alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1543



Wydarzenia w Polsce 

 3 lutego – w Krakowie rozpoczął obrady sejm.

 7 maja – odbył się ślub króla Zygmunta II Augusta z Elżbietą Habsburżanką.
 29 maja – Piotr Firlej na mocy przywileju zezwalającego na założenie miasta otrzymanego przez króla Zygmunta Starego założył Lewartów.
 Data dzienna nieznana:
 Wydano konstytucję sejmową O gwałtownym wybiciu z imienia, regulującą proces posesoryjny.
 Wydano dzieło Mikołaja Kopernika „O obrotach sfer niebieskich”.
 Bunt chłopów wsi Krowodrza przeciw klerowi klasztornemu zwiększającemu wymiar pańszczyzny.
 Kanonik Jan Drohojowski został wyklęty przez biskupa Stanisława Tarłę.

Wydarzenia na świecie 

 21 lutego – połączone wojska etiopskie i portugalskie pokonały muzułmanów pod Wayna Daga.
 7 lipca – wojska francuskie dokonały inwazji Luksemburga.
 12 lipca – angielski król Henryk VIII poślubił szóstą i zarazem ostatnią ze swoich żon - Katarzynę Parr.
 5 sierpnia – VI wojna włoska: rozpoczęło się oblężenie Nicei.
 7 września – VI wojna włoska: wojska francusko-tureckie zakończyły nieudane oblężenie Nicei.
 9 września – w kaplicy zamku w Stirling 9-miesięczna Maria Stuart została koronowana na Królową Szkotów.
 data dzienna nieznana:
 W Norymberdze wydana została drukowana wersja „De revolutionibus orbium coelestium” (O obrotach sfer niebieskich), dzieło Mikołaja Kopernika.
 Portugalczyk Fernão Mendes Pinto został pierwszym Europejczykiem, który dotarł do Japonii.
 Ukazała się książka Andrzeja Vesaliusa „De humani corporis fabrica” (Traktat o budowie ciała ludzkiego).

Urodzili się 
 31 stycznia – Ieyasu Tokugawa, założyciel dynastii siogunów Tokugawa (zm. 1616)
 18 lutego – Karol III Wielki, książę Lotaryngii (zm. 1608)
 29 lipca – Mikołaj Pick, holenderski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1572)

Zmarli 
 21 maja – Mikołaj Kopernik, astronom, matematyk, prawnik, ekonomista, strateg, lekarz, poeta, tłumacz, kanclerz kapituły warmińskiej (ur. 1473)
 29 listopada – Hans Holbein, niemiecki malarz renesansu i manieryzmu (ur. 1497)

 data dzienna nieznana: 
 Alfons I, władca Konga (ur. ~1456)
 Klemens Janicki, polski poeta piszący w języku łacińskim, humanista (ur. 1516)

Przypisy 

1543
1544



Wydarzenia w Polsce 

 7 marca – w Piotrkowie zakończył obrady sejm.

 Zygmunt August wyjechał na Litwę w charakterze namiestnika.
 Wyznanie wiary chrześcijańskiej Jana Seklucjana.

Wydarzenia na świecie 

 11 kwietnia – VI wojna włoska: zwycięstwo Francuzów nad wojskami hiszpańsko-habsburskimi w bitwie pod Ceresole.
 25 lipca – VI wojna włoska: zwycięstwo eskadry hiszpańskiej nad francuską w bitwie w Zatoce Muros.
 19 listopada – Paweł III wydał bullę Laetare Ierusalem zwołującą Sobór trydencki.
 W okolicach Potosí w dzisiejszej Boliwii odkryto złoża srebra.

Zdarzenia astronomiczne 
 24 stycznia – całkowite zaćmienie Słońca, widoczne w Polsce.

Urodzili się 
 19 stycznia – Franciszek II Walezjusz, król Francji (zm. 1560)
 3 lutego – César de Bus, francuski duchowny, błogosławiony (zm. 1607)
 11 marca – Torquato Tasso, włoski poeta (zm. 1595)
 24 maja – William Gilbert, angielski fizyk i lekarz (zm. 1603)
 1 lipca – Iacopo Nigreti, włoski malarz, manierysta (zm. 1628)
 9 sierpnia – Bogusław XIII, książę wołogoski i szczeciński (zm. 1606)
 23 grudnia - Anna Saska, księżniczka saksońska (zm. 1577)

 data dzienna nieznana:
 Kutbert Mayne, angielski duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1577)

Zmarli 
 25 września – Valerius Cordus, niemiecki naturalista – lekarz, chemik i botanik (urodz. 1515)
 15 listopada – Łucja z Narni, włoska tercjarka dominikańska, stygmatyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1476).

Przypisy 

1544
1545



Wydarzenia w Polsce

Wydarzenia na świecie 

 styczeń – w Krakowie rozpoczął obrady sejm.
 1 kwietnia – założono miasto Potosí w Boliwii.
 19 lipca – podczas francuskiej próby inwazji na Anglię doszło do nierozstrzygniętej bitwy morskiej w cieśninie Solent. W czasie tej bitwy zatonął flagowy okręt floty wojennej króla Henryka VIII Mary Rose.
 13 grudnia – rozpoczął się Sobór trydencki.

Urodzili się 
 19 czerwca - Anna Maria Wazówna, księżniczka szwedzka, księżna Palatynatu-Valdenz (zm. 1610)
 8 lipca - Don Carlos, książę Asturii (zm. 1568)
 19 października – Jan Juwenalis Ancina, włoski filipin, biskup Saluzzo, błogosławiony katolicki (zm. 1604)
 5 grudnia — Janus Dousa, nowołaciński poeta holenderski, tłumacz i historiograf (zm. 1604).
 7 grudnia – Henryk Stuart, lord Darnley, drugi mąż Marii Stuart (zm. 1567)
 Hanshan Deqing – chiński mistrz chan (zm. 1623) 
 Sebastian Fabian Klonowic – polski poeta, kompozytor (zm. 1602)

Zmarli 
 16 stycznia – Georg Spalatin, niemiecki duchowny, ważna postać okresu reformacji (ur. 1484)
 15 czerwca – Elżbieta Habsburżanka, królowa Polski, wielka księżna litewska, pierwsza żona Zygmunta Augusta (ur. 1526)
 27 sierpnia – Piotr Gamrat, prymas Polski (ur. 1487)
 Ludwik Decjusz – polski dyplomata, finansista, i sekretarz króla Zygmunta Starego (ur. ok. 1485)

Przypisy 

1545
1546



Wydarzenia w Polsce 

 19 stycznia – Zygmunt August urządził w Puszczy Białowieskiej polowanie, w którym uczestniczyła również Barbara Radziwiłłówna.
 4 kwietnia – Stoczek Łukowski uzyskał prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 30 sierpnia – w kalwińskiej Genewie ukazał się dekret zabraniający nadawania dzieciom imion innych niż biblijne.
 W Niemczech wybuchła wojna religijna.
 Hiszpania rozpoczęła podbój półwyspu Jukatan.
 Zawarty został pokój między Anglią a Francją.

Urodzili się 
 27 stycznia – Joachim Fryderyk Hohenzollern, margrabia-elektor Brandenburgii (zm. 1608)
 6 marca – Jan Grande, hiszpański bonifrater, święty katolicki (zm. 1600)
 4 lipca – Murad III, sułtan turecki (zm. 1595)
 14 grudnia – Tycho Brahe, duński astronom (zm. 1601)

Zmarli 
 18 lutego – Marcin Luter, niemiecki reformator religijny i twórca luteranizmu (ur. 1483)
 1 sierpnia – Piotr Faber, francuski jezuita, święty katolicki (ur. 1506)

1546
1547



Wydarzenia w Polsce 

 15 stycznia – Siedlce uzyskały prawa miejskie.
 15 marca-31 marca – w Krakowie obradował sejm.
 Potajemny ślub Zygmunta II Augusta z Barbarą Radziwiłłówną.
 31 października – w Piotrkowie rozpoczął się, trwający do 12 stycznia 1548, a zwołany przez Zygmunta II Augusta sejm. Podczas obrad nasilił się konflikt króla ze szlachtą, która nie chciała uznać jego małżeństwa z Barbarą Radziwiwiłłówną.
 10 grudnia – w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm.
 14 grudnia – Radziwiłłowie herbu Trąby zostali rodem książęcym.

 Mikołów otrzymał prawa miejskie.
 Goniądz otrzymał prawa miejskie.
 Leszno otrzymało prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 8 stycznia – na Małej Litwie ukazała się pierwsza drukowana litewska książka – Katechizm Martynasa Mažvydasa.
 13 stycznia:
 angielski poeta i arystokrata Henry Howard został skazany na śmierć za zdradę.
 podczas soboru trydenckiego uchwalono dekret dogmatyczny o usprawiedliwieniu.
 16 stycznia – Iwan IV Groźny został koronowany na pierwszego cara Rosji.
 28 stycznia – Edward VI został królem Anglii po śmierci ojca, Henryka VIII.
 20 lutego – w Katedrze Westminsterskiej na króla Anglii koronowano Edwarda VI.
 31 marca – Henryk II został królem Francji.
 24 kwietnia – I wojna szmalkaldzka: w bitwie pod Mühlbergiem cesarz Karol V Habsburg odniósł zwycięstwo nad wojskami protestantów.
 19 maja – przebywający w niewoli u cesarza Karola V Habsburga książę Saksonii Jan Fryderyk I podpisał kapitulację kończącą I wojnę szmalkaldzką.
 25 lipca – Henryk II został koronowany na króla Francji.
 10 września – zwycięstwo Anglików nad Szkotami w bitwie pod Pinkie Cleugh.

Urodzili się 
 10 stycznia - Gebhard Truchsess von Waldburg, arcybiskup Kolonii i książę-elektor Rzeszy (zm. 1601)
 24 stycznia - Joanna Habsburg, arcyksiężniczka austriacka, księżniczka czeska i węgierska (zm. 1578)
 28 stycznia - Amelia, księżniczka pomorska (zm. 1580)
 22 września – Philipp Nicodemus Frischlin, późnohumanistyczny niemiecki filolog, nowołaciński dramaturg i liryk (zm. 1590)
 29 września – Miguel de Cervantes, pisarz hiszpański (zm. 1616)
 Stanisław Żółkiewski – hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny, hetman polny koronny (zm. 1620)

Zmarli 
 27 stycznia – Anna Jagiellonka, królowa Czech i Węgier. (ur. 1503)
 28 stycznia – Henryk VIII Tudor, król Anglii, król Irlandii, z dynastii Tudorów (ur. 1491)
 31 marca – Franciszek I Walezjusz, król Francji (ur. 1494)
 22 maja – Daniel, metropolita Moskwy i Wszechrusi (ur. przed 1492)
 7 sierpnia – Kajetan z Thieny, włoski duchowny katolicki, założyciel teatynów, święty (ur. 1480)
 2 grudnia – Hernán Cortés, hiszpański konkwistador (ur. 1485)

Przypisy 

1547
1548



Wydarzenia w Polsce 

 31 stycznia – w Piotrkowie zakończył obrady sejm, zwołany przez Zygmunta II Augusta, sejm. Podczas obrad nasilił się konflikt króla ze szlachtą, która nie chciała uznać jego małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną.
 1 kwietnia – królem Polski został Zygmunt II August, koronowany vivente rege 20 lutego 1530 roku.
 31 października – w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm.
 W Polsce osiedlali się bracia czescy uchodzący z Czech w obawie przed kontrreformacją.
 Ostrów Lubelski otrzymał prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 26 lutego – turecki admirał Piri Reis odbił Aden z rąk Portugalczyków.
 15 maja – Interim augsburskie: pokój narzucony protestantom przez cesarza Karola V, zakończył pierwszą wojnę Szmalkaldzką.
 20 października – Alonso de Mendoza założył miasto Pueblo Nuevo de Nuestra Señora de la Paz, obecnie stolica Boliwii La Paz.
 W Augsburgu po raz pierwszy zastosowano energię wodną do pompowania wody.

Urodzili się 
 5 stycznia – Franciszek Suarez, hiszpański filozof neoscholastyczny (zm. 1617)
 styczeń – Giordano Bruno, włoski duchowny katolicki, filozof, dominikanin (zm. 1600)

 Simon Stevin, flamandzki matematyk (zm. 1620)
 Tomas Luis de Victoria, hiszpański kompozytor (zm. 1611)
 Korneliusz Wijk, holenderski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1572)

Zmarli 
 1 kwietnia – Zygmunt I Stary, król Polski (ur. 1467)
 30 maja – Jan Dydak, aztecki wizjoner, świadek objawienia w Guadalupe (ur. ok. 1474)
 5 września – Katarzyna Parr, królowa Anglii jako szósta żona Henryka VIII (ur. ok. 1512)
 27 października - Jan Dantyszek, polski podróżnik, dyplomata, biskup warmiński i poeta (ur. 1485)

Przypisy 

1548
1549



Wydarzenia w Polsce 

 8 stycznia – Kozienice otrzymały prawa miejskie.
 22 stycznia – Łaszczów otrzymał prawa miejskie.

 W Krakowie wykonano karę śmierci na dziewczynie lekkich obyczajów, która zabiła matkę. Najpierw była „kleszczami targana”, potem zaś zaszyto ją w worku razem z psem i kotem i utopiono.
 Ludność żydowską obłożono podatkiem pogłównym w wysokości 1 złotego polskiego.

Wydarzenia na świecie 

 29 marca – zostało założone miasto Salvador, pierwsza stolica Brazylii.
 2 lipca – Zygmunt August zawarł w Pradze przymierze z królem Czech Ferdynandem I Habsburgiem.

 Muhammad asz-Szajch, szejk rodu Saadytów z południowego Maroka, zdobył Fez i obalił dynastię Wattasydów

Urodzili się 
 24 kwietnia - Georg Henisch, niemiecki lekarz, pisarz, tłumacz i wydawca epoki humanizmu (zm. 1618)
 2 sierpnia – Mikołaj Krzysztof Radziwiłł, książę, zwany Sierotką, marszałek wielki litewski, wojewoda wileński, podróżnik i pamiętnikarz (zm. 1616)
 2 listopada - Anna Habsburżanka, królowa Hiszpanii i Portugalii (zm. 1580)

 data dzienna nieznana: 
 Łukasz Kirby, angielski duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1582)
 Kasper Miaskowski, polski poeta (zm. 1622)
 Ahmad al-Mansur, sułtan Maroka z dynastii Saadytów, syn sułtana Muhammada asz-Szajcha (zm. 1603)

Zmarli 
 15 lutego – Giovanni Antonio Bazzi, włoski malarz późnego renesansu, powszechnie jako „Sodoma” (ur. ok. 1477)
 10 listopada – Paweł III, papież (ur. 1468)
 21 grudnia – Małgorzata z Nawarry, żona Henryka II z Nawarry, królowa Nawarry (ur. 1492)

1549
1551



Wydarzenia w Polsce 

 Jesień – najazd Tatarów krymskich pod dowództwem chana Dewlet I Gireja na Bracławszczyznę i Kijowszczyznę, spalony został Zamek w Bracławiu.
 Wydano traktat O naprawie Rzeczypospolitej Andrzeja Frycza Modrzewskiego bez dwóch ksiąg: „O kościele” i „O szkole” z powodu cenzury kościelnej.
 Według tradycji mistrz czarnoksięstwa Twardowski wywołał na zamku wawelskim ducha zmarłej królowej Barbary Radziwiłłówny i ukazał go królowi.
 Założenie szkoły kalwińskiej w Pińczowie.
 Zjazd w Piotrkowie mający na celu zreformowanie Kościoła.

Wydarzenia na świecie 

 7 stycznia – na zamku Grimnitz zawaliła się podłoga komnaty, w której przebywali elektor Brandenburgii Joachim II Hektor i jego żona, królewna polska Jadwiga Jagiellonka, która w wyniku wypadku została kaleką. Jej mąż zdołał w ostatniej chwili chwycić się wystającej belki.
 12 maja – założono Uniwersytet Świętego Marka w Limie (jako Real y Pontificia Universidad de la Ciudad de los Reyes de Lima).
 22 września – założono obecny Narodowy Uniwersytet Autonomiczny Meksyku.

Urodzili się 
 luty – Krystyna von Barby, niemiecka hrabina (zm. 1605)
 21 marca – Maria Anna Bawarska, księżniczka bawarska, arcyksiężna austriacka (zm. 1608)
 9 kwietnia – Peter Monau, niemiecki humanista z Wrocławia, lekarz, autor pierwszej pracy doktorskiej z zakresu stomatologii (zm. 1588)
 2 maja – William Camden, angielski antykwariusz, historyk i geograf (zm. 1623)
 19 czerwca – Domenico Ginnasi, włoski kardynał (zm. 1639)
 19 września – Henryk III Walezy, z dynastii Walezjuszów, król Polski i Francji (zm. 1589)
 29 października – Łazarz I Starszy Henckel von Donnersmarck, pan Bytomia, Tarnowskich Gór i Bogumina (zm. 1624)
 data dzienna nieznana: 
 Zbyněk Berka z Dubé, czeski duchowny, Kościół katolicki, arcybiskup metropolita praski i kardynał (zm. 1606)
 Jerzy Farensbach, wódz polski (zm. 1602)
 Ğazı II Girej, chan krymski (zm. 1607)
 Cinzio Passeri Aldobrandini, włoski duchowny (zm. 1610)

Zmarli 
 8 maja – Barbara Radziwiłłówna, królowa Polski, wielka księżna litewska, druga żona Zygmunta Augusta (ur. 1520)
 data dzienna nieznana: 
 Jakub Potocki, podkomorzy halicki, protoplasta rodu Potockich (zm. przed 1551, ur. ok. 1481)

Przypisy 

1551
1552



Wydarzenia w Polsce 

 2 lutego – w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm.
 Projekt utworzenia w Polsce Kościoła narodowego (kalwińskiego).
 Hierarchia katolicka domaga się prawa sądzenie szlachty w sprawach religijnych.

Wydarzenia na świecie 

 15 stycznia – na zamku w Chambord niemieccy książęta protestanccy i król Francji Henryk II Walezjusz zawarli układ skierowany przeciw cesarzowi Karolowi V Habsburgowi.
 9 lutego – założono miasto Valdivia w Chile.
 2 października – car Iwan Groźny zdobył Kazań i przyłączył do Rosji chanat kazański.

 Węgry – obrona Egeru przed Turkami.

Urodzili się 
 8 lutego – Agrippa d’Aubigné, francuski poeta, protestant (zm. 1630)
 19 lutego – Melchior Klesl, biskup Wiednia i kanclerz cesarza Macieja (zm. 1630)
 20 kwietnia – Fryderyk IV legnicki, książę legnicki z dynastii Piastów (zm. 1596)
 17 czerwca – Jan Jerzy oławski, książę oławski z dynastii Piastów (zm. 1592)
 18 lipca – Rudolf II Habsburg, cesarz rzymski (zm. 1612)
 26 lipca – Piotr Artomiusz, toruński teolog i kaznodzieja luterański (zm. 1609)
 18 sierpnia – Jan VI von Sitsch, biskup wrocławski, starosta generalny Śląska (zm. 1608)
 17 września – Camillo Borghese, późniejszy papież Paweł V (zm. 1621)
 20 września – Laurentius Scholtz, czeski szlachcic, botanik i lekarz (zm. 1599)
 22 września – Wasyl IV Szujski, car Rosji (zm. 1612)
 6 października – Matteo Ricci, włoski misjonarz z zakonu jezuitów (zm. 1610)
 11 października – Dymitr Iwanowicz, pierwszy carewicz wszechruski (zm. 1553)
 20 października – Szymon Rudnicki, biskup warmiński i sekretarz wielki koronny (zm. 1621)
 23 października – Odet de Turnèbe, francuski dramaturg, syn Turnebusa profesora (zm. 1581)
 28 października – Szymon de Rojas, hiszpański trynitarz, święty katolicki (zm. 1624)
 29 grudnia – Henryk Burbon, drugi książę de Condé (zm. 1588)

Data dzienna nieznana: 
 Hans von Aachen, niemiecki malarz manierysta (zm. 1615)
 Pompeio Arrigoni, włoski kardynał (zm. 1616)
 Agostino Galamina, włoski kardynał, dominikanin (zm. 1639)
 Piotr Fabrycy Kowalski, jezuita, tłumacz, autor dzieł teologicznych, pisarz (zm. 1622)
 Matka Katarzyna z Kłobucka, polska Służebnica Boża Kościoła katolickiego (zm. 1620)
 Marcin Laterna, polski pisarz, kaznodzieja królewski, teolog (zm. 1598)
 Petrus Plancius, holenderski astronom, kartograf i teolog (zm. 1622)
 Jan Potocki, generał ziem podolskich, pisarz polny koronny (zm. 1611)
 Regina Protmann, zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1613)
 Tomasz Shichirō, japoński męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1622)
 Edmund Spenser, angielski poeta i humanista (zm. 1599)

Zmarli 
 21 kwietnia – Peter Apianus, niemiecki humanista, kartograf, matematyk, astronom (ur. 1495)

Przypisy 

1552
1554



Wydarzenia w Polsce 

 24 lutego-4 marca – w Lublinie obradował sejm.
 Szczyt produkcji materiałów budowlanych w cegielniach miejskich Krakowa wyprodukowano 383.000 cegieł, 11.500 dachówki okrągłej, 9.000 dachówki szerokiej oraz 59.000 płyt posadzkowych.
 Pierwszy synod kalwiński (w Słomnikach).
 Próba porwania i uwięzienia na zamku biskupim w Lipowcu Marcina Krowickiego teologa i pisarza reformacyjnego.

Wydarzenia na świecie 

 5 stycznia – pożar zniszczył Eindhoven w Holandii.
 12 stycznia – w odzyskanym Pegu odbyła się koronacja króla Birmy Bayinnaunga.
 25 stycznia – założono São Paulo w Brazylii.
 12 lutego – w londyńskiej Tower z rozkazu Marii I stracono Jane Grey, zwaną „dziewięciodniową królową”.
 25 lipca – w dzień św. Jakuba, patrona Hiszpanii, w katedrze w Winchesterze biskup Stephen Gardiner udzielił ślubu królowej Anglii Marii i księciu Filipowi, regentowi Królestwa Hiszpanii.
 Początek walk o dominację na Morzu Bałtyckim (Dominium Maris Baltici) pomiędzy Danią, Szwecją, Polską i Rosją.

Urodzili się 
 1 stycznia – Ludwik Wirtemberski (książę) książę Wirtembergii (zm. 1593).
 9 stycznia lub 15 stycznia – Alessandro Ludovici późniejszy papież Grzegorz XV (zm. 1623).
 20 stycznia – Sebastian I Aviz był synem księcia Jana (zm. 1578).
 18 marca – Jozjasz I, hrabia Waldeck-Eisenberg (zm. 1588).
 26 marca – Charles de Mayenne, książę de Mayenne, pochodził z rodu Gwizjuszy (zm. 1611).
 28 marca – Iwan Iwanowicz, carewicz wszechruski, następca tronu Wszechrusi (zm. 1581).
 marzec – Richard Hooker, duchowny anglikański, teolog (zm. 1600).
 5 lipca – Elżbieta Habsburg (1554–1592), arcyksiężniczka austriacka, królowa francuska jako żona Karola IX Walezjusza (zm. 1592).
 18 września – Anna pomorska (1554–1626), księżniczka pomorska, księżna meklemburska na Güstrowie i Szwerynie, córka Filipa I z dynastii Gryfitów (zm. 1626).
 3 października – Fulke Greville, angielski pisarz (zm. 1628).
 20 października – Bálint Balassi, węgierski poeta odrodzenia (zm. 1594).
 30 listopada – Philip Sidney, angielski poeta i prozaik (zm. 1586).
 17 grudnia – Ernest Wittelsbach, książę bawarski, elektor i arcybiskup Kolonii (zm. 1612).
 Paul Bril, flamandzki malarz i grafik barokowy (zm. 1626).
 Magdalena Mortęska, reformatorka zakonu benedyktynek, mistyczka, autorka dzieł religijnych (zm. 1631).
 Janusz Ostrogski, książę, kasztelan krakowski, wojewoda wołyński, starosta białocerkiewski, czerkaski, włodzimierski (zm. 1620).
 Sebastian Petrycy, polski lekarz, pisarz medyczny, filozof i tłumacz (zm. 1626).
 Otto Schenking, duchowny katolicki, biskup wendeński (zm. 1637).
 Marcin Szyszkowski, książę siewierski, polski duchowny katolicki (zm. 1630).

Zmarli 
 12 lutego – Jane Grey, królowa Anglii (ur. 1537) 
 21 lutego – Hieronim Bock, duchowny luterański i botanik, jeden z czołowych naturalistów niemieckich epoki Renesansu (ur. 1498)
 5 lipca – Hans Eisenmenger, wielokrotny burmistrz Świdnicy
 27 sierpnia – Jan Grodek, prawnik, rektor Uniwersytetu Krakowskiego

Przypisy 

1554
1559



Wydarzenia w Polsce 

 8 lutego – w Piotrkowie zakończył obrady sejm.
 Czerwiec – król Zygmunt II August na zawsze opuścił Kraków. Za jego panowania rezydencjonalny charakter Krakowa zaczął wyraźnie zanikać.
 31 sierpnia – Zygmunt II August zawarł w Wilnie pakt z Gothardem Kettlerem, na mocy którego inflancka gałąź zakonu krzyżackiego oddaje się pod opiekę króla.
 W Lublinie ukazało się pierwsze polskie wydanie Talmudu.

Wydarzenia na świecie 

 15 stycznia – Elżbieta I została koronowana na królową Anglii.
 29 stycznia – Wojna angielsko-francuska: miała miejsce bitwa pod Le Conquet.
 2 kwietnia – Francja, Hiszpania i Anglia podpisały pokój w Cateau-Cambrésis, kończący wojny włoskie.
 3 kwietnia – w Cateau-Cambrésis zawarto pokój hiszpańsko-francuski i osobny pokój francusko-angielski. Zakończyło to wojnę o hegemonię w Europie między Walezjuszami a Habsburgami.
 12 maja – papież Paweł IV wydał bullę Super Universas, regulującą strukturę administracyjną Kościoła katolickiego w okręgu burgundzkim Rzeszy Niemieckiej, na terenie którego leżą dzisiaj: Holandia, Belgia i Luksemburg.
 30 czerwca – król francuski Henryk II został podczas turnieju rycerskiego trafiony ułamaną lancą przeciwnika w oko, w wyniku czego zmarł 10 lipca.
 10 lipca – Franciszek II został królem Francji.
 25 grudnia – Pius IV został papieżem.
 Wprowadzenie w Kościele katolickim Indeksu ksiąg zakazanych.

Urodzili się 
 luty – Johan von Tilly, generał w służbie bawarskiej, a następnie habsburskiej (zm. 1632)
 12 maja – Stanisław Pius Radziwiłł, syn Mikołaja Radziwiłła Czarnego, ordynat ołycki (zm. 1599)
 2 lipca – Ludwig Iselin, bazylejski uczony (zm. 1612)
 22 lipca – Wawrzyniec z Brindisi, włoski kapucyn, teolog, dyplomata, Doktor Kościoła, święty katolicki (zm. 1619)
 5 sierpnia – Wawrzyniec Gembicki, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski (zm. 1624)
 5 sierpnia – Mikołaj z Mościsk, polski teolog-moralista i pisarz ascetyczny (zm. 1632)
 11 września – Bartłomiej Schachmann, burmistrz Gdańska (zm. 1614)
 13 listopada – Albrecht VII Habsburg, arcyksiążę austriacki, wicekról Portugalii, namiestnik hiszpańskich Niderlandów (zm. 1621)

 Sansa Hon'inbō, japoński gracz go z okresu Edo (zm. 1623)
 Jan Jones, walijski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1598)
 Andrzej Leszczyński, syn Rafała Leszczyńskiego, wojewoda brzeskokujawski (zm. 1606)
 Nurhaczy, twórca państwa mandżurskiego, przodek władców Chin z dynastii Qing (zm. 1626)

Zmarli 
 1 stycznia – Chrystian III, król Danii i Norwegii (ur. 1503)
 25 stycznia – Chrystian II, król Danii, Norwegii i Szwecji (ur. 1481)
 12 lutego – Otto Henryk Wittelsbach, książę Palatynatu-Neuburg, elektor Palatynatu reńskiego (ur. 1502)
 10 lipca – Henryk II, król Francji (ur. 1519)
 18 sierpnia – Paweł IV, papież kościoła katolickiego (ur. 1476)
 15 września – Izabela Jagiellonka, królowa węgierska.Córka Zygmunta I Starego i Bony Sforzy (ur. 1519)
 3 października – Herkules II d’Este, książę Ferrary i Modeny (ur. 1508)
 6 października – Wilhelm I von Nassau-Dillenburg, hrabia Nassau (ur. 1487)
 Mikołaj Dzierzgowski – prymas Polski (ur. 1490)

Przypisy 

1559
1561



Wydarzenia w Polsce 

 4 maja – Tarnowskie Góry otrzymały prawo odbywania rocznie dwóch jarmarków – we wrześniu i kwietniu.
 28 listopada – inflancka gałąź zakonu krzyżackiego i Polska podpisały pakt wileński.

 Zygmunt II August włączył część Inflant do Polski.
 Zlikwidowano państwo gałęzi zakonu krzyżackiego w Inflantach.

Wydarzenia na świecie 

 26 lutego – zostało założone miasto Santa Cruz w Boliwii.
 22 grudnia – czeskie Kladno uzyskało prawa miejskie.

 Zajęcie przez Szwecję i Danię części terenów Inflant. Początek wojen inflanckich.
 Szwedzi zajęli Rewel i stanęli mocno w Estonii.

Urodzili się 
 6 stycznia – Thomas Fincke, duński matematyk (zm. 1656)
 22 stycznia – Francis Bacon, angielski filozof (zm. 1626)
 luty – Henry Briggs, angielski matematyk i astronom (zm. 1630)
 29 marca – Santorio Santorio, włoski lekarz, fizyk i wynalazca (zm. 1636)
 12 czerwca - Anna Wirtemberska, księżna oławska, wołowska i legnicka (zm. 1616)
 2 lipca – Christoph Grienberger, austriacki astronom, jezuita (zm. 1636)
 11 lipca – Luis de Góngora y Argote, hiszpański poeta (zm. 1627)
 17 lipca – Jacopo Corsi, włoski mecenas sztuki i kompozytor (zm. 1602)
 24 lipca – Anna Maria Wittelsbach, księżna Szwecji, księżniczka palatynatu reńskiego (zm. 1589)
 20 sierpnia – Jacopo Peri, włoski kompozytor, twórca pierwszych oper w historii (zm. 1633)
 24 sierpnia – Bartłomiej Pitiscus, matematyk, astronom, teolog kalwiński (zm. 1613)
 9 września – Hernando de Arias y Ugarte, hiszpański duchowny katolicki, biskup Quito (zm. 1638)
 11 grudnia – Abraham von Dohna, władca sycowskiego wolnego państwa stanowego (zm. 1613)

Data dzienna nieznana: 
 Wojciech Bobola, polski szlachcic, właściciel Strachociny (zm. 1606)
 Cezar d’Este, książę Modeny i Reggio (zm. 1628)
 Seika Fujiwara, japoński filozof, propagator neokonfucjanizmu w tym kraju (zm. 1619)
 Peter Gröning, burmistrz Stargardu, fundator Collegium Groeningianum (zm. 1631)
 Walerian Lubieniecki, biskup bakowski, bernardyn (zm. 1617)
 Stanisław Miński, wojewoda łęczycki, podkanclerzy koronny (zm. 1607)
 Edward Oldcorne, angielski jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1606)
 Johann Siebmacher, autor i założyciel wielokrotnie publikowanego herbarza (zm. 1611)
 Tobias Verhaecht, flamandzki malarz, pracował na dworze toskańskim (zm. 1631)
 Bernard von Waldeck, biskup Osnabrücku (zm. 1591)

Zmarli 
 31 stycznia – Menno Simons, holenderski anabaptystyczny reformator religijny (ur. 1496)
 16 maja – Jan Amor Tarnowski, hetman wielki koronny, kasztelan krakowski.

1561
1596



Wydarzenia w Polsce 

 26 marca–13 maja – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 Marzec – Zygmunt III Waza opuścił zamek na Wawelu i udał się wraz z żoną i dworem do Warszawy. Podróż odbyto, płynąc trzema statkami po Wiśle. Wydarzenie to przyjęto w wielu publikacjach za akt przeniesienia stolicy państwa z Krakowa do Warszawy, ale Kraków do końca istnienia Rzeczypospolitej był stolicą, a Warszawa miastem rezydencjonalnym.
 22 czerwca – otwarto Bibliotekę Rady Miasta Gdańska (obecnie Biblioteka Gdańska PAN).
 12 listopada – w Krakowie odbył się pogrzeb królowej Polski Anny Jagiellonki.

 Zawarcie (listopad 1595), ogłoszenie i zatwierdzenie (już w 1596) Unii brzeskiej.
 Przebudowa Zamku Królewskiego w Warszawie.
 Powstała Biblioteka Rady Miasta Gdańska. Zaczątkiem była darowizna Jana Bonifacio.
 Mistrz Mateusz Kossior ukończył dla królewskiego Kłecka tryptyk, jedno z najważniejszych dzieł w swojej karierze artystycznej.
 Wojska magnackie osaczyły Semena Nalewajkę wraz z kozackimi powstańcami pod Sołonicą.
 Kupcy gdańscy wysłali pierwszy statek do Brazylii.

Wydarzenia na świecie 

 9 kwietnia – wojska hiszpańskie zajęły Calais.
 10 czerwca – została odkryta Wyspa Niedźwiedzia na Morzu Barentsa.
 17 czerwca – Willem Barents odkrył Spitsbergen.
 3 sierpnia – niemiecki astronom David Fabricius dostrzegł, iż Mira Ceti jest gwiazdą zmienną.
 17 sierpnia – Christian IV został koronowany na króla Danii i Norwegii.
 26 października – III wojna austriacko-turecka: zwycięstwo Turków w bitwie pod Mezőkeresztes.
 25 listopada – wybuchło powstanie chłopskie w Finlandii.

 W Amsterdamie powstały pierwsze nowoczesne więzienia.

Urodzili się 
 2 lutego – Jacob van Campen, holenderski malarz i architekt (zm. 1657)
 31 marca – Kartezjusz, francuski matematyk i filozof (zm. 1650)
 14 czerwca – Ludwik Exarch, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1627)
 29 czerwca – Go-Mizunoo, cesarz Japonii (zm. 1680)
 22 lipca (12 lipca ss) – Michał I Fiodorowicz, car Rosji (zm. 1645)
 18 sierpnia – Jean Bolland, hagiograf katolicki, jezuita (zm. 1665)
 19 sierpnia – Elżbieta Stuart, księżniczka szkocka, elektorka Palatynatu Reńskiego, królowa Czech (zm. 1662)
 wrzesień – Katarzyna, córka Zygmunta III Wazy i Anny Habsburżanki (zm. 1597)
 14 listopada – Jan de Castillo, hiszpański jezuita, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1628)

Zmarli 
 28 stycznia – sir Francis Drake, angielski żeglarz, korsarz w oficjalnej służbie korony angielskiej (ur. ok. 1540)
 27 marca – Fryderyk IV legnicki, książę legnicki z dynastii Piastów (ur. 1552)
 9 września – Anna Jagiellonka, król Polski, żona Stefana Batorego (ur. 1523)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 22 lutego
 Ostatki: 27 lutego
 Popielec: 28 lutego
 Niedziela Palmowa: 7 kwietnia
 Wielki Czwartek: 11 kwietnia
 Wielki Piątek: 12 kwietnia
 Wielka Sobota: 13 kwietnia
 Wielkanoc: 14 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 15 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 23 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 2 czerwca
 Boże Ciało: 13 czerwca

Przypisy 

1596
1597



Wydarzenia w Polsce 

 10 lutego-25 marca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 16 kwietnia – założono osadę Olędry Ujskie; była to pierwsza kolonia olęderska w Wielkopolsce
 Założono Ostrowiec Świętokrzyski.

Wydarzenia na świecie 

 5 lutego – w Nagasaki ukrzyżowano 26 chrześcijan.
 28 sierpnia – wojna japońsko-koreańska: bitwa morska w Cieśninie Chilcheollyang.
 26 października – wojna japońsko-koreańska: bitwa morska pod Myeongnyang.
 4 listopada – irlandzka wojna dziewięcioletnia: bitwa pod Carrickfergus.

Urodzili się 
 31 stycznia – Jan Franciszek Regis, francuski jezuita, święty katolicki (zm. 1640)
 23 grudnia – Martin Opitz, niemiecki poeta i teoretyk literatury (zm. 1639)

Zmarli 
 5 lutego – męczennicy z Nagasaki:
 Marcin a’Aguirre, hiszpański franciszkanin, męczennik, święty katolicki (ur. 1567
 Franciszek Blanco, hiszpański franciszkanin, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1567)
 Piotr Chrzciciel Blázquez, hiszpański franciszkanin, męczennik, święty katolicki (ur. 1542)
 Filip od Jezusa de Las Casas, franciszkanin, męczennik, święty katolicki (ur. 1572)
 Gonsalwy Garcia, portugalski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (ur. 1562)
 Jakub Kisai, japoński jezuita, męczennik, święty katolicki (ur. 1533)
 Paweł Miki, japoński jezuita, męczennik, święty katolicki (ur. 1565)
 Jan Sōan, japoński jezuita, męczennik, święty katolicki (ur. 1578)
 11 kwietnia – Seweryn Nalewajko, kozacki ataman, przywódca powstania przeciw I Rzeczypospolitej w latach 1595–1596, we współczesnej Ukrainie uważany za bohatera narodowego (ur. ?)
 2 czerwca – Katarzyna, córka Zygmunta III Wazy i Anny Habsburżanki
 6 czerwca – William Hunnis, angielski poeta
 9 czerwca – Józef Anchieta, hiszpański jezuita, misjonarz w Brazylii, święty katolicki (ur. 1534)
 20 czerwca – Willem Barents, żeglarz holenderski, w 1596 roku odkrył Spitsbergen i Wyspę Niedźwiedzią (ur. ok. 1550)
 27 lipca – Jakub Wujek SJ, tłumacz Biblii (ur. 1541)
 27 października – Alfons II, książę Ferrary i Modeny (ur. 1533)
 21 grudnia – Piotr Kanizjusz, jezuita, Doktor Kościoła, święty katolicki (ur. 1521)
 ?
 Edward Kelley – angielski alchemik (ur. 1555)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 13 lutego
 Ostatki: 18 lutego
 Popielec: 19 lutego
 Niedziela Palmowa: 30 marca
 Wielki Czwartek: 3 kwietnia
 Wielki Piątek: 4 kwietnia
 Wielka Sobota: 5 kwietnia
 Wielkanoc: 6 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 7 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 15 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 25 maja
 Boże Ciało: 5 czerwca

Przypisy 

1597
1599



Wydarzenia w Polsce 
 28 maja – protestanci i prawosławni zawiązali konfederację wileńską
 25 sierpnia – ukazało się pierwsze wydanie polskiego przekładu Biblii dokonanego przez ks. Jakuba Wujka.
 16 października – pogrzeb Anny Habsburg, pierwszej żony Zygmunta III Wazy.
 Zygmunt Waza zdetronizowany w Szwecji na rzecz swojego syna Władysława, pod warunkiem wychowania go w wierze luterańskiej. Ponieważ Zygmunt Waza nie zgodził się na te warunki, tron przekazano Karolowi Sudermańskiemu.
 Tarnowskie Góry uzyskały wolność cechów.
 Przecław otrzymał prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 22 marca – książę Wirtembergii Fryderyk I założył miasto Freudenstadt.
 18 kwietnia – w Walencji odbyły się zaślubiny króla Hiszpanii Filipa III Habsburga z arcyksiężną Małgorzatą.
 15 sierpnia – irlandzka wojna dziewięcioletnia: rebelianci pokonali siły angielskie w bitwie pod Curlew Pass.
 25 grudnia – założono brazylijskie miasto Natal.

Urodzili się 
 11 lutego - Henryk Firlej, polski duchowny katolicki, biskup poznański i biskup przemyski, referendarz wielki koronny, sekretarz królewski (zm. 1635)
 13 lutego – Aleksander VII, papież (zm. 1667)
 10 marca – Alfons Rodríguez, hiszpański jezuita, misjonarz, męczennik w Paragwaju, święty katolicki (zm. 1628)
 13 marca – Jan Berchmans, belgijski jezuita, święty katolicki (zm. 1621)
 22 marca – Antoon van Dyck, flamandzki malarz (zm. 1641)
 25 kwietnia – Oliver Cromwell, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii (zm. 1658)
 6 czerwca – Diego Rodriguez de Silva y Velázquez, hiszpański malarz (zm. 1660)
 28 października – Maria Guyart-Martin, francuska urszulanka, misjonarka, święta katolicka (zm. 1672)
 data dzienna nieznana:
 Stefan Czarniecki, hetman polny koronny (ur. ok. 1599) (zm. 1665)
 Jan Kemble, walijski duchowny katolicki, męczennik (zm. 1679)
 Melchior od św. Augustyna, hiszpański augustianin rekolekta, misjonarz na Filipinach i w Japonii, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1632)

Zmarli 
 3 listopada – Andrzej Batory, książę Siedmiogrodu, kardynał (ur. 1563)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 18 lutego
 Ostatki: 23 lutego
 Popielec: 24 lutego
 Niedziela Palmowa: 4 kwietnia
 Wielki Czwartek: 8 kwietnia
 Wielki Piątek: 9 kwietnia
 Wielka Sobota: 10 kwietnia
 Wielkanoc: 11 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 12 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 20 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 30 maja
 Boże Ciało: 10 czerwca

1599
1608



Wydarzenia w Polsce 

 lipiec – oblężenie Dyjamentu

Wydarzenia na świecie 

 7 stycznia – pożar strawił Jamestown w Wirginii, pierwszą stałą osadę angielskich kolonistów w Ameryce Północnej.
 14 maja – w niemieckim Auhausen została zawiązana Unia Ewangelicka, związek książąt i miast protestanckich.
 3 lipca – w Kanadzie została założona kolonia francuska. Francuski podróżnik Samuel de Champlain założył miasto Quebec.
 10 września – John Smith został wybrany przywódcą angielskiej kolonii w Wirginii w Ameryce Północnej.
 19 listopada – Maciej Habsburg został koronowany na króla Węgier.

 Henry Hudson, angielski żeglarz dotarł do Nowej Ziemi na Morzu Arktycznym.
 Pierwsi polscy koloniści Nowego Świata osiedlili się w Jamestown w stanie Wirginia.

Urodzili się 
 28 stycznia – Giovanni Alfonso Borelli, włoski fizyk i astronom (zm. 1679)
 5 lutego – Gaspar Schott, niemiecki fizyk, matematyk, filozof przyrody i jezuita (zm. 1666)
 15 maja – Renat Goupil, francuski jezuita, misjonarz w Kanadzie, męczennik, święty katolicki (zm. 1642)
 13 lipca – Ferdynand III Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, król Czech i Węgier (zm. 1657)
 15 października – Evangelista Torricelli, włoski fizyk i matematyk (zm. 1647)
 26 listopada – Andrzej Wiszowaty, filozof, kaznodzieja, poeta (zm. 1678)
 9 grudnia – John Milton, angielski poeta i pisarz, autor Raju utraconego (zm. 1674)

 Data dzienna nieznana:
 Antoni od św. Dominika, japoński dominikanin, męczennik, błogosławiony katolicki

Zmarli 
 29 stycznia – Fryderyk I, książę Wirtembergii (ur. 1557)
 13 lutego – Konstanty Wasyl Ostrogski, książę, litewski magnat, starosta włodzimierski, wojewoda kijowski i marszałek ziemski wołyński (ur. ok. 1526)
 4 czerwca – Franciszek Caracciolo, włoski duchowny katolicki, współzałożyciel Kanoników Regularnych Mniejszych, święty katolicki (ur. 1563)
 23 czerwca – Tomasz Garnet, angielski jezuita, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1574)
 18 lipca – Joachim Fryderyk Hohenzollern, margrabia-elektor Brandenburgii (ur. 1546)
 18 września – Vincenzo Bertolusi, włoski kompozytor i organista (ur. ?)
 10 listopada – Andrzej Avellino, włoski teatyn, święty katolicki (ur. 1521)
 Data dzienna nieznana:
 Iwan Bołotnikow, przywódca powstania antyfeudalnego w Rosji (ur. 1565)

 data dzienna nieznana:
 Johannes Fleischer (młodszy) – niemiecki lekarz i botanik urodzony we Wrocławiu, pierwszy nie-Anglik w angielskiej kolonii w Wirginii (ur. 1582)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 14 lutego
 Ostatki: 19 lutego
 Popielec: 20 lutego
 Niedziela Palmowa: 30 marca
 Wielki Czwartek: 3 kwietnia
 Wielki Piątek: 4 kwietnia
 Wielka Sobota: 5 kwietnia
 Wielkanoc: 6 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 7 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 15 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 25 maja
 Boże Ciało: 5 czerwca

1608
1612



Wydarzenia w Polsce 

 19 lipca – klęska wojsk polskich Stefana Potockiego w bitwie z Turkami i Tatarami pod Sasowym Rogiem. Potocki został wzięty do niewoli.

Wydarzenia na świecie 

 6 stycznia – Axel Oxenstierna został kanclerzem Szwecji.
 10 maja – Szahdżahan, późniejszy władca muzułmańskiego imperium w Indiach z dynastii Mogołów, poślubił swoją trzecią żonę Mumtaz Mahal, dla której po jej śmierci nakazał wybudować mauzoleum Tadź Mahal w Agrze.
 13 czerwca – Maciej Habsburg został cesarzem rzymskim.
 Powstanie przeciwko polskiej okupacji, które wybuchło w Rosji jesienią 1612 roku (w trakcie tzw. Wielkiej smuty).
 3 września – wojna polsko-rosyjska: została stoczona bitwa pod Moskwą; nieudana próba odsieczy oblężonej na Kremlu polskiej załogi, podjęta przez hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza.
 7 listopada – wielka smuta: kapitulacja polskiej załogi na Kremlu w Moskwie. Po zdobyciu przez Rosjan Kitajgrodu, w obliczu braku żywności i bez nadziei na odsiecz, dowodzący polską załogą na oblężonym Kremlu pułkownik Mikołaj Struś poddał placówkę (według starego stylu było to 28 października).
 15 grudnia – niemiecki astronom Simon Marius sporządził pierwszy opis Galaktyki Andromedy, bazujący na obserwacjach teleskopowych.
 28 grudnia – 234 lata przed oficjalnym odkryciem Galileusz po raz pierwszy zaobserwował Neptuna, biorąc go za gwiazdę.

Urodzili się 
 25 czerwca – Jan Albert Waza, polski biskup, syn króla Zygmunta III Wazy (zm. 1634)
 17 sierpnia – Jeremi Michał Wiśniowiecki, kniaź Jarema, postrach Kozaków, jeden z najbogatszych obywateli Rzeczypospolitej Obojga Narodów; autor, sponsor i wykonawca największej i najszybszej akcji kolonizacyjnej w dziejach Polski (zm. 1651)
 17 listopada – Dorgon, książę mandżurski, autor mandżurskiego podboju Chin, regent, pośmiertnie honorowy cesarz (zm. 1650)
 data dzienna nieznana – Michał Boym, jezuita, podróżnik, misjonarz, syn nadwornego lekarza Zygmunta III Wazy, który dotarł do Chin (ur. 1612 lub 1614, zm. 1659)

Zmarli 
 20 stycznia – Rudolf II Habsburg, cesarz rzymski (ur. 1552)
 4 lutego – Józef z Leonessy, włoski kapucyn, misjonarz, święty katolicki (ur. 1556)
 8 czerwca – Hans Leo Hassler, niemiecki kompozytor i organista (ur. 1564)
 12 sierpnia – Giovanni Gabrieli, włoski kompozytor i organista (ur. 1555)
12 września - Wasyl IV Szujski, car rosyjski (ur. 1552)
 27 września – ks. Piotr Skarga, pisarz i kaznodzieja (ur. 1536)
 26 października – Jean Bauhin, szwajcarski naturalista, botanik i herbarysta (ur. 1541)
 5 grudnia – Jan Almond, angielski duchowny katolicki, męczennik, święty (ur. 1577)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 1 marca
 Ostatki: 6 marca
 Popielec: 7 marca
 Niedziela Palmowa: 15 kwietnia
 Wielki Czwartek: 19 kwietnia
 Wielki Piątek: 20 kwietnia
 Wielka Sobota: 21 kwietnia
 Wielkanoc: 22 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 23 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 31 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 10 czerwca
 Boże Ciało: 21 czerwca

1612
1613



Wydarzenia w Polsce 

 14 kwietnia - W czasie nocnego napadu na zbór w Aleksandrowicach fanatycy katoliccy pobili pastora a budynek po obrabowaniu podpalili.
 27 kwietnia – wybuchł wielki pożar w Gnieźnie, który strawił ratusz, budynek wagi miejskiej, kancelarię grodzką i liczne domy; zniszczył synagogę, klasztor Franciszkanów i Klarysek.

 Ostrowiec Świętokrzyski uzyskał prawa miejskie.
 Pierwsze powołanie przez Sejm niestałej komisji do kontroli Skarbu Państwa, zwanej też Komisją Radomską.
 W kościele bernardynów w Przeworsku umieszczono obraz Matki Bożej Pocieszenia, który wkrótce został otoczony kultem wiernych i zasłynął łaskami.

Wydarzenia na świecie 

 20 stycznia – został podpisany układ pokojowy w Knäred kończący wojnę kalmarską.
 3 marca – Michał I został wybrany przez Sobór Ziemski na cara Rosji (według kalendarza juliańskiego 21 lutego).
 27 marca – w najstarszej angielskiej osadzie Cupids na Nowej Fundlandii urodziło się pierwsze angielskie dziecko na terenie dzisiejszej Kanady.
 29 maja – w niemieckiej Turyngii potężna burza wywołała powódź, w wyniku której zginęło 2261 osób.
 11 czerwca – Koronacja Michała I na cara Rosji.
 29 czerwca – spłonął londyński Globe Theatre; jednym z jego udziałowców był William Szekspir, a wystawiano tam premiery jego utworów oraz sztuki Bena Jonsona i Johna Webstera.

 Masamune Date wysłał 180-osobową misję dyplomatyczną do Rzymu.

Urodzili się 
 2 lutego – Natalis Chabanel, francuski jezuita, misjonarz w Kanadzie, męczennik, święty katolicki (zm. 1649)
 13 października – Karol Ferdynand Waza, s. Zygmunta III Wazy, biskup (zm. 1655)
 19 października – Karol z Sezze, włoski franciszkanin, mistyk, święty katolicki (zm. 1670)

Zmarli 
 18 stycznia – Regina Protmann, zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1552)
 2 lipca – Bartłomiej Pitiscus, matematyk, astronom i teolog kalwiński (ur. 1561)
 8 września – Carlo Gesualdo, kompozytor włoski (ur. 1566)

 data dzienna nieznana: 
 Jakub Potocki, wojewoda bracławski, kasztelan kamieniecki (ur. ok. 1554)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 14 lutego
 Ostatki: 19 lutego
 Popielec: 20 lutego
 Niedziela Palmowa: 31 marca
 Wielki Czwartek: 4 kwietnia
 Wielki Piątek: 5 kwietnia
 Wielka Sobota: 6 kwietnia
 Wielkanoc: 7 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 8 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 16 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 26 maja
 Boże Ciało: 6 czerwca

Przypisy 

1613
1614



Wydarzenia w Polsce 

 17 stycznia – Jan Ámos Komenský kupił od wdowy po poprzednim właścicielu rękopis dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium („O obrotach sfer niebieskich”).
 Gdańsk – zorganizowano Collegium Medicum – pierwsza izba lekarska na ziemiach polskich.
 W Krakowie wydrukowano pierwszy przewodnik polski po Włoszech.
 Hetman Żółkiewski zwołał w Żytomierzu komisję, która miała przywrócić rejestr i ograniczyć wyprawy łupieżcze Kozaków.
 Założono klasztor dominikanów w Rohatynie, nad Gniłą Lipą (dopływ Dniestru).

Wydarzenia na świecie 

 17 lutego – odbyło się uroczyste otwarcie po odbudowie zamku Johannisburg w bawarskim Aschaffenburgu.
 5 kwietnia – w Jamestown w Wirginii odbyły się zaślubiny Pocahontas, córki wodza Powhatana, z angielskim kolonistą Johnem Rolfe’em.
 22 maja – król Danii Chrystian IV założył miasto Kristianstad w dzisiejszej południowej Szwecji.
 23 sierpnia – założono uniwersytet w holenderskim Groningen.
 11 października – kupcy z Amsterdamu i Hoorn zawiązali Nową Niderlandzką Kompanię Handlową.
 12 listopada – zawarto pokój w Xanten kończący wojnę sukcesyjną w Zjednoczonych Księstwach Jülich-Kleve-Berg.

 Założono kolonię holenderską w Ameryce Północnej u ujścia Rzeki Hudsona, zwaną Nową Holandią.

Urodzili się 
 5 stycznia - Leopold Wilhelm Habsburg, austriacki duchowny katolicki, arcybiskup Magdeburga, wielki mistrz zakonu krzyżackiego, biskup wrocławski, namiestnik Niderlandów Habsburskich (zm. 1662)
 16 lutego – Christopher Merret, angielski biolog i lekarz (zm. 1695)
 14 listopada - Aleksander Karol Waza, polski królewicz (zm. 1634)
 30 listopada – William Howard, 1. wicehrabia Stafford, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1680)
 16 grudnia – Eberhard III, książę Wirtembergii (zm. 1674)

Zmarli 
 7 kwietnia – El Greco (właśc. Dominikos Theotokopulos), malarz hiszpański greckiego pochodzenia (ur. 1541)
 14 lipca – Kamil de Lellis, założyciel zakonu kamilianów, święty Kościoła katolickiego, patron szpitali, chorych, pielęgniarek i pielęgniarzy (ur. 1550)
 15 lipca – Pierre de Brantôme, pamiętnikarz francuski (ur. ok. 1540)
 21 sierpnia – Elżbieta Batory, „Krwawa Hrabina z Čachtic” (ur. 1560)
 27 grudnia – Bartosz Paprocki, polski poeta, który uczestniczył w polskim poselstwie do Stambułu w 1569 roku (ur. ok. 1540)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 6 lutego
 Ostatki: 11 lutego
 Popielec: 12 lutego
 Niedziela Palmowa: 23 marca
 Wielki Czwartek: 27 marca
 Wielki Piątek: 28 marca
 Wielka Sobota: 29 marca
 Wielkanoc: 30 marca
 Poniedziałek Wielkanocny: 31 marca
 Wniebowstąpienie Pańskie: 8 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 18 maja
 Boże Ciało: 29 maja

1614
1615



Wydarzenia w Polsce 

 12 lutego-27 marca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.

 Pierwszy dokument wspominający wieś Wisła w powiecie cieszyńskim.
 Wydano „Dzieje Polski” autorstwa Jana Długosza - por 19 V 1480.
 Kasper Cichocki w dziele Alloquiorum Osiecensium libri quinque krytykuje protestanckie rządy Jakuba I.
najazd Tatarów, którzy oblegają Lwów
 Założenie osady Gordeyken, znanej dzisiaj pod nazwą Dubienniki, koło Gołdapi na Mazurach.
 Najazd Piotra Konaszewicza Sahajdacznego na Stambuł.
 Sformowano w Polsce oddział lekkiej jazdy zwanej lisowczykami.

Wydarzenia na świecie 

 4 czerwca – wojska sioguna Ieyasu Tokugawy zdobyły po oblężeniu należący do rodu Toyotomi zamek w Osace.
 14 czerwca – Jacob Le Maire i Willem Corneliszoon Schouten wypłynęli z holenderskiego Texel w pierwszą wyprawę do Indii Holenderskich trasą zachodnią.
 25 grudnia – Jacob Le Maire i Willem Corneliszoon Schouten odkryli Wyspę Stanów.

Urodzili się 
 13 marca – Antonio Pignatelli del Rastrello, papież Innocenty XII (zm. 1700)

 Data dzienna nieznana:
 Mateusz Kohyōe, japoński dominikanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1633)

Zmarli 
 4 marca – Hans von Aachen, malarz niemiecki, manierysta (ur. 1552)
 10 marca – Jan Ogilvie, święty katolicki, szkocki jezuita (ur. 1579)
 27 marca – Małgorzata Walezjuszka, królowa Francji i Nawarry, pierwsza żona Henryka IV (ur. 1553)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 26 lutego
 Ostatki: 3 marca
 Popielec: 4 marca
 Niedziela Palmowa: 12 kwietnia
 Wielki Czwartek: 16 kwietnia
 Wielki Piątek: 17 kwietnia
 Wielka Sobota: 18 kwietnia
 Wielkanoc: 19 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 20 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 28 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 7 czerwca
 Boże Ciało: 18 czerwca

Przypisy 

1615
1616



Wydarzenia w Polsce 

 2 marca – Samuel Korecki pokonał wojska mołdawskie w III bitwie pod Chocimiem.
 5 marca – dzieło Mikołaja Kopernika O obrotach sfer niebieskich znalazła się na Indeksie Ksiąg Zakazanych.
 26 kwietnia-7 czerwca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 16 lipca – położono kamień węgielny pod budowę katedry Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Łucku.

 W pożarze Płocka spłonęło 70% miasta.
 Nowy Wiśnicz, Ulanów otrzymały prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 12 stycznia – Portugalczycy założyli miasto Belém w delcie Amazonki.
 29 stycznia – holenderski żeglarz Willem Corneliszoon Schouten opłynął Przylądek Horn.
 19 marca – żeglarz i pisarz sir Walter Raleigh, skazany na śmierć i uwięziony w londyńskiej Tower za udział w spisku przeciwko królowi Jakubowi I, został po 13 latach wypuszczony na wolność.

 Na podstawie przywileju króla Christiana IV powstała Duńska Kompania Wschodnioindyjska.

Urodzili się 
 20 stycznia - Jerzy Sebastian Lubomirski, polski magnat, marszałek wielki koronny, hetman polny koronny (zm. 1667)
 28 lutego - Friedrich von Hessen, niemiecki duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1682)
 19 kwietnia
 Ludwik IV, książę legnicki (zm. 1663)
 Wojciech Izdebski, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy wileński (zm. 1702)
 20 października – Thomas Bartholin, duński naukowiec, odkrywca układu limfatycznego u ludzi (zm. 1680)

Zmarli 
 22 kwietnia – Miguel de Cervantes, pisarz hiszpański (ur. 1547)
 3 maja – William Szekspir, angielski dramatopisarz (ur. 1564)
 2 lipca – Bernardyn Realino, włoski jezuita, święty katolicki (ur. 1530)

 data dzienna nieznana: 
 Aleksander Józef Lisowski, pułkownik królewski, twórca i dowódca lisowczyków (ur. ok. 1575-1580)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 11 lutego
 Ostatki: 16 lutego
 Popielec: 17 lutego
 Niedziela Palmowa: 27 marca
 Wielki Czwartek: 31 marca
 Wielki Piątek: 1 kwietnia
 Wielka Sobota: 2 kwietnia
 Wielkanoc: 3 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 4 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 12 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 22 maja
 Boże Ciało: 2 czerwca

Przypisy 

1616