Aldous Huxley

Aldous Leonard Huxley (ur. 26 lipca 1894 w Godalming, zm. 22 listopada 1963 w Los Angeles) – angielski powieściopisarz, nowelista, eseista, poeta.

Życiorys 

Jego ojcem był Leonard Huxley, pisarz i wydawca, a dziadkiem Thomas Huxley, znany biolog i eseista. Matka zmarła w 1908 roku, kiedy Huxley miał 13 lat. Wstępną edukację odbył w domu rodzinnym, a następnie w ekskluzywnej szkole średniej Eton College. Studiował medycynę i filozofię w Oksfordzie. W roku 1911 przerwał naukę z powodu zagrożenia ślepotą, a nawet nauczył się alfabetu Braille’a. Po dwóch latach mógł kontynuować studia w Oksfordzie. Także z powodu postępującej ślepoty nie uczestniczył w I wojnie światowej, lecz pracował w administracji państwowej. Po zakończeniu wojny poświęcił się pisarstwu.

W roku 1919 związał się z pismem Athenaeum, a następnie został krytykiem teatralnym w Westminster Gazzette. W latach 20. XX wieku wiele podróżował, przez 7 lat mieszkał we Włoszech (1923–1930), potem na południu Francji, w Ameryce Środkowej, w końcu w roku 1937 osiadł w Kalifornii.

Początkowo zajmował się poezją, wydając większą liczbę tomików poetyckich, z czasem jednak jego zainteresowania skierowały się w kierunku prozy. Jego pierwsza powieść wydana w roku 1921 Crome Yellow, została dobrze przyjęta przez krytykę. Kreślił karykaturalny obraz obyczajowy postaci z angielskiej inteligencji ówczesnych czasów, zgromadzonych na letni wypoczynek w wiejskiej posiadłości. Huxley w błyskotliwy i ironiczny sposób uwiecznił swoich gospodarzy z Garsington Manor, gdzie przebywał w czasie wojny.

Był propagatorem użytkowania środków psychoaktywnych, z których dwóm, meskalinie i LSD-25, poświęcił wiele czasu bezpośrednich badań. Z substancjami psychodelicznymi zetknął się podobno po raz pierwszy w Berlinie podczas spotkania z okultystą Aleisterem Crowleyem, który to poczęstował go peyotlem.

Jego śmierć przeszła w świecie bez echa. Stało się tak dlatego, że tego samego dnia w którym umarł – 22 listopada 1963 roku – zamordowano prezydenta Stanów Zjednoczonych, Johna F. Kennedy’ego. W ten sam dzień zmarł także C.S. Lewis. Huxley zmarł w trzy lata po zdiagnozowaniu u niego nowotworu krtani. Tuż przed śmiercią, na jego własne życzenie żona podała mu domięśniowo 200 mikrogramów LSD-25 w dwóch dawkach po 100 µg.

Powieść, która przysporzyła Huxleyowi największej sławy, to dystopia Nowy wspaniały świat. Pod koniec życia napisał, jakby w opozycji do niej, powieść Wyspa, prezentującą świat idealny.

Największą popularność w filozofii, zwłaszcza wśród naśladowców z nurtu New Age, zdobyło pojęcie filozofii wieczystej opracowane w książce pod tym samym tytułem.

Był agnostykiem i wegetarianinem.

Ważniejsze dzieła Aldousa Huxleya

Powieści 
 Crome Yellow (1921)
 W cudacznym korowodzie (Antic Hay, 1923)
 Jak suche liście (Those Barren Leaves, 1925)
 Kontrapunkt (Point Counter Point, 1928, w 1932 wydana w Polsce pod tytułem Ostrze na ostrze)
 Nowy wspaniały świat (Brave New World, 1932)
 Niewidomy w Ghazie (Eyeless in Ghaza, 1936)
 Po wielu latach (After Many a Summer Dies the Swan, 1939)
 Czas musi stanąć (Time Must Have a Stop, 1944)
 Małpa i Duch (Ape and Essence, 1948)
 Diabły z Loudun (The Devils of Loudun, 1952)
 Geniusz i Bogini (The Genius and the Goddess, 1955)
 Wyspa (Island, 1962)

Opowiadania 
 Otchłań (Limbo, 1920)
 Śmiertelne zwoje (Mortal Coils, 1922)
 Mały Meksykanin i inne opowiadania (Little Mexican, 1924)
 Dwie lub trzy Gracje (Two or Three Graces, 1926)
 Brief Candles (1930)
 The Gioconda Smile (1938)
 Consider the Lilies (1954)
 The Ambassador of Capripedia (1961)

Eseje 
 Eseje stare i nowe (Essays New and Old, 1926)
 Muzyka nocą (Music at Night, 1931)
 Filozofia wieczysta (The Perennial Philosophy, 1945)
 Drzwi percepcji (The Doors of Perception, 1954)
 Niebo i piekło (Heaven and Hell, 1956)
 Nowy wspaniały świat – 30 lat później – Raport rozbieżności (Brave New World Revisited, 1958; w grudniu 1960 wydana w Polsce pod tytułem Nowy wspaniały świat poprawiony)

Poezja 
 The Burning Wheel (1916)
 Jonah (1917)
 The Defeat of Youth and Other Poems (1918)
 Leda (1920)

Dramat 
 The World of Light (1931)

Drzewo genealogiczne

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Crome Yellow – LibriVox: free audiobooks 

Angielscy prozaicy
Brytyjscy eseiści
Absolwenci Uniwersytetu Oksfordzkiego
Zmarli w 1963
Urodzeni w 1894
Absolwenci Eton College