Publieksprijs voor het Nederlandse Boek

De Publieksprijs voor het Nederlandse boek, ook Boek van het jaar  genoemd, is een literatuurprijs die in 1987 werd ingesteld door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) en sindsdien jaarlijks in november wordt uitgereikt. 

Tot 1991 was het een oeuvreprijs, vanaf 1992 worden afzonderlijke boeken bekroond. Van 1992 tot en met 2000 heette de prijs de Trouw Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek). Sinds 2001 zijn de Nederlandse Spoorwegen sponsor van de prijs en is de naam NS Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek). De prijs bestaat uit een geldbedrag van 7500 euro, een sculptuur van Jeroen Henneman en een  jaar lang gratis reizen met de trein.

Achtergrond 
Anders dan bij veel andere literatuurprijzen, wordt voor deze prijs geen speciale jury ingesteld. Iedere lezer kan vanaf half oktober tot half november zijn stem uitbrengen en hoewel er door boekverkopers en bibliothecarissen een lijst van zes boeken wordt genomineerd, hoeven de kiezers zich niet tot deze keuze te beperken. Daarnaast wordt er ook een Kernjury samengesteld, die jaarlijks uit 275 leden bestaat. Deze is later vervangen door een Leesclub van slechts twintig leden. Zij ontvangen de zes genomineerde boeken en dienen deze gedurende de stemperiode te lezen en net als de lezers hun stem uit te brengen. Het totaal van de publieksstemmen en de stemmen van de Kernjury/Leesclub bepaalt dan uiteindelijk het winnende boek. Voor de prijs komt alleen oorspronkelijk Nederlands werk in aanmerking, in de genres fictie of factie (een verhalend boek met een groot non-fictie karakter).

Vijf auteurs hebben de prijs tweemaal gewonnen (in chronologische volgorde): Annie M.G. Schmidt, Hella Haasse, Geert Mak, Joris Luyendijk en Hendrik Groen. De enige auteur die de prijs driemaal wist te winnen (en bovendien tweemaal achter elkaar) is Michel van Egmond: in 2013, 2014 en 2017.

In 2022 besloot de CPNB de NS Publieksprijs niet uit te reiken, nadat geconstateerd was dat het stemproces op grote schaal was gemanipuleerd. Mailadressen van Tweede Kamerleden bleken te zijn gebruikt om te stemmen op het boek Het Coronabedrog van FvD-leider Thierry Baudet, dat niet tot de zes genomineerde boeken behoorde. CPNB legde de stemmodule tijdelijk stil, maar het bleek daarna onmogelijk om een eerlijk verloop van de stemming veilig te stellen. Als alternatief werd het prijzengeld verdeeld onder de zes genomineerde schrijvers en kregen zij allemaal een jaarkaart. Om dergelijke fraude in de toekomst tegen te gaan ontvangt elke lezer voortaan na het uitbrengen van de stem een bevestigingsmail om deze te activeren.

Winnaars
Publieksprijs voor het Nederlandse boek / Boek van het jaar
1987: Kees van Kooten oeuvreprijs
1988: Annie M.G. Schmidt oeuvreprijs
1989: Marjolein Bastin oeuvreprijs
1990: Jean M. Auel voor De stam van de holenbeer oeuvreprijs
1991: Annie M.G. Schmidt oeuvreprijs
Trouw Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek)
1992: Betty Mahmoody voor Uit liefde voor mijn kind
1993: Hella S. Haasse voor Heren van de thee
1994: Tessa de Loo voor De Tweeling
1995: Adriaan van Dis voor Indische duinen
1996: Connie Palmen voor De vriendschap
1997: Anna Enquist voor Het geheim
1998: Marianne Fredriksson voor Anna, Hanna en Johanna
1999: Yvonne Keuls voor Mevrouw mijn moeder
2000: Geert Mak voor De eeuw van mijn vader 
NS Publieksprijs (voor het Nederlandse Boek)
2001: J.K. Rowling voor Harry Potter en de Vuurbeker
2002: Judith Koelemeijer voor Het zwijgen van Maria Zachea
2003: Hella S. Haasse voor Sleuteloog
2004: Geert Mak voor In Europa
2005: (verschillende auteurs) voor de Nieuwe Bijbelvertaling
2006: Kluun voor Komt een vrouw bij de dokter
2007: Joris Luyendijk voor [[Het zijn net mensen (boek)|Het zijn net mensen: beelden van het Midden-Oosten]]
2008: Arthur Japin voor De overgave
2009: Herman Koch voor Het Diner
2010: Simone van der Vlugt voor Op klaarlichte dag
2011: Esther Verhoef voor Déjà Vu
2012: A.F.Th. van der Heijden voor Tonio. Een requiemroman
2013: Michel van Egmond voor Gijp
2014: Michel van Egmond voor Kieft
2015: Joris Luyendijk voor Dit kan niet waar zijn: onder bankiers
2016: Hendrik Groen voor Pogingen iets van het leven te maken
2017: Michel van Egmond voor De wereld volgens Gijp
2018: Hendrik Groen voor Zolang er leven is
2019: Martine Bijl voor  Rinkeldekink 
2020: Rutger Bregman voor De meeste mensen deugen
2021: Lale Gül voor Ik ga leven
2022: Niet uitgereikt vanwege grootschalige manipulatie bij het stemproces. Genomineerd waren: Amalia van Claudia de Breij, De heks van Limbricht van Susan Smit, De nachtdienst van Esther Verhoef, Dwaalspoor van Suzanne Vermeer, Fortuna's kinderen van Annejet van der Zijl en Master Your Mindset van Michael Pilarczyk.

Nederlandse literatuurprijs
Nederlandse prijs