Kango

– część słownictwa i wyrażeń w języku japońskim pochodzenia chińskiego.

Słowa te zapisywane są chińskimi znakami (kanji) i czytane po sinojapońsku (on’yomi). Pewna jej grupa została utworzona z elementów sinojapońskich niezależnie w Japonii. Nazywają się one wasei-kango (和製漢語).

Użyciu tego słownictwa towarzyszą wzory gramatyczne i zdaniowe, traktowane także jako sinojapońskie. Kango stanowią jedną z trzech kategorii, na które można podzielić słownictwo japońskie. Pozostałe dwa to: słownictwo czysto japońskie, zwane yamato-kotoba (大和言葉) lub wago (和語) oraz słownictwo pochodzące z języków zachodnich, zwane gairaigo (外来語). Około 60% słów używanych we współczesnym języku japońskim, to kango.

Rola wyrazów kango 
Samodzielny wyraz kango, składający się przeważnie z dwóch znaków i tworzący tzw. złożenie, jest w reguły rzeczownikiem lub po dodaniu stosownych sufiksów – przymiotnikiem. Staje się także czasownikiem po dodaniu suru (する) lub przysłówkiem po dodaniu ni (に).

Ze względu na swoją strukturę kango bezpośrednio nie może być czasownikiem czy też przymiotnikiem właściwym.

Struktura gramatyczna wyrazów kango 
Wyraz kango może mieć dwa rodzaje struktury: część pierwsza określa część drugą albo cały wyraz jest połączeniem znaczeń obu części.

Popularne morfemy określane

語 (ご go) 
Oznacza język. Np.:

{| class="wikitable"
|-----
! Znaczenie
Kraj
! Język
|-----
| Japonia / język japoński || 日本 (にほん nihon)
| 日本語 (にほんご nihongo)
|-----
| Chiny / język chiński || 中国 (ちゅうごく chūgoku)
| 中国語 (ちゅうごくご chūgokugo)
|-----
| Polska / język polski || ポーランド pōrando
| ポーランド語 (ポーランドご pōrandogo)
|}

 Wymowa kun’yomi: かたる kataru

人 (じん jin) 
Oznacza osobę. W szczególności jako końcówka oznacza mieszkańca danego kraju. Np.:

{| class="wikitable"
|-----
! Znaczenie
Kraj
! Mieszkaniec
|-----
| Japonia / Japończyk || 日本 (にほん nihon)
| 日本人 (にほんじん nihonjin)
|-----
| Chiny / Chińczyk || 中国 (ちゅうごく chūgoku)
| 中国人 (ちゅうごくじん chūgokujin)
|-----
| Polska / Polak || ポーランド pōrando
| ポーランド人 (ポーランドじん pōrandojin)
|}

 Inna wymowa on’yomi: にん nin
 Wymowa kun’yomi: ひと hito

者 (しゃ sha) 
Również oznacza osobę, stosowane raczej do zawodów. Np.:
 医者 (いしゃ isha) – medycyna → lekarz
 学者 (がくしゃ gakusha) – nauka → naukowiec
 筆者 (ひっしゃ hissha) – piórko do pisania → pisarz
 Wymowa kun’yomi: もの mono

気 (き ki) 
Oznacza dosłownie duszę. Jest używane do pewnej klasy rzeczowników abstrakcyjnych.
 天気 (てんき tenki) – niebo → pogoda
 電気 (でんき denki) – elektryczny → elektryczność
 病気 (びょうき byōki) – chory → choroba

車 (しゃ sha) 
Oznacza pojazd.
 自転車 (じてんしゃ jitensha) – samemu + toczyć się → rower
 自動車 (じどうしゃ jidōsha) – samemu + poruszać się → samochód 
 汽車 (きしゃ kisha) – para (wodna) → pociąg parowy
 電車 (でんしゃ densha) – elektryczność → pociąg elektryczny
 Wymowa kun’yomi: くるま kuruma

数 (すう sū) 
Oznacza liczbę, np.:
 小数 (しょうすう shōsū) – mały → ułamek
 指数 (しすう shisū) – wskazywać → indeks
 点数 (てんすう tensū) – kropka, punkt → ilość punktów, punktacja

学 (がく gaku) 
Oznacza naukę, np.:
 語学 (ごがく gogaku) – język → lingwistyka
 数学 (すうがく sūgaku) – liczba → matematyka
 生物学 (せいぶつがく seibutsugaku) – organizm żywy → biologia

Popularne morfemy określające

全 (ぜん zen) 
Oznacza cały, np.:
 全部 (ぜんぶ zenbu) – część → całość
 全国 (ぜんこく zenkoku) – kraj → ogólnokrajowe

Uwaga: nie jest to ten sam znak co dotyczący buddyzmu Zen.

最 (さい sai) 
Oznacza najbardziej, np.:
 最高 (さいこう saikō) – wysoki → najwyższy (np. Sąd Najwyższy)
 最近 (さいきん saikin) – bliski → najbliższy, ostatni (do tej pory)
 最初 (さいしょ saisho) – początek → początkowy

無 (む mu) 
Oznacza brak czegoś, np.:
 無用 (むよう muyō) – używać → bezużyteczny
 無料 (むりょう muryō) – opłata → darmowy
 無言 (むごん mugon) – mówić → cisza

不 (ふ fu) 
Oznacza przeciwieństwo, np.:
 不便 (ふべん fuben) – wygoda → niewygodne
 不足 (ふそく fusoku) – wystarczać → niewystarczające
 不安 (ふあん fuan) – spokój → niepokój

Zobacz też 
 pismo japońskie
 język japoński
 on’yomi
 kun’yomi

Przypisy 

Język japoński