alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Marion Tinsley

Marion Tinsley (Ironton, Ohio, 3 februari 1927 – 3 april 1995) wordt als een van 's werelds grootste (zo niet dé grootste) checkersspelers beschouwd. Hij was wereldkampioen checkers van 1955–1958 en van 1975–1991. Checkers is een op dammen lijkend spel dat op een 64-veldenbord gespeeld wordt met elk 12 schijven.

Vroegere jaren
Tinsley was de zoon van een lerares en een boer die later sheriff werd. Hij sloeg vier van de eerste acht klassen over.

Uitdaging nodig
Tinsley beweerde dat hij meer dan tienduizend uur checkers had bestudeerd toen hij op de middelbare school zat. Tinsley had een fenomenaal geheugen voor partijen. Hij heeft nooit een wedstrijd voor het wereldkampioenschap verloren.
Na veertig jaar altijd gewonnen te hebben, was hij op zoek naar meer competitie. Deze vond hij niet bij zijn menselijke tegenstanders. Toen het computerprogramma Chinook beschikbaar kwam, voelde Tinsley zich als herboren. In 1990 verwierf Chinook het recht om tegen Tinsley te spelen om het wereldkampioenschap. (Voordien hadden de Amerikaanse Checkers Federation (ACF) en de Engelse Draught Federation (EDF) geweigerd om de wedstrijd om het Wereldkampioenschap tussen computers zoals Chinook en Tinsley toe te staan.)
Tinsley was het hier niet mee eens, en na opgave van Tinsley's wereldtitel in 1992 en een afspraak voor een wedstrijd tussen Tinsley en Chinook werd er een nieuwe titel in het leven geroepen: Man vs. Machine world Championship. Hierin verloor Chinook van Marion Tinsley, Tinsley won vier keer en Chinook twee keer, er waren 33 gelijkspellen.

De ACF en de EDF werden in de onmogelijke positie geplaatst om een nieuwe wereldkampioen te benoemen, een titel die waardeloos zou zijn tijdens Tinsley's leven.
Daarom, als oplossing, gaf de ACF Tinsley de titel World Champion Emeritus.

Zeven spellen verloren in 45 jaar 
Gedurende zijn 45-jarige carrière verloor Tinsley maar zeven spellen. Acht maanden na de befaamde wedstrijd tussen Chinook en Tinsley overleed hij op 3 april 1995 aan kanker.

Titels voor het wereldkampioenschap
7 keer wereldkampioen (drie-zet): 1955, 1958, 1979, 1981, 1985, 1987, 1989
1 keer wereldkampioen (twee-zet): 1952

Opleiding
Tinsley was aan de universiteit van Ohio gepromoveerd in de combinatoriek, een tak van wiskunde die eindige verzamelingen van objecten bestudeert die aan gespecificeerde eigenschappen voldoen. Hij werkte als hoogleraar aan de universiteit van Florida in Tallahassee en aan Florida A&M University. Tinsley was tevens lekenpredikant in een van de Amerikaanse protestantse kerken.

Noten

Amerikaans checkersspeler
A.M. Turing Award

De A.M. Turing Award wordt algemeen gezien als de hoogste onderscheiding in de informatica. Het wordt ook wel de "Nobelprijs voor de informatica" genoemd. De prijs is genoemd naar Alan Turing. Sinds 2007 wordt de Turing Award gesponsord door Intel en Google, waardoor ze vergezeld gaat van een geldprijs van 1.000.000 dollar (ongeveer €800.000). 

De onderscheiding wordt toegekend door de Association for Computing Machinery (ACM) aan een persoon op grond van zijn technische bijdrage aan de informaticagemeenschap. De bijdrage moet van duurzaam en fundamenteel belang zijn voor de computerwereld.

De prijs werd voor het eerst uitgereikt in 1966. Frances E. Allen was in 2006 de eerste vrouw die de prijs ontving. Dat gebeurde daarna nog eens in 2008 door Barbara Liskov en in 2012 door Shafi Goldwasser.

Lijst van winnaars 
 1966: Alan Perlis
 1967: Maurice Wilkes
 1968: Richard Hamming
 1969: Marvin Minsky
 1970: J.H. Wilkinson
 1971: John McCarthy
 1972: Edsger Dijkstra
 1973: Charles W. Bachman
 1974: Donald Knuth
 1975: Allen Newell en Herbert Simon
 1976: Michael Rabin en Dana Scott
 1977: John Backus
 1978: Robert W. Floyd
 1979: Kenneth E. Iverson
 1980: Tony Hoare
 1981: Edgar F. (Ted) Codd
 1982: Stephen Cook
 1983: Ken Thompson en Dennis Ritchie
 1984: Niklaus Wirth
 1985: Richard Karp
 1986: John Hopcroft en Robert Tarjan
 1987: John Cocke
 1988: Ivan Sutherland
 1989: William (Velvel) Kahan
 1990: Fernando Corbató
 1991: Robin Milner
 1992: Butler Lampson
 1993: Juris Hartmanis en Richard E. Stearns
 1994: Edward Feigenbaum en Raj Reddy
 1995: Manuel Blum
 1996: Amir Pnueli
 1997: Douglas Engelbart
 1998: Jim Gray
 1999: Frederick (Fred) Brooks
 2000: Andrew Chi-Chih Yao
 2001: Ole-Johan Dahl en Kristen Nygaard
 2002: Ron Rivest, Adi Shamir en Leonard Adleman
 2003: Alan Kay
 2004: Vinton Cerf en Robert Kahn
 2005: Peter Naur
 2006: Frances E. Allen
 2007: Edmund M. Clarke, E. Allen Emerson en Joseph Sifakis
 2008: Barbara Liskov
 2009: Charles Thacker
 2010: Leslie Valiant
 2011: Judea Pearl
 2012: Shafi Goldwasser en Silvio Micali
 2013: Leslie Lamport
 2014: Michael Stonebraker
 2015: Whitfield Diffie en Martin Hellman
 2016: Tim Berners-Lee
 2017: John L. Hennessy en David Patterson
 2018: Yoshua Bengio, Geoffrey Hinton en Yann LeCun
 2019: Patrick M. Hanrahan en Edwin E. Catmull
 2020: Alfred Aho en Jeffrey Ullman
 2021: Jack Dongarra
 2022: Robert Metcalfe

Externe links 
  ACM Awards: A. M. Turing Award

Amerikaanse wetenschapsprijs
Dennis Ritchie

Dennis MacAlistair Ritchie (Bronxville (New York), 9 september 1941 – Berkeley Heights, 12 oktober 2011) was een Amerikaans informaticus en programmeur. Hij was samen met Brian Kernighan een van de grondleggers van de programmeertaal C. In 1983 kreeg hij de Turing Award. In 1999 ontving hij net als Ken Thompson de National Medal of Technology 1998 uit handen van president Bill Clinton.

Ritchie begon in 1967 zijn werkzame leven bij het Bell Labs Computing Sciences Research Center, en werkte ten tijde van zijn pensionering in 2007 als hoofd van de Lucent Technologies System Software Research afdeling. Behalve een van de grondleggers van C was hij rond 1969 samen met Ken Thompson een van de belangrijkste grondleggers van UNIX.
In 2011 werd de Japanprijs aan hem toegekend.

Hij woonde in Murray Hill, waar ook het hoofdkwartier van Bell Labs was gevestigd, en overleed op 70-jarige leeftijd na een lang ziekbed.

Amerikaans informaticus
Winnaar van de A.M. Turing Award
Sed (software)

Sed is een acroniem van Stream EDitor. Het is een computerprogramma dat behoort tot de standaardset van applicaties onder Unix en GNU/Linux (en varianten). Ook voor andere besturingssystemen bestaan er ports van dit programma.

Sed is niet bedoeld als interactieve editor -hoewel het, met enige moeite, wel als zodanig zou kunnen worden gebruikt- maar wordt meestal, op de unix-manier, gebruikt in pipe-structuren.

In het geval van sed betekent dit: lees uitvoer van een ander commando of van een bestand, bewerk dit volgens een aantal regels (het sed-script) en stuur de uitvoer naar een ander programma of naar een bestand.
sed maakt gebruik van een simpele en krachtige commando-set en kent een eenvoudige branch- en variabelen-structuur. Desondanks is de taal Turing-compleet.

Sed maakt gebruik van zeer uitgebreide en krachtige reguliere expressies.

Belangrijke kenmerken van sed:
 regel-georiënteerd: alle commando's worden losgelaten op een regel alvorens een volgende regel wordt gelezen en verwerkt;
 De in bewerking zijnde regel wordt opgeslagen in een zogenaamde pattern space waarin eventuele bewerkingen plaatsvinden;
 een zogenaamde hold space kan worden gebruikt om voorgaande regels op te slaan;
 door middel van speciale commando's kunnen pattern space en hold space worden uitgewisseld;
 sed kent een goto label commando;
 er kunnen labels worden gedefinieerd, te gebruiken in goto en conditionele commando's;
 de enige variabelen die sed kent zijn de positionele velden binnen een reguliere expressie;

Commando's 
[''addr''][''command''] meerregelige commando's
[''line-addr''][''command''] eenregelige commando's

addr is een regelnummer of een reguliere expressie 

command kan zijn:
 # - commentaar (alleen op positie 1 van de regel)
 s - Substitutie
 d - verwijder (delete) volledige regel
 a - voeg de volgende regel(s) toe (append) achter de huidige
 i - voeg de volgende regel(s) toe (insert) voor de huidige
 c - vervangen (change)
 y - transformeren
 p - geef de huidige regel weer (print)
 n - ga naar de volgende regel (next)
 r - lees (read) een ander bestand
 w - schrijf (write) naar een bestand

Sed-voorbeelden 
sed -n '3,4p' /etc/passwd
(Toont enkel de 3e en 4e regel van de passwd file)

echo wokopedoa | sed s/o/i/
Wijzigt het eerste voorkomen van o in een i, output: wikopedoa

echo wokopedoa | sed s/o/i/g
Wijzigt alle voorkomens van o in i, output: wikipedia

 echo aaa-bbb | sed 's+\(.*\)-\(.*\)+\2-\1+'
 verwissel tekst aan beide zijden van min-teken

Opensourcesoftware en vrije software
Unix
Metselaar

Een metselaar is een vak- of ambachtsman die bakstenen of blokken natuursteen vermetselt. Hij is ook degene die eventueel een metselaarsteken aanbrengt.

Een metselaar beschikt over divers gereedschap:
 Een metseltroffel, om de specie op de reeds gemetselde laag aan te brengen en te spreiden tijdens het metselen. Troffels zijn er in diverse soorten en zowel voor links-als rechtshandigen.
 Een voegspijker, waarmee de voegspecie tussen de voegen wordt gebracht om het geheel af te werken. Voegspijkers zijn te verdelen in lintvoegspijker, voor de horizontale voegen en de stootvoegspijker voor de korte stukjes, de stootvoegen, ertussen.
 Een kaphamer, een hamer die aan de ene kant voorzien is van een vierkant vlak en aan de andere kant van een gebogen gedeelte, dat enigszins op een beitel lijkt. Met deze hamer kan hij stukken van de steen afslaan of anderszins bewerken. Ook kan hij met de vlakke kant op de sabel of de voegbeitel slaan.
 Een sabel, een stalen strip, die zo gevormd en geslepen is, dat de metselaar heel precies stenen kan behakken en bewerken.
 Een voegbeitel, ook wel klezoorbeitel genoemd. Deze lijkt op een koudbeitel, maar heeft een breed blad. De breedte hiervan kan variëren van 5 cm tot 10 cm. De snede is van beide zijden scherp geslepen. Hiermee kunnen stenen op maat gehakt worden, maar hij wordt ook gebruikt om voegen uit te hakken.
 Een dagge, een voegijzer om specie in het midden van een voeg van een streep te voorzien. Hierdoor lijkt een voeg smaller.

Overig gereedschap dat een metselaar nodig heeft zijn een metseldraad, waterpas, duimstok, timmermanspotlood, schietlood, klauwhamer. Ook een bats, stoffer en nijptang kunnen goed van pas komen.

Zie ook
 Opperman (bouw) 

Beroep in de bouw
Metselwerk
Arbeider
Aartsbisschop

Aartsbisschop  is een hoge functie in de Rooms-Katholieke Kerk, de Oud-Katholieke Kerk, de Anglicaanse Kerk en in sommige Evangelisch-Lutherse Kerken. In de hiërarchie van kerken met apostolische successie is het een bisschop die aan het hoofd staat van een aartsbisdom. Dit aartsbisdom is veelal het belangrijkste bisdom in een kerkprovincie, gevormd door een aantal bisdommen. De aartsbisschop is dan tevens metropoliet van deze kerkprovincie.

Een aartsbisschop kan echter ook bisschop zijn van een aartsbisdom dat geen suffragane bisdommen heeft. Deze aartsbisschop is dan geen metropoliet.

Ook kan iemand benoemd worden tot aartsbisschop als eretitel, wanneer hij werkzaam is in de Romeinse Curie of in de diplomatieke dienst van de Heilige Stoel. Hij is dan titulair aartsbisschop van een aartsbisdom dat niet of niet meer als een actief bisdom bestaat.

In de Rooms-Katholieke Kerk wordt een aartsbisschop, net zoals alle andere bisschoppen, benoemd door de paus. In de Oud-Katholieke Kerk vindt de benoeming van een (aarts)bisschop plaats na een verkiezing. Kiesgerechtigden zijn de geestelijkheid en (ook weer gekozen) vertegenwoordigers van de gelovigen.

Zie ook 
 Titelvoerend aartsbisschop

 
Christelijke titulatuur
356 v.Chr.

Het jaar 356 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
Philippus II van Macedonië begint een succesrijke veldtocht om de macht van Griekenland.
Het Macedonische leger onder Philippus II verovert de havensteden Pydna en Potidaea.
De Chalcidische Bond wordt opgeheven, Potidaea wordt verwoest en de inwoners gedeporteerd.
De stad Philippi in Thracië wordt gesticht door en genoemd naar Philippus II van Macedonië.
De bondgenoten van Athene plunderen de eilanden Lemnos en Imbros . 
 21 juli - Brandstichting in de tempel van Artemis in Efeze door ene Herostratos. Een van de zeven wereldwonderen van de antieke wereld wordt door brandstichting vernietigd.

Italië
In Rome wordt voor het eerst een plebejer benoemd tot dictator.

Geboren 
21 juli - Alexander de Grote (356 v.Chr. - ~323 v.Chr.), koning van Macedonië
Hephaestion, Macedonische veldheer en vriend van Alexander III de Grote

Overleden 
 Herostratos, Griekse misdadiger
Jaar in de 4e eeuw v.Chr.
Leek

Leek (christendom), in de rooms-katholieke en oosters-orthodoxe kerken iedereen die geen wijding heeft ontvangen
Daarvan afgeleid:
leek (persoon), een niet-deskundig persoon, iemand die weinig kennis heeft van een bepaald gebied
leek (boeddhisme), een positie in de hiërarchie van boeddhistische regio's en landen
Leek (Engeland), een plaats in het Engelse graafschap Staffordshire
Leek (gemeente), een voormalige gemeente in de provincie Groningen
Leek (Groningen), een plaats in de gemeente Westerkwartier in de provincie Groningen
 De naam van verschillende voormalige riviertjes (en daarbij gelegen plaatsen) in en rond West-Friesland:
 Kromme Leek
 Oosterleek
323 v.Chr.

Het jaar 323 v.Chr. is een jaartal in de 4e eeuw v.Chr. volgens de jaartelling.

Gebeurtenissen

Perzië 
 Alexander maakt plannen voor een veroveringstocht over zee naar het Arabisch schiereiland.
 10 juni - Alexander de Grote overlijdt in het paleis van Babylon aan hoge koorts. Mogelijk is een overdosis nieskruid hem fataal geworden. Een andere theorie zou zijn dat Alexander overleed aan syfilis.
 Op zijn sterfbed werd Alexander gevraagd zijn opvolger aan te wijzen, met zijn laatste woorden mompelde hij: "de sterkste".
 Philippus III van Macedonië bestijgt de troon, Perdiccas wordt als regent aangewezen.
Het Macedonische Rijk wordt verdeeld onder de generaals (diadochen) van Alexander de Grote:
Antipater, Craterus en Perdiccas vormen een driemanschap over Macedonië en Griekenland.
Antigonus I, bijnaam (de Eénoog) - wordt gouverneur van Lycië en Pamphylië.
Lysimachus, krijgt het bestuur over Thracië en Klein-Azië.
Ptolemaeus I, krijgt het bestuur over Egypte.
Eumenes van Cardië, wordt gouverneur van Cappadocië.
Seleucus I, krijgt het bestuur over Mesopotamië.
 Roxane laat Stateira II de tweede vrouw van Alexander de Grote in Babylon vermoorden.

Griekenland 
 Aristoteles wordt in Athene als collaborateur beschouwd en beschuldigd van landverraad, hij vlucht naar Chalkis in Euboea.
 Theophrastus wordt als leider de opvolger van Aristoteles op het Lyceum van de Peripatetische School.
 Demosthenes keert terug naar Athene en dwingt de volksvergadering om de onafhankelijkheid van de Griekse stadstaten.
 Epicurus arriveert in Athene om zijn militaire verplichtingen als efebe te vervullen.

Italië 
Alexander van Epirus wordt tijdens de aftocht met zijn expeditieleger in Zuid-Italië gedood.

Geboren 
 Alexander IV van Macedonië, zoon van Alexander de Grote en Roxane

Overleden 
 Alexander de Grote (33), koning van Macedonië en veroveraar van het Perzische Rijk
Alexander van Epirus (~370 v.Chr. - ~323 v.Chr.), koning van Epirus (47)
 Diogenes van Sinope (81), Grieks filosoof
 Lycurgus (73), Atheens politicus en redenaar
Stateira II, dochter van koning Darius III

Jaar in de 4e eeuw v.Chr.
Deken

Deken (advocatuur): voorzitter van de Nederlandse Orde van Advocaten of een van de plaatselijke Orde van Advocaten
 Deken (beddengoed): wollen of synthetische lap die op een bed wordt gebruikt
 Deken van het College van Kardinalen: hoofd van het College van Kardinalen
 Deken (corps consulaire): binnen het corps consulaire in rang hoogste of de door de consuls tot deken gekozen consulaire vertegenwoordiger in een stad
 Deken (corps diplomatique): in rang hoogste diplomatieke vertegenwoordiger in een land (in katholieke landen is de pauselijke nuntius, sinds het Verdrag van Wenen, de deken van het corps diplomatique)
 Deken (gilde): hoofd van een (kunst)schildersgilde, bakkers- en beeldhouwersgilde, weversgilde, enzovoorts
 Deken (kerk): geestelijke in de hiërarchie van een kerk (staat meestal aan het hoofd van een decanaat of kapittel)
 Decaan (universiteit): hoofd van een faculteit van een universiteit
1-9

De jaren 1-9 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 1e eeuw.

Het jaar nul 
0 (jaar): Het jaar nul bestaat in geen enkele jaartelling. Het begin van de gangbare jaartelling is de Geboorte van Jezus. Vanaf dat moment spreekt men van voor Christus en na Christus. Dit beginpunt is in 525 door een monnik Dionysius Exiguus berekend.

Belangrijke gebeurtenissen

Romeinse Rijk 
1 na Chr. : Koning Tigranes IV van het koninkrijk Armenië sterft. De Romeinen zetten hun stroman Ariobarzanes II van Atropatene op de troon. Een plaatselijke leider komt in opstand en tijdens onderhandelingen verwondt hij Gaius Julius Caesar, de kleinzoon en gedoodverfde opvolger van keizer Augustus.
4 : Gaius Julius Caesar sterft aan zijn verwondingen. Zijn jongere broer, de onbekwame Agrippa Postumus is nu de eerste lijn. Keizer Augustus adopteert Tiberius, de zoon van zijn vrouw Livia. Tiberius moet wel eerst zijn neef Germanicus adopteren alvorens zelf geadopteerd te worden.
6 : Judea en Samaria worden onder direct Romeins bestuur geplaatst. Herodes Archelaüs wordt naar Gallië gedeporteerd.
6-8 : Bellum Batonianum, ook de Oorlog van de Bato's of de Illyrische opstand of Pannonische opstand genoemd, vindt plaats in Illyrië. Een verbond van Illyriërs komt in opstand tegen het Romeinse Keizerrijk.
9 : Slag bij het Teutoburgerwoud. Drie Romeinse legioenen worden in het Teutoburgerwoud verslagen door Arminius (Herman), aanvoerder der Cherusken en een leger van de Marcomannen onder Marbod, de Romeinse veldheer Varus pleegt zelfmoord.

Parthië 
7 : Orodes III, koning van Parthië, wordt vermoord. De Parthen vragen aan de Romeinen of ze een van de zonen van Phraates IV, die als gijzelaars in Rome vertoeven, mogen aanstellen als hun nieuwe koning. Vonones I bestijgt de Parthische troon.

Kunst en cultuur 
 De dichter Ovidius in Rome wordt naar Tomi, aan de Zwarte Zee, verbannen, waarschijnlijk vanwege zijn dichtbundel "Ars amatoria", een libertijns werk.

Belangrijke personen
Tigranes V, koning van Armenië.
Wang Mang, keizer van China.
Arminius, Romeins officier van Germaanse komaf die de Romeinen versloeg in de Slag bij het Teutoburgerwoud.
Suinin, 11e keizer van Japan.
Phraataces, koning der Parthen.
Orodes III, koning der Parthen.
Vonones I, koning der Parthen.
Artabanus II, koning der Parthen.
Imperator Caesar Augustus, de eerste keizer van Rome.
Gaius Vipsanius Agrippa, Romeins generaal.
Titus Livius, Romeins historicus.
Ovidius, Romeins dichter.
Publius Sulpicius Quirinius, Romeins senator en proconsul van Syria.
Hillel, Joods wetgeleerde en afstammeling van Koning David.
Sjammai, de grondlegger van de farizese school en de belangrijkste mededinger van Hillel.
Tiberius Claudius Nero, Romeins generaal, staatsman en toekomstig keizer.
Leek (christendom)

Met leek (van het Grieks: λαϊκός, 'van het volk') wordt in het christendom in de regel een gelovige aangeduid die geen wijding of benoeming heeft ontvangen tot een kerkelijk ambt. Ook pastoraal werkers zijn leken.

Katholieke kerk 
In de hiërarchie van de Katholieke Kerk is iedereen die geen wijding tot bisschop, priester, kloosterling(e) of diaken heeft ontvangen een leek. Volgens de Kerk oefent de leek, als onderdeel van Gods Volk en lidmaat van het mystiek Lichaam van Christus, het algemene priesterschap uit, dat met het doopsel begint. Het bijzonder priesterschap van de bisschoppen, priesters en diakens ontleent zijn betekenis aan het algemene priesterschap van de leken, zonder ervan afgeleid te zijn. Deze beide vormen van priesterschap zijn op elkaar aangewezen. Deze complementariteit is vastgelegd in de constitutie van de kerk Lumen Gentium, een constitutie van het Tweede Vaticaans Concilie.

Binnen de Katholieke Kerk zijn verschillende vormen van georganiseerde lekenspiritualiteit. Zo zijn er veel vormen van religieus leven (zuster- en broedercongregaties) van mensen die geen priesterlijke wijding hebben ontvangen. Ook zijn er verschillende seculiere instituten.

Oosters-orthodoxe kerk 
Het begrip leek wordt ook gebruikt binnen sommige Oosters-orthodoxe kerken.

Zie ook 
Lekenbroeder
Broederschap
Misdienaar

Externe links 
Laity, lemma in de Catholic Encyclopedia (1913)
Instructie over enige vragen betreffende de medewerking van lekengelovigen aan het dienstwerk van de priesters, Congregatie voor de Clerus, 5 augustus 1997

Christelijke titulatuur
Virtueel deeltje

Een virtueel deeltje is een theoretisch tijdelijk deeltje dat enkele kenmerken van een gewoon deeltje vertoont.

Energie en tijd zijn verbonden grootheden volgens het onzekerheidsprincipe van Heisenberg. Dit betekent dat het mogelijk is dat een systeem extra energie heeft, onder voorwaarde dat deze energie weer 'teruggegeven' wordt na een korte periode van tijd, korter naarmate de extra energie groter is. Als deze energie groot genoeg is, kan deze gebruikt worden om een systeem van een deeltje en zijn antideeltje te laten ontstaan, die elkaar dan binnen de beschikbare tijd weer annihileren. Dergelijke deeltjes noemt men virtuele deeltjes, en het bestaan van deze virtuele deeltjes zorgt ervoor dat ook het vacuüm in de kwantummechanica nog energie heeft (de kosmologische constante).

Hoewel virtuele deeltjes niet direct kunnen worden gemeten, hebben ze wel een aantal interessante effecten:
 Het casimireffect, waarbij twee ongeladen, geleidende platen elkaar aantrekken.
 Moderne theorieën geven aan dat het tijdelijk mogelijk is dat er ergens een negatieve hoeveelheid energie is. Dit betekent dat er minder virtuele deeltjes ontstaan dan in een normaal vacuüm. Dan moet er wel een minstens even grote stoot positieve energie volgen.
 Indien het mogelijk zou zijn van een geladen deeltje, zoals een elektron, van zeer dichtbij de lading te meten, zou men een kleinere waarde krijgen dan normaal. Oorzaak is, dat als er een geladen virtueel deeltjespaar gevormd wordt nabij het virtuele deeltje, het positief geladen deeltje zich gemiddeld iets dichter bij het elektron zal bevinden dan het negatief geladen deeltje.
 De hawkingstraling van zwarte gaten.

Virtuele deeltjes komen ook in Feynman-diagrammen voor: alle lijnen in een Feynman-diagram kunnen beschouwd worden een deeltje weer te geven, echter alleen die deeltjes die het diagram in of uit gaan zijn waarneembaar. De andere deeltjes zijn virtueel. Op deze wijze kunnen ook bij een botsing tussen deeltjes, deeltjes ontstaan die zwaarder zouden zijn dan de totale energie van de deeltjes zou toelaten - maar alleen als zeer tijdelijk tussenproduct.

Kwantummechanica
Kwantumveldentheorie
Deeltje
116

Het jaar 116 is het 16e jaar in de 2e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Het Romeins Keizerrijk bereikt onder de regering van Trajanus zijn grootste omvang. Het rijk strekt zich uit van de Kaspische Zee tot de Atlantische kust van Hispania en van Britannia tot aan Egypte.

Parthië 
 Keizer Trajanus verovert tijdens de veldtocht in Parthia de hoofdstad Ctesiphon en Susa. Het Romeinse leger bereikt de oostgrens van het Zagrosgebergte (Iran).
 Trajanus zet Osroes I af en plaatst zijn zoon Parthamaspates (r. 116-117) als koning op de Parthische troon.
 Trajanus onderdrukt een opstand in Mesopotamië en belegert tevergeefs de vestingstad Hatra. Tijdens het beleg krijgt hij een beroerte en keert terug naar Cilicië.

Palestina 
 Begin van de Tweede Joodse Opstand: De Joodse bevolking komt in opstand tegen de Romeinse overheersing in Judea.
 Trajanus benoemt Quintus Lusius Quietus tot legatus Augusti pro praetore van Judea en onderdrukt met Legio X Fretensis de opstand.

Geboren

Overleden 

000
Ctesiphon

Ctesiphon (Perzisch: تیسفون / Tisphun) of Madain (Arabisch: المدائن) was de hoofdstad van het Perzische Rijk in de tijd van de Parthen (247 v.Chr. – 224 na Chr.) en Sassaniden (224 – 651). De stad ligt in Mesopotamië, nabij Bagdad in het huidige Irak. Tegenwoordig is Taq-i Kisra het enige bouwwerk in Ctesiphon dat nog gedeeltelijk overeind staat.

Geschiedenis

Een aantal malen werd de stad door de Romeinen ingenomen, in 116 door Trajanus en in 197 door Septimius Severus.

De Byzantijnen veroverden Ctesiphon eveneens enkele malen, maar gaven de stad ook steeds terug bij vredesonderhandelingen.

De koning van Perzië Khusro I bouwde hier een nieuw paleis. In 637 werd de stad veroverd door het Arabische leger van Sa'd ibn Abi Waqqas. De bevolking werd hierbij nagenoeg ongemoeid gelaten, maar de paleizen werden verwoest. Toen in 751 de nieuwe hoofdstad Bagdad gesticht werd, verhuisden de meeste inwoners daarnaartoe waarmee Ctesiphon een spookstad werd. Gedeeltelijk werden de verlaten gebouwen als steengroeve gebruikt om Bagdad en andere steden in de buurt op te bouwen en te onderhouden terwijl de rest tot ruïnes verviel. Van het paleis van Khusro staat nu nog een deel van het grote gewelf van de troonzaal overeind. Dit wordt de Taq-i Kisra, de Boog van Khusro, genoemd.

April 2005
In april 2005 kwam de stad in het nieuws nadat soennieten zo'n 60 sjiieten gijzelden en hen pas vrij wilden laten nadat alle sjiitische burgers van de stad waren vertrokken. Het Iraakse leger, gesteund door het Amerikaanse leger, viel daarop de stad binnen. In eerste instantie meldde de pers dat geen gijzelaars werden aangetroffen. Enkele dagen later werden weliswaar meer dan vijftig lichamen uit de rivier de Tigris gedregd, maar het blijft onzeker of dit de lijken van de al dan niet ontvoerde personen waren. Ook de groep rond Abu Musab al-Zarqawi ontkende bij de gijzelingsactie betrokken te zijn.

Zie ook
Taq-i Kisra
Perzische Rijk

Externe links
 CTESIPHON: Tentoonstelling in Pergamonmuseum, Berlin (Video)
  Ctesiphon, beschrijving bij Livius.org.

  Tientallen gedode gijzelaars in Irak gevonden, nu.nl, 20 april 2005.
  Iraq raid to free Shia hostages, BBC News, 16 april 2005
  Iraq's murky corpse mystery, BBC News, 21 april 2005.

Mesopotamische stad
Parthen
Archeologische plaats in Irak
Zinkgroep

Elementen uit de zinkgroep  (IUPAC-groepsnummer 12, vroeger bekend als IIb) uit het periodiek systeem zijn matig goede elektrische geleiders. In deze groep zijn de buitenste d-subschil en s-subschil geheel gevuld en de configuratie is daarom nd10(n+1)s2. De chemie van deze elementen wordt gekenmerkt door de neiging om het oxidatiegetal +2 aan te nemen. Met halogenen vormen zij zouten met de algemene formule MX2  en met elementen uit de zuurstofgroep met een samenstelling MX.

Omdat de energieafstand tussen de s-subschil en de erboven liggende p-subschil steeds meer toeneemt naarmate het element zwaarder wordt, begint de (n+1)s2-configuratie van het metaal steeds meer het karakter van een edelgasconfiguratie aan te nemen. Dit is goed te zien aan de ionisatiepotentiaal van de elementen. Het is ook duidelijk in een aantal van eigenschappen van de elementen van deze groep. Gaande van Zn → Cd → Hg worden de elementen steeds vluchtiger, edeler en krijgen zij een lager smeltpunt. Er wordt dan ook vermoed dat copernicium, dat in het periodiek systeem onder kwik staat, gasvormig is of althans bijzonder vluchtig.

De elementen in de zinkgroep zijn in het periodiek systeem hieronder gekleurd.

Zinkgroep
Metaal
Publiekrecht

Het publiekrecht geeft regels ten aanzien van de verhouding tussen de burger en de overheid. Ook omvat dit rechtsgebied de verhouding tussen overheidsinstanties onderling. Dit is tevens het onderscheid met het andere grote rechtsgebied, het privaatrecht.

Het publiekrecht bestaat uit de volgende onderdelen:
 staatsrecht, ook wel constitutioneel recht geheten
 bestuursrecht
 fiscaal recht, soms ook gerangschikt onder het bestuursrecht
 strafrecht

In sommige landen wordt het strafrecht niet tot het publiekrecht gerekend, maar als aparte tak gezien.

Daarnaast wordt het internationaal publiekrecht onderscheiden, dat in het algemeen gewoonweg internationaal recht of volkenrecht genoemd wordt.

Het trekken van een scherpe scheidslijn tussen publiekrecht en privaatrecht is karakteristiek voor de Maastrichtse School.

Het onderscheid tussen publiekrecht en privaatrecht is met name typerend voor continentale rechtsstelsels. In de Angelsaksische wereld, vooral in het Verenigd Koninkrijk, wordt niet altijd een duidelijk onderscheid gemaakt tussen publiek- en privaatrecht; daar wordt het gemene recht oftewel common law als algemene term gebruikt. In de Verenigde Staten worden wetten wel aangemerkt als public law of private law.
Maastrichtse School

De Maastrichtse school is een stroming van juridische auteurs die een scherp onderscheid voorstaan tussen publiekrecht en privaatrecht. Veel van deze auteurs zijn verbonden aan de Universiteit Maastricht. Een van de belangrijkste grondleggers van de Maastrichtse school is Twan Tak.

De ‘Maastrichtse School’, een eigenzinnige groep wetenschappers van de Maastrichtse rechtenfaculteit die zich tot eind jaren negentig met name profileerde op de wetenschappelijke gedachtewisseling en polemieken, was ook een kritisch volger van de overheid en haar bevoegdheden. Volgens de leden van de school is de mens het fundament van het recht en de menselijke gelijkwaardigheid de maatstaf van dat recht.

Nederlands recht
Universiteit Maastricht
Shoah

De Holocaust
 De film Shoah uit 1985 over de Holocaust
Johan Kaart

Johannes Antonius (Johan) Kaart (Amsterdam, 17 februari 1897 – aldaar, 1 februari 1976) was een Nederlands acteur, die binnen alle genres van het toneel actief was.

Loopbaan
Kaart betrad 3500 keer het toneel om samen met Johan Boskamp de klucht Potasch en Perlemoer te vertolken. Hij speelde als vader Alfred Doolittle een rol in de Nederlandse versie van de musical My Fair Lady. Kaart speelde verder rollen in onder meer de films De Jantjes (1934), Malle gevallen (1934), De vier Mullers (1935), De big van het regiment (1935) Kermisgasten (1936), Een koninkrijk voor een huis (1949), Ciske de Rat (1955) en Het wonderlijke leven van Willem Parel (1955). 

Johan - ook wel Job genoemd - groeide met zijn drie jaar jongere zuster op in een rooms-katholiek toneelspelersgezin. Omdat beide ouders met het theaterleven bekend waren, wilden zij niet dat hun zoon in hun voetsporen zou treden. Kaart senior was begonnen als leerling-toneelkapper en speelde tientallen kleine en middelgrote rollen. Daarnaast verdiende hij bij diverse gezelschappen een karig salaris als inspiciënt, souffleur of administrateur. 'Maatschappelijk telde het beroep van toneelspeler toen nog niet mee', zei Kaart junior later. 'Het was hachelijk en onzeker. Mijn vader zei: als je het hart hebt aan het toneel te gaan, breek ik je beide benen'. Kaart was een oom van zanger en acteur Hans Kaart (1920-1963). 

Sinds 1975 wordt de naar hem genoemde Johan Kaartprijs uitgereikt aan mensen die opmerkelijke prestaties op het gebied van theateramusement en de blijspelkunst hebben geleverd.

Kaart speelde in 1964 in de televisieserie Herrie om Harrie, aflevering De Nachtwacht met onder andere Mimi Kok en Ben Hulsman en had ook een gastrol in de van 1968 tot 1971 lopende televisieserie Oebele.

Filmografie
Rififi in Amsterdam (1962) - Commissaris van Houthem
Kleren Maken de Man (1957) - Speurder
Ciske de Rat (1955) - Rechercheur Muysken
Sterren Stralen Overal (1953) - Piet van Amstel, taxichauffeur
Een Koninkrijk voor een Huis (1949) - Kobus Blom
't Was één april (1936) - Handelaar
Kermisgasten (1936) - Jan
April, April! (1935, Duitsland) - 2. Bekannter von Lampe
De Big van het Regiment (1935) - Jan Adriaanse
De Vier Mullers (1935) - Jacob Schat
De familie van mijn vrouw (1935) - Dr. Nix
Malle Gevallen (1934) - Student Bram
De Jantjes (1934) - Schele Manus
Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen (1938) - Grumpy (stem)

Hoorspel en radio 
 Opa Roel Spruyt in Koek & ei, (1957–1961)

Externe links 

 
 Biografie Johan Kaart
 Foto's van Johan Kaart

Nederlands filmacteur
Nederlands musicalacteur
Nederlands televisieacteur
Nederlands toneelacteur
Aanslag door de IRA in Roermond op 27 mei 1990

De aanslag door de IRA in Roermond vond plaats op 27 mei 1990. Vier Australische toeristen werden op de markt in de Nederlandse stad Roermond onder vuur genomen, terwijl zij foto's maakten van het stadhuis van Roermond. Twee van hen, de 24-jarige Stephen Melrose en de 28-jarige Nicholas Spanos, vonden de dood.

Later bleek het om een vergissing te gaan. Een dag later verklaarde een groep van de Noord-Ierse organisatie IRA namelijk dat zij het gemunt had op Britse militairen die in Duitsland, vlak bij Roermond, gelegerd waren. Omdat de Australiërs in een huurauto met een Brits kenteken rondreden, werden zij voor Britse militairen aangezien. Ook wekte het feit dat de toeristen een statief opstelden argwaan bij de IRA-leden.

Enige weken later werden in het Belgisch-Nederlands grensgebied vier personen aangehouden die banden bleken te hebben met de IRA. Zij wisten aanvankelijk te ontsnappen, maar werden later toch gevonden. De door hen gehanteerde wapens bleken ook bij eerdere aanslagen in Duitsland gebruikt te zijn. Het leek dan ook waarschijnlijk dat met deze arrestaties een van de op het vasteland van Europa actieve IRA-cellen was opgerold.

De vrijspraak voor de verdachten, die volgde na een proces, gaf in Groot-Brittannië aanleiding tot verbazing en verontwaardiging.

In augustus 2010 streek een ploeg van het Australische nieuws- en actualiteitenprogramma Sunday Night neer in Roermond om een documentaire annex reconstructie te maken van de aanslag uit 1990. Met de filmploeg waren ook de ouders en zussen van een van de slachtoffers (Stephen Melrose) meegekomen, om de plek van gebeurtenis zelf in ogenschouw te nemen. Ze legden er bloemen neer en reisden later door naar Ierland.

In 2020 werd de internationale TV-miniserie The Spectacular over de aanslag in Roermond opgenomen, met Hadewych Minis als hoofdrechercheur.

IRA, Roermond
1990
IRA
Geschiedenis van Roermond
Geschiedenis van Nederland in de 20e eeuw
Yvonne van Gennip

Yvonne Maria Thérèse van Gennip (Haarlem, 1 mei 1964) is een Nederlands voormalig schaatsster en Olympisch kampioene.

Biografie
Van Gennip is een van de succesvolste schaatssters die schaatsland Nederland heeft voortgebracht. Zij won bij de Olympische Winterspelen van 1988 in Calgary, Canada, drie gouden medailles: op de 1500, de 3000 en de 5000 meter. Deze overwinningen kwamen als een verrassing, want Van Gennip was even voor de Spelen nog geblesseerd geweest aan haar voet. Bovendien had ze te maken met de toen nog als onverslaanbaar aangemerkte Oost-Duitse schaatssters.

Pas jaren na deze spelen werd bekend dat Van Gennip de wedstrijden met een scheurtje in haar pols had geschaatst. Ze heeft dit destijds bewust verzwegen om niet de hele journalistenhorde over zich heen te krijgen.

Eveneens in 1988 behaalde Van Gennip een zilveren medaille bij het WK allround. Bij de Europese kampioenschappen allround werd zij ook drie keer tweede: in 1985, 1986 en 1987. Tijdens de Winterspelen van 1992 in het Franse Albertville wist ze haar titels niet te prolongeren. Op de 1500 meter kwam ze zelfs ten val.

Van Gennip nam zeven maal deel aan de WK Allroundtoernooien, waarbij ze in 1987 en 1989 als derde eindigde. Op vijf toernooien veroverde ze afstandmedailles, 1x goud (1988, 5000m), 2x zilver (1988, 3000m en 1500m) en 6x brons (waarvan drie in 1987 op de 3000, 1500 en 5000m).

Naast alle internationale successen was ze ook bij nationale kampioenschappen succesvol. Zo werd Van Gennip tweemaal Nederlands kampioen sprint (1984, 1985), tweemaal Nederlands kampioen allround (1987, 1988) en negenmaal nationaal afstandskampioene (1500m: 1987, 1988 en 1989; 3000m: 1987, 1988 en 1992; 5000m: 1987, 1988 en 1989).

Eind 2005 verscheen een biografie over Van Gennip met de titel Winterkoninkje. Dit boek is geschreven door haar voormalig jeugdcoach en journalist Huub Snoep.

In 2011 start Yvonne van Gennip onder de vleugel van het Yvonne van Gennip Talent Fonds, het crowdfundingplatform Talentboek voor sporttalenten.

In 2017 kreeg Van Gennip de Fanny Blankers-Koen Carrièreprijs.

Eind september 2020 werd bekendgemaakt dat zij voorzitter wordt van de vrouwenafdeling van voetbalclub Telstar.

Persoonlijke records

Resultaten

Medaillespiegel

Wereldrecords

Externe link 
 Website Yvonne van Gennip Talentfonds

Nederlands langebaanschaatser
Nederlands olympisch kampioen
Inca

Inca's, een indianenvolk in Zuid-Amerika
Sapa Inca, de titel van de heerser van dit volk
Inca (Mallorca), een gemeente op het Spaanse eiland Mallorca
271

Het jaar 271 is het 71e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Voorjaar - Slag bij Placentia: De Alemannen vallen in Noord-Italië de Povlakte binnen en plunderen Piacenza. Het Romeinse leger wordt in een hinderlaag gelokt en vernietigd. In Rome breekt paniek uit onder de burgerbevolking.
 Slag bij Fano: Keizer Aurelianus hergroepeert het leger en voert versterkingen aan. Hij verslaat de Alemannen bij Fano aan de Adriatische Zee.
 Slag bij Pavia: Aurelianus achtervolgt de Alemannen in Lombardije en weet hen bij Pavia te vernietigen. De Senaat schenkt hem de eretitel Germanicus Maximus.
 Aurelianus laat de Aureliaanse Muur bouwen, Rome wordt voorzien van een stadsmuur (19 kilometer lang). De architecten maken gebruik van bestaand bouwmateriaal om de muur te versterken.
 Aurelianus voert een drastische munthervorming door en reorganiseert het bestuur van het Romeinse Rijk. De boeren worden door de inflatie erg benadeeld, hun oogsten worden geconfisqueerd.

Europa
 Victorinus, keizer van het Gallische keizerrijk, wordt in Colonia Claudia Ara Agrippinensium (huidige Keulen) door tegenstanders vermoord. Tetricus I (r. 271 - 274) volgt hem op en voert een veldtocht tegen de Germanen aan de Rijn.

Balkan
 Het Romeinse leger ontruimt de vooruitgeschoven provincie Dacia (Roemenië) en trekt zich terug achter de Donaugrens (limes). De inwoners worden gedwongen zich te vestigen in Moesië.

Syrië
 Aurelianus erkent koningin Zenobia en haar zoon Vabalathus als wettige heersers over het Palmyreense Rijk (Cilicië, Syria, Palestina en Egypte).

Perzië
 Koning Shapur I sticht de Academie van Gondesjapoer (Iran). Gevluchte nestorianen uit Edessa vinden hier bescherming tegen vervolging.

Geboren

Overleden 
 Liu Shan (64), laatste keizer van het koninkrijk Shu
 Victorinus, keizer van het Gallische keizerrijk

000
265

Het jaar 265 is het 65e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 4 december - In Verona wordt de stadsmuur Nova Gallieniana opgeleverd, de bouwwerken zijn op 3 april in opdracht van keizer Gallienus begonnen. Ook Milaan wordt voorzien van een stadsmuur, om de inwoners te beschermen tegen de plunderende Alemannen. Hoewel keizer Gallienus geprezen wordt voor deze snelle bouw, vraagt menigeen zich af waarom voor het eerst sinds eeuwen stadsmuren weer nodig geworden zijn.

Europa
 Gallienus probeert tevergeefs Postumus die het Gallische keizerrijk regeert uit de westelijke provincies te verdrijven. Tijdens een belegering in Gallië wordt hij getroffen door een pijl en trekt zich terug naar Italië.

China
 Drie Koninkrijken: Sima Yan, een kleinzoon van Sima Yi, herenigt de twee koninkrijken (Wei en Shu-staat) en sticht de Westelijke Jin-dynastie. Hij vestigt zich in de hoofdstad Luoyang en maakt plannen voor een veldtocht tegen het koninkrijk Wu.

Geboren

Overleden 

000
260

Het jaar 260 is het 60e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Gallienus wordt door de Senaat erkend als medekeizer van het Romeinse Keizerrijk. Hij reorganiseert het Romeinse leger en vestigt zijn hoofdkwartier in Mediolanum. Een cavaleriekorps wordt naar Noord-Italië gestuurd om de Rijngrens (limes) te beschermen tegen invallen van de Alemannen.
 Gallienus kondigt een tolerantiebesluit af voor de christenen. Er volgt een periode van vrijwel algehele tolerantie voor het christendom. De Kerk zal in een tijdsvak van 40 jaar uitgroeien tot een machtsfactor van belang.

Europa 
 Postumus, Romeins usurpator en mogelijk van Bataafse afkomst, sticht het Gallische Keizerrijk (Imperium Galliarum). Het gebied omvat de Gallische provincies, de Lage Landen, Brittannië en Hispania. De Rijngrens, in de omgeving van Vetera, wordt versterkt tegen plunderende Franken.
 Postumus komt in conflict met kroonprins Saloninus en diens voogd Silvanus. Hij belegert Colonia Claudia Ara Agrippinensium (huidige Keulen) en laat na de inname van de stad beiden executeren.
 In Gallia Narbonensis (Provence) wordt de Romeinse handelsstad Glanum verwoest door de Alemannen. De inwoners slaan op de vlucht en stichten in het noorden Saint-Rémy-de-Provence.

Midden-Oosten 
 Keizer Valerianus I wordt bij Edessa door het Perzische leger verslagen en gevangengenomen. Hij wordt opgesloten in het paleis van Bishapur, volgens bronnen zou koning Shapur I hem gesmolten goud hebben laten drinken of levend als een dier hebben laten villen.
 Septimius Odaenathus, koning van Palmyra, voert als bondgenoot van Rome een veldtocht tegen Shapur I en herovert Mesopotamië. De Perzen moeten zich terugtrekken uit Cappadocië en Cilicië (huidige Turkije).
 De stad Caesarea in Cappadocië wordt door Shapur I grotendeels vernietigd.

Geboren

Overleden 

 Publius Licinius Cornelius Saloninus (18), kroonprins en zoon van Gallienus
 Valerianus I (60), keizer van het Romeinse Keizerrijk

000
Gauteng

Gauteng is een van de negen provincies waarin Zuid-Afrika sinds het einde van de apartheid verdeeld is en telt ruim 12,2 miljoen inwoners (2011). Hoewel Gauteng slechts 1,5% uitmaakt van het Zuid-Afrikaanse grondgebied, is het economisch veruit de belangrijkste provincie. Het omvat het stedelijk gebied van Johannesburg. Ook Pretoria, de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika, bevindt zich in deze provincie.

Gauteng was vroeger het hart van de voormalige provincie Transvaal, die in de 19e eeuw als de Zuid-Afrikaansche Republiek een tijdlang een onafhankelijk land geweest was. Bij de opdeling van Transvaal in 1994 werd dit gebied eerst wat prozaïsch PWV genoemd, naar Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging. Later koos men een naam uit het Zuid-Sotho. Het woord Gaut- is overigens een leenwoord uit het Afrikaans en betekent 'goud'. De uitgang -eng duidt een locatief aan. Letterlijk betekent de naam dus: goudstreek en dit is zeer toepasselijk, omdat hier inderdaad het meeste goud ter wereld gevonden wordt.

Districten 
 
De provincie Gauteng bestaat uit drie Grootstedelijke gemeenten en 2 districten. De districten zijn op hun beurt nog eens verdeeld in totaal 6 lokale gemeenten.

Grootstedelijke gemeenten 

 Tshwane 
 Johannesburg
 Ekurhuleni

Districten 

 District Sedibeng 
 Emfuleni
 Lesedi
 Midvaal
 District West Rand 
 Merafong City
 Mogale City
 Rand West City

Etniciteiten 
77,3% zwarten15,6% blanken 3,5% kleurlingen2,9% Aziaten

Gauteng heeft een zeer diverse en kleurrijke bevolking. De belangrijkste huistalen zijn Zoeloe (22%), Afrikaans (14%), Zuid-Sotho (13%), Engels (13%), Noordelijk Sotho (11%), Tswana (8%), Xhosa (8%) en Tsonga (6%). Johannesburg is de meest multiculturele stad, met een enorme diversiteit aan talen en culturen. Pretoria was oorspronkelijk sterk Afrikaanstalig maar na het einde van de Apartheid zijn ook hier het Engels en Zoeloe belangrijker geworden.

Politiek 
De volksvertegenwoordiging van Gauteng wordt gevormd door de Provinciale Wetgevende Macht die bestaat uit 73 leden, gekozen voor een periode van vijf jaar. De verkiezingen voor de Provinciale Wetgevende Macht vinden tegelijkertijd plaats met de parlementsverkiezingen. De grootste partij is het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) met 37 zetels. De uitvoerende macht bestaat uit de Uitvoerende Raad, een ministersploeg (leden van de Uitvoerende Raad) met aan het hoofd een premier. De Uitvoerende Raad wordt gekozen uit het midden van de Provinciale Wetgevende Macht. De regering bestaat geheel uit ANC'ers, die over een meerderheid beschikt in de Provinciale Wetgevende Macht.

De premier van Gauteng is David Makhura (ANC) en de voorzitter van de Provinciale Wetgevende Macht is Ntombi Lentheng Mekgwe (ANC).

Externe link 
 Provinciale overheid Gauteng
WML

Waterleiding Maatschappij Limburg
 Website Meta Language
 Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, wettelijk minimumloon
 Wireless Markup Language
PL/1

PL/1 of PL/I, de afkorting van Programming Language 1, is een programmeertaal die door IBM is ontworpen en wordt ondersteund op haar mainframes. Het was de bedoeling om COBOL uit de zakenwereld en FORTRAN uit de wetenschappelijke wereld samen te brengen. Intern gebruikt(e) IBM een aanverwante taal (PL/S) voor het ontwikkelen van haar mainframe-systeemsoftware.

De scripttaal Rexx heeft een aan PL/1 verwante syntaxis, maar zonder de strikte datatypes die PL/1 wel heeft.

Externe link 
 Officiële website

Programmeertaal
IBM-software
Eclipse (software)

Eclipse is een opensourceframework van de Eclipse Foundation voor software-ontwikkelomgevingen. De bekendste toepassing is het gebruik als IDE voor de programmeertaal Java. Het product wordt echter ook steeds meer aangewend voor het bouwen van applicaties boven op het Eclipseplatform (Rich Client Platform).

De eerste versie van Eclipse, Eclipse 1.0, verscheen op 7 november 2001.

Plug-ins 
Eclipse heeft een open structuur en bestaat, behalve uit een kleine kern, volledig uit plug-ins. Hierdoor is het mogelijk de functionaliteit uit te breiden door nieuwe plug-ins te installeren. Door dit systeem kan men in Eclipse niet alleen in Java ontwikkelen, maar onder meer ook in C-talen, Perl, PHP, PL/SQL en Scala. Bovendien zijn er plug-ins voor opmaaktalen zoals LaTeX. Sommige plug-ins worden door makers gratis aangeboden, anderen commercialiseren hun plug-ins.

Eclipse wordt actief ondersteund door IBM, dat zijn eigen producten zoals WebSphere Studio Site Developer, WebSphere Studio Application Developer, WebSphere Studio Enterprise Developer, Lotus Notes vanaf 8.0 en WebSphere Development Studio Client for iSeries bouwt rondom de Eclipsecode.

Ook Zend Technologies, de ontwikkelaars van PHP, zijn bezig met het integreren van hun IDE (Zend Studio) als plug-in voor Eclipse.

Ook Adobe, ontwikkelaar van diverse toepassingen en technologieën, maakt steeds meer gebruik van Eclipse. Zo zijn Flex Builder (zie Apache Flex) en Coldfusion Builder op Eclipse gebaseerd.

De naam Eclipse (verduistering, maar met als duidelijke connotatie 'zonsverduistering') is opmerkelijk, omdat de Javawereld gedomineerd wordt door concurrent Oracle, voorheen Sun (zon). Eclipse is een poging om het concurrerende product NetBeans van Sun in de schaduw te stellen.

Eclipse is geschreven in Java met behulp van de Standard Widget Toolkit.

Uitgaven 
Sinds 2006 tot 2018 wordt er ieder jaar, rond juni, een nieuwe versie uitgegeven van het Eclipse-platform en de meeste plug-ins; de zogenaamde Simultaneous Release. Iedere versie heeft een naam, die veelal iets met astronomie te maken heeft. Aan het eind van 2018 is het project geswitcht naar een release per kwartaal.

Externe links 
 Projectpagina
 Eclipse IDE
 Eclipse RCP
 Adobe Flex
 Adobe Coldfusion Builder

Software-ontwikkelomgeving
Opensourcesoftware en vrije software
Software geschreven in Java