Knoflook

Knoflook (Allium sativum) is een plant uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae). Tot het geslacht look behoren onder andere ook de soorten ui, prei en bieslook. Knoflook heeft een typerende en doordringende smaak en wordt met name in de mediterrane keuken gebruikt. Reeds in de klassieke oudheid werden aan knoflook medicinale eigenschappen toegeschreven waar beperkte wetenschappelijke onderbouwing voor bestaat.

Groei 
Knoflook is net als de ui en bieslook een bolgewas dat voor de winter zijn energie in een bol opslaat zodat het in de lente een voorsprong heeft en heel snel kan groeien en bloeien. De plant groeit op goed doorlatende grond en in de volle zon.

Consumptie 
Knoflook wordt zowel vers (fijn gesneden of geperst) als in poedervorm (gedroogd en gemalen) toegepast. Knoflook is een kruid met een doordringende smaak en geur, dat onder andere in Frankrijk, in de mediterrane en Midden-Europese landen bijzonder veel gebruikt wordt.

Knoflookazijn kan worden gemaakt door uitgeperste knoflook in gekookte, koude azijn te doen. Dit moet twee weken blijven staan, waarna de azijn gezeefd dient te worden.

Geschiedenis 
"Lauk" werd al vermeld in de Edda. De Talmoed leert "Eet regelmatig knoflook, het heldert de geest op, versterkt de mannelijkheid en verdrijft darmparasieten!" Ook de Bijbel en de Koran vermelden knoflook. De Papyrus Ebers in Egypte vermeldde al 3500 jaar geleden knoflook. De arbeiders die aan de piramiden bouwden kregen knoflook te eten. Homerus vermeldt gebruik van knoflook door Nestor.
Galenus raadde knoflook aan tegen zowat alle kwalen.

In de Romeinse tijd geloofde men dat knoflook de spieren versterkte, vandaar dat gladiatoren vaak knoflook kauwden. Uit laboratoriumproeven met knoflooksupplementie blijkt dat dit het testosterongehalte in ratten kan verhogen.

In de Middeleeuwen werd knoflook geacht de duivel en heksen weg te houden en te beschermen tegen de pest. Knoflook kan inderdaad bacteriëndodend werken dankzij de component allicine. In de klassieke literatuur is knoflook ook genoemd als een middel om vampieren af te weren.

Gezondheid 
Aan knoflook worden verschillende gezondheidsbevorderende eigenschappen toegeschreven. Een cholesterolverlagende werking en bloeddrukverlagende werking heeft enige wetenschappelijke onderbouwing, voor andere eraan toegeschreven eigenschappen, zoals werking tegen verkoudheid en kanker, is geen afdoende bewijs.

Onderzoeken 'in vitro' en bij ratten en konijnen geven duidelijke aanwijzingen dat knoflook de afzetting van plaque op de vaatwanden voorkomt, maar ook de bloedstolling vermindert. Het lijkt daarom verstandig het niet in grote hoeveelheden in te nemen met geneesmiddelen die bloedstolling verminderen of in de week voor een operatie of een bevalling.

Verschillende gerandomiseerde onderzoeken met controlegroep (RCTs) wijzen uit dat knoflook de bloeddruk verlaagt bij mensen met een verhoogde bloeddruk. Een mogelijk mechanisme hiervoor zijn de zwavelverbindingen in knoflook: deze worden in het lichaam omgezet in waterstofsulfide, een stof die dient als boodschapperstof voor vaatverwijding.

Er zijn sterke aanwijzingen dat knoflook het cholesterolgehalte in het bloed verlaagt bij patiënten met hypercholesterolemie, maar enkele recentere onderzoeken laten geen effect zien.

Plaatselijke toepassing kan brandwonden veroorzaken: in de literatuur zijn enkele gevallen gerapporteerd.

Knoflook (vooral verse) is giftig voor honden en (vooral) katten.

In Rusland wordt knoflook ook wel 'penicilline voor de armen' genoemd.

Knoflook wordt ook gebruikt als afrodisiacum.

Geur 
Veel componenten in knoflook zijn zwavelverbindingen. Deze worden bijna allemaal door het lichaam verteerd, behalve allylmethylsulfide (AMS). Dit wordt niet verteerd in de ingewanden, maar opgenomen in het bloed. Het bloed brengt de AMS naar de longen en de huid, waardoor het onderdeel wordt van de lichaamsgeur. Uit een onderzoek gedaan door de Universiteit van Edinburgh blijkt dat deze geur helpt tegen muggen. Echter, in culturen waar knoflook weinig gegeten wordt, zoals in Noord-Europa, kan deze geur als hinderlijk ervaren worden door anderen.

Geraadpleegde literatuur 

Allium
knoflook
Kruid (keuken)