Hieroglify

Hieroglify ( hieroglyphiká, dosł. „święte znaki”) – najstarszy rodzaj pisma starożytnego Egiptu, obok pisma hieratycznego i demotycznego. Nazwa wywodzi się (podobnie jak nazwa władcy – faraona) z greki i oznacza święte znaki. Grecy nie mogli ich zrozumieć, ale doskonale wiedzieli, do czego służą.

Określenie „hieroglify” stosowane jest także w stosunku do innych rodzajów pisma piktograficznego, używanego m.in. przez Azteków i Majów.

Typy hieroglifów 
W piśmie hieroglificznym występują trzy rodzaje znaków:
 znaki fonetyczne 
 znaki ideograficzne 
 znaki determinatywne

Znaki fonetyczne 
Pismo starożytnego Egiptu używało powszechnie znaków fonetycznych do zapisu języka egipskiego. Ze względu na strukturę tego języka, charakterystyczną dla języków afroazjatyckich (występowanie tzw. rdzenia spółgłoskowego), występują jedynie hieroglificzne znaki spółgłoskowe (samogłoski pomijano). Są to znaki oznaczające jedną, dwie lub nawet trzy zgłoski.

Znaki ideograficzne 
Używane były do określenia całych słów. Słowo jest przedstawione wprost, jako wyobrażenie istoty żywej, przedmiotu lub rzeczy, którą można realnie oznaczać. Np. słońce przedstawia jeden hieroglif w kształcie koła z kropką w środku, a dom to rzut z góry budynku jednoizbowego z zaznaczonym wejściem.

Znaki determinatywne 
Używane były do uściślenia, o jaką klasę wyrazów chodzi. Np. wszystkie imiona bóstw były poprzedzane znakiem siedzącej figurki boga (podobnie jak to ma miejsce w piśmie klinowym).

Kierunek pisania 
Hieroglify były zapisywane albo w kolumnach od góry do dołu albo w rzędach od prawej do lewej bądź też odwrotnie. Każdy znak posiada swoje lustrzane odbicie używane do zapisu w odwrotną stronę. Przy czytaniu musimy „spotykać się” z przedstawionymi hieroglifami, tj. czytać od strony, w którą „patrzą” postacie przedstawione przez znaki.

Kartusze 
Do zapisu dwóch najważniejszych imion królewskich używano kartuszy. Między innymi dzięki takim kartuszom francuski egiptolog Jean François Champollion odczytał starożytne święte znaki.

Zapis liczb 
Starożytni Egipcjanie używali systemu dziesiętnego niepozycyjnego, zwanego obecnie  egipskim systemem liczbowym. Istniały specjalne znaki dla 1, 10, 100, 1000 i 10000. W ograniczonym zakresie wykonywano i zapisywano ułamki, używano ułamków o liczniku 1, czyli ½, ⅓, ¼, ⅕, ⅙ itd., z wyjątkiem ułamka ⅔, który zapisywano inaczej.

Liczby zapisywano w obu kierunkach (a nawet pionowo). Poniższy przykład jest zapisany od lewej do prawej i od góry do dołu. Przykład, rzeźba w kamieniu z Karnak ukazuje liczbę 4622 jako:

 M12-M12-M12-M12-!-V1*V1*V1:V1*V1*V1-!-V20-V20-Z1-Z1

Zobacz też 

 pismo hieroglificzne - opis pisma hieroglificznego
 egipskie hieroglify jednoliterowe
 egipskie hieroglify dwuliterowe
 egipskie hieroglify trzyliterowe
 egipskie hieroglify – określniki i ideogramy
 Lista znaków Gardinera
 Lista egipskich hieroglifów - lista wszystkich hieroglifów dostępnych w czcionkach UNIKODU wraz z listą Gardinera
 Egipskie hieroglify (Unikod blok) - hieroglificzna czcionka blokowa w standardzie UNIKOD
 egipski system liczbowy
 geoglify
 język egipski
 Kamień z Rosetty
 asyryjskie hieroglify
 pismo protosynajskie

Linki zewnętrzne 
 Pismo egipskie - pismo hieroglificzne, hieratyczne, demotyczne - opis, historia
 
 

Pisma egipskie