alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Holoceen

Het Holoceen, vroeger ook Alluvium genoemd, is het geologische tijdvak van 11.700 jaar geleden tot nu. Het Holoceen volgt op het Pleistoceen, waarmee het samen het Kwartair vormt. Het woord Holoceen is een samenstelling van Oudgrieks: ὅλος, holos, "geheel" en καινός, kainos, "nieuw". De ondergrens van het Holoceen wordt gedefinieerd door de GSSP in de NorthGRIP-ijskern, afkomstig van Groenland. De overgang van Jonge Dryas naar Holoceen is in deze kern duidelijk waar te nemen en is gedateerd op 11.650 ± 99 BP.

Het Holoceen is een relatief warme periode of interglaciaal, vergeleken met de voorgaande koude periode aan het einde van het Pleistoceen. Deze koude periode heet Weichselien en vormde een glaciaal.

Tijdens het Holoceen is het Nederlandse en Vlaamse landschap in grote mate gevormd. De Noordzee ontstond, waarbij de kuststrook met duinen zich vormde, en de moerassige veengebieden van Holland en het zeekleilandschap van Noord-Nederland.

Vorming van het Nederlandse en Vlaamse landschap

Het Holoceen is 11.700 jaar geleden begonnen toen het klimaat warmer werd dan in de voorgaande periode, de laatste ijstijd. De opwarming van de aarde zorgde voor het smelten van de ijskappen, die onder andere Noord-Europa en Scandinavië bedekten. Hierdoor steeg de zeespiegel overal ter wereld, waardoor in West-Europa onder andere de Noordzee en de Ierse Zee gevormd werden.

Met de stijging van de zeespiegel naderde de zee ongeveer 8000 jaar geleden de huidige kustlijn. Door de stijging van de zeespiegel, steeg ook het grondwater, waardoor grote moerassen in de lage kustvlakten ontstonden. Hier werd veen gevormd, dat ook wel basisveen (veen op grote diepte) wordt genoemd. Het overgrote deel van het westen en noordwesten van Nederland was door snel stijgende zee overspoeld, en kan vergeleken worden met het huidige waddengebied. Er werd een kleilaag afgezet, die in de oude literatuur bekendstaat als oude blauwe zeeklei of Afzettingen van Calais.

In het Subboreaal (rond 3000 jaar geleden) zwakte de zeespiegelstijging af en raakte de kustvlakte dichtgeslibd. Hierdoor kon weer veenvorming plaatsvinden, waardoor het zogenaamde Hollandveen ontstond. In het Subatlanticum (vanaf 2400 jaar geleden) brak de zee weer op meer plekken in doordat dit veen afgegraven werd. De zeekleiafzettingen die toen ontstonden werden de jonge zeeklei genoemd (afzettingen van Duinkerken).
Ondertussen bouwden de Rijn en Maas in het achterland een aanzienlijke delta op.

Mensen
De Oude Steentijd eindigt officieel met het einde van het Pleistoceen. In de geschiedenis van de mens in Europa is het Holoceen de periode van de midden- en jonge steentijd, de bronstijd en de ijzertijd, waarna de geschreven geschiedenis begint.

Zie ook 
 Cenozoïcum
 Geologisch tijdperk
 Middeleeuws klimaatoptimum
 Antropoceen

Externe links 
 Geologie van Nederland Beschrijving van het Holoceen in Nederland, met originele reconstructietekening.

Chronostratigrafie
Geologisch tijdperk
Hans Eijsackers

Hans Eijsackers (Den Haag, 15 februari 1967) is een Nederlands pianist en componist.

Opleiding
Hans Eijsackers studeerde bij onder anderen Gérard van Blerk, Jan Wijn en György Sebök. In 1992 behaalde hij het diploma Uitvoerend Musicus met Onderscheiding aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam. Na zijn studie werd hij uitgenodigd te komen studeren aan de European Mozart Academy in Kraków, waaruit optredens voortvloeiden in Boedapest, Zuidoost-Azië, Cornwall en New York.

Prijzen en onderscheidingen
Hij was winnaar van de Rotterdamse Piano-3-daagse, het Prinses Christinaconcours en het Europees Pianoconcours in 1991 in Luxemburg, waar hij in de finale het pianoconcert nr. 2 van Rachmaninov vertolkte. Tevens ontving hij tweemaal de Zilveren Vriendenkrans van het Concertgebouw in Amsterdam.

Activiteiten
Hij was van 2000 tot 2007 pianist van het Hexagon Ensemble, waarmee hij behalve in Nederland geregeld speelde in de Verenigde Staten en Londen (Wigmore Hall).

Naast zijn werk als docent hoofdvak piano en kamermuziek aan de conservatoria van Tilburg en Den Haag treedt hij veelvuldig op als solist, kamermusicus en liedbegeleider.

Afgelopen jaren was hij te horen met de soloprogramma's “Hommage” & "Bella Italia", en in pianoconcerten van Beethoven (3 en 4) en Rachmaninov (2). Verder speelt hij solowerken van o.a. Francis Poulenc en Eric Satie en pianoconcerten van Mozart, met Holland Symfonia, Brahms, met De Philharmie van Chemnitz en Martinu, met het Nederlands Kamer Orkest.

Sinds een gezamenlijke tour in de serie Rising Stars in 2001, met onder meer recitals in Carnegie Hall, New York en Wigmore Hall, Londen, vormt hij een duo met klarinettist Lars Wouters van den Oudenweijer. Zij namen een Cd op met de complete sonates van Max Reger.

Hans Eijsackers is een veelgevraagd liedbegeleider. Hij trad veelvuldig op met Xenia Meijer, Geert Smits en Henk Neven. Tevens is hij vaste pianist bij het Internationaal Vocalisten Concours in 's-Hertogenbosch. Samen met Henk Neven won hij in mei 2008 de Mees Pierson Prijs.

Hij was afgelopen jaren gast bij het Orlando Festival, het Grachten Festival, het Gergiev Festival, het Festival di Musica Classica di Linari en het Toon Festival. Sinds 2007 is hij ook artistiek leider van het “Uitgast Festival”, een muzikaal zomers openluchtevenement in het Natuurpark in Lelystad.

Eijsackers is vanaf oktober 2013 Professur Liedgestaltung aan de Robert-Schumann-Hochschule Düsseldorf.

Klassiek pianist
Nederlands componist
Nederlands pianist
Trouwdag

Een trouwdag, huwelijksverjaardag of huwelijksjubileum is een moment waarop mensen de dag vieren dat zij een bepaald aantal jaren zijn getrouwd. Zo spreekt men bijvoorbeeld over een koperen huwelijk bij 12½ jaar getrouwd zijn, of een zilveren huwelijk bij 25 jaar. Volgens sommige mensen is het gebruikelijk om op dergelijke dag cadeaus te geven die van het genoemde materiaal zijn gemaakt.

Net als huwelijken, komt het ook bij een zoveeljarig dienstverband of bestaan van een organisatie voor dat dit wordt gevierd. Sinds de invoering van het geregistreerd partnerschap in onder andere Nederland, kunnen ook hieruit feestelijke vieringen voortvloeien, evenals het zoveel jaar "officieel" samenwonend zijn.

Symbolen van de huwelijksjubilea 
Hieronder staat een lijst van materialen waar de jubilea voor verschillende jaren naar vernoemd zijn. Sommige jaren kennen meerdere benamingen. Niet alle bronnen zijn eenduidig. Bovendien zijn er enkele regionale verschillen en verschillen tussen België en Nederland.

De vetgedrukte benamingen zijn het gebruikelijkst.

Plechtigheden 

Door een goede burgerlijke stand en huwelijks-/trouwregister, eventueel kerkelijke registers is beter officieel vast te stellen wanneer er een huwelijksverbintenis tot stand is gekomen.

In veel gemeenten is het gebruikelijk om in de plaatselijke media aandacht te besteden aan een echtpaar dat minimaal 50 jaar dan wel 60 jaar getrouwd is. Vaak wordt er dan een berichtje of interview in de krant geplaatst en komt er een felicitatie van de burgemeester of het gemeentebestuur.

Het jubilerende echtpaar wordt vaak door de (klein)kinderen in het zonnetje gezet of wordt het huwelijksfeest aangeboden. Ook nodigt men zelf wel familie, vrienden en anderen uit voor de viering, receptie of feestavond. Uit dankbaarheid wordt ook weleens kerkelijke mis of dienst gehouden.

Dag
Huwelijk
Hemelevenaar

In de astronomie is de hemelevenaar of hemelequator de denkbeeldige cirkel die de hemelbol als het ware in twee delen verdeelt, een noordelijk en een zuidelijk halfrond. De hemelevenaar is de projectie van de aardse evenaar op de hemelbol, en ligt dus in hetzelfde vlak als de (aardse) evenaar. Men kan dit vergelijken met de functie van de evenaar op het aardoppervlak.

Aan de hand van hemelcoördinaten kan men, gerekend vanuit de positie van de hemelequator (per definitie 0°), de plaats van objecten aan de hemel ten noorden of ten zuiden daarvan bepalen. Men noemt dat positieve resp. negatieve declinatie. Voor een volledige plaatsbepaling is tevens de coördinaat van de rechte klimming nodig.

De hoek tussen de hemelequator en de ecliptica bedraagt ~23,5°.

Hemelmechanica
Isaac Stern

Isaac Stern (Oekraïens: Исаак Стерн, Russisch: Айзек Стерн) (Kremenets (Oekraïne), 21 juli 1920 – New York, 22 september 2001) was een Amerikaans violist geboren in de Sovjet-Unie. Zijn gezin vluchtte toen hij één jaar oud was naar de Verenigde Staten. Op achtjarige leeftijd begon hij met vioolles.

Later gaf hij tientallen concerten met het New York Philharmonic Orchestra. Hij trad vele keren op in de Carnegie Hall. Stern zette zich ook bijzonder in voor het behoud van dit gebouw. De grote zaal van Carnegie Hall heet tegenwoordig officieel het Isaac Stern Auditorium.

Isaac Stern behoort tot de beste violisten van zijn tijd. Hij wordt geroemd om zijn techniek en zijn volwassen interpretaties.

De Guarnerius Panette-viool uit 1737 van Isaac Stern wordt nu bespeeld door de Franse violist Renaud Capuçon.  

Amerikaans violist
IP

Ip (Sălaj), een gemeente in het district Sălaj
 Ye (hoofdbetekenis), de HK-romanisatie van  Ip, een Chinese achternaam 
 Internetprotocol
 IP-adres
 IP-code voor de beschermingsgraden van elektrische toestellen
 IP (reclameregie), de reclameregie van RTL-zenders
 IP (complexiteitsklasse), een complexiteitsklasse
 IP - Intellectuele eigendom of  Intellectual property
 IP (vakblad voor informatieprofessionals)
Internetjargon

Internetjargon is een jargon voor internetgebruikers. Het is nauw verwant met andere vormen van computerjargon.

Het komt voor op Usenet, internetforums, chatprogramma's, sociaalnetwerksites, chatrooms en in online spelletjes.

Veel internetjargon ontstaat als verkorte schrijfwijze van alledaagse uitdrukkingen, die in de vorm van letterwoorden een eigen leven gaan leiden. Omdat overvloedig gebruik van hoofdletters voor veel internetters synoniem is met geschreeuw, worden deze acroniemen meestal in kleine letters geschreven.

Nieuwe acroniemen verzinnen is een populaire sport, maar om in tegenstelling tot modewoorden algemeen aanvaard te worden, moet een acroniem werkelijk nuttig zijn voor alle leden van de gemeenschap. De uitspraak is van weinig belang, omdat praten en luisteren vooral typen en lezen is op het internet, maar een verbinding leggen met woorden irl (In real life; in het echte leven) kan bijdragen aan de herkenning en de betekenis (ook averechts trouwens).

Er vindt uitwisseling plaats met de grammatica en het vocabulaire van sms-taal, waar het beperkte aantal toetsen en een beeldscherm van postzegelformaat weer ander taalgebruik in de hand werken, en met de taal die in de breezercultuur rond Windows Live Messenger wordt gebezigd. Gerelateerd zijn smileys en andere emoticons.

Zie ook 
 Leet
 Lijst van internetjargon

Externe link 

 The Jargon File, een uitgebreid woordenboek met netjargon en aanverwante kennis, van Eric S. Raymond
Ivan Lendl

Ivan Lendl (Ostrava, 7 maart 1960) is een Amerikaanse oud-tennisser van Tsjecho-Slowaakse afkomst, die zijn grootste successen behaalde in de jaren 80 van de 20e eeuw. Hij won 94 proftoernooien, waaronder acht grandslamtoernooien, maar nooit het toernooi van Wimbledon.

Loopbaan 
Lendl bereikte de finale van negentien Grand Slam-toernooien, een record destijds voor het mannentennis. Op 3 juli 2009 raakte hij dit record kwijt aan Roger Federer. In februari 1983 bereikte hij de eerste plaats op de wereldranglijst; hij eindigde vier kalenderjaren als nummer één (1985-87 en 1989). In totaal stond hij 270 weken op de eerste plaats en verbrak daarmee het toenmalige record van Jimmy Connors (nadien verbeterd door Pete Sampras en daarna weer verbeterd door Roger Federer). Lendls spel werd gekenmerkt door kracht en topspinspel vanaf de baseline; hij was daarmee een voorloper van het powertennis.

In 2001 werd hij opgenomen in de prestigieuze Tennis Hall of Fame. Op 31 december 2011 werd bekendgemaakt dat hij de nieuwe fulltime coach van Andy Murray wordt.

Privé 
Lendl woont sinds 1981 in de Verenigde Staten; in 1992 werd hij Amerikaans staatsburger. Ter ontspanning speelt hij veel golf op een hoog amateurniveau.

Grandslamresultaten

Prestatietabel

Prestatietabel grand slam, enkelspel

Prestatietabel grand slam, dubbelspel

Externe links 

Tsjecho-Slowaaks tennisser
Amerikaans tennisser
Amerikaans tenniscoach
Inkapseling

Inkapseling heeft verschillende betekenissen voor verschillende disciplines:
 Het proces waarbij iets van een beschermende laag (een capsule) voorzien wordt, zie inkapseling (biologie)
 Bij het programmeren een strategie waarbij stukjes software niet meer informatie over zichzelf laten blijken dan strikt noodzakelijk, zie encapsulatie
Internationale (lied)

De Internationale is een strijdlied van de arbeidersbeweging, gecomponeerd door Pierre De Geyter, dat door de Tweede Internationale in 1892 als officieel strijdlied van de beweging werd geproclameerd. Tot 1944 was het ook het volkslied van de Sovjet-Unie.

Tekst 
De oorspronkelijke tekst van het strijdlied De Internationale komt van de "Franse communard" Eugène Pottier. Na de nederlaag van de Parijse Commune, had hij het land moeten verlaten. In 1871 verbleef hij even in België en week hij uit naar de Verenigde Staten. 15 jaar later keerde hij, totaal ziek en verzwakt, naar Parijs terug, waar hij in 1887 stierf. Intussen had men zijn "Chants Révolutionnaires" uitgegeven. Henri Rochefort, een bekend publicist, schreef in het voorwoord dat de gedichten ontstaan waren tijdens de Commune van Parijs, toen de laatste communards, aan de Mur des Fédérés, bij het kerkhof Père-Lachaise, geëxecuteerd werden. In de bundel zat L'Internationale met de vermelding "Au citoyen Lefrançais, membre de la Commune" (Aan de burger Fransman, lid der Commune).

Muziek 

Het lied zelf zou Eugène Pottier nooit horen. De Internationale werd aanvankelijk gezongen op de tonen van de Marseillaise, het Franse volkslied. Er zijn opnamen bewaard gebleven van De Internationale in het Russisch op de tonen van de Marseillaise tijdens de Russische Revolutie.

Pierre De Geyter zette de tekst op nieuwe muziek in 1888, een jaar na de dood van Pottier. Tekstdichter en componist hebben elkaar nooit ontmoet. De Internationale werd voor het eerst uitgevoerd op 8 juli 1888, op het jaarfeest van het syndicaat der krantenverkopers, te Rijsel (Lille). De Tweede Internationale proclameerde het in 1892 op voorstel van Vladimir Lenin en Rosa Luxemburg als officieel strijdlied.

Vertalingen 

De Internationale is in tientallen talen vertaald en wordt overal op aarde gezongen door linkse- en arbeidersbewegingen. In de loop der jaren hebben veel liedschrijvers, ieder in hun eigen taal, getracht de tekst te moderniseren. Daardoor worden in veel landen verschillende teksten gehanteerd (bijvoorbeeld in Spanje; de communisten en sociaaldemocraten hanteren ieder hun eigen versie).

De meest gebruikte Nederlandse bewerking van De Internationale is door de dichteres Henriette Roland Holst geschreven in 1900. Deze begint met

waar het Franse origineel begint met

Externe links 
 De teksten van De Internationale in 122 talen
 Teksten van enkele alternatieve versies

Socialisme
Revolutionair lied
Lijst van grensoverschrijdende parken en reservaten

Zie ook Lijst van parken en reservaten

Internationale parken en reservaten

A
Ai-Ais Richtersveld (Namibië, Zuid-Afrika)
La Amistad International Park (Costa Rica, Panama)

G
Great Limpopo (Mozambique, Zimbabwe, Zuid-Afrika)
Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide (België, Nederland)

K
Kgalagadi (Zuid-Afrika, Botswana)

L
Limpopo Shashe (Botswana, Zimbabwe, Zuid-Afrika) 
Lubombo (Mozambique, Swaziland, Zuid-Afrika)

M
Maloti-Drakensberg (Lesotho, Zuid-Afrika)
Nationaal Park De Meinweg (Nederland, Duitsland)

W
Waterton Glacier International Peace Park (Nationaal park Waterton Lakes in Canada en Glacier National Park in de Verenigde Staten)
Iva Majoli

Iva Majoli (Zagreb, 12 augustus 1977) is een voormalig tennisspeelster uit Kroatië. Zij begon haar professionele tennisloopbaan in 1991 en won zes jaar later Roland Garros. In 2004 beëindigde Majoli haar profcarrière.

Loopbaan 
Als tiener was Majoli zeer succesvol en een grote belofte. Toen zij als negentienjarige in de finale van Roland Garros tegen de als eerste geplaatste Martina Hingis speelde, verraste zij iedereen door te winnen. De jaren daarna werd zij geplaagd door blessures, en verloor zij haar reputatie al snel, mede geholpen door haar jet-set levensstijl die breed werd uitgemeten in de roddelpers. Daardoor werd zij al snel gezien als One Slam Wonder.

In 2002 wist zij nog een beetje terug te komen, door Patty Schnyder te verslaan in de enkelspelfinale van het WTA-toernooi van Charleston. Op 12 juni 2004 verklaarde zij echter het tennis de rug toe te keren.

Zij won in haar carrière acht WTA-titels in het enkelspel en één in het dubbelspel. Haar hoogste positie op de WTA-ranglijsten was de vierde plaats in het enkelspel (februari 1996) respectievelijk de 24e plaats in het dubbelspel (augustus 1995).

Zij vertegenwoordigde Kroatië in de Fed Cup in de periode 1993 tot en met 2004 – zij vergaarde daar een winst/verlies-balans van 21–19. Zij nam deel aan de Olympische spelen in 1996 en in 2000.

Persoonlijk 
In september 2006 trouwde zij met de Kroatische zakenman Stipe Marić. Op 31 oktober 2006 kreeg zij een dochter.

Posities op de WTA-ranglijst 
Positie per einde seizoen:

Palmares

WTA-finaleplaatsen enkelspel

WTA-finaleplaatsen vrouwendubbelspel

Finaleplaatsen gemengd dubbelspel

Resultaten grandslamtoernooien

Enkelspel

Vrouwendubbelspel

Gemengd dubbelspel

Externe links 

 Origineel profiel van Iva Majoli op de website van de WTA
 Origineel profiel van Iva Majoli op de website van de ITF

Kroatisch tennisser
Kroatisch olympisch deelnemer
Io (mythologie)

In de Griekse mythologie was Io de dochter van Inachus, een riviergod. Zeus merkte haar op een dag op en ze werd al snel een van zijn vele minnaressen. Hun relatie duurde voort totdat Hera hen bijna ontdekte. Dat werd echter vermeden door Zeus, die Io in een prachtige zilveren koe veranderde. Hera echter was niet gek en vroeg Zeus om haar de koe als geschenk te geven.

Toen Hera Io had gekregen, plaatste ze haar, om haar bij Zeus weg te houden, onder de toeziende ogen van Argus, het honderdogige monster dat zijn ogen om de beurt kon laten slapen: Argus kon zo altijd een oog op Io  houden, zodat ze niet zou wegvluchten. Zeus beval Hermes Argus te doden. Dat lukte hem door alle honderd ogen met zijn fluitspel in slaap te spelen. Hera vulde om Argus te gedenken de staart van de pauwen met zijn ogen.

Hera stuurde een daas (vaak ook horzel genoemd) die Io achtervolgde en voortdurend stak. Nadat Io de voorde tussen de Propontis en de Zwarte Zee over was gestoken, kwam ze Prometheus tegen. De plaats waar ze was overgestoken kreeg toen de naam Bosporus, ossenpassage, dus hetzelfde als Coevorden of Oxford. Prometheus die op de Kaukasus zat vastgeklonken zei haar dat ze weer mens zou worden en een grote held haar zou opvolgen. Dat werd een aantal generaties daarna Herakles. Io zwom onder andere de Ionische Zee over, die later naar haar werd genoemd, en vluchtte naar Egypte, waar ze door Zeus weer in een mens werd veranderd. In Egypte schonk ze het leven aan haar zoon Epaphus (Apis). Later trouwde ze met Telegonus, een Egyptische koning. Volgens Ovidius' Metamorphosen werd Io in Egypte als de godin Isis aanbeden (I, 747).

Vrouw in de Griekse mythologie
Isaak (voornaam)

Isaak of Isaac is een mannelijke voornaam. De naam komt van het Hebreeuwse יצחק (Yitschak) wat 'hij zal lachen' betekent. In het Arabisch is de naam: اسحاق (Ishaq).

Dragers van de naam 

De volgende personen en personages dragen de naam Isaak in een of andere schrijfwijze:

Isaac Albéniz, Spaans componist
Isaac Asimov, Amerikaans schrijver en biochemicus
Isaac Barrow, Engels wiskundige en theoloog
Isaac Beeckman, Nederlands filosoof
Isaäc da Costa, Nederlands dichter en historicus
Isaac Arend Diepenhorst, Nederlands minister en jurist
Isaäc Jan Alexander Gogel, Nederlands staatsman en minister
Isaäc van Hoornbeek, Nederlands raadspensionaris
Isaac Israëls, Nederlands schilder
Isaac Gálvez, Spaans wielrenner
Isaac Newton, Engels natuurkundige en filosoof
Isaac Bashevis Singer, Pools/Amerikaans schrijver
Isaac Stern, Russisck/Amerikaans violist
Isaac de Pinto, Nederlands filosoof
Isaäc Dignus Fransen van de Putte, Nederlands ondernemer en minister
Isaac Vossius, Nederlands filoloog
Isaäk I, keizer van Byzantium (1057-1059)
Isaäk II, keizer van Byzantium (1185-1195 en 1203-1204)
Isaak Babel, Russisch schrijver
Isaak Boleslavski, Russisch schaker
Isaak Levitan, Russisch kunstschilder
Isaak (aartsvader), de Bijbelse aartsvader
Heinrich Isaac, Renaissancecomponist
Yitzhak Navon, Israëlisch president
Yitzchak Rabin, Israëlisch premier
Yitzhak Shamir, Israëlisch premier

Jongensnaam
Isaäk I Komnenos

Isaäk I Komnenos (Grieks: Ισαάκιος Α΄ Κομνηνός, Isaakios I Komnēnos) was keizer van Byzantium in 1057-1059. Isaäk was de eerste telg uit het Komnenengeslacht die keizer werd.

Zijn voorganger Michael VI was een miserabele keizer die aan alle eisen van de verwende hofhouding probeerde te voldoen.

Isaäk vertegenwoordigde de legerleiding die zich achtergesteld en miskend voelde. Hij kwam al snel in conflict met de Patriarch, die geen enkele inmenging in kerkzaken van enige keizer meer duldde. Uiteindelijk wist raadsman en staatssecretaris Psellus hem ervan te overtuigen dat hij beter kon aftreden. Hij verdween in een klooster.

Na hem zette de burgerlijke partij van Psellus, in samenwerking met de kerk, Constantijn X Doukas op de troon.

Keizer van Byzantium
Komnenen
Persoon in de 11e eeuw
Isaäk II Angelos

Isaäk II Angelos (Grieks: Ἰσαάκιος Β’ Ἄγγελος, Isaakios B' Angelos) (circa 1155 - Constantinopel, 28 januari 1204) was keizer van Byzantium in de jaren 1185-1195 en 1203-1204.

Isaäk was de kleinzoon van Theodora Komnene (een dochter van keizer Alexios I Komnenos) en een zekere Constantijn Angelos van vrij onduidelijke afkomst. Nadat Andronikos wegens zijn schrikbewind door het volk in stukken gereten was, zette de hoge adel Isaäk op de troon.

Beleid 
De corruptie waar Andronikos tevergeefs had tegen opgetreden, kreeg nu de vrije hand. Isaäk verkocht hoge ambten of het marktwaar was en de belastingen werden in de provincies ondragelijk voor het gewone volk.

Balkan 
Hij slaagde erin de opmars van Willem II van Sicilië te stuiten en met  Béla III van Hongarije tekende hij een vredesverdrag. Een nieuwe heerser, Ivan Asen I kwam in opstand en richtte het Tweede Bulgaarse Rijk op.

Derde Kruistocht 
De Derde Kruistocht. Frederik I Barbarossa, Duits keizer kwam over land en verbond zich met Stefan Nemanja, de vorst van de Serven in 1189. Byzantium verbond zich met Saladin die eiste dat de Duitse keizer tegengehouden moest worden. Het kwam zover dat Barbarossa overwoog of hij niet beter Constantinopel kon innemen. Uiteindelijk boog Isaäk voor Frederik en Isaäk hielp de Duitser Anatolië in, waar Barbarossa bij het overtrekken van de Selef verdronk.

Vierde Kruistocht 
In 1195 werd hij plotseling van de troon gestoten. Zijn ogen werden uitgestoken door zijn oudere broer Alexios III en vervolgens werd hij samen met zijn zoon Alexios IV  gevangengezet 1195. Later wist zijn zoon Alexios IV te ontsnappen en riep hij de kruisvaarders te hulp, die hen in 1203 samen op te troon zetten. In januari 1204 verdreef het volk hen echter en werden zij beiden omgebracht.

Huwelijken en kinderen 

Isaäk II's eerste vrouw zou Herina (d.i. Eirene) geweest zijn, een lid geweest zijn van de familie Paleologen.

Zij hadden de volgende kinderen:
 Irena Angela, gehuwd met Rogier III van Sicilië en met Filips van Zwaben, 
 Alexios IV Angelos.
 
Uit zijn tweede huwelijk met Margaretha van Hongarije (1175-1223) (genaamd Maria), had hij 2 zonen:
 Johannes Angelos (1193 - 1259), regeerde over Syrmië en Bač (1227-42), als vazal van Béla IV van Hongarije,
 Emmanuel Angelos (- 1212).

Keizer van Byzantium
Persoon in de 12e eeuw
Persoon in de 13e eeuw
Irene van Byzantium

Irene (Grieks: Ειρήνη, Eirēnē) (Athene, 752 - 9 augustus 803) was keizerin (officieel: "keizer") van Byzantium, eerst als medekeizerin van 780 tot 790 en van 792 tot 797, en daarna als alleenheerseres van 797 tot 802.

Familie 
Zij was de weduwe van keizer Leo IV van Byzantium en de moeder van Constantijn VI. Haar schoonvader was Constantijn V Kopronymos de iconoclast bij uitstek, waar zij een hevig tegenstandster van was.

Beleid 
Ze had te maken met een incompetente zoon, religieuze spanningen, oorlogen met haar buren de Abbasiden en de Bulgaren, aan wie zij schatplichtig was. Niettegenstaande het feit dat haar staatskas leeg was, probeerde ze zoveel mogelijk de lasten te verlichten.

Karel de Grote 
De enige christelijke grootmacht, waar naar zij zich kon richten was het Karolingische rijk. Sinds 774 was Karel de Grote koning van de Lombarden. Eerst probeerde ze haar zoon Constantijn uit te huwelijken aan een dochter van Karel de Grote, m.n. Rotrudis, maar het Tweede Concilie van Nicea strooide roet in het eten (zie Libri Carolini).

In 800 verklaarde paus Leo III de troon van het Keizerrijk vacant en kroonde Karel de Grote tot keizer (zie het Heilige Roomse Rijk). Geruchten doen de ronde alsof er huwelijksaanzoeken zouden zijn geweest om de situatie tussen beiden uit te klaren.

Tweede Concilie van Nicea (787)
In 787 riep ze het Tweede Concilie van Nicea bijeen, waar 390 bisschoppen en paus Adrianus I bij aanwezig waren.
De beeldenverering werd weer ingevoerd.

Opvolging
Eerst deelde zij de troon met haar zoon Constantijn VI maar zij liet hem in 797 blind maken en werd zelf keizer. Zij is een van de weinige vrouwen die zich ooit tot βασιλευς (basileus, keizer) liet kronen. Zij wilde geen 'keizerin' zijn omdat er nog nooit een regerend keizerin geweest was en velen haar het recht alleen te regeren betwistten.

Toen de staatskas volledig leeg was zette de logothetes (minister) van financiën Nikephoros  'keizer' Irene af en nam zelf haar plaats in als keizer Nikephoros I. Irene stierf in 803 in ballingschap op het eiland Lesbos.

Bronnen
 Barbe, Dominique. Irène de Byzance: La femme empereur, Paris, 1990

Keizer van Byzantium
Persoon in de 8e eeuw
Persoon in de 9e eeuw
Java

Java (eiland), een eiland in Indonesië
 Javaans, de taal die gesproken wordt op het eiland Java
 Javanen, inwoners van het eiland Java

Vernoemd

Geografie
 Java-eiland, (een woonwijk op) een eiland in de gemeente Amsterdam
 Java (South Dakota), een plaats in de Amerikaanse staat South Dakota
 Java (Suriname), een plaats in Suriname
 Java (Harlingen), een voormalig pakhuis in Harlingen

 Java, gehucht van deelgemeente Bas-Oha van Wanze  in België
 Dzjava (gemeente), een gemeente/district in Georgië dat gelegen is in Zuid-Ossetië
 Dzjava (plaats), een plaats in Georgië die gelegen is bovengenoemd district in Zuid-Ossetië

Informatica
 Java Runtime Environment, de omgeving om Java-applets te laden
 Java (programmeertaal), een programmeertaal
 Java Virtual Machine
 JavaScript, een scripttaal
 Java-applet

Overig
 Java (band), een Franse muziekgroep
 Java (dans), een Parijse dans
 Java (spel), een bordspel
 Erwin Java, een Nederlands gitarist
 Hr.Ms. Java (1925), een Nederlandse kruiser
 Jawa (motorfietsmerk), een Tsjechisch motorfietsmerk
Jevgeni Kafelnikov

Jevgeni Aleksandrovitsj Kafelnikov (Russisch: Евгений Александрович Кафельников) (Sotsji, 18 februari 1974) is een voormalig tennisser uit Rusland.

Tennis 
Kafelnikov werd in 1992 prof. Hij won in 1996 het grandslamtoernooi van Roland Garros door Michael Stich in de finale te verslaan. Drie jaar later schreef hij ook het Australian Open op zijn naam, ten koste van Thomas Enqvist. Op de Olympische Spelen van 2000 in Sydney won hij het olympisch goud door in de finale te winnen van de Duitser Tommy Haas.

Kafelnikov won in zijn carrière in totaal 26 titels in het enkel- en 27 titels in het dubbelspel. Hij sloeg gedurende zijn carrière een bedrag van bijna 25 miljoen dollar bijeen, en gold jarenlang als de grootste broodtennisser onder de professionals; hij miste zelden of nooit een toernooi en had er aan het eind van het jaar vrijwel altijd de meeste gespeeld. Zijn hoogste positie bereikte hij op 3 mei 1999: de eerste plaats op de wereldranglijst.
In 2004 beëindigde hij zijn profcarrière.

In 2019 werd hij opgenomen in de internationale Tennis Hall of Fame.

Resultaten grandslamtoernooien

Enkelspel

Mannendubbelspel

Poker en golf 
Na het beëindigen van zijn tenniscarrière legde hij zich – met wisselend succes – toe op het spelen van professioneel poker. In 2005 werd hij professioneel golfer met de ambitie om in 2016 aan de Olympische Spelen te kunnen meedoen. Hij heeft sinds 2008 op uitnodiging enkele toernooien op de Europese Challenge Tour gespeeld maar zich nog nooit voor het weekend gekwalificeerd. Wel won hij in juni 2012 de 20ste editie van het Nationaal Kampioenschap, dat in de regio van Moscou werd gespeeld, met een laatste ronde van -5. Bij de dames won Maria Verchenova, de eerste Russische speelster die ook op de Ladies European Tour speelt.

Gewonnen 
 2011: Nationaal Kampioenschap (+15)

Externe links  

 (en) Profiel van Jevgeni Kafelnikovl op de website van de Europese PGA Tour
 Wereldranglijst golf

Russisch olympisch kampioen
Russisch tennisser
Jimmy Connors

James Scott (Jimmy) Connors (East St. Louis, 2 september 1952) is een voormalig tennisser uit de Verenigde Staten van Amerika.

Connors werd geboren in East St. Louis in de staat Illinois en groeide op in Belleville, Illinois. Als tiener stond hij al hoog in de plaatsing door een agressieve manier van spelen waarbij hij nooit makkelijk een punt weggaf aan een tegenstander. Door zijn houding had hij ook vaak woorden met scheidsrechters en andere spelers.

Loopbaan 
Connors stond 160 opeenvolgende weken, van 29 juli 1974 tot 22 augustus 1977, op de eerste plaats van de wereldranglijst. Dit record werd pas in 2007 verbeterd door Roger Federer. In totaal stond hij 268 weken op de eerste plaats waarmee hij vierde staat achter Pete Sampras (286), Roger Federer (302) en Ivan Lendl (270).

In totaal heeft Connors 1243 wedstrijden gewonnen. Daarmee is hij aanvoerder van de lijst met meeste overwinningen. Ook was de Amerikaan de eerste speler die 100 ATP-titels of meer won. Met 109 titels is hij eveneens recordhouder.

Connors won acht grandslamtitels waaronder vijf keer het US Open, twee keer Wimbledon (1974 en 1982) en in 1974 het Australian Open. Hij was de eerste beroemde tennisser die met een metalen racket speelde (de Wilson T-2000), en samen met Björn Borg introduceerde hij de tweehandige backhand.

In 1998 werd hij opgenomen in de internationale Tennis Hall of Fame.

Van 2006 tot 2008 was Connors coach van de Amerikaanse toptennisser Andy Roddick.

Er is een documentaire film over hem gemaakt; This is what they want. Zijn autobiografie heet Jimmy Connors The Outsider.

Privé 
Connors is getrouwd met voormalig playmate-model Patti McGuire en ze hebben twee kinderen.

In 1974 is hij korte tijd verloofd geweest met Chris Evert. Tot een huwelijk is het echter niet gekomen.

Palmares

Enkelspel

Dubbelspel

Resultaten grandslamtoernooien

Enkelspel

Mannendubbelspel

Externe links 

Amerikaans tennisser
Jules De Bruycker

Jules De Bruycker (Gent, 29 maart 1870 - aldaar, 5 september 1945) wordt net als James Ensor gerekend tot de belangrijkste Vlaamse etsers.

Het oude Gent en vooral de Sint-Niklaaskerk was zijn voornaamste inspiratiebron. In deze kerk werd in 2008 een tentoonstelling van zijn werken georganiseerd.

Hij werd professor aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten te Antwerpen. Hij werkte een tijdlang in hetzelfde atelier als Charles-René Callewaert. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef hij te Londen en hij verwierf er wereldfaam met zijn oorlogsprenten. Typisch voor zijn kunst zijn uitbeeldingen van oude volkstypes, terwijl zijn merkwaardige kathedralen (Rouen, Amiens, Antwerpen) opzien baarden. Ook volksscènes te Parijs, Brussel en Antwerpen tekenen virtuoos het alledaagse, vaak armoedige leven.

Grégoire Le Roy publiceerde in 1933 "L'oeuvre gravé de Jules De Bruycker, avec une notice critique et biographique."

Tentoonstellingen 
 1991, VALYERMO (California, USA), Jules De Bruycker (1870 - 1945), The Community of St. Andrew's Priory (28 - 29/9) (58 zw/w afb van de 74 vermelde werken)
 2023, Museum de Reede, Antwerpen, Jules de Bruycker in druk wekkend

Literatuur 
 1926, Georges Chabot, tijdschrift La Revue d'Art, Onze Kunst, nr. 10 
 1930, Paul Collin, La peinture Belge depuis 1830, Cahiers de Belgique, Brussel, p 267
 1931, Pol de Mont, De Schilderkunst van 1830 to en met 1930 in België, Martinus Nyhoff, 's-Gravenhage, p 115
 1933, Georges Chabot, Arabesken rond het werk van Jules De Bruycker, Jules DE BRUYCKER, Kunst, maandblad voor oude en jonge beeldende, bouw, en sierkunsten, nr 2-3, pp 33-40 met 26 zw/w afb.
 1933, Hubert Devoghelaere, Jules De Bruycker, in het voornoemde tijdschrift, pp 65–71
 1970, P. Eeckhout, Jules de Bruycker (1870-1945): schilderijen, akwarellen, tekeningen, tent.cat;, Museum voor Schone Kunsten, Gent 
 1985, P. Eeckhout, "Bruycker (Jules-Francçois de)", in Biographie nationale, 44, Brussel, kol. 130-140
 1995, M. Nagels en B. Burny, Jules de Bruycker etser, tent.cat., Museum voor Schone Kunsten, Gent
 2021, I. Misschaert, Patershol te Gent. Jules De Bruycker (1870-1945) en de verbeelding van de stad,'' (Phoebus Focus XXIII), Antwerpen

Externe link 
 Website van de Jules de Bruycker stichting

Belgisch graficus
Jean-François Millet

Jean-François Millet (Gruchy (Gréville-Hague), 4 oktober 1814 – Barbizon, 20 januari 1875) was net als de schilders Théodore Rousseau, Jules Dupré en Charles-François Daubigny een van de Barbizon-bewoners. Toch sloot hij zich nooit echt aan bij de stijlgenoten.

Millet kreeg een academische opleiding bij Bon Dumouchel en bij Jérome Langlois te Cherbourg. Hij keerde zich, na 1840, af van de officiële modestijl en kwam sterk onder de invloed van Honoré Daumier. In 1848 toonde hij op het Salon een merkwaardig sterke Korenwanner, waarmee hij meteen uiting gaf aan zijn vermogen tot het creëren van ongemeen realistische composities.

Hij trok zich in 1849 in Barbizon terug om zich toe te leggen op het uitbeelden van talloze poëtische boerentaferelen. Hierbij zijn vooral Arenleessters (1857) en Het angelus (1859) de bekendste werken.

In zijn laatste levensjaren schilderde hij zuivere landschappen, onder andere Le printemps uit 1873, in de collectie van het Musée d'Orsay, Parijs.

Millet beïnvloedde niet enkel kunstenaars van naam als Claude Monet, Camille Pissarro, Georges Seurat en zeker Vincent van Gogh, hij steunde vooral jonge artiesten, voor wie hij een symbool zou worden. Millets grote kracht lag in zijn tekenwijze, zijn monumentale vormgeving en compositie. Millet speelde met zijn tekeningen een vernieuwende rol in de overgang van de Academische traditie naar de Franse avant-garde kunst. Vooral zijn visie op de boerenstand is vernieuwend. Boeren werden voorheen helemaal niet geschilderd, maar Millet was trots op zijn boerenafkomst.

Millets schilderijen veroorzaakten halverwege de 19e eeuw heftige reacties. De grove boeren, werkend op het land, zoals De Zaaier, ontstemden het kunstminnend publiek. Ze vonden het schilderij lelijk en bovendien vonden zij het ongepast dat een boer zo'n prominente plaats in een schilderij innam. Op de voorgrond strooit een flink uit de kluiten gewassen man zaad uit over het land, bijna als een held. Zijn gezicht heeft geen identiteit, nooit schildert of tekent Millet licht in de ogen van zijn boeren. Leegheid is alles wat zij uitstralen. Ze gaan volledig op in hun werk of rusten even uit na hard gewerkt te hebben. Het zijn iconen van landarbeiders, meer dan dat het individuen zijn. Buiten het landschap waarin zij diep geworteld zijn heeft hun leven geen betekenis. Zij maken deel uit van het land, net als de koeien, die de kunstenaar overigens vaak met meer liefde tekent dan de boerinnen die ze laten grazen.

Galerij 

Frans kunstschilder
Kunstschilder van het realisme
Justinianus

Justinianus is de naam van twee keizers van Byzantium

 Justinianus I 527-565
 Justinianus II Rhinotmetos 685-695 en 705-711

Andere betekenissen:
 Justinianus (monnik), een Hongaarse monnik uit de 13e eeuw
 Justinianus van Tours, bisschop van Tours na de verdrijving van Brixius (ca. 430)
 Codex Justinianus, een Oost-Romeinse bron van het Romeinse recht uit de late Oudheid, voltooid in 529
 Pest van Justinianus, een pandemie, die het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk in de jaren 541-543 na Christus trof
 Zuil van Justinianus, een erezuil in Constantinopel, opgericht door de Byzantijnse keizer Justinianus I ter herdenking van zijn overwinningen in 543-545
 Justinia justinianus, een vlindersoort
Jura

Jura (gebergte); een middelgebergte in Oost-Frankrijk, Zwitserland en Duitsland
 Jura (kanton); het kanton in Zwitserland
 Jura (departement); het departement in Frankrijk
 Jura (wijnstreek): een wijnstreek in Frankrijk
 Fränkische Alb; ook wel: Fränkischer Jura, Frankenjura of Frankenalb
 Oberpfälzer Jura in de Fränkische Alb
 Schwäbische Alb; Nederlands: Zwabische Jura
 Jura (periode); een periode in de geologie
 Jura (eiland); een eiland in Schotland
Isle of Jura Single Malt; een whisky van het bovenstaande Schotse eiland
 Jūra; rivier in Litouwen
 Jura (databank); Belgische juridische databank van Wolters Kluwer
Jakob Bernoulli

Jakob Bernoulli (Bazel, 27 december 1654 – aldaar, 16 augustus 1705) was een Zwitserse wis- en natuurkundige. Hij was de eerste toonaangevende wiskundige van de Bernoulli-familie.

Zijn voornaam wordt ook wel gespeld als Jacob, James (Engels) of Jacques (Frans). De achternaam wordt uitgesproken als: "bernóélie".

Levensloop
Bernoulli werd in Bazel geboren als zoon van Nicolaas Bernoulli. Hij begon een theologiestudie in Bazel. Hij had echter grote belangstelling voor de wiskunde en natuurkunde. Van 1676 tot 1682 reisde hij door Europa om uit de eerste hand kennis te nemen van de nieuwste ontdekkingen in de wiskunde en de wetenschappen. Hierbij kwam hij in contact met de werken van onder meer Robert Boyle en Robert Hooke.

Na zijn terugkeer in Bazel in 1682 richtte hij een school op voor wiskunde en natuurwetenschappen. In 1687 werd hij benoemd tot hoogleraar in de wiskunde aan de Universiteit van Bazel, een positie die hij de laatste achttien jaar van zijn leven zou blijven bekleden. Bernoulli overleed op 50-jarige leeftijd in zijn geboortestad Bazel.

Naar hem en zijn broer is de Bernoulli-krater op de maan genoemd.

Werk

Bernoulli raakte al vroeg bekend met de calculus door zijn correspondentie met Leibniz. Samen met zijn broer Johann werkte hij aan diverse toepassingen; zo publiceerde hij artikelen over de transcendentale curves (1696) en isoperimetrie (1700, 1701). In 1690 ontwikkelde hij de techniek om scheidbare differentiaalvergelijkingen op te lossen.

Hij legde de grondslag voor de variatierekening, bestudeerde de differentiaalrekening en de integraalrekening en was met Leibniz de grondlegger van de theorie van de differentiaalvergelijking. Ook hield hij zich bezig met kansrekening. Hij voerde de term integraal in, en de Bernoulli-getallen zijn naar hem genoemd.

Jacob Bernoulli is het meest bekend geworden door zijn werk Ars Conjectandi, dat acht jaar na zijn dood in 1713 door zijn neef Nicholas werd gepubliceerd. In dit werk beschreef hij de bekende resultaten in de waarschijnlijkheid en de enumeratie-theorie, waarbij hij vaak alternatieve bewijzen gaf voor bekende resultaten. Dit werk omvat ook de toepassing van kanstheorie, de kansspellen en de invoering van de stelling die bekendstaat als de wet van de grote getallen. De termen Bernoulli-experiment en Bernoulli-getallen vloeien voort uit dit werk.

Bernoulli koos voor zijn grafsteen een afbeelding van een logaritmische spiraal en het motto eadem mutata resurgo ("veranderd en nog dezelfde, zal ik opnieuw opstaan"). De door de steenhouwers daadwerkelijk uitgevoerde spiraal was echter geen logaritmische maar een archimedes-spiraal.

Zie ook
 Balkvergelijking van Euler-Bernoulli
 Lemniscaat van Bernoulli
 Jakob II Bernoulli

Zwitsers wiskundige
Zwitsers natuurkundige
17e-eeuws natuurkundige
17e-eeuws wiskundige
Kleinkunst

Kleinkunst is een vorm van podiumkunst.

Nederland
Het begrip komt in Nederland grofweg overeen met cabaret maar wordt ook wel gebruikt voor verwante vormen van theater zoals het luisterlied en  musical. Het element klein- in de naam wordt door sommigen als neerbuigend ervaren; anderen beschouwen het als een neutrale verwijzing naar het intieme, vaak gevoelige karakter van deze theatervorm.

De naam werd al gebruikt door Jean-Louis Pisuisse die zijn Nederlandse equivalent van het Franse cabaret-artistique betitelde als intieme kleinkunst. Ook in Duitsland is Kleinkunst een synoniem voor cabaret. 

Sinds de oprichting van de Amsterdamse Academie voor Kleinkunst in 1960 is het woord in Nederland de meest gangbare verzamelnaam voor dergelijke theatervormen. Voor die tijd sprak men meestal van variété.

Een beoefenaar/ster van de deze theatervorm is een artiest(e).

Vlaanderen
In Vlaanderen wordt de term kleinkunst vooral gebruikt voor zangers en muziekgroepen die zingen in het Nederlands, met een eenvoudig, meestal akoestisch instrumentarium. Dit in tegenstelling tot rock, een stijl waarmee eerder het Engels wordt geassocieerd en een uitgebreidere, versterkte bezetting. 
In kleinkunstnummers ligt de nadruk op de tekst, die vaak maatschappijkritisch is. Het genre kan vergeleken worden met het Franstalige chanson van onder andere Jacques Brel en heeft veel invloeden uit de volksmuziek. Sinds de oprichting in 1966 van een afdeling kleinkunst aan de Antwerpse Studio Herman Teirlinck (onderdeel van de Artesis Hogeschool Antwerpen) kwam kleinkunst in de jaren 70 in opkomst. 

Voorbeelden van Vlaamse kleinkunstartiesten zijn: Zjef Vanuytsel, Hugo Raspoet, Jan De Wilde, Louis Neefs, Willem Vermandere, Johan Verminnen, Kris De Bruyne en Wim De Craene. De "Nestor van de Vlaamse kleinkunst" was Miel Cools. 

Typische Nederlandse kleinkunstenaars zijn Boudewijn de Groot, Wim Sonneveld en Herman van Veen.

Festivals 
Amsterdams Kleinkunst Festival
Cameretten
Groninger Studenten Cabaret Festival
Leids Cabaret Festival
Uitmarkt
De Parade
Nekka-Nacht
Na Fir Bolg

Zie ook
 Nederpop
 Haags Studentencabaret

Externe links  
 http://www.cabaret.nl/
 https://www.zwartekat.nl/
 http://www.cabaretweb.nl/
 https://web.archive.org/web/20020925013100/http://kkunst.com/
 http://www.muziekarchief.be/
Krijt

Krijt (periode): het geologisch tijdvak van ongeveer 135 tot 65 miljoen jaar geleden, gebieden waar grondlagen uit het Krijt aan de oppervlakte liggen worden wel Krijtgebied genoemd;
 krijtgesteente: het vast materiaal dat voornamelijk uit calciumcarbonaat (CaCO3) bestaat. Het vormt aardlagen die in het Krijt (zie boven) zijn ontstaan. Het woord krijt komt van het eiland Kreta dat voornamelijk uit krijtrotsen bestaat;
 Limburgs Krijt: het krijtgesteente dat in Limburg aan het oppervlak ligt;
 krijtje: het voorwerp gebruikt om op schoolborden te schrijven. 
 krijt (grafisch materiaal): een krijtje dat voornamelijk uit gips (calciumsulfaat) bestaat;
 krijt (biljart): het voorwerp dat wordt gebruikt in de biljartsport om de top van de keu minder glad te maken; 
 Krijt (België), een gehucht in Diepenbeek;
 een bedrag dat men nog schuldig is: "in het krijt staan" (oorsprong bij het noteren van schulden op een lei);
 synoniem van "strijdperk": in het krijt treden.
uit talg of was vervaardigde schrijfmiddelen;
 waskrijt 
 vetkrijt
Kok (beroep)

Een kok of kokkin (meervoud koks) is iemand die als beroep de kookkunst beoefent, dus voedsel bereidt tot maaltijden. Een kok heeft meestal een koksopleiding gevolgd. Een kok kan zijn/haar beroep uitoefenen in een restaurant, een hotel-restaurant, een bistro, op een schip, in een kazerne, bij een cateringbedrijf of in een zorginstelling, of ook incidenteel bij speciale gelegenheden. Een kok in de horeca moet meestal in weekenden en avonden werken.

Iemand zonder een professionele koksopleiding wordt een amateurkok genoemd.

Competentieniveaus
Koks kunnen worden ingedeeld naar competentieniveaus, waaruit dan ook een hiërarchie ontstaat:
 Keukenhulp: medewerker die eenvoudige taken uitvoert, zoals sla wassen of tomaten snijden.
 Hulpkok of Basiskok: heeft al vaardigheden op kookgebied ontwikkeld, maar staat vaak nog onder directe en actieve leiding of toezicht van meer ervaren koks die zorgen voor planning en sturing.
 Zelfstandig werkend kok: kok met uitgebreide ervaring die maaltijden op professionele schaal zelfstandig kan plannen en bereiden zonder voortdurende toezicht of leiding.
 Chef de partie: Zelfstandig werkend kok die de leiding heeft over een specifiek deel van de keuken en als zodanig vaak andere koks actief aanstuurt.
 Sous-chef: kok die naast de Chef-Kok de leiding heeft over de gehele keuken en de Chef-Kok vervangt tijdens diens afwezigheid.
 Chef-kok: de kok die de leiding én eindverantwoordelijkheid heeft over de gehele keuken.

Bovenstaande indeling is de meest gangbare, maar afhankelijk van de omstandigheden zijn er ook andere indelingen. Sommige grotere keukens hebben bijvoorbeeld meerdere niveaus voor chef-koks: een algemene Chef voor de gehele organisatie, en afzonderlijke chef-koks voor de diverse keukens in de organisatie, die de dagelijkse uitvoerende leiding hebben. Soms is er ook een culinaire chef-kok naast of boven de uitvoerende chef-kok(s) die zich voornamelijk bezig houdt met het bedenken van menu's en gerechten. In sommige gevallen is dat een bekende chef-kok (met Michelin-sterren) die voornamelijk zijn of haar naam, expertise en reputatie 'verhuurt' aan de organisatie en in feite alleen in naam de chef-kok is en zelden op locatie aanwezig is.

Verder kunnen koks ingedeeld worden naar discipline, bijvoorbeeld patissiers, de koks die zich bezig houden met productie van onder andere nagerechten.

Bekende koks

België
 Felix Alen
 Wout Bru
 Sofie Dumont
 Peter Goossens
 Piet Huysentruyt
 Geert Van Hecke
 Pierre Wynants
 Sergio Herman
 Jeroen Meus

Engeland
 Heston Blumenthal
 Clement Freud
 Jamie Oliver
 Gordon Ramsay

Frankrijk
 Paul Bocuse
 Bernard Loiseau

Italië
 Antonio Carluccio

Nederland
 Ramon Beuk
 Ron Blaauw
 Herman den Blijker
 Jonnie Boer
 Joop Braakhekke
 Sergio Herman
 Robert Kranenborg
 Mario Ridder
 Rudolph van Veen

Spanje
 Ferran Adrià

Zie ook
 Lijst van rangen in de keuken
 Nederlandse spreekwoorden met het woord kok

Kok