Luis Buñuel

Luis Buñuel Portolés (ur. 22 lutego 1900 w Calandzie, zm. 29 lipca 1983 w Meksyku) – hiszpańsko-meksykański reżyser filmowy i scenarzysta. Jedna z najwybitniejszych osobowości światowego kina.

Życiorys 
Studiował filozofię na uniwersytecie w Madrycie. Podczas studiów przyjaźnił się z Salvadorem Dalím i Federico Garcią Lorcą.

Debiutował w 1928 roku, realizując wraz z Salvadorem Dalím film Pies andaluzyjski. Większość filmów zrealizował we Francji i Meksyku.

Na początku kariery związał się z grupą surrealistów w Paryżu, co wywarło duży wpływ na jego twórczość. Większość jego filmów miała liczne odniesienia zawierające elementy surrealizmu. Pierwsze dwa filmy tworzył razem z Salvadorem Dalím, po czym ich drogi rozeszły się. Odbył potem krótki staż w Hollywood na zaproszenie jednej z wytwórni.

W czasie wojny domowej w Hiszpanii był po stronie republikanów. Po upadku republiki emigrował do USA. Tam przez pewien czas imał się różnych zajęć (m.in. pracował w Muzeum Sztuki Nowoczesnej), ale i pracował przy dubbingu i produkcji filmów dokumentalnych. Jego kariera artystyczna uległa wyraźnemu zahamowaniu. Po wojnie osiedlił się w Meksyku, gdzie po pewnym czasie na nowo rozpoczął kręcenie filmów.

W tym okresie tworzył głównie dzieła typowo komercyjne, jednak od czasu do czasu powstawały filmy nawiązujące do dawnych fascynacji reżysera. Do ważniejszych filmów tego okresu można zaliczyć Zapomniani, Wniebowstąpienie, Brutal, Zbrodnicze życie Archibalda de la Cruz, Nazarin, Viridiana, Anioł zagłady, Dziennik panny służącej, Szymon Pustelnik.

W 1967 we Francji powstał film Piękność dnia, po którym Buñuel tworzył już wyłącznie w Europie. Wtedy też powstały jego najważniejsze filmy, które uważane są powszechnie za arcydzieła.

Zasiadał w jury konkursu głównego na 7. MFF w Cannes (1954).

W 1982 wydał wspomnienia pt. Moje ostatnie tchnienie.

Filmografia 
 Pies andaluzyjski (Un Chien Andalou), 1928
 Złoty wiek (L'Age d'Or), 1930
 Ziemia Hurdów (Las Hurdes: Tierra Sin Pan), 1933
 Hiszpania pod bronią. Madryt 36", 1937
 El Vaticano de Pio XII, 1940
 Gran Casino (Gran Casino, En el viejo Tampico), 1947
 Wielki lekkoduch (El Gran Calavera), 1949
 Zapomniani (Los olvidados), 1950
 Susana, 1951
 Kobieta bez miłości (Una mujer sin amor), 1951
 Córa oszustwa (La hija del engaño), 1951
 Wniebowstąpienie (Subida al cielo), 1952
 Brutal (El bruto), 1952
 On (Él), 1952
 Marzenia jeżdżą tramwajem (La ilusión viaja en tranvía), 1953
 Przygody Robinsona Crusoe (The Adventures of Robinson Crusoe), 1954
 Rzeka i śmierć (El río y la muerte), 1954
 Otchłanie namiętności (Abismos de pasión, Cumbres Borrascosas), 1954
 Zbrodnicze życie Archibalda de la Cruz (Ensayo de un crimen), 1955
 Jutrzenka (Cela s'appelle l'aurore), 1955
 Śmierć w ogrodzie (La mort en ce jardin), 1956
 Nazarin, 1958
 Gorączka w El Pao (La fièvre monte à El Pao), 1959
 Dziewczyna z wyspy (La joven), 1960
 Viridiana, 1961
 Anioł zagłady (El ángel exterminador), 1962
 Dziennik panny służącej (Le journal d'une femme de chambre), 1964
 Szymon Pustelnik (Simón del desierto), 1965
 Piękność dnia (Belle de jour), 1967
 Droga mleczna (La Voie Lactée), 1969
 Tristana, 1970
 Dyskretny urok burżuazji (Le charme discret de la bourgeoisie), 1972
 Widmo wolności (Le fantôme de la liberté), 1974
 Mroczny przedmiot pożądania (Cet obscur objet du désir), 1977

Nagrody 
 Nagroda BAFTA 1974: Najlepszy scenariusz za Dyskretny urok burżuazji
 Nagroda na MFF w Cannes
 1951: Złota Palma – najlepszy reżyser za Zapomniani
 1959: Nagroda Międzynarodowa – najlepszy film za Nazarin
 1961: Złota Palma – najlepszy film za Viridiana
 Nagroda na MFF w Berlinie 1969: Nagroda Interfilm za Droga mleczna
 Nagroda na MFF w Wenecji
 1965: Nagroda FIPRESCI i Nagroda Specjalna Jury za Szymon Pustelnik
 1967: Złoty Lew i Nagroda im. Pasinettiego za Piękność dnia

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

 

Hiszpańscy reżyserzy filmowi
Hiszpańscy scenarzyści
Laureaci Złotej Palmy dla najlepszego reżysera
Surrealiści
Urodzeni w 1900
Zmarli w 1983