Willem (voornaam)

Willem is een jongensnaam van Germaanse oorsprong. Het is een variant van de in het Nederlands taalgebied weinig voorkomende naam Wilhelm. Deze naam bestaat uit twee delen: wil en helm. Wil betekent 'de wil', 'het willen', 'het streven', en helm betekent 'bedekker, beschermer'. De twee elementen samen zouden dus 'met de wil zo sterk als een helm' kunnen betekenen, maar deze samengestelde betekenis wordt niet door iedereen als zinvol beschouwd. De Latijnse variant is Gulielmus.

Varianten 
De volgende namen zijn varianten of afgeleiden van Willem:
Helmus, Pim, Wil, Wilhelm, Wilhelmus, Will, Willelmus, Willeminus, Willie, Willy, Wilm, Wiel, Wim

De naam komt ook in andere talen voor:
Catalaans: Guillem
Chinees: 威廉 (wēi lián)
Duits: Wilhelm, Willi, Wilm
Engels: Bill, Billy, Will, William, Willie, Willy
Frans: Guillaume
Hongaars: Vilmos
Iers: Liam
IJslands: Vilhjálmur
Italiaans: Guglielmo
Japans: ウィレム
Koreaans: 빌럼
Latijn: Gulielmus, Wilhelmus
Lets: Vilis
Portugees: Guilherme
Spaans: Guillelmo, Guillermo
Tsjechisch: Vilém, Viliam
Welsh: Gwylim
Zweeds: Vilhelm

De vrouwelijke varianten of afgeleiden van Willem zijn:
Helma, Helmi, Mien(a), Mijna, Mina, Wilhellemien, Wilhelma, Wilhelmijna, Wilhelmiana, Wilhelmina, Willeke, Willemijn, Willemiek(e), Willemien, Willemijn(e), Willemina, Willemine, Willie, Willy, Wilma, Wilmy

De naam komt ook in andere talen voor:
Frans: Guillaumette

Koninklijke hoogheden en adel

Duitsland 
 Wilhelm I, eerste keizer van Duitsland
 Wilhelm II, laatste keizer van Duitsland

Engeland 
Willem I de Veroveraar, hertog van Normandië, 1035-1087, koning van Engeland, 1066-1087
Willem II Rufus (de Rode), koning van Engeland, 1087-1100
Willem III, koning van Engeland, 1688-1702 (zie ook onder Nederland, stadhouders)
Willem IV, koning van Engeland, 1830-1837

Frankrijk 
Willem met de Hoorn, hertog van Aquitanië, graaf van Toulouse en eerste graaf van Orange

Friesland, Groningen en Drenthe 
Willem Frederik, vorst van Nassau-Dietz, stadhouder van Friesland 1640-1664 en van Groningen en Drenthe 1650-1664
Willem Lodewijk, stadhouder van Friesland, 1584-1620, stadhouder van Groningen, 1595-1620, graaf van Nassau, 1606-1620

Gelre-Gulik 
Willem I hertog van Gelre, 1371-1402. Als Willem III hertog van Gulik, 1393-1402
Willem de Rijke, 1538-1543

Henegouwen 
Zie onder Holland, Willem III-VI.

Holland 
Willem is de naam van een aantal graven van Holland:
Willem I van Holland
Willem II van Holland
Willem III van Holland
Willem IV van Holland
Willem V van Holland
Willem VI van Holland

Willem is de naam van een aantal stadhouders van Holland uit het Huis van Oranje:
Stadhouder Willem I (de Zwijger, prins van Oranje) 1559-1567 en 1572-1584 geboren 1533
Stadhouder Willem II 1647-1650
Stadhouder Willem III 1672-1702
Stadhouder Willem IV 1747-1751
Stadhouder Willem V (Batavus) 1751-1795

Luxemburg 
 Willem I-III, zie onder Nederland
Willem IV van Luxemburg, groothertog van Luxemburg
Willem van Luxemburg (1963), prins van Luxemburg
Willem van Luxemburg (1981), erfgroothertog van Luxemburg

Nassau 
Willem de Rijke, graaf van Nassau-Katzenelnbogen, 1516-1569

Nederland 
Willem is de naam van een aantal koningen der Nederlanden uit het Huis van Oranje:
Willem I (1772-1843), Koning der Nederlanden (1815-1840)
Willem II (1792-1849), Koning der Nederlanden (1840-1849)
Willem III (1817-1890), Koning der Nederlanden (1849-1890)
Koning Willem-Alexander (1967), Koning der Nederlanden (2013-heden)

Utrecht 
Willem I, bisschop van Utrecht, 1054-1076
Willem II, bisschop van Utrecht, 1296-1301

Verenigd Koninkrijk 
William, hertog van Cambridge, de oudste zoon van Prins Charles en Prinses Diana

Vlaanderen 
Willem Clito, (Willem van Normandië), graaf van Vlaanderen, 1127-1128

Württemberg 
 Willem I van Württemberg, koning
 Willem II van Württemberg, koning

Bekende naamdragers

Bill 
Bill Bailey, Engelse comedian, acteur en muzikant
Bill Clinton, Amerikaans politicus, 42e president van de Verenigde Staten
Bill Cosby, Amerikaanse acteur, komiek, televisieproducent en schrijver
Bill van Dijk, Nederlands zanger en musicalster
Bill Gates, Amerikaans ondernemer
Bill Haley, Amerikaanse rock-'n-rollzanger
Bill Kaulitz, Duits zanger
Bill Murray, Amerikaans acteur en komiek
Bill O'Reilly, Amerikaans presentator
Bill Paxton, Amerikaanse acteur en filmregisseur
Bill Pullman, Amerikaans acteur
Bill Viola, Amerikaans kunstenaar
Bill Wyman, Brits muzikant

Billy 
Billy Bob Thornton, Amerikaans filmacteur, regisseur en zanger
Billy Boyd, Schots acteur
Billy Connolly, Schots komiek, acteur, muzikant en presentator
Billy Crystal, Amerikaans acteur, filmregisseur en producent
Billy Idol, Brits zanger
Billy Joel,  Amerikaans pianist, singer-songwriter en componist
Billy the Kid, Amerikaans crimineel
Billy Ocean, Brits zanger
Billy Ray Cyrus, Amerikaans countryzanger en acteur
Billy Taylor, Amerikaans jazzpianist en -componist
Billy Wilder, Amerikaans filmregisseur

Guillaume
Zie Guillaume (voornaam).

Pim
Pim Doesburg, Nederlands voetballer
Pim Fortuyn, Nederlands politicus, socioloog, auteur en columnist
Pim Jacobs, Nederlands jazzpianist en televisiepresentator
Pim Koopman, Nederlands muzikant
Pim Verbeek, Nederlands voetbaltrainer
Pim Wessels, Nederlands acteur

Wil 
Wil Albeda, Nederlands politicus
Wil Wheaton, Amerikaans acteur en schrijver

Wilhelm 
Wilhelm Friedemann Bach, Duits organist, klavecinist, fortepianospeler, dirigent, muziekpedagoog en componist
Wilhelm Dilthey, Duits historicus, psycholoog, socioloog en filosoof
Wilhelm Grimm, Duits taalkundige
Wilhelm Holtz, Duits natuurkundige en uitvinder
Wilhelm von Humboldt, Duits taalwetenschapper, filosoof en staatsman
Wilhelm Liebknecht, Duits revolutionair, marxistisch theoreticus en sociaaldemocraat
Wilhelm Marx, Duits jurist en politicus
Wilhelm Röntgen, Duits natuurkundige
Wilhelm Schickard, Duits astronoom en wiskundige
Wilhelm Wundt, Duits filosoof, fysioloog, psycholoog en psychiater
Wilhelm Kempff, Duits pianist, organist en componist
Wilhelm Groenendijk, Nederlands trompettist

Will 
Will Champion, Brits drummer
Will Claye, Amerikaans atleet
Will Ferdy, Vlaams zanger
Will Ferrell, Amerikaans komiek, acteur en schrijver
Will Keith Kellogg, Amerikaans industrieel
Will Koopman, Nederlands regisseur
Will Smith, Amerikaans acteur en zanger
Will Tura, Belgisch zanger en muzikant
Will Young, Brits zanger

Willem 
Willem Andriessen, Nederlands componist en pianist
Willem Barentsz, Nederlands zeevaarder en ontdekkingsreiziger
Willem Drees, Nederlands politicus, evenals zijn zoon Willem Drees jr.
Willem Dudok, Nederlands architect
Willem Duyn, Nederlandse zanger. Ook bekend als Big Mouth
Willem Elsschot, Vlaams schrijver
Willem Claesz. Heda, Nederlands kunstschilder
Willem Frederik Hermans, Nederlands schrijver
Willem Hofhuizen, Nederlands kunstschilder, beeldhouwer en glazenier
Willem Jansz, Nederlands zeevaarder en ontdekkingsreiziger
Willem Keesom, Nederlandse natuurkundige
Willem Holleeder, Nederlandse crimineel
Willem Kes, Nederlands dirigent, violist en componist
Willem Kersters, Belgisch componist
Willem Kolff, Nederlands internist die is bekend geworden door zijn uitvinding van de kunstnier
Willem de Kooning,  Nederlands-Amerikaans kunstenaar
Willem van Kooten, Nederlandse zakenman en voormalig radiopersoonlijkheid onder het pseudoniem Joost den Draaijer
Willem Maris, Nederlands kunstschilder
Willem Mengelberg, Nederlands dirigent
Willem Mengelberg, Nederlands glazenier
Willem Nijholt, Nederlands zanger
Willem Ouweneel, Nederlands bioloog, theoloog en filosoof
Willem de Rooij, Nederlands beeldend kunstenaar
Willem de Sitter, Nederlands natuur- en wiskundige
Willem van Tetrode, Nederlands beeldhouwer
Willem Wilmink, Nederlands dichter en schrijver
Willem Witsen, Nederlands schilder en fotograaf
Willem, schrijver van Van den vos Reynaerde
Willem van de Sande Bakhuyzen, Nederlands regisseur

William
William Adams, Engels zeeman
William Baffin, Brits zeevaarder en cartograaf
William Baldwin, Amerikaans acteur
William-Adolphe Bouguereau, Frans schilder
William Blake, Brits schrijver, dichter, tekenaar, schilder en graveur
William Bruce Rose, zanger, bekend als Axl Rose
William Edward Boeing, Amerikaans luchtvaartpionier en ondernemer
William Boeva, Vlaams stand-upcomedian
William Henry Bragg, Brits wis- en natuurkundige
William Lawrence Bragg, Brits wis- en natuurkundige
William S. Burroughs, Amerikaans schrijver
William Byrd, Engels componist
William Cockerill, Belgisch ondernemer
William Congreve (schrijver), Engels toneelschrijver
William Conrad, Amerikaans acteur
William Dampier, Engels piraat
William Ewart Gladstone, Brits politicus
William Faulkner, Amerikaans schrijver
William Flinders Petrie, Brits archeoloog en egyptoloog
William Godwin, Engels journalist, econoom, romanschrijver en politiek filosoof
William Golding, Engels schrijver en dichter
William Hague, Brits politicus
William Hanna, Amerikaans producent, regisseur en tekenaar van animatiefilms
William Henry Harrison, Amerikaans politicus, 9e president van de Verenigde Staten
William Harvey, Engels bioloog en arts
William Randolph Hearst, Amerikaans krantenmagnaat
William Herschel, Britse componist, organist, muziekleraar en astronoom
William Hogarth, Engels schilder
William Hurt, Amerikaans acteur
William H. Macy, Amerikaans acteur
William Lamb, Brits politicus
William McKinley, Amerikaans politicus, 25e president van de Verenigde Staten
William Morris, Brits ontwerper
William Murphy, Amerikaans medicus
William Mutwol, Keniaans atleet
William Penn, stichter van de Engelse kolonie 'Provincie Pennsylvania'
William Pitt de Oudere, Brits politicus
William Pitt de Jongere, Brits politicus
William Ramsay, Brits scheikundige
William Shakespeare, Engels toneelschrijver, dichter en acteur
William Shatner, Amerikaans acteur
William Somerset Maugham, Brits schrijver
William Howard Taft, Amerikaans politicus, 27e president van de Verenigde Staten
William Makepeace Thackeray, Engels schrijver
William Thomson, Iers-Schots natuurkundige
William Turner, Engels schilder
William Van Dijck, Belgisch atleet
William Vance, Belgisch striptekenaar
William, prins van Wales, kroonprins van het Verenigd Koninkrijk 
William Wallace, Schots patriot
William Wilberforce, Engels politicus
William Wordsworth, Engels dichter
William Butler Yeats, Iers dichter, toneelschrijver en mysticus

Willi 
Willi Lippens, Nederlands voetballer
Willi Stoph, Oost-Duits politicus
Willi Wülbeck, Duits atleet

Willie 
Willie Dixon, Amerikaanse bluescomponist, bassist en zanger
Willie Mays, Amerikaans honkbalspeler
Willie Nelson, Amerikaans countryzanger, gitarist en liedjesschrijver

Willy 
Willy Alberti, Nederlands zanger
Willy Brandt, Duits politicus
Willy Claes, Belgisch politicus
Willy De Clercq, Belgisch politicus
Willy DeVille, Amerikaans zanger en liedjesschrijver
Willy Dobbe, Nederlands televisiepresentatrice
Willy Linthout, Belgisch striptekenaar
Willy Planckaert, Belgisch wielrenner
Willy Polleunis, Belgische langeafstandsloper
Willy Sommers, Belgisch zanger
Willy Vaerewijck, Belgisch dichter en journalist
Willy van de Kerkhof, Nederlands voetballer
Willy van der Heide, Nederlands jeugdboekenschrijver (pseudoniem)
Willy Vandersteen, Belgisch striptekenaar
Willy Walden, Nederlands revueartiest
Willy, een van de rappers van The Opposites

Wim 
Zie Wim.

Fictieve figuren 
Bill Wemel, personage uit de Harry Potter-boekenreeks
Billie Turf, Engels stripfiguur
Billy (Saw), pop uit de Amerikaanse horrorfilmreeks Saw
Billy Elliot, hoofdpersonage uit de gelijknamige Britse film
Groundskeeper Willie, personage uit de Amerikaanse animatieserie The Simpsons
Willie Wortel, personage uit de Donald Duckstrips
Willy Wonka, personage uit de boeken Sjakie en de chocoladefabriek en Sjakie en de grote glazen lift

Jongensnaam