alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Roman

Roman (łac. romanus – rzymski) – imię męskie pochodzenia łacińskiego.

Roman imieniny obchodzi: 28 lutego, 29 lutego, 21 kwietnia, 22 maja, 9 sierpnia, 6 października, 23 października, 18 listopada i 24 listopada.

Żeński odpowiednik: Romana

Znani ludzie noszący imię Roman 
 Święci i błogosławieni
 Roman Jurajski – opat
 Roman z Nepi – męczennik
 Roman Melodos – diakon
 Roman Sitko – męczennik z KL Auschwitz, rektor WSD w Tarnowie
 Roman Adame Rosales – święty Kościoła katolickiego, działający na terenie diecezji guadalajarskiej prezbiter, męczennik, ofiara prześladowań antykatolickich zapoczątkowanych w okresie rewolucji meksykańskiej

 Pozostali
 Roman – papież
 Roman Abramowicz – rosyjski przedsiębiorca
 Roman Andrzejewski – biskup, krajowy duszpasterz rolników
 Roman Bartoszcze – polityk
 Roman Bierła – zapaśnik, medalista olimpijski
 Roman Bratny – pisarz
 Roman Brandstaetter – pisarz
 Roman Czejarek – dziennikarz radiowy
 Roman Czepe – polityk
 Roman Dmowski – polityk
 Roman Fonfara – hokeista
 Roman Gancarczyk – aktor
 Roman Giertych – polityk
 Roman Graczyk – dziennikarz
 Roman Halicki – książę Nowogrodu Wielkiego
 Roman Herzog – polityk niemiecki
 Roman Ingarden – filozof
 Roman Jagieliński – polityk
 Roman Jakobson – językoznawca
 Roman Jaworski – dramaturg, publicysta
 Roman Kluska – biznesmen
 Roman Kłosowski – aktor
 Roman Kołtoń – komentator sportowy
 Roman Kosecki – piłkarz
 Roman Kostrzewski – wokalista
 Roman Koudelka – czeski skoczek narciarski
 Roman Laskowski – językoznawca
 Roman Michałowski – malarz
 Roman Michałowski – historyk
 Roman Nowak – polityk
 Roman Paszko – oficer
 Roman Paszkowski – generał lotnictwa
 Roman Pisarski – pisarz, autor książek
 Roman Polański – aktor i reżyser
 Roman Polko – wojskowy
 Romano Prodi – były premier Włoch
 Romain Rolland – pisarz
 Roman Rybarski – polityk
 Romano Scarpa – włoski rysownik
 Romek Strzałkowski – bohater Poznańskiego Czerwca 1956
 Roman Szczęsny – geograf
 Roman Szołtysek – aktor
 Roman Śliwonik – poeta
 Roman Vetulani – profesor gimnazjalny
 Roman Wilhelmi – aktor
 Roman Wójcicki – piłkarz
 Roman Zając – biblista
 Roman Zakrzewski – malarz
 Roman Załuski – reżyser
 Roman Zmorski – pisarz
 Roman Żurek – artysta kabaretowy

Miejscowość w Bułgarii 
 Roman

Miejscowość w Rumunii 
 Roman

Zobacz też 
 Romany – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Stawiski
 Romany – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Szczytno
 Romany-Fuszki, Romany-Janowięta, Romany-Sebory, Romany-Sędzięta
 Roman – rumuński producent autobusów i samochodów ciężarowych

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Aldona

Aldona – imię żeńskie, pochodzi ono od staropruskiego miana Aldegut lub białoruskiego Ałdonia, będącego przekształceniem greckiego imienia Eudokia (Eudocja). Nosiło je wiele księżniczek litewskich wydawanych za polskich książąt (głównie mazowieckich). W Polsce współcześnie nosi je niewiele kobiet, zwykle związanych tradycją rodzinną z Kresami Wschodnimi. Niespodziewany krótki renesans jego popularności dał się zaobserwować w latach siedemdziesiątych XX wieku.

Aldona imieniny obchodzi: 1 marca, 10 września i 11 października.

Odpowiedniki w innych językach:
 wł. – Aldonia

Znane osoby noszące imię Aldona:

 Aldona Dąbrowska – polska piosenkarka i autorka tekstów
 Aldona Anna Giedyminówna (ok. 1310–1339) – królowa Polski, żona Kazimierza Wielkiego
 Aldona Jankowska (ur. 1964) – polska aktorka
 Aldona Kamela-Sowińska (ur. 1950) – polska ekonomistka i działaczka polityczna
 Aldona Młyńczak (ur. 1958) – polska polityk
 Aldona Orman (ur. 1968) – polska aktorka
 Aldona Kmieć (ur. 1977) – polska artystka fotografik
 Aldona Mickiewicz (ur. 1959) – polska artystka malarka

Zobacz też 

 
 Aldona – postać z dramatu Juliusza Słowackiego Mindowe
 Aldona – postać z utworu Konrad Wallenrod Adama Mickiewicza

Przypisy 

Żeńskie imiona bałtyckie
Budzisław

Budzisław – imię męskie

 W Polsce
 Województwo kujawsko-pomorskie
 Budzisław – wieś w powiecie radziejowskim, w gminie Bytoń
 Budzisław – gromada
 Budzisław – wieś w powiecie żnińskim, w gminie Rogowo
Województwo wielkopolskie
 Budzisław Górny – wieś w powiecie konińskim, w gminie Kleczew
 Budzisław Kościelny – wieś w powiecie konińskim, w gminie Kleczew
 Nowy Budzisław – wieś w powiecie kolskim, w gminie Osiek Mały
 Stary Budzisław – wieś w powiecie kolskim, w gminie Osiek Mały
 Województwo świętokrzyskie
 Budzisław – wieś w powiecie koneckim, w gminie Słupia Konecka
Budzisz (wieś)

Budzisz – wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Dzierzgoń. Wieś jest siedzibą sołectwa w którego skład wchodzi również miejscowość Chojty.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Zabytki 
 Wiatrak typu Holender z drugiej połowy XIX wieku (w ruinie).

Przypisy 

Dzierzgoń (gmina)
Herkules (imię)

Herkules – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od imienia herosa rzymskiego Herkulesa (greckiego Heraklesa).

Herkules imieniny obchodzi: 1 marca, 5 września, 15 września.

Herkules to także nazwa gwiazdozbioru.

Znane powiedzenie związane z tym imieniem 
 Nec Hercules contra plures – nawet Herkules nie poradzi przeciw wielu /"Niczym Herkules wobec wielu"

Znane osoby o tym imieniu 
 Herkules Dembowski (1812–1881) – włoski astronom polskiego pochodzenia
 Herkules I d’Este – drugi książę Ferrary i Modeny

Znane postacie mityczne lub fikcyjne o tym imieniu 
 Herkules – mityczny heros, łaciński odpowiednik greckiego Heraklesa 
 Herkules Poirot – ekscentryczny detektyw, bohater licznych kryminałów Agathy Christie

Zobacz też 

 Dwanaście prac Heraklesa
 Hercules Graphics Card
 Herkulan – alternatywna forma tego imienia
 Gwiazdozbiór Herkulesa
 Słupy Heraklesa

Męskie imiona łacińskie
Radosław (imię)

Radosław, Redosław, Radsław, Redsław – słowiańskie imię męskie. Powstało ono jako złożenie dwóch członów: przymiotnikowego Rado- (motywowanego przez: rad – ‘być zadowolonym, chętnym, cieszyć się’; radzić – ‘troszczyć się, dbać o coś’; radzić – ‘udzielać rady’) oraz rzeczownikowego -sław (‘sława’). W Polsce imię to odnotowano po raz pierwszy w 1173 (w zlatynizowanej formie) jako Radozlaus. 

Do staropolskich form pochodnych tego imienia zaliczają się również m.in.: Racsław, Racław, Ratsław, Recsław, Recław, Retsław, Rasław, Radost, Radosz.

Żeńskie odpowiedniki: Radosława, Radsława, Redsława 

Podobne imiona: Radociech, Radogost, Radomił, Radomir, Radowit, Radowuj, Radsuł, Radzim, Radek

Imieniny 
 Polska: 12 lutego, 1 marca, 2 marca, 8 kwietnia i 8 września.
 Czechy: 6 maja.
 Słowacja: 6 marca.

Znane osoby noszące imię Radosław 
 Radosław Baran – polski samorządowiec, były prezydent Będzina
 Radosław Becalik – polski piłkarz
 Radosław Bielecki – polski artysta kabaretowy
 Radosław Biliński – polski piłkarz
 Radosław Brzózka – polski dziennikarz, gospodarz magazynu „Kawa czy herbata?"
 Radosław Chałupniak – profesor Uniwersytetu Opolskiego, katolicki prezbiter
 Radosław Cierzniak – polski piłkarz
 Radosław Czerniak – polski koszykarz
 Radosław Czyż – polski lekkoatleta
 Radosław Elis – polski aktor 
 Radosław Gawlik – polski polityk 
 Radosław Gilewicz – polski piłkarz
 Radosław Hyży – polski koszykarz
 Radosław Kałużny – polski piłkarz
 Radosław Kawęcki – polski pływak
 Radosław Liszewski - polski piosenkarz
 Radosław Majdan – polski piłkarz
 Radosław Matusiak – polski piłkarz
 Radosław Michalski – polski piłkarz
 Radosław Parda – polski poseł
 Radosław Pazura – polski aktor
 Radosław Piwowarski – polski reżyser
 Radosław Popłonikowski – polski aktor i lektor filmowy
 Radosław Romanik – polski kolarz
 Radosław Sobolewski – polski piłkarz
 Radosław Sikorski – marszałek sejmu, były minister spraw zagranicznych i obrony narodowej
 Radosław Wiatr – polski urzędnik, wicewojewoda podkarpacki
 Radosław Wojtaszek – polski szachista, arcymistrz
 Radosław Zawrotniak – polski szermierz
 Radosław Zenderowski - profesor UKSW

Zobacz też 

 trzy miejscowości w Polsce: 
 Radosław - wieś w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Góra 
 Radosław - wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Potęgowo 
 Radosław - wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Sławno
 Radosławice-wieś - województwo Lubuskie,gmina Nowa Sól,
 Radosław - dzielnica Nowogardu (województwo zachodniopomorskie)

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Halszka

Halszka  – imię żeńskie, powstałe jako zdrobnienie imienia Elżbieta, pochodzące bardziej bezpośrednio od dawnej formy Halżbieta (przez: Halżka). Dziewczynka zwana Halszką była jedną z głównych postaci opowieści o bazyliszku.

Halszka imieniny obchodzi 2 marca.

Znane osoby noszące imię Halszka:
 Elżbieta Ostrogska znana jako Halszka Ostrogska 
 Halszka Osmólska – paleontolożka
 Halszka Wasilewska – dziennikarka telewizyjna

Od imienia Halszki Osmólskiej pochodzi nazwa rodzajowa dinozaura: Halszkaraptor.

Uwagi

Przypisy 

Imiona żeńskie
Helena

Helena – imię żeńskie
 Helena – księżyc Saturna
 Helena – w mitologii greckiej królowa spartańska, córka Zeusa (lub Tyndareosa) i Ledy; bohaterka Iliady Homera
 Helena – święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, matka cesarza Konstantyna Wielkiego
 Helena – osiedle w Nowym Sączu
 Helena – osiedle w Wolsztynie
 Helena – piosenka rockowego zespołu My Chemical Romance
 Helena – singel Igo
 Helena – rosyjska mnisza prawosławna – Jelena Siergiejewna Bataszowa
 Helena – rosyjska mniszka prawosławna – Olga Aleksiejewna Konowałowa
 Helena – infantka hiszpańska
 Helena – pseudonim szwedzkiej piosenkarki Heleny Josefsson
 Helena – szczyt w Wielkiej Fatrze na Słowacji

Stany Zjednoczone 
 Helena – stolica stanu i miasto w stanie Montana, w hrabstwie Lewis and Clark w USA
 Helena – miasto w stanie Alabama, w hrabstwie Shelby
 Helena – miasto w stanie Arkansas, w hrabstwie hrabstwo Phillips (Arkansas)
 Helena – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Telfair
 Helena – jednostka osadnicza w stanie Missisipi, w hrabstwie Jackson
 Helena – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Sandusky
 Helena – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Alfalfa
 Helena (ang. Helena Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Antrim
 Helena (ang. Helena Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Scott
 Helena (ang. Helena Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Griggs

Okręty i statki 
 USS „Helena” – nazwa okrętów US Navy
 „Helena” – fiński żaglowiec

Zobacz też 

 Helena i chłopcy – francuski serial komediowy
 Helena Trojańska – amerykański film z 2003
 Helena zpívá Ježka – album Heleny Vondráčkovej
 Helena czyli Hajdamacy na Ukrainie - dramat Jana Nepomucena Kamińskiego.
 Helene
 Hellena
 Helenka
 Piękna Helena
 St. Helena
 Święta Helena
 Elena
 Helen
Henryka

Henryka − żeński odpowiednik imienia Henryk.

Henryka imieniny obchodzi 21 lutego i 16 marca.

Znane osoby noszące imię Henryka 
 Henryka Bochniarz (ur. 1947) − polityk
 Henryka Krzywonos (ur. 1953) – działaczka opozycyjna w okresie PRL
 Henrietta Leavitt (1868–1921) − amerykańska astronom
 Henriette de Vauban (1753?–1829) − przyjaciółka, i kochanka księcia Józefa Poniatowskiego 
 Maria Henryka Dembowska (1914–2008) − polska bibliotekarka i bibliograf, w latach 1966−1975 dyrektor Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Zobacz też 

 (7840) Hendrika

Żeńskie imiona germańskie
Januaria

Januaria – żeński odpowiednik imienia January. Istnieją dwie święte o tym imieniu.

Januaria imieniny obchodzi: 2 marca i 17 lipca.

Żeńskie imiona łacińskie
Michał

Michał ( – Mîchā’ēl) – imię męskie pochodzenia biblijnego wywodzące się od jednego z archaniołów. Po hebrajsku znaczy „któż [jest taki] jak Bóg”. Forma żeńska to Michalina.

Imieniny Michała 
23 stycznia, 10 lutego, 2 marca, 14 marca, 6 kwietnia, 10 kwietnia, 4 maja, 8 maja, 14 maja, 23 maja, 14 czerwca, 20 czerwca, 5 lipca, 25 sierpnia, 29 sierpnia, 1 września, 6 września, 29 września.

Imiennicy

Władcy 
 Michał I Cerulariusz – patriarcha Konstantynopola latach 1043–1058.
 Michał I Rangabe – cesarz bizantyński w latach 811–813.
 Michał I Romanow – car rosyjski w latach 1613–1645.
 Michał I Uzurpator – król portugalski w latach 1828–1834.
 Michał II Amoryjczyk – cesarz bizantyński w latach 820–829.
 Michał III Metystes – cesarz bizantyński w latach 842–867.
 Michał IV Paflagończyk – cesarz bizantyński w latach 1034–1041.
 Michał Korybut Wiśniowiecki – król polski w latach 1669–1673.
 Michał Obrenowić – książę serbski w latach 1839–1842 i 1860–1868.
 Michał Olelkowicz – książę słucki i kopylski.
 Michał Romanow – wielki książę rosyjski, car przez jeden dzień.
 Michał V Kalafates – cesarz bizantyński w latach 1041–1042.
 Michał VI Stratiotikos – cesarz bizantyński w latach 1057–1058.
 Michał VII Dukas – cesarz bizantyński w latach 1071–1078.
 Michał VIII Paleolog – cesarz bizantyński w latach 1259–1282.
 Michał Hohenzollern-Sigmaringen – król rumuński w latach 1927–1930 i 1940–1947.
 Michał Waleczny – hospodar wołoski w latach 1593–1600.

Pozostali

Fikcyjne osoby o imieniu Michał 
 Michael Corleone – bohater trylogii Mario Puzo Ojciec chrzestny, Don Michael
 Michał Wołodyjowski – jeden z bohaterów trylogii H. Sienkiewicza
 Michał Strogow – bohater powieści Juliusza Verne’a Michał Strogow
 Michael De Santa - jeden z trzech głównych bohaterów gry Grand Theft Auto V

Zobacz też 
 

Męskie imiona semickie
Adrianna

Adrianna, Adriana – imię żeńskie; żeński odpowiednik imienia Adrian. Imię to pojawiło się w starożytnym Rzymie. Pochodzi od męskiego imienia Hadrian lub Adrian, to znaczy należący do miasta Hadrii w Picenum (Włochy). Częściej – w formie Adrian – nadawano je chłopcom. Jako imię żeńskie w zapiskach po raz pierwszy znalazło się około 1350 roku.

Adrianna imieniny obchodzi: 9 stycznia, 4 marca, 5 marca, 8 lipca, 9 lipca, 26 sierpnia, 8 września,  9 września.

Odpowiedniki w innych językach:
 wł. – Adriana
 niem. – Adriana, Adrienne
 łac. – Hadriana
 chorw. – Jadranka

Osoby noszące imię Adrianna lub Adriana:
 Adriana Asti – włoska aktorka
 Adriana Barraza – meksykańska aktorka
 Adrianna Biedrzyńska – polska aktorka
 Adrienne Clarkson – kanadyjska polityk
 Adriana Dadci – polska judoczka
 Adrienne Frantz – amerykańska aktorka i piosenkarka
 Adriana Kalska – polska aktorka
 Adrienne Lecouvreur – francuska aktorka
 Adriana Lima – brazylijska modelka
 Adriana Niecko – polska dziennikarka
 Adrienne Rich – amerykańska poetka
 Adrianna Rusowicz – polska piosenkarka
 Adriana Sage – meksykańska aktorka i modelka
 Adriana Sklenaříková-Karambeu – słowacka modelka i aktorka

Zobacz też 

Żeńskie imiona łacińskie
Arkady

Arkady jest to oboczna forma imienia Arkadiusz.

Odpowiedniki w innych językach:
 łacina – Arkadius
 język niemiecki – Arkadi

Arkady imieniny obchodzi: 12 stycznia, 4 marca i 13 listopada.

Znane osoby noszący imię Arkady:
 Arkady Fiedler – pisarz i podróżnik
 Arkady Gajdar
 Arkadij Strugacki
 Arkadij Naiditsch

Męskie imiona greckie
Łucja

Łucja, Lucja – żeński odpowiednik imienia Łucjusz lub Lucjusz. Oznacza dziewczynkę narodzoną o wschodzie słońca.

Łucja imieniny obchodzi 19 lutego, 4 marca, 25 marca, 25 czerwca, 6 lipca, 9 lipca, 16 września, 26 września, 16 listopada i 13 grudnia.

Znane katolickie święte o imieniu Łucja:
 św. Łucja Rzymska – męczennica
 św. Łucja Kim – męczennica koreańska
 św. Łucja Pak Hŭi-sun – męczennica koreańska
 św. Łucja Yi Zhenmei – chińska katechetka, męczennica
 św. Łucja Kim Nusia – męczennica koreańska
 bł. Łucja a Septifone – włoska dziewica, kamedułka, XII w.
 bł. Łucja z Narni – włoska dominikanka, stygmatyczka i mistyczka
 bł. Łucja z Caltagirone – włoska franciszkanka i ascetka
 św. Łucja Wang Wang – męczennica chińska
 św. Łucja Wang Cheng – męczennica chińska
 Łucja dos Santos - portugalska zakonnica, wizjonerka NMP z Fátimy

Znane osoby noszące imię Łucja:
 Lucie Bílá – czeska aktorka i piosenkarka
 Lucia Bose – włoska aktorka
 Lucy Liu – aktorka
 Lucy Mair – antropolog
 Lucia Popp – śpiewaczka
 Łucja Prus – piosenkarka polska
 Lucie Šafářová – czeska tenisistka
 Lucia z Trypolisu – hrabina Trypolisu
 Łucja Wydrowska – honorowa obywatelka miasta Tczewa, dr medycyny
 Lucy Maud Montgomery – kanadyjska pisarka
 Lucie Vondráčková – czeska aktorka i piosenkarka

Zobacz też:
 Sainte-Luce-sur-Loire
 Santa Lucia del Mela

Postacie fikcyjne noszące imię Łucja:
 Łucja Pevensie – bohaterka powieści Clive'a Staplesa Lewisa – „Opowieści z Narnii”
 Łucja Pałys – bohaterka cyklu powieści Małgorzaty Musierowicz – „Jeżycjada”

Zobacz też: 
 Lucyna
 Łucja z Lammermooru – opera

Przypisy 

Żeńskie imiona łacińskie
Androgeny

Androgeny – grupa hormonów płciowych o budowie sterydowej o działaniu maskulinizującym fizjologicznie występujące u mężczyzn, jak i w małych stężeniach u kobiet.

Wytwarzanie w organizmie 
U mężczyzn androgeny produkowane są przez:
 komórki Leydiga (śródmiąższowe) znajdujące się w męskich gonadach czyli jądrach
 część siatkowatą i pasmowatą kory nadnerczy

U kobiet androgeny wytwarzane są przez:
 jajniki
 część siatkowatą i pasmowatą kory nadnerczy

Sposób wytwarzania 
Pierwotnym materiałem do syntezy androgenów jest cholesterol. Jest on wstępnie syntetyzowany z glukozy i kwasów tłuszczowych lub pobierany z dostarczanych drogą krwi cząsteczek lipoprotein LDL.

Produkcja androgenów pozostaje pod kontrolą hormonu tropowego wytwarzanego przez przedni płat przysadki mózgowej lutropiny (LH, hormon luteinizujący). Między wydzielaniem lutropiny a wydzielaniem androgenów zachodzi ujemne sprzężenie zwrotne. Z kolei wydzielanie lutropiny zależy od wydzielanego przez podwzgórze hormonu uwalniającego GnRH czyli gonadoliberyny.

Podział 
Do androgenów wytwarzanych w jądrach należą:
 testosteron → 5α-dihydrotestosteron (DHT)
 androsteron

Do androgenów wytwarzanych w jajnikach należą:
 5α-dihydrotestosteron

Do androgenów wytwarzanych w korze nadnerczy należą:
 dehydroepiandrosteron (DHEA) → androstendion → testosteron

Znaczenie 
Fizjologiczne działanie androgenów:
 kształtowanie się męskich narządów płciowych w życiu płodowym
 wykształcanie się wtórnych cech płciowych (budowa ciała, głos, typ owłosienia itp.)
 wpływ na spermatogenezę
 wpływ anaboliczny (zwiększenie masy mięśniowej itp.)

Nadmiar androgenów u kobiet powoduje szereg zaburzeń, między innymi wykształcanie się męskiej budowy ciała (maskulinizacja), męskiego typu owłosienia (wirylizacja), a także zaburzenia płodności, trądzik, łojotok, łysienie typu męskiego.

Zobacz też 

 estrogeny
 gestageny
 steryd anaboliczny

Uwagi

Przypisy
Wacław

Wacław (czes. Václav, niem. Wenzel) – ten, który zdobędzie więcej sławy, por. Bolesław; imię męskie pochodzenia słowiańskiego. Obecna forma w języku polskim jest czechizmem – po staropolsku brzmiałoby ono Więcesław.

Forma czeska wtórnie rozpowszechniła się w Polsce w wyniku kontaktów z czeską dynastią Przemyślidów, z przerwami panującą także w Polsce, która szczególnie kultywowała to imię. Jej ważnym przedstawicielem był święty Wacław, książę czeski zamordowany przez swego brata u wrót kościoła, święty i męczennik.

Wacław obchodzi imieniny 28 września i 13 października.

Żeński odpowiednik: Wacława

Znane osoby noszące imię Wacław:
Przemyślidzi
 Wacław I Święty, książę Czech
 Wacław I, król Czech
 Wacław II, król Czech i Polski
 Wacław III, król Węgier, Czech i Polski
 Wacław III Rybnicki
Luksemburgowie
 Wacław IV Luksemburski, król Czech i niemiecki
Piastowie śląscy
 Wacław I legnicki
 Wacław III Adam
Inni
 Wacław, elektor saski
 Wacław Berent, pisarz
 Wacław Buryła, ks. poeta
 Wacław Denhoff-Czarnocki, żołnierz, poeta, założyciel Polonii Warszawa
 Wacław Depo, polski duchowny rzymskokatolicki, biskup 
 Wacław Gieburowski, dyrygent i kompozytor
 Wacław Jagas, generał
 Wacław Kiełtyka, muzyk, gitarzysta i kompozytor
 Wacław Kisielewski, pianista
 Wenzel Franz Karl Koschinsky von Koschín (1673–1731) – czeski duchowny katolicki, biskup ordynariusz hradecki
 Wacław Kowalski, aktor
 Wacław Kuchar, piłkarz i hokeista
 Wacław Aleksander Lachman, kompozytor
 Wacław Leszczyński, XVII-wieczny prymas
 Wacław Martyniuk, poseł SLD
 Wacław Niżyński, tancerz
 Wacław Oszajca, polski duchowny
 Wacław Pawliszak, malarz
 Wacław Potocki, poeta
 Wacław Rolicz-Lieder, poeta
 Wacław Seweryn Rzewuski, podróżnik, orientalista, pamiętnikarz, poeta, jeździec i znawca koni
 Wacław Sieroszewski, pisarz
 Wacław Sierpiński, matematyk
 Wacław Szybalski, biotechnolog
 Wacław z Szamotuł, kompozytor i poeta
 Václav Havel, czeski pisarz, dramaturg i polityk, prezydent Czechosłowacji i Czech 
 Václav Klaus, czeski polityk, prezydent Czech

Zobacz też 

 Wacław – poemat Juliusza Słowackiego
 Wacław Wareda

Męskie imiona słowiańskie
Wacława

Wacława - żeński odpowiednik imienia Wacław. Forma Wacława jest czechizmem. W źródłach polskich imię to poświadczone jest w staropolskiej formie Więcesława (1263 rok) i Więcsława (1314 rok).

Wacława imieniny obchodzi 13 października i 28 września.

Bibliografia 

Żeńskie imiona słowiańskie
Kunegunda

Kunegunda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów kuni „(ktoś) ze szlachetnego rodu” oraz gund „walka”, można określić jego pierwotne znaczenie jako „walcząca dla swojego rodu”. Jego zdrobnieniem powstałym na gruncie węgierskim jest Kinga, stąd polskie Kinga.

Kunegunda imieniny obchodzi: 3 marca i 24 lipca.

Znane osoby noszące to imię:
 Kunegunda Luksemburska – święta, żona cesarza Henryka II
 Święta Kinga (Święta Kunegunda) – węgierska księżniczka, księżna krakowska i sandomierska, zakonnica
 Kunegunda Czeska (Przemysłowna) – królewna czeska
 Kunegunda Habsburg – arcyksiężniczka austriacka, księżna Bawarii
 Kunegunda Halicka – królowa czeska
 Kunegunda Łokietkówna – córka Władysława I Łokietka
 Teresa Kunegunda Sobieska – królewna polska, księżna bawarska
 księżniczka Kunegunda – legendarna księżniczka z Chojnika

Żeńskie imiona germańskie
Fryderyk (imię)

Fryderyk – imię męskie pochodzenia germańskiego (niem. Friedrich). Dawniej adaptowane do języka polskiego w formach Biedrzych, Berdych.

Wywodzi się od zbitki słów fridu – „obrona”, „opieka” oraz richi – „możny”, „bogaty”, „potężny”.

Imieniny obchodzi: 5 marca, 27 maja, 18 lipca, 4 sierpnia i 30 listopada.

Żeńskie odpowiedniki: Fryderyka, Fryda, Freda.

Odpowiedniki w innych językach 
 angielski: Frederic, Fredric, Fredrick
 czeski: Bedřich, Fridrich
 esperanto: Frederiko
 fiński: Rieti, Fredrik
 francuski: Frédéric
 hiszpański, włoski: Federico
 łacina: Fridericus
 łotewski: Fridrihs, Fricis
 niemiecki: Friedrich (Fritz)
 niderlandzki: Frederik (Freek, Frerik)
 portugalski: Frederico, Federico
 rumuński: Frederic
 słowacki: Bedrich, Frederik
 szwedzki: Fredrik (Fred)
 węgierski:Frigyes

Znane osoby o imieniu Fryderyk 
 Fryderyk I Barbarossa – cesarz rzymski
 Fryderyk II Hohenstauf – cesarz rzymski
 Fryderyk opawski – formalny książę opawski w latach 1452–1456 z dynastii Przemyślidów
 Fryderyk Chopin
 Fryderyk Engels
 Federico Fellini
 Frédéric Gorny – francuski aktor filmowy
 Fryderyk Hayder
 Friedrich Hayek
 Friedrich Hölderlin
 Fryderyk Jarosy
 Fryderyk Krasicki
 Fryderyk Massalski (zm. przed 1625) – kniaź, sędzia ziemski trocki
 Freddie Mercury – ps. sceniczny Farrokha Bulsary, muzyka i piosenkarza rockowego
 Fryderyk Nietzsche
 Frederick Pitcher – były prezydent Nauru
 Fryderyk von Reden
 Fryderyk Schiller
 Fryderyk Wilhelm Schweikert
 Bedřich Smetana
 Federico Sordillo
 Frederick Stanley, 16. hrabia Derby – lord Stanley, fundator pucharu Stanleya (NHL)
 Fryderyk von Sack – założyciel kopalni Charlotte (obecnie Rydułtowy Anna)
 Karol Fryderyk Gauss

Zobacz też 

 Frydrychowo – 4 miejscowości w Polsce
 Hrabstwo Frederick
 Nagroda Muzyczna „Fryderyk”

Przypisy 

Męskie imiona germańskie
Pakosław (imię)

Pakosław –  starosłowiańskie imię męskie, złożone z członów Pako- („znów, więcej”) i -sław („sława”). Mogło oznaczać „ten, który chce (ma) więcej sławy”. Ros. odpow. Пакослав.

Pakosław imieniny obchodzi 15 lutego i 5 marca.

Żeński odpowiednik: Pakosława.

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Pakosz

Pakosz – część miasta Kielce

Osoby o nazwisku Pakosz:
 Czesław Pakosz (1776 – po 1812) – generał brygady Wojska Polskiego
 Irena Pakosz (Irena Czuta; ur. 1966) – polska lekkoatletka, 
 Jan Pakosz (1738–?) – sędzia grodzki smoleński, pisarz grodzki smoleński, starosta petelski
 
 Konstanty Pakosz  (ok. 1732–1789) – major 4. Regimentu Pieszego Buławy Polnej Litewskiej
 Marcin Pakosz (1874-1930) – działacz SDKPiL, rewolucjonista
 Michał Pakosz (1888-1938) – generał brygady Wojska Polskiego
 Trojan Józef Feliks Pakosz (zm. 1696) – sędzia ziemski połocki, pisarz ziemski połocki, poseł sejmiku połockiego na sejm zwyczajny

Zobacz też 
 Pakosze
Paradoks Olbersa

Paradoks Olbersa  – paradoks ukazujący sprzeczność pomiędzy obserwowanym ciemnym niebem nocnym a hipotezą, że nocne niebo powinno świecić jednostajnym blaskiem gwiazd je wypełniających. Dylemat ów był rozważany przez naukowców od dawna, jednak Heinrich Olbers nadał mu rozgłos formułując go w następujący sposób: Dlaczego w nocy niebo jest ciemne, skoro patrząc w każdym kierunku, patrzę na jakąś gwiazdę?.

Paradoks ten nie jest obecnie tak frapujący jak niegdyś – kiedy zakładano, że Wszechświat jest nieskończony (przestrzennie i czasowo) i jednorodny. Obecnie wiemy, że Wszechświat powstał w wyniku Wielkiego Wybuchu 13,82 miliardów lat temu, a zatem skończony jest jego wiek. Zatem nawet jeśli Wszechświat jest nieskończony przestrzennie, to ze względu na skończoną prędkość światła dociera do nas promieniowanie jedynie ze skończonego obszaru. Co więcej, z powodu ekspansji Wszechświata światło dalekich galaktyk jest osłabione (przesunięte ku czerwieni) tym bardziej, im dalej dane źródło się znajduje.

Olbers rozumował następująco:
 Jeśli Wszechświat jest nieskończony i jednorodny, to patrząc w każdym kierunku, powinienem widzieć światło gwiazdy. Co prawda – gwiazdy im są dalej, tym słabiej świecą, jednakże jest to jedynie pozorny argument. Rozważmy trzy sfery o środku w Ziemi i promieniach równych odpowiednio a, 2a, 3a. Gwiazdy leżące pomiędzy sferą 2 i 3 świecą średnio cztery razy słabiej niż te położone pomiędzy sferą 1 i 2, ale też jest ich osiem razy więcej, ponieważ natężenie światła maleje proporcjonalnie do powierzchni sfery, a liczba gwiazd rośnie proporcjonalnie do objętości kuli, ograniczanej przez tę sferę.
 Drugim kontrargumentem jest nieprzeźroczystość Wszechświata. Być może światło z odległych gwiazd nie dociera do nas, gdyż napotyka po drodze na jakieś przeszkody w postaci nieświecącej materii. I ten kontrargument możemy jednak zbić: zgodnie z pierwszym prawem termodynamiki owa zasłaniająca światło materia powinna się nagrzać i po odpowiednio długim czasie sama zacząć świecić.

Jeśli Wszechświat byłby zatem taki jak w założeniach Olbersa, noc wcale nie powinna być ciemna.

Alternatywne rozwiązanie paradoksu Olbersa podał Benoit Mandelbrot. Stwierdził on, że nie musimy koniecznie negować nieskończoności Wszechświata. Możemy zanegować jego jednorodność – materia według Mandelbrota nie jest rozłożona w przestrzeni jednorodnie, a fraktalnie. Dla kosmosu fraktalnego nie można zastosować modelu Friedmana, przewidującego jednorodną ekspansję Wszechświata.

Zobacz też
Problem horyzontu

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
  Bronisław Kuchowicz, Dlaczego niebo jest ciemne?, miesięcznik „Delta”, lipiec 1976 [dostęp 2023-05-21].

Astrofizyka
Olbersa
Kosmologia
Paradoks koni

Paradoks koni – paradoks polegający na błędnym użyciu indukcji matematycznej.

Opis 
Udowodnimy, że wszystkie konie są jednej maści. Posłużymy się indukcją matematyczną względem liczby koni. Sprawdzamy pierwszy krok indukcyjny – zbiór złożony z jednego konia jest zbiorem koni jednej maści. Zakładamy teraz, że (dla ustalonego n) wszystkie konie w każdym zbiorze n-elementowym koni są jednej maści. Pokażemy, że w takim razie teza zachodzi także dla wszystkich zbiorów (n+1)-elementowych koni.

Dodajmy do dowolnego n-elementowego zbioru nowego konia. Mamy zbiór (n+1)-elementowy. Teraz odprowadźmy z tego zbioru któregoś konia, ale nie tego, którego właśnie dodaliśmy. Otrzymujemy więc zbiór n-elementowy koni. Z założenia indukcyjnego wszystkie konie w tym zbiorze są jednej maści. W takim razie nowo dodany koń jest tej samej maści, co pozostałe. Teraz możemy z powrotem przyprowadzić konia usuniętego z naszego zbioru (który jest tej samej maści, co pozostałe) i otrzymujemy zbiór (n+1)-elementowy koni jednej maści.

Jest to nie tyle paradoks, co błędne użycie metody indukcji matematycznej. Zauważmy bowiem, że drugi krok indukcyjny przechodzi tylko dla zbiorów co najmniej dwuelementowych. Jeśli do zbioru jednoelementowego dodamy kolejnego konia, a później odejmiemy konia z owego początkowego zbioru, to nie mamy wcale gwarancji, że koń ów i koń dodany mają ten sam kolor. Taką gwarancję daje nam dopiero zbiór dwuelementowy. Indukcja nie zachodzi więc już dla 

W literaturze do opisania tego paradoksu wykorzystywane są także inne zwierzęta (np. koty).

Znaczenie praktyczne 
Wykorzystanie w nauczaniu matematyki paradoksów takich jak paradoks koni może sprzyjać – odwołując się do naturalnej ciekawości oraz zamiłowaniu uczniów do zagadek – lepszemu zrozumieniu i zapamiętaniu przez nich zjawisk oraz zależności matematycznych.

Przypisy 

Koni
Felicyta

Felicyta – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, powstałe od wyrazu pospolitego , „urodzaj”, „szczęśliwość”, „błogosławieństwo”. Jedną z form zdrobniałych jest być może imię Zyta, obecnie funkcjonujące samodzielnie. Patronką tego imienia jest św. Felicyta z Kartaginy (†203).

Felicyta imieniny obchodzi: 7 marca, 4 września i 23 listopada.

Znane osoby noszące imię Felicyta:
 św. Felicyta z Kartaginy (†203), męczennica.
 św. Felicyta z Rzymu, męczennica.
 bł. Maria Felicyta, nazaretanka.
 Felicitas Goodman – węgierska antropolog kultury, religioznawca, językoznawca.
 Felicity Huffman – aktorka amerykańska.
 Klaudia Felicyta Habsburg – arcyksiężniczka austriacka.

Zobacz też:
 Felicitas – rzymskie uosobienie (personifikacja) szczęścia, pomyślności

Przypisy 

Żeńskie imiona łacińskie
Aparat dalmierzowy

Aparat dalmierzowy – jest to rodzaj aparatu fotograficznego z wbudowanym dalmierzem. Ustawianie ostrości w takim aparacie polega na ręcznym spasowaniu podwójnego obrazu, uzyskanego ze stereoskopowego układu celowniczego.

Aparaty dalmierzowe mogą być małoobrazkowe oraz średnioformatowe. Najbardziej znane marki klasycznych aparatów małoobrazkowych dalmierzowych to m.in. Leica, Contax, Voigtlander, Canon, Nikon, Olympus, Minolta,  FED, Kiev, Rollei, Zorki. Średnioformatowe aparaty dalmierzowe produkowała firma Agfa (m.in. model Isolette) oraz obecnie Mamiya (m.in. model 6 i 7) oraz Voigtlander (w 2008 r. zaprezentował nowy model Bessa III 667).

Cyfrowe aparaty dalmierzowe produkują Leica (modele M8, M9 oraz M [M, M-E, M-P, M Monochrom]) i Fujifilm (modele X100 (X100, X100S, X100T, X100F i X100V) oraz X-Pro (X-Pro, X-Pro 2 i X-Pro 3)).

Zobacz też 

 bezlusterkowiec
 lustrzanka
 lustrzanka jednoobiektywowa

Przypisy 

 
Dalmierzowy
Aparat mieszkowy

Aparat mieszkowy – rodzaj aparatu fotograficznego, w którego konstrukcji występuje elastyczny mieszek w postaci harmonijki, łączący obudowę obiektywu z korpusem aparatu. Rozwiązanie takie stosowane było niegdyś w aparatach popularnych, obecnie wykorzystywane jest głównie w aparatach wielkoformatowych oraz w aparatach średnioformatowych i w urządzeniach do zastosowań specjalnych.

Zalety użycia mieszka 
 umożliwia zmianę kierunku płaszczyzny obiektywu względem płaszczyzny naświetlania, co jest niezbędne do korekty perspektywy
 umożliwia stosowanie bardzo dużego zakresu ogniskowych, co jest przydatne w makrofotografii
 daje bardzo małą objętość aparatu po złożeniu, co jest szczególnie istotne przy dużych aparatach (średnioformatowych i wielkoformatowych)
 bardzo dobrze chroni aparat po złożeniu umożliwiając wykonanie obudowy całkowicie chroniącej wszystkie newralgiczne elementy.

Wady użycia mieszka 
 delikatna konstrukcja
 w dużych urządzeniach oraz urządzeniach do zastosowań specjalnych występuje konieczność stosowania dodatkowych elementów – prowadnic wraz z towarzyszącym im osprzętem.

Zobacz też 

 lustrzanka
 lustrzanka jednoobiektywowa
 bezlusterkowiec
 aparat dalmierzowy
 aparat kompaktowy

Mieszkowy
Aparat skrzynkowy

Aparat skrzynkowy – najprostszy i jeden z najstarszych typów aparatów fotograficznych. Posiada prosty obiektyw, często w formie jednej soczewki wbudowanej na stałe. Zazwyczaj nie posiada układu ogniskującego, ani nie pozwala ustawić czasu otwarcia migawki. Z tego względu możliwe jest jedynie fotografowanie w pełnym świetle słonecznym.

W latach pięćdziesiątych dwudziestego wieku wprowadzono aparaty skrzynkowe z lampą błyskową, umożliwiając wykonywanie zdjęć w pomieszczeniach. Dla zmniejszenia rozmiarów niekiedy są wyposażane w wysuwany obiektyw np. aparat Druh. Współcześnie zastąpione przez proste aparaty kompaktowe.

Zobacz też 

 lustrzanka jednoobiektywowa
 aparat dalmierzowy
 klasyczny aparat fotograficzny
 aparat mieszkowy
 aparat przeziernikowy

Przypisy 

Skrzynkowy
Klaudian (imię)

Klaudian – imię męskie pochodzenia łacińskiego, utworzone od nazwy rzymskiego rodu Klaudiuszów przy pomocy przyrostka -ianus, oznaczającego przynależność lub pochodzenie. Patronem tego imienia jest św. Klaudian, wspominany razem ze św. Wiktorem, Wiktorynem, Papiaszem, Serapionem, Dioskurem i Niceforem.

Klaudian imieniny obchodzi 26 lutego.

Znane osoby noszące imię Klaudian:
 Klaudian Klaudiusz – rzymski poeta
 Klaudian Mamert – pisarz galijski

Zobacz też 
 Klaudiusz, Klaudia, Klaudyna

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Koleta

Koleta (franc. Colette) – pierwotnie zdrobniała forma imienia Nikoleta, powstałego od Nikoli, żeńskiego odpowiednika Mikołaja. Koleta jest imieniem znanym w Polsce od dawna, dzięki funkcjonującemu na ziemiach polskich zakonowi koletanek.

Koleta imieniny obchodzi 6 marca, na pamiątkę św. Kolety Boylet, mniszki.

Znane osoby noszące to imię:
 Colette Awital, izraelska parlamentarzystka z Partii Pracy
 Koleta Łyszkiewicz, polska siatkarka

Żeńskie imiona greckie
Róża (imię)

Róża – żeńskie imię pochodzenia łacińskiego, od pospolitego wyrazu rosa, co oznacza „róża”. W Polsce notowana od 1410 roku.

Róża imieniny obchodzi:
 6 marca, jako wspomnienie św. Róży z Viterbo (dawniej 4 września)
 7 maja, jako wspomnienie św. Róży Venerini
 9 lipca, jako wspomnienie świętych: Róży Fan Hui, Róży Chen Aijie i Róży Zhao, męczennic chińskich wspominanych w grupie 120 męczenników chińskich
 23 sierpnia, jako wspomnienie św. Róży z Limy (dawniej 30 sierpnia)
 30 sierpnia,
 4 września
 13 grudnia, jako wspomnienie św. Róży, dziewicy.

Znane osoby noszące imię Róża 
 Rosa Bailly – francuska poetka, propagatorka kultury i literatury polskiej we Francji
 Rosa Bonheur – francuska malarka i rzeźbiarka naturalistyczna
 Rose Byrne – australijska aktorka
 Róża Czacka (1876–1961) – założycielka zgromadzenia franciszkanek służebnic Krzyża
 Róża Herman – czołowa polska szachistka w okresie międzywojennym oraz powojennym
 Rose Hill – brytyjska aktorka
 Róża Kasprzak – polska skoczkini o tyczce, brązowa medalistka Mistrzostw Polski
 Róża Lipiec-Jakubowska (zm. po 1942) – polska pedagog
 Róża Luksemburg (1871–1919) – działaczka i ideolog ruchu robotniczego
 Róża Ostrowska (1926-1975) – polska pisarka, aktorka oraz scenarzystka teatralna
 Rosa Parks (1913–2005) – amerykańska działaczka na rzecz praw człowieka
 Rosa Ponselle – amerykańska śpiewaczka (sopran dramatyczny)
 Rosa Reichert – niemiecka narciarka alpejska, mistrzyni olimpijska
 Rosa Raisa – polska śpiewaczka (sopran)
 Róża Maria Leopoldyna Łubieńska (ur. 1947) – brytyjska aktorka filmowa i teatralna polskiego pochodzenia
 Rose McGowan – amerykańska aktorka
 Rosa Elena Simeon – kubańska działaczka komunistyczna, minister nauki
 Róża Thun (ur. 1954) – działaczka organizacji pozarządowych
 Rose Gilman – najmłodsza córka Ryszarda Windsora, księcia Gloucester

Róża w literaturze i filmie 
 Roza Weneda w tragedii „Lilla Weneda” Juliusza Słowackiego
 Róża Żabczyńska w powieści „Cudzoziemka” Marii Kuncewiczowej
 Róża „Pyza” Pyziak bohaterka Jeżycjady Małgorzaty Musierowicz
 Tygrys i Róża, trzynasta książka z cyklu Jeżycjady Małgorzaty Musierowicz
 Róża Cotton, postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
 Rosa Klebb, fikcyjna postać z książki i filmu z Jamesem Bondem pt. Pozdrowienia z Moskwy
 Oskar i pani Róża, książka autorstwa Érica-Emmanuela Schmitta
 Babcia Róża i Gryzelka, wieczorynka dla dzieci
 Rose Henderson, jedna z bohaterek serialu Zagubieni.
 Rose DeWitt Bukater, bohaterka filmu  Titanic
 Rose Tyler, towarzyszka Doktora z serialu Doktor Who

Zobacz też 
 Róża – 7 miejscowości w Polsce
 Róża Wielka – wieś w Polsce
 Róża Podgórna – wieś w Polsce
 Nowa Róża – wieś w Polsce
 Stara Róża – wieś w Polsce
 Róża Mała – wieś w Polsce
 Biała Róża – wieś w Polsce
 Santa Rosa – miejscowości w różnych krajach
 Sainte-Rose – miejscowość na Gwadelupie i na Reunionie
 (223) Rosa – planetoida
 Santa Rosa dels Pins – hiszpańska miejscowość w Katalonii
 Rose – miejscowość we Włoszech
 St. Rose – 2 miejscowości w USA

Przypisy

Bibliografia 
 

Żeńskie imiona łacińskie
Wojsław (imię)

Wojsław, Wojesław, Wojisław, Wosław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Woj- („wojownik”) i -sław („sława”). Oznacza „tego, który zdobywa sławę w wojnach”, „sławnego wojownika”. Imię to mogło przybierać także formę Wysław. Jego żeńskim odpowiednikiem jest Wojsława.

Wojsław imieniny obchodzi 2 listopada, jako wspomnienie bł. Wojsława z Prus, wspominanego razem z bł. Konradem.

Znane osoby noszące imię
 Wojsław – kasztelan małogoski, podkomorzy krakowski

Miejscowości nazwane od imienia

Wojsław w województwie opolskim.

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Beata

Beata – żeński odpowiednik imienia Beat, pochodzi od  oznaczającego błogosławiona, szczęśliwa, przynosząca szczęście.

Beata imieniny obchodzi 8 marca, 29 sierpnia, 6 września i 22  grudnia.

Męskim odpowiednikiem jest imię Beat.

Osoby noszące imię Beata 
 św. Beata z Sens (†273)
 Beata Andrzejczuk – polska pisarka, członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
 Beata Artemska – tancerka, aktorka, reżyserka i scenarzystka
 Beata Bublewicz – polityk
 Beata Buczek-Żarnecka – aktorka
 Beata Chmielowska-Olech – dziennikarka
 Beata Cholewińska – dziennikarka
 Beata Ejzenhart, pseud. Bandytka - polska autorka tekstów piosenek, kompozytorka, producentka, piosenkarka i prawniczka. 
 Beata Grabarczyk – dziennikarka
 Beata Gwoździewicz – dziennikarka
 Beata Jarmołowska – projektantka odzieży, artystka
 Beata Kamińska – pływaczka
 Beata Kawka – aktorka
 Beata Kempa – posłanka na Sejm RP
 Beata Kozidrak – piosenkarka
 Beata Krupska – pisarka
 Beata Łaska z Kościeleckich – pierwsza polska taterniczka
 Beata Maksymow – dżudoczka
 Beata Małecka-Libera – lekarz, polityk
 Beata Mazurek – posłanka
 Beata Michniewicz – dziennikarka
 Beata Mikołajczyk – kajakarka
 Beata Obertyńska – poetka
 Beata Oleś – dziennikarka
 Beata Pawlak – dziennikarka
 Beata Pawlicka – siatkarka
 Beata Pawlikowska – dziennikarka, podróżniczka
 Beata Poźniak – aktorka
 Beata Prei – sztangistka
 Beata Rakowska – aktorka
 Beata Rybotycka – aktorka, piosenkarka
 Beata Sadowska – dziennikarka
 Beata Sawicka – polityk
 Beata Schimscheiner – aktorka
 Beate Sirota Gordon – feministka
 Beata Szydło – premier RP od 2015 do 2017 r.
 Beata Ścibakówna – aktorka
 Beata Tadla – dziennikarka
 Beata Tyszkiewicz – aktorka
 Beate Uhse – niemiecka pilotka i biznesmenka
 Beata Wyrąbkiewicz – piosenkarka, aktorka dubbingowa

Zobacz też 
 Beatrycze
 (1043) Beate – planetoida

Przypisy

Bibliografia 
 

Żeńskie imiona łacińskie
Beat (imię)

Beat – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od
słowa beatus – błogosławiony.

Beat imieniny obchodzi: 19 lutego, 9 maja i 31 lipca.

Żeński odpowiednik: Beata

Męskie imiona łacińskie
Dominik

Dominik – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa dominicus oznaczającego „Pański”, „należący do Boga”. Jego żeńskim odpowiednikiem jest Dominika.

Dominik imieniny obchodzi: 22 stycznia, 9 marca, 9 kwietnia, 22 kwietnia, 12 maja, 6 lipca, 8 sierpnia (dawniej 4 sierpnia), 27 sierpnia, 3 października, 14 października, 5 listopada, 27 listopada, 20 grudnia i 29 grudnia.

Odpowiedniki w innych językach 
 Angielski – Dominic lub Dominick
 Czeski, serbo-chorwacki, słowacki, słoweński, rosyjski – Dominik trb. – Доминик
 esperanto – Dominiko
 Francuski – Dominique
 Hiszpański, portugalski – Domingo
 Niderlandzki – Dominik lub Dominicus
 Niemiecki – Dominikus
 Serbski – Dominko
 Węgierski – Domokos lub Domonkos
 Włoski – Domenico

Znane osoby noszące imię Dominik

Święci 
 św. Dominik z Silos (20 grudnia) – benedyktyn, reformator zakonu
 św. Dominik Guzmán (8 sierpnia, dawniej 4 sierpnia) – założyciel zakonu dominikanów
 św. Dominik Savio (9 marca) – patron ministrantów
 święty Dominik – inni święci o tym imieniu

Inne osoby 
 Domenico Alberti – kompozytor włoski, od którego nazwiska pochodzi nazwa „bas Albertiego”
 Pierdomenico Baccalario – włoski pisarz
 Dominik Banaszek – polski judoka
 Dominik Bąk – polski aktor
 Dominic Buczkowski-Wojtaszek – polski muzyk, autor tekstów i producent muzyczny
 Domenico Cimarosa – kompozytor włoski
 Domenico Dolce – projektant mody; współpracuje z Stefano Gabbana
 Domenico Gaetano Maria Donizetti – kompozytor włoski
 Dominik Drdatzki – prezydent Krakowa w latach 1802–1805
 Dominic Fike – amerykański piosenkarz i raper
 Dominik Fischnaller – włoski saneczkarz
 Dominik "Doniu" Grabowski – polski raper
 Dominik Landertinger – austriacki biathlonista
 Dominik Ludwiczak - polityk, poseł na Sejm PRL z ramienia ZSL
 Domenico Modugno – piosenkarz i kompozytor włoski, piosenki: Piove (Ciao Ciao Bambina!) 1959, Volare 1958
 Dominic Monaghan – brytyjski aktor
 Dominik Paris – włoski narciarz alpejski
 Dominik Peter – szwajcarski skoczek narciarski
 Dominic Purcell – amerykański aktor
 Dominic Raab – brytyjski polityk
 Domingo Santa María – polityk chilijski
 Domenico Scarlatti – kompozytor
 Dominic Stricker – szwajcarski tenisista
 Dominik Tarczyński – polski polityk
 Dominikos Theotokopulos – malarz znany jako El Greco
 Dominic Thiem – austriacki tenisista
 Dominik Tomczyk – były polski koszykarz
 Dominique Vivant Denon – francuski arystokrata, artysta, dyplomata, podróżnik, archeolog
 Dominik Witke-Jeżewski – kolekcjoner
 Dominik Merlini – nadworny architekt króla Stanisława Augusta Poniatowskiego
 Dominik Windisch – włoski biathlonista
 Dominique Wilkins – były koszykarz NBA
 Dominik Witczak – polski siatkarz
 Dominik Życki – polski żeglarz
 Domenico Berardi - włoski piłkarz
 Domenico Criscito - włoski piłkarz

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Franciszka

Franciszka – żeński odpowiednik imienia Franciszek.

Franciszka imieniny obchodzi: 9 marca, 25 kwietnia, 4 listopada, 27 listopada, 12 grudnia i 22 grudnia. Patronką jest św. Franciszka Rzymianka.

Znane osoby o imieniu Franciszka:

 Francesca Caccini
 Franciszka Cegielska
 Françoise Dorléac
 Françoise Durr
 Françoise d’Eaubonne
 Françoise Gaudenzi-Aubier
 Francesca Gonshaw
 Franziska Hildebrand
 Franciszka Lipska
 Françoise Masson
 Franciszka Nowak
 Francesca Piccinini
 Franziska Preuß
 Françoise Sagan
 Francesca Schiavone
 Franciszka Siedliska
 Franciszka Themerson

Imiona żeńskie
Mścisława

Mścisława – staropolskie imię żeńskie, złożone z dwóch członów: Mści- ("mścić") i -sława ("sława"). Mogło oznaczać "tę, która zdobywa sławę mszcząc się na swych wrogach". Poświadczone w źródłach jako Mścisława (1360) i formach zdrobniałych Mścicha (1394), Mścichna (1383).

Mścisława imieniny obchodzi: 9 stycznia, 9 marca i 4 listopada.

Męski odpowiednik: Mścisław

Bibliografia 
 

Żeńskie imiona słowiańskie
Edwin

Edwin – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „pomyślność”, „szczęście” lub „przyjaciel”. Patronem tego imienia jest św. Edwin, król Northumbrii. Forma żeńska: Edwina

Edwin imieniny obchodzi 12 października.

Osoby noszące to imię 
 Edwin (król Nortumbrii)
 Edwin (król Anglii)
 Edwin Aldrin
 Edwin Arnold – poeta angielski
 Edwin Atherstone – poeta angielski
 Edwin Bendyk
 Edwin Russell Durno – amerykański polityk związany z Partią Republikańską
 Edwin Herbert Hall
 Edwin Hubble
 Edwin Mattison McMillan – amerykański chemik
 Edwin Rozłubirski
 Edwin van der Sar

Postacie fikcyjne 
 Edwin Czerwony Mag z Thay (Edwin Odesseiron) – jeden z bohaterów gry Baldur’s Gate
 Edwin Kolonko – jeden z bohaterów „ Złego” Leopolda Tyrmanda, redaktor Expressu Wieczornego
 Edwin Wąsowski – hrabia, jeden z bohaterów serialu Stawka większa niż życie

Męskie imiona germańskie
Konstantyn

Konstantyn I Wielki (272-337) – cesarz rzymski od 307 roku
 Konstantyn II (317-340) – cesarz rzymski od 337 roku
 Konstantyn III (zm. 411) – uzurpator w Brytanii, Galii i Hiszpanii
 Konstantyn III (612-641) cesarz bizantyjski w 641 roku
 Konstantyn IV (649-685) – cesarz bizantyjski od 668
 Konstantyn V Kopronim (718-775) – cesarz bizantyjski od 741 roku
 Konstantyn VI (771-797) – cesarz bizantyjski od 780 roku 
 Konstantyn I (836-877) – król Szkocji od 862
 Konstantyn II (przed 879 – 952) – król Szkocji w latach 900-943
 Konstantyn Lekapen – cesarz bizantyjski w 924 roku
 Konstantyn VII Porfirogeneta (905-959) – cesarz bizantyjski od 913 roku
 Konstantyn VIII (950-1028) – cesarz bizantyjski od 1025 roku
 Konstantyn IX Monomach (1000-1055) – cesarz bizantyjski od 1042 roku
 Konstantyn X Dukas (1006-1067) – cesarz bizantyjski od 1059 roku
 Konstantyn XI Dragazes (1404-1453) – ostatni cesarz bizantyjski, panował od 1448 roku
 Konstantyn VI (1860-1930) – patriarcha Konstantynopola od 17 grudnia 1924 do 22 maja 1925
 Konstantyn I Grecki (1868-1923) – król Grecji w latach 1913-1917 i 1920-1922
 Konstantyn II Grecki (ur. 1940) – król Hellenów w latach 1964-1973
 Konstantyn (ur. 1969) – książę holenderski, najmłodszy syn holenderskiej królowej Beatrix i księcia Clausa
 Konstantyn Dominik (1870-1942) – biskup pomocniczy diecezji chełmińskiej, jeden z najwybitniejszych synów ziemi kaszubskiej.
 Konstantyn (województwo lubelskie) – wieś w województwie lubelskim
 Konstanty – imię męskie

fi:Constantine (täsmennyssivu)
Ludosław

Ludosław – imię męskie pochodzenia słowiańskiego. 

Ludosław imieniny obchodzi 30 listopada.

Przypisy 

Męskie imiona słowiańskie
Nadnercze

Nadnercze, gruczoł nadnerczowy (łac. glandula suprarenalis lub glandula adrenalis) – parzysty, niewielki (waga od 10 do 18 gramów) gruczoł wydzielania wewnętrznego położony zaotrzewnowo na górnym biegunie nerki.

Nadnercze składa się z części korowej i rdzeniowej, różnych pod względem budowy i czynności. Kora stanowi główną masę gruczołu (od 80% do 90% całego nadnercza). Składa się z trzech warstw o różnej budowie histologicznej: kłębkowatej (zona glomerulosa), pasmowatej (zona fasciculata) i siatkowatej (zona reticularis).

Kora wytwarza steroidy:
 mineralokortykosteroidy (syntetyzowane w warstwie kłębkowatej), z których najsilniejsze działanie wykazuje aldosteron
 glikokortykosteroidy (syntetyzowane w warstwie siatkowatej i pasmowatej), z których najważniejszy jest kortyzol
 niewielkie ilości hormonów płciowych – androgenów (w warstwach pasmowatej i siatkowatej).

Rdzeń nadnerczy wytwarza katecholaminy. Stale wydziela do krwi niewielkie ilości adrenaliny, natomiast wszelkie stany emocjonalne (np. gniew, strach) powodują nagłe wydzielanie do krwi dużej jej ilości. W rdzeniu nadnerczy produkowane są też niewielkie ilości noradrenaliny.

Hormony wydzielane przez korę nadnerczy utrzymują równowagę wodno-mineralną organizmu (aldosteron), pomagają również w sytuacji długotrwałego stresu, podnoszą stężenie glukozy we krwi.

Unaczynienie u człowieka 
 tętnica nadnerczowa górna
 tętnica nadnerczowa środkowa
 tętnica nadnerczowa dolna

Unerwienie u człowieka 
Nerwy docierające do nadnerczy wytwarzają splot nadnerczowy. Do gruczołu wnikają dwa rodzaje włókien. Jedne pochodzą z nerwu błędnego i nerwu przeponowego, drugie – włókna współczulne – częściowo ze zwoju trzewnego, częściowo bezpośrednio z nerwu trzewnego większego i mniejszego.

Zobacz też 

 zespół Cushinga
 choroba Addisona
 zespół Conna

Bibliografia 
 Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka, tom II. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008,

Linki zewnętrzne 
 Gray's Anatomy

Anatomia jamy brzusznej
Gruczoły
Układ dokrewny człowieka
Józefina (imię)

Józefina – żeński odpowiednik imienia Józef. Patronką tego imienia jest m.in. św. Józefina Bakhita (1868–1947). 

Józefina imieniny obchodzi 8 lutego, 12 marca, 16 października i 22 października.

Znane osoby noszące imię Józefina:
 Józefina – cesarzowa Francji
 Josephine Baker – tancerka
 Joséphine Pagnier – francuska skoczkini narciarska
 Józefina Pellegrini-Osiecka (1921–2001) – polska aktorka, piosenkarka i wróżka
 Anna Józefina Lubieniecka – polska wokalistka.
 Marie Trintignant, właśc. Marie Joséphine Innocente Trintignant – francuska aktorka filmowa i telewizyjna

Żeńskie imiona semickie