1889



Wydarzenia w Polsce 

 18 kwietnia – odsłonięto pomnik Aleksandra II w Częstochowie.
 9 maja – działając w imieniu Władysława Zamoyskiego, krakowski adwokat Józef Retinger kupił na licytacji wieś Zakopane i część Tatr.
 24 maja – w Kurierze Codziennym ukazał się ostatni odcinek powieści Lalka Bolesława Prusa.
 30 lipca – otwarcie linii kolejowej Lwów-Czerniowce (dł. 266,66 km), należącej do Austriackich Kolei Państwowych.
 22 września – odsłonięto pomnik Wilhelma I w Poznaniu.
 30 grudnia – Antoni Franciszek Audziewicz został mianowany na biskupa Wilna.

 Pierwszy w Polsce zjazd chirurgów.
 W Szczecinie zakończono budowę Zentralhallen.

Wydarzenia na świecie 

 1 stycznia – całkowite zaćmienie Słońca obserwowane w Kalifornii i Nevadzie.
 3 stycznia – Friedrich Nietzsche na ulicy w Turynie doznał załamania nerwowego po bezskutecznej próbie obrony konia okładanego batem przez woźnicę.
 10 stycznia – Francja ustanowiła protektorat nad Wybrzeżem Kości Słoniowej.
 16 stycznia – w Cloncurry (Queensland) odnotowano najwyższą temperaturę w historii Australii (+53,3 °C).
 19 stycznia – zwodowano brytyjski transatlantyk SS „Teutonic”.
 30 stycznia – w zameczku myśliwskim w Mayerling popełnili samobójstwa następca austriackiego tronu arcyksiążę Rudolf i jego kochanka, baronessa Maria Vetsera.
 7 lutego – w San Francisco założono Towarzystwo Astronomiczne Pacyfiku (ASP).
 8 lutego – francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę Emma.
 11 lutego – w Japonii uchwalono konstytucję wprowadzającą system imperialny.
 4 marca – Benjamin Harrison został 23. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
 8 marca – José Mariano Jiménez Wald został premierem Peru.
 9 marca:
 bitwa wojsk etiopskich z mahdystami pod Metemmą.
 Menelik II został cesarzem Etiopii.
 15 marca – W port Apia na Samoa uderzył cyklon tropikalny, który zniszczył lub poważnie uszkodził 6 (w tym 4 bezpowrotnie) z 7 kotwiczących tam okrętów, należących do marynarek wojennych Niemiec, USA i Wielkiej Brytanii oraz co najmniej 6 niewielkich statków. Straty wśród załóg okrętów wyniosły ponad 140 osób, z załóg innych statków zginęło nie mniej niż 200 marynarzy. Nieznane są straty wśród mieszkańców i skala zniszczeń na wyspach.
 17 marca – trwający od 15 marca cyklon na Samoa spowodował śmierć ponad 340 marynarzy i rybaków oraz nieznaną liczbę mieszkańców wyspy.
 23 marca – indyjski reformator religijny Mirza Gulam Ahmad zapoczątkował islamski ruch, znany jako Ahmadijja.
 31 marca – ukończenie budowy wieży Eiffla w Paryżu (otwarcie 6 maja).
 1 kwietnia – założenie japońskiego miasta Kurume.
 3 kwietnia – wszedł do służby amerykański transatlantyk SS „City of Paris”.
 4 kwietnia – Pedro Alejandrino del Solar został po raz trzeci premierem Peru.
 11 kwietnia – Lascăr Catargiu został po raz trzeci premierem Rumunii.
 21 kwietnia – w mediolańskiej La Scali odbyła się premiera opery Edgar Giacoma Pucciniego.
 22 kwietnia – założono Oklahoma City.
 23 kwietnia – powstała Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (SAP).
 2 maja – Menelik II podpisał traktat etiopsko-włoski w Uccialli.
 6 maja – w Paryżu rozpoczęła się wystawa światowa, otwarto dla publiczności wieżę Eiffla.
 14 maja – w Paryżu odbyła się prapremiera opery Esclarmonde Jules’a Masseneta.
 23 maja – Preston North End F.C. piłkarskim mistrzem Anglii (1. sezon rozgrywek).
 29 maja – francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę (284) Amalia.
 30 maja – Niemka Christine Hardt opatentowała nowoczesną wersję biustonosza. W Niemczech rozpoczęto masową produkcję tej części bielizny w 1912 roku.
 31 maja – ponad 2 tys. osób zginęło w Johnstown w stanie Pensylwania w wyniku powodzi wywołanej przerwaniem zapory.
 6 czerwca – założono klub piłkarski Viktoria Berlin.
 12 czerwca – 80 osób zginęło, a 260 zostało rannych w zderzeniu pociągów w Armagh (obecnie Irlandia Północna).
 7 lipca – William Robert Brooks odkrył kometę 16P/Brooks.
 8 lipca – ukazał się pierwszy numer „Wall Street Journal”.
 11 lipca – założono miasto Tijuana w Meksyku.
 14 lipca – w Paryżu została utworzona II Międzynarodówka.
 3 sierpnia – powstanie Mahdiego w Sudanie: zwycięstwo wojsk brytyjsko-egipskich w bitwie pod Toski.
 23 września – założenie firmy Nintendo w Japonii.
 24 września – biskupi kościołów starokatolickich podpisali tzw. Deklarację Utrechcką.
 2 października – początek I konferencji państw latynoamerykańskich w Waszyngtonie. Jej rezultatem było powołanie Międzynarodowej Unii Republik Amerykańskich.
 5 października – niemiecki kartograf pochodzący z Lipska, prof. Hans Meyer wraz ze swoim przewodnikiem, Austriakiem Ludwikiem Purtschellerem stanęli na szczycie Kilimandżaro (5895 m n.p.m.).
 6 października:
 w Paryżu otwarto kabaret Moulin Rouge.
 Thomas Edison przeprowadził w swym laboratorium w West Orange pierwszą projekcję filmu.
 2 listopada – USA: Dakota Północna i Południowa jako 39. i 40. stan dołączyły do Unii.
 8 listopada – USA: Montana jako 41. stan dołączyła do Unii.
 11 listopada – USA: Waszyngton jako 42. stan dołączyła do Unii.
 14 listopada – dziennikarka amerykańska Nellie Bly, zainspirowana powieścią Juliusza Verne’a, rozpoczęła podróż dookoła świata w mniej niż 80 dni (wyprawa trwała 72 dni, 6 godz. 11 min.).
 15 listopada – major Deodoro da Fonseca przeprowadził zamach stanu w Brazylii. Koniec Cesarstwa Brazylii, proklamowanie republiki.
 23 listopada – San Francisco: w Palais Royale Saloon zainstalowano pierwszą szafę grającą.
 10 grudnia – George Stafford Parker opatentował swoje pierwsze wieczne pióro.
 12 grudnia – ustanowiono flagę Szwajcarii.
 23 grudnia – założono klub piłkarski Recreativo de Huelva, najstarszy obecnie klub hiszpański.

 Opracowano Konstytucję Meiji (jap. Dai-Nippon Teikoku Kenpō) – pierwszą ustawę zasadniczą w Azji.
 Redaktorem naczelnym amerykańskiej gazety „New York Herald” został James Gordon Bennett Jr. – dziennikarz, wydawca i wielki entuzjasta motoryzacji i sportu samochodowego.
 Frederick Abel wynalazł kordyt.
 Początek jednej z pierwszych wielkich epidemii grypy.

Urodzili się 
 1 stycznia – Tadeusz Jarecki, polski dyrygent i kompozytor (zm. 1955)
 3 stycznia:
 Jan Chrzciciel Faubel Cano, hiszpański działacz Akcji Katolickiej, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 Kazimierz Vetulani, polski inżynier, teoretyk budownictwa (zm. 1941)
 8 stycznia - Julian Leszczyński-Leński, polski publicysta, działacz komunistyczny (zm. 1937)
 10 stycznia – Nazaria Ignacia March Mesa, założycielka Sióstr Misjonarek Krzyżowych Kościoła, święta katolicka (zm. 1943)
 22 stycznia:
 Mamert Stankiewicz, polski marynarz, kapitan żeglugi wielkiej, znany jako Znaczy Kapitan (zm. 1939)
 Henry Folland, brytyjski konstruktor lotniczy, założyciel firmy Folland Aircraft (zm. 1954)
 Antonio Todde, włoski superstulatek (zm. 2002)
 28 stycznia – Leon Moszczeński, polski komandor, lekarz (zm. 1940)
 1 lutego – Tadeusz Piskor, polski generał, dowódca Armii „Lublin” w kampanii wrześniowej (zm. 1951)
 2 lutego - Helena Hołówko, polska lekarz pediatra (zm. 1983)
 5 lutego – Teresa od Matki Boskiego Pasterza Chambó y Palés, hiszpańska karmelitanka miłosierdzia, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 7 lutego – Harry Nyquist, amerykański inżynier elektryk, naukowiec, wynalazca pochodzenia szwedzkiego (zm. 1976)
 8 lutego – Zofia Kernowa (Zofia Zawiszanka), polska prozaiczka i publicystka, działaczka niepodległościowa (zm. 1971)
 9 lutego – Alberto Gori, włoski duchowny katolicki, łaciński patriarcha Jerozolimy (zm. 1970)
 12 lutego – Andronik (Łukasz), rosyjski duchowny i święty prawosławny (zm. 1974)
 13 lutego – Leontine Sagan, austriacka reżyserka filmowa (zm. 1974)
 16 lutego – Carl-Oscar Girsén, fiński żeglarz, olimpijczyk (zm. 1930)
 19 lutego – Gaudentius Orfali ofm, palestyński biblista katolicki, archeolog, franciszkanin (zm. 1926)
 14 lutego – Maciej Bernard, działacz komunistyczny (zm. 1961)
 20 lutego – Bernhard Lund, norweski żeglarz, olimpijczyk (zm. 1968)
 6 marca – Leonard Olivera Buera, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
 8 marca – Stefan Nehmé, libański maronita, zakonnik, błogosławiony katolicki (zm. 1938)
 12 marca:
 Wacław Niżyński, rosyjski tancerz, choreograf pochodzenia polskiego (zm. 1950)
 Artur Rapaport, polski filolog klasyczny, pedagog pochodzenia żydowskiego (zm. 1937)
 Marta Rzewuska-Frankowska, polska antropolog, nauczycielka (zm. 1954)
 19 marca – Sarah Millin, południowoafrykańska pisarka, publicystka (zm. 1968)
 21 marca – Aleksandr Wiertinski, rosyjski pieśniarz, kompozytor, poeta i aktor (zm. 1957)
 24 marca - Alexia Bryn, norweska łyżwiarka figurowa (zm. 1983)
 28 marca – William Howard Livens, brytyjski kapitan, inżynier wojskowy (zm. 1964)
 3 kwietnia – Marian Januszajtis-Żegota, inżynier rolnik, generał dywizji Wojska Polskiego (zm. 1973)
 5 kwietnia – Tadeusz Świerz, polski leśnik, taternik, narciarz (zm. 1949)
 7 kwietnia – Gabriela Mistral, chilijska poetka, pierwsza pochodząca z Ameryki łacińskiej osoba uhonorowana Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury (zm. 1957)
 12 kwietnia – Stefania Feill – polska artystka malarka, jedna z pierwszych studentek Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (zm. 1958)
 14 kwietnia:
 Walery Goetel, polski geolog, ekolog i paleontolog, profesor, działacz społeczny (zm. 1972)
 Arnold Joseph Toynbee, brytyjski historiozof (zm. 1975)
 15 kwietnia:
 Bolesław Mirgałowski, pułkownik Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1983)
 Kalman Szapiro, cadyk, rabin Piaseczna, ostatni rabin getta warszawskiego (zm. 1943)
 16 kwietnia – Charlie Chaplin, angielski aktor, reżyser i producent filmowy (zm. 1977)
 20 kwietnia:
 Adolf Hitler, przywódca III Rzeszy, ideolog nazizmu (zm. 1945)
 Paul Karrer, szwajcarski chemik organik (zm. 1971)
 Petro Szekeryk-Donykiw, ukraiński działacz społeczny i polityczny (zm. 1940)
 24 kwietnia – Lubow Popowa, rosyjska artystka awangardowa (zm. 1924)
 26 kwietnia – Ludwig Wittgenstein, filozof (zm. 1951)
 28 kwietnia:
 António de Oliveira Salazar, portugalski polityk i ekonomista, premier Portugalii (zm. 1970)
 Jan Piotrowski, polski publicysta, dziennikarz (zm. 1947)
 7 maja – Finn Schiander, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1967)
 10 maja – Jan Smoła, polski polityk, poseł na Sejm RP (zm. 1945)
 15 maja – Tadeusz Zwisłocki, polski inżynier chemik (zm. 1929)
 16 maja – Johan Faye, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1974)
 17 maja – Marcel Moyse, francuski flecista (zm. 1984)
 25 maja:
 Karol Jonscher (młodszy), polski lekarz pediatra, profesor Uniwersytetu Poznańskiego (zm. 1955)
 Bronisław Komorowski, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1940)
 Igor Sikorski, konstruktor lotniczy pochodzenia rosyjskiego (zm. 1972)
 28 maja – Tadeusz Żuliński, komendant POW (zm. 1915)
 10 czerwca – Władysław Sikorski, podpułkownik Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1977)
 14 czerwca – Cornelis van Staveren, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1982)
 15 czerwca – Hans Piesch, austriacki polityk i samorządowiec (zm. 1966)
 18 czerwca – Camilla Ravera, włoska polityk komunistyczna, działaczka na rzecz praw kobiet (zm. 1988)
 21 czerwca – Tadeusz Jan Kowalski, polski orientalista (zm. 1948)
 23 czerwca – Anna Achmatowa, rosyjska poetka (zm. 1966)
 28 czerwca – Wincenty Vilar David, hiszpański inżynier, działacz społeczny, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1937)
 5 lipca – Jean Cocteau, francuski poeta, dramaturg, reżyser filmowy (zm. 1963)
 7 lipca - Anna Steimarová, czeska aktorka i śpiewaczka (zm. 1962)
 9 lipca – Nils Thomas, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1979)
 18 lipca – Sewerian Baranyk, duchowny greckokatolicki, bazylianin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1941)
 2 sierpnia – Stefan Engielman, polski działacz komunistyczny (zm. 1966)
 3 sierpnia – Dominik Dratwa, polski pedagog, polityk, poseł na Sejm RP (zm. 1941)
 9 sierpnia – Vera Cahalan Bushfield, amerykańska polityk, senator ze stanu Dakota Południowa (zm. 1976)
 10 sierpnia – Zofia Kossak, polska powieściopisarka (zm. 1968)
 13 sierpnia – James Lee Peters, amerykański ornitolog (zm. 1952)
 27 sierpnia – Roman Górecki, generał brygady Wojska Polskiego, bankowiec (zm. 1946)
 29 sierpnia – Jan Sroczyński, major artylerii Wojska Polskiego (zm. 1935)
 8 września – Robert A. Taft, amerykański polityk, senator ze stanu Ohio (zm. 1953)
 14 września – Maria Capovilla, ekwadorska superstulatka (zm. 2006)
 16 września:
 Mercédès Jellinek, córka austriackiego pioniera motoryzacji, której imię noszą samochody koncernu Mercedes-Benz (zm. 1929)
 Michał Korczewski, polski botanik, biochemik, fitofizjolog (zm. 1954)
 23 września – Walter Lippmann, amerykański publicysta i socjolog (zm. 1974)
 24 września – Stanisław Steczyński, podporucznik Legionów Polskich (zm. 1916)
 26 września – Martin Heidegger, niemiecki filozof (zm. 1976)
 2 października – Ingolf Rød, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1963)
 6 października:
 Maria Dąbrowska, polska pisarka (zm. 1965)
 Jan Pohoski, polski inżynier architekt, samorządowiec, wiceprezydent Warszawy (zm. 1940)
 15 października – Bernhard Karlgren, szwedzki sinolog i lingwista, pionier sinologii porównawczej (zm. 1978)
 1 listopada – Józef Maria Peris Polo, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
 6 listopada - Aleksandra Artiuchina, radziecka polityk, działaczka związkowa (zm. 1969)
 9 listopada – Jan Szczodrowski, polski polityk, prezydent Zawiercia, prezydent Częstochowy (zm. 1962)
 14 listopada – Jawaharlal Nehru (hindi: जवाहरलाल नेहरू), indyjski polityk (zm. 1964)
 15 listopada – Manuel II, król Portugalii (zm. 1932)
 16 listopada - Anna Kéthly, węgierska polityk, minister (zm. 1976)
 17 listopada – Marian Grzegorzewski, polski działacz komunistyczny (zm. 1959)
 20 listopada – Edwin Hubble, amerykański astronom (zm. 1953)
 26 listopada – Olaf Ørvig, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1939)
 27 listopada – Jan Weyssenhoff, polski fizyk, działacz sportowy Cracovii, Wisły Kraków i PZPN (zm. 1972)
 28 listopada – Antoni Bogusławski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1956)
 30 listopada – Edgar Douglas Adrian, angielski fizjolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1977)
 1 grudnia – Henryk Sáiz Aparicio, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
 4 grudnia – Jan Dębski, polski polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1976)
 5 grudnia - Bożena Stelmachowska, polska etnograf (zm. 1956) 
 6 grudnia – Ludwika Nitschowa, polska rzeźbiarka, autorka Syrenki nad Wisłą (zm. 1989)
 7 grudnia: 
 Bolesław Liszkowski, polski działacz społeczny, prezydent Lublina (zm. 1978) 
 Bernard Goldstein, polski polityk żydowskiego pochodzenia, pisarz i jeden z liderów lewicowej, żydowskiej partii Bund (zm. 1959)
 9 grudnia – Hannes Kolehmainen, fiński lekkoatleta (zm. 1966)
 15 grudnia – Stefan Steblecki, kapitan piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1926)
 19 grudnia:
 Jan Humpola, polski ksiądz katolicki, kapelan przyboczny Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, dziekan Wojska Polskiego, działacz społeczny, taternik i alpinista (zm. 1958)
 Franciszek Rosłaniec, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1942)
 20 grudnia – Alicja Halicka, polska malarka (zm. 1974)
 21 grudnia – Charles Gaulthier, francuski żeglarz, olimpijczyk (zm. 1952)
 25 grudnia – Octave Garnier, francuski anarchista (zm. 1912)
 26 grudnia – Jan Dembowski, polski biolog, prezes Polskiej Akademii Nauk, marszałek Sejmu (zm. 1963)
 29 grudnia – Dawid Uribe Velasco, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1927)

 data dzienna nieznana: 
 Iłarion Tarnawski, ukraiński działacz społeczny i polityczny (zm. 1940)
 Józef Gąsienica Wawrytko, przewodnik tatrzański i ratownik górski (zm. 1971)
 Tibold Kregczy, węgierski taternik (zm. 1959)
 Kurt Nickisch, niemiecki asesor górniczy (zm. 1967)

Zmarli

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 28 lutego
 Ostatki: 5 marca
 Popielec: 6 marca
 Niedziela Palmowa: 14 kwietnia
 Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 14 kwietnia
 Wielki Czwartek: 18 kwietnia
 Wielki Piątek: 19 kwietnia
 Wielka Sobota: 20 kwietnia
 Wielkanoc: 21 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 22 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 30 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 9 czerwca
 Boże Ciało: 20 czerwca

Zobacz też 

 1889 w filmie
 1889 w literaturze
 1889 w muzyce
 1889 w sztuce

1889