Kansas

Kansas () – stan w regionie Midwest, w środkowej części Stanów Zjednoczonych. Na północy graniczy ze stanem Nebraska, na wschodzie ze stanem Missouri, na południu z Oklahomą, a na zachodzie z Kolorado. Jego stolicą jest Topeka, a największym miastem Wichita. Swoim zasięgiem obejmuje częściowo obszar metropolitalny Kansas City.

Stan Kansas jest położony na Wielkich Równinach. Teren jest falisty, częściowo pagórkowaty, co sprzyja rolnictwu. Kansas jest jednym z najbardziej produktywnych stanów rolniczych, a w 2017 roku wyprodukował 18% krajowej produkcji pszenicy i 55% sorgo.

Nazwa stanu pochodzi od nazwy miejscowego plemienia indiańskiego Kansa, tłumaczonej jako „ludzie południowego wiatru”.

Symbole stanu 
 Dewiza: ad astra per aspera (łac.) (do gwiazd przez ciernie)
 Przydomek: Sunflower State (stan słoneczników)
 Symbole: słonecznik, topola amerykańska, świergotek

Historia 
 1541 – na terytorium dzisiejszego Kansas dotarła hiszpańska ekspedycja kierowana przez Francisco Vásqueza de Coronado.
 pierwsza połowa XVIII wieku – Kansas było częścią francuskiej Luizjany.
 1762 – teren przeszedł pod panowanie Hiszpanii.
 1800 – został ponownie własnością Francji.
 1803 – Stany Zjednoczone zakupiły Luizjanę od Napoleona Bonaparte.
 1854–1858 – zbrojne starcia pomiędzy zwolennikami a przeciwnikami niewolnictwa, znane pod nazwą „krwawiący Kansas”
 29 stycznia 1861 – Kansas zostało przyjęte do Unii (jako 34. stan).

Geografia 

Według statystyk National Centers for Environmental Information, Kansas odnotowało więcej tornad (w okresie od 1989 do 2019 średniorocznie 91) niż jakikolwiek stan z wyjątkiem Teksasu i znacznie więcej niż kolejna Oklahoma. 

 Klimat: podzwrotnikowy suchy z dużymi różnicami temperatur między latem a zimą
 Główne rzeki: Missouri, Kansas, Arkansas
 Roślinność: preria
 Najwyższy szczyt: Mount Sunflower (1231 m n.p.m.)
 Liczba hrabstw: 105 (lista)
 Strefy czasowe: UTC-06:00 i 4 zachodnie hrabstwa w UTC-07:00

Miasta 

Na terenie stanu Kansas znajduje się 626 miast (), w tym 5 o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 35 powyżej 10 000 mieszkańców, a 193 powyżej 1000 mieszkańców (2021 r.).

Lista miast zamieszkanych przez 4000 lub więcej osób (2021 r.):

Demografia 

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Kansas liczy 2 937 880 mieszkańców, co oznacza wzrost o 84 762 (3,0%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,4% populacji, 24% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,3% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,2% ludności stanu stanowią kobiety.

Język 
Najpowszechniej używanymi językami są:
 język angielski – 89,48%,
 język hiszpański – 7,01%,
 język niemiecki – 0,53%.

Rasy i pochodzenie 
Według danych z 2019 roku, 83,6% mieszkańców stanowiła ludność biała (75,4% nie licząc Latynosów), 5,7% to czarni Amerykanie lub Afroamerykanie, 3,7% miało rasę mieszaną, 3% to Azjaci, 0,8% to rdzenna ludność Ameryki, 0,08% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 12,2% ludności stanu.

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (23,2%), irlandzkiego (10,6%), angielskiego (10,3%), meksykańskiego (9,6%) i „amerykańskiego” (6%). Istnieją także duże grupy osób pochodzenia europejskiego (93,7 tys.), szkockiego lub szkocko–irlandzkiego (76,8 tys.), francuskiego (70,7 tys.), włoskiego (65,8 tys.), szwedzkiego (54,7 tys.), holenderskiego (44,2 tys.), polskiego (38,6 tys.) i afrykańskiego subsaharyjskiego lub arabskiego (34,4 tys.).

Religia 

Dane z 2014 r.:
 protestanci – 57%:
 ewangelikalni – 31% (gł. baptyści, bezdenominacyjni i zielonoświątkowcy),
 głównego nurtu – 24% (gł. metodyści),
 historyczni czarni protestanci – 2%,
 brak religii – 20% (w tym: 3% agnostycy i 2% ateiści),
 katolicy – 18%,
 mormoni – 1%,
 świadkowie Jehowy – 1%,
 pozostałe religie – 3% (w tym: buddyści, muzułmanie, żydzi, prawosławni, hinduiści, scjentyści, Kościół Jedności, bahaiści i unitarianie uniwersaliści).

Gospodarka

Przemysł 
Przemysł sprzętu transportowego jest największym pod względem zatrudnienia w Kansas. Sektor ten stanowi 20% siły roboczej stanu. Na drugim miejscu znajduje się przetwórstwo spożywcze z 18% pracowników przemysłowych stanu i maszyny przemysłowe z 14%. Metalowe wyroby gotowe stanowią 8%, a wyroby chemiczne kolejne 6%.

Pakowanie mięsa i przemysł mleczarski to główne obszary działalności gospodarczej, a składy towarowe w Kansas City należą do największych w kraju. Dwie wiodące branże to produkcja sprzętu transportowego oraz maszyn przemysłowych i komputerowych. Wichita to ośrodek przemysłu lotniczego, produkujący głównie samoloty prywatne, ale także wojskowe.

Zasoby i energia 

Kansas posiada znaczne zasoby ropy naftowej, gazu ziemnego i energii odnawialnej. Wiatr w 2019 roku po raz pierwszy wyprzedził węgiel jako największe źródło energii elektrycznej w stanie Kansas. W 2020 roku za wytworzenie energii elektrycznej odpowiadały głównie: energia wiatrowa (43%), elektrownie węglowe (31%), elektrownia jądrowa (19%) i gaz ziemny (6%).

Rolnictwo 
Kansas zajmuje trzecie miejsce w kraju pod względem ilości gruntów przeznaczonych pod uprawę i jest numerem jeden wśród producentów pszenicy i sorgo. Kukurydza, siano, soja i słonecznik są również jednymi z najważniejszych produktów rolnych. Jednak bydło i cielęta stanowią najbardziej ceniony towar w sektorze rolniczym.

Uczelnie 
 University of Kansas
 Kansas State University

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 State of Kansas
 Kansas Travel and Tourism Division
 Kansas State Historical Society
  – Annotated list of searchable databases produced by Kansas state agencies
 
 Kansas Department of Transportation maps
 Cutler’s History of Kansas
 Kansas Maps from the Perry-Castañeda Library map collection at the University of Texas

 
Stany Stanów Zjednoczonych