Luxemburg (stad)

Luxemburg (Frans: Luxembourg, Luxemburgs: Lëtzebuerg, Duits: Luxemburg) is de hoofdstad en grootste stad van het Groothertogdom Luxemburg. Het ligt in het kanton Luxemburg. De rivieren Alzette en Pétrusse stromen door de stad. De naam Luxemburg is afkomstig van Lucilinburhuc, dat kleine burcht betekent.

De stad is een van de rijkste steden van Europa. Het is een belangrijke stad voor de internationale financiële sector. Tegelijkertijd is de stad samen met Brussel, Frankfurt am Main en Straatsburg een van de belangrijkste vestigingsplaatsen van Europese instituties; onder andere het Europese Hof van Justitie is er gevestigd.

Op 25 oktober 2012 verwelkomde de stad haar 100.000ste inwoner.

Geschiedenis 
In 963 bouwde graaf Siegfried op de Bock-rots een kasteel met een eenvoudige verdedigingsmuur. Hieruit is de stad Luxemburg ontstaan. In de loop der eeuwen werden er aan de westzijde nog twee verdedigingsgordels aangelegd. Verschillende ingenieurs, onder wie Vauban, bouwden de stad uit tot een van de sterkste vestingen van Europa. Hierdoor kreeg Luxemburg de bijnaam Gibraltar van het Noorden.

Tijdens het congres van Londen in 1867 werd Luxemburg neutraal verklaard en moesten de vestingwerken ontmanteld worden. Slechts 10% van de vesting is hierdoor bewaard gebleven, waaronder de kazematten die tijdens de Tweede Wereldoorlog als schuilplaats dienden.

De oude binnenstad en enkele overgebleven vestingwerken werden in 1994 op de Werelderfgoedlijst geplaatst.

In 1995 en in 2007 was Luxemburg de Culturele hoofdstad van Europa, een status die het in 2007 deelde met het Roemeense Sibiu.

Plaatsen in de gemeente 

Het gehele gebied van de stad Luxemburg is onderverdeeld in 24 kwartieren of stadsdelen. Deze vallen over het algemeen samen met de belangrijke buurten en voorsteden van de stad Luxemburg, hoewel er een aantal (historische) districten zijn verdeeld tussen twee kwartieren.

Ontwikkeling van het inwoneraantal 

In de middeleeuwen varieerde het inwoneraantal tussen de 2.000 en 5.000. Omstreeks 1800 waren het er nog niet meer dan ca. 9.000.

In 1920 fuseerde de gemeente Luxemburg met de randgemeenten Hollerich, Eich, Hamm en Rollingergrund, waardoor het inwoneraantal verdubbelde, tot ca. 45.000 inwoners.

De agglomeratie bevat ook aangrenzende kernen als Strassen, Bertrange, Hesperange, Findel en Niederanven en Walferdange. Wanneer men deze aangrenzende kernen meetelt komt men op 200.000 inwoners voor de agglomeratie. Hoe dan ook is Luxemburg hiermee veruit de grootste stad van het land, op ruime afstand pas gevolgd door Esch-sur-Alzette met 36.200 inwoners in 2022. Wanneer men in het Groothertogdom Luxemburg over 'de stad' praat, refereert men vrijwel altijd aan Luxemburg-stad.

Wanneer men de samenstelling van de stadsbevolking beziet, valt op dat slechts 40% de Luxemburgse nationaliteit bezit. De overige 60% is buitenlander en werkt in de vele banken, dienstverlenende bedrijven of Europese instellingen. Overigens bestaat de werkende bevolking ook voor een groot deel uit forenzen uit de buurlanden, waardoor op doordeweekse dagen de Luxemburgers nog verder in de minderheid zijn. Hierdoor zijn niet het Luxemburgs, maar Frans en Duits de voertalen. Engels wordt in mindere mate geaccepteerd, gesproken en verstaan.

Bezienswaardigheden

Kerken 
 O.L.V. Kathedraal met carillon: de ene toren heeft open torenkapelletjes en onderaan kleine zijspitsen en de andere toren alleen een spits,
 De St. Michielskerk

Monumenten
 De Gëlle Fra, beroemd herdenkingsmonument
 Het Groothertogelijk Paleis

Musea 
 Arboretum Kirchberg
 Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean (MUDAM)
 Musée national d'histoire naturelle
 Musée National d'Archéologie, d'Histoire et d'Art (MNAHA)
 Lëtzebuerg City Museum
 Musée Dräi Eechelen in Fort Thüngen

Overige 
 de kazematten van Luxemburg (vesting Luxemburg) waaronder de Bockkazematten en Pétrussekazematten vallen. (Unesco-werelderfgoed)
 de Adolfsbrug (Pont Adolphe/Adolphe-Bréck)
 de Groothertogin Charlottebrug (Pont Grande-duchesse Charlotte/Rout Bréck)
 het Stade Josy Barthel, het stadion van het Luxemburgs voetbalelftal
 Grund en Pfaffenthal (Pafendall)

Verkeer en vervoer 
Er is een luchthaven, Luchthaven Luxemburg-Findel op 6 kilometer ten oosten van de stad. Verder zijn er treinstations en is er busvervoer.

Vanaf Luxemburg-Findel wordt ruim 80 bestemmingen op een groot aantal Europese bestemmingen gevlogen, waaronder Londen, Parijs, Madrid, Barcelona, Amsterdam, Zürich, Berlijn, Wenen, Praag, Frankfurt, München en Rome. Verder vertrekken er chartervluchten naar diverse bestemmingen met name in en rond Europa. Luxemburg-Findel is de op vier na grootste goederenluchthaven in Europa.

Het belangrijkste treinstation heet simpelweg station Luxemburg en heeft verbindingen met alle nationale bestemmingen. Daarnaast zijn er internationale verbindingen met bijvoorbeeld Brussel, Luik, Parijs, Straatsburg, Trier.

Luxemburg is het punt waar de belangrijke snelwegen van het land samenkomen en hierdoor een belangrijke schakel in het Europese wegennet. Niet slechts forenzen maar ook toeristen en vrachtvervoerders maken er gebruik van, mede om goedkoper in Luxemburg te kunnen tanken. De volgende snelwegen komen er samen:
 De A1 (E44) richting Trier, die aansluit op het Duitse wegennet
 De A3 (E25) richting onder andere Metz en Nancy, die aansluit op het Franse wegennet
 De A4 richting Esch-sur-Alzette
 De A6 (E25) richting Aarlen en Brussel, die aansluit op het Belgische wegennet
 De A7 (E421) richting Midden-Luxemburg

De stad Luxemburg heeft geen volledige ringweg maar een 'hoefijzer', daar de snelwegen A6 en A1 de stad slechts aan de zuidkant omringen. Daarbij zijn er verkeerstechnisch, mede gedwongen door de geografie, een aantal flessenhalzen. De Kirchberg, waar veel mensen werken, kent slechts twee belangrijke toegangswegen. Hierdoor kampt het wegennetwerk van en rond de stad met opstoppingen en files. Op de A3 en de Franse A31 loopt het regelmatig vast door het grote aantal Franse forenzen.

Tram 

Tot 1964 hebben er trams in de stad gereden. De eerste fase van een nieuwe tramlijn, Luxtram, is op 10 december 2017 geopend. In aansluiting op de tram is een spoorwegstation Pfaffenthal-Kirchberg geopend waarbij het hoogteverschil met de tramlijn overbrugd wordt door een kabelspoorweg. De tweede fase met de doortrekking van de tramlijn van Pfaffenthal-Kirchberg naar Stäreplaz / Étoile is op 27 juli 2018 geopend. De bouw van de derde fase (Stäreplaz / Étoile – Centraal Station) is gestart op 29 oktober 2018 en aan het eind van 2020 in gebruik genomen. Bij de volgende fase wordt de tramlijn verlengd tot 'Cloche d'Or'. De volledige tramlijn van 16,4 km zal in 2023 opgeleverd worden. Op 11 september 2022 werd de verlenging (in zuidelijke richting) tot de halte Lycée Bouneweg in gebruik genomen. De uitbreiding naar de luchthaven van 3,9 km is voorzien voor 2024. In het stadscentrum zijn er trajecten zonder bovenleiding waar de tramhaltes voorzien zijn van APS, om de trambatterijen te laden tijdens het halteren.

Er is een project om Luxemburg stad te verbinden met een snelle tram met de zuid streek van het land Luxemburg.

Gratis openbaar vervoer in Luxemburg 
Met ingang van 29 februari 2020 hoeven reizigers in bus, tram en trein geen kaartje meer te kopen. Luxemburg is het eerste land dat openbaar vervoer gratis maakt voor iedereen. Deze maatregel is ingevoerd om de files op de wegen te verminderen en mensen te verlokken de auto voor het openbaar vervoer te verruilen.

Politiek 
De gemeenteraad van Luxemburg bestaat uit 27 leden (Conseilleren), die om de zes jaar verkozen worden volgens een proportioneel kiesstelsel.

Zetelverdeling

Gemeentebestuur 
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2011 trad een coalitie van DP en déi gréng aan, met 15 zetels. Burgemeester werd Xavier Bettel (DP). Toen deze laatste premier van Luxemburg werd, werd hij als burgemeester opgevolgd door Lydie Polfer (DP).

Burgemeesters van de stad Luxemburg sinds 1800 
 François Scheffer (1800–1802, 1816–1817, 1820–1822, 1827–1843)
 Jean-Baptiste Servais (1803–1811)
 Charles Baron De Tornaco (1811–1814)
 Bonaventure Dutreux-Boch (1814–1816)
 Constantin Joseph Pescatore (1817–1820)
 François Röser (1822–1827)
 Fernand Pescatore (1844–1848)
 Jean-Pierre David Heldenstein (1848–1850, 1855–1865)
 Gabriel De Marie (1850–1854)
 Théodore Eberhard (1865–1869)
 Jean Mersch-Wittenauer (1869–1873)
 Charles Simonis (1873–1875)
 Emmanuel Servais (1875–1890)
 Alexis Brasseur (1890–1894)
 Emile Mousel (1894–1904)
 Alphonse Munchen (1905–1914)
 Léandre Lacroix (1914–1918)
 Luc Housse (1918–1920)
 Gaston Diderich (1921–1946)
 Emile Hamilius (1946–1963)
 Paul Wilwertz (1964–1969)
 Colette Flesch (1970–1980)
 Camille Polfer (1980–1981)
 Lydie Wurth-Polfer (1982–1999)
 Paul Helminger (1999–2011)
 Xavier Bettel (2011–2013)
 Lydie Wurth-Polfer (2013–heden)

Sport 
In 1952 werden in Luxemburg de wereldkampioenschappen wielrennen georganiseerd. Heinz Müller won er de wegwedstrijd voor beroepsrenners. Verder was Luxemburg zeven keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. In 1989 en 2002 startte de wielerkoers er.

Bekende Luxemburgers

Zie ook 
 Lijst van beschermd erfgoed in de gemeente Luxemburg
 kazematten (Luxemburg)

Externe links 

 Website van de gemeente
 Geschiedenis van Luxemburg per regeerperiode

Hoofdstad in Europa
 
Plaats in Luxemburg (land)