Janina Ochojska

Janina Maria Ochojska-Okońska (ur. 12 marca 1955 w Gdańsku) – polska działaczka humanitarna, założycielka i prezes Polskiej Akcji Humanitarnej, astronom, działaczka opozycji demokratycznej w PRL, posłanka do Parlamentu Europejskiego IX kadencji.

Życiorys 
Jej matka była maszynistką, a ojciec górnikiem. Ma młodszego brata Grzegorza. Gdy miała sześć miesięcy, zachorowała na polio i od tamtej pory wskutek doznanego porażenia pozostaje niepełnosprawna fizycznie. Jak sama wspominała, zaakceptowanie swojej niepełnosprawności zawdzięczała pobytowi w Zakładzie Leczniczo-Wychowawczym dla Dzieci Kalekich, prowadzonym przez doktora Lecha Wierusza. Będąc nastolatką, przeszła operację kręgosłupa.

Ukończyła I Liceum Ogólnokształcące w Zabrzu. W 1980 została absolwentką astronomii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Do 1984 pracowała w Pracowni Astrofizyki w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk w Toruniu. Jako studentka działała w duszpasterstwie akademickim prowadzonym przez jezuitów w Toruniu.

Od końca lat 70. związana z opozycją demokratyczną, współpracowała z niezależną Biblioteką Społeczną Antoniego Stawikowskiego. Przystąpiła do NSZZ „Solidarność”, po wprowadzeniu stanu wojennego była zaangażowana w dystrybucję wydawnictw drugiego obiegu, a także w działalność miejscowego komitetu zajmującego się pomocą osobom represjonowanym i ich rodzinom.

W 1984 wyjechała na operację do Francji, gdzie zetknęła się z ideą pomocy humanitarnej. Jako wolontariuszka działała dla organizacji społecznej „EquiLibre”, wyszukując kontakty i koordynując pomoc dla Polski. W 1989 była wśród twórców polskiego oddziału tej fundacji. W 1992 zorganizowała konwój polskiej pomocy dla mieszkańców Sarajewa. W tym samym roku założyła Polską Akcję Humanitarną, w której objęła funkcję prezesa.

W 1996 wyszła za Michała Okońskiego, dziennikarza „Tygodnika Powszechnego”, małżeństwo zakończyło się rozwodem. W 2000 ukazał się wywiad rzeka Wojciecha Bonowicza z Janiną Ochojską pt. Niebo to inni, a w 2015 wywiad rzeka przeprowadzony przez Marzenę Zdanowską pt. Świat według Janki.

W kwietniu 2019 w trakcie kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego, w której była kandydatką, ogłosiła publicznie, że choruje na raka piersi, ale nie zamierza rezygnować z kandydowania. W wyborach w tym samym roku uzyskała mandat posłanki do PE IX kadencji z 1. miejsca na liście komitetu Koalicja Europejska (jako kandydatka bezpartyjna z rekomendacji Platformy Obywatelskiej) w okręgu nr 12 obejmującym województwo dolnośląskie i województwo opolskie (otrzymała 307 227 głosów). W drugiej połowie 2020 poinformowała, że udało jej się zwalczyć chorobę nowotworową.

W trakcie zapoczątkowanego w 2021 kryzysu na granicy z Białorusią stanowczo krytykowała działania funkcjonariuszy polskiej Straży Granicznej, co spotkało się z krytyką m.in. w jej środowisku politycznym.

Odznaczenia i wyróżnienia 
 Ordery i odznaczenia
 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski nadany za wybitne zasługi w działalności na rzecz budowania społeczeństwa obywatelskiego, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej (2011)
 Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja, 2003)
 Odznaka Honorowa „Bene Merito” (2009)
 Order Ecce Homo (1998)
 Order Uśmiechu

 Nagrody i wyróżnienia
 Tytuł „Kobieta Roku” miesięcznika „Twój Styl” (1994)
 Tytuł „Kobieta Europy” przyznany przez Wspólnotę Europejską w Brukseli (1994)
 Medal św. Jerzego przyznany przez „Tygodnik Powszechny” (1994)
 Nagroda Pax Christi International Peace Award (1995)
 Atsushi Nakata Memorial (1996)
 Nagroda im. Jana Karskiego „Za Odwagę i Serce” (2002)
 Nagroda im. księdza Józefa Tischnera (2006)
 Nagroda PAU im. Erazma i Anny Jerzmanowskich (2009)
 Nagroda Lecha Wałęsy (2010)
 Perła Honorowa Polskiej Gospodarki w kategorii krzewienie wartości społecznych (2010)
 Tytuł „Człowiek bez barier 15-lecia” (2017)
 Doktor honoris causa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego (2017)
 Tytuł honorowego obywatela m.st. Warszawy (2018)
 Nagroda Transatlantyk Glocal Hero (2018)

Przypisy 

Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego
Pracownicy Centrum Astronomicznego PAN
Polscy astronomowie XX wieku
Polscy działacze społeczni
Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989)
Politycy Platformy Obywatelskiej
Absolwenci Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Doktorzy honoris causa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
Honorowi obywatele miasta stołecznego Warszawy
Laureaci Medalu Świętego Jerzego
Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
Odznaczeni Odznaką Honorową Bene Merito
Odznaczeni Orderem Ecce Homo
Odznaczeni Orderem Uśmiechu
Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej
Laureaci Nagrody im. księdza Józefa Tischnera
Laureaci Nagrody Lecha Wałęsy
Ludzie urodzeni w Gdańsku
Biografie kanonu polskiej Wikipedii
Urodzeni w 1955