleg. Stakingen worden gezien als een ultiem drukkingsmiddel, dat pas gebruikt wordt wanneer andere drukkingsmiddelen niet blijken te helpen.

De Liberale Vakbond onderscheidt zich van de andere Belgische vakbonden door haar interprofessionele structuur. Arbeiders en bedienden uit verschillende sectoren maken deel uit van dezelfde organisatie. Dit in tegenstelling tot het christelijke ACV en het socialistische ABVV die bestaan uit verschillende vakgroepen. Enige uitzondering is het Vrij Syndicaat voor het Openbaar Ambt (VSOA) dat de ambtenaren vertegenwoordigt binnen de ACLVB.

Structuur

Voorzitters

Internationaal 
Internationaal gezien maakt de ACLVB deel uit van het Internationaal Vakverbond (IVV) en het Europees Vakverbond (EVV).

Externe link 
 Officiële website
Aboe Nidal

Aboe Nidal (Arabisch: أبو نضال), geboren als Sabri Chalil al-Banna (Arabisch: صبري خليل البنا), (Jaffa, mei 1937 – Bagdad, 16 augustus 2002) was een van de meest gezochte en gevreesde Palestijnse terroristen ter wereld. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor in totaal 90 aanslagen in 20 landen, die voornamelijk plaatsvonden tussen midden jaren zeventig en begin jaren negentig van de 20e eeuw. De naam Aboe Nidal betekent vader van de strijd.

Aboe Nidal werd geboren als Sabri Khalil al-Banna in de havenstad Jaffa, nu een deel van de gemeente Tel Aviv-Jaffa. Zijn vader, Hajj Khalil al-Banna, bezat 2500 hectare sinaasappelplantage gelegen tussen Jaffa en al-Majdal Asqalan Tijdens de Nakba vluchtte zijn familie eerst naar hun huis in al-Majdal en daarna naar Burej (een kamp voor ontheemden) in de Gazastrook en later naar Nablus. In de jaren zestig sloot hij zich aan bij Yasser Arafats Fatah, later de voornaamste fractie binnen de in 1964 opgerichte PLO.

In 1974 brak Aboe Nidal met de Fatah, omdat deze impliciet een twee-staten oplossing accepteerde; om zijn eigen organisatie 'Fatah-Revolutionaire Raad', meest bekend als 'Organisatie Aboe Nidal' op te richten.

Enkele van de meest opvallende gebeurtenissen:
aanslagen op PLO-medewerkers (bv Issam Sartawi ?, maar dit is niet bewezen)
aanslag op de Israëlische ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk (1982), waarbij de ambassadeur zwaargewond raakte. De aanslag werd door Israël aangegrepen als excuus voor de Israëlisch-Libanese Oorlog welke ertoe leidde dat de PLO uit het zuiden van Libanon en uit Beiroet werd verjaagd. Abu Nidals organisatie zelf was gevestigd in Irak.
aanslagen op de El Al-balies in de vliegvelden van Wenen en Rome (1985, totaal 19 doden)
aanslag op een synagoge in Istanboel (1986, totaal 21 doden)

Nidal was nogal omstreden in Arabische kringen. Zo werd hij bij verstek ter dood veroordeeld door Palestijnse, Libanese en Jordaanse rechtbanken.

Op 19 augustus 2002 werd Aboe Nidal dood aangetroffen in zijn huis in de Iraakse hoofdstad Bagdad. Aangenomen wordt dat hij daar woonde sinds 1998. Hij zou toen leukemie hebben gehad. Dat was echter niet zijn doodsoorzaak. De Iraakse autoriteiten spraken van zelfmoord, maar die verklaring wordt in twijfel getrokken: hij werd met schotwonden aangetroffen.

Nidal, Aboe
Anatolische talen

De Anatolische talen vormen samen een van de sub-groepen van de Indo-Europese taalfamilie.
De oudste bekende Anatolische woorden zijn aangetroffen op kleitabletten uit ca. 1900-1800 v.Chr. uit de Assyrische handelskolonies in Midden-Turkije. Hiermee is het Anatolisch de oudst overgeleverde tak van het Indo-Europees. De belangrijkste vertegenwoordigers van de Anatolische taalgroep zijn het Hettitisch en het Luwisch.

De Anatolische talen worden gewoonlijk gezien als de eerste afsplitsing van het Proto-Indo-Europees, van een taalfase die Indo-Hettitisch of Middel-PIE wordt genoemd. Volgens de populaire Koerganhypothese zou deze afsplitsing rond 3500 v.Chr. hebben plaatsgevonden, en zouden de sprekers van Proto-Anatolisch vervolgens via de Kaukasus of de Balkan Anatolië zijn binnengetrokken. De concurrerende, maar minder aanvaarde Anatolische hypothese plaatst de afsplitsing eerder, rond 6500 v.Chr. Volgens deze hypothese zou Pre-Proto-Indo-Europees in Anatolië zijn gesproken tot rond 6500 v.Chr. een deel van de sprekers naar de Balkan emigreerde. Uit de taal van de achterblijvers ontwikkelden zich dan de Anatolische talen.

Na de veroveringen van Alexander de Grote werd Anatolië sterk gehelleniseerd. De inheemse talen werden verdrongen door het Grieks, en raakten vermoedelijk rond de eerste eeuw v.Chr. uitgestorven.

In het tweede millennium v.Chr. worden de volgende talen in Klein-Azië (Midden-Turkije) aangetroffen:
 Hettitisch
 Luwisch
 Palaisch

Na de val van het Hettitische rijk rond 1200 v.Chr. verdwijnt het Hettitisch als geschreven taal (het Palaisch is al rond 1300 v.Chr. uitgestorven). Het Luwisch daarentegen blijft geschreven worden tot aan de 7e eeuw v.Chr.
De volgende Anatolische talen worden in Klein-Azië aangetroffen in de 6e – 1e eeuw v.Chr.:
 Karisch (Karië, ten westen van Lycië) 
 Lycisch (Lycië in Zuidwest-Klein-Azië)
 Lydisch (Lydië in West-Klein-Azië)
 Milyaans (Lycië in Zuidwest-Klein-Azië)
 Pisidisch (Pisidië, ten oosten van Lydië)
 Sidetisch (in en rondom de stad Side in Pamphylië)

Andere talen die mogelijk tot de Anatolische taalfamilie behoren zijn de talen van Lycaonië en Isaurië, waarin geen teksten gevonden zijn, en Mysisch en Pamphylisch, waarvan te weinig bekend is om vast te stellen of ze inderdaad tot de Anatolische talen behoren.

Stamboom 
De hier weergegeven stamboom is afkomstig van Linguist List. Andere bronnen kunnen een andere indeling geven. De taalfasen van Hettitisch die tussen haakjes worden weergegeven hebben een eigen ISO 639-3 code.

Anatolische talen
 Hettitisch (Oud-Hettitisch, Hettitisch, Middel-Hettitisch, Neo-Hettitisch)
 West-Anatolisch
 Lydisch 
 Palaisch
 Luwisch
 Karisch 
 Pisidisch 
 Sidetisch
 Proto-Lycisch
 Lycisch
 Milyaans
 Proto-Luwisch
 Spijkerschrift-Luwisch/West-Luwisch 
 Hiërogliefisch Luwisch/Oost-Luwisch/Laat-Luwisch (geschreven in Anatolische hiërogliefen) 

 
Hettitische oudheid
Spinachtigen

De spinachtigen (Arachnida) vormen een klasse van de geleedpotigen met als de bekendste groep de echte spinnen.

Kenmerken 
Ze hebben 8 poten en meestal een in tweeën gedeeld lichaam; kop en borststuk zijn gefuseerd tot een cephalothorax, oftewel kopborststuk en het opisthosoma, het achterlijf. De lichaamslengte van spinachtigen varieert van kleiner dan 1 millimeter (mijten en teken) tot 23 centimeter (schorpioen). De mannetjes zijn meestal kleiner dan de vrouwtjes. Zweepstaartschorpioenen, bastaardschorpioenen en schorpioenen hebben ook krachtige vangwerktuigen ontwikkeld. De laatste twee groepen zijn tevens giftig, de minuscule bastaardschorpioenen hebben gifklieren in de scharen, schorpioenen de bekende gifstekel.

Taxonomie 
De klasse bestaat uit de volgende ordes:
 Amblypygi (Zweepspinnen)
 Araneae (Echte spinnen)
 Holothyrida
 Ixodida (Teken)
 Mesostigmata (Roofmijten)
 Opilioacarida
 Opiliones (Hooiwagens)
 Palpigradi
 Pseudoscorpiones (Bastaardschorpioenen)
 Ricinulei (Capucijnspinnen)
 Sarcoptiformes
 Schizomida
 Scorpiones (Schorpioenen)
 Solifugae (Rolspinnen)
 Thelyphonida (Zweepstaartschorpioenen)
 Trombidiformes

Uitgestorven 
 Haptopoda 
 Phalangiotarbida 
 Trigonotarbida 
 Uraraneida

Opmerkingen 
 De ordes (Holothyrida - Ixodida - Mesostigmata - Opilioacarida - Sarcoptiformes - Trombidiformes) worden soms als één groep opgenomen als Acari, maar daarover bestaat geen consensus m.b.t. de indeling boven het niveau van orde wat de indeling lastig maakt. Een mogelijk indeling hiervoor is:
 Onderklasse Acarina (Mijten)
 Superorde Acariformes (mijten)
 Orde Sarcoptiformes
 Orde Trombidiformes
 Superorde Parasitiformes
 Orde Holothyrida
 Orde Ixodida (Teken) met in Nederland 15 soorten, waarvan 14 inheems
 Orde Mesostigmata (Roofmijten) met in Nederland 55 inheemse soorten
 Orde Opilioacarida
 De tak van de zoölogie die zich bezighoudt met de studie van de spinachtigen is de arachnologie. De spinachtigen danken hun benaming arachnida aan de Griekse mythologische figuur Arachne.

Galerij
Arsaciden

De Arsaciden waren het koningshuis van het Parthische Rijk, tussen 253 v.Chr. en 224 n.Chr, toen ze omvergeworpen werden door de Sassaniden. De Arsaciden stamden van de Scythische Parni en regeerden in Parthia.

De volgende leden maakte deel uit van deze dynastie:

 Arsaces I (246 – 211 v.Chr.)
 Arsaces II (211 – 191 v.Chr.)
 Priapatius (191 – 176 v.Chr.)
 Phraates I (176 – 171 v.Chr.)
 Mithridates I de Grote (171 – 138 v.Chr.)
 Phraates II (138 – 129 v.Chr.)
 Artabanus I (127 – 124 v.Chr.)
 Mithridates II de Grote (124 – 88 v.Chr.)
 Gotarzes I (tegenkoning tegen Mithridates II)
 Orodes I rond 80 v.Chr., in deze zelfde periode nog minstens 2 verder onbekende koningen
 Sanatruces 77 v.Chr. – ca. 70 v.Chr.
 Phraates III (70 – 57 v.Chr.)
 Mithridates III (57 – 56 v.Chr.)
 Orodes II (57 – 38 v.Chr.)
 Phraates IV (38 – 2 v.Chr.)
 Tiridates II tegenkoning van 30 – 25 v.Chr., niet afkomstig uit de dynastie van de Arsaciden
 Phraataces (2 v.Chr. – 4 n.Chr.)
 Orodes III (4 – 7)
 Vonones I (7 – 12)
 Artabanus II (10 – 38)
 Vardanes I (38 – 47)
 Gotarzes II (38 – 51)
 Meherdates (49)
 Sanabares (ca. 50 – 65)
 Vonones II (51)
 Vologases I (51 – 78)
Vardanes II (55 – 58)
Vologases II (77 – 80)
 Pacorus II (78 – 105)
 Artabanus III (80 – 90)
 Vologases III (105 – 147)
 Osroes I (109 – 129)
 Mithridates IV (129 – 147)
 Vologases IV (148 – 192)
Osroes II (ca. 190)
 Vologases V (191)
 Vologases VI (207 – 228)
 Artabanus IV (213 – 224)
Amenhotep

Amenhotep I Djeserkare, 1526 - 1506 v.Chr.
 Amenhotep II Aacheperoere, 1425 - 1401 v.Chr.
 Amenhotep III Nebma'atre, 1390 - 1352 v.Chr.
 Amenhotep IV Nefercheperoere, 1352 - 1338 v. Chr, beter bekend als Achnaton
Aland

Åland, een autonome, Zweedstalige, maar bij Finland horende eilandengroep in de Oostzee.
 Barbara Aland (1937), Duits hoogleraar, theoloog en deskundige op het gebied van de tekst van het Nieuwe Testament
 Kurt Aland (1915-1994), Duits hoogleraar, theoloog en deskundige op het gebied van de tekst van het Nieuwe Testament
 Aland (India), een plaats in India.
 Aland (rivier), een zijrivier van de Elbe
 Aland (Altmark), een gemeente in Saksen-Anhalt, genoemd naar de rivier
Atoomnummer

Het atoomnummer of atoomgetal, symbool: , geeft het aantal protonen in een atoomkern aan. Het atoomnummer is een belangrijk begrip uit de chemie en de kwantummechanica. Een element en zijn plaats in het periodiek systeem zijn erdoor vastgelegd. Wanneer het atoom als geheel elektrisch neutraal is, is het atoomnummer gelijk aan het aantal elektronen in de elektronenwolk rond de kern. Juist de elektronen bepalen het chemische gedrag van een atoom. Bij ionen, dat zijn atomen die niet elektrisch neutraal zijn, is het aantal elektronen ofwel groter ofwel kleiner dan het atoomnummer; anionen zijn negatief geladen, kationen positief.

Het atoomnummer kan indien gewenst links onder het symbool van het element worden aangegeven, doorgaans in combinatie met het massagetal links boven om een bepaalde isotoop aan te duiden, bijvoorbeeld:

 waterstof:  protium,  deuterium en  tritium en

 zuurstof: , , , ...

Waterstof heeft atoomgetal één, zuurstof atoomgetal acht.

Het aantal neutronen in de kern wordt niet door het atoomnummer bepaald. Alle chemische elementen hebben atoomkernen, die onderling in het aantal neutronen in de atoomkern verschillen. Daarmee kunnen er dus atomen voorkomen met hetzelfde atoomnummer maar verschillende massa. Deze atomen van hetzelfde element maar met verschillend gewicht worden isotopen genoemd. Vooral bij de zwaardere atomen, die met een hoger atoomgetal, is het aantal neutronen groter dan het aantal protonen in de kern.

Chemische grootheid
Kernfysica
Nummer
Periodiek systeem