alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Erbium

Erbium is een scheikundig element met symbool Er en atoomnummer 68. Het is een zilverwit lanthanide.

Ontdekking 
Erbium is in 1843 ontdekt door de Zweedse chemicus Carl Gustaf Mosander tijdens het onderzoeken van mineralen. Hij noemde het naar Ytterby, waar het voor het eerst werd gevonden. In 1934 werd zuiver metallische erbium geïsoleerd door erbiumchloride te reduceren met kaliumdamp.

Toepassingen 
Erbium wordt veelal toegepast als fotografisch filter en de veerkrachtige eigenschap maakt het een bruikbaar additief in legeringen. Erbium wordt ook veel gebruikt in fotonica, omdat de band gap overeenkomt met de golflengte waarbij glasvezel de hoogste transmissie heeft. Andere toepassingen zijn:
 Verstevigingsmiddel in vezels.
 In nucleaire installaties wordt erbium vanwege zijn neutronenabsorberende vermogen als neutronenvanger gebruikt.
 In de glasindustrie wordt erbiumoxide, dat een roze kleur heeft, gebruikt voor het kleuren van glas. Dit glas wordt vaak gebruikt voor zonnebrillen en goedkope juwelen.

Opmerkelijke eigenschappen 
Erbium is een vrij zacht en buigzaam metaal met een heldere metallieke glans dat bij standaard temperatuur en druk minder snel wordt aangetast in de lucht dan veel andere lanthaniden. In zichtbaar licht, ultraviolet en nabij infrarood vertoont erbium een karakteristiek spectrum. De meeste zouten van erbium hebben een roze kleur.

Verschijning 
In de natuur komt erbium niet voor als vrij element, maar het komt voor in meerdere mineralen waarin ook andere lanthaniden worden aangetroffen zoals gadoliniet, monaziet en bastnäsiet. De belangrijkste commerciële bronnen van erbium zijn de mineralen xenotiem en euxeniet.

Isotopen 

In de natuur komen zes stabiele erbiumisotopen voor waarvan 166Er ongeveer een derde uitmaakt. 23 radioactieve isotopen zijn bekend waarvan 169Er met een halveringstijd van 9,4 dagen het meest stabiel is.

Toxicologie en veiligheid 
Over de eventueel schadelijke gevolgen van erbium is nog weinig bekend. Het is te verwachten dat het vergelijkbaar is met andere lanthaniden. Erbium in poedervorm is brandbaar.

Externe link 
 

 
Elementenlijst
Thulium

Thulium is een scheikundig element met symbool Tm en atoomnummer 69. Het is een zilverwit lanthanide.

Ontdekking 
In 1879 is thulium ontdekt door de Zweedse chemicus Per Teodor Cleve tijdens het bestuderen van onzuiverheden in lanthanideoxiden. Eén voor één verwijderde hij alle bekende bestanddelen uit erbiumoxide, waarbij uiteindelijk twee onbekende substanties overbleven. De ene was een bruinkleurig oxide van het gelijktijdig door Marc Delafontaine ontdekte holmium, de andere was een groen oxide van een toen nog niet eerder ontdekt element dat hij thulium noemde.

De naam thulium is afkomstig van Thule, de oude Romeinse naam voor een mythisch land in het verre noorden, vermoedelijk Scandinavië of mogelijk IJsland.

Toepassingen 
Thulium kan worden gebruikt om lasers te maken, maar door de hoge kosten van dit metaal zijn de toepassingsmogelijkheden gering. Enkele andere zeldzame toepassingen zijn:
 Na een bombardement met neutronen kan thulium worden gebruikt als bron van röntgenstraling.
 Er zijn aanwijzingen dat thulium kan worden gebruikt in magnetische keramische materialen.
Het instabiele 171Tm kan in de toekomst mogelijk als beperkt inzetbare energiebron worden gebruikt.

Opmerkelijke eigenschappen 
Van alle lanthaniden komt thulium op aarde het minst voor. Het is een buigzaam en helder glanzend metaal, dat redelijk corrosiebestendig is tegen lucht.

Verschijning 
In zeer lage concentraties (ongeveer 0,007%) wordt thulium aangetroffen in mineralen waarin ook veel andere lanthaniden voorkomen, zoals monaziet. Met behulp van ionenwisselaars kan thulium hieruit worden geïsoleerd. Een andere methode is door reductie met calcium.

Isotopen 

In de natuur komt er één stabiele thulium isotoop voor. Er zijn 31 radioactieve thulium isotopen bekend, waarvan het meest stabiele isotoop 171Tm is met een halveringstijd van 1,92 jaar. De overige isotopen hebben halveringstijden van minder dan 64 uur.

Toxicologie en veiligheid 
Over de toxische eigenschappen van thulium is weinig bekend, daarom moet het met grote zorgvuldigheid worden behandeld. Van poedervormig thulium is bekend dat het brand- en explosiegevaar kan opleveren.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Ytterbium

Ytterbium is een scheikundig element met symbool Yb en atoomnummer 70. Het is een zilverwit lanthanide.

Ontdekking 
Ytterbium is door de ontdekker Jean Charles Galissard de Marignac in 1878 vernoemd naar het plaatsje Ytterby bij Stockholm in Zweden waar het erts vandaan kwam waarin een aantal van de lanthaniden ontdekt is. In 1908 slaagde Georges Urbain erin om wat Marignac in 1878 als ytterbia had betiteld te scheiden in wat nu bekendstaat als lutetium en ytterbium. Von Welsbach werkte omstreeks dezelfde tijd aan het probleem en noemde de elementen aldebaranium en cassiopeium, maar later werden deze namen verworpen.

Hoewel ytterbium de eerste ontdekte lanthanide is, werd het pas in 1953 voor het eerst geïsoleerd.

Toepassingen 
Ytterbium wordt onder andere toegepast in optische elementen, bijvoorbeeld in glasvezelversterkers, fosforen en lasers. Het vindt ook toepassing in de katalyse en de metallurgie.

Opmerkelijke eigenschappen 
Het metaal is zacht en niet al te bestendig aan de lucht, het lost op in verdunde zuren en reageert langzaam met water. Het ondergaat een faseovergang bij 798 °C naar een lichaamsgecentreerde kubische structuur. Het is een metaal maar onder hoge druk gedraagt het zich als een halfgeleider.

Ytterbiumchemie wordt zoals de meeste lanthanidechemie beheerst door de neiging drie elektronen af te staan en een Yb3+-ion te vormen. Echter doordat de configuratie van dit ion 4f13 is, ontbreekt er maar één elektron aan de 4f-schil. De tweewaardige toestand Yb2+ met een volle 4f14-configuratie komt daardoor ook voor.

Verschijning 
Zoals alle andere lanthaniden komt ytterbium alleen in gebonden toestand voor in sommige mineralen. De belangrijkste commerciële bron is monaziet, dat ongeveer 0,03% ytterbium bevat.

Isotopen 

In de natuur komen zeven stabiele ytterbiumisotopen voor, waarvan 174Yb met een relatieve aanwezigheid van 31,8% het meest. Er zijn 22 radio-isotopen bekend. De stabielste daarvan is 169Yb met een halveringstijd van 32,026 dagen.

Toxicologie en veiligheid 
Er is vrij weinig bekend over de toxicologie van ytterbium. Hoewel de eerste studies daarnaar niet wijzen op ernstige schadelijkheid, dient het metaal zorgvuldig te worden behandeld. Van sommige ytterbiumverbindingen is bekend dat ze huid- en oogirritaties kunnen veroorzaken. Ytterbium in poedervorm is brandgevaarlijk en kan explosief zijn.

Externe link 
 
 Encyclopedia of Geochemistry - Ytterbium

 
Elementenlijst
Lutetium

Lutetium is een scheikundig element met symbool Lu en atoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide.

Ontdekking 
Onafhankelijk van elkaar is lutetium in 1907 ontdekt door Georges Urbain en Carl Auer von Welsbach. Beide troffen het element als verontreiniging aan in het mineraal ytterbia, waarvan eerder vermoed werd dat het volledig uit ytterbiumverbindingen bestond. Aangezien Urbain het isolatieproces als eerste beschreef, wordt deze Franse chemicus gezien als de ontdekker van lutetium. Zelf noemde hij het element neoytterbium, maar dat werd in 1949 veranderd in lutetium. Welsbach stelde de namen cassiopeium en aldebaranium voor, maar deze namen werden afgewezen. Toch wordt in vooral Duitse literatuur de naam Cassiopeium (Cp) nog regelmatig gebruikt.

De naam lutetium is afgeleid van de Latijnse naam voor Parijs, Lutetia.

Toepassingen 
Lutetium kan bereid worden uit lutetium(III)chloride en metallisch calcium. Het isoleren van lutetium is echter een kostbaar proces en het wordt daarom slechts zeer sporadisch gebruikt voor industriële toepassingen:
 Als katalysator in de olieraffinage.
 Voor alkylerisatie, polymerisatie en hydrogenatie.
Daarnaast kan lutetium worden gebruikt voor legeringen en medicijnen, zoals lutetium-octreotaat.

Opmerkelijke eigenschappen 
Lutetium is de zwaarste en hardste lanthanide en wordt niet aangetast door zuurstof uit de lucht.

Als laatste element van de lanthanidereeks heeft lutetium een volle f-schil: 4f14 en nog drie elektronen in 6s25d1. Het gedraagt zich daarom als een overgangsmetaal uit de scandiumgroep en vormt vrijwel uitsluitend driewaardig positieve Lu3+-ionen. Doordat de f-schil vol is zijn deze ionen niet magnetisch en hebben zij geen optische overgangen in het zichtbare gebied.

Voorkomen 
Bijna alle lanthanidebevattende mineralen bevatten lutetium, maar altijd in uiterst lage concentraties. De commercieel aantrekkelijkste bron is het mineraal monaziet dat ongeveer 0,0001% lutetium bevat

Bereiding 
Het isoleren van zuiver lutetium is een lastig en kostbaar proces. Lutetium wordt eerst van andere lanthaniden gescheiden door middel van een ionenwisselaar. Vervolgens wordt watervrij lutetiumchloride of -fluoride gereduceerd met een alkali- of aardalkalimetaal, zoals calcium:
2LuCl3 + 3Ca -> 2Lu + 3CaCl2

Isotopen 

In de natuur is 175Lu de enige stabiele lutetiumisotoop. In totaal zijn er 33 radioactieve isotopen bekend waarvan 176Lu als gevolg van de lange halveringstijd op aarde nog voorkomt. 174Lu en 173Lu hebben een halveringstijd van respectievelijk 3,31 en 1,37 jaar. Alle andere radio-isotopen hebben halveringstijden van minder dan enkele dagen.

Toxicologie en veiligheid 
Over de toxicologische eigenschappen van lutetium is weinig bekend en lutetium zou daarom zorgvuldig moeten worden behandeld. Van poedervormig lutetium is bekend dat het brandbaar is en explosiegevaar kan opleveren.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Tantaal

Tantaal of tantalium is een scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal.

Ontdekking 
Tantaal is in 1802 in Zweden ontdekt door Anders Gustaf Ekeberg en in 1820 voor het eerst geïsoleerd door Jöns Jacob Berzelius. Veel scheikundigen in die tijd dachten dat tantaal een isotoop van niobium was, maar in 1866 werd door Jean Charles de Marignac aangetoond dat de zuren van tantaal- en niobium verschillende verbindingen waren.

In het begin van de 20e eeuw werd redelijk zuiver tantaal verkregen door Werner von Bolton, die dit gebruikte als gloeidraad in lampen. Later werd dat vervangen door wolfraam.

De naam tantalium is afkomstig van het Griekse Tantalos, een mythisch personage.

Toepassingen 
In poedervorm wordt tantaal veelvuldig gebruikt bij de productie van elektronische componenten, vooral solid-state condensatoren. 

Andere toepassingen van tantalium zijn:
 In legeringen waarvoor een hoog smeltpunt belangrijk is.
 Als grondstof bij de productie van hoogwaardige gereedschappen, vliegtuigmotoren, kernreactoren en raketonderdelen.
 De goede buigzaamheid maakt tantaal geschikt voor het trekken van draden, waar andere metalen zoals aluminium opgedampt kunnen worden.
 Tantaaloxide wordt vanwege de hoge brekingsindex gebruikt voor lenzen.
 Voor condensatoren met een hoge capaciteit bij gering gewicht, bijvoorbeeld in mobiele telefoons.
 In de chemische industrie als verwarmingskaarsen, thermokoppelbeschermbuis. Het wordt vooral toegepast bij de aanwezigheid van chloride-ionen bij hogere temperaturen.

Omdat zuiver tantaal niet reageert met lichaamsvloeistoffen, wordt het soms gebruikt voor implantaten.

Opmerkelijke eigenschappen 
Tantaal is een zeer buigzaam, hard en zwaar metaal dat eenvoudig te bewerken is. Het is zeer resistent tegen zuren en andere corroderende chemicaliën. Bij temperaturen onder de 150 °C wordt het alleen aangetast door geconcentreerde waterstoffluorideoplossingen en zwaveltrioxide. Het hoge smeltpunt wordt alleen overtroffen door wolfraam, renium en koolstof.

Verschijning 
In de natuur komt tantaal voor in de mineralen tantaliet en euxeniet die voornamelijk worden aangetroffen in Australië, Brazilië, Canada, de Democratische Republiek Congo, Mozambique, Nigeria, Portugal en Thailand. Tantaliet komt vaak voor in combinatie met columbiet.

De isolatie van tantaal is een gecompliceerd proces omdat het bijzonder moeilijk te scheiden is van niobium. De meest toegepaste technieken zijn elektrolyse van gesmolten kaliumfluorotantalaat en reductie door natrium. Tantaal is ook een bijproduct van de tinwinning.

Isotopen 

In de natuur komen er twee tantaalisotopen voor: het stabiele 181Ta en het radioactieve 180mTa.

Toxicologie en veiligheid 
Metallisch tantaal wordt niet aangetast door lichaamsstoffen en is daardoor onschadelijk. Tantaliumverbindingen komen zelden voor, maar moeten wel als bijzonder giftig worden beschouwd en van sommige verbindingen is aangetoond dat zij kanker kunnen veroorzaken.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Renium

Renium (vóór 1954 geschreven als rhenium) is een scheikundig element met symbool Re en atoomnummer 75. Het is een grijswit overgangsmetaal.

Ontdekking 
In 1925 is het element renium ontdekt door de Duitse scheikundigen Walter Noddack, Ida Noddack en Otto Berg toen zij de mineralen columbiet, gadoliniet en molybdeniet onderzochten met een spectrofotometer. De aangetroffen hoeveelheden renium waren echter gering.

De naam renium is afgeleid van de Latijnse naam voor de rivier de Rijn: Rhenus.

Toepassingen 
Katalysatoren bestaande uit platina en renium worden voornamelijk gebruikt om benzine met een hoog octaangetal te produceren zonder dat giftige loodverbindingen toegevoegd hoeven te worden. Andere toepassingen van renium zijn:
 Legeringen bestand tegen hoge temperaturen zoals gebruikt in straalmotoren.
 Gloeidraad in massaspectrometers.
 Toevoeging aan wolfraam- en molybdeenlegeringen om ze beter bestand te maken tegen hoge temperaturen.
 Thermokoppels
In de fotografie wordt renium soms gebruikt in flitsers.

Opmerkelijke eigenschappen 
Renium is een glanzend grijswit elastisch metaal met een hoog smeltpunt (alleen wolfraam en koolstof hebben een hoger smeltpunt). Het heeft een hoge dichtheid en komt in een heel scala aan oxidatietoestanden voor waarvan -1, +2, +4, +6 en +7 het meest voorkomen. Renium is zeer corrosiebestendig.

Verschijning 
In de natuur komt renium niet in ongebonden toestand voor. Reniumverbindingen worden wijdverspreid in de aardkorst aangetroffen, maar de concentraties zijn erg laag, in de orde van 0,001 ppm. Commercieel wordt renium voornamelijk verkregen als bijproduct van de winning van molybdeen: als molybdeniet wordt geoxideerd ("geroost") om het zwavel te verwijderen, komt tegelijkertijd het renium vrij als renium(VII)oxide.
Door ammoniumperrenaat bij hoge temperatuur te reduceren met waterstof wordt metallisch renium verkregen.

Isotopen 

In de natuur voorkomend renium is een mengsel van het stabiele 185Re en het (zeer licht) radioactieve 187Re met een halveringstijd van ruim 43,5 miljard jaar. Daarnaast zijn er ongeveer 25 andere instabiele isotopen bekend met veel kortere halveringstijden.

Toxicologie en veiligheid 
Er is weinig bekend over de toxiciteit van renium. Bij contact met de huid kan het irritaties veroorzaken en het spijsverteringskanaal beschadigen.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Osmium

Osmium is een scheikundig element met symbool Os en atoomnummer 76. Het is een blauwgrijs overgangsmetaal.

Ontdekking 
Osmium is in 1803 ontdekt door Smithson Tennant in Londen. Het metaal bleef samen met iridium achter als zwart residu na het oplossen van platinaerts in koningswater.

De naam osmium is afgeleid van het Griekse osmè (οσμη), dat kan worden vertaald als stank. Hierbij wordt duidelijk verwezen naar osmium(VIII)oxide, dat zelfs bij lage temperaturen een enorme stank verspreidt. Osmiumpoeder oxideert reeds bij kamertemperatuur.

Toepassingen 
Bij aanwezigheid van zuurstof gaat zuiver osmium over in het uiterst giftige en stinkende osmium(VIII)oxide. Daarom wordt osmium vrijwel nooit in zuivere vorm gebruikt. In legeringen wordt osmium echter wel regelmatig gebruikt bij toepassingen waar slijtvastheid belangrijk is. Andere toepassingen zijn:
 De tip van ballpointpennen
 Naald van platenspelers
 Elektrische contacten
 Voorbehandeling van preparaten voor elektronenmicroscopie
 Osmium(VIII)oxide wordt soms gebruikt bij het detecteren van vingerafdrukken
 In de organische synthese wordt osmium(VIII)oxide als oxidator ingezet, onder andere bij de Sharpless-dihydroxylering.

Vanwege het extreem hoge smeltpunt van osmium werd het in het begin van de twintigste eeuw door Carl Auer von Welsbach gebruikt om draden te maken voor gloeilampen, maar het goedkopere en technisch betere wolfraam heeft deze toepassing overgenomen.

Opmerkelijke eigenschappen 
In metallische vorm is osmium een blauwgetint, breekbaar en glanzend metaal met een zeer grote dichtheid. In poedervorm reageert het snel met zuurstof en vormt daarbij het giftige osmiumtetraoxide dat herkenbaar is aan de geur en een kookpunt heeft van 130 °C.

Veelal wordt osmium gezien als het element met de hoogste dichtheid, maar dat is afhankelijk van de gebruikte methode om de dichtheid te bepalen. Soms wordt iridium gezien als het element met de hoogste dichtheid. Van alle metalen uit de platinagroep heeft osmium het hoogste smeltpunt en de laagste dampdruk. De meest voorkomende oxidatietoestanden zijn +3 en +4, maar +1 en +8 worden ook wel aangetroffen.

Verschijning 
Osmium wordt onder andere aangetroffen in de natuur voorkomende legering iridiosmium; een legering van iridium en osmium die voorkomt in de Oeral en in Noord- en Zuid-Amerika. In Ontario in Canada wordt osmium aangetroffen in nikkelmijnen samen met andere metalen uit de platinagroep.

Isotopen 

In de natuur komen 7 osmiumisotopen voor waarvan er 5 stabiel zijn en 2 radioactief. Deze radioactieve isotopen hebben echter zulk extreem lange halveringstijden dat ze praktisch gezien ook als stabiel beschouwd kunnen worden.

Uit de verhouding van 187Os en 188Os kan de ouderdom van zowel aardse stenen als van meteorieten worden bepaald.

Toxicologie en veiligheid 
Metallische osmium is onschadelijk, maar omdat het zo eenvoudig met zuurstof reageert en daarbij het extreem giftige osmiumtetraoxide vormt, moet osmium als zeer schadelijk worden beschouwd. Zelfs bij zeer lage concentraties kan osmiumtetraoxide ernstige schade aanrichten in de longen, huid en ogen.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Iridium (element)

Iridium is een scheikundig element met symbool Ir en atoomnummer 77. Het is een zilverwit overgangsmetaal.

Ontdekking 
Iridium is in 1803 (gelijktijdig met osmium) ontdekt door de Engelse chemicus Smithson Tennant, toen het als residu achterbleef na het oplossen van platina-erts in koningswater. Tennant gaf het deze naam omdat er vele kleuren zichtbaar waren: Iris is de godin van de regenboog, Iridis betekent in het Latijn van Iris.

De meteoriet die zo'n 65 miljoen jaar geleden in Mexico insloeg en wellicht (mede) de Krijt-Paleogeen-massa-extinctie veroorzaakte, bevatte een hoge concentratie iridium. Restanten daarvan worden aangetroffen als een dun laagje in het sediment afgezet in die periode. Dit noemt men de iridiumanomalie.

Toepassingen 
Iridium wordt voornamelijk gebruikt in legeringen waar de hardheid van het materiaal belangrijk is. Andere toepassingen zijn:
 Molecuulstructuren in oled-displays.
 Smeltkroezen en andere apparaten die tegen hoge temperaturen bestand moeten zijn.
 Elektrische contacten zoals Pt/Ir-bougies.
 De punten van vulpennen en kompasnaalden.
 Van 1889 tot 1960 bestond de standaardmeter in Parijs uit een legering van 90% platina en 10% iridium.
 Vroeger werden bepaalde iridiumlegeringen soms gebruikt voor wapens en om porselein (zwart) te kleuren.
 Een radio-isotoop van iridium (iridium-192) wordt wel gebruikt voor de bestraling van tumoren bij brachytherapie. Daarnaast wordt iridium-192 gebruikt bij niet-destructief metaalonderzoek.

Opmerkelijke eigenschappen 
Iridium is lastig te bewerken omdat het zeer hard en breekbaar is. Het is een zilverwit metaal met een lichte gele glans. Van alle metalen is iridium het best bestand tegen corrosie door zuren (zelfs tegen koningswater). Met sommige gesmolten natriumzouten zoals natriumchloride (keukenzout) en natriumcyanide reageert iridium echter wel.

Iridium is na osmium het element met de hoogste dichtheid: 22,56 g/cm³.

Verschijning 
In de aardkorst wordt iridium in ongebonden toestand aangetroffen, vaak in combinatie met andere metalen uit de platinagroep. Daarnaast komt het voor in de natuurlijke legering iridiosmium. De kern van de aarde is rijk aan iridium en op sommige plaatsen komt het naar de oppervlakte. Het meeste commercieel gedolven iridium ontstaat als bijproduct van de koperwinning.
Dit metaal wordt vaak gevonden in meteorieten.

Isotopen 

Naast de twee stabiele iridiumisotopen 191Ir en 193Ir is er een groot aantal radioactieve isotopen bekend waarvan het meest stabiele 192Ir een halveringstijd van ruim 73 dagen heeft.

Toxicologie en veiligheid 
Metallisch iridium is onschadelijk en weinig reactief. De meeste iridiumverbindingen moeten als giftig worden beschouwd.

Externe link 
 

 
Elementenlijst
Thallium

Thallium is een scheikundig element met symbool Tl en atoomnummer 81. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal.

Ontdekking 
Thallium is in 1861 ontdekt door de Engelse wetenschapper Sir William Crookes tijdens het spectrofotometrisch onderzoeken van loodresiduen, die overbleven bij de productie van zwavelzuur. Een jaar later werd thallium door Crookes en Claude-Auguste Lamy onafhankelijk van elkaar geïsoleerd. 

Thallium betekent in het Grieks groene tak of scheut. Deze naam past het scheikundig element omdat het een zeer heldere groene spectrum emissielijn vertoont.

Toepassingen 
Het geur- en smaakloze thallium(I)sulfaat is in het verleden veel gebruikt als vergif tegen ratten en insecten. Sinds het einde van de 20e eeuw is het gebruik van thalliumverbindingen niet meer toegestaan als pesticide. Andere toepassingen zijn:
 Onder invloed van infrarood licht veranderen de elektrische geleidingseigenschappen van thallium(I)sulfide, wat het geschikt maakt voor gebruik in fotocellen.
 Kristallen van thallium(I)jodide en -bromide worden gebruikt in infrarode optische apparatuur.
 Met thallium(I)oxide kan glas worden gefabriceerd met een hoge brekingsindex.
 Gecombineerd met zwavel of seleen en arseen kan thallium worden gebruikt om glas te maken met een laag smeltpunt in de orde van 125 tot 150 °C.
Thallium wordt gebruikt voor supergeleiders bij hoge temperaturen.

Opmerkelijke eigenschappen 
Thallium is een zeer zacht en buigzaam metaal. Thallium heeft een metaalglans, maar onder invloed van de zuurstof uit de lucht verandert het snel in een grauw, blauwgrijs materiaal dat veel op lood lijkt.

Verschijning 
Thallium komt overvloedig in de aardkorst voor in een concentratie van ongeveer 0,7 ppm. Vaak wordt het aangetroffen samen met kaliummineralen waarvan het lastig is te scheiden en daardoor commercieel onaantrekkelijk is. De belangrijkste thalliumbronnen zijn sporen die worden aangetroffen in koper-, lood- en zinkertsen. Hierin komt thallium voor in de mineralen crooksiet, hutchinsoniet en lorandiet. In het residu dat overblijft bij de productie van zwavelzuur wordt ook thallium aangetroffen.

Isotopen 

203Tl en 205Tl zijn de enige stabiele thalliumisotopen. Daarnaast zijn er ongeveer 25 radioactieve isotopen bekend waarvan 204Tl met een halveringstijd van 3,78 jaar het stabielst is.

Toxicologie en veiligheid 
Thallium en thalliumverbindingen zijn uiterst giftig en moeten met grote zorgvuldigheid worden behandeld. Enkele effecten van thalliumvergiftiging zijn haaruitval en beschadiging van het zenuwstelsel. De toxiteit van thallium is te wijten aan de chemische gelijkenis van het thalliumion met het kaliumion. Daardoor wordt thallium snel opgenomen door het weefsel en verstoort het de effecten van de B-vitaminen.

Varia 
 Het element Thallium is vernoemd naar één der Muzen uit de Griekse mythologie: Thalia.
 Himalayazeezout kan een kleine hoeveelheid thallium bevatten. Het gehalte is over het algemeen echter dermate laag dat die voor mensen onschadelijk is.

Zie ook 
Thoriumreeks

Externe links 
 
 

 
Elementenlijst
Astaat

Astaat is een scheikundig element met symbool At en atoomnummer 85. Het is zo zeldzaam dat het niet bekend is hoe het eruitziet; daarnaast zouden hoeveelheden die groot genoeg zijn om met het blote oog waar te nemen meteen verdampen door de intense radioactiviteit. Theoretisch zou het een metalliek zilverkleurig metalloïde kunnen zijn. De soms gebruikte naam "astatium" is een onjuiste vertaling van "astatine".

Ontdekking 
Astaat komt van nature nauwelijks op aarde voor, de totale hoeveelheid in de aardkorst op enig moment bedraagt nog geen 30 gram. Dit wordt door alle bronnen van elkaar overgeschreven. Anderen schatten de totale hoeveelheid zelfs op veel minder dan een gram. Astaat ontstaat heel even als vervalproduct in uranium- en thoriumertsen in sommige vervalketens; deze isotopen vervallen echter zelf binnen enkele seconden weer tot andere elementen. Het is in 1940 voor het eerst gesynthetiseerd door Dale Corson, Kenneth Ross MacKenzie en Emilio Segrè aan de Universiteit van Californië - Berkeley tijdens het beschieten van bismutkernen met alfadeeltjes.

De naam is afgeleid van het Griekse άστατος (astatos), dat instabiel betekent. De halveringstijd van het stabielste astaatisotoop, astaat-210, bedraagt slechts 8,1 uur. Van astaat zijn geen reguliere industriële toepassingen bekend. Wel is de isotoop astaat-211 in principe bruikbaar voor radiotherapeutische behandeling van kanker.

Opmerkelijke eigenschappen 
Met massaspectrometrie is aangetoond dat astaat chemisch veel overeenkomsten vertoont met halogenen, vooral met jodium, hetgeen ook volgt uit de positie van het element in het periodiek systeem, onder het element jodium. Fysisch vertoont astaat echter meer overeenkomsten met metalloïden, zoals veel zware elementen. Berekend is dat een pentavalente koolstofverbinding zou kunnen bestaan als trigonale bipiramide in de vorm [At-C(CN)3-At]−.

Verschijning 
Astaat ontstaat uit het trage verval van zwaardere in de natuur voorkomende kernen zoals thorium en uranium, maar heeft zelf een relatief zeer korte halveringstijd. In de natuur komen zeer kleine hoeveelheden astaat-215, astaat-218 en astaat-219 voor die zich in evenwicht bevinden met uranium-233 en neptunium-239, als gevolg van de interactie van thorium en uranium met vrije neutronen.

Voor wetenschappelijke doeleinden wordt astaat geproduceerd door bismut te bombarderen met alfadeeltjes. Hieruit ontstaan isotopen met halveringstijden variërend van enkele nanoseconden tot maximaal 8,1 uur voor astaat-210.

Isotopen 

Isotopen komen voor tussen astaat-191 en astaat-223, behalve astaat-192.

Toxicologie en veiligheid 
Op het gebied van toxicologie is vrijwel niets bekend over astaat.

Chemische aspecten 
Ten gevolge van de radioactieve instabiliteit van astaat is de chemie ervan grotendeels onbekend. Verbindingen met waterstof, broom en jood zijn beschreven.

Externe link 
 

 
Elementenlijst
Francium

Francium, aangeduid met het symbool Fr, is het scheikundige element met atoomnummer 87. Het is een sterk radioactief alkalimetaal met een metalliek donkergrijze kleur. Francium komt voor op aarde, maar in bijzonder kleine hoeveelheden.

Ontdekking 
Francium is in 1939 ontdekt door de Franse fysica Marguerite Perey van het Curie-instituut in Parijs. Zij ontdekte het element tijdens het bestuderen van de radioactieve vervalproducten van actinium.
Het element is genoemd naar het land waarin het ontdekt is.

Tijdens de jaren 1970 is er bij CERN onder leiding van Sylvain Lieberman onderzoek verricht naar de atoomstructuur van francium. Voor de productie van voldoende onderzoeksmateriaal is gebruikgemaakt van de isotopenscheider ISOLDE. Dit onderzoek heeft geresulteerd in kaarten met energieniveaus en gedetailleerde informatie over de structuren van enkele franciumisotopen.

Toepassingen 
Tot op heden zijn er weinig industriële toepassingen van francium bekend. Soms wordt het bij radiologisch onderzoek in combinatie met radium gebruikt als neutronenbron.

Opmerkelijke eigenschappen 
Francium is het zwaarste van de alkalimetalen. Doordat de levensduur van francium bijzonder kort is, komt het op aarde nauwelijks voor en zijn er weinig eigenschappen van bekend. Het kan gesynthetiseerd worden door thorium te bombarderen met protonen. Chemisch gezien vertoont francium de meeste overeenkomsten met cesium.

Verschijning 
Francium ontstaat in de aardkorst uit het alfaverval van actinium. Aangezien dat een zeer traag proces is en franciumisotopen een zeer korte levensduur hebben, is de totale hoeveelheid francium op aarde altijd zeer klein en wordt geschat op 25 tot 30 gram. Het wordt alleen aangetroffen in uraniummineralen.

Isotopen 

Er zijn 33 franciumisotopen bekend, die allemaal instabiel zijn. Het langstlevende en tevens enige natuurlijk voorkomende isotoop is 223Fr en heeft een halveringstijd van 22 minuten.

Toxicologie en veiligheid 
Over de mogelijk schadelijke gevolgen van francium is niets bekend, echter, omdat de andere alkalimetalen heftig reageren met water, wordt aangenomen dat ook francium dit zal doen.

Externe links 

 

 
Elementenlijst
Actinium

Actinium is een scheikundig element met symbool Ac en atoomnummer 89. Het is een zilverkleurig actinide.

Ontdekking 
Actinium is in 1899 ontdekt door de Franse chemicus André-Louis Debierne toen hij het element scheidde van het mineraal uraniniet. Onafhankelijk van Debierne ontdekte Friedrich Otto Giesel in 1902 actinium op vergelijkbare wijze.

De naam actinium is afgeleid van Oudgrieks ἀκτίς (aktis), dat vertaald kan worden als straal of straling.

Toepassingen 
Actinium is uiterst radioactief en is daardoor zeer bruikbaar als neutronenbron. In de medische wetenschap wordt actinium soms gebruikt om 213Bi te produceren, dat wordt toegepast in de radio-immunotherapie. Verder zijn er weinig industriële toepassingen van actinium.

Opmerkelijke eigenschappen 
Actinium is een zilverkleurig metalliek metaal dat dusdanig radioactief is, dat het in het donker een blauwe gloed uitstraalt.

Verschijning 
Van actinium wordt op Aarde alleen het isotoop 227Ac als sporenelement in een concentratie van ongeveer 10 ppm aangetroffen in uraniumerts. Metallisch actinium kan worden verkregen door actiniumfluoride bij een temperatuur van ongeveer 1200 °C te reduceren met lithium. Voor commercieel gebruik wordt actinium echter meestal geproduceerd door 226Ra in een kernreactor te bombarderen met neutronen.

Isotopen 

227Ac is met een halveringstijd van ruim 21 jaar het enige in de natuur voorkomende radioactieve actinium isotoop en ontstaat uit het verval van zwaardere kernen. Daarnaast zijn er 26 isotopen bekend die alleen op kunstmatige basis geproduceerd kunnen worden.

Toxicologie en veiligheid 
227Ac is uiterst radioactief. De uitgezonden straling kan grote schade aanrichten in het DNA en kan daardoor kanker, onvruchtbaarheid, aantasting van immuunsystemen en groeistoornissen veroorzaken.

Zie ook 
Thoriumreeks

Externe links 

 
 

 
Elementenlijst
Protactinium

Protactinium is een scheikundig element met symbool Pa en atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide.

Ontdekking 
Tijdens het bestuderen van de vervalreeks van uranium-238 ontdekten Kasimir Fajans en Otto Göhring in 1913 het kortlevende isotoop 234mPa (halveringstijd van 1,17 minuut) en noemden dat brevium (afgeleid van brevis, Latijn voor "kort").
Het stabielere isotoop 231Pa werd in 1917-1918 ontdekt door Lise Meitner en Otto Hahn; zij stelden de naam protactinium voor in hun artikel The Mother Substance of Actinium: a New Radioactive Element of Long Half-life uit 1918, omdat ze konden aantonen dat actinium een vervalproduct is van het radioactieve protactinium, en proto actinium "voor actinium" betekent. Gelijktijdig werd dezelfde ontdekking gedaan door de Britse wetenschappers Frederick Soddy, John Cranston en Alexander Fleck.

In 1927 lukte het Aristid von Grosse om 2 mg Pa2O5 te produceren. Zeven jaar later isoleerde hij hieruit protactinium door het oxide te vervangen door jodide en het vervolgens in hoog vacuüm over een verhit element te leiden: 2PaI5 → 2Pa + 5I2.

In 1949 werd de naam protactinium definitief aangenomen door de IUPAC en werden Hahn en Meitner als de ontdekkers aangewezen.

In 1961 was de United Kingdom Atomic Energy Authority in staat om 125 gram 99,9% zuivere protactinium te produceren uit 60 ton afvalmateriaal in een uit 12 stappen bestaand proces. In totaal kostte dat 500 000 dollar en gedurende vele jaren was het de enige bron van protactinium. Voor onderzoeksdoeleinden werd het verkocht tegen 2800 dollar per gram.

Toepassingen 
Door de schaarste, hoge radioactiviteit en giftigheid zijn er geen industriële toepassingen voor protactinium. Op kleine schaal wordt het toegepast bij fundamenteel onderzoek.

Opmerkelijke eigenschappen 
Protactinium is een actinide met een metallieke glans en is redelijk stabiel aan de lucht. Bij temperaturen onder 1,4 kelvin vertoont het supergeleidende eigenschappen.

Verschijning 
In het mineraal uraniniet (pekblende) wordt protactinium in een concentratie van ongeveer 0,1 ppm aangetroffen. Sommige uranietbronnen in Congo bevatten hogere concentraties, tot 3 ppm.

Isotopen 

Van protactinium zijn 29 radio-isotopen bekend. Met een halveringstijd van 32 760 jaar is 231Pa het stabielst. Andere isotopen met redelijk lange halveringstijden zijn 233Pa (bijna 27 dagen) en 230Pa (17,4 dagen). De overige isotopen zijn veel instabieler.

233Pa vervalt in het splijtbare 233U waardoor deze isotoop als basis kan dienen om energie uit kernsplijting op te wekken. 233Pa kan verkregen worden door het verval (halfwaardetijd 22 min) van 233Th.

Toxicologie en veiligheid 
Protactinium is zowel giftig als ook hoog radioactief. Het dient op dezelfde wijze te worden behandeld als plutonium.

Zie ook 
 Uraniumreeks

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Neptunium

Neptunium is een scheikundig element met symbool Np en atoomnummer 93. Het is een zilverkleurig metalliek actinide.

Ontdekking 
Neptunium is in 1940 ontdekt door Edwin McMillan en Philip Abelson in het isotopenlaboratorium van de Universiteit van Californië - Berkeley. Door uraniumkernen te bombarderen met neutronen ontstond uiteindelijk neptunium-239. Het was het eerste transurane element dat gesynthetiseerd werd.

Het element werd neptunium genoemd naar de planeet Neptunus, omdat deze planeet de eerstvolgende op Uranus is, waarnaar het element uranium genoemd werd.

Reactieschema 
^238_92U +  ^1_0n ->  ^239_92U

Toepassingen 
Het aantal industriële toepassingen van neptunium is beperkt. In neutronendetectieapparatuur kan neptunium worden gebruikt. In het kader van het programma voor ontwikkeling van massavernietigingswapens van de Verenigde Staten, hebben onderzoekers van Berkeley University in september 2002 voor het eerst een kritieke massa neptunium geproduceerd.

Opmerkelijke eigenschappen 
Neptunium is een vrij reactief metaal en kan voorkomen in ten minste drie kristalstructuren. Bij temperaturen onder 280 °C komt neptunium voor in de orthogonale alfavorm. Tussen 280 en 577 °C gaat dat over in de tetragonale betavorm. Bij hogere temperaturen komt alleen de kubische gammavorm voor.

Verschijning 
In de natuur kan neptunium voorkomen als gevolg van transmutatiereacties in uraniumerts. De belangrijkste bron is echter de plutoniumproductie waarbij neptunium een bijproduct is.

Isotopen 

Van neptunium zijn 19 radio-isotopen bekend, waarvan neptunium-237 met een halveringstijd van 2,14 miljoen jaar het stabielst is. 236Np en 235Np hebben een halveringstijd van respectievelijk 154 duizend jaar en 396,1 dagen. De overige isotopen hebben halveringstijden van minder dan 4,5 dag.

Toxicologie en veiligheid 
In 1984 heeft onderzoek door Duitse wetenschappers aangetoond dat neptunium-239 kan inkapselen in botten waar het na verloop van tijd vervalt tot plutonium-239. De gevolgen hiervan kunnen onder andere botkanker zijn.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Transuraan
Americium

Americium is een scheikundig element met als symbool Am en atoomnummer 95. Het is een zilverwit actinide.

Ontdekking 
Americium is voor het eerst gesynthetiseerd in 1944 door Glenn Seaborg, Leon O. Morgan, Ralph James en Albert Ghiorso in het Argonne National Laboratory. Zij waren in staat om 241Am te produceren door plutonium in een kernreactor te bombarderen met neutronen.

De naam "americium" is afgeleid van het continent Amerika, waar het element ontdekt is, naar analogie met europium.

Toepassingen 
Americium is redelijk eenvoudig in grote hoeveelheden te produceren en wordt daarom relatief vaak voor industriële en huishoudelijke toepassingen gebruikt.
 In rookdetectors wordt 241Am (in de vorm van americiumdioxide) toegepast als bron van ioniserende straling voor een ionisatiekamer.
 Americiumisotopen worden of werden gebruikt als bronnen van gammastraling voor medisch en industrieel gebruik. Zo vindt americium in de glasindustrie toepassing bij het nauwkeurig bepalen van de glasdikte.

Opmerkelijke eigenschappen 
In zuivere vorm heeft americium een zilverkleurige glans die bij kamertemperatuur en droge atmosfeer langzaam verandert in een bruine oxidelaag. De alfa-emissie van americium is ongeveer driemaal zo krachtig als van radium. Daarnaast zendt americium krachtige gammastraling uit.

Het element kan een aantal oxidatietoestanden aannemen. In de eerste plaats is er +3-toestand zoals die gebruikelijk is voor de lanthaniden, en een lagere +2 evenals bij europium, maar hogere valenties (+4, +5 en +6) komen ook voor doordat de 5f-elektronen van de actiniden in tegenstelling tot de 4f van de lanthaniden zich niet als een binnenschil gedragen.

Verschijning 
Op aarde komt americium niet in de natuur voor. Het wordt geproduceerd in kernreactors.

Isotopen 

Er zijn 18 radioactieve americiumisotopen bekend. 243Am is met een halfwaardetijd van 7370 jaar het stabielst. 241Am heeft een halfwaardetijd van 432 jaar. De overige isotopen hebben halfwaardetijden van minder dan 51 uur.

Toxicologie en veiligheid 
In de biologie speelt americium geen rol. De krachtige straling is in staat genetische schade aan te richten, hetgeen tot kanker kan leiden.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Transuraan
Curium

Curium is een scheikundig element met symbool Cm en atoomnummer 96. Het is een zilverkleurig actinide.

Ontdekking 
In 1944 is curium voor het eerst geproduceerd door Glenn Seaborg, Ralph James en Albert Ghiorso aan de Universiteit van Californië - Berkeley en geïdentificeerd door onderzoekers van het Argonne National Laboratory in Chicago. Door plutonium in een cyclotron te bombarderen met α deeltjes ontstond 242Cm. Drie jaar later lukte het Louis Werner en Isadore Perlman om een aantoonbare hoeveelheid curiumhydroxide te produceren. In 1951 werd curium voor het eerst in zuiver elementaire vorm geproduceerd.

Curium is genoemd naar Marie Curie uit respect voor het werk dat zij had verricht op het gebied van radioactiviteit.

Toepassingen 
Curium is slechts in beperkte mate beschikbaar en wordt daarom vrijwel uitsluitend voor wetenschappelijke doeleinden gebruikt. Er bestaan vermoedens dat curium kan worden gebruikt als thermo-elektrische bron. Curium is ook toegepast als α bron voor de Alpha Proton X-Ray Spectrometer die naar de planeet Mars is gestuurd.

Opmerkelijke eigenschappen 
Sommige curiumisotopen (zoals 248Cm) zijn tot op heden slechts in orden van milligrammen geproduceerd. Van andere isotopen (bijvoorbeeld 242Cm en 244Cm) zijn grotere hoeveelheden geproduceerd en zodoende kan er onderzoek worden verricht naar de eigenschappen van dit element. Verscheidene verbindingen van curium zijn bekend en beschreven, zoals curium(III)oxide en curium(III)chloride. Chemisch gezien vertoont curium veel overeenkomsten met gadolinium, maar de kristalstructuur is complexer.

Verschijning 
In uiterst kleine hoeveelheden wordt curium aangetroffen in uraniumerts als gevolg van natuurlijk verval. Deze hoeveelheden zijn commercieel gezien niet interessant. Voor wetenschappelijke en industriële toepassingen wordt curium geproduceerd door plutonium te bombarderen met neutronen.

Isotopen 

Er zijn 19 radioactieve curiumisotopen bekend. Met een halveringstijd van zo'n 16 miljoen jaar is 247Cm het stabielst.

Toxicologie en veiligheid 
Aangezien curium niet in noemenswaardige hoeveelheden in de biosfeer wordt aangetroffen, zijn de risico's nihil. In nucleaire onderzoekslaboratoria waar curium wel voorkomt dient het met grote zorgvuldigheid te worden behandeld, omdat curium zich in botstructuren kan ophopen waarna het als gevolg van de radioactiviteit rode bloedcellen kan vernietigen.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Transuraan
Berkelium

Berkelium is een scheikundig element met symbool Bk en atoomnummer 97. Het is een grijs of zilverwit actinide.

Ontdekking 
Berkelium is voor het eerst gesynthetiseerd in 1949 door Glenn Seaborg, Albert Ghiorso, Stanley Thompson en Kenneth Street aan de Universiteit van Californië - Berkeley. Hierbij maakten zij gebruik van een cyclotron om americium-241 te bombarderen met neutronen.

De naam berkelium is afgeleid van de naam van de universiteit waar het element voor het eerst is gesynthetiseerd.

Toepassingen 
Het radioactieve berkelium wordt slechts in zeer kleine hoeveelheden geproduceerd voor wetenschappelijk onderzoek. Industriële toepassingen komen niet voor.

Eigenschappen 
Hoewel berkelium nog nooit is geïsoleerd, is er al voldoende materiaal geproduceerd om onderzoek te kunnen doen naar enkele eigenschappen. Met redelijke zekerheid is aan te nemen dat het een metaal is dat vrij eenvoudig oxideert aan de lucht en oplost in verdunde minerale zuren.

Röntgendiffractietechnieken hebben bijgedragen aan de identificatie van enkele berkeliumverbindingen zoals oxiden, het fluoride en het oxychloride. In de biologie speelt berkelium geen rol.

Verschijning 
In de natuur komt berkelium op aarde niet voor. Het wordt op kunstmatige wijze geproduceerd.

Isotopen 

Er zijn 19 radio-isotopen bekend, waarvan 247Bk met een halveringstijd van 1380 jaar het stabielst is. 248Bk en 249Bk hebben een halveringstijd van respectievelijk ruim 9 jaar en 320 dagen. De overige isotopen hebben halveringstijden van minder dan 5 dagen.

Toxicologie en veiligheid 
Over de toxicologie van berkelium is zeer weinig bekend.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Transuraan
Californium

Californium is een scheikundig element met symbool Cf en atoomnummer 98. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig actinide.

Ontdekking 
Californium is voor het eerst gesynthetiseerd door Stanley Thompson, Kenneth Street, Albert Ghiorso en Glenn Seaborg aan de Universiteit van Californië - Berkeley in 1950. Het was het zesde transurane element dat werd ontdekt. Zij bombardeerden curium-242 met alfadeeltjes in een cyclotron, waarbij de isotoop californium-245 ontstond.

De naam californium is afgeleid van de University of California, waar het element voor het eerst ontdekt is.

Toepassingen 
Omdat californium slechts in minuscule hoeveelheden beschikbaar is, wordt het alleen gebruikt voor zeer specialistische toepassingen. Folies van californium-252 worden bij radiologisch onderzoek gebruikt als bron van neutronen en bij het detecteren van goud en zilver. Het is het zwaarste element dat praktische toepassingen heeft.

Opmerkelijke eigenschappen 
Hoewel er door gebrek aan materiaal weinig onderzoek naar de eigenschappen van californium kan worden verricht, zijn er toch enige gegevens van bekend. Californium-252 (halveringstijd 2,6 jaar) vervalt voor ca. 3% door spontane splijting, waarbij neutronenstraling ontstaat. Eén microgram kan 170 miljoen neutronen per minuut uitzenden. Tot op heden is californium nog niet in zuiver metallische vorm waargenomen. Het enige ion dat stabiel is in waterige oplossing is californium(III) dat onder andere wordt aangetroffen in californium(III)oxide (Cf2O3), californium(III)chloride (CfCl3) en californiumoxychloride (CfOCl).

Verschijning 
Op aarde komt californium niet in de vrije natuur voor. Het kan worden gesynthetiseerd in kernreactors door lichtere kernen zoals curium te bombarderen met neutronen. Astronomisch onderzoek heeft uitgewezen dat californium wel voorkomt in restanten van supernova's.

Isotopen 

Er zijn negentien radio-isotopen van californium bekend. De stabielste isotoop is californium-251 met een halveringstijd van bijna 900 jaar. Andere relatief langlevende isotopen zijn californium-249 en -250 met halveringstijden van respectievelijk 351 en dertien jaar. Alle andere isotopen hebben halveringstijden van minder dan 2,7 jaar.

Toxicologie en veiligheid 
Doordat californium van nature niet voorkomt in de biosfeer, zijn de eventuele risico's groot. Alle belangrijke isotopen van californium zijn alfastralers. Op plaatsen waar wel met californium wordt gewerkt, dient uiterst zorgvuldig met het materiaal te worden omgegaan vanwege de extreme radioactiviteit, die vooral bij inname ook in de kleinste hoeveelheden zeer gevaarlijk is. In californium komen relatief veel spontane splijtingen voor, en de daarbij ontstane neutronenstraling is erg doordringend en kan in andere materialen radioactiviteit induceren.

Externe links 

 

 
Elementenlijst
Transuraan
Einsteinium

Einsteinium is een scheikundig element met symbool Es en atoomnummer 99. Het is een glanzend, zilverwit actinide. In zuivere vorm is het een sterk radioactief, zwaar metaal.

Ontdekking 
In 1952 is einsteinium voor het eerst geïdentificeerd door Albert Ghiorso van de Universiteit van Californië - Berkeley en G.R. Choppin van het Los Alamos National Laboratory. Beide teams deden onderzoek naar puin dat was achtergebleven na de eerste test met waterstofbommen (Operation Ivy). Zij ontdekten de isotoop 253Es die was ontstaan uit de fusie van een uraniumkern met 15 neutronen. Vanwege de Koude Oorlog werden de bevindingen geheimgehouden tot 1955.

In 1961 was er voldoende einsteinium geproduceerd voor verder onderzoek. 253Es werd onder andere gebruikt om mendelevium te produceren. Later werd in de hoge-fluxreactor in Tennessee ook einsteinium geproduceerd uit plutonium.

Einsteinium is genoemd naar Albert Einstein.

Toepassingen 
Van einsteinium zijn geen toepassingen bekend, behalve, zoals gezegd, als tussenstadium bij de productie van mendelevium.

Opmerkelijke eigenschappen 
Onderzoek heeft aangetoond dat einsteinium de eigenschappen heeft die typerend zijn voor een zwaar drievalent actinide.

Verschijning 
Op aarde komt einsteinium van nature niet voor. Het kan in kernreactoren op kunstmatige wijze worden geproduceerd.

Isotopen 

Er zijn 17 einsteiniumisotopen bekend. 252Es is daarvan met een halveringstijd van 471,7 dagen het stabielst. Andere relatief langlevende isotopen zijn 254Es en 255Es met halveringstijden van respectievelijk 275,7 en 39,8 dagen. De overige isotopen hebben halveringstijden van minder dan 40 uur.

Toxicologie en veiligheid 
Over de toxicologie van einsteinium is niets bekend.

Externe links 
 

 
Elementenlijst
Transuraan
Albert Einstein