William Faulkner

William Cuthbert Faulkner (właśc. nazwisko Falkner, ur. 25 września 1897 w New Albany w stanie Missisipi, zm. 6 lipca 1962 w Oxford) – amerykański powieściopisarz, autor opowiadań i poeta. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1949.

Życiorys 
Życie Faulknera związane było z amerykańskim Południem, a bogata twórczość pisarza była literacką rekonstrukcją jego dziejów od czasów wojny secesyjnej po współczesność.

Jego rodzicami byli Murry Cuthbert i Maud Butler Falknerowie. Pochodzili oni z rodzin niegdyś zamożnych, ale poważnie zubożonych przez wojnę domową. Był najstarszym z czterech synów. Pradziadkiem pisarza był wojskowy i literat William Clark Falkner. Szkołę średnią opuścił bez dyplomu. Krótko służył w Royal Canadian Air Force. Wcześniej został odrzucony przez amerykańską komisję werbunkową jako zbyt lekki i niski (miał 5 stóp i 5 cali wzrostu, czyli 165 cm). W drodze wyjątku został przyjęty na University of Mississippi, ale odszedł z uczelni po trzech zaledwie semestrach. Na studiach wstąpił do bractwa Sigma Alpha Epsilon. Wybrał drogę niezależnego pisarza. Jego żoną była od 1929 Estelle Oldham, przyjaciółka z dzieciństwa. Mieli córkę Jill. 

Zmarł na atak serca w wieku 64 lat.

Twórczość 
Twórczość Faulknera uchodzi za stawiającą czytelnikowi wysokie wymagania. Jest on uznawany za jednego z najważniejszych amerykańskich pisarzy. Utwory Amerykanina, o sporej głębi emocjonalnej i często dotyczące konfliktów psychologicznych, cechują się długimi zdaniami i wyszukanym tokiem narracji – w przeciwieństwie do dzieł długoletniego rywala Faulknera, Ernesta Hemingwaya, znanego z oszczędnego w wyrazie, wręcz minimalistycznego stylu. Niektórzy uznają Faulknera za jedynego prawdziwego amerykańskiego reprezentanta prozy modernistycznej lat 30., stawiając go w jednym szeregu z Jamesem Joyce'em, Virginią Woolf i Marcelem Proustem. Zwie się Faulknera współczesnym Dostojewskim, głównie z uwagi na powieść Wściekłość i wrzask (The Sound and the Fury, 1929), w której, jak pisze Bieńkowski, Faulkner "zszedł do piekła patologii i ukazał współczesny świat w całym chaosie, w całym wrzasku, w całej wściekłości". Faulkner w swoich utworach stosował technikę znaną pod nazwą strumienia świadomości, liczne retrospekcje, a także wykorzystywał kilku narratorów jednocześnie. Akcja wielu jego utworów rozgrywa się w fikcyjnym hrabstwie Yoknapatawpha, będącym synekdochą (pars pro toto) amerykańskiego Południa. 
Na początku kariery pisarskiej Faulkner pisał także wiersze i tłumaczył lirykę Paula Verlaine’a.

Dzieła 
 1925 New Orleans Sketches – opowiadania wydrukowane w nowoorleańskich czasopismach „Times-Picayune” i „The Double Dealer”
 1926 Żołnierska zapłata (Soldiers' Pay) – powieść, pol. wyd. 1965
 1927 Moskity (Mosquitoes) – powieść, pol. wyd. 1994
 1929 Sartoris (Sartoris) – powieść, pol. wyd. 1960
 1929 Wściekłość i wrzask (The Sound and the Fury) – powieść, pol. wyd. 1971
 1930 Kiedy umieram (As I Lay Dying) – powieść, pol. wyd. 1968
 1931 These 13 – tom opowiadań
 1931  (Sanctuary) – powieść, pol. wyd. 1957
 1932  (Light in August) – powieść, pol. wyd. 1959
 1934 Doctor Martino and Other Stories – tom opowiadań
 1935 Punkt zwrotny (Pylon) – powieść, pol. wyd. 1967
 1936 Absalomie, Absalomie (Absalom, Absalom!) – powieść, pol. wyd. 1959
 1938  (The Unvanquished) – powieść, pol. wyd. 1961
 1939 Dzikie palmy (The Wild Palms • If I Forget Thee Jerusalem) – powieść, pol. wyd. 1958
 1940  (The Hamlet) – powieść, pol. wyd. 1964
 1942  (Go Down, Moses) – powieść, pol. wyd. 1966
 1946 The Portable Faulkner – zbiór opowiadań
 1948 Intruz (Intruder in the Dust) – powieść, pol. wyd. 1961
 1949 Gambit (Knight’s Gambit) – powieść, pol. wyd. 1963
 1950 Opowiadania (Collected Stories of William Faulkner) – zbiór opowiadań, pol. wyd. 1958
 1951  (Requiem for a Nun) – powieść, pol. wyd. 1980 (wystawiana od 1962 na polskich scenach w adaptacji Alberta Camusa)
 1954 Przypowieść (A Fable) – powieść, pol. wyd. 1968
 1955 Wielki las (Big Woods: The Hunting Stories) – tom opowiadań, pol. wyd. 1962
 1957 Miasto (The Town) – powieść, pol. wyd. 1966
 1958 Three Famous Short Novels – opowiadania będące, każde z osobna, fragmentami wcześniej wydanych powieści
 1959 Rezydencja (The Mansion) – powieść, pol. wyd. 1967
 1962 Koniokrady (The Reivers) – powieść, pol. wyd. 1966
 1963 Czerwone liście – zbiór opowiadań
 1973 Flags in the Dust (Flags in the Dust to pierwsza, choć nieopublikowana w oryginalnej formie za jego życia, powieść Faulknera której akcja ma miejsce w Yoknapatawpha County. Wydana w drastycznie skróconej formie jako Sartoris w 1929)

Opowiadania (wybór) 
 1925 Kłamca (The Liar)
 1925 Yo Ho i dwie butelki rumu (Yo Ho and Two Bottles of Rum)
 1930 Róża dla Emilii (A Rose for Emily)
 1930 Honor (Honor)
 1930 Czerwone liście (Red Leaves)
 1931 Ad Astra (Ad Astra)
 1931 Tamto wieczorne słońce (That Evening Sun)
 1931 Rozwód w Neapolu (Divorce in Naples)
 1931 Mistral (Mistral)
 1934 Pennsylvania Station (Pennsylvania Station) 
 1935 Wujek Willy (Uncle Willy) 
 1942 Dwóch żołnierzy (Two Soldiers)
 1954 Mississippi (Mississippi) 
 1955 Poranny wyścig (Race at Morning)

Tomiki poetyckie 
 1921 Vision in Spring
 1924 The Marble Faun
 1932 This Earth, a Poem
 1933 A Green Bough

Scenariusze 
Pisarz wziął udział w pisaniu scenariuszy filmów Howarda Hawksa Wielki sen oraz Mieć i nie mieć.

Nagrody 
William Faulkner otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za 1949, którą odebrał rok później. Dostał też 
Legion of Honor w Nowym Orleanie. W 1951 zdobył National Book Award za The Collected Stories of William Faulkner. W 1955 otrzymał Nagrodę Pulitzera i kolejną National Book Award za powieść A Fable. W 1963 pośmiertnie otrzymał jeszcze raz Nagrodę Pulitzera. Jan Lechoń poświęcił amerykańskiemu pisarzowi, którego podziwiał i spotkał osobiście liryk Wiersz do Williama Faulknera spotkanego w Hotelu Waldorf-Astoria.

Przekłady 
Na język polski utwory Williama Faulknera tłumaczyli, między innymi: Zofia Kierszys, Jędrzej Polak, Maria Skibniewska, Maciej Słomczyński, Anna Przedpełska-Trzeciakowska, Kalina Wojciechowska, Ewa Życieńska, Piotr Tarczyński.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
  
  

Amerykańscy nobliści
Amerykańscy poeci XX wieku
Amerykańscy prozaicy XX wieku
Nobliści – literatura
Zdobywcy Nagrody Pulitzera
Urodzeni w 1897
Zmarli w 1962