alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1617



Wydarzenia w Polsce 

 Trwała wojna z Rosją (wojna moskiewska).
 Rozpoczęła się wojna polsko-szwedzka (1617–1618).
 17 kwietnia – został ufundowany drewniany klasztor oo. Franciszkanów w Bełchatowie.
 12 lipca – W Oksie miał miejsce zjazd tzw. innowierców protestujących przeciw bezkarności fanatyków katolickich, sprawców niszczenia świątyń i pobicia doktora Wincentego Łyszkowicza
 Przedstawienie Biecza na rycinie przez Georga Brauna i Franza Hogenberga.
 Traktat Polski i Turcji w Buszy (Polska zmuszona była zrezygnować z zabiegów o wpływy na terenach mołdawsko-wołoskich).
 Początek wyprawy Królewicza Władysława na Moskwę.

Wydarzenia na świecie 

 9 marca – Szwecja i Rosja podpisały pokój w Stołbowie – pokój ten przyznał Karelię, Estonię i Ingrię Szwecji, w zamian za co ta oddała Rosji Nowogród Wielki.
 6 czerwca – Ferdynand II Habsburg został wybrany na króla Czech.
 29 czerwca – Ferdynand II Habsburg został koronowany na króla Czech.
 Benguela została założona przez Portugalczyków.

Urodzili się 
 23 maja – Elias Ashmole, angielski polityk, wolnomularz i wojskowy (zm. 1692)
 31 grudnia – Bartolomé Esteban Murillo, hiszpański malarz barokowy (zm. 1682)
 Dawid Lewis, angielski jezuita, męczennik, święty katolicki (zm. 1679)

Zmarli 
 21 marca – Pokahontas (w Londynie), córka wodza konfederacji Powhatan, żona Johna Rolfe’a (ur. ok. 1595)
 4 kwietnia – John Napier, szkocki matematyk, powszechnie uważany za wynalazcę logarytmów (ur. 1550)
 1 czerwca – Alfons z Navarrete, hiszpański dominikanin, męczennik, błogosławiony Kościoła katolickiego (ur. 1571)
 24 sierpnia – Róża z Limy, peruwiańska tercjarka dominikańska, święta katolicka (ur. 1586)
 25 września – Franciszek Suarez, hiszpański filozof neoscholastyczny (ur. 1548)
 1 października:
 Kacper Ueda Hikojirō, japoński męczennik, błogosławiony katolicki (ur. ?)
 Andrzej Yoshida, japoński męczennik, błogosławiony katolicki (ur. ?)
 31 października – Alfons Rodríguez, hiszpański jezuita, mistyk, święty katolicki (ur. 1533)
 22 listopada – Ahmed I, sułtan Imperium Osmańskiego (ur. 1590)
 15 grudnia – Maria Wiktoria Fornari Strata, włoska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1562)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 2 lutego
 Ostatki: 7 lutego
 Popielec: 8 lutego
 Niedziela Palmowa: 19 marca
 Wielki Czwartek: 23 marca
 Wielki Piątek: 24 marca
 Wielka Sobota: 25 marca
 Wielkanoc: 26 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 27 marca
 Wniebowstąpienie Pańskie: 4 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 14 maja
 Boże Ciało: 25 maja

Przypisy 

1617
1618



Wydarzenia w Polsce 

 13 lutego – w Warszawie rozpoczął obrady sejm zwyczajny.
 11 grudnia – zawarto rozejm w Dywilinie kończący wojnę polsko-rosyjską.
 Miejscowość Orla otrzymała prawa miejskie.
 Zawarcie unii personalnej Prus Książęcych z Brandenburgią.
 Gdański malarz Herman Han namalował Wniebowzięcie Marii w Pelplinie.

Wydarzenia na świecie 

 8 marca – Johannes Kepler sformułował trzecie prawo Keplera.
 23 maja – protestanci czescy na znak protestu przeciw pogwałceniu przez cesarza Macieja II swobód religijnych wyrzucili przez okno zamku na Hradczanach dwóch cesarskich namiestników (tzw. defenestracja praska). Początek wojny trzydziestoletniej.
 27 sierpnia – śmierć księcia Prus, Albrechta Fryderyka, spowodowała połączenie Prus Książęcych z Brandenburgią unią personalną.
 19 września – 21 listopada – wojna trzydziestoletnia: oblężenie Pilzna.

Urodzili się 
 8 stycznia - Madeleine Béjart, francuska aktorka (zm. 1672)
 22 stycznia – Johannes Phocylides Holwarda, fryzyjski astronom, filozof i logik (zm. 1651)
 26 lutego – Francesco Morosini, doża wenecki (zm. 1694)
 19 kwietnia – Chrystian Legnicki, książę legnicki jeden z ostatnich Piastów Śląskich (zm. 1672)
 15 czerwca (chrzest) – François Blondel, francuski architekt i teoretyk architektury (zm. 1686)
 19 września – Matouš Ferdinand Sobek z Bílenberka, czeski duchowny Kościoła katolickiego, pierwszy biskup ordynariusz hradecki, arcybiskup metropolita praski i prymas Czech (zm. 1675)
 31 października – Maria Anna od Jezusa z Paredes, ekwadorska tercjarka franciszkańska, święta katolicka (zm. 1645)
 3 listopada – Aurangzeb (w jęz. perskim: اورنگزیب, czyli: Ozdobiony koroną), władca Imperium Mogołów (zm. 1707)
 26 grudnia - Elisabeth Simmern van Pallandt, niemiecka filozof (zm. 1680)

Zmarli 
 18 kwietnia – Maria od Wcielenia, francuska karmelitanka, błogosławiona katolicka (ur. 1566)

 31 maja - Georg Henisch, niemiecki lekarz, pisarz, tłumacz i wydawca epoki humanizmu (ur. 1549)
 27 sierpnia – Albrecht Fryderyk Hohenzollern, książę pruski (ur. 1553)
 4 września – Mikołaj Rusca, ksiądz, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1563)

 data dzienna nieznana: 
 Stanisław Czapliński, dowódca lisowczyków

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 22 lutego
 Ostatki: 27 lutego
 Popielec: 28 lutego
 Niedziela Palmowa: 8 kwietnia
 Wielki Czwartek: 12 kwietnia
 Wielki Piątek: 13 kwietnia
 Wielka Sobota: 14 kwietnia
 Wielkanoc: 15 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 16 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 24 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 3 czerwca
 Boże Ciało: 14 czerwca

Przypisy 

1618
1623



Wydarzenia w Polsce 

 24 stycznia-5 marca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.

Wydarzenia na świecie 

 16 czerwca – tron objął sułtan turecki Murad IV.
 18 czerwca – patriarchą Konstantynopola został Antym II.
 6 sierpnia – Maffeo Barberini został wybrany na papieża i przyjął imię Urban VIII.
 22 września – patriarcha Konstantynopola Antym II został zmuszony do ustąpienia, osiadł w klasztorze.
 Papież Urban VIII uznał Ignacego Loyolę za świętego.
 Maksymilian I przekazał zbiory biblioteki w Heidelbergu w podziękowaniu dla Papieża Grzegorza XV za polityczne wsparcie w trakcie wojny trzydziestoletniej.
 Ukazało się Pierwsze Folio dzieł Szekspira.

Urodzili się 
 30 kwietnia – Franciszek de Montmorency Laval, francuski duchowny katolicki, pierwszy biskup Québecu, święty katolicki (zm. 1708)
 19 czerwca – Blaise Pascal, francuski przyrodnik i filozof (zm. 1662)
 23 sierpnia – Stanisław Lubieniecki młodszy, polski astronom (zm. 1675)

Data dzienna nieznana: 
 Franciszek Nihachi, japoński męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1628)
 Pietro Antonio Cesti, włoski kompozytor (zm. 1669)

Zmarli 
 22 stycznia – Makary Żabiński, cudotwórca i święty Kościoła prawosławnego (ur. 1539)
 4 lipca – William Byrd, angielski organista i kompozytor (ur. ok. 1540)
 8 lipca – Grzegorz XV, papież (ur. 1554)
 12 listopada – Jozafat Kuncewicz, unicki arcybiskup połocki, bazylianin, święty (ur. ok. 1580)

 data dzienna nieznana: 
 Hanshan Deqing – chiński mistrz chan (ur. 1545)
 Jan Zbigniew Ossoliński – sekretarz królewski, podkomorzy sandomierski, kasztelan małogoski i żarnowski, wojewoda podlaski i sandomierski, starosta czerski, nowomiejski i stobnicki

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 23 lutego
 Ostatki: 28 lutego
 Popielec: 1 marca
 Niedziela Palmowa: 9 kwietnia
 Wielki Czwartek: 13 kwietnia
 Wielki Piątek: 14 kwietnia
 Wielka Sobota: 15 kwietnia
 Wielkanoc: 16 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 17 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 25 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 4 czerwca
 Boże Ciało: 15 czerwca

Przypisy 

1623
1624



Wydarzenia w Polsce 

 11 lutego – w Warszawie rozpoczął obrady sejm nadzwyczajny.
 19 czerwca – rozpoczęła się bitwa pod Martynowem.
 20 czerwca:
 Tatarzy, którzy najechali wschodnie rubieże Polski docierając do Ziemi sanockiej, zostali pokonani pod Martynowem przez oddziały polskie pod dowództwem hetmana Stanisława Koniecpolskiego.
 otwarto pierwszą drukarnię w Warszawie.
 na polecenie króla Zygmunta III rozpoczęto budowę Zamku Ujazdowskiego w Warszawie
 epidemia w Warszawie
 Mający 9 lat Jan Albert Waza został biskupem warmińskim.

Wydarzenia na świecie 

 28 stycznia – na wyspie Saint Kitts założono pierwszą brytyjską kolonię na Karaibach.
 29 marca – do Ameryki Północnej przybyła pierwsza grupa kolonistów holenderskich.
 29 kwietnia – kardynał Armand Jean Richelieu został powołany przez króla Ludwika XIII na pierwszego ministra.
 8 maja – cesarz Ferdynand II Habsburg i król Węgier Gábor Bethlen podpisali w Wiedniu traktat pokojowy.
 8 czerwca – trzęsienie ziemi w Peru.
 10 czerwca – wojna trzydziestoletnia: Królestwo Francji, Królestwo Anglii i Republika Zjednoczonych Prowincji zawarły antyhabsburski traktat w Compiègne.

 Zawarte zostało szwedzko-duńskie porozumienie.

Urodzili się 
 25 grudnia – Angelus Silesius, śląski poeta religijny doby baroku (zm. 1677)
 data dzienna nieznana: 
 Stefan Potocki, starosta niżyński, polski dowódca wojskowy (ur. ok. 1624) (zm. 1648)

Zmarli 
 17 kwietnia – Maria Anna od Jezusa Navarro, hiszpańska mercedariuszka, mistyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1565)
 25 sierpnia:
 Straceni w Ōmura (Japonia) podczas prześladowań antykatolickich:
 Ludwik Baba, japoński tercjarz franciszkański, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. ?)
 Michał Carvalho, portugalski jezuita, misjonarz, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1579)
 Ludwik Sasada, japoński franciszkanin, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. ?)
 Ludwik Sotelo, hiszpański franciszkanin, misjonarz, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1574)
 Piotr od św. Katarzyny Vazquez, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1590)
 5 grudnia – Gaspard Bauhin (inaczej Casper Bauhin), szwajcarski lekarz, anatom i botanik (ur. 1560)
 28 grudnia – Karol Habsburg, syn Karola Styryjskiego, arcyksięcia Austrii, i Marii Anny Bawarskiej, która była siostrzenicą jego ojca (ur. 1590)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 15 lutego
 Ostatki: 20 lutego
 Popielec: 21 lutego
 Niedziela Palmowa: 31 marca
 Wielki Czwartek: 4 kwietnia
 Wielki Piątek: 5 kwietnia
 Wielka Sobota: 6 kwietnia
 Wielkanoc: 7 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 8 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 16 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 26 maja
 Boże Ciało: 6 czerwca

Przypisy 

1624
1625



Wydarzenia w Polsce 

 7 stycznia – w Warszawie rozpoczął obrady sejm zwyczajny.
 Styczeń – Kozacy zawarli przymierze z Szahin Girejem.
 27 czerwca – w Inflantach wylądował Gustaw II Adolf z 20 tys. żołnierzy 
lato - zaraza dotarła do Warszawy
 27 sierpnia – Szwedzi zdobyli Dorpat
 lato – Szwedzi zdobyli Kokenhausen i Mitawę 
 7 września – Szwedzi zdobyli zamek w Birżach
 27 września – Szwedzi zdobyli Bowsk
 24 lipca – mianowano pierwszego Naczelnego Pocztmistrza Wrocławia.
 6 listopada – została podpisana ordynacja kurukowska, ugoda gwarantująca amnestię powstańcom kozackim i redukująca do 6000 liczbę Kozaków rejestrowych.

Wydarzenia na świecie 

 27 marca – po śmierci ojca Karol I Stuart został królem Anglii, Szkocji i Irlandii.
 5 czerwca – wojna osiemdziesięcioletnia: wojska hiszpańskie zdobyły Bredę.
 13 czerwca – król Anglii Karol I Stuart poślubił Henriettę Marię Burbon.
 20 grudnia – założono miasto Hoogeveen w Holandii.
 Holender Hugo Grotius opublikował podstawy późniejszego prawa międzynarodowego – dzieło De iure belli ac pacis (O prawie wojny i pokoju).
 Holenderscy osadnicy zakładają miasto Nowy Amsterdam (dzisiejszy Nowy Jork) na wyspie Manhattan w Ameryce Północnej.

Urodzili się 
 8 czerwca – Giovanni Cassini, włoski astronom. (zm. 1712)
 13 sierpnia – Rasmus Bartholin, duński naukowiec. (zm. 1698).
 16 września – Grzegorz Barbarigo, włoski biskup katolicki, kardynał, święty (zm. 1697)
 1 listopada – Oliver Plunkett, prymas Irlandii, męczennik, święty katolicki (zm. 1681)

Zmarli 
 13 stycznia – Jan Brueghel, malarz flamandzki (ur. 1568)
13 lutego – Bartłomiej Nowodworski, najbardziej znany z polskich kawalerów maltańskich (ur. ok. 1552)
 7 marca – Johann Bayer, niemiecki astronom (ur. 1572)
 25 marca – Giambattista Marino, włoski poeta, główny przedstawiciel literatury włoskiego baroku (ur. 1569)
 27 marca – Jakub VI / I Stuart, król Szkocji i Anglii (ur. 1566)
 10 kwietnia – Michał de Sanctis, hiszpański zakonnik, święty katolicki (ur. 1591)
 30 kwietnia – Benedykt z Urbino, włoski kapucyn, błogosławiony katolicki (ur. 1560)
 15 lipca – Samuel Dambrowski, polski duchowny luterański, pisarz religijny (ur. 1577)
 19 sierpnia – Fryderyk Wilhelm cieszyński, książę cieszyński, ostatni legalny potomek Piastów górnośląskich (ur. 1601)
 16 listopada – Sofonisba Anguissola, włoska malarka-portrecistka epoki Renesansu (ur. 1532)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 6 lutego
 Ostatki: 11 lutego
 Popielec: 12 lutego
 Niedziela Palmowa: 23 marca
 Wielki Czwartek: 27 marca
 Wielki Piątek: 28 marca
 Wielka Sobota: 29 marca
 Wielkanoc: 30 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 31 marca
 Wniebowstąpienie Pańskie: 8 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 18 maja
 Boże Ciało: 29 maja

Przypisy 

1625
1629



Wydarzenia w Polsce 

 9 stycznia-20 lutego – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 12 lutego – wojna polsko-szwedzka: zwycięstwo Szwedów w bitwie pod Górznem.
 16-18 lutego – wojna polsko-szwedzka: odparcie pierwszego oblężenia Szwedów pod Toruniem bronionego przez załogę pod dowództwem płk Gerharda Doenhoffa i następnie rozbudowa fortyfikacji miasta.
 zawarto zawieszenie broni ze Szwedami trwające do 1 czerwca
 na tereny Polski dociera zaraza dziesiątkująca wojska polskie i szwedzkie
 25 czerwca – wojna polsko-szwedzka: wojska polskie (wspomagane przez posiłki cesarskie) pod dowództwem Stanisława Koniecpolskiego pokonały wojska szwedzkie w bitwie pod Trzcianą. Zniszczono wówczas niemal całą jazdę szwedzką.
 Wojska szwedzkie zdobyły Zamek w Kłajpedzie.
 26 września – zawarto sześcioletni rozejm w Starym Targu (Altmarku) kończący wojnę polsko-szwedzką (1626–1629).
 13 listopada-28 listopada – w Warszawie obradował sejm nadzwyczajny.
 Początek budowy Zamku Lubomirskich w Łańcucie.
 Flota polska odpłynęła do Wismaru.
 Reforma systemu podatkowego: zamiana poradlne na podymne (płacone od dymów = gospodarstw domowych).
 Powstał browar w Tychach.

Wydarzenia na świecie 

 6 marca – cesarz Niemiec Ferdynand II Habsburg wydał edykt restytucyjny, na mocy którego wszystkie biskupstwa przejęte od 1552 roku przez protestantów miały powrócić w ręce katolików.
 10 marca – król Anglii Karol I Stuart rozwiązał parlament i rozpoczął 11-letnie dyktatorskie rządy.
 22 maja – wojna trzydziestoletnia: podpisano traktat pokojowy w Lubece na mocy którego Dania wystąpiła z koalicji antyhabsburskiej.
 4 czerwca – holenderski galeon „Batavia” rozbił się u zachodnich wybrzeży Australii. Spośród 341 osób na pokładzie 301 udało się przedostać na okoliczne wyspy.
 20 czerwca – I wojna o Quebec: Anglicy zdobyli Québec.
 28 czerwca – wojna hugenocka we Francji: przywódca hugenotów Henryk de Rohan skapitulował w swej ostatniej twierdzy Alais i podpisał pokój łaski na warunkach zaproponowanych przez kardynała Armanda Jeana Richelieu.

 Nadanie nowego herbu miastu Gliwice przez cesarza Ferdynanda II.
 Początek jedenastoletniej tyranii Karola I w Anglii.

Urodzili się 
 9 marca – Sebastian Valfrè, włoski filipin, błogosławiony katolicki (zm. 1710)
 14 kwietnia – Christiaan Huygens, holenderski matematyk, fizyk oraz astronom (zm. 1695) 
 17 sierpnia – Jan III Sobieski, król Polski (zm. 1696)

Zmarli 
 19 stycznia – Abbas I Wielki, szach Persji z dynastii Safawidów (ur. 1571)
 5 maja – Szymon Szymonowic, polski poeta okresu renesansu (ur. 1558)
 13 lipca – Caspar Bartholin starszy, duński naukowiec (ur. 1585)
 15 listopada – Bethlen Gábor, król węgierski (ur. 1580)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 22 lutego
 Ostatki: 27 lutego
 Popielec: 28 lutego
 Niedziela Palmowa: 8 kwietnia
 Wielki Czwartek: 12 kwietnia
 Wielki Piątek: 13 kwietnia
 Wielka Sobota: 14 kwietnia
 Wielkanoc: 15 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 16 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 24 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 3 czerwca
 Boże Ciało: 14 czerwca

Przypisy 

1629
1630



Wydarzenia w Polsce 

 Marzec – wybuch powstania kozackiego, któremu przewodził Taras Fedorowicz.
 8 czerwca – hetman Koniecpolski zawarł z Kozakami ugodę perejasławską.

Wydarzenia na świecie 

 13 lutego – siedmiotysięczna ekspedycja holenderska wysłana przeciw Hiszpanii i Portugalii wylądowała w Pernambuco (udział Krzysztofa Arciszewskiego).
 4 maja – wojna persko-turecka: zwycięstwo wojsk tureckich w bitwie pod Mahidasztem.
 6 lipca – wojska szwedzkie pod dowództwem Gustawa II Adolfa wylądowały na Pomorzu i przyłączyły się do wojny trzydziestoletniej po stronie protestantów.
 17 września – założono Boston w Stanach Zjednoczonych.
 11 listopada – król Francji Ludwik XIII oddał władzę i pełnię zaufania swemu pierwszemu ministrowi kardynałowi Armandowi Jeanowi Richelieu; dzień ten w historii znany jest jako „dzień zawiedzionych”.
 Zdobycie Szczecina przez Szwedów
 Hiszpańscy jezuici uzyskali od papieża Urbana VIII wyłączność na organizowanie misji chrystianizacyjnych w Maroku.

Urodzili się 
 29 maja – Karol II Stuart, król Anglii i Szkocji (zm. 1685)
 20 sierpnia – Maria van Oosterwijk, holenderska malarka martwych natur (zm. 1693)
 5 grudnia - Zofia Augusta Holstein-Gottorp, księżna Anhalt-Zerbst (zm. 1680)

 data dzienna nieznana: 
 Feliks Kazimierz Potocki, hetman wielki koronny i kasztelan krakowski (zm. 1702)

Zmarli 
 26 stycznia – Henry Briggs, angielski matematyk i astronom (ur. 1561)
 26 lipca – Karol Emanuel I Wielki, książę Sabaudii (ur. 1562)
 20 września – Claudio Saracini, włoski kompozytor i śpiewak (ur. 1586)
 15 listopada – Johannes Kepler, niemiecki matematyk, fizyk i astronom (ur. 1571)

 data dzienna nieznana: 
 Esaias van de Velde, holenderski malarz (ur. 1587)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 7 lutego
 Ostatki: 12 lutego
 Popielec: 13 lutego
 Niedziela Palmowa: 24 marca
 Wielki Czwartek: 28 marca
 Wielki Piątek: 29 marca
 Wielka Sobota: 30 marca
 Wielkanoc: 31 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 1 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 9 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 19 maja
 Boże Ciało: 30 maja

1630
1635



Wydarzenia w Polsce 

 31 stycznia-17 marca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 Sejm zwyczajny w Warszawie uchwalił konstytucje regulujące stosunki pomiędzy szlachtą a duchowieństwem.
 Lipiec – koncentracja wojsk polskich przeciwko Szwedom.
 Sierpień – Powstanie Iwana Sulimy.
 12 września – w Sztumskiej Wsi zawarto rozejm polsko-szwedzki; zgodnie z jego postanowieniami Szwedzi wycofali się z portów i miast Pomorza oraz Prus Książęcych, pozostając jednak w Inflantach.
 21 listopada-9 grudnia – w Warszawie obradował sejm nadzwyczajny.
 Profesor Akademii Krakowskiej, Stanisław Rudłowski, po otrzymaniu probostwa św. Mikołaja na Wesołej, urządził tam pracownię fizyczną i obserwatorium astronomiczne.

Wydarzenia na świecie 

 23 kwietnia:
 w Bostonie powstała pierwsza publiczna szkoła na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych (Boston Latin School).
 przy ujściu rzeki Pocomoke miała miejsce pierwsza w historii bitwa na wodach śródlądowych Ameryki Północnej, w której koloniści z Maryland pokonali oddział z Wirginii.
 19 maja – Francja wypowiedziała wojnę Hiszpanii.
 30 maja – pokój w Pradze, kończący szwedzki okres wojny trzydziestoletniej.
 28 czerwca – Gwadelupa została kolonią francuską.
 9 października – władze Salem w kolonii Massachusetts skazały na banicję pastora Rogera Williamsa – reformatora religijnego, późniejszego założyciela Providence i obrońcę Indian.

Urodzili się 
 13 stycznia – Filip Jakub Spener, niemiecki luterański teolog i jeden z najbardziej znanych przedstawicieli pietyzmu, genealog (zm. 1705)
 25 stycznia – Daniel Casper von Lohenstein, niemiecki pisarz i poeta (zm. 1683)
 31 marca – Patrick Gordon, szkocki wojskowy w służbie szwedzkiej, polskiej i moskiewskiej (zm. 1699)
 18 lipca – Robert Hooke, angielski fizyk i przyrodnik (zm. 1703)

Zmarli 
 5 lutego – Joos de Momper, flamandzki malarz pejzażysta (ur. 1564)
 27 sierpnia – Lope de Vega, dramatopisarz hiszpańskiego baroku (ur. 1562)
 25 grudnia – Samuel de Champlain, francuski podróżnik, odkrywca, kolonizator Kanady (ur. 1567)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 15 lutego,
 Ostatki: 20 lutego,
 Popielec: 21 lutego,
 Niedziela Palmowa: 1 kwietnia,
 Wielki Czwartek: 5 kwietnia,
 Wielki Piątek: 6 kwietnia,
 Wielka Sobota: 7 kwietnia,
 Wielkanoc: 8 kwietnia,
 Poniedziałek Wielkanocny: 9 kwietnia,
 Wniebowstąpienie Pańskie: 17 maja,
 Zesłanie Ducha Świętego: 27 maja,
 Boże Ciało: 7 czerwca.

Przypisy 

1635
1636



Wydarzenia w Polsce 

 6 marca – upadek meteorytu we wsi Dąbrowa Łużycka.
 Sierpień – odbyła się tzw. czerniecka rada kozacka z udziałem Adama Kisiela.
 30 listopada – Jerzy Ossoliński otrzymał nominację na wojewodę sandomierskiego.

 Brak daty dziennej - Święty Kazimierz został ogłoszony patronem Litwy.

Wydarzenia na świecie 

 26 marca – założono uniwersytet w Utrechcie.
 Lipiec – Jerzy Ossoliński posłował do Ratyzbony na odbywający się tam sejm Rzeszy.
 4 lipca – zostało założone miasto Providence, obecnie stolica stanu Rhode Island.
 8 września – założenie Uniwersytetu Harvarda.
 4 października – wojna trzydziestoletnia: Szwecja pokonała pod Wittstock połączone siły cesarskie i saskie.
 22 grudnia – Ferdynand III został królem Niemiec.
 Grudzień – premiera Cyda Corneille'a.

 Zakaz kontaktów z kupcami europejskimi, z wyjątkiem Holendrów, i misjonarzami (początek izolacji Japonii od wpływów europejskich).

Urodzili się 
 6 maja - Laura Mancini, matka generała Ludwika Józefa de Vendôme (zm. 1657)
 17 maja – Edward Colman, angielski męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1678)
 5 sierpnia - Anna Sobieska, polska arystokratka, siostra Jana III Sobieskiego (zm. 1655)
 14 listopada – Pierre-Armand du Cambout de Coislin, francuski duchowny katolicki, biskup Orleanu, kardynał (zm. 1706)
 26 grudnia - Justina Siegmundin, niemiecka akuszerka samouk (zm. 1705)

Data dzienna nieznana: 
 Wilhelm Ireland, angielski jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1679)
 Jan Chryzostom Pasek, polski pamiętnikarz (zm. 1701)
 najprawdopodobniej również Lodovico Burnacini, wiedeński architekt i projektant scen teatralnych, z pochodzenia Włoch, zm. 12 grudnia 1707

Zmarli 
 28 marca − Marcin Kazanowski, hetman polny koronny, wojewoda podolski, kasztelan halicki (ur. 1563)
 27 czerwca – Masamune Date (jap. 伊達政宗), japoński samuraj (ur. 1567)
 9 grudnia − Fabian Birkowski, polski pisarz (ur. 1566)
 data dzienna nieznana: 
 Giovanni Attard – maltański architekt, inżynier wojskowy oraz rzeźbiarz (ur. ok. 1570)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 31 stycznia
 Ostatki: 5 lutego
 Popielec: 6 lutego
 Niedziela Palmowa: 16 marca
 Wielki Czwartek: 20 marca
 Wielki Piątek: 21 marca
 Wielka Sobota: 22 marca
 Wielkanoc: 23 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 24 marca
 Wniebowstąpienie Pańskie: 1 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 11 maja
 Boże Ciało: 22 maja

Przypisy 

1636
1637



Wydarzenia w Polsce 

 20 stycznia-4 marca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 3 czerwca-18 czerwca – w Warszawie obradował sejm nadzwyczajny.
 12 września – w Warszawie odbył się ślub króla Władysława IV Wazy i Cecylii Renaty Habsburżanki.
 13 września – Cecylia Renata, żona Władysława IV Wazy, została koronowana w katedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie.
 Sierpień – początek powstania kozackiego pod wodzą Pawluka i Ostrzanina.
 16 grudnia – wojska polskie rozbiły pod Kumiejkami kozackie oddziały powstańcze Pawła Pawluka.
 24 grudnia – Bohdan Chmielnicki podpisał akt kapitulacji powstania Pawluka.
 Lębork i Bytów wcielone zostały do Prus Królewskich.
 Odbyła się pierwsza udokumentowana piesza pielgrzymka z Kalisza na Jasną Górę.

Wydarzenia na świecie 

 3 lutego – załamanie się rynku spekulacji cebulkami tulipanów w Holandii.
 15 lutego – król Niemiec Ferdynand III został koronowany na cesarza rzymskiego.
 18 lutego – wojna osiemdziesięcioletnia: zwycięstwo okrętów hiszpańskich nad anglo-holenderskimi w bitwie koło Lizard Point.
 26 maja – wojna z Pekotami: oddział milicji kolonialnej z Connecticut i sprzymierzonych z nią Indian dokonał masakry około 500 Pekotów w ich wiosce obronnej Fort Mystic.
 11 października – wojna osiemdziesięcioletnia: książę Fryderyk Henryk Orański odbił po oblężeniu zajmowaną przez Hiszpanów Bredę.

Urodzili się 
 12 marca - Anna Hyde, pierwsza żona późniejszego króla Anglii i Szkocji Jakuba II Stuarta (zm. 1671)
 24 maja – Sigismondo Caula, włoski malarz i rzeźbiarz (zm. 1724)
 7 grudnia – Bernardo Pasquini, kompozytor (zm. 1710)
 data dzienna nieznana: 
 Jan Plessington, angielski duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1679)

Zmarli 
 10 marca − Bogusław XIV – ostatni książę zachodniopomorski (ur. 1580)
 6 sierpnia − Ben Jonson, angielski pisarz (ur. 1572)
 17 lipca − Jan Tęczyński ostatni męski potomek tej linii rodowej (ur. 1579)
 24 września – Antoni Gonzalez, hiszpański dominikanin, misjonarz na Dalekim Wschodzie, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1593)
 29 września:
 Wilhelm Courtet, francuski dominikanin, misjonarz na Dalekim Wschodzie, męczennik, święty katolicki (ur. 1590)
 Michał de Aozaraza, hiszpański dominikanin, misjonarz na Dalekim Wschodzie, męczennik, święty katolicki (ur. 1598)
 Łazarz z Kioto, japoński męczennik, święty katolicki (ur. ?)
 Wawrzyniec Ruiz, filipiński męczennik, ofiara prześladowań w Japonii, święty katolicki (ur. ok. 1600)
 Wincenty od Krzyża Shiwozuka, japoński dominikanin, męczennik, święty katolicki (ur. ?)
 7 października – Wiktor Amadeusz I – książę Sabaudii (ur. 1587)
 26 listopada – Humilis z Bisignano, włoski franciszkanin, święty katolicki (ur. 1582)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 19 lutego
 Ostatki: 24 lutego
 Popielec: 25 lutego
 Niedziela Palmowa: 5 kwietnia
 Wielki Czwartek: 9 kwietnia
 Wielki Piątek: 10 kwietnia
 Wielka Sobota: 11 kwietnia
 Wielkanoc: 12 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 13 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 21 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 31 maja
 Boże Ciało: 11 czerwca

Przypisy 

1637
1639



Wydarzenia w Polsce 

 5 października-16 listopada – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.

 1 czerwca – obrączkowe zaćmienie Słońca widoczne w północnej Polsce.
 Zamieszki na tle religijnym w Wilnie. Kalwini zostali zmuszeni do opuszczenia miasta; zburzono ich zbór przy ulicy Świętomichalskiej.

Wydarzenia na świecie 

 3 marca – brytyjscy osadnicy założyli Taunton (Massachusetts), jedną z najstarszych osad w Ameryce Północnej.
 14 kwietnia – wojna trzydziestoletnia: zwycięstwo Szwedów nad armią sasko-austriacką w bitwie pod Chemnitz.
 22 kwietnia – bulla papieża Urbana VIII zniosła wszelkiego rodzaju niewolnictwo w Ameryce Południowej.
 8 maja – William Coddington założył miasto Newport w stanie Rhode Island.
 17 maja – Persja i Imperium Osmańskie zawarły Traktat w Kasr-e Szirin.
 17-19 sierpnia – wojna trzydziestoletnia: bitwa pod Dunkierką.
 22 sierpnia – Anglicy założyli w Indiach faktorię handlową Madras.
 31 października – wojna osiemdziesięcioletnia: stoczono bitwę morską na płyciźnie Downs.
 4 grudnia – Jeremiah Horrocks zaobserwował przewidziane przez siebie przejście Wenus na tle tarczy Słońca.
 Po raz pierwszy do pomiaru wysokości opadów użyto deszczomierza.

Urodzili się 
 20 marca − Iwan Mazepa, szlachcic, dyplomata, hetman Ukrainy Lewobrzeżnej (zm. 1709)
 27 maja - Laura Martinozzi, księżna Modeny i Reggio (zm. 1687)
 22 grudnia − Jean Baptiste Racine, francuski dramaturg (zm. 1699)

 data dzienna nieznana: 
 Jan Stanisław Zbąski, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (zm. 1697)

Zmarli 
 20 stycznia − Mustafa I, sułtan turecki (ur. 1592)
 18 lipca – Bernard, książę sasko-weimarski, landgraf Turyngii (ur. 1604)
 20 sierpnia − Martin Opitz, niemiecki poeta i teoretyk literatury (ur. 1597)
 28 października − Stefano Landi, włoski kompozytor (ur. 1587)
 3 listopada – Marcin de Porrès, dominikanin, święty katolicki (ur. 1579)

Zdarzenia astronomiczne 
 1 czerwca –częściowe zaćmienie Słońca.
 4 grudnia – przejście Wenus na tle tarczy słonecznej

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 3 marca
 Ostatki: 8 marca
 Popielec: 9 marca
 Niedziela Palmowa: 17 kwietnia
 Wielki Czwartek: 21 kwietnia
 Wielki Piątek: 22 kwietnia
 Wielka Sobota: 23 kwietnia
 Wielkanoc: 24 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 25 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 2 czerwca
 Zesłanie Ducha Świętego: 12 czerwca
 Boże Ciało: 23 czerwca

Przypisy 

1639
1641



Wydarzenia w Polsce 

 20 sierpnia-4 października – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.

 Władysław IV Waza odebrał ostatni hołd lenny z Prus Książęcych.

Wydarzenia na świecie 

 29 czerwca – wojna trzydziestoletnia: bitwa pod Wolfenbüttel.
 22 listopada – Wielka Remonstracja (Grand Remonstrance) – dokument opracowany przez parlament angielski, który żądał, by doradcami króla byli wyłącznie ludzie akceptowani przez parlament. Jego preambuła wyszczególniała nadużycia władzy królewskiej oraz ich konsekwencje dla państwa. Został odrzucony, co przyśpieszyło wybuch wojny domowej.
 26 listopada – Irlandzka wojna konfederacka: bitwa pod Julianstown.

Urodzili się 
 2 lutego – Klaudiusz de la Colombière, francuski jezuita, święty katolicki (zm. 1682)
 maj − Juan Núñez de la Peña, hiszpański historyk (zm. 1721)
 28 czerwca − Maria Kazimiera d’Arquien, królowa Polski, żona Jana III Sobieskiego (zm. 1716)
 30 lipca − Regnier de Graaf, holenderski lekarz, anatom i fizjolog (zm. 1673)

Zmarli 
 3 stycznia − Jeremiah Horrocks, angielski astronom i duchowny (ur. 1618)
 27 stycznia − Marcin Wadowita, polski teolog, pisarz religijny, profesor, wicekanclerz i dziekan wydziału teologii Akademii Krakowskiej (Uniwersytetu Jagiellońskiego) (ur. ok. 1567)
 6 kwietnia − Domenichino, włoski malarz i rysownik okresu baroku (ur. 1581)
 10 maja − Johan Banér, szwedzki feldmarszałek podczas wojny trzydziestoletniej (ur. 1596)
 6 lipca – Ludwik Burbon-Soissons, jedyny syn Karola Burbona (ur. 1604)
 10 września – Ambroży Edward Barlow, angielski benedyktyn, męczennik, święty katolicki (ur. 1585)
 21 listopada − Jan Kasper I von Stadion, administrator urzędu wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego w latach 1627–1641 (ur. 1567)
 9 grudnia − Antoon van Dyck, flamandzki malarz epoki późnego baroku, jeden z najznakomitszych mistrzów niderlandzkich (ur. 1599)
 13 grudnia – Joanna de Chantal, francuska zakonnica, założycielka wizytek, święta katolicka (ur. 1572)

 data dzienna nieznana: 
 Krzysztof Bobola, poeta (ur. 1604)
 Jacob de Gheyn III, miedziorytnik (ur. 1596)
 Jan Lipski, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, biskup chełmiński, referendarz wielki koronny (ur. 1589)
 Adam van Noort, malarz flamandzki, manierysta (ur. 1562)
 Jan van de Velde, rytownik (ur. 1593)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 7 lutego
 Ostatki: 12 lutego
 Popielec: 13 lutego
 Niedziela Palmowa: 24 marca
 Wielki Czwartek: 28 marca
 Wielki Piątek: 29 marca
 Wielka Sobota: 30 marca
 Wielkanoc: 31 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 1 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 9 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 19 maja
 Boże Ciało: 30 maja

Przypisy 

1641
1644



Wydarzenia w Polsce 

 30 stycznia – hetman wielki koronny Stanisław Koniecpolski oraz książę Jeremi Wiśniowiecki pobili przeważające siły tatarskie Tuhaj-beja w bitwie pod Ochmatowem.
 16 września – pożar strawił większą część Kostrzyna.
 24 listopada – ustawiono figurę króla na kolumnie Zygmunta III Wazy w Warszawie.

Wydarzenia na świecie 

 30 stycznia – bitwa pod Ochmatowem.
 29 marca – angielska wojna domowa: w bitwie pod Cheriton wojska parlamentarne pokonały rojalistów.
 29 czerwca – angielska wojna domowa: Karol I Stuart pokonał siły Parlamentu w bitwie pod Cropredy Bridge.
 2 lipca – angielska wojna domowa: bitwa na Marston Moor, wojska Cromwella rozgromiły wojska zwolenników króla Anglii Karola I.
 11 lipca – wojna duńsko-szwedzka: bitwa morska pod Kolberger Heide.
 3, 5 i 9 sierpnia – wojna trzydziestoletnia: bitwa pod Fryburgiem.
 9 sierpnia–15 września – konklawe zakończone wyborem na papieża Innocentego X.
 2 września – angielska wojna domowa: bitwa pod Lostwithiel.
 13 października – wojna duńsko-szwedzka: bitwa w cieśninie Fehmarn.
 27 października – angielska wojna domowa: siły Parlamentu pokonały Rojalistów w bitwie pod Newbury.
 23 listopada:
 wojna trzydziestoletnia: wojska szwedzkie pod wodzą marszałka Lennarta Torstenssona pokonały armię cesarską w bitwie pod Jüterbogiem.
 angielski pisarz i poeta John Milton opublikował traktat przeciwko cenzurze dzieł drukowanych Areopagitica.
 18 grudnia – królowa Szwecji Krystyna Waza przejęła faktyczną władzę w dniu swych 18-tych urodzin.
 Najazd Mandżurów na Chiny i założenie dynastii Qing (Mandżurskiej)

Urodzili się 
 10 stycznia – Louis-François de Boufflers, marszałek Francji (zm. 1711)
 16 czerwca – Henrietta Anna Stuart, Księżna Orleanu (zm. 1670)
 12 sierpnia – Heinrich Ignaz Biber, austriacki kompozytor (zm. 1704)
 16 sierpnia – François-Timoléon de Choisy, francuski pisarz (zm. 1724)
 25 września – Ole Romer, duński astronom (zm. 1710)
 14 października – William Penn, kwakier angielski, założyciel Pensylwanii (zm. 1718)
 25 listopada – Franciszek de Posadas, hiszpański dominikanin, błogosławiony katolicki (zm. 1713)

Zmarli 
 15 marca – Luiza Julianna Orańska, księżniczka orańska, (ur. 1576)
 24 marca – Cecylia Renata Habsburżanka, królowa polska, pierwsza żona Władysława IV Wazy (ur. 1611)
 26 lipca – Andrzej z Phú Yên, wietnamski męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1625 lub 1626)
 29 lipca – papież Urban VIII (ur. 1568)
 6 października – Elżbieta de France, królowa Hiszpanii i Portugalii (ur. 1602)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 4 lutego
 Ostatki: 9 lutego
 Popielec: 10 lutego
 Niedziela Palmowa: 20 marca
 Wielki Czwartek: 24 marca
 Wielki Piątek: 25 marca
 Wielka Sobota: 26 marca
 Wielkanoc: 27 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 28 marca
 Wniebowstąpienie Pańskie: 5 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 15 maja
 Boże Ciało: 26 maja

1644
1646



Wydarzenia w Polsce 
 styczeń - posiłkowa wyprawa oddziałów polskich na ziemie moskiewskie

 10 marca – król Władysław IV Waza ożenił się z księżniczką francuską Marią Ludwiką Gonzagą de Nevers.
 15 lipca – została koronowana Ludwika Maria Gonzaga, żona Władysława IV Wazy, potem Jana Kazimierza.
 25 października-7 grudnia – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 Krzysztof Arciszewski powrócił do Polski i przyjął ponowioną przez króla Władysława IV Wazę propozycję objęcia dowództwa artylerii koronnej.

Wydarzenia na świecie 

 16 lutego – angielska wojna domowa: bitwa pod Torrington.
 24 kwietnia – została zawarta Unia użhorodzka między wyznawcami prawosławia na Zakarpaciu a kościołem katolickim.
 26 maja – wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty weneckiej w bitwie w Cieśninie Dardanelskiej.
 1 czerwca – Brema uzyskała status wolnego miasta Rzeszy.
 22 listopada – wojska francuskie pod dowództwem hrabiego Harcourt zdobyły po długim oblężeniu Lleidę.

 W Anglii George Fox założył Towarzystwo Przyjaciół.

Urodzili się 
 23 lutego – Tsunayoshi Tokugawa (jap. 徳川綱吉), piąty siogun z dynastii Tokugawa (zm. 1709)
 15 kwietnia – Chrystian V Oldenburg, król Danii i Norwegii (zm. 1699)
 20 kwietnia – Charles Plumier, francuski zakonnik minimita, botanik i podróżnik (zm. 1704) 
 5 czerwca – Elena Cornaro Piscopia, włoska matematyczka i filozofka, pierwsza kobieta, która otrzymała stopień naukowy doktora (zm. 1684)
 1 lipca – Gottfried Leibniz, niemiecki matematyk i filozof (zm. 1716)
 8 sierpnia – Godfrey Kneller, angielski malarz pochodzenia niemieckiego (ur. 1723)
 19 sierpnia – John Flamsteed, angielski astronom (ur. 1719)

Zmarli 
 11 marca – Stanisław Koniecpolski, hetman wielki koronny (ur. 1591)
 19 marca – Kasper Działyński, sekretarz królewski, biskup chełmiński (ur. 1597)
 13 maja – Maria Anna Habsburg, księżniczka hiszpańska, królowa węgierska i czeska, cesarzowa Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1606)
 22 czerwca – Mieczysław Mleczko ze Szkopów, dworzanin i sekretarz królewski (ur. 1604)
 7 sierpnia – Marcin od św. Feliksa, angielski franciszkanin, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1602)
 18 października – Izaak Jogues, francuski jezuita, misjonarz w Kanadzie, męczennik, święty katolicki (ur. 1607)
 19 października – Jan de Lalande, francuski jezuita, misjonarz w Kanadzie, męczennik, święty katolicki (ur. ?)

 data dzienna nieznana: 
 Wojciech Dębołęcki – franciszkanin, pisarz i kompozytor (data przybliżona) (ur. ok. 1585)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 8 lutego
 Ostatki: 13 lutego
 Popielec: 14 lutego
 Niedziela Palmowa: 25 marca
 Wielki Czwartek: 29 marca
 Wielki Piątek: 30 marca
 Wielka Sobota: 31 marca
 Wielkanoc: 1 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 2 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 10 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 20 maja
 Boże Ciało: 31 maja

Przypisy 

1646
1650



Wydarzenia w Polsce 

 13 stycznia – w Warszawie obrady zakończył sejm zwyczajny.
 13 stycznia – Wejherowo otrzymało prawa miejskie.
 21 listopada-24 grudnia – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.

Wydarzenia na świecie 

 27 kwietnia – powstanie rojalistów w Szkocji: bitwa pod Carbisdale.
 1 maja – przebywający na wygnaniu król Anglii Karol II Stuart i przedstawiciele szkockiego ugrupowania Covenanters podpisali Traktat z Bredy.
 10 maja – kampania Cromwella w Irlandii: klęska Irlandczyków w bitwie pod Macroom.
 21 czerwca – kampania Cromwella w Irlandii: zwycięstwo wojsk parlamentu w bitwie pod Scarrifholis.
 3 września – angielska wojna domowa: siły angielskiego parlamentu pod wodzą Olivera Cromwella pokonały szkockich rojalistów w bitwie pod Dunbar.
 20 października – uroczysta koronacja Krystyny na królową Szwecji.
 Uzyskanie niepodległości przez Oman.
 Pod względem liczby mieszkańców Konstantynopol (ludność: 700 tys.) wyprzedził Pekin i stał się największym miastem świata.

Zdarzenia astronomiczne 
 8 kwietnia – częściowe zaćmienie Słońca.

Urodzili się 
 2 lutego – Benedykt XIII (Vincenzo Maria Orsini de Gravina), papież (zm. 1730)
 23 listopada – Józef Oriol, kataloński duchowny katolicki, święty (zm. 1702)
 5 grudnia - Adriana Spilberg, holendersko-niemiecka malarka (zm. ?

Zmarli 
 17 stycznia:
 Tomasz Dolabella, malarz włoski, jeden z głównych twórców malarstwa barokowego w Polsce (ur. ok. 1570)
 Virginia de Leyva, księżniczka Monzy, benedyktynka (ur. 1575)
 11 lutego – Kartezjusz, francuski matematyk i filozof (ur. 1596)
 1 kwietnia – Zofia Czeska, polska zakonnica, założycielka prezentek, błogosławiona katolicka (ur. 1584)
 19 czerwca – Matthäus Merian, szwajcarski miedziorytnik, księgarz i wydawca map (ur. 1593)
 9 sierpnia – Jerzy Ossoliński, polski dyplomata, kanclerz wielki koronny (ur. 1595)
 26 października – Fernando de Alva Ixtlilxochitl, uznawany za największego meksykańskiego historyka (ur. 1568)
 31 grudnia – Dorgon, książę mandżurski, autor mandżurskiego podboju Chin, regent, pośmiertnie honorowy cesarz (zm. 1612)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 24 lutego
 Ostatki: 1 marca
 Popielec: 2 marca
 Niedziela Palmowa: 10 kwietnia
 Wielki Czwartek: 14 kwietnia
 Wielki Piątek: 15 kwietnia
 Wielka Sobota: 16 kwietnia
 Wielkanoc: 17 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 18 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 26 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 5 czerwca
 Boże Ciało: 16 czerwca

Przypisy 

1650
1658



Wydarzenia w Polsce 

 2 lipca – potop szwedzki: rozpoczęło się oblężenie zajętego przez Szwedów Torunia.
 16 września – zawarto ugodę hadziacką między Rzecząpospolitą a przywódcami kozackimi.
 21 października – po klęsce w bitwie pod Werkami hetman polny litewski Wincenty Aleksander Gosiewski został wzięty do niewoli przez dowodzącego moskiewskimi wojskami Jurija Dołgorukowa.
 14 grudnia – polska kawaleria pod wodzą Czarnieckiego przeprawiła się przez cieśninę morską w Danii. Wydarzenie opisane przez Jana Chryzostoma Paska zostało uwiecznione w polskim hymnie narodowym.
 25 grudnia - polscy towarzysze pancerni i dragoni pod dowództwem Stefana Czarnieckiego zdobyli obsadzony przez Szwedów duński zamek Sønderborg
 30 grudnia – potop szwedzki: po półrocznym oblężeniu skapitulował szwedzki garnizon w Toruniu.

 ustawą sejmową pod karą śmierci nakazano braciom polskim w ciągu 3 lat przejść na katolicyzm lub opuścić Polskę.

Wydarzenia na świecie 

 26 lutego – królowie Danii i Szwecji podpisali traktat z Roskilde kończący wojnę duńsko-szwedzką (8 marca według kalendarza gregoriańskiego).
 14 czerwca – wojna francusko-hiszpańska: zwycięstwo Francuzów w bitwie pod Dunkierką.
 18 lipca – Leopold I Habsburg został cesarzem rzymskim.
 8 listopada – wojna duńsko-szwedzka: zwycięstwo floty holenderskiej nad szwedzką w bitwie w Sundzie.
 20 grudnia – II wojna północna: w Waliesar podpisano szwedzko-rosyjski traktat rozejmowy.
 23 grudnia – II wojna północna: dywizja Stefana Czarnieckiego zaatakowała szwedzką twierdzę Koldynga, która skapitulowała po dwóch dniach oblężenia.

 Jan Swammerdam, holenderski przyrodnik i lekarz, pierwszy zaobserwował i opisał krwinki u żab.

Urodzili się 
 1 stycznia - Baltazar Wilksycki, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy poznański (zm. 1729)
 22 kwietnia – Giuseppe Torelli, włoski skrzypek i kompozytor epoki późnego baroku (zm. 1709)
 22 lipca - Gabriel Bömeln, prawnik i dyplomata, burmistrz Gdańska (zm. 1740)
 5 października – Maria z Modeny, królowa Anglii i Szkocji, żona Jakuba II Stuarta (zm. 1718)
 21 listopada – Jan Gotfryd Rösner, burmistrz Torunia, kupiec, czołowa postać tzw. tumultu toruńskiego (zm. 1724)
 30 listopada - Jan Joachim Tarło, polski duchowny katolicki, jezuita, biskup kijowski i poznański (zm. 1732)

Zmarli 
 3 września – Oliver Cromwell, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii, dowódca armii parlamentarzystów podczas wojny domowej w Anglii w 1642 roku (ur. 1599)
 6 grudnia – Baltasar Gracián, hiszpański prozaik i pisarz polityczny, ksiądz, jezuita (ur. 1601)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 28 lutego
 Ostatki: 5 marca
 Popielec: 6 marca
 Niedziela Palmowa: 14 kwietnia
 Wielki Czwartek: 18 kwietnia
 Wielki Piątek: 19 kwietnia
 Wielka Sobota: 20 kwietnia
 Wielkanoc: 21 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 22 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 30 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 9 czerwca
 Boże Ciało: 20 czerwca

Przypisy

Bibliografia 
 

1658
1659



Wydarzenia w Polsce 

 7–8 lipca – wojna polsko-rosyjska: armia polsko-kozacko-tatarska pod wodzą Iwana Wyhowskiego zwyciężyła wojska rosyjskie w bitwie pod Konotopem.
 26 października – potop szwedzki: zwycięstwo polskie w bitwie pod Gdańską Głową.
 22 grudnia – potop szwedzki: skapitulowała szwedzka załoga twierdzy Gdańska Głowa.
 24 grudnia – wojna polsko-rosyjska: wojska rosyjskie po przekroczeniu Bugu zdobyły Zabłudów i wymordowały chroniących się w kościele mieszkańców.

Wydarzenia na świecie 

 14 stycznia – wojna hiszpańsko-portugalska: zwycięstwo wojsk portugalskich w bitwie pod Elvas.
 11 lutego – wojna duńsko-szwedzka: oblegająca Kopenhagę armia szwedzka ruszyła do szturmu, jednak została odparta z pomocą holenderskich marynarzy.
 25 maja – Richard Cromwell ustąpił ze stanowiska Lorda Protektora Anglii i Szkocji.
 7 listopada – podpisano pokój pirenejski kończący wojnę francusko-hiszpańską.
 24 listopada – wojna duńsko-szwedzka: bitwa pod Nyborgiem.

 Skuteczna obrona Szczecina, obleganego przez wojska brandenburskie.
 Molier wystawił Pocieszne wykwintnisie.

Urodzili się 
 13 stycznia – Johann Arnold Nering, niemiecki architekt (zm. 1695)
 styczeń – Jacob Roggeveen, żeglarz holenderski
 18 lipca – Hyacinthe Rigaud, malarz francuski
 10 września – Anton Ignaz Müntzer, niemiecki duchowny katolicki, biskup pomocniczy wrocławski (zm. 1714)

Zmarli 
 27 lutego – Henry Dunster, amerykański duchowny, pedagog, prezydent uniwersytetu harwardzkiego
 kwiecień – Wojciech Węgierski, protestancki kaznodzieja, kronikarz i poeta (ur. 1602)
 22 sierpnia – Michał Piotr Boym, polski jezuita, misjonarz i badacz Chin
 23 września – Bogusław Leszczyński, podskarbi wielki koronny, podkanclerzy koronny
 1 października – Jan de Palafox y Mendoza, hiszpański błogosławiony Kościoła katolickiego (ur. 1600)
 10 października – Abel Tasman, żeglarz holenderski (ur. 1603)
 31 grudnia – Alan de Solminhac, biskup, opat, kanonik regularny, błogosławiony (ur. 1593)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 20 lutego
 Ostatki: 25 lutego
 Popielec: 26 lutego
 Niedziela Palmowa: 6 kwietnia
 Wielki Czwartek: 10 kwietnia
 Wielki Piątek: 11 kwietnia
 Wielka Sobota: 12 kwietnia
 Wielkanoc: 13 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 14 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 22 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 1 czerwca
 Boże Ciało: 12 czerwca

1659
1661



Wydarzenia w Polsce 

 3 stycznia – ukazał się pierwszy numer „Merkuriusza Polskiego”, najstarszej polskiej gazety.
 20 stycznia – król Jan II Kazimierz Waza założył Akademię Lwowską.
 3 maja – Jan Heweliusz przeprowadził obserwację przejścia Merkurego na tle tarczy Słońca.
 17 maja – Żory: wielki pożar miasta, spłonął m.in. drewniany kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.
 4 listopada – wojna polsko-rosyjska: wygrana wojsk polsko-litewskich podczas bitwy pod Kuszlikami.

Wydarzenia na świecie 

 30 stycznia – dwa lata po śmierci Olivera Cromwella jego ciało zostało wywleczone z grobu i publicznie powieszone.
 23 kwietnia – Karol II Stuart został koronowany na króla Anglii.
 5 czerwca – Isaac Newton zapisał się do Kolegium św. Trójcy uniwersytetu w Cambridge.
 11 czerwca – w trzęsieniu ziemi w wenezuelskim Caracas zginęło około 200 osób.
 21 czerwca – podpisano traktat pokojowy w Kardis kończący wojnę rosyjsko-szwedzką.
 23 czerwca – Portugalia przekazała Anglii Bombaj i Tanger jako posag poślubionej przez króla Karola II Stuarta księżniczki Katarzyny, siostry króla Alfonsa VI.
 27 sierpnia – wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty wenecko-maltańskiej w bitwie morskiej pod Milos.
 30 grudnia – spłonął zamek Drottningholm pod Sztokholmem.
 Ludwik XIV założył Narodową Akademię Muzyki i Tańca.

Zdarzenia astronomiczne 
 30 marca – częściowe zaćmienie Słońca.

Urodzili się 
 7 stycznia – Maria od Aniołów, włoska karmelitanka, błogosławiona katolicka (zm. 1717)
 30 stycznia – Charles Rollin, francuski pedagog, rektor Sorbony (zm. 1741)
 1 czerwca - Ludwik Bartłomiej Załuski, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy przemyski, biskup płocki (zm. 1721)
 9 czerwca – Fiodor III Romanow, car Rosji (zm. 1682)
 4 listopada – Karol III Filip, elektor Palatynatu (zm. 1742)
 6 listopada – Fiodor Apraksin, admirał rosyjski (zm. 1728)

Zmarli 
 9 marca – Jules Mazarin, francuski kardynał i polityk (ur. 1602)
 sierpień – Gerard Houckgeest, niderlandzki malarz (ur. 1600)
 24 listopada – Zheng Zhilong, chiński pirat i polityk (ur. 1604)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 24 lutego
 Ostatki: 1 marca
 Popielec: 2 marca
 Niedziela Palmowa: 10 kwietnia
 Wielki Czwartek: 14 kwietnia
 Wielki Piątek: 15 kwietnia
 Wielka Sobota: 16 kwietnia
 Wielkanoc: 17 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 18 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 26 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 5 czerwca
 Boże Ciało: 16 czerwca

Przypisy 

1661
1662



Wydarzenia w Polsce 

 9 sierpnia – silne trzęsienie ziemi w Tatrach, w wyniku którego zginęło wiele osób. Według legend zniszczeniu uległ wówczas wierzchołek Sławkowskiego Szczytu.
 29 listopada – hetman polny litewski Wincenty Aleksander Gosiewski zginął w zamachu zorganizowanym przez członków Związku Braterskiego.
 Hetman polny koronny Andrzej Potocki założył na Pokuciu miasto Stanisławów.
 Rakoniewice otrzymały prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 1 lutego – armia chińska pod dowództwem Koxingi zdobyła ostatni broniony przez Holendrów fort na Tajwanie, wypierając ich z wyspy.
 25 lipca – wybuchło powstanie moskiewskie.
 29 września – VI wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty weneckiej w bitwie pod Kos.

Urodzili się 
 30 kwietnia – Maria II Stuart, królowa Anglii, Szkocji i Irlandii (zm. 1694)
 11 lipca – Maksymilian II Emanuel, elektor bawarski (zm. 1726)
 13 sierpnia – Łukasz Jacek Czermiński, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy przemyski (zm. 1717)
 18 listopada - Anna Elżbieta Francuska, francuska królewna (zm. 1662)

Zmarli 
 13 lutego – Elżbieta Stuart, księżniczka szkocka, elektorka Palatynatu Reńskiego, królowa Czech (ur. 1596)
 2 kwietnia – Kasper Drużbicki SJ, prekursor kultu Serca Jezusowego (ur. 1590)
 19 sierpnia – Blaise Pascal, francuski przyrodnik, matematyk, filozof i fizyk (ur. 1623)
 22 września – John Biddle, słynny teolog i kaznodzieja angielski (ur. 1615)
 20 listopada – Leopold Wilhelm Habsburg, gubernator hiszpańskich Niderlandów (ur. 1614)
 29 listopada – Wincenty Aleksander Gosiewski, hetman polny litewski (ur. ok. 1620)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 16 lutego
 Ostatki: 21 lutego
 Popielec: 22 lutego
 Niedziela Palmowa: 2 kwietnia
 Wielki Czwartek: 6 kwietnia
 Wielki Piątek: 7 kwietnia
 Wielka Sobota: 8 kwietnia
 Wielkanoc: 9 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 10 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 18 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 28 maja
 Boże Ciało: 8 czerwca

1662