1866



Wydarzenia w Polsce 

 5 stycznia – Rosjanie wprowadzili obowiązek nauki języka rosyjskiego we wszystkich gimnazjach Królestwa Polskiego.
 14 maja – Louis Diebel został pierwszym nadburmistrzem Katowic.
 Czerwiec – mieszkańcy Krakowa dowiedzieli się o wojnie prusko-austriackiej, co nie wzbudziło wielkich emocji, mimo zbliżania się Prusaków.
 13 lipca – w Olsztynie wybuchła epidemia cholery.
 13 września – Józef Dietl został prezydentem Krakowa.
 22 października – wygasła czteromiesięczna epidemia cholery w Poznaniu, która pochłonęła 1344 ofiary śmiertelne.
 21 listopada – car Aleksander II wydał rozkaz o likwidacji Twierdzy Zamość.
 1 grudnia – uruchomiono dwutorową linię kolejową Siedlce – Łuków (dł. 27,75 km), otwarto dworzec kolejowy w Łukowie.
 11 grudnia – otwarto pierwszą linię tramwaju konnego w Warszawie.
 Dopuszczenie w Królestwie Kongresowym Żydów do służby publicznej.

Wydarzenia na świecie 

 11 stycznia – w czasie sztormu na wodach Zatoki Biskajskiej zatonął brytyjski statek pasażerski SS „London”; zginęło 220 spośród 239 osób na pokładzie.
 14 stycznia – wybuchła wojna Chile i Peru z Hiszpanią.
 5 marca:
 oddano do użytku budynek parlamentu w Oslo.
 biskupstwo Buenos Aires zostało podniesione do godności archidiecezji.
 21 marca – w wiedeńskim Carlstheater odbyła się premiera operetki Lekka kawaleria Franza von Suppégo.
 23 marca – pierwsze lekkoatletyczne mistrzostwa Wielkiej Brytanii (6 konkurencji biegowych i 5 technicznych). Bieg na 100 jardów wygrał Colmore (10,5 s).
 28 marca – dekretem cesarza Franciszka Józefa Jablonec nad Nysą otrzymał prawa miejskie.
 31 marca – wojna Chile i Peru z Hiszpanią: flota hiszpańska ostrzelała chilijski port Valparaíso.
 1 kwietnia – została założona Akademia Rumuńska w Bukareszcie.
 10 kwietnia:
 cesarz Meksyku Maksymilian I ustanowił Order Świętego Karola.
 założono Amerykańskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu wobec Zwierząt (ASPCA).
 2 maja – wojna Chile i Peru z Hiszpanią: zwycięstwo wojsk peruwiańskich nad flotą hiszpańską blokującą port Callao.
 7 maja – student Ferdinand Cohen-Blind usiłował w Berlinie dokonać zamachu na premiera Prus Otto von Bismarcka.
 16 maja:
 brytyjski astronom Norman Robert Pogson odkrył planetoidę (87) Sylvia.
 Amerykanin Charles Elmer Hires opracował recepturę tzw. piwa korzennego.
 24 maja – wojna paragwajska: zwycięstwo wojsk koalicji antyparagwajskiej w bitwie pod Tuyuti.
 30 maja – w Pradze odbyła się premiera opery Sprzedana narzeczona Bedřicha Smetany.
 1 czerwca – Julius van Zuylen van Nijevelt został premierem Holandii.
 2 czerwca – Fenianie pokonali wojska brytyjskie w bitwie pod Ridgeway w Ontario.
 6 czerwca – według obliczeń Pluton osiągnął aphelium swojej orbity; następne takie zdarzenie będzie miało miejsce w sierpniu 2113.
 8 czerwca – w Ottawie rozpoczęły się pierwsze obrady Parlamentu Kanady.
 15 czerwca – niemiecki astronom Christian Peters odkrył planetoidę (88) Thisbe.
 16 czerwca – początek wojny prusko-austriackiej, zwanej potocznie drugą wojną zjednoczeniową lub wojną siedmiotygodniową.
 20 czerwca – wojna prusko-austriacka: w ramach wywiązania się z sojuszu z Prusami, Włochy wypowiedziały wojnę Austrii.
 24 czerwca:
 na Syberii wybuchło powstanie zabajkalskie polskich zesłańców.
 wojna prusko-austriacka: zwycięstwo wojsk austriackich nad sprzymierzoną z Prusami armią włoską w bitwie pod Custozą.
 26 czerwca – wojna prusko-austriacka: zwycięstwo wojsk pruskich w bitwie pod Podolem.
 27 czerwca – wojna prusko-austriacka: stoczono bitwy: pod Náchodem, pod Trutnovem i pod Langesalza.
 28 czerwca – wojna prusko-austriacka: zwycięstwa wojsk pruskich w bitwach pod Mnichovym Hradištěm, Burkatowem i Czeską Skalicą.
 29 czerwca – uchwalono pierwszą konstytucję Rumunii.
 3 lipca – wojna prusko-austriacka: Austriacy ponieśli klęskę w bitwie pod Sadową.
 4 lipca – kampania pruska nad Menem: zwycięstwo wojsk pruskich nad bawarskimi w bitwie pod Dermbach.
 13 lipca – kampania pruska nad Menem: stoczono bitwę pod Frohnhofen.
 20 lipca – wojna siedmiotygodniowa: floty Włoch i Austrii stoczyły bitwę pod Lissą.
 21 lipca – włoska wojna wyzwoleńcza: zwycięstwo wojsk włoskich nad austriackimi w bitwie pod Bezzeccą.
 27 lipca – zakończono układanie transatlantyckiego kabla telegraficznego.
 6 sierpnia – Édouard Stephan odkrył planetoidę Julia.
 23 sierpnia – zawarcie pokoju w Pradze, kończącego wojnę prusko-austriacką.
 22 września – wojna paragwajska: w bitwie pod Curupayty wojska paragwajskie pod dowództwem dyktatora Francisca Lópeza rozgromiły siły trójprzymierza (Argentyna, Brazylia, Urugwaj).
 1 października – niemiecki astronom Karl Luther odkrył planetoidę podwójną Antiope.
 3 października – Wiedeń: podpisano traktat pokojowy kończący wojnę austriacko-włoską, w wyniku którego Włochy odzyskały Wenecję.
 20 listopada – James Haven i Charles Hittrick z Cincinnati (Ohio, USA) opatentowali jojo.
 27 listopada – władze carskie straciły w Irkucku przywódców powstania zabajkalskiego.
 21 grudnia – wojna Czerwonej Chmury: Indianie wciągnęli w zasadzkę i wymordowali 163 żołnierzy oddziału Williama J. Fettermanna z Fortu Phil Kearny w Wyoming.
 Założenie przez Henry’ego Bergha organizacji ASPCA.

Urodzili się 
 9 stycznia – Antoni Kostanecki, profesor ekonomii i rektor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 1941)
 3 lutego - Charlotta Ludorf, mazurska śpiewaczka ludowa (zm. 1961)
 4 lutego – Władysław Podkowiński, polski malarz i ilustrator, prekursor polskiego impresjonizmu (zm. 1895)
 5 lutego – Ignacy Chrzanowski, polski historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1940)
 2 marca - Stanisław Witkowski, polski filolog klasyczny (zm. 1950)
 4 marca – Jan Zagleniczny, polski przemysłowiec i polityk (zm. 1931)
 8 marca – Maria Adolfina Dierk, holenderska misjonarka, męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
 18 marca – Karol Adamiecki, polski teoretyk zarządzania (zm. 1933)
 21 marca – Tomasz Sitjar Fortiá, hiszpański jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 1 kwietnia – Ferruccio Busoni, włoski kompozytor i pianista (zm. 1924)
 1 kwietnia – Franciszek Hodur, organizator i pierwszy biskup Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego (zm. 1953).
 9 kwietnia – Maria Anna Moreau, francuska misjonarka, męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
 10 kwietnia - Konstancja Bednarzewska, polska aktorka (zm. 1940)
 12 kwietnia – Konstantyn Carbonell Sempere, hiszpański jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 20 kwietnia - Helena Skłodowska-Szalay, polska nauczycielka, wizytatorka, działaczka oświatowa, polityk (zm. 1961)
 23 kwietnia – Henryk Dembiński, polski ziemianin, polityk (zm. 1915)
 28 kwietnia – Maria Hermina Grivot, francuska misjonarka, męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
 12 maja – Leopold Mandić, kapucyn, święty katolicki (zm. 1942)
 13 maja – Wiktoria Quintana Argos, hiszpańska męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 17 maja:
 Julian Marchlewski, polski i radziecki działacz komunistyczny (zm. 1925)
 Erik Satie, francuski kompozytor (zm. 1925)
 19 maja – Tadeusz Rozwadowski, generał broni Wojska Polskiego (zm. 1928)
 29 maja – Karol Liviero, włoski biskup katolicki, błogosławiony (zm. 1932)
 13 czerwca – Aby Warburg, niemiecki historyk sztuki (zm. 1929)
 26 czerwca – George Herbert, 5. hrabia Carnarvon, brytyjski arystokrata i archeolog (zm. 1923)
 14 lipca - Alfred Biedermann, polski fabrykant, prezydent Łodzi (zm. 1936)
 20 lipca – Ignacy Kłopotowski, polski ksiądz, założyciel loretanek, błogosławiony katolicki (zm. 1931)
 23 lipca – Mateusz Correa Megallanes, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1927)
 28 lipca – Ludwik Mieczkowski, polski aptekarz, polityk, samorządowiec, burmistrz Ostrowi Mazowieckiej (zm. 1932)
 29 sierpnia:
 Hermann Löns, niemiecki dziennikarz, pisarz i poeta (zm. 1914)
 Kornel Stodola, słowacki taternik i narciarz (zm. 1946)
 2 września - Hiram Johnson, amerykański polityk, senator ze stanu Kalifornia (zm. 1945)
 21 września – Herbert George Wells, brytyjski pisarz science fiction (zm. 1946)
 23 września – Maria Grazia Tarallo, włoska zakonnica, stygmatyczka, błogosławiona katolicka (zm. 1912)
 27 września – Eurozja Fabris Barban, włoska tercjarka franciszkańska, błogosławiona katolicka (zm. 1932)
 28 września - Zofia Czaplińska, polska aktorka i tancerka (zm. 1940)
 23 października – Aurelia Arambarri Fuente, hiszpańska zakonnica, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 26 października – Ignacy Daszyński, polski polityk socjalistyczny (zm. 1936)
 29 października – Carl Gustav Witt, niemiecki astronom (zm. 1946)
 2 listopada – Bronisław Piłsudski, polski zesłaniec, etnograf, zajmujący się ludami i kulturami Dalekiego Wschodu (zm. 1918)
 12 listopada – Sun Jat-sen (chin. upr. 孙中山), chiński polityk, twórca Kuomintangu (zm. 1925)
 20 listopada – Józef Izabel Flores Varela, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1927)
 29 listopada - Józef Pankiewicz, polski malarz, grafik, pedagog (zm. 1940)
 15 grudnia – Marko Radulović, czarnogórski polityk, premier Czarnogóry (zm. ?)
 16 grudnia:
 Narcyz Basté Basté, hiszpański jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 Wassily Kandinsky (ros. Василий Васильевич Кандинский), rosyjski malarz i grafik (zm. 1944)
 19 grudnia – Edmund Biernacki, polski lekarz, patolog i neurolog, filozof medycyny (zm. 1911)
 20 grudnia:
 Juliusz Álvarez Mendoza, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1927)
 Jan Ewangelista Mocko, polski duchowny katolicki, wieloletni proboszcz i burmistrz w Skoczowie (zm. 1935)
 25 grudnia - Friedrich Ackermann, niemiecki samorządowiec, nadburmistrz Szczecina (zm. 1931)
 28 grudnia – Szymon Askenazy, polski historyk (zm. 1935)

data dzienna nieznana: 
 Antonina Leśniewska, polska farmaceutka (zm. 1937)

Zmarli 
 23 stycznia – Peter Joseph Lenné, pruski ogrodnik i architekt krajobrazu (ur. 1789)
 17 lutego
 Philipp Franz Balthasar von Siebold, niemiecki lekarz i botanik (ur. 1796)
 Piotr Yu Chŏng-nyul (ko. 유정률 베드로), koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1836)
 20 lutego – Antoni Żelazny, proboszcz jarosławski (ur. 1810)
 7 marca:
 Szymon Berneux, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (ur. 1814)
 Justyn Ranfer de Bretenieres, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1838)
 Henryk Dorie, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1839)
 Bernard Ludwik Beaulieu, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1840)
 Jan Chrzciciel Nam Chong-sam, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1812)
 9 marca:
 Jan Chrzciciel Chŏn Chang-un, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1811)
 Piotr Ch’oe Hyŏng, koreański męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1813)
 10 marca – Icchak Meir Alter (jid. יצחק מאיר אלטער), polski rabin, założyciel i pierwszy cadyk chasydzkiej dynastii Ger (ur. 1798)
 11 marca:
 Marek Chŏng Ŭi-bae, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1794)
 Aleksy U Se-yŏng, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1845)
 24 marca – Maria Amelia Burbon, królowa Francuzów, żona Ludwika Filipa I (ur. 1782)
 30 marca:
 Antoni Daveluy, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (ur. 1818)
 Marcin Huin, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1836)
 Piotr Aumaitre, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1837)
 Józef Chang Chu-gi, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1802)
 Łukasz Hwang Sŏk-tu, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1813)
 11 kwietnia – Władysław Oleszczyński, polski rzeźbiarz, medalier i grafik (ur. 1807)
 18 kwietnia – Łukasz Passi, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (ur. 1789)
 25 kwietnia – Józef Bonawentura Załuski, polski generał walczący w czasie powstania listopadowego (ur. 1787)
 18 maja – Tomasz Son Cha-sŏn, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1839)
 31 maja – Marian z Roccacasale, włoski franciszkanin, błogosławiony katolicki (ur. 1778)
 11 czerwca – Theodor Kotschy, austriacki botanik i podróżnik (ur. 1813)
 15 czerwca – Zygmunt Jordan, generał wojsk polskich w czasie powstania styczniowego (ur. 1824)
16 czerwca – brytyjski podpułkownik polskiego pochodzenia, uczestnik wojny amerykańsko-brytyjskiej w 1812 (ur. 1793)
 21 czerwca – Piotr Szembek, hrabia, właściciel dóbr Siemianice, generał dywizji wojsk polskich w 1831 (ur. 1788)
 20 lipca – Georg Friedrich Bernhard Riemann, niemiecki fizyk i matematyk (ur. 1826)
 1 sierpnia – John Ross (Kooweskoowe), wódz Irokezów (ur. 1790)
 14 sierpnia – Karol Kuzmány, słowacki duchowny ewangelicki, działacz narodowy, pisarz i publicysta (ur. 1806)
 20 sierpnia – Maria De Mattias, włoska zakonnica, założycielka Zgromadzenia Adoratorek Krwi Chrystusa, święta katolicka (ur. 1805)
 2 września – Stefan Catargiu, kajmakam Mołdawii (ur. 1789)
 6 września – Francis Baring, 1. baron Northbrook, brytyjski polityk, członek stronnictwa wigów (ur. 1796)
 17 września – Franciszek Maria z Camporosso, włoski kapucyn (brat zakonny), święty katolicki (ur. 1804)
 18 października – Philipp Franz Balthasar von Siebold, niemiecki lekarz, botanik, zoolog, badacz fauny i flory Japonii (ur. 1796)
 23 listopada – Paul Gavarni, francuski rysownik i karykaturzysta (ur. 1804)
 1 grudnia – George Everest, walijski pułkownik, geograf oraz główny geodeta Indii (ur. 1790)
 13 grudnia:
 Bartłomiej Chŏng Mun-ho, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1801)
 Piotr Cho Hwa-sŏ, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1815)
 Piotr Son Sŏn-ji, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1820)
 Piotr Yi Myŏng-sŏ, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1821)
 Piotr Chŏng Wŏn-ji, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1845)
 23 grudnia – Józef Cho Yun-ho, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1848)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 8 lutego
 Ostatki: 13 lutego
 Popielec: 14 lutego
 Niedziela Palmowa: 25 marca
 Wielki Czwartek: 29 marca
 Wielki Piątek: 30 marca
 Wielka Sobota: 31 marca
 Wielkanoc: 1 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 2 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 10 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 20 maja
 Boże Ciało: 31 maja

Zobacz też 

 1866 w literaturze
 1866 w muzyce
 1866 w sztuce

1866