alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Persephone (mythologie)

Persephone (Oudgrieks: , Persephoneia (vooral bij Homeros) of , Persephonè; Latijn: Proserpina) (uitspraak: "pèrseefoonee") is in de Griekse mythologie de godin van het dodenrijk en van de lente. Ze was de dochter van Demeter, de godin van de landbouw en het graan, en de oppergod Zeus. De Romeinse varianten van Demeter en Zeus zijn Ceres en Jupiter.

Demeter en Persephone 
Demeter hield geweldig veel van haar dochter en waakte over haar als een moederkloek. Maar toch werd Persephone ontvoerd, juist toen ze bloemen plukte in het veld. Hades, de god van de onderwereld en heerser over de doden, kwam met paard en wagen op uit een kloof in de schoot van de aarde en trok haar op zijn wagen. Persephone riep om hulp, maar het mocht niet baten: ze verdween met hem in de duisternis.

Demeter stortte zich in een diep verdriet. Na lang gezocht te hebben op aarde ging ze ook de sterrenbeelden af, daar vroeg zij aan Hélice of zij haar dochter niet gezien had. Deze gaf als antwoord dat Helios alles gezien had, en gaf daarna zelf het antwoord al: Persephone is in de onderwereld, bij Hades. Demeter was volkomen machteloos en in haar treurnis over het verlies bracht ze een dorre winter op aarde en veel mensen leden hongersnood.

Toen het al te erg werd, gebood Zeus zijn broer Hades om Persephone aan haar moeder terug te geven. Hades stemde toe, maar Persephone moest nog één avondmaal eten en daar at ze zes granaatappelpitjes. Als er eenmaal iets in het dodenrijk heeft gegeten, kan men niet meer terug. Voor elke pit die ze gegeten had moest Persephone een maand naar hem terugkeren. En zo gebeurde het dat zij elk jaar in de lente en een deel van de zomer, het groei- en bloeiseizoen, bij haar moeder was en daarna weer terugging naar de onderwereld, naar Hades. Met Persephone kwam dus elk jaar de lente op aarde, en sprak men van de Anodos van Persephone. De mythe van Demeter, Hades en Persephone kan zo gezien worden als de Griekse verklaring van het ontstaan en voortduren van de seizoenen.

Verering 
In de mysteriëndienst van Eleusis werd Persephone vereerd onder de bijnaam Κόρη (Korè (bet. 'meisje')) samen met Demeter. Beide godinnen vormden een soort eenheid waarbij Demeter de bebouwde aarde was, en Korè, het graan dat in de aarde valt, sterft en nieuw leven voortbrengt.

De Romeinen vereerden haar als Proserpina. Zij werd daar ook gelijkgesteld met de godin Libera.

Chthonische god
Seksueel geweld in mythologie
Sociaal realisme

Onder het realisme, een kunst- en cultuurstroming reagerend op de symboliserende allegorische verstarring van het classicisme, sinds het midden van de 19e eeuw, erkent men het sociaal realisme, zowel in de schilderkunst als in de beeldhouwkunst.

Bij het realistisch uitbeelden van de natuur en het leven van mens, dier en plant erin, creëert men het accentueren  van een aanklacht tegen sociaal schrijnende omstandigheden, waaraan het onderwerp het hoofd dient te bieden. Deze emotionele geladenheid wordt de wegbereidster tot het latere expressionisme, zowel het figuratieve als het lyrisch abstracte, uit de 20e eeuw.

Sociaal realisme is niet hetzelfde als socialistisch realisme, de officiële kunststijl van de Sovjet-Unie. De twee stromingen delen dezelfde oorsprong en themata, maar zijn niet hetzelfde. Socialistisch realisme kan omschreven worden als een specifieke tak van het sociaal realisme.

Sociaal realisme per land
In  België zijn het vooral meesters als 
Constantin Meunier (1831 - 1905)
Léon Frédéric (1858 - 1940)
Eugène Laermans (1864 - 1940)
Pierre Paulus (1861 - 1959)
die hierbij een opvallende rol speelden.

In Duitsland trad Käthe Kollwitz (1867 - 1945) met haar tekeningen op de voorgrond.

In Frankrijk legden vooral Honoré Daumier (1808 - 1879) en Gustave Courbet (1819 - 1877) sociaal-realistische accenten in hun werk.

In Nederland vallen de visserstypes van Jozef Israëls (1824 - 1911) en de boerenfiguren van Vincent Van Gogh (1853 - 1890) onder deze noemer.

In de Verenigde Staten maakten onder andere Diego Rivera en Anton Refregier sociaal realistische kunst.

In de literatuur gaven vooral de Fransen Pierre-Joseph Proudhon (1809 - 1865) en Émile Zola (1840 - 1902) vorm aan het sociaal realisme.

Triptieken 
Binnen het sociaal realisme kende het geschilderde drieluik een bescheiden heropleving. Enkele voorbeelden:
Léon Frédéric, De krijtverkopers. De ochtend - De middag - De avond, 1882-1883 (Fin-de-Siècle Museum, Brussel)
Léon Frédéric, De levensgetijden van de werkmens, 1885 (Musée d'Orsay, Parijs)
Eugène Laermans, De landverhuizers. Het afscheid - De uittocht - De ballingschap, 1896 (KMSK, Antwerpen)
Charles Cottet, Het land van de zee. Zij die weggaan - Het afscheidsmaal - Zij die achterblijven, 1898 (Musée d'Orsay, Parijs)
Constantin Meunier, De mijn, ca. 1900 (Fin-de-Siècle Museum, Brussel)

Frédéric pakte in 1885-1887 zelfs uit met een vijfluik, De levensgetijden van de landman (KMSKB).

Schilderstijl
Dalton



Wetenschap 
 een alternatieve benaming (afgekort Da) voor de atomaire massa-eenheid
 Wet van Dalton

Personen 
 Abby Dalton, een Amerikaanse actrice
 John Dalton, een Brits schei- en natuurkundige, bekend van de atomaire massa-eenheid, naar wie de wet van Dalton en daltonisme (kleurenblindheid) zijn vernoemd
 Timothy Dalton, een Britse acteur

Muziek 
 Dalton (Italiaanse band), een Italiaanse progressieve-rockband
 Dalton (Finse band), een Finse band
 Dalton (trio), een Deense rockband

Onderwijs 
 Daltononderwijs

Geografie 
 diverse plaatsen in de VS, waaronder:
 Dalton (Georgia)
 Dalton (Massachusetts)
 Dalton (Minnesota)
 Dalton (Missouri)
 Dalton (Nebraska)
 Dalton (Ohio)
 Dalton (Pennsylvania)
 diverse plaatsen in het Verenigd Koninkrijk, waaronder:
 Dalton (Cumbria), in Engeland
 Dalton-in-Furness, in Cumbria, Engeland
 Dalton (Hambleton), in North Yorkshire, Engeland
 Dalton (Lancashire), in Engeland
 Dalton (Richmondshire), in North Yorkshire, Engeland
 Dalton (West Yorkshire), in Engeland
 Dalton (South Yorkshire), in Engeland
 Dalton (Dumfries and Galloway), in Schotland
 Dalton (South Lanarkshire), in Schotland
 overige plaatsen
 Dalton (Zuid-Afrika)
 Dalton (Israël)

Merk 
 Dalton (motorfiets) en Dalton and Wade, Britse historische motorfietsmerken

Zie ook 
 De Daltons (doorverwijspagina)
Roze panter

De Roze panter(s) – Engels: Pink Panther(s) – kan verwijzen naar:

Roze panter (tekenfilm), een tekenfilmserie rond een gelijknamige roze panter, die als personage ook in speelfilms voorkomt

Films:
The Pink Panther (1963)
A Shot in the Dark (1964)
Inspector Clouseau (film) (1968)
The Return of the Pink Panther (1975)
The Pink Panther Strikes Again (1976)
Revenge of the Pink Panther (1978)
Trail of the Pink Panther (1982)
Curse of the Pink Panther (1983)
Son of the Pink Panther (1993)
The Pink Panther (2006)
The Pink Panther Deux (2009)
Romance of the Pink Panther (1981)

Overig 
 Pink Panther (computerspel), een computerspel uit 1996
Pink Panthers, een internationaal opererende bende juwelendieven
Ruud Janssen (kunstenaar)

Ruud Janssen (1959) is een Nederlands kunstenaar. In het dagelijks leven is hij docent.

Levensloop
Janssen heeft sinds 1980 diverse tentoonstellingen, publicaties en interviews georganiseerd in het mail-artnetwerk. In 1985 was hij een van de eerste kunstenaars die experimenteerde met datacommunicatie middels een eigen BBS (bulletin board system) om zijn mail-arttijdschrift elektronisch toegankelijk te maken. In de jaren 1994 tot 2001 interviewde hij meer dan tachtig mail-art- en fluxuskunstenaars. De resultaten publiceerde hij in boekjes en later ook op het internet.

Samen met Litsa Spathi richtte hij in 2003 het Fluxus Heidelberg Center op, waarin hij terugkeerde naar de oorsprong van mail art: fluxus.

In 1983 begon hij het TAM Rubberstamp Archive. Naast de rubberstempels en catalogussen bevat dit archief voornamelijk stempelafdrukken van de duizenden kunstenaars die stempels gebruiken in hun kunstwerken. Een deel van deze afdrukken zijn tentoongesteld in plaatsen als Stamp Art Gallery in San Francisco, L-Galley in Moskou en Stendhal Gallery in New York.

In 1988 richtte hij de "International Union of Mail-Artists" (IUOMA) op, die ook nu nog actief is binnen het mail-artnetwerk. Het principe van deze vakbond is eenvoudig: "je wordt lid door je aan te melden als lid". Sinds 2008 heeft de vakbond ook een eigen sociaal netwerk, waarop meer dan vierduizend leden met elkaar werken delen en projecten ondernemen.

In 1994 begon Janssen met het kunstproject "Mail-Interviews". De resultaten werden zowel gepubliceerd in boekvorm als online. De interviews hebben een nieuw concept, waarbij de vraag in een bepaalde communicatievorm wordt verzonden; de geïnterviewde kiest zijn manier om te antwoorden. Zo wordt de factor tijd een deel van het interview. Geïnterviewde kunstenaars zijn onder anderen Ray Johnson, Guy Bleus, Dick Higgins, Ken Friedman, Anna Banana, Mark Bloch, Patricia Tavenner, Michael Leigh en Jenny de Groot.

In 1997 had Janssen een solo tentoonstelling van zijn mail art werken in Guy Bleus' E-Mail Art Archives (Provinciaal Centrum Beeldende Kunsten, nu Z33) in Hasselt, België. 

In de laatste jaren richt Janssen zich meer op het teken- en schilderwerk. Kleine kunstwerken worden in het mail-artnetwerk verstuurd. Grotere werken worden tentoongesteld. 

Een speciale collectie zijn de beschilderde cd's, waar hij laat zien dat op zo'n specifiek formaat heel creatief gewerkt kan worden. Zijn werk bevindt zich in internationale verzamelingen en archieven en is ook op internet te vinden.

Referenties

Externe links
Interested in Mail-Art?
Fluxus Heidelberg Center
weblog van Ruud Janssen
Kunst van Ruud Janssen
Artists.org

Nederlands kunstenaar
Priem (gereedschap)

Een priem of els is een stuk gereedschap dat bestaat uit enerzijds een stalen stift met een scherpe punt, en anderzijds een hecht dat soms van hout, maar meestal van kunststof is gemaakt.

De priem kan worden toegepast om een klein, ondiep gaatje in een voorwerp te prikken (men gebruike hier echter een Centerpons voor). Zo'n gaatje wordt bijvoorbeeld gebruikt om er voor te zorgen dat een boor niet 'wegloopt' als er een gat moet worden geboord. Bij leerbewerking wordt hij gebruikt om onder meer stikgaatjes te maken. In zacht hout wordt hij aangewend om gaatjes voor niet al te grote schroeven voor te prikken. Dan hoeft er niet geboord te worden.

Er zijn priemen met een ronde- en met een vierkante schacht. De vierkante schacht kan gebruikt worden om het gat iets 'uit te vreten' door een draaiende beweging te maken.

Een priem wordt ook wel toegepast voor het nauwkeurig aftekenen op harde en donkergekleurde houtsoorten.
Hierop zijn lijnen gemaakt met een timmermanspotlood slecht te zien. Ook zijn die lijnen minder precies.

Zadelmakers gebruiken een ruitvormige els. Niet om de steken te markeren maar om gaten in het leer te prikken. De ruitvorm zorgt ervoor dat, wanneer alle gaten in dezelfde hoek worden gemaakt (/////), er een stiksel kan worden gemaakt waarbij de steken alle schuin in het leer vallen hetgeen een nette aanblik geeft.

Een priem is door het zachtere staaltype waar deze uit gemaakt is niet geschikt voor het markeren en centreren bij metalen. Om te kunnen markeren op metalen wordt een kraspen gebruikt, eventueel in combinatie met markeervloeistof.

Gereedschap
970 v.Chr.

Het jaar 970 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Palestina
 Koning David van Israël treedt af ten gunste van zijn zoon Salomo. Hij bouwt de Eerste Tempel. (waarschijnlijke datum)

Egypte
 Farao Siamun herstelt de onrust in Opper-Egypte,
 De hogepriesterlijke opvolging in Thebe sterft uit.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
929 v.Chr.

Het jaar 929 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Israël
In Juda regeert Rechabeam en in Israël koning Jerobeam.
De Israëlieten eisen de afschaffing van de dwangarbeid en belastingverlaging in Kanaän.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
922 v.Chr.

Het jaar 922 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Palestina
Het koninkrijk Juda wordt een vazalstaat van Egypte.

Griekenland
Koning Phorbas van Athene sterft na een regeringsperiode van 30 jaar, zijn zoon Megacles volgt hem op.

Geboren

Overleden 

Phorbas, koning van Athene

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
912 v.Chr.

Het jaar 912 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Palestina
Koning Abia van Juda (912 - 911 v.Chr.) bestijgt de troon.

Geboren

Overleden 

Rechabeam, koning van Juda

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
Salomon

Salomo, een koning van Israël, zoon en opvolger van David (10e eeuw v.Chr.) 
 Salomon (toneelstuk), een treurspel van Joost van den Vondel uit 1648
 Salomon (hoorspel), Nederlands hoorspel uit 1974 naar het gelijknamige treurspel 
 Salomon Bouman (1937), Nederlands journalist
 Salomon van Bretagne, hertog/koning van Bretagne (857-874)
 Salomon (bedrijf), Frans fabrikant van voornamelijk wintersportbenodigdheden
911 v.Chr.

Het jaar 911 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Palestina
Koning Asa (911 - 870 v.Chr.) heerser over het koninkrijk Juda.

Assyrië
Koning Adad-nirari II (911 - 890 v.Chr.) voert oorlog met de Arameeërs.
Begin van het Nieuwe Assyrische Rijk (911 - 792 v.Chr.) Adad-nirari II bedreigt Babylon.

Geboren

Overleden 

Abia, koning van Juda

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
910 v.Chr.

Het jaar 910 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Israël
Koning Asa van Juda (910 - 870 v.Chr.) bestijgt de troon.

Assyrië
De eponiemenlijsten van het Assyrische Rijk worden voltooid. Aangezien zij astronomisch vastliggen verschaft dit de vroegste historische dateringen.

Geboren

Overleden 

Zhou yi wang, Chinese koning van de Zhou-dynastie

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
Salomonsoordeel

Een salomonsoordeel is een wijs of spitsvondig vonnis of uitspraak in een lastig geschil. 
De term salomonsoordeel wordt soms ook gebruikt om een volstrekt willekeurig oordeel aan te duiden.

De uitdrukking is ontleend aan een verhaal in de Hebreeuwse Bijbel waarin koning Salomo op een spitsvondige manier een oordeel velde in een vraagstuk waarbij het onmogelijk leek vast te stellen wie de waarheid sprak (1 Koningen 3:16-28).

Het verhaal 
Twee vrouwen die samen in een huis woonden, hadden ongeveer gelijktijdig een zoon gekregen. De ene baby was gestorven. Beide vrouwen eisten het levende kind op. Ze vroegen Salomo een oordeel te vellen. Er was geen mogelijkheid om aan te tonen wie de waarheid sprak. Salomo stelde voor het levende kind in tweeën te hakken en de helften eerlijk te verdelen. De ene vrouw was bereid dat te aanvaarden, de andere maakte bezwaar en zei dat ze het kind liever levend in handen van de andere vrouw zag. Salomo concludeerde dat de tweede vrouw de echte moeder was en gaf haar het levende kind.

Hebreeuwse Bijbel
Uitdrukking ontleend aan de Bijbel
Juridische terminologie
439

Het jaar 439 is het 39e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 Keizer Theodosius II laat de muren van Constantinopel uitbreiden met een zeekering. De stadsmuren worden versterkt om een dreiging van de Hunnen te weerstaan.
 Sabbas van Jeruzalem sticht het klooster van Mar Saba.

Europa 
 Flavius Aëtius, Romeins generaal (magister militum), belegert Toulouse die door de Visigoten wordt bezet. Met steun van de Hunnen probeert hij de stad uit te hongeren. 
 De Sueben onder leiding van koning Rechila veroveren Mérida, hoofdstad van Hispania Lusitania. Onder invloed van de Visigoten bekeert het volk zich tot het arianisme.
 Aëtius beëindigt de belegering rond Toulouse. De Visigoten lijden zware verliezen en koning Theodorik I accepteert een status quo ("zoals het voor de oorlog was").

Afrika 
 19 oktober - Koning Geiserik verbreekt het vredesverdrag met Rome en belegert Carthago. Hij weet door een list de havenstad te veroveren en sticht het Vandaalse Rijk.
 De Vandalen voeren piraterij in de Middellandse Zee en onderwerpen vanuit Noord-Afrika de eilanden Sicilië, Sardinië, Corsica en de Balearen.

Italië 
 De 17-jarige Licinia Eudoxia, echtgenote van keizer Valentinianus III, krijgt de titel augusta ("verhevene") toegekend. Dit vergroot haar aanzien in het West-Romeinse Rijk.
 De San Pietro in Vincoli wordt door paus Sixtus III ingewijd. De basiliek is opgedragen aan de apostel Petrus en is een geschenk van Eudoxia.

China 
 De Noordelijke Wei-dynastie wordt gesticht door de Toba. Dit is het einde van de Zestien Koninkrijken en het begin van de Noordelijke Dynastieën in het Chinese Keizerrijk.

Literatuur 
 Socrates Scholasticus, kerkhistoricus in Constantinopel, beschrijft het einde van de laatste periode in zijn boekwerk "Ekklesiastike Historia".

Geboren 
 Sabbas van Jeruzalem, christelijke monnik en heilige (overleden 532)
 Vachtang I, koning van Iberië (huidige Georgië) (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 9 juni - Atlatl Cauac, Maya koning van Teotihuacán (Mexico)
 Sahak, ontwerper van het Armeens alfabet

000
330

Het jaar 330 is het 30e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië
 11 mei - Keizer Constantijn I herdoopt tijdens een plechtigheid in het Hippodroom, het vroegere Byzantium tot Nova Roma ("Nieuw Rome"). De hoofdstad wordt later bekend als Konstantinoupolis (Constantinopel).

Europa
 De Goten vallen de Don-delta binnen en verwoesten vele steden aan de Zwarte Zee.

Armenië
 Khosro III (r. 330 - 339) volgt zijn vader Tiridates IV op als koning van Armenië.

Geboren 
 Ammianus Marcellinus, Romeins historicus (waarschijnlijke datum)
 Basilius van Caesarea, heilige en kerkvader (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Iamblichus, neoplatonistisch filosoof (waarschijnlijke datum)
 Tiridates IV, koning van Armenië (waarschijnlijke datum)

000
298

Het jaar 298 is het 98e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Constantius I "Chlorus" verslaat de Alemannen in de Slag bij Langres (Frankrijk) en in de Slag bij Vindonissa (Zwitserland). Hij laat de Rijngrens met fortificaties versterken.
 Keizer Maximianus laat de beroemde Thermen van Diocletianus bouwen, dit ter ere van zijn medekeizer Diocletianus. Het badhuiscomplex wordt op de Viminaal gevestigd.
 In Rome worden Anicius Faustus Paulinus en Virius Gallus door de Senaat tot consul gekozen.

Armenië 
 Slag bij Satala: Galerius valt met een Romeins expeditieleger (25.000 man) Armenië binnen. Hij verslaat de Sassaniden onder koning Narses.
 Tridates IV (r. 298-330) wordt door Rome en Galerius erkend als koning van Armenië.

Geboren

Overleden 
 Marcellus van Tanger, christelijk martelaar in het Romeinse Rijk
 Mertius, christelijk martelaar in het Romeinse Rijk

000
387

Het jaar 387 is het 87e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Magnus Maximus valt Italië binnen. De 16-jarige Valentinianus II wordt uit Rome verjaagd. Hij vlucht met zijn moeder Iustina en zusters naar Thessaloniki (Griekenland).
 Aurelius Augustinus bekeert zich tot het christendom en wordt met Pasen in Milaan gedoopt door bisschop Ambrosius.

Syrië
 Keizer Theodosius I laat de belastingen verhogen. In Antiochië komt de plaatselijke bevolking in opstand. De standbeelden van de keizer(s) worden zwaar beschadigt.

Armenië
 Verdrag van Acilisene: Koning Shapur III wordt gedwongen Armenië in twee koninkrijken (vazalstaten) te verdelen.
 Kaukasisch Albanië annexeert, met Perzische steun, een deel van het nieuwe koninkrijk.

Geboren

Overleden 

 Alatheus, Ostrogotische hoofdman (hertog)
 Monica, christelijke heilige en moeder van Augustinus van Hippo

000
Jabir ibn Hayyan

Abu Musa Jābir ibn Hayyān (Arabisch: جابر ابن حيان ), (Khorasan (Iran), ongeveer 721 - Koefa (Irak), 815) wordt "de vader van de Arabische alchemie" genoemd. Het is niet duidelijk of hij van Arabische dan wel van Perzische afkomst was. Soms wordt hij verward met Geber, een 14e-eeuws Latijns alchemist die zich op Jābirs analyse van substanties baseerde voor zijn eigen corpusculaire theorie van materie. In Europa wordt soms naar Jābir als 'Geber' verwezen en naar de latere alchemist als 'pseudo-Geber'. Deze laatste was waarschijnlijk een Spaans alchemist die zijn Latijnse vertalingen ondertekende met 'Geber', een verwesterde vorm van de naam 'Jābir'.

Hij leefde en stierf in Koefa en praktiseerde er alchemie en medicijnen onder bescherming van de Barmaki Vizier tijdens de regering van kalief Harun al Rashid. De Barmaki's werden echter uit hun ambt gestoten en hij stierf dan ook in gevangenschap.

Hij is de auteur van zo'n 500 traktaten, waarvan 22 over alchemie handelen. Jabir ibn Hayyan is vooral bekend omdat hij probeerde de alchemie tot een meer wetenschappelijke methode te ontwikkelen en omdat hij voor de resultaten van zijn werk ook toepassingen zocht. Men kan hem daarom met enig recht als de eerste chemicus zien.

Hij maakte zich verdienstelijk in de ontwikkeling van een aantal basistechnieken zoals kristallisatie, calcinatie, sublimatie en verdamping. Hij ontwikkelde de alembiek, een speciaal voor destillatie bedachte kolf. Hij bereidde verschillende minerale zuren. Hij deed een poging stoffen in klassen onder te verdelen zoals vluchtige substanties als kamfer, arseen en salmiak tegenover metalen als goud, zilver, koper en lood en ten derde materialen die tot poeder fijngestampt kunnen worden.

Hij verklaarde zelfs dat het belangrijk was stoffen in bepaalde verhoudingen met elkaar te mengen, een vermoeden dat pas eeuwen later in de wetten van de stoichiometrie bevestigd zouden worden. Termen als alkali (in alkalimetaal) zijn van hem afkomstig.

Sommige van zijn boeken, waaronder Kitab-al-Kimya werden al vroeg ook in Latijn en andere talen van het westen vertaald, maar sommige van zijn geschriften moeten nu nog bestudeerd en uitgegeven worden.

Perzisch wetenschapper
Scheikundige
Arabisch alchemist
Terry Jones

Terence Graham Parry Jones (Colwyn Bay (Wales), 1 februari 1942 – Londen, 21 januari 2020) was een Brits komiek, acteur, schrijver, regisseur en historicus.

Biografie 
Jones studeerde Engels aan de Universiteit van Oxford. Hij is beroemd geworden als een van de zes leden van de komediegroep Monty Python, die van 1969 tot 1974 op de BBC-televisie te zien was met Monty Python's Flying Circus. Ook in de speelfilms van de groep, waaronder Monty Python and the Holy Grail (1975), Monty Python's Life of Brian (1979) en Monty Python's The Meaning of Life (1983), had Jones als acteur, regisseur en scriptschrijver een groot aandeel. Zijn meest beruchte personage, de aan een buitenproportionele vorm van obesitas lijdende Mr. Creosote die gaat dineren in een stijlvol restaurant, is afkomstig uit Monty Python's The Meaning of Life.

Naast zijn werk met Monty Python schreef Jones verschillende andere film- en televisiescripts, boeken over de geschiedenis van de middeleeuwen en een groot aantal boeken voor kinderen.

In Nederland maakte Jones samen met de hoogleraar Theo Kocken de documentaire BoomBustBoom, over de oorzaken van de financiële crisis van 2008.

Persoonlijk leven 

In september 2016 werd bekend dat Jones leed aan dementie en als uitvloeisel daarvan primaire progressieve afasie, een hersenziekte die de spraak aantast.

Op 21 januari 2020 overleed Jones aan de gevolgen van dementie.

Monty Python-lid John Cleese reageerde op Twitter met de cynische woorden: "Two down, four to go" ("Twee zijn al weg, nog vier"), toen refererend aan Graham Chapmans overlijden uit 1989.

Bibliografie

Fictie
Fairy Tales (1981)
The Saga of Erik the Viking (1983) (Children's Book Award 1984)
Nicobobinus (1985)
The Knights and the Squire (1997)
Douglas Adams's Starship Titanic (1997), een boek gebaseerd op het computerspel Starship Titanic van Douglas Adams

Met Brian Froud
The Goblins of the Labyrinth (1986)
Lady Cottington's Pressed Fairy Book (1994)
The Goblin Companion: A Field Guide to Goblins (1996) (een verkorte versie van The Goblins of the Labyrinth, in een kleiner formaat en zonder de plaatjes)
Strange Stains and Mysterious Smells: Quentin Cottington's Journal of Faery Research (1996)

Non-fictie
Chaucer's Knight: The Portrait of a Medieval Mercenary (1980, update 1994)
Crusaders (1994, samen met Alan Ereira)
Voorwoord voor The Quest for King Arthur van David Day (1995)

Filmscripts
And Now for Something Completely Different (1972) met Monty Python
Secrets (1973) – voor televisie, met Michael Palin
Monty Python and the Holy Grail (1975) met Monty Python
Monty Python's Life of Brian (1979) met Monty Python
Monty Python's The Meaning of Life (1983) met Monty Python
Labyrinth (1986)
Erik the Viking (1989)
The Wind in the Willows (1996)

Externe link
 

Brits komiek
Brits presentator
Brits schrijver
Monty Python
Streekplan

Een streekplan was tot de invoering van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening in 2008, een document dat in Nederland beschreef wat er met de ruimte in (een deel van) een provincie mocht gebeuren. Zo stond er in het streekplan onder meer waar steden en dorpen konden groeien en waar ruimte was voor landbouw, natuur en recreatie.

Betekenis van streekplannen
Provincies waren niet geheel vrij de beschikbare ruimte in te vullen. Streekplannen moesten passen binnen de plannen die het rijk maakte voor Nederland. Net zoals de plannen van de gemeenten - bestemmingsplannen - moesten stroken met de provinciale streekplannen.

Bij de ruimtelijke inrichting van Nederland speelden volgens de oude Wet op de Ruimtelijke Ordening verschillende overheden een rol: 
 De landelijke overheid stelde zogenaamde planologische kernbeslissingen (pkb's). Daarin stonden globaal de uitgangspunten voor de verdeling van ruimte in Nederland. 
 Aan de hand van de pkb's stelden provincies streekplannen op. In een streekplan stond al iets nauwkeuriger waar steden en dorpen konden uitbreiden. 
 Aan de hand van de streekplannen stelden gemeenten ten slotte bestemmingsplannen op waarin de ruimte nauwkeurig werd ingevuld. Het bestemmingsplan bestaat in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening nog steeds, maar kent andere eisen.

Opstellen van het streekplan
Gedeputeerde Staten, het dagelijks bestuur van een provincie, stelden een streekplan op. De gedeputeerde staten vroegen advies aan de provinciale planologische commissie. Daarna stelden de gedeputeerde staten voor één of meer delen van de provincie, of voor de gehele provincie een streekplan op. Elke tien jaar moest het streekplan worden herzien en elke vier jaar geëvalueerd.

Het streekplan lag ter inzage bij de provinciale griffie en de secretarie van die gemeenten waar het streekplan betrekking op had.

Steeds meer provincies kozen (in 2003) voor een integratie van het beleid op het gebied van ruimtelijke ordening met milieu-, waterhuishouding-, verkeer- en vervoersbeleid. Zo smeedde Drenthe enkele provinciale plannen, waaronder het streekplan, samen tot het provinciaal omgevingsplan, Flevoland ontwierp het Omgevingsplan Flevoland en Limburg maakte het Provinciaal Ontwikkelingsplan Limburg.
In 2008 is een herziening van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) in werking getreden. Met deze herziening is het Streekplan als planvorm verdwenen. Daarvoor in plaats kunnen provincies onder andere structuurvisies maken. Deze visies geven, net als het Streekplan, het beleid van de provincie aan.

Zie ook 
 voor Vlaanderen: structuurplan

Ruimtelijke ordening
Walvis (sterrenbeeld)

Walvis (Cetus, afkorting Cet) is een sterrenbeeld liggende aan de hemelequator, tussen rechte klimming 23u55m en 3u21m en tussen declinatie −25° en +10°. Het is genoemd naar het zeemonster Ceto uit de Griekse mythologie.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Deneb Kaitos (β, beta Ceti)
 Menkar (α, alpha Ceti)
 Mira (ο, omicron Ceti)
 Deneb Algenubi (η, eta Ceti)
 Kaffaljidhmah (γ, gamma Ceti)
 Tau Ceti
 Deneb Kaitos Shemali (ι, iota Ceti)
 Baten Kaitos (ζ, zeta Ceti)

Wat is er te zien? 
Mira (de wonderbaarlijke, omicron Ceti) is het schoolvoorbeeld van de langperiodieke variabele ster, de Mira-veranderlijke. Mira-veranderlijken zijn rode reuzen die periodiek opzwellen en inkrimpen en daarbij aanmerkelijk variëren in lichtkracht. Deze cyclus duurt (per definitie) meer dan 75 dagen, bij Mira ongeveer 332 dagen. De magnitude van Mira varieert tussen 10 en 2. Omdat sterren met een magnitude groter dan 6 met het blote oog niet te zien zijn, en magnitude 2 tamelijk helder is verwonderde men zich in de oudheid over deze ster die soms ineens verdwenen was.

Tau Ceti is op 11,9 lichtjaar de dichtstbijzijnde alleenstaande zonachtige ster.

In het sterrenbeeld Walvis is bovendien een van de koudste bruine dwergen gevonden, ULAS J0034-00.

Ook het sterrenstelsel NGC 564 is in dit sterrenbeeld te vinden.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Vissen (Pisces)
 Waterman (Aquarius)
 Beeldhouwer (Sculptor)
 Oven (Fornax)
 Eridanus (Eridanus)
 Stier (Taurus)
 Ram (Aries)
Dolfijn (sterrenbeeld)

Dolfijn (Delphinus) is een klein sterrenbeeld aan de noordelijke hemel. Rechte klimming 20u13m tot 21u56m, declinatie +2° tot +21°.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Rotanev (β, beta Delphini)
 Sualocin (α, alpha Delphini)
 Deneb Dulfim (ε, epsilon Delphini)

Telescopisch waarneembare objecten in het sterrenbeeld Dolfijn, opgenomen in de New General Catalogue en Index Catalogue

New General Catalogue (NGC)
NGC 6891, NGC 6905, NGC 6917, NGC 6927, NGC 6927A, NGC 6928, NGC 6930, NGC 6933, NGC 6934, NGC 6944, NGC 6950, NGC 6954, NGC 6955, NGC 6956, NGC 6957, NGC 6969, NGC 6971, NGC 6972, NGC 6988, NGC 7003, NGC 7006, NGC 7025, NGC 7028

Index Catalogue (IC)
IC 1320, IC 1325, IC 1326, IC 1329, IC 1359, IC 5080, IC 5081

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Vosje (Vulpecula)
 Pijl (Sagitta)
 Arend (Aquila)
 Waterman (Aquarius)
 Veulen (Equuleus)
 Pegasus

Gerelateerd onderwerp 
 Amphitrite
Driehoek (sterrenbeeld)

Driehoek (Triangulum, afkorting Tri) is een klein sterrenbeeld aan de noorderhemel tussen rechte klimming 1u29m en 2u48m, declinatie tussen +25° en +37°.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Metallah (α, alpha Trianguli)

Telescopisch waarneembare objecten in het sterrenbeeld Driehoek, opgenomen in de New General Catalogue

New General Catalogue (NGC)
NGC 579, NGC 582, NGC 587, NGC 588, NGC 592, NGC 595, NGC 598, NGC 603, NGC 604, NGC 608, NGC 614, NGC 616, NGC 618, NGC 621, NGC 627, NGC 634, NGC 661, NGC 666, NGC 669, NGC 670, NGC 672, NGC 684, NGC 688, NGC 733, NGC 735, NGC 736, NGC 737, NGC 738, NGC 739, NGC 740, NGC 750, NGC 751, NGC 760, NGC 761, NGC 769, NGC 777, NGC 778, NGC 780, NGC 783, NGC 784, NGC 785, NGC 789, NGC 793, NGC 798, NGC 804, NGC 805, NGC 807, NGC 816, NGC 819, NGC 826-1, NGC 826-2, NGC 832, NGC 843, NGC 855, NGC 860, NGC 861, NGC 865, NGC 890, NGC 917, NGC 925, NGC 931, NGC 940, NGC 949, NGC 952, NGC 953, NGC 959, NGC 968, NGC 969, NGC 970, NGC 971, NGC 973, NGC 974, NGC 978, NGC 983, NGC 987, NGC 1002, NGC 1057, NGC 1060, NGC 1061, NGC 1062, NGC 1066, NGC 1067, NGC 1093

Bezienswaardigheden 
 In Triangulum bevindt zich de Driehoeknevel (M33), een melkwegstelsel dat tot de lokale groep behoort. Het is alleen onder extreem gunstige omstandigheden met het blote oog te zien.
 NGC 925 is een balkspiraalstelsel dat op 28,1 miljoen lichtjaar (8,6 × 106 parsec) van de Aarde verwijderd is.
 Collinder 21 is een open sterrenhoop die eerder als telescopisch asterisme gecatalogiseerd dient te worden. Het ligt op 1:50:30 / +27°05' en wordt ook weleens David's D genoemd.
 Iota Trianguli (Σ 227) is een dubbelster waarvan de contrasterende kleuren door Robert Burnham, Jr. in Burnham's Celestial Handbook (bladzijde 1896) beschreven zijn als Yellow - Blue, door Smyth als Exquisite, en in Sky and Telescope Neglected but pretty, Gold and Bluish Green (S&T, 9/06, bladzijde 70).

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Andromeda
 Vissen (Pisces)
 Ram (Aries)
 Perseus
Columba

Columba van Iona, een Ierse heilige
Columba van Sens, een Franse martelares
Columba van Terryglass, een Ierse heilige
Columba (geslacht), een geslacht van duiven
Duif (sterrenbeeld) (Columba), een sterrenbeeld
Columba (operatie), operatie in WOII van de special Continental Pigeon Service

Zie ook 
Kolumba, een museum in Keulen
Sint-Columbakerk (doorverwijspagina)
Kolenzaknevel

De Kolenzaknevel is een absorptienevel aan de zuidelijke hemel in de sterrenbeelden Zuiderkruis, Centaur en Vlieg. Dergelijke nevels bestaan uit interstellaire materie, dat wil zeggen materie in de ruimte tussen de sterren. Het is voornamelijk waterstof gemengd met stof. Deze wolken vertonen zich aan onze ogen als donkere wolken, soms bolvormig, doordat het stof het licht van daarachter gelegen sterren verzwakt.
De afstand van de Kolenzaknevel is 600 lichtjaar, en de grootte aan de hemel is 5° x 7°, ofwel 52 x 73 lichtjaar. In tegenstelling tot andere gebieden, zoals het Taurus/Auriga complex zijn er in de Kolenzaknevel geen indicaties van stervorming gevonden.

Ontdekking
De eerste vermelding van de Kolenzaknevel van Vicente Yáñez Pinzón dateert uit 1499.

Externe link
 

Absorptienevel
Zuiderkruis
Centaur
Vlieg
Veulen (sterrenbeeld)

Veulen (Equuleus, afkorting Equ) is een klein sterrenbeeld in de buurt van de hemelevenaar, tussen rechte klimming 20u54m en 21u26m en tussen declinatie +2° en +13°.

Sterren 

(in volgorde van afnemende helderheid)
 Kitalpha (α, alpha Equulei)

Drie kleine sterren 
δ Equulei (delta Equulei) wordt, volgens T.W.Webb's Celestial Objects for Common Telescopes, gevolgd door drie kleine sterren gerangschikt in een rechte lijn (followed by 3 little stars singularly arranged in a straight line)

Telescopisch waarneembare objecten in het sterrenbeeld Veulen, opgenomen in de New General Catalogue en Index Catalogue

New General Catalogue (NGC)
NGC 7015, NGC 7040, NGC 7045, NGC 7046

Index Catalogue (IC)
IC 1360, IC 1361, IC 1364, IC 1365, IC 1367, IC 1375, IC 1377, IC 1379, IC 5083, IC 5097, IC 5098

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Dolfijn (Delphinus)
 Waterman (Aquarius)
 Pegasus
Eridanus (sterrenbeeld)

Eridanus (rivier Eridanos, afkorting Eri) is een uitgebreid sterrenbeeld aan de zuidelijke hemel tussen rechte klimming 1u22m en 5u09m en declinatie 0° en −58°. Alleen de noordelijke helft van het sterrenbeeld is vanaf de breedte van de Benelux te zien.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Achernar (α, alpha Eridani)
 Cursa (β, beta Eridani)
 Zaurak (γ, gamma Eridani)
 Acamar (θ, theta Eridani)
 Rana (δ, delta Eridani)
 Epsilon Eridani (ε) ligt op 10,5 lichtjaar en heeft minstens één planeet
 Theemim (υ, upsilon Eridani)
 Sceptrum (53 Eridani)
 Azha (η, eta Eridani)
 Beid (ο, omicron Eridani)
 Angetenar (τ, tau Eridani)
 Zibal (ζ, zeta Eridani)

Wat is er verder te zien? 
In dit sterrenbeeld vindt men het balkspiraalstelsel NGC 1337. Aan de beide zijden van de balk ontspringen de spiraalarmen. Eveneens zijn de nevel NGC 1427A en de spiraalnevel NGC 1620 hier te vinden.

De ster Epsilon Eridani ligt op 10,5 lichtjaar van de aarde en staat in de belangstelling omdat er minstens één planeet aanwezig is; mogelijk meer, waaronder een aardachtige.

De Eridanus Superholte (void) 
In augustus 2007 is door Lawrence Rudnick en zijn collega's van de universiteit van Minnesota in het sterrenbeeld Eridanus een reusachtige holte (void in het Engels) ontdekt met een diameter van één miljard lichtjaar (ca. 1/30 deel van het gehele waarneembare heelal). De holte is een nagenoeg leeg gebied zonder sterrenstelsels. Het werd ontdekt als een koude vlek in de kaart van de microgolfachtergrondstraling die werd gemaakt door de WMAP satelliet. Hoewel superholten heel normaal zijn, zijn ze nog nooit zo groot waargenomen. Indien het bestaan van deze holte wordt bevestigd, dan gooit het een bommetje onder de bestaande modellen van het ontstaan en de evolutie van het heelal: die kunnen superholten van dit formaat namelijk niet verklaren.

De Eridanus Superholte bevindt zich op ongeveer 6 tot 9 miljard lichtjaar van de Aarde.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Stier (Taurus)
 Walvis (Cetus)
 Oven (Fornax)
 Phoenix
 Toekan (Tucana) (raakt maar op één punt)
 Kleine Waterslang (Hydrus)
 Slingeruurwerk (Horologium)
 Graveerstift (Caelum)
 Haas (Lepus)
 Orion
Oven (sterrenbeeld)

Oven (Fornax, afkorting For) is een onopvallend sterrenbeeld aan de zuiderhemel, liggende tussen rechte klimming 1u44m en 3u48m en tussen declinatie −24° en −40°. Het komt op de breedte van de Benelux nauwelijks boven de zuidelijke horizon uit en is slecht te zien.

Het sterrenbeeld werd in 1752 ingevoerd door Lacaille. De oorspronkelijke benaming was Fornax Chymiae (= Chemische Oven). Bode gebruikte de benaming Apparatus Chemicus (= Scheikundig Gereedschap).

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Fornacis (α, alpha Fornacis)

Bezienswaardigheden 
In dit sterrenbeeld bevinden zich:
 de planetaire nevel NGC 1360, bekend als Robin's Egg Nebula, of Cometary Planetary.
 de bolvormige sterrenhoop NGC 1049, een onderdeel van het uiterst lichtzwakke dwergmelkwegstelsel Fornax system (ESO 356-G4).
 het spiraalvormig sterrenstelsel NGC 1425.
 de balkspiraalstelsels NGC 1097, NGC 1350 en NGC 1365.
 de elliptische sterrenstelsels NGC 1387 en NGC 1427.
 het lensvormig sterrenstelsel NGC 1316.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Walvis (Cetus)
 Beeldhouwer (Sculptor)
 Phoenix
 Eridanus (Rivier Eridanus)

Literatuur
Gemini

Tweelingen (sterrenbeeld), een sterrenbeeld
 Gemini Award, een Canadese televisieprijs
 Gemini (film), een Japanse film van regisseur Shinya Tsukamoto
 Gemini (2017), een Amerikaanse film uit 2017 
 Gemini (motorfiets), een Taiwanees historisch motorfietsmerk
 Gemini Ziekenhuis, een voormalig ziekenhuis in Den Helder
 Gemini (eilanden), twee eilandjes voor de kust van Elba
 Gemini (windmolenpark), een offshore windmolenpark voor de kust van Nederland
 Gemini (Ugento), een plaats in Italië
 SV Gemini, een sportvereniging uit Zoetermeer
 HV Gemini, een handbalvereniging uit Voerendaal

Amusement 
 Gemini (Cedar Point), een achtbaan in het Amerikaanse attractiepark Cedar Point
 Jr. Gemini, een kinderachtbaan in attractiepark Cedar Point

Muziek 
 Gemini (album), een dubbel-cd van Zuzana Smatanová
 Gemini (Portugese band), een Portugese groep die deelnam aan het Eurovisiesongfestival 1978
 Gemini (Zweedse band)
 Gemini (dubstep), een Brits dubstepartiest
 Gemini (album van Macklemore), een album van rapper Macklemore

Ruimtevaart 
 Geminiprogramma, een Amerikaans ruimtevaartprogramma
 Gemini-observatorium, een ruimteobservatorium bestaande uit twee telescopen: één op Hawaï en één in de Chileense Andes
Membraan

Een membraan (vr. binnen biologie, onz. binnen techniek) of vlies is een dunne, vlakke structuur die twee ruimtes van elkaar scheidt.

Biologie 
Biologische membranen vormen een belangrijke basis van het leven. Zo worden alle cellen omgeven door een celmembraan om de moleculen die een cel nodig heeft bij elkaar te houden en af te scheiden van de buitenwereld. Binnen eukaryotische cellen worden ook de organellen door membranen bij elkaar gehouden en van elkaar gescheiden, zoals de vacuolemembraan en de kernmembraan. Een celmembraan is opgebouwd uit een lipide dubbellaag, over het algemeen een dubbele laag fosfolipiden.

Andere voorbeelden van biologische membranen zijn volgende:
 steunweefsel zoals fascie;
 membrana tympani, het trommelvlies
Dit soort membranen zijn opgebouwd uit vliesvormig bindweefsel dat zich tussen de cellen bevindt.

Natuurwetenschap 
Door de mens gemaakte membranen vormen een belangrijke component in veel systemen. Zo zijn er membranen die worden gebruikt:
 om de elektrolyten in een elektrochemische reactie te scheiden, zoals in een brandstofcel
 in een expansievat om water te scheiden van een luchtbel onder hoge druk
 bij zuivering van vloeistoffen door omgekeerde osmose, zoals bij nierdialyse (ultrafiltratie) of bij waterzuivering (membraanfiltratie)
 bij het maken van blauwe energie, bij Pressure Retarded Osmosis, waar watermoleculen door een semipermeabele membraan te laten leiden, aangetrokken door het hogere zoutgehalte in een van door het membraan afgescheiden compartimenten
 bij omgekeerde elektrodialyse waar uit zoutwater de positieve natriumionen en negatieve chloride-ionen door ionselectieve membranen geleid kunnen worden, waardoor spanningsverschillen ontstaan

De mate waarin deze membranen een stof doorlaten wordt permeabiliteit genoemd.

Een membraan is een zeer abstract begrip uit de theoretische natuurkunde, uit de M-theorie.

Geluidstechniek 

In de geluidstechniek komen membranen veel voor, met name in:
 membranofonen, die doorgaans bestaan uit een 'ketel' met een gespannen vel over de bovenkant, waarop geslagen of gewreven wordt. De holle vorm - waarvan soms ook onderkant door een vel is bespannen - werkt als klankkast en versterkt het geluid van het membraan dat wordt beroerd. De toonhoogte hangt van allerlei factoren af, zoals de spanning in het membraan en het materiaal waarvan dit is gemaakt. Ook de vorm van de ketel heeft veel invloed op het timbre. Voorbeelden zijn: de trommel, de pauk, de bongo, de conga, de djembé, de darbuka, de batá-drum en de sabar  
 een microfoon om de geluidstrillingen op te vangen en om te zetten in elektriciteit
 luidsprekers om elektromagnetische of elektrostatische kracht in beweging om te zetten als geluid

Deze membranen mogen geen medium (lucht) doorlaten omdat dat het rendement van de geluidsopbrengst nadelig zou beïnvloeden.

Materiaal
Membraanbiologie
955

Het jaar 955 is het 55e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 10 augustus - Slag op het Lechveld: Koning Otto I ("de Grote") verslaat de Hongaren in de buurt van Augsburg in Zuid-Duitsland. Tijdens de veldslag, Otto's leger (ongeveer 8.000 man) voornamelijk bestaande uit zware cavalerie, overweldigt de terugkerende Hongaren langs de rivier de Lech, terwijl ze beladen zijn met een flinke roofbuit. De Duitse verliezen zijn zwaar, waaronder Koenraad de Rode en vele andere edelen. Dit betekent het einde van de Hongaarse plundertochten in West-Europa.
 Belegering van Poitiers: Hertog Hugo de Grote belegert de versterkte stad Poitiers en dwingt Willem III tevergeefs na hardnekkige weerstand van twee maanden zijn suprematie te erkennen. Hugo wordt gedwongen ten gevolge van gebrek aan voedsel de belegering op te geven. Hierop, verzameld Willem een klein leger en achtervolgt het Frankische leger. In een schermutseling, weet Hugo hem te verslaan en Willem lijdt een bloedige nederlaag. Hugo neemt het hertogdom van Aquitanië over.
 1 november - Hendrik I, hertog van Beieren, overlijdt na een zware ziekte. Hij wordt opgevolgd door zijn 4-jarige zoon Hendrik II, wegens zijn jonge leeftijd wordt zijn moeder Judith van Beieren als regentes aangesteld.

Engeland 
 23 november - Koning Edred overlijdt in Frome kinderloos na een regeerperiode van 9 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn 14-jarige neef Edwy ("the All-Fair") als heerser van England.

Religie 
 Olga van Kiev ("de Heilige"), grootvorstin en regentes van het Kievse Rijk, laat zich in Constantinopel dopen als Helena en bekeert tot het Oosters-orthodoxe geloof.
 8 november - Paus Agapitus II overlijdt na een pontificaat van 9 jaar. Hij is opgevolgd door Johannes XII als de 130e paus van de Katholieke Kerk. 
 Eerste schriftelijke vermelding van Matrei am Brenner gelegen in de huidige Oostenrijkse deelstaat Tirol.

Geboren 
 Otto II, keizer van het Heilige Roomse Rijk (overleden 983)

Overleden 
 10 augustus - Koenraad de Rode, hertog van Lotharingen (r. 944 - 953)
 1 november - Hendrik I, hertog van Lotharingen en Beieren (r. 948 - 955)
 8 november - Agapitus II, paus van de Katholieke Kerk (r. 946 - 955)
 23 november - Edred, koning van Engeland (r. 946 - 955)
 Fajsz (of Falicsi), grootvorst van Hongarije (r. 948 - 955)

000
1018

Het jaar 1018 is het 18e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
maart
 maart - Op de Rijksdag van Nijmegen worden Otto van Hammerstein en zijn vrouw Irmgard van Verdun geëxcommuniceerd, omdat ze weigeren hun huwelijk te laten ontbinden.

juli
 22/23 juli - Slag aan de Boeg: Bolesław I van Polen van Polen en de verdreven Svjatopolk I verslaan Jaroslav de Wijze en veroveren Kiev. Ze worden echter korte tijd later weer verdreven.
 29 - Slag bij Vlaardingen: De Friese graaf Dirk III verslaat een keizerlijk leger onder Godfried van Lotharingen dat was gestuurd om hem te dwingen de tol bij Vlaardingen op te heffen.
augustus
 14 - Kiev wordt ingenomen door Poolse troepen.

zonder datum
 Het Eerste Bulgaarse Rijk geeft zich definitief over aan de Byzantijnen onder Basileios II en houdt op te bestaan. Bulgarije wordt een Byzantische kapetanaat met hoofdstad Skopje. Het Byzantijnse Rijk strekt zich nu weer noordwaarts uit tot aan de Donau, voor het eerst in bijna 400 jaar.
 Slag bij Carham: Koning Malcolm II van Schotland behaalt een overwinning op troepen uit Northumbria. Lothian komt bij Schotland, en daarmee krijgt de Schots-Engelse grens haar huidige ligging. (of 1016)
 Vrede van Bautzen tussen keizer Hendrik II en Bolesław I van Polen van Polen.
 Na de dood van Harald II van Denemarken volgt zijn broer Knoet, ook al koning van Engeland, hem op.
 Adalbert volgt zijn broer Hendrik I op als markgraaf van Oostenrijk.
 Wolbodo volgt Balderik van Loon, die overleden is onderweg naar de Slag bij Vlaardingen, op als prins-bisschop van Luik.
 Llywelyn ap Seisyll verslaat Aeddan ap Blegywryd, en verovert daarmee vermoedelijk het koningschap in Gwynedd.
 In Utrecht wordt een bisschoppelijk paleis gebouwd.
 Bolesław I van Polen trouwt met Oda van Meißen.
 Voor het eerst genoemd: Jamagne

Geboren 
 10 april - Nizam al-Moelk, grootvizier van het Seltsjoekenrijk
 Bermudo III, koning van León (1028-1037)
 Hardeknoet, koning van Denemarken (1035-1042) en Engeland (1040-1042) (jaartal bij benadering)
 Victor II, paus (1055-1057) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 februari - Ivan Vladislav, tsaar van Bulgarije (1015-1018)
 23 juni - Hendrik II, markgraaf van Oostenrijk (994-1018)
 29 juli - Balderik van Loon, prins-bisschop van Luik
 november - Harald II (~26), koning van Denemarken (1014-1018)
 1 december - Thietmar (43), bisschop van Merseburg
 Aeddan ap Blegywryd, (vermoedelijk) koning van Gwynedd
 Bernard I, markgraaf van de Noordmark (1010-1018)

Jaar