alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Paramagnetisme

Paramagnetisme is een vorm van magnetisme waarbij in de afwezigheid van een uitwendig  veld geen spontane magnetisatie optreedt, hoewel het materiaal wel ongepaarde spins bevat. Een goed voorbeeld is de stof zuurstofgas, O2.

Deze ongepaarde spins zijn kleine magneetjes ter grootte van een enkel atoom. In een paramagneet zijn deze spins niet geordend en hun willekeurige oriëntatie zorgt ervoor dat de totale magnetisatie nul is. Indien blootgesteld aan een uitwendig veld treedt echter gedeeltelijke ordening op en wordt er een magnetisatie geïnduceerd. Dit zorgt ervoor dat een paramagneet een aantrekkende kracht van het uitwendige veld ondervindt. Dit is in tegenstelling met diamagnetisme, waar juist afstoting plaatsvindt.

Bij hogere temperaturen wordt dit effect steeds geringer omdat de temperatuurbeweging de ordening tegenwerkt. De aantrekkingskracht is evenredig met de veldgradiënt van het uitwendige veld en de evenredigheidsconstante wordt de magnetische susceptibiliteit  χ ("ontvankelijkheid") genoemd. De aantrekkingskracht kan gemeten worden door het materiaal in een weegschaal te leggen en dan in een veldgradiënt van bekende grootte te hangen. Meestal wordt een dergelijke meting gedaan als functie van de temperatuur. Wanneer het materiaal een pure paramagneet is, is de grafiek van 1/χ tegen de absolute temperatuur een rechte lijn door de oorsprong. Uit de helling kan de grootte van de individuele atomaire spins afgeleid worden.

Het hogetemperatuurgedrag van ferro-, ferri- en antiferromagneten (boven de Curie- of Néeltemperatuur) leidt ook tot een rechte lijn, maar deze gaat niet door de oorsprong, ten gevolge van de koppeling van de spins in deze materialen.
Deze koppeling vindt plaats door het gehele materiaal heen. Indien er alleen koppeling plaatsvindt in afzonderlijke clusters ontstaat er superparamagnetisme, daarbij gaat de rechte lijn door de oorsprong, maar de helling verraadt een "atomaire" spin die veel te groot is voor een enkel atoom.

De meeste metalen vertonen een bijzondere vorm van paramagnetisme: Pauliparamagnetisme. In deze materialen is er in principe een zeer groot aantal ongepaarde spins, maar ten gevolge van de elektronische bandstructuur is slechts een klein aantal daarvan beschikbaar voor het inductieproces, namelijk die elektronen die in energie niet veel van het Fermi-niveau verschillen. Dit leidt tot een danig verzwakte vorm van paramagnetisch gedrag. In sommige gevallen is het zo zwak dat het diamagnetisme van alle overige elektronen overweegt. Een goed voorbeeld daarvan is het metaal goud.

Magnetisme
Daniel Swarovski

Daniel Swarovski (1862-1956) was een Oostenrijks opticus die in 1895 te Wattens nabij de stad Schwaz in Tirol (23 km oostelijk van Innsbruck) het bedrijf Swarovski (optische elementen en slijpmiddelen) heeft opgericht.

Zijn onderzoeksafdeling was op zoek naar glas met een hoge brekingsindex voor toepassing in de optiek en onderzocht daartoe glazen met hoog gehalte aan zware metalen zoals lood en zilver. Voorwerpen van dit Swarovski-kristal bleken als relatiegeschenk zeer in trek en daaruit was de gedachte geboren om siervoorwerpen te gaan vervaardigen. Dit idee bleek bijzonder succesvol. Swarovski-kristal veroverde in snel tempo de gehele wereld en deze tak van het bedrijf overvleugelde spoedig de vervaardiging van optiek- en slijpmiddelen.

Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de firma Swarovski werd in 1995 in Wattens als toeristische trekpleister het museum "Kristallwelten" geopend.

Zie ook
 Swarovski

Externe links
 Officiële website van Swarovski
 Swarovski Crystallized Magazine

Oostenrijks natuurkundige
Hofleverancier
Grijskopalbatros

De grijskopalbatros (Thalassarche chrysostoma). Het is een bedreigde zeevogelsoort die broedt op afgelegen eilanden in het Sub-Antarctisch gebied.

Kenmerken 
De vogel is 70 tot 85 cm lang en heeft een spanwijdte van 180 tot 220 cm. Deze albatros heeft een duidelijke grijze kopkap, rond het oog het donkerst grijs. De ondervleugels hebben een vrij brede zwarte band van voren en een wat dunnere over de achterrand. De snavel is zwart met heldergele randen op zowel de onder- als de bovensnavel en met een oranjerode punt.

Verspreiding en leefgebied 
Deze albatros komt in het hele zeegebied rond de Zuidpool voor. De broedgebieden liggen op Zuid-Georgia (grootste kolonie), Diego Ramírezeilanden, Ildefonso-eilanden, Prins Edwardeiland,  Marioneiland, Crozeteilanden, Kerguelen, Campbelleiland en  Macquarie-eiland. Ze broeden op rotsige hellingen tussen grote graspollen. De vogels broeden gemiddeld om de twee jaar. Ze arriveren eind september tot begin oktober op de broedeilanden en leggen dan hun eieren die in december uitkomen. De jongen vliegen in april tot mei uit.

Deze albatros wordt in het hele zeegebied tussen ongeveer 35° en 65° zuiderbreedte waargenomen, waar ze foerageren op vis en inktvis.

Status 
De grootte van de populatie werd in 2017 door BirdLife International geschat op 250.000 individuen en de populatieaantallen nemen af. Tussen 2004 en 2015 nam de grootste kolonie op Zuid-Georgia met 43% in aantal af. Jaarlijks verliezen honderden albatrossen het leven door de langelijnvisserij en andere vormen van slecht geregelde of ronduit illegale zeevisserij in de zuidelijke oceanen. Om deze redenen staat deze soort als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Albatrossen
IUCN-status bedreigd
Fuutkoeten

De fuutkoeten (Heliornithidae) (ook wel watertrappers genoemd) zijn een kleine vogelfamilie die een aantal zwemvogels omvat die het midden lijken te houden tussen een fuut en een koet. Er zijn drie soorten, die in Afrika, Azië en Zuid-Amerika voorkomen. Gemeenschappelijke kenmerken zijn: een lange hals, korte poten met gelobde zwemvliezen (vandaar ook wel vinpootfuutkoeten) en een stevig, dicht gevederte.

Verspreiding en leefgebieden 
Hoewel fuutkoeten in verschillende werelddelen voorkomen, is hun levenswijze sterk overeenkomend. Ze houden zich op bij tropische en subtropische rivieren  met een lichte boomgroei, waar ze een solitaire, verborgen en paarsgewijze levenswijze hebben. Hun voedsel bestaat uit zaden, waterinsecten, kreeftachtigen, slakken en kleine padden.

Taxonomie 
Op grond van uitgebreid onderzoek aan morfologische kenmerken werden de fuutkoeten geplaatst in de orde van de kraanvogelachtigen en daarbij dicht bij de familie van de rallen, koeten en waterhoentjes (Rallidae) gezet. DNA-onderzoek naar de taxonomie van de vogels na de eeuwwisseling wees uit dat deze groep weliswaar tot de orde van de  kraanvogelachtigen behoorde, maar minder verwant was aan de rallidae en eerder verwant was aan de Sarothruridae, ook wel donsstaartrallen (in het Afrikaans vleikuikens) genoemd. De familie bestaat uit drie monotypische geslachten:

 Geslacht Heliopais
Heliopais personatus (Maskerfuutkoet uit Zuidoost-Azië)
 Geslacht Heliornis
Heliornis fulica (Kleine fuutkoet uit Zuid- en Midden-Amerika)
 Geslacht Podica
Podica senegalensis (Watertrapper uit Afrika)
Watertrapper

De watertrapper (Podica senegalensis) is een watervogel die qua vorm het midden houdt tussen een eend en een aalscholver uit de familie van fuutkoeten.

Uiterlijke kenmerken
De vogel heeft helder oranje-rode poten en snavel. De onderzijde is wit, de rest van de vogel is grijsbruin met enige witte vlekken. Grootte: 40 centimeter van snavelpunt tot staartuiteinde. Een herkenbare roep ontbreekt.

Wanneer de vogel wordt achtervolgd, vlucht hij naar het vasteland.

Habitat
De vogel is een schuwe bewoner van beboste rivieroevers. Zij vliegen maar weinig en maken daarbij vaak veel lawaai omdat ze dan met hun vleugels op het water slaan. Zij slapen meest op een tak die laag over het water hangt.

Verspreiding
In het algemeen talrijk ten zuiden van de Sahara, verder in Zimbabwe, voormalig Transvaal, Zuid-Afrikaanse kust.

De soort telt 4 ondersoorten:
 P. s. camerunensis: van zuidelijk Kameroen tot Congo-Kinshasa.
 P. s. petersii: van Angola tot Mozambique, zuidelijk tot Zuid-Afrika.
 P. s. senegalensis: van Gambia en Senegal tot Nigeria en Ethiopië tot noordelijk Congo-Kinshasa, Oeganda en noordwestelijk Tanzania.
 P. s. somereni: Kenia en noordoostelijk Tanzania.

Status 
De watertrapper heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor is de kans op de status  kwetsbaar (voor uitsterven) niet zo groot. Het leefgebied van de soort wordt echter bedreigd ontbossingen langs rivieren en het onttrekken van rivierwater voor agrarisch gebruik. Verder wordt er in Nigeria jacht op de vogel gemaakt voor gebruik in traditionele medicijnen. De soort gaat daardoor in aantal achteruit. Echter, het tempo ligt onder de 30% in tien jaar (minder dan 3,5% per jaar).  Om deze redenen staat de watertrapper als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Fuutkoeten
Dier uit het Afrotropisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Stemming

Stemming (muziek); de toonhoogte van een instrument of de afzonderlijke noten daarvan;
Stemming (groep); kleinkunstgroep;
Gemoedstoestand van een persoon of een hele groep;
Stemming (verkiezingen), het kiezen van de volksvertegenwoordiging;
Stemming (vergadering), het stemmen in een vergadering.
My Stepmother Is an Alien

My Stepmother Is an Alien is een Amerikaanse film uit 1988 van Richard Benjamin met Dan Aykroyd en Kim Basinger.

Verhaal 

De film gaat over een natuurkundige, Dr. Steve Mills, die per ongeluk een bliksemflits naar een andere planeet stuurt. Dit brengt die planeet in groot gevaar, doordat de zwaartekracht er verdrievoudigt. Op die andere planeet wonen vreemd genoeg ook mensen, die technologisch veel verder zijn, en al het onhygiënische gedoe, zoals eten, drinken en seks, allang hebben afgeschaft. De film speelt zich af over slechts 2 dagen.

Een vrouw van die planeet, de bloedmooie Celeste, wordt uitgezonden om ervoor te zorgen dat er opnieuw een flits gestuurd wordt, zodat de ramp kan worden hersteld. De weduwnaar Dr. Steve Mills wordt natuurlijk prompt verliefd op haar, en ook hun dochter bewondert haar, totdat ze ontdekt dat Celeste een alien is die accuzuur drinkt en met blote handen een hete ovenschotel kan aanpakken.

Celeste krijgt Steve (die inmiddels ontslagen is) weer aan het werk, en samen zorgen ze ervoor dat er een nieuwe flits gestuurd wordt. Intussen wordt de aarde ook bijna vernietigd. Maar alles loopt goed af zoals het een Amerikaanse film betaamt. Het onvermijdelijke gebeurt: Celeste wil niet meer terug naar haar planeet en blijft op aarde, inmiddels is ze ook getrouwd met Steve. De broer van Steve gaat in haar plaats en neemt zijn Rolls-Royce ook maar mee. Eind goed al goed, want alle buitenaardse vrouwen zijn mooi en ook nog maagd.

Rolverdeling 

|-
||| Dr. Steve Mills
|-
||| Celeste
|-
||| Jessy Mills, Steve's dochter
|-
||| Ron Mills, Steve's broer
|-
|||Lucas Budlong
|-
|||Handtas van Celeste (stemrol)
|-
|||Grady
|-
|||Hoofd buitenaardse Raad
|-
||| Fred Glass, vriendje van Jessy
|-
|||Lexie, vriendin van Jessy
|-
|||Ellen, vriendin van Jessy
|-
|||Tenley
|-
|||Carl Sagan (stemrol)
|-
|||Eerwaarde
|-
| Peanut || Dave de hond
|-
|}

Komische film
Sciencefictionfilm
Amerikaanse film
Film uit 1988
Film van Columbia Pictures
Spechten

Spechten (Picidae) vormen een familie van kleine tot middelgrote, robuuste vogels. Spechten leven meestal in bomen en gebruiken hun scherpe snavel en lange kleverige tong om daaruit insecten los te peuteren. Soorten uit de onderfamilie echte spechten gebruiken hun staart als steun bij het klauteren langs boomstammen. Spechten hebben zygodactylische poten waarvan de twee middelste tenen naar voren staan en de buitenste twee naar achteren.

Kenmerkend voor spechten is het gedrag om met de snavel in hout te hameren. Dit gedrag dient zowel om bij voedsel te komen als ter communicatie. Het herhaaldelijke gehamer gaat gepaard met een aanzienlijke belasting van met name de kop en de hersenen. De hersenen van spechten bevatten weinig hersenvocht en zijn stevig in de schedel verankerd, wat bescherming geeft tegen ernstige beschadiging.

Spechten komen wereldwijd voor, behalve in Australië, Nieuw-Zeeland, Madagaskar en de poolgebieden. De meeste soorten leven in bossen, maar er zijn ook spechten die in boomloze gebieden leven, zoals rotsachtige heuvels en woestijnen. De familie van de spechten telt ongeveer 240 soorten. Enkele soorten worden met uitsterven bedreigd als gevolg van habitatfragmentatie. Eén moderne soort, de bermudagrondspecht, is reeds uitgestorven.

Anatomische aanpassingen
Heel lang was er de veronderstelling dat de specht een aantal voorzieningen heeft om een hersenschudding te voorkomen. De schedel bevat weinig hersenvocht, waardoor het brein relatief vast zit, en het bot heeft een sponsachtige structuur dat een deel van de klap zou absorberen. Bovendien hebben spechten een sterk vergroot tongbeen dat als een soort veiligheidsgordel om de schedel heen ligt. Uit onderzoek gepubliceerd in 2022 wordt de vooronderstelling over het schokdempend effect onderuit gehaald. Zowel theoretisch, vanuit evolutionair standpunt, als wel uit experimenteel onderzoek met behulp van hogesnelheidscamera's blijkt dat de genoemde anatomisch structuren geen schokdempend effect hebben. Alleen het feit dat bij de specht de hersens stevig in de schedel verankerd zijn, geeft bescherming tegen ernstige beschadiging.

Spechten in de Benelux 
 Middelste bonte specht Dendrocoptes medius
 Kleine bonte specht Dryobates minor
 Grote bonte specht Dendrocopos major
 Groene specht Picus viridis
 Grijskopspecht Picus canus
 Zwarte specht Dryocopus martius
 Draaihals Jynx torquilla

Taxonomie 
De familie wordt verdeeld in vier onderfamilies met 240 soorten: 
 Draaihalzen (Jynginae, 1 geslacht, 2 soorten)
 Dwergspechten (Picumninae en Sasiinae, 3 geslachten, 28 soorten)
 Echte spechten (Picinae, 33 geslachten, 210 soorten).

Cladogram
Grijskopspecht

De grijskopspecht of grauwe specht (Picus canus) is een vogel uit de familie Picidae.

Kenmerken 
De vogel is 27 tot 30 cm, gemiddeld wat kleiner dan de groene specht waarmee hij gemakkelijk is te verwarren. De grijskopspecht heeft een grijze kop en het mannetje heeft een bescheiden hoeveelheid rood op de kruin, eigenlijk alleen op het voorhoofd, terwijl de groene specht (zowel mannetje als vrouwtje) een geheel rode kruin hebben. Het vrouwtje heeft helemaal geen rood op de kop. De grijskopspecht roffelt vaker dan de groene specht.

Leefwijze 
Het voedsel bestaat voornamelijk uit mieren en miereneitjes. De vogel is zeer goed bestand tegen strenge winters.

Voortplanting 
Het legsel bestaat uit 5 tot 7 eieren met een broedtijd van 25 tot 27 dagen. Het mannetje heeft ook zijn aandeel bij het broeden, door ongeveer vier keer per dag het vrouwtje af te lossen.

Verspreiding en leefgebied 
Deze soort komt voor in een groot deel van Centraal en Oost-Europa, alsmede Zuid-Noorwegen. Verder zijn er tien ondersoorten binnen een groot gebied binnen Azië (Zuid, Midden en Oost-Azië en Indochina):
 P. c. canus: van noordelijk en centraal Europa tot westelijk Siberië.
 P. c. jessoensis: van oostelijk Siberië tot noordoostelijk China, Korea en noordelijk Japan.
 P. c. kogo: centraal China.
 P. c. guerini: het noordelijke deel van Centraal-en het oostelijke deel van Centraal-China.
 P. c. sobrinus: zuidoostelijk China en noordoostelijk Vietnam.
 P. c. tancolo: Hainan en Taiwan.
 P. c. sordidior: van zuidoostelijk Tibet en zuidwestelijk China tot noordoostelijk Myanmar.
 P. c. sanguiniceps: van noordoostelijk Pakistan tot noordelijk India en westelijk Nepal.
 P. c. hessei: van Nepal en noordoostelijk India tot Myanmar en Indochina.
 P. c. robinsoni: westelijk Maleisië.

Sommige van die ondersoorten worden wel als eigen soorten beschouwd.

Het leefgebied bestaat uit gemengd bos of loofbos dat rijk is aan oude bomen en dood hout. De vogel heeft een voorkeur voor grote parken en bossen nabij water. Verder komt de grijskopspecht hoger in berggebieden voor dan de groene specht.

Voorkomen in Nederland en België 
Het is een schaarse broedvogel in het oosten van België. De vogel is dwaalgast in Nederland met drie bevestigde waarnemingen tussen 1974 en 2000 en vier tussen 2001 en 2021.

Status 
De grijskopspecht heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor is de kans op de status  kwetsbaar (voor uitsterven) gering. De grootte van de populatie werd in 2015 geschat op 0,9 tot 1,9 miljoen volwassen individuen en dit aantal lijkt toe te nemen. Om deze redenen staat deze specht als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN. 

Spechten
IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Palearctisch gebied
Dier uit het Oriëntaals gebied
Kaapse grondspecht

De Kaapse grondspecht (Zuid-Afrikaanse grondspecht) (Geocolaptes olivaceus) is een buitenbeentje in de familie van de spechten.

Kenmerken 
De 26 cm grote vogel heeft een grijze kop en roodgestreepte onderdelen en een rode stuit.

Leefwijze 
Hij vindt zijn voedsel geheel op de grond tussen de rotsen en zit vaak op een vooruitstekende rots om zijn omgeving te overzien. Hij wroet met zijn snavel in mierennesten en steekt hierbij zijn tong uit om de mieren op te likken.

Verspreiding en leefgebied 
Hij komt vrij algemeen voor in de West- en Oost-Kaap en in de Drakensbergen tot aan Mpumalanga in Zuid-Afrika. Ook in Lesotho en Swaziland. Hij komt voor in streken waar niet veel bomen voorkomen en leeft op heuvelachtige met stenen bezaaide graslanden, berghellingen en in droge kloven.

Spechten
Dier uit het Afrotropisch gebied
IUCN-status gevoelig
Mpumalanga

Mpumalanga (tot 1995 Oost-Transvaal) is een provincie van Zuid-Afrika, gelegen in het oostelijk deel van de voormalige Transvaal. Mbombela (vroeger: Nelspruit) is de hoofdstad van deze provincie. De provincie grenst in het oosten aan Mozambique en Swaziland. De zuidelijke helft van het Nationaal park Kruger behoort tot Mpumalanga. De naam is afgeleid van de isiZulu woorden ukumpuma ("opgaan", "rijzen") en ilanga ("de zon") en betekent "het oosten".

De provincie heeft 4.039.939 inwoners. Daarvan is 91% Zwart, 7% Blank, 1% Kleurling en 1% Indisch of Aziatisch. De belangrijkste huistalen zijn Swazi (27%), Zoeloe (24%), Zuid-Ndebele (10%), Tsonga (10%), Noord-Sotho (9%), Afrikaans (7%).

Een bekende bevolkingsgroep is de Zuid-Ndebele, befaamd om hun traditionele schilderkunst.

Indeling 
De provincie Mpumalanga bestaat uit drie districten die op hun beurt nog eens zijn verdeeld in achttien gemeenten.

 District Ehlanzeni 
 Bushbruckridge
 Mbombela
 Nkomazi
 Thaba Chweu
 Umjindi

 District Gert Sibande 
 Albert Luthuli
 Dipaleseng
 Govan Mbeki
 Lekwa
 Mkhondo
 Msukaligwa
 Pixley ka Seme

 District Nkangala 
Victor Khanye
 Dr JS Moroka
 Emalahleni
 Emakhazeni
 Steve Tshwete
 Thembisile

Politiek 
De volksvertegenwoordiging draagt de naam Provinciale Wetgevende Macht van Mpumalanga en telt 30 leden gekozen voor vijf jaar. Het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) is met 22 zetels de grootste partij en vormt de regering (Uitvoerende Raad) uit het midden van Provinciale Wetgevende Macht. De voorzitter van de regering is de premier. De huidige premier is Refilwe Mtsweni-Tsipane (ANC) die in 2018 aantrad. De oppositie bestaat uit drie partijen: de Economische Vrijheidsstrijders (EFF) (4), de Democratische Alliantie (DA) (3) en het Vrijheidsfront Plus (FF+) (1). Voorzitter van het parlement is sinds 2021 Makhosazane Masilela.
Maximale geluidsdruk

De maximale geluidsdruk die kan worden bereikt met "normaal" geluid is 190 dB (decibel). 

De reden hiervan is dat 190 dB overeenkomt met de atmosferische druk. Een sinusvormige geluidsgolf bestaat uit een oscillatie boven en onder de evenwichtstoestand, de atmosferische druk. De amplitudes naar boven en beneden zijn daarbij aan elkaar gelijk. Vanaf het moment dat een geluidsniveau van 190 dB wordt bereikt, nadert de oscillatie naar beneden het vacuüm, met druk gelijk aan nul. Een lagere druk is niet mogelijk. Zodra dit moment wordt bereikt treden er hierdoor enorme vervormingen op, en is de geluidsgolf niet meer sinusvormig.

Een ander effect dat een rol gaat spelen bij zulke hoge geluidsdrukken, zijn lokale temperatuureffecten. De geluidssnelheid is een functie van de temperatuur, die op haar beurt weer een functie van de druk is. Als de druk erg laag wordt, dan wordt de temperatuur ook momentaan erg laag. Ditzelfde geldt omgekeerd ook in de toppen van de geluidsdruk, de temperatuur wordt dan heel hoog. Daardoor gaat er temperatuur uitwisseling plaatsvinden met nabijgelegen lucht. In plaats van een mooie sinusvormige trilling, zoals die bij lage drukken mogelijk zijn, treden hierdoor niet-lineariteiten en schokken op. 

Bij een explosie kan natuurlijk wel - bliksemsnel- een hogere geluidsdruk optreden dan 190 dB.

Akoestiek
Zangvogels

Zangvogels, of verouderd: roestvogels (Passeriformes) zijn een orde van vogels (Aves). Ze vormen de soortenrijkste orde met 60% van alle soorten. De zangvogels zijn waarschijnlijk de jongste orde van de vogels en stammen uit het Oligoceen of misschien het Eoceen.

Zangvogels zijn bekende diermuzikanten. Zij onderscheiden zich op muzikaal gebied van andere vogels, door een ver ontwikkelde syrinx. Zangvogels hebben zeven spieren om muziek te produceren.

Taxonomie 

DNA-onderzoek naar de taxonomie van de vogels laat zien dat de traditionele indeling van de orde door moleculair-genetisch onderzoek redelijk goed wordt ondersteund. Bijvoorbeeld de onderverdeling in:
 Eigenlijke zangvogels (Oscines) en
 Suboscines of schreeuwvogels

Deze onderverdeling in twee clades wordt bevestigd door dit onderzoek. Daarentegen blijken de naaste verwanten de papegaaiachtigen en wat verder de valken en de seriema's te zijn. Deze groepen zijn samen weer een onderdeel van een grotere groep die wel de 'landvogels' genoemd wordt. Deze indeling verschilt sterk van de traditionele indeling van voor het tijdperk van het DNA-onderzoek.

Lijst van families (alfabetische volgorde) 
De orde van zangvogels bestaat uit de volgende families:

Incertae sedis 
In de IOC World Bird List (versie 9.2.) zijn geen geslachten of soorten die niet in een familie kunnen worden ingedeeld.

Zie ook 
Zangvogels (onderorde) (eigenlijke zangvogels, Oscines)
Peter Benenson

Peter James Henry Solomon Benenson (Londen, 31 juli 1921 – Oxford, 25 februari 2005) was een Britse jurist en de oprichter van de mensenrechtenorganisatie Amnesty International.

In 1958 bekeerde hij zich tot het katholicisme en werd lid van Pax Christi. Zijn katholieke geloof versterkte zijn overtuiging dat individuen de wereld kunnen verbeteren.

In 1961 richtte hij Amnesty International op na het lezen van een artikel over twee Portugese studenten die op een terras een dronk uitbrachten op de vrijheid en daarvoor tot zeven jaar gevangenisstraf werden veroordeeld. Hij kwam op het idee om de Portugese autoriteit te bestoken met protestbrieven vanuit de hele wereld. Vervolgens deed hij hetzelfde bij elke autoriteit die zich bezondigde aan wat men kon omschrijven als ongeoorloofd repressief optreden. De campagne (Appeal for Amnesty, 1961) duurde een heel jaar en riep activisten op om vreedzame en onpartijdige mensen te steunen die omwille van hun politieke of religieuze overtuiging opgesloten werden. Het succes van die eenmalige actie gaf aanleiding tot de oprichting van Amnesty International, een internationale mensenrechtenorganisatie.
In 1977 kreeg hij hiervoor de Nobelprijs voor de Vrede.

Hij heeft zich nooit voor zijn activiteiten willen laten onderscheiden.
In 1966 stapte hij tijdelijk uit de organisatie na een conflict met toenmalig voorzitter Sean McBride.

Peter Benenson overleed na een lange ziekteperiode op ruim 83-jarige leeftijd in een ziekenhuis aan een longontsteking.

Brits activist
Brits advocaat
Brits mensenrechtenactivist
Humanitair activist
Ooievaars

Ooievaars (Ciconiidae) zijn een familie van vogels uit de orde van de ooievaarachtigen.

Kenmerken
Ooievaars zijn een groep grote vogels met lange poten en een lange hals. Zij hebben een lange, rechte en stevige snavel. Ze hebben vrij korte tenen die aan de basis enigszins gewebd zijn.
Zij hebben enige kenmerken gemeen met de Gieren van de Nieuwe Wereld (Cathartidae), onder andere dat ze bij dreigende oververhitting hun poten met vloeibare uitwerpselen bedekken om zo door verdamping warmte te verliezen (urohidrosis). Zij hebben een statige manier van lopen en in tegenstelling tot de reigers vliegen ze met gestrekte hals. Zij zweven vaak groepsgewijs op de thermiek rond, soms tot grote hoogte.

Leefwijze
Ooievaars houden van drassige gebieden en eten insecten, muizen, mollen, kleine reptielen, amfibieën en andere waterbewoners, hoewel sommigen ook aaseters zijn. Ze hebben geen roep omdat er spieren in hun keel ontbreken en gebruiken daarom snavelgeklepper om te communiceren. De vogels zijn monogaam.

Samenstelling en evolutie 
In de familie van de ooievaars worden zes geslachten geplaatst, in drie brede groepen: de "gapers" (Anastomus en Mycteria), de "reuzenooievaars" (Ephippiorhynchus, Jabiru en Leptoptilos) en de "eigenlijke" ooievaars (Ciconia). Tot de eigenlijke ooievaars worden naast de ooievaar nog zes andere moderne soorten gerekend, die worden gekarakteriseerd door rechte spitse snavels en een hoofdzakelijk zwart en wit verenkleed. Het nauwst verwant aan de ooievaar zijn de zwartsnavelooievaar (Ciconia boyciana) uit het oosten van Azië, die voorheen ook was geclassificeerd als ondersoort van de ooievaar, en de magoeari (C. maguari) uit Zuid-Amerika.

Fossielen 
Een Ciconia-fossiel, een distaal eind van een rechterhumerus is gevonden in Miocene lagen op Rusinga Island in het Victoriameer in Kenia. Het 24 tot 6 miljoen jaar oude fossiel betreft mogelijk een ooievaar of een zwarte ooievaar (C. nigra), die ongeveer dezelfde grootte en structuur van botten hebben. De lagen uit het midden van het Mioceen op Maboko leverden nog meer fossiele resten op.

De oudste fossiele vertegenwoordiger van de groep is uit het vroege Oligoceen van het Fayyum in Egypte en heeft de naam Palaeoephippiorhynchus dietrichi gekregen.

Geslachten 
Deze familie bestaat uit zes geslachten en 19 soorten:
 Geslacht Anastomus (2 soorten gapers)
 Geslacht Ciconia (7 soorten ooievaars, waaronder de gewone ooievaar)
 Geslacht Ephippiorhynchus (2 soorten ooievaars)
 Geslacht Jabiru (1 soort: Jabiroe)
 Geslacht Leptoptilos (3 soorten maraboes)
 Geslacht Mycteria (4 soorten nimmerzatten/kaalkopooievaar)

Afbeeldingen
Zwarte ooievaar

De zwarte ooievaar (Ciconia nigra) is een vogel uit de familie van de ooievaars. Hij lijkt op de ooievaar, maar is bijna geheel zwart en houdt er een veel meer verborgen leefwijze op na. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Ardea nigra gepubliceerd door Carl Linnaeus.

Kenmerken 
De zwarte ooievaar is een grote vogel (90 tot 105 cm lang) met rode poten en snavel. Hij verschilt van de gewone ooievaar doordat hij een geheel zwarte kop en vrijwel geheel donkere vleugels heeft. De spanwijdte is 173 tot 205 cm. Hij is gemiddeld iets kleiner dan de ooievaar.

Voorkomen en leefgebied 
Het broedgebied strekt zich uit van Denemarken dwars door Europa en Midden-Azië tot aan de Grote Oceaan tussen de breedtegraad van 60° en het steppegebied. De vogel is in deze zone echter een schaars voorkomende broedvogel. Daarnaast zijn er geïsoleerd voorkomende populaties in Turkije, de Kaukasus, Afghanistan en Korea en verder in zuidelijk Afrika.

Het leefgebied van de zwarte ooievaar bestaat uit bos met open plekken. De zwarte ooievaar leeft onopvallend in dicht, gemengd bos langs stromend water of in de buurt van poelen en plassen met dichte begroeiing, vaak in heuvelachtig gebied.

Zwarte ooievaars zijn trekvogels die grote afstanden kunnen afleggen. In Zuid-Afrika worden zij vaak tezamen met de wat kleinere, ook grotendeels zwarte Abdims ooievaar aangetroffen.

Voorkomen in Europa 
In Noord- en Midden-Europa is het een regelmatig voorkomende broedvogel, vooral oostelijk van de lengtegraad van 11 tot 13°. Westelijk daarvan is de vogel veel schaarser, behalve de populatie op het Iberisch schiereiland (die uit standvogels bestaat) en op sommige plaatsen in de Belgische Ardennen en in Frankrijk.

Voorkomen in Nederland 
Nederland ligt aan de noordwestelijke rand van het verspreidingsgebied en daar broedden in het verleden (vóór de 19de eeuw) zwarte ooievaars. Door het verlies van ooibossen langs de rivieren is daar een eind aan gekomen. In de 20ste eeuw was de vogel een schaarse, maar regelmatige gast. Sinds de eeuwwisseling is het een doortrekker die steeds vaker wordt aangetroffen. Het gaat dan om tientallen, tot honderden waarnemingen per jaar.

Men hoopt dat door natuurontwikkeling in projecten als de Gelderse Poort een geschikte biotoop ontstaat. Omdat de zwarte ooievaar met name in Polen, bijvoorbeeld in de nationale parken van de Biebrza en Bialowieza, in aantal toeneemt, is er een kans dat deze soort in Nederland als broedvogel zal terugkeren.

Status 
De zwarte ooievaar heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor is de kans op de status  kwetsbaar (voor uitsterven) uiterst gering. De grootte van de populatie werd in 2006 geschat op 24.000 tot 44.000 individuen. Er is geen aanleiding te veronderstellen dat de soort in aantal achteruit gaat. Om deze redenen staat deze soort ooievaar als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Afbeeldingen

Video 

Ooievaars
Dier uit het Palearctisch gebied
Dier uit het Afrotropisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Afrikaanse maraboe

De Afrikaanse maraboe (Leptoptilos crumenifer) is een bijzonder groot lid van de ooievaarfamilie.

Kenmerken 
Deze standvogel heeft een vrijwel kale, vuilroze kop met een hangende krop, een grote gelige snavel, zwarte vleugels en staart en een grijszwart en wit lijf. In tegenstelling tot andere ooievaars vliegen zij met ingetrokken hals. De naakte halszak is met lucht gevuld en verbonden met de neusholte. Ze hebben een vleugelspanwijdte van ongeveer 2,60 meter. De lichaamslengte bedraagt 120 tot 150 cm en het gewicht 5 tot 9 kg.

Voedsel 
Maraboes zijn grotendeels aaseters en worden vaak in gezelschap van gieren aangetroffen. Zij verkeren meestal in gezelschap van een paar soortgenoten, maar komen soms ook in grote groepen bijeen. Ze broeden in kolonies en bouwen hun omvangrijke nesten in grote bomen, vaak dicht bij de mensen in de dorpen. Maraboes eten allerlei soorten dieren, dood of levend. Zo eten ze bijvoorbeeld vissen, sprinkhanen, kikkers en muizen, maar ook krokodilleneieren en vogelkuikens.

Verspreiding
Deze soort komt voor in een groot deel van Afrika, bezuiden van de Sahara. De vogel komt voor in verschillende type landschap waaronder savanne, moerassen, oevers van meren en rivieren. Zelden in woestijnen of dicht bos, wel vaak in de buurt van vissersplaatsen en vuilnisbelten, of in de buurt van karkassen waar andere aaseters bezig zijn.

Status 
De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd. Men veronderstelt dat de soort in aantal vooruit gaat. Om deze redenen staat de Afrikaanse maraboe als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Afbeeldingen 

Dier uit het Afrotropisch gebied
Ooievaars
IUCN-status niet bedreigd
Abdims ooievaar

Abdims ooievaar (Ciconia abdimii) is een van de kleinste (grootte: 76 cm) ooievaars.

Kenmerken
Hij lijkt op een kleinere versie van de zwarte ooievaar maar heeft een grauwgele snavel, roze poten met rode tenen en gewrichten en een blauwig gezicht.

Leefwijze
Hij komt vooral in grote groepen voor, soms met honderden individuen. Net als de ooievaar duikt deze soort plotseling op in streken waar een insectenplaag optreedt.

Verspreiding
Deze soort komt voor in grote delen van Afrika, met name van Senegal tot Ethiopië, zuidelijk tot ongeveer de Oranjerivier.

Dier uit het Afrotropisch gebied
Ooievaars
IUCN-status niet bedreigd
Gammacamera

Een gammacamera is een detectieapparaat voor gammastralen waarbij ook de plaats, waar het gammafoton de detector raakt, wordt geregistreerd. Gammacamera's worden gebruikt in de nucleaire geneeskunde.

Werking 
Een gammacamera bestaat uit een groot plat scintillatie (natuurkunde)kristal van b.v. natriumjodide, dat zichtbaar licht-fotonen uitzendt wanneer het door een gammafoton wordt getroffen. Deze worden door PMT's (photo multiplier tubes) achter het kristal gedetecteerd en versterkt; uit de rangschikking van de waarnemende PMT's wordt de positie van het treffende gammafoton afgeleid.

Omdat gammastralen niet optisch kunnen worden afgebogen moet er een andere manier worden gebruikt om te zorgen dat alleen gammastralen, die het detectoroppervlak loodrecht treffen, worden gedetecteerd. Dit gebeurt door een collimator van lood, een fijnmazig rooster van loodfolie lijkend op een honingraat, bestaande uit rechte kanaaltjes omgeven door een dunne laag lood, dat voor het kristal is bevestigd.

Stralen die de collimator onder een schuine hoek treffen worden tegengehouden door het lood; stralen die onder een bijna loodrechte hoek treffen kunnen erdoorheen en worden gedetecteerd. Door de waargenomen events te plotten krijgt men een 2-dimensionale afbeelding van de voor de camera geplaatste bron.

Door de camera om de bron heen te laten draaien is het ook mogelijk een 3-dimensionaal beeld van de bron te berekenen. Door de gebruikte techniek en de plaatsonnauwkeurigheid van de detectiemethode hebben dergelijke beelden slechts een beperkt oplossend vermogen, circa 1 cm.

Een gammacamera is groot en zwaar: vele tientallen kilo's. Het lood en het uit een stuk bestaande natriumjodidekristal beperken de maximale grootte.

Zie ook 
PET-scan 
SPECT-scan
Technetium-99m

Medische apparatuur
Nucleaire geneeskunde
Zaïre

De Republiek Zaïre (Frans: République du Zaïre) is een historische naam van Congo-Kinshasa, ook bekend als de Democratische Republiek Congo of DR Congo. Het is een land in Afrika dat in 1960 van België onafhankelijk is geworden. Sinds een staatsgreep in 1965 was Mobutu president.

Het land heette Zaïre in de periode van 27 oktober 1971 tot 17 mei 1997. De naam Zaïre is de Franse spelling van een Portugees woord (zaire), dat weer is ontleend aan de naam van de rivier de Kongo in het Kikongo, een van de lokale talen. De betekenis van het woord is "Grote rivier".

Geschiedenis 
Na vijf jaar van instabiliteit en wanorde zette Mobutu, intussen luitenant-generaal, Joseph Kasavubu af in 1965. Hij installeerde een eenpartijstaat en riep zichzelf uit tot staatshoofd. Af en toe waren er verkiezingen waarbij hij de enige kandidaat was. Er ontstond een periode van relatieve vrede en stabiliteit, maar het regime werd geregeld beschuldigd van mensenrechtenschendingen, onderdrukking en ongebreidelde corruptie. Het persoonlijke bezit van Mobutu werd in 1984 geschat op 4 miljard Amerikaanse dollar, ongeveer even groot als de nationale schuld van Congo.

In een poging om de Afrikaanse bewustwording uit te dragen, hernoemde Mobutu het land en de rivier naar Zaïre, en zichzelf Mobutu Sese Seko. Hij nationaliseerde in 1973 in één klap alle buitenlandse bedrijven (de zaïrisering) en kleine bedrijven in handen van buitenlanders werden verplicht een Zaïrees aan het hoofd te zetten. Drie jaar later was hij verplicht dit besluit terug te draaien.

Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie bekoelden de relaties tussen Mobutu en de Verenigde Staten. Hij was niet langer nodig als een bondgenoot in de Koude Oorlog en de oppositie in Zaïre begon zich te roeren.

Sinds 1994 werd het land getroffen door etnische onlusten en burgeroorlog, mede door de instroom van vluchtelingen uit Rwanda en Burundi.

Op 18 mei 1997 trokken de soldaten van de Alliantie van Democratische Krachten onder leiding van Laurent-Désiré Kabila de Zaïrese hoofdstad Kinshasa binnen, waar zij als bevrijders werden binnengehaald. Meer dan 3000 kilometer hadden zij gelopen sinds zij eind oktober 1996 aan hun overwinningstocht begonnen. Twee dagen later riep Kabila zichzelf uit tot president van Congo-Kinshasa. Daarmee kwam een eind aan het jarenlange bewind van dictator Mobutu Sese Seko, maar niet aan de strubbelingen.

Geschiedenis van Congo-Kinshasa
Historisch land in Afrika
480 v.Chr.

Het jaar 480 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
Koning Xerxes I stuurt opnieuw een leger en een vloot naar Griekenland. Hiermee begint de Tweede Perzische Oorlog.
Alexander I van Macedonië wordt gedwongen tot een bondgenootschap met het Perzische Rijk, maar hij waarschuwt de Grieken voor hun aanvalsplannen.
Slag bij Thermopylae: De Spartaanse koning Leonidas I verzet zich heldhaftig, maar de Perzen verslaan hem.
Aristides en Xanthippus keren na hun verbanning terug naar Athene, ze krijgen een militair commando toegewezen.
Slag bij Salamis: De Atheners brengen grote schade toe aan de Perzische vloot bij Artemisium en trekken zich terug naar de baai van Salamis. Daar worden de Perzen wederom verslagen.
Xerxes I vernietigt het (Oude) Parthenon op de Akropolis van Athene, nog voor deze tempel geheel gereed gekomen is.
Mardonius blijft in de winter (480 - 479 v.Chr.) met het Perzische leger in Thessalië achter en probeert de Griekse coalitie door diplomatie uiteen te drijven.
Koning Pausanias I (480 - 470 v.Chr.) bestijgt de troon van Sparta.

Italië 
Rome voert oorlog tegen de buurstaten Aequi, Veii en Volsci. De Etruskische stad Veii beheerst de handel aan de rivier de Tiber.
Een Carthaagse vloot landt bij Panormus (Palermo) op Sicilië.
Theron van Akragas doet een beroep op Gelon van Syracuse om Carthago het hoofd te kunnen bieden.
Slag bij Himera: de Carthagers lijden een nederlaag tegen het leger van Gelo van Syracuse en Theron van Akragas.

Geboren 
Antiphon van Rhamnus (~480 v.Chr. - ~411 v.Chr.), Grieks politicus en redenaar
Euripides (~480 v.Chr. - ~406 v.Chr.), Grieks tragediedichter

Overleden 
Leonidas I (~521 v.Chr. - ~480 v.Chr.), koning van Sparta en held van Thermopylae (41)
Onomacritus (~530 v.Chr. - ~480 v.Chr.), Grieks samenvatter van Orakels (50)

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
432 v.Chr.

Het jaar 432 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
 Athene belegert de stad Potidaea, een Korinthische kolonie. Tijdens de Slag bij Potidaea verklaart Sparta een bondgenoot van Korinthe de oorlog aan Athene.
 Phidias voltooit de beeldenrij die de voorgevel van het Parthenon in Athene siert. Tegenwoordig bekend als de Elgin Marbles (bezichtigen in het British Museum).

Italië
 Tarente sticht op Sicilië de Griekse handelskolonie Heraclea Minoa.

Geboren 
 Dionysius I (~432 v.Chr - ~367 v.Chr.), tiran van Syracuse

Overleden 
 Empedocles (~492 v.Chr. - ~432 v.Chr.), Grieks dichter en filosoof (60)

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
Kary Mullis

Kary Banks Mullis (Lenoir (North Carolina), 28 december 1944 – Newport Beach, 7 augustus 2019) was een Amerikaans biochemicus. In 1993 won hij samen met Michael Smith de Nobelprijs voor Scheikunde voor zijn ontdekking van de polymerasekettingreactie.

Biografie 
Mullis werd geboren in Lenoir als zoon van Cecil Banks Mullis en Bernice Alberta Barker. Hij studeerde scheikunde aan het Georgia Institute of Technology (bachelor in 1966) en biochemie aan de Universiteit van Californië - Berkeley alwaar hij in 1972 promoveerde. Na een aantal postdoc-studie en diverse baantjes kwam hij in dienst van het biotechnologische bedrijf Cetus Corporation in Emeryville, Californië.

Hij is de bedenker (in 1983) van de polymerasekettingreactie (PCR, Polymerase Chain Reaction), een biochemische procedure waarmee het mogelijk werd om stukjes DNA razendsnel en in principe onbeperkt te vermenigvuldigen. Dit opende de weg naar vele toepassingen van de genetische technologie omdat het nu mogelijk was van minieme hoeveelheden DNA voldoende kopieën te maken om er tests op te doen of ze als reagens te gebruiken. Belangrijke toepassingen hiervan zijn de genetische vingerafdruk, ziekteverwekkers vinden in voedsel en bij forensisch onderzoek.

In 1985 diende Cetus voor de techniek een octrooiaanvraag in die in 1987 werd toegekend. Het octrooi was niet onomstreden en er volgden diverse rechtszaken, zelfs nog nadat in 2005 het octrooi was verlopen. Zelf werd Mullis niet rijk van deze uitvinding. Van Cetus ontving Mullis slechts een premie van 10.000 dollar, terwijl Cetus de PCR-techniek voor 330 miljoen dollar verkocht aan Hoffmann-La Roche.

Naast deze ontdekking, geniaal in zijn eenvoud, waarvoor hij in 1993 de Nobelprijs voor Scheikunde won, is Mullis ook in het nieuws gekomen door een aantal ideeën die verder door vrijwel geen van zijn vakgenoten en andere collega-wetenschappers werden gedeeld, zoals dat hiv niet de oorzaak zou zijn van aids. Ook betwistte hij openlijk de wetenschappelijke argumenten dat chloorfluorkoolstofverbindingen de ozonlaag dunner maken en dat industriële verbrandingsgassen verantwoordelijk zouden zijn voor de opwarming van het klimaat.

Mullis ontving de Japanprijs in 1993.

Literatuur 
Autobiografie: "Dancing Naked in the Mind Field," Pantheon Books, 1998.

Externe link 
 Officiële website

Amerikaans scheikundige
Winnaar van de Nobelprijs voor Scheikunde
20e-eeuws scheikundige
Alumnus

Een alumnus (mv/m alumni, vr alumna,  mv/vr  alumnae) is oud-student(e) van een universiteit of hogeschool. Een alumnus is vaak ook een afgestudeerde van het instituut, maar dit hoeft niet per se. Het woord is afkomstig uit het Latijn en betekent 'pleegzoon' of 'leerling'.

Universiteiten en hogescholen in Vlaanderen en Nederland besteden steeds meer aandacht aan het onderhouden van goede contacten met hun alumni, dit voor het verkrijgen van donaties en het regelen van stageplaatsen of banen voor hun studenten.

Het onderhouden van contacten met oud-studenten gebeurt veelal in de vorm van (netwerk)borrels (zoals zogenoemde gaudies voor oud-studenten van de Universiteit van Oxford) en/of thema-activiteiten, alsmede het periodiek toezenden van een tijdschrift. Zowel opleidingsgerelateerde als actuele onderwerpen kunnen hierbij aan bod komen. Traditioneel gezien hebben alumni van universiteiten een sterke(re) band met hun universiteit, meer dan hogeschoolstudenten hebben met hun hogeschool. Veel hogescholen proberen hier echter verandering in te brengen.

Zie ook 
 Assistent in opleiding
 Studenten van A tot Z

Externe link 
 Alumnus, alumni, Taaladvies.net

Universiteit
Hoger onderwijs
Hogeschool
Ringspanning

Ringspanning (ook wel Baeyerspanning genoemd, naar Adolf von Baeyer) is het verschijnsel dat ringvormige moleculen de neiging hebben om te decycliseren (open te springen), omdat de chemische bindingen in de molecule door hun configuratie in de ring gedwongen verbogen worden ten opzichte van hun meest natuurlijke configuratie. Dit is met name het geval voor kleine ringen, zoals een driering of vierring.

Grootte en oorsprong 
De kwantitatieve bepaling van de spanning in cyclische verbindingen kan gebeuren aan de hand van de standaard vormingswarmte ΔH°V. De standaard vormingswarmte van een verbinding is de enthalpie van de reactie voor de vorming van de verbinding uit zijn elementen in hun standaardtoestand (d.i. de meest stabiele toestand bij 298 K en 1 atm). De vorming van lineaire alkanen gaat gepaard met een grote energieafgifte, wat wijst op een stabilisatie van de verbindingen (exotherm proces). Als men de overeenkomstige cycloalkanen beschouwt, dan is deze energieafgifte voor een cyclopentaan en cyclohexaan nog steeds negatief, maar kleiner dan de standaard vormingswarmte van het overeenkomstige lineaire alkaan. Bij cyclopropaan en cyclobutaan is deze warmteafgifte positief, wat wijst op het feit dat de vorming gepaard gaat met energieopname (endotherm proces). Deze verbindingen zijn dus absoluut niet stabiel en bezitten bijgevolg een grote ringspanning. 

Het feit dat deze moleculen toch kunnen bestaan heeft meer te maken met de activeringsenergie van de ringopeningsreactie, dan met de energie-inhoud van het molecuul.

Onderstaande tabel geeft deze vergelijkende waarden (in kJ/mol) voor de alkanen en cycloalkanen.

Ringspanningsverloop van de cycloalkanen 
Onderstaande grafiek geeft het verloop van de ringspanning weer in functie van de grootte van de ring (in beschouwing zijn cycloalkanen). Er komen duidelijk 4 gebieden naar voor:
De zeer kleine ringen (3 - 4) bezitten een zeer hoge spanning
De normale ringen (5 - 7) bezitten bijna geen spanning en zijn de facto stabiel (vooral cyclohexaan)
De middelgrote ringen (8 - 11) bezitten een relatief hogere spanning
De zeer grote ringen (12 - 15) bezitten een relatief kleinere spanning, die afneemt naarmate de ring zeer groot wordt

Voorbeelden 
Voorbeelden van moleculen met een grote ringspanning zijn cyclopropaan (C3H6), ethyleenoxide (CH2OCH2) en ethyleenimine (CH2NHCH2). Bepaalde stofklassen omvatten verbindingen met een ongewoon hoge ringspanning, zoals tetrahedranen, propellanen, cubanen, fenestranen en cyclofanen.

Zie ook 
 Banaanbinding
 Cyclohexaan-conformatie

Fysische organische chemie
Chemische reactiviteit
Genetische vingerafdruk

Een genetische vingerafdruk (DNA profiling) is een vorm van DNA-onderzoek dat veel gebruikt wordt in forensisch onderzoek. Het is een methode om uit het genetisch materiaal van een individu (mens, dier of plant) bepaalde stukjes te selecteren en met het analoge gebied in een ander individu van dezelfde soort te vergelijken. De term 'vingerafdruk' is hier een metafoor die aangeeft dat gevonden genetische kenmerken zijn terug te voeren naar een individu (mens, dier, plant).

Er zijn delen van het DNA die tussen alle individuen van een soort maar heel weinig variatie vertonen; er zijn echter ook segmenten waarvan de samenstelling tussen individuen sterk verschilt (DNA-polymorfismen), de zogenaamde microsatellieten. Door een dergelijk hypervariabel stuk te kiezen kan een patroon worden verkregen dat met een hoge mate van waarschijnlijkheid volstrekt uniek is voor het betreffende individu, met uitzondering van eeneiige tweelingen, klonen en chimaera's. 

Hiervan wordt gebruikgemaakt in de forensische geneeskunde om aan te tonen dat een bepaald spoor (bijvoorbeeld bloed, sperma, haar) van een bepaalde persoon afkomstig moet zijn (of juist niet kan zijn), wat een grote bewijskracht heeft.

Ook kunnen verwantschappen worden aangetoond; zo kan worden bepaald of iemand een ouder is van een ander of niet. Zo kunnen anders onidentificeerbare lichamen of delen daarvan toch nog weleens worden geïdentificeerd door het DNA met dat van nog levende mogelijke familieleden te vergelijken. Dit is ook na tientallen jaren nog mogelijk; zo konden de lichamen van de Russische Tsaar Nicolaas II en zijn familieleden, die een jaar na de Oktoberrevolutie van 1917 waren vermoord, zo worden geïdentificeerd door daaruit verkregen DNA met dat van nog levende familieleden te vergelijken. Ook kon van een vrouw die decennialang geclaimd had prinses Anastasia te zijn worden aangetoond dat dat niet waar was. Ook van de beruchte Duitse kamparts Josef Mengele kon door DNA-analyse worden bewezen dat hij in Brazilië was overleden en begraven onder de naam Wolfgang Gerhard.

Externe link 
 DNA profiling - ipn.uni-kiel.de 

Genetica
Forensisch onderzoek
Pityriasis rosea

Pityriasis rosea  is een onschuldige, vanzelf genezende huidziekte.

Verschijnselen 
De ziekte begint meestal met een wat rode, iets schilferende plek van 2 à 3 cm (tâche-mère, moederplek), meestal op de romp, die een of twee weken later wordt gevolgd door daaromheen liggende kleinere vlekjes die na een poosje gaan schilferen met een schilfering die van het midden naar de rand loslaat, en die iets rose of zalmkleurig zijn en vaak wat ovaal met de lange as in de richting van de huidlijnen. De aandoening kan veel jeuk geven, maar vaak jeukt het ook weinig tot niet. Bij mensen met een donkere huidskleur is de diagnose lastiger te stellen.

Epidemiologie 
De ziekte komt vooral voor bij jonge volwassenen, 10-30 jaar. Bij kinderen gaat het mogelijk wat sneller over (2-3 wk).

Oorzaak 
De oorzaak is onbekend. Men neemt aan dat een virus de oorzaak is; toch is er slechts zelden in de omgeving van de patiënt iemand aan te wijzen die de besmettingsbron zou kunnen zijn.

Beloop 
De ziekte geneest zonder uitzondering spontaan na een aantal weken, gemiddeld 8-10. Na drie weken tot 3 maanden is men normaal gesproken klachtenvrij.

Behandeling 
Er is geen behandeling bekend. Er is een onderzoek van twijfelachtige kwaliteit uit India waarbij mensen met de aandoening snel(ler) zouden genezen na behandeling met erytromycine (wat tegen een virus als verwekker zou pleiten). Verschillende vervolgonderzoeken konden deze uitkomst echter niet bevestigen. In een ander onderzoek werd een effect beschreven van een antiviraal middel, aciclovir, wat zou passen bij de beweerde associatie met HHV 6 en HHV 7. De jeuk kan eventueel bestreden worden met mentholgel, antihistaminica of lokale corticosteroïden. Vette zalf helpt tegen irritatie.

Huidaandoening.