Lijst van fabeldieren

De lijst van fabeldieren geeft aan welke wezens in de loop van de geschiedenis in de fantasie van de mensheid zijn ontstaan. 

Veel fabeldieren hebben menselijke trekken. Zo kan de sfinx spreken en moeilijke raadsels verzinnen. De weerwolf is een mens die bij tijd en wijle in een wolf verandert.
Sommige van deze wezens zijn door biologen gezocht of op een andere manier bestudeerd, zie cryptozoölogie. Ook naar de missing link, het evolutionair stadium tussen mens en aap, dat tegenwoordig wordt beschouwd als een achterhaald idee en als fabeldier kan worden gezien, is door veel onderzoekers ijverig gezocht. Sommigen zochten naar fossielen (en dachten soms die daadwerkelijk te hebben gevonden), anderen gingen (aangespoord door de talrijke geruchten over de Yeti en de Bigfoot) in afgelegen wildernissen op zoek naar nog levende exemplaren.

De namen op onderstaande lijst betreffen allemaal mythische wezens, zowel fictieve dieren als fictieve mensachtigen, die in veel gevallen teruggaan naar zeer oude tijden. Deze wezens spreken tot de verbeelding en komen veel voor in oude literatuur, in sprookjes, legendes, en in de mythologie. Vaak zijn de wezens kwaadaardig of gevaarlijk, en traditioneel worden zij verslagen door een heilige of ridder. 

Vaak zijn de fabeldieren combinaties van andere dieren, of hebben zij een onnatuurlijk aantal lichaamsdelen. Soms zijn ze uitvergrote versies van bestaande dieren, of net tegenpolen. In het verleden geloofden ontdekkingsreizigers en archeologen niet zelden dat delen van onbekende diersoorten afkomstig waren van mystieke wezens, vooral toen de evolutietheorie nog fel onder vuur lag.

Fabeldieren worden beschreven in de vele Bestiaria.

Fabeldieren uit de traditionele mythologie

A

Aitvaras
Alf
Alicanto
Allerion; zie Ilerion
Amphiptere of Jaculus (ondersoort van de amphisbaena)
Amphisbaena
Ant
Argus
Aspidochelone

B

Barometz (het plantenlam van Tartarije)
Basilisk
Batutut
Behemot
Benoe
Bigfoot
Bisschopsvis
Bixie
Bonnacon
Bunyip

C
Caladrius
Catoblepas of catoblepe
Centaur
Centicore
Cerberus
Cetus; zie Aspidochelone

Charadrius; zie caladrius
Charybdis
Chimaera of chimera
Chinese draak (ondersoort van de draak)
Chupacabra
Citragriwa
Cocuie; zie cucuio
Crocotta, crocutta of corocotta
Cthulhu
Cucuio
Cycloop
Cynocefaal
Cynomolgus; zie kaneelvogel

D
Dijiang
Dipsas (ondersoort van de Amphisbaena)
Dondergans (brandgans in fabels)
Dondervogel

Draak
Draak van India en Ethiopië
Drakon
Draugen
Dryade

E

Eale; zie yale
Echeneis; zie remora
Eenhoorn
Elf
Elwetritsch
Ercinee

F

Faun
Feng Huang
Feniks
 Fenrir
Formicaleon, Formicaleun of Mirmicioleon; zie Mier-leeuw

G
Garoeda
Gehoornd serpent
Gigant
Goblin
Gorgo of Gorgon
Gremlin
Griffioen

H

Harpij
Hanoeman (mythische aap)
Helhond
Hercynisch hert
Hiai Chai (een Chinese eenhoorn)
Hippocampus
Hippogrief
Hydra

I
Ilerion
Ilomba

J

Jackalope: haas met hertengewei
Jaculus; zie Amphiptere
Jall; zie yale
Japanse draak
Jasconius; zie Aspidochelone
Jörmungandr

K
Kaneelvogel
Kappa
Kardoes of helhond
Karibu
Karkadan
Kelpie
Kerberos
Ki-Lin; zie Qilin
King Kong
Kitsune
Kosmische draak (ondersoort van de draak)
Kraken
Kukulkan; zie Quetzalcoatl

L
Lagarfljótsormurinn
Lamia
Lampaden
Leucrota of Leucrocutta
Leviathan
Lintworm (een halfdraak)

M
Mantichora
Manucodiata; zie paradijsvogel
Medusa
Memoraja een vlinderachtig wezen dat je gedachten kan afpakken met behulp van vlinders
Merlet
Midgaardslang of midgardslang
Mier-leeuw
Minotaurus
Mirmicioleon, Formicaleon of Formicaleunzie; zie Mier-leeuw
missing link
 
Monniksvis
Monster van Loch Ness
Mo-O of Mo-Ko

N
Naga
Ness-monster uit de rivier Ness
Nimf
Nokk

O
Oculus het spiegelwezen kan mensen kopiëren door mensen in zijn spiegel te laten kijken 
Odontotyrannos
Ogopogo
Ouroboros of Ourobouros

P
Paashaas
Padisjah van de vogels
Panotti
Paradijsvogel
Parandrus

Pegasus
Peluda
Peryton
Phoenix; zie Feniks
Piasa
Pihi
Poh (een Chinese eenhoorn)

Q
Qilin
Quetzalcoatl

R

Regenboogslang
Regendraak (ondersoort van de draak)
Remora
Renanim; zie Ziz
Reus
Reuzenmier
De vogel Roc

S
Sabelwolf
Saena-meregha; zie simurgh
Salamander
Satyr of Sater
Scylla
Scytale (ondersoort van de Amphisbaena)
Sekwi; zie Ziz
Senmurv; zie simurgh
Seps (ondersoort van de Amphisbaena)
Serpopaard
Serra

Sfinx
Shangyang
Silenen
Simurgh
Sirene
Skavader
Slangdraak
Sleipnir
Sommeltjes
Speurbeest
Stymphaliden
Svadilfari
Svartalf
Sylphe

T

Tarasque
Tauros Aithiopikos
Tengu
Tharandrus; zie parandrus
Too Jon Sheu (een Chinese eenhoorn)
Triton

U
Uktena

V

Vampier
Velue; zie peluda
Verschrikkelijke sneeuwman of Yeti
Vorstdraak
Vuurvogel

W
Weerkat
Weerwolf
Wendigo
Witte wieven
Wolpertinger
Worm
Wyvern

Y
Yale
Yena; zie crocotta
Yeti; zie Verschrikkelijke sneeuwman
Ylerion; zie ilerion
Ymir uit de Germaanse mythologie
Yowie

Z 
 zeeaap
 zeehaas
 Zeemeermin
 zeevarken
 Ziphius
 Ziz

Moderne, niet-bestaande dieren 
Ook in moderne literatuur, zoals bij Harry Potter en in de boeken van Tolkien, komen niet-bestaande dieren voor. Soms zijn deze gebaseerd op oude voorbeelden, soms verzonnen door de auteur zelf. Voorbeelden hiervan zijn:
 Acromantula
 Terzieler
 Blauwbilgorgel
 Rhinogradentia
 Warg

In fictiefilms komt dit soort dieren vaak voor. Veelal zijn dat uitgestorven diersoorten, of dieren die enorm worden vergroot. In de filmserie Star Trek worden nieuwe mensachtigen ten tonele gebracht.

De lijst van fabeldieren, die vaak al honderden jaren in de menselijke literatuur en kunst bestaan, kan verder worden uitgebreid met recente aan de fantasie van individuen ontsproten diersoorten. Vaak beperkt dit zich tot een woordspeling. Voorbeelden zijn de vlinderdas, de foejonghaai en de fietspad.

Zie ook
Lijst van fictieve plaatsen

 Lijst van fabeldieren