1899



Wydarzenia w Polsce 

 27 marca – w Warszawie założono pierwsze stowarzyszenie elektrotechniczne.
 22 kwietnia – położono kamień węgielny pod budowę Hotelu Bristol w Warszawie.
 12 maja – w Grudziądzu wyjechał na trasę pierwszy tramwaj elektryczny.
 20 maja – została otwarta Kolej Nadzalewowa Elbląg–Braniewo.
 31 maja – powstało Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.
 7 czerwca – uruchomiono KWK „Grodziec” w Będzinie.
 20 czerwca – w Gdańsku otwarto nieistniejący już Continental Hotel.
 15 lipca – odbył się ślub Józefa Piłsudskiego i Marii Juszkiewicz.
 Wrzesień – powstała największa w Polsce fabryka celulozy we Włocławku, która upadła w maju 1994 (Fabryka Celulozy – Włocławek).
 Październik – rada miejska w Bielsku opublikowała przygotowany przez Maxa Fabianiego plan regulacji urbanistycznej miasta.
 25 października – otwarto linię kolejową Chabówka –Zakopane, jako odnogę od Kolei Transwersalnej umożliwiającą bezpośrednie połączenie kolejowe z Wiednia i Krakowa do Zakopanego.
 1 listopada – otwarto linę kolejową Łeba–Lębork.
 26 listopada – otwarto Muzeum Przemysłu Artystycznego i Starożytności we Wrocławiu.
 22 grudnia – otwarcie linii kolejowej Stryj – Chodorów (dł. 40,64 km), należącej do Austriackich Linii Kolejowych.
 23 grudnia – uruchomiono wodociągi miejskie w Grudziądzu.
 Wprowadzenie do szkół średnich obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego i opieki lekarza szkolnego, na wniosek Henryka Jordana.
 Rozpoczęto wydawać w Łodzi pierwsze fachowe czasopismo medyczno-społeczno „Czasopismo Lekarskie”.

Wydarzenia na świecie 

 17 stycznia – Wyspa Wake stała się terytorium zależnym Stanów Zjednoczonych.
 19 stycznia – Wielka Brytania i Egipt podpisały konwencję o kondominium (wspólnych rządach) w Sudanie.
 23 stycznia – Emilio Aguinaldo został pierwszym prezydentem Filipin.
 4 lutego:
 na Filipinach wybuchło antyamerykańskie powstanie pod wodzą Emilio Aguinaldo.
 założono niemiecki klub piłkarski Werder Brema.
 12 lutego – Hiszpania sprzedała Niemcom swoje kolonie na Pacyfiku – Karoliny, Mariany Północne i Palau.
 16 lutego – założono islandzki klub piłkarski Reykjavíkur.
 18 lutego – Émile François Loubet został prezydentem Francji.
 2 marca – USA: w stanie Waszyngton utworzono Mount Rainier National Park.
 6 marca – w Niemczech dokonano rejestracji aspiryny firmy Bayer.
 8 marca – założono klub piłkarski Eintracht Frankfurt.
 12 marca – Finlandia: na zamarzniętą powierzchnię Morza Bałtyckiego spadł meteoryt kamienny Bjurböle.
 14 marca:
 po ponad roku uwięzienia u wybrzeży Antarktydy statek badawczy „Belgica” został uwolniony przez załogę dzięki wykuciu kanału w lodzie.
 w finale Pucharu Stanleya sezonu 1898/1899, Montreal Shamrock pokonał Queen’s University 6:2.
 17 marca:
 amerykański astronom William Henry Pickering odkrył Febe, jeden z księżyców Saturna.
 po raz pierwszy wykorzystano łączność radiową do wezwania pomocy w sytuacji zagrożenia na morzu.
 21 marca – Wielka Brytania i Francja zawarły konwencję rozgraniczającą ich terytoria w rejonie jeziora Czad i dorzeczu górnego Nilu.
 27 marca – wojna filipińsko-amerykańska: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie nad rzeką Marilao.
 29 marca – pionier radia Guglielmo Marconi dokonał pierwszego przekazu za pomocą telegrafu bezprzewodowego między Wielką Brytanią a kontynentem.
 30 marca – 105 osób zginęło po zatonięciu brytyjskiego parowca SS „Stella” u wybrzeży Wysp Normandzkich.
 31 marca:
 francuski astronom Jérôme Eugène Coggia odkrył planetoidę (444) Gyptis.
 w stolicy Jamajki Kingston wyjechał na trasę pierwszy tramwaj elektryczny.
 1 kwietnia – na ulice Ołomuńca wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.
 6 kwietnia – w Moskwie wyjechały na trasę pierwsze tramwaje elektryczne.
 8 kwietnia – w USA wykonano karę śmierci na Marcie Place, pierwszej kobiecie straconej na krześle elektrycznym.
 11 kwietnia – Stany Zjednoczone przejęły kontrolę nad Filipinami, Guamem i Portoryko.
 23 kwietnia:
 Gheorghe Cantacuzino został premierem Rumunii.
 założono szwedzki klub piłkarski IFK Malmö.
 29 kwietnia:
 poświęcono cerkiew Objawienia Pańskiego w Petersburgu.
 (lub 1 maja) Belg Camille Jenatzy jako pierwszy przekroczył na pojeździe elektrycznym La Jamais Contente barierę 100 km/h.
 3 maja – w Budapeszcie został założony klub sportowy Ferencvárosi TC.
 13 maja – założono brazylijski klub piłkarski Vitória Salvador.
 14 maja – w Montevideo założono Club Nacional de Football.
 18 maja – na filipińskiej wyspie Mindanao powstała Republika Zamboangi.
 18 maja–29 lipca – międzynarodowa konferencja pokojowa w Hadze z udziałem 26 państw. Jej przedmiotem było ograniczenie zbrojeń w Europie. Utworzono Stały Trybunał Arbitrażowy.
 1 czerwca – na ulice Uścia nad Łabą wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.
 4 czerwca – w niemieckim Weimarze uruchomiono komunikację tramwajową.
 12 czerwca – firma Renault zaprezentowała w Paryżu swój pierwszy pojazd, Typ A.
 29 czerwca – uruchomiono komunikację tramwajową w czeskim Pilźnie.
 11 lipca – został założony koncern motoryzacyjny FIAT.
 29 lipca – podpisano trzy pierwsze konwencje haskie.
 10 sierpnia – założono norweski klub piłkarski Viking FK.
 13 września:
 brytyjski geograf Halford John Mackinder dokonał pierwszego wejścia na górę Kenia.
 pierwsza w historii amerykańska śmiertelna ofiara wypadku samochodowego: 68-letni agent nieruchomości Henry Bliss zginął potrącony na ulicy w Nowym Jorku.
 19 września – prezydent Francji Émile François Loubet ułaskawił Alfreda Dreyfusa, skazanego niesłusznie za szpiegostwo na rzecz Niemiec.
 11 października – wybuchła II wojna burska.
 26 października – w Wiedniu odbyła się premiera operetki Wiedeńska krew Johanna Straussa (syna).
 13 listopada – odbyło się pierwsze publiczne wykonanie hymnu Litwy.
 23 listopada – II wojna burska: bitwa pod Belmont.
 28 listopada – II wojna burska: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie nad Modder River.
 29 listopada – został założony kataloński klub piłkarski (później sportowy) FC Barcelona.
 10 grudnia – II wojna burska: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Stormbergiem.
 15 grudnia – II wojna burska: zwycięstwo wojsk burskich w bitwie pod Colenso.
 16 grudnia – został założony włoski klub piłkarski A.C. Milan.
 21 grudnia – ukazało się pierwsze wydanie rosyjskiego tygodnika ilustrowanego Ogoniok.
 23 grudnia – Niemcy otrzymały koncesję na budowę kolei bagdadzkiej.
 30 grudnia – w Glasgow otwarto stadion Ibrox Park.
 Podpisano umowę rosyjsko-angielską o delimitacji 2 sfer działalności (wpływów): sfera rosyjska na północ od Wielkiego Muru, sfera angielska na południe od Wielkiego Muru.
 Opublikowano książkę Th. Veblena (Norwega z pochodzenia) Teoria klasy próżniaczej.
 Wielka Brytania udzieliła Japonii dużej pożyczki. Rząd japoński przygotowywał się do ewentualnego konfliktu zbrojnego z Rosją.
 Argentyna wygrała spór z Chile o obszar Atakama i pozyskała terytorium Los Andes.
 W Windsorze zawarto tajny układ pomiędzy Wielką Brytanią a Portugalią. Zawierał brytyjskie gwarancje dla kolonii portugalskich oraz prawo tranzytu wojsk brytyjskich przez afrykańskie kolonie Portugalii.
 Zawarto trójstronny układ pomiędzy Argentyną, Brazylią i Chile o polubownym załatwianiu sporów i rozbrojeniu.
 W Szwecji utworzono pierwszą organizację spółdzielczą, która prowadziła działalność handlową oraz produkcyjną.
 Francja podpisała z Rosją konwencję militarną.
 Niemcy odkupiły od Hiszpanii pacyficzne archipelagi: Karoliny i Mariany.
 We Włoszech rozegrano 8 wyścigów samochodowych. 16-letni Ettore Bugatti, startujący na trójkołowym Prinetti-Stucchi odnosi wielki sukces wygrywając aż 4 wyścigi.
 Archipelag wysp Samoa podzielono pomiędzy USA i Niemcy.
 Automobilklub Francuski zorganizował najdłuższy z rozegranych wyścigów. 2173 km trasa Tour de France prowadziła dookoła kraju. Triumfował R.de Knyff kierujący samochodem Panhard.
 Bank Niemiecki powołał do życia konsorcjum dla finansowania poszukiwań złota w Afryce Południowej.

Urodzili się 
 3 stycznia – Johan Hin, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1957)
 4 stycznia – Hakon Reuter, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1969)
 6 stycznia:
 Alphonse Castex, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1969)
 Phyllis Haver, amerykańska aktorka (zm. 1960)
 7 stycznia – Francis Poulenc, francuski kompozytor (zm. 1963)
 8 stycznia – Rachel Mellon Walton, amerykańska filantropka (zm. 2006)
 10 stycznia – Edward Turkington, amerykański urzędnik i sportowiec, medalista olimpijski (zm. 1996)
 13 stycznia:
 Lew Mechlis, radziecki działacz państwowy i partyjny (zm. 1953)
 Wanda Gentil-Tippenhauer, polska malarka, miłośniczka Tatr i narciarstwa (zm. 1965)
 Alfred Urbański, polski ekonomista, polityk, premier rządu RP na uchodźstwie (zm. 1983)
 15 stycznia – Julian Kubiak, polski działacz komunistyczny i związkowy, polityk, poseł na Sejm Ustawodawczy (zm. 1983)
 16 stycznia:
 Stanisław Czernik, polski pisarz (zm. 1969)
 Marian Metelski, kapitan piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, skaut, działacz niepodległościowy (zm. 1943)
 17 stycznia – Al Capone, amerykański mafioso pochodzenia włoskiego (zm. 1947)
 23 stycznia – Edward Rożnowski, polski kapitan rezerwy piechoty, działacz niepodległościowy, lekarz (zm. 1939)
 29 stycznia – Anna Nowotny-Mieczyńska, polska profesor, biochemik i fizjolog roślin (zm. 1982)
 31 stycznia – Helena Gasperska-Krygier, polska działaczka komunistyczna (zm. 1969)
 7 lutego – René Crabos, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1964)
 8 lutego – Jan Kazimierz Dorawski, polski lekarz rentgenolog, taternik i alpinista (zm. 1975)
 14 lutego – Stefan Niewiadomski, polski działacz komunistyczny i oficer UB (zm. 1957)
 15 lutego – Georges Auric francuski kompozytor i krytyk muzyczny (zm. 1983)
 21 lutego – Aleksander Rombowski, polski pedagog, filolog i historyk (zm. 1965)
 23 lutego – Erich Kästner, niemiecki pisarz (zm. 1974)
 26 lutego
 Albina Balasowa, polska działaczka narodowościowa na Górnym Śląsku (zm. 1977)
 Kazimierz Marczyński, porucznik Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari (zm. 1994)
 2 marca – Helena Bukowska-Szlekys, polska artystka plastyczka, projektantka tkanin, pedagog (zm. 1954)
 3 marca – Ruth von Ostau, niemiecka poetka, pisarka (zm. 1966)
 4 marca – Józef Bilewski, polski lekkoatleta, kulomiot i dyskobol, kapitan (zm. 1940)
 8 marca – Jan Ciecierski, polski aktor (zm. 1987)
 11 marca – Fryderyk IX Glücksburg, król Danii (zm. 1972)
 16 marca – Julia Rodzińska, polska dominikanka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1945)
 27 marca – Gloria Swanson, amerykańska aktorka (zm. 1983)
 28 marca – Jan Budzyński, polski aktor (zm. 1971)
 29 marca – Ławrientij Beria, szef NKWD (zm. 1953)
 10 kwietnia – Ewa Szelburg-Zarembina, polska pisarka (zm. 1986)
 11 kwietnia – Clément Dupont, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1993)
 13 kwietnia:
 Bolesław Orliński, polski pilot myśliwski i doświadczalny (zm. 1992)
 Karolina Beylin, polska pisarka, dziennikarka i tłumaczka (zm. 1977)
 16 kwietnia:
 Osman Achmatowicz, polski chemik pochodzenia tatarskiego (zm. 1988)
 Helena Roj-Kozłowska, polska pisarka, koronczarka (zm. 1955)
 20 kwietnia – Guy Herpin, francuski żeglarz, olimpijczyk
 22 kwietnia – Vladimir Nabokov, rosyjski pisarz (zm. 1977)
 23 kwietnia – Franciszek Sendra Ivars, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
 29 kwietnia – Duke Ellington, afroamerykański pianista i kompozytor (zm. 1974)
 1 maja – Witold Doroszewski, polski językoznawca, leksykograf (zm. 1976)
 3 maja – Gordon Apps, brytyjski pilot wojskowy, as myśliwski (zm. 1931)
 5 maja – Paul Barbarin, amerykański perkusista jazzowy (zm. 1969)
 10 maja:
 Fred Astaire, amerykański aktor i tancerz (zm. 1987)
 Jan Grzegorczyk, burmistrz Ozorkowa (zm. 1969)
 11 maja – Sára Salkaházi, węgierska zakonnica uhonorowana tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, błogosławiona katolicka (zm. 1944)
 14 maja – Pierre Petiteau, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1974)
 15 maja – Leonard B. Jordan, amerykański polityk, senator ze stanu Idaho (zm. 1983)
 19 maja – Adolf Juzof, polski wojskowy, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1956)
 22 maja – Oskar Hammelsbeck, niemiecki pedagog (zm. 1975)
 24 maja – Henri Michaux, belgijski pisarz, malarz (zm. 1984)
 5 czerwca:
 Ernesto Cofiño, gwatemalski lekarz pediatra, Sługa Boży Kościoła katolickiego (zm. 1991)
 Julius Engelhardt, działacz Świadków Jehowy w Niemczech podczas II wojny światowej, nadzorca produkcji i dystrybucji publikacji biblijnych w okresie zakazu działalności i prześladowań Świadków Jehowy, więzień i ofiara hitleryzmu (zm. 1944)
 11 czerwca – Rudolf Klemens, polski oficer żandarmerii narodowości węgierskiej, kawaler Virtuti Militari (zm. 1986)
 12 czerwca:
 Weegee, właściwie Arthur Fellig, amerykański fotograf i dziennikarz (zm. 1968)
 Anni Albers, amerykańska projektantka tkanin i graficzka (zm. 1994)
 23 czerwca – Clarence Hammar, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1989)
 26 czerwca – Maria Romanowa, wielka księżna rosyjska, córka ostatniego cesarza Rosji Mikołaja II, zamordowana wraz z rodziną przez Czeka w 1918; święta prawosławna
 8 lipca:
 Andrzej Osiecimski-Czapski, polski porucznik, hokeista, wioślarz, działacz sportowy (zm. 1976)
 Trankwilin Ubiarco Robles, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1928)
 20 lipca – Czesław Wycech, polski działacz ruchu ludowego, polityk, historyk, marszałek Sejmu PRL (zm. 1977)
 21 lipca – Ernest Hemingway, amerykański pisarz (zm. 1961)
 23 lipca – Gustav Heinemann, niemiecki polityk, prezydent RFN (zm. 1976)
 24 lipca - Alice Terry, amerykańska aktorka i reżyserka (zm. 1987)
 26 lipca – Édouard Bader, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1983)
 28 lipca – Wawrzyniec Staliński, polski piłkarz, reprezentant Polski (zm. 1985)
 7 sierpnia – Anna Lacková-Zora, słowacka poetka, pisarka (zm. 1988)
 13 sierpnia – Alfred Hitchcock, brytyjski reżyser i producent filmowy (zm. 1980)
 14 sierpnia – Adolphe Bousquet, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1972)
 18 sierpnia – Jan Hynek, polski hutnik i działacz komunistyczny (zm. 1973)
 24 sierpnia – Jorge Luis Borges, argentyński pisarz, poeta i eseista (zm. 1986)
 8 września – Marian Jankowski, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy siedlecki (zm. 1962)
 13 września:
 Corneliu Codreanu, rumuński polityk (zm. 1938)
 Grzegorz (Peradze), gruziński duchowny, święty prawosławny, teolog, zabity w obozie Auschwitz (zm. 1942)
 16 września – Marian Ludwik Sochański, polski major artylerii, samorządowiec, starosta powiatu zamojskiego, więzień polityczny (zm. 1954)
 21 września – Juliusz Paweł Schauder, polski matematyk, przedstawiciel lwowskiej szkoły matematycznej (zm. 1943)
 28 września – Jerzy Rajmund Vargas González, meksykański męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1927)
 29 września:
 Jan Rzepecki, polski oficer, pułkownik, historyk (zm. 1983)
 Stanisław Wójtowicz, polski polityk, działacz ludowy (zm. 1936)
 4 października:
 Lou Hunter, amerykański sportowiec, medalista olimpijski (zm. 1984)
 Franz Jonas, austriacki polityk, prezydent Austrii w latach 1965-1974 (zm. 1974)
 Antonina Taborowicz, polska lekkoatletka (zm. 1993)
 5 października – Marcus Wallenberg, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1982)
 9 października – Petrus Beukers, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1981)
 18 października:
 Halina Iwańska, tancerka nowoczesna, pedagog tańca (zm. 1975)
 Aleksandra Mieczkowska-Wichlińska, polska sanitariuszka, pielęgniarka, działaczka społeczna, uczestniczka powstania wielkopolskiego (zm. 1963)
 19 października – Miguel Ángel Asturias, gwatemalski pisarz i poeta, laureat Nagrody Nobla (zm. 1974)
 26 października – Nikołaj Skworcow, radziecki polityk (zm. 1974)
 31 października – August Milde, polski piłkarz (zm. 1970)
 8 listopada – Jerzy Mieczysław Rytard, pisarz polski, autor utworów głównie o tematyce podhalańskiej i tatrzańskiej (zm. 1970)
 9 listopada – Stanisław Rybicki, polski działacz społeczny, wojskowy, prezydent Częstochowy (zm. 1980)
 13 listopada – Tadeusz Kulisiewicz, polski grafik i rysownik (zm. 1988)
 18 listopada – Sten Abel, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1989)
 20 listopada:
 Dudley DeGroot, amerykański sportowiec i trener, medalista olimpijski
 Alicja Jadwiga Kotowska, polska zakonnica, męczennica, błogosławiona Kościoła rzymskokatolickiego (zm. 1939)
 Feliks Stroiński, polska ofiara represji stalinowskich (zm. 1948)
 24 listopada – Georg Lindahl, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1970)
 25 listopada:
 Tadeusz Białoszczyński, polski aktor (zm. 1979)
 Jack Brownlie, nowozelandzki rugbysta (zm. 1972)
 28 listopada – Gustaw Pokrzywka, polski wojskowy mechanik lotniczy (zm. 1987) 
 29 listopada:
 Aleksander Kacprzyk, plutonowy Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1967)
 Hryhorij Kosynka (ukr. Григоpій Косинка), ukraiński pisarz i tłumacz, jeden z przedstawicieli rozstrzelanego odrodzenia (zm. 1934)
 Lucjan Lewandowski, polski malarz (zm. 1964)
 5 grudnia – Bolesław Woytowicz, polski pianista, kompozytor, pedagog (zm. 1980)
 8 grudnia – François Borde, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1987)
 9 grudnia – Józef Dionizy Ludwik Padilla Gómez, meksykański męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1927)
 14 grudnia – Aleksander Brzosko, podporucznik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1941)
 15 grudnia
 Euzebia Palomino Yenes, hiszpańska salezjanka, błogosławiona katolicka (zm. 1935)
 Ada Sadowska, polska artystka radiowa (zm. 1963)
 20 grudnia – Teresa Grodzińska, polska sanitariuszka-ochotniczka (zm. 1920)
 22 grudnia – Helena Batylda Charlotta Maria Fryderyka Waldeck-Pyrmont, niemiecka księżniczka (zm. 1948)
 25 grudnia – Humphrey Bogart, aktor amerykański (zm. 1957)
 28 grudnia:
 Arnoud van der Biesen, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1968)
 Eugeniusz Bodo, polski aktor (zm. 1943)
 Bohdan Biłynśkyj, ukraiński polityk i działacz spółdzielczy (zm. ?)
 Wincenty Birkenmajer, polski taternik, polonista, nauczyciel gimnazjalny, poeta (zm. 1933)

Zmarli

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 9 lutego
 Ostatki: 14 lutego
 Popielec: 15 lutego
 Niedziela Palmowa: 26 marca
 Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 26 marca
 Wielki Czwartek: 30 marca
 Wielki Piątek: 31 marca
 Wielka Sobota: 1 kwietnia
 Wielkanoc: 2 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 3 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 11 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 21 maja
 Boże Ciało: 1 czerwca

Przypisy

Zobacz też 

 1899 w filmie
 1899 w muzyce
 1899 w literaturze
 1899 w sztuce

1899