Paralympische Spelen

De Paralympische Spelen zijn de Olympische Spelen voor mensen met onder meer een lichamelijke handicap, visuele beperking en/of hersenverlamming. Het evenement staat onder auspiciën van het Internationaal Paralympisch Comité.

De Paralympische Spelen worden altijd in hetzelfde jaar gehouden als de Olympische Spelen, doorgaans in de maand na de Olympische Spelen, en sinds de Zomerspelen van 1988 worden ze ook altijd in dezelfde stad gehouden. Sinds 2012 is er zelfs de verplichting dat de stad die de Olympische Spelen organiseert, ook de Paralympische Spelen organiseert.

Geschiedenis 
In 1948 organiseerde Sir Ludwig Guttman een sportwedstrijd in Engeland voor veteranen uit de Tweede Wereldoorlog met rugletsel. Vier jaar later deden ook sporters uit Nederland mee aan deze Spelen; het internationale evenement dat nu de Paralympische Spelen heet, was geboren. De naam is een combinatie van het Griekse woord 'para' dat 'naast' of 'bij' betekent en olympisch.

De eerste editie vond plaats in 1960 in het Italiaanse Rome. Tot en met 1972 deden alleen sporters in een rolstoel mee. Vanaf 1976 doen ook geamputeerden en mensen met een visuele beperking mee. In datzelfde jaar werden ook de eerste Paralympische Winterspelen gehouden, in het Zweedse Örnsköldsvik.

Tegenwoordig is het een sportevenement voor atleten uit 6 verschillende groepen van handicaps. De nadruk ligt op hetgeen de sporters wél kunnen, in plaats van op wat ze níet kunnen. Het aantal atleten dat meedoet is erg gegroeid sinds de begindagen, van 209 atleten in Rome in 1960 tot ruim 4200 tijdens de Spelen in Londen in 2012.

Categorieën 
Er worden in de Paralympische wereld zes categorieën onderscheiden; sporters uit vijf van die categorieën mogen in 2008 deelnemen aan de Paralympische Spelen. Sporters in de categorie voor intellectueel beperkten werden na de Spelen van 2000 een tijdje niet toegelaten, maar deze sporters zijn sinds de Spelen van 2012 weer in 3 sporten welkom op de Spelen. Rondom die Spelen ontstond een schandaal over het Spaans basketbalteam, waarvan het grootste deel uiteindelijk helemaal niet gehandicapt bleek. Destijds is besloten om deze categorie pas weer toe te laten als er een betrouwbare manier is om de beperking per sporter vast te stellen en een goede indeling in categorieën te maken. Voor hen is dan ook de Special Olympics World Games in het leven geroepen. Voor doven zijn er de Deaflympische Spelen.
 Sporters met een amputatie
 Sporters met een niet-progressieve hersenbeschadiging, bijvoorbeeld hersenverlamming, een traumatische hersenschudding, hersenbloeding of vergelijkbare beperkingen die de spiercontrole, balans of coördinatie verstoren.
 Sporters die in een rolstoel zitten
 Sporters met een visuele beperking, variërend van beperkt zicht tot volledig blind
 Sporters met een intellectuele beperking;
 Overige "Les Autres": Sporters met een lichamelijke beperking die strikt genomen niet onder een andere categorie valt. Bijvoorbeeld sporters met dwerggroei, multiple sclerose of afwijkingen aan de ledematen zoals bijvoorbeeld veroorzaakt door Softenon.

Sporten 
In de laatste editie waren er twintig zomersporten en zes wintersporten.

Zomersporten 
Op het programma stonden in 2012 twintig Paralympische sporten. De links verwijzen naar het artikel over de Paralympische variant van de betreffende sport.

Voormalige sporten
 Dartchery (1960 t/m 1980)
 Gewichtheffen (1964 t/m 1992)
 Koersbal (1968 t/m 1988)
 Snooker (1960 t/m 1976)
 Worstelen (1980 en 1984)

Wintersporten 
Op het programma stonden in 2014 zes paralympische sporten. De links verwijzen naar het artikel over de paralympische variant van de betreffende sport.

Huidige sporten
 Alpineskiën
 Biatlon
 Langlaufen
 Rolstoelcurling (sinds 2006)
 Sledgehockey
 Snowboarden

Voormalige sporten
 Priksleeën (van 1980 t/m 1998)

Paralympische Zomerspelen (sinds 1960) 
 Zomerspelen 1960 - Rome, Italië
 Zomerspelen 1964 - Tokio, Japan
 Zomerspelen 1968 - Tel Aviv, Israël
 Zomerspelen 1972 - Heidelberg, Duitsland
 Zomerspelen 1976 - Toronto, Canada
 Zomerspelen 1980 - Arnhem, Nederland
 Zomerspelen 1984 - Stoke Mandeville, Verenigd Koninkrijk & New York, Verenigde Staten
 Zomerspelen 1988 - Seoel, Zuid-Korea
 Zomerspelen 1992 - Barcelona, Spanje
 Zomerspelen 1996 - Atlanta, Verenigde Staten
 Zomerspelen 2000 - Sydney, Australië
 Zomerspelen 2004 - Athene, Griekenland
 Zomerspelen 2008 - Peking, China
 Zomerspelen 2012 - Londen, Verenigd Koninkrijk
 Zomerspelen 2016 - Rio de Janeiro, Brazilië
 Zomerspelen 2020 - Tokio, Japan

Paralympische Winterspelen (sinds 1976) 
 Winterspelen 1976 - Örnsköldsvik, Zweden
 Winterspelen 1980 - Geilo, Noorwegen
 Winterspelen 1984 - Innsbruck, Oostenrijk
 Winterspelen 1988 - Innsbruck, Oostenrijk
 Winterspelen 1992 - Tignes-Albertville, Frankrijk
 Winterspelen 1994 - Lillehammer, Noorwegen
 Winterspelen 1998 - Nagano, Japan
 Winterspelen 2002 - Salt Lake City, Verenigde Staten
 Winterspelen 2006 - Turijn, Italië
 Winterspelen 2010 - Vancouver, Canada
 Winterspelen 2014 - Sotsji, Rusland
 Winterspelen 2018 - Pyeongchang, Zuid-Korea
 Winterspelen 2022 - Peking, China

Records 
Trischa Zorn uit de Verenigde Staten is de meest gedecoreerde Paralympiër in de geschiedenis. Ze deed mee aan het zwemmen voor visueel gehandicapten van 1980 tot en met 2004. In totaal won ze 55 medailles, waarvan 41 gouden. Ragnhild Myklebust uit Noorwegen heeft het record van meeste medailles ooit op de Paralympische Winterspelen. Ze deed mee aan Priksleeën, langlaufen en biatlon in 1988, 1992, 1994 en 2002. Ze won 22 gouden medailles, 3 zilveren medailles en 2 bronzen.

Zie ook 
 Lijst van Belgische paralympiërs
 Lijst van Nederlandse paralympiërs
 Special Olympics (voor mensen met een verstandelijke beperking)
 Deaflympische Spelen (voor doven)
 G-atletiek

Externe links 
 Officiële website voor de paralympische sport, NOC*NSF
 Officiële website
 Verzameling links paralympische spelen

Referenties