Siemowit (książę Polan)

Siemowit (także Ziemowit) – książę Polan z IX wieku znany jedynie z kroniki Galla Anonima. Według jego relacji Siemowit był synem Piasta i Rzepichy i objął władzę po obaleniu Popiela, zgodnie z wolą zgromadzonych na wiecu współplemieńców. Synem i następcą Siemowita był Lestek.

Kwestia historyczności Siemowita początkowo nie budziła wątpliwości, została zakwestionowana pod koniec XIX wieku. Od lat 60. XX wieku badacze raczej skłaniają się do uznania przekazanej przez Galla listy przodków Mieszka I, gdzie figuruje m.in. Siemowit, za autentyczną. Znacznie więcej zastrzeżeń co do autentyczności dotyczy informacji o rodzicach Siemowita.

Wśród badaczy wierzących w autentyczność tej postaci utrzymuje się, że lata życia Siemowita hipotetycznie powinny przypadać na okres od 845 do 900, chociaż istnieje możliwość, że ewentualny błąd tych ustaleń może wynosić nawet kilkadziesiąt lat. Natomiast objęcie władzy na pewno nastąpiło w drugiej połowie IX wieku. Nie jest znane miejsce jego pochówku.

Według informacji zawartej w kronice Galla Anonima w wieku siedmiu lat Siemowit został postrzyżony przez dwóch obcokrajowców. Według niektórych historyków, ci obcokrajowcy to Cyryl i Metody lub ich uczniowie, którzy mogli go ochrzcić w obrządku słowiańskim. Większość mediewistów uważa jednak, że Cyryl i Metody nigdy nie przybyli na tereny polskie. Teza o chrzcie w obrządku słowiańskim wydaje się też mało prawdopodobna. Ryt słowiański na mocy decyzji papieża Hadriana II z 867 roku dozwolony był jedynie na obszarze Moraw i Panonii. Historycznie udokumentowany jest dopiero chrzest prawnuka Siemowita – Mieszka w 966.

Kwestia historyczności Siemowita 
Istnieje bogata debata historyków na temat istnienia lub nieistnienia Siemowita i jego dwóch następców. Wielu polskich historyków (m.in. Henryk Łowmiański, Gerard Labuda, Kazimierz Jasiński) opowiedziało się za historycznością Siemowita.

Poglądy na istnienie Siemowita w obliczu nowych odkryć archeologicznych 
Przeciw istnieniu Siemowita mają przemawiać odkrycia archeologiczne, z których wynika, że dynamiczny rozwój państwa Polan rozpoczął się w latach dwudziestych X wieku, zatem panowanie Siemowita, Lestka i Siemomysła trwałoby bardzo krótko. Część mediewistów uważa, że podane w Kronice imiona przodków Mieszka mają znaczenie symboliczne i zostały wymyślone przez Galla. Nie można wreszcie wykluczyć, że zmyślony przez Galla jest tylko opis panowania władców, podczas gdy imiona są faktycznymi imionami przodków Mieszka. Z jednakowym prawdopodobieństwem można jednak założyć, że tzw. rewolucję piastowską (budowa potężnych grodów, aparat przymusu – drużyna) rozpoczął Lestek, natomiast jego poprzednik Siemowit sprawował władzę na innych zasadach, które nie są do uchwycenia przez archeologię.

Genealogia

Imię 
Według Galla Anonima imię to nadało mu dwóch obcokrajowców. Przez wiele lat, wspierana autorytetem Oswalda Balzera, który takie miano zastosował w Genealogii Piastów, utrzymywała się forma imienia Ziemowit, pomimo że już w recenzjach tej pracy z przełomu XIX i XX wieku zgłaszano do niej zastrzeżenia. Zgodnie z ustaleniami językoznawców imię to pochodzi od słowiańskiego wyrazu semja = rodzina, i w związku z tym jedyną poprawną jest forma Siemowit.

Pomniki 
Siemowita upamiętnia renesansowa płaskorzeźba umieszczona w portalu bramy wjazdowej Zamku Piastów Śląskich w Brzegu.

Siemowit w kulturze

Utwory literackie i dzieła historyczne 
 Król-Duch – poemat Juliusza Słowackiego (1845–1849)
 Książę Popiel – dramat Wincentego Korolewicza (1909)
 Lechia w IX wieku – powieść Wincentego Budzyńskiego (1843)
 Myszy króla Popiela – powieść Walerego Przyborowskiego (1888)
 Pogrom – dramat Feliksa Płażka
 Popiel i Piast – dramat Mieczysława Romanowskiego (1862)
 Stara baśń – powieść Józefa Ignacego Kraszewskiego (1876)
 Tysiączna rocznica wstąpienia na tron Ziemowita, syna Piasta, pierwszego Króla Polskiego w roku 860 – praca Joachima Lelewela (1860)
 Zmierzch Popielidów – powieść Stanisława Helsztyńskiego (1964)

Gry wideo 

 Seria Crusader Kings - jednym z grywalnych władców jest Siemowit Piast, przedstawiony jako wódz Wielkopolski.
 Przygody Piasta Kołodzieja i Opowieść o królu Popielu - w tej serii gier edukacyjnych wydawnictwa Dagiel, w Siemowita wcieliła się Elżbieta Dagiel.

Galeria

Zobacz też 
 historia Polski (do 1138)
 Władcy Polski
 legendarni władcy Polski
 Siemowit (imię)
 Piastowie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Materiały związane z Siemowitem w bibliotece Polona

Pierwsi Piastowie
Legendarni władcy Polski
Zmarli w X wieku