alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Schorpioenvliegen (familie)

De eigenlijke schorpioenvliegen (Panorpidae) zijn een familie van insecten die behoren tot de orde Mecoptera (Schorpioenvliegachtigen). Wereldwijd zijn ongeveer 500 soorten beschreven, verdeeld over een vijftal geslachten.

De groep  behoort tot de oudste insectenordes die een volledige gedaanteverwisseling bezitten.

Kenmerken 
Kenmerkend voor sommige schorpioenvliegen is het tangvormig orgaan dat mannetjes aan het achterlijf hebben, dat omhoog gekruld wordt gedragen en dat daarom enigszins doet denken aan de staart van een schorpioen, maar geen angel heeft en verder volkomen ongevaarlijk is. Het insect gebruikt het alleen bij de paring. De vleugels zijn vaak gevlekt. De lichaamslengte varieert van 0,9 tot 2,5 cm.

Leefwijze 
Schorpioenvliegen zijn roofinsecten, die naast dode insecten en ander aas, ook worden aangetrokken door plantaardig voedsel.

Verspreiding en leefgebied 
Panorpa communis komt algemeen voor in Nederland en België; meestal kan hij worden gevonden op lage vegetatie op wat vochtige, beschaduwde plekken. De familie zelf komt voor op het noordelijk halfrond in bossen en struwelen, tussen begroeiing.

Taxonomie 
De familie kent de volgende geslachten en soorten (niet compleet) :
 Furcatopanorpa - Ma & Hua, 2011
 Furcatopanorpa longihypovalva - (Hua and Cai, 2009)
 Leptopanorpa
 Neopanorpa
 Panorpa
  Sinopanorpa
  Austropanorpa

In Nederland voorkomende soorten 
 Panorpa
 Panorpa alpina - (Bergschorpioenvlieg)
 Panorpa cognata - (Roodkopschorpioenvlieg)
 Panorpa communis - (Gewone Schorpioenvlieg)
 Panorpa germanica - (Duitse Schorpioenvlieg)
 Panorpa vulgaris - (Weideschorpioenvlieg)

Externe link 
 Schorpioenvliegen overzicht op waarneming.nl
Dekschild

De dekschilden of elytra zijn bij kevers de verdikte en verharde voorvleugels, die zijn veranderd tot schilden die de er onder liggende achtervleugels en het achterlichaam (abdomen) beschermen. 

Ze worden (bij de meeste kevers) bij het vliegen opzij gevouwen en niet meer meebewogen. 

Bij de kortschildkevers (Staphylinidae) zijn de elytra korter, waardoor deze kevers enigszins op oorwormen (orde Dermaptera) lijken. 

Bij sommige kevers is de beschermende functie van de schilden zo belangrijk geworden dat ze in de middellijn met elkaar vergroeid zijn: deze kevers kunnen niet meer vliegen. 

Bij kevers uit de rozenkevergroep blijven de dekschilden bij het vliegen meestal gesloten, de vleugels komen zijdelings onder de dekschilden uit. 

De vorm, kleur, tekening en het oppervlak van de dekschilden zijn zeer belangrijke kenmerken bij het determineren van kevers.

De schilden van wantsen zijn deels verhard en hebben een membraanachtig vlies aan het einde. De voorvleugels van wantsen worden hierdoor hemi-elytra genoemd, wat half-bedekt betekent.

Zie ook 
 Entomologische woordenlijst

Anatomie van geleedpotigen
Abdomen

Abdomen komt van het Latijnse woord voor buik.

Zie: 
 buik voor gewervelde dieren
 achterlijf (insect)
 opisthosoma voor spinnen
 pleon voor kreeftachtigen
Achterlijf (insect)

Het achterlijf van een insect, abdomen genaamd, bestaat in principe uit 11 segmenten, die vaak niet allemaal meer als zodanig herkenbaar zijn. De laatste segmenten zijn meestal gemodificeerd tot uitwendige geslachtsorganen zoals een legboor. De gonapofyse is een bijna altijd gepaard aanhangsel van het achterlijf van insecten. In het abdomen bevinden zich belangrijke organen, zoals het grootste deel van het spijsverteringskanaal, het hart, de buizen van Malpighi, de gonaden (geslachtsklieren) en tracheeën; organen die met de stofwisseling en de voortplanting te maken hebben.

Zie ook
 Kop
 Borststuk
 Opisthosoma

Anatomie van geleedpotigen
Thorax



Biologie
 Thorax, bij gewervelde dieren = ribbenkast
 Thorax, bij insecten = borststuk

Personen
 Thorax van Larissa, een Oud-Griekse edelman (5e eeuw v.Chr.)
 Thorax van Lakedemonië, een Lakedaemonische aanvoerder (late 5e/vroege 4e eeuw v.Chr.)
 Thorax, die de 10de Pythische Ode van Pindarus bestelde, in dewelke de namen van Thorax en zijn geliefde Hippokleas zijn vereeuwigd

Anders
 Thorax (bergrug), een bergrug in Messenië
 Thorax-endometriose, de endometriose in de borstkas, waar de longen en omliggende weefsels zich bevinden
 Thoraxfoto, een medisch onderzoek, waarbij een röntgenfoto van de borstkas wordt gemaakt
 Thoraxchirurgie, de tak van de heelkunde die zich bezighoudt met operaties aan in de thorax gelegen organen
 Linothorax, een Oud-Grieks kuras van linnen
Oeuvre

Het oeuvre van een kunstenaar is het geheel van al het werk dat hij gedurende zijn leven of loopbaan heeft voortgebracht. Het Franse woord œuvre betekent "werk", in dit geval in de zin van "de verzameling van werken".

Niet bij iedere schrijver, beeldend kunstenaar of componist kan van een oeuvre worden gesproken. Het begrip is pas van toepassing als de productie van de kunstenaar een zekere samenhang laat zien, die wellicht nog in het geheel niet compleet is, maar toch een bepaalde eenheid, samenhang, richting of lijn aangeeft, zodanig dat de kunstenaar op grond van dit samenhangend geheel kan worden gekarakteriseerd. Hij is bijvoorbeeld een schilder van dromerige landschappen; of zij heeft in haar romans vanuit verschillende optieken de problematiek van macht en machtsmisbruik aan de orde gesteld.

Een beginnend kunstenaar heeft daardoor per definitie nog geen oeuvre opgebouwd: van een bouwwerk (in overdrachtelijke zin) is nog geen sprake. Het is ook mogelijk dat een kunstenaar die veel werken heeft gemaakt, toch geen oeuvre in de precieze zin van het woord heeft opgebouwd: dat is het geval als de samenhang ontbreekt.

Een ander aan het Frans ontleend woord om de gezamenlijke creatieve productie aan te duiden, is repertoire: het geheel van door een uitvoerend kunstenaar vertoonde of ten gehore gebrachte werken. Zo kan men spreken van het repertoire van een toneelgezelschap, zanger of zangkoor.

Prijzen
Op verschillende artistieke gebieden worden oeuvreprijzen uitgereikt. Er zijn bijvoorbeeld oeuvreprijzen voor schrijvers en voor acteurs. Zo'n prijs wordt dan uitgereikt voor het complete werk van de kunstenaar, niet voor een enkel kunstwerk. Voorbeelden zijn de Constantijn Huygens-prijs (literatuur) de Bert Haanstra Oeuvreprijs (film), Edisons Oeuvre Award (muziek) en Wilhelminaring (beeldhouwen).

 
Kunst
Borststuk

Het borststuk  of thorax (Grieks: θώραξ, thōrax = borst) van een insect bevindt zich tussen de kop en het achterlijf. Het bestaat uit drie segmenten en de bouw ervan hangt samen met de voortbeweging. Aan ieder segment zit links en rechts een poot; aan de laatste twee segmenten zit bij gevleugelde insecten links en rechts een vleugel. Vliegen en muggen (Diptera) hebben maar 1 paar vleugels aan het tweede segment; het tweede vleugelpaar is hier gemodificeerd tot halters (halteres) en heeft een functie bij het evenwicht en de vluchtstabilisatie. 

Er zijn fossiele insecten gevonden die aan alle drie de thoracale segmenten een paar vleugels leken te hebben; bij moderne insecten komt dit niet voor. Om de voortbewegingsorganen te bedienen is de thorax verder meestal nagenoeg gevuld met spieren.

Zie ook 
 Kop (insect)
 Achterlijf (insect)

Anatomie van geleedpotigen
Xokum

Begin jaren 90 bevatte het Nederlandse telefoonbestand gegevens over het fictieve dorp Xokum.  Het was een testdorp om de 008-computer uit te proberen. Deze informatie werd in 1990 op de achterpagina van het hackerstijdschrift Hack-Tic gepubliceerd.

De fictieve vermelding in het telefoonboek zag er als volgt uit:

Telefonie
Fictieve plaats
Made

made (larf) - de larve van een vlieg of mug
 aarsmade - Enterobius vermicularis - een kleine rondwormsoort (ca. 5–10 mm) die parasitair leeft in de darmen van veel mensen
 made (hooiland) -  (meestal) niet begraasd
 Made (Noord-Brabant) - een dorp in de gemeente Drimmelen
 Made (Malawi) - een dorpje in Malawi
 Made (Myanmar) - een dorpje in Myanmar (Birma)
 een dorpje in Nigeria:
 Made (Daura)
 Made (Makurdi)
 Made (Potiskum)
 een bestuurslaag op het Indonesische eiland Java:
 Made (Kudu) - in het regentschap Jombang van de provincie Oost-Java
 Made (Lamongan) - in het regentschap Lamongan van de provincie Oost-Java
 Made (Sambikerep) - in het regentschap Soerabaja van de provincie Oost-Java
 Made (Slogohimo) - in het regentschap Wonogiri van de provincie Midden-Java
 Het Engelse woord voor "gemaakt"
 Made (film) - een film
 Made (televisieprogramma) - een televisieprogramma op MTV

Zie ook
Van der Made - personen of organisaties met de naam 'Van der Made'
 Maade - rivier in Nedersaksen, Duitsland
 Madentherapie - behandelingswijze voor wonden
Joshua Kadison

Joshua Kadison (Los Angeles, 8 februari 1963) is een Amerikaans zanger en liedjesschrijver.

Kadison is geboren in Hollywood (Los Angeles). Hij begon piano te spelen en liedjes te schrijven toen hij 12 jaar oud was. Na het overlijden van zijn moeder verliet hij het ouderlijk huis. Hij kwam ten slotte in Nashville terecht.
Kadison is onder meer beïnvloed door Cole Porter en George Gershwin, en is vooral bekend geworden door nummers als Jessie en Beautiful in my eyes. Bekendheid kreeg hij door zijn relatie met Sarah Jessica Parker.

Het schijnt dat het liedje 'Jessie' geschreven is voor Sarah Jessica Parker, de actrice die Carrie Bradshaw speelt in de populaire serie 'Sex and the City'. Sarah Jessica Parker en Kadison hadden een relatie, en toen het uitging schreef hij het lied Jessie.

Discografie 
 1994: Painted Desert Serenade
 1995: Delilah Blue
 1998: Saturday night in Storyville
 1999: Troubadour in a timequake
 2001: Vanishing America
 2005: The Venice Beach Sessions - Part 1
 2006: The Venice Beach Sessions - Part 2
 2008: Return Of The Dragonfly EP

Radio 2 Top 2000

Boeken 
 17 ways to eat a mango: A discovered journal of life on an island of miracles. Hyperion, New York 1999.

Externe link 
 www.joshuakadison.com

Amerikaans zanger
Michael Jackson (doorverwijspagina)

Michael Jackson (radiopresentator) (1934), Brits-Amerikaans radiocommentator
Michael J. Jackson (1948), Brits acteur
Michael Jackson (1958-2009), een Amerikaanse popartiest
Michael Jackson (bierkenner) (1942–2007), een Britse bier- en whiskykenner 
Michael Jackson (American footballspeler) (1957), een Amerikaanse American footballspeler
Michael Jackson (basketbalspeler) (1964), een Amerikaanse basketbalspeler
Michael Jackson (Canadees acteur) (1970), Canadees acteur
Michael Jackson (bisschop) (1956), een Ierse bisschop
Michael Jackson (Engelse voetballer) (1964), een Engelse voetballer
Michael A. Jackson (1936), een Britse informaticus
Michael Richard Jackson (1958), een Britse televisieproducent en controller (netcoördinator)

Zie ook 
Mick Jackson
Mike Jackson (1944), voluit Michael David Jackson, Brits generaal en voormalig chef-staf
Made (larf)

Een made is de larve van een vlieg of mug.

Biologie
Maden zijn pootloos, meestal wit of geelwit en leven meestal in (semi-)vloeibare stoffen die hen tot voedsel dienen, zoals mest, organisch afval, rottend fruit of rottend vlees.

Hoewel sommige vliegen levende larven baren, komen maden meestal uit een ei dat door de vlieg op het voedselsubstraat wordt gelegd. Ze zwemmen in hun eten en groeien dus snel. Na een vijftal vervellingen verpopt de made in de laatste larvehuid. Deze laatste larvehuid verhardt en krijgt een donkere kleur. De made is veranderd in een bruine, cilindervormige pop. Hierin ontwikkelt de volwassen vlieg zich. De vlieg kan op zijn vroegst 7 dagen nadat het eitje is gelegd uitkomen. Om door de harde pophuid te breken heeft de vlieg een blaasje op de kop, dat heel hard opgeblazen kan worden, waardoor de pophuid openbarst en de vlieg eruit kan komen. Bij fruitvliegen (Drosophila melanogaster) duurt de gehele generatiecyclus slechts een dag of 14.

Maden zijn gemakkelijk te verwarren met larven van andere insecten. Van keverlarven zijn ze te onderscheiden doordat deze laatste een duidelijk kopschild bezitten, dat meestal oranjebruin van kleur is. Maden hebben ook een kopschild, maar dit is sterk gereduceerd en naar de binnenzijde verplaatst.

Relatie met de mens 
Sommige soorten maden kunnen leiden tot ziekten bij mensen, zoals bij madenziekte of myasis.

In de geneeskunde worden soms maden als therapie gebruikt om slecht genezende wonden schoon te maken. Dit kan nog niet als een algemeen geaccepteerde vorm van behandeling worden beschouwd. Een voorbeeld is het gebruik van maden om de necrose uit wonden weg te eten, bij onder meer diabetes.

In de forensische geneeskunde is het soms mogelijk te schatten hoelang een lichaam ergens heeft gelegen aan de hand van de soorten en het ontwikkelingsstadium van de op het lijk aanwezige maden. Daarbij moet ook de temperatuur bekend zijn die in de tijd voor ontdekking geheerst heeft, aangezien de ontwikkeling van maden bij hogere temperaturen beduidend sneller gaat.

Verscheidene madensoorten zijn schadelijk voor de landbouw. Voor akkerbouwgewassen schadelijke soorten zijn bijvoorbeeld de uienvlieg, wortelvlieg en de koolvlieg, waarvan de maden de stengels of wortels van planten aantasten.

Sommige landbouwhuisdieren kunnen last krijgen van myiasis; een horzel legt dan eitjes op het levende dier waarna de maden zich naar binnen vreten. Vooral schapen en konijnen hebben last van deze (vaak fatale) aandoening.

Maden worden ook als aas gebruikt door vissers. 

Enkele soorten maden worden door mensen gegeten, zoals maden die zich hebben ontwikkeld in kaas, zoals Casu marzu.

Tweevleugeligen
Hiiumaa

Hiiumaa (Duits (hist.) en Zweeds: Dagö, Russisch: Chioema, in het Estisch hiid (heilig bos) en maa (land) is het op een na grootste eiland van Estland en vormt een provincie (maakond) van dat land. Het eiland vormt een geheel met het kleinere Kassari, dat door middel van twee dammen met Hiiumaa is verbonden. Het meet 1023 km² (inclusief 19,3 km² voor Kassari) en het telt 8474 inwoners (2023). Het ligt ten noorden van het grotere Saaremaa in de Oostzee. Hoofdplaats is Kärdla aan de noordkust, dat ook de provinciehoofdstad is.

Geografie
Hiiumaa is, ook voor Estische begrippen, zeer dicht bebost en dunbevolkt. De meeste inwoners wonen in de plaatsjes langs de kust. Het hoogste punt van het eiland (68,5 m) ligt op het westelijke schiereiland Kõpu, waar zich ook de voornaamste bezienswaardigheid van Hiiumaa bevindt: een vijftiende-eeuwse vuurtoren.

Cultuur
Hiiumaa is armer aan cultuurhistorische bezienswaardigheden dan het buureiland Saaremaa. Er staat één veertiende-eeuwse kerk: in Pühalepa. Wel speelt Hiiumaa een opmerkelijke rol in de Estische muziekgeschiedenis: zowel de vroeg-twintigste-eeuwse componist Rudolf Tobias als de tegenwoordig buiten Estland ruim bekende Erkki-Sven Tüür zijn er geboren. Bovendien speelt het plaatsje Reigi een hoofdrol in een van Estlands bekendste opera's, De dominee van Reigi van Eduard Tubin.

Verkeer
Hiiumaa heeft een luchthaven, Kärdla lennujaam, met een lijndienst naar Tallinn. Daarnaast zijn er veerverbindingen van Heltermaa aan de oostkust met Rohuküla op het vasteland en Sõru aan de zuidkust met Triigi op Saaremaa.

Foto's

Voormalige gemeenten
Sinds 2017 bestaat Hiiumaa uit slechts één gemeente. Hiervoor bestond het uit vier gemeenten:
 Emmaste
 Hiiu
 Käina
 Pühalepa

 
Historische provincie van Estland
Vermoeden van Goldbach

Het Vermoeden van Goldbach is een van de oudste onopgeloste problemen in de getaltheorie en in de gehele wiskunde. Het vermoeden werd geuit in een brief die Christian Goldbach in 1752 aan Leonhard Euler schreef. Het vermoeden luidt:

Elk even getal groter dan 2 kan geschreven worden als de som van twee, niet noodzakelijk verschillende, priemgetallen.

Dit vermoeden is door veel theoretici onderzocht, tot op heden zonder een definitief resultaat, maar met behulp van computers is het vermoeden gecontroleerd voor even getallen tot 4 × 1018, op 5 juni 2006, door Oliveira e Silva.
 
De meeste mathematici geloven dat het vermoeden waar is, meestal gebaseerd op statistische overwegingen van de waarschijnlijkheidsverdeling van de priemgetallen: heel grote even getallen kunnen meestal op zeer vele manieren als de som van 2 priemgetallen worden geschreven.

We weten dat een even getal als som van ten hoogste 6 priemgetallen kan worden geschreven, en in 1966 toonde Chen aan dat elk voldoende groot even getal geschreven kan worden als de som van een priemgetal en een getal met ten hoogste twee priemfactoren. 'Voldoende groot' betekent dat er hoogstens een eindig aantal uitzonderingen is. Het is echter niet bekend hoe groot de grootste uitzondering is, als er al een uitzondering bestaat.

Vermeldenswaard in dit verband is ook de bewezen stelling van Vinogradov, die stelt, dat elk 'voldoende groot' oneven getal te schrijven is als de som van 3 priemgetallen.

Goldbach-getal 
Een Goldbach-getal is een getal dat de som is van twee priemgetallen. Een paar priemgetallen waarvan de som zo'n getal is, heet een Goldbach-partitie. Mogelijke partities van de kleinste even getallen groter dan twee zijn:

4 = 2 + 2
6 = 3 + 3
8 = 3 + 5
10 = 3 + 7 = 5 + 5
...
100 = 3 + 97 = 11 + 89 = 17 + 83 = 29 + 71 = 41 + 59 = 47 + 53
...
Het aantal manieren waarop men 2n als som van twee priemgetallen kan schrijven (waarbij n begint bij 1) is:
0, 1, 1, 1, 2, 1, 2, 2, 2, 2, 3, 3, 3, 2, 3, 2, 4, 4, 2, 3, 4, 3, 4, 5, 4, 3, 5, 3, 4, 6, 3, 5, 6, 2, 5, 6, 5, 5, 7, 4, 5, 8, 5, 4, 9, 4, 5, 7, 3, 6, 8, 5, 6, 8, 6, 7, 10, 6, 6, 12, 4, 5, 10, 3,  ....

Externe link 
 De Web Interactive Multipurpose Server van unice,fr verdeelt een door de bezoeker ingevoerd even getal in twee priemtermen.

Analytische getaltheorie
Goldbach
Laurier

Laurier (Laurus nobilis) is een plant uit de laurierfamilie (Lauraceae). De plant wordt in de keuken als kruid toegepast.

Laurierbladeren zijn ongeveer 5 cm lang en worden (meestal gedroogd) gebruikt in stoofpotten en soepen, waarbij de laurier langere tijd moet meestoven om de smaak tot zijn recht te laten komen. Het blad kan niet opgegeten worden, want het blijft hard. Laurier wordt ook gebruikt in laurierdrop waarin de sterke lauriersmaak naar voren komt.

De witachtige bloemen staan in schermen in de bladoksels. De vruchten zijn eivormige, besachtige steenvruchten die als ze rijp zijn zwart kleuren.

Laurier is afkomstig uit vooral het oostelijk Middellandse Zeegebied, uit landen als Turkije, Georgië en Griekenland. In Nederland wordt laurier gekweekt als kuipplant omdat de plant niet volledig winterhard is. Toch zal laurier een matige Nederlandse winter wel overleven, zeker in de kuststreken en als er genoeg beschutting is.

In de klassieke oudheid was laurier een symbool voor de overwinning. Overwinnaars werden getooid met een lauwerkrans, gemaakt van laurierbladeren. In de stripverhalen van Goscinny en Uderzo over Asterix en Obelix wordt Julius Caesar dan ook altijd met een lauwerkrans afgebeeld. De term laureaat is een overblijfsel van deze symboliek. Verder is nog een aantal uitdrukkingen op laurier gebaseerd, bijvoorbeeld "op zijn lauweren rusten", "gelauwerd zijn", "lauweren oogsten". De christelijke symboliek nam laurier ook over als zinnebeeld voor overwinning en onvergankelijkheid.

De naam laurier wordt ten onrechte ook wel gebruikt voor de veel aangeplante laurierkers (Prunus laurocerasus).

Het is een struik of boom die wel 100 jaar oud kan worden.

Bloemdiagram

Gebruik als kruid 
In sauzen, zuurkool, rodekool, stamppot, groentesoepen, marinades, ingelegde augurken, komkommer en rode bieten kunnen laurierbladeren worden gebruikt. Laurierbladeren bezitten een aroma dat bij heel veel spijzen past; zelden wordt een gerecht door laurierbladeren bedorven. Het is een aromatisch-bitter kruid, dat de vertering helpt. De bladeren kunnen rustig worden meegekookt en voor het opdienen worden verwijderd. Het blad zelf wordt niet gegeten.

Gebruik als medicijn 

Aan laurier worden vele heilzame eigenschappen toegekend. Het zou goed zijn tegen bovenste luchtweginfecties/griep, tandpijn, aften, sinusitis, keelpijn en bronchitis. Ook zou het vochtafdrijvend zijn, de eetlust opwekken en de spijsvertering bevorderen en een natuurlijk antidepressivum zijn. Bewijs voor deze claims is echter nooit geleverd in klinisch onderzoek. De weinige literatuur hierover betreft in-vitro-onderzoek.

Ook wordt de olie van laurier gebruikt in aromatherapie tegen spierpijn, zenuwpijn en verrekking. De enige publicatie hierover in een peer reviewed tijdschrift betreft het vermoeden op een allergische reactie.

Zie ook 
 kruiden
 Laurierkrans
 Laurus nobilis 'Angustifolia'
 Salamblad, een keukenkruid verwant aan laurierblad

Laurierfamilie
Kruid (keuken)
Kuipplant
laurier
Verpopping

Verpopping is een bij veel insecten voorkomend proces waarbij de larve zich transformeert tot een volwassen insect (imago). Insecten met een dergelijke ontwikkeling kennen een volledige gedaanteverwisseling, ze zijn holometabool en behoren tot de Endopterygota.

Dit proces vindt plaats via een apart stadium waarin de larve na de laatste vervelling een ander uiterlijk krijgt. Gedurende deze periode neemt de larve in zijn pop geen voedsel op. Uitwendig lijkt de pop in rust te verkeren terwijl intussen van binnen de larvale organen worden afgebroken en worden omgebouwd tot de organen die het volwassen insect nodig zal hebben. Veel poppen zien eruit als een rond tonnetje zonder poten, ogen, mond, anus, vleugels of antennen; bij kever- en vlinderpoppen zijn vaak al wel de vormen van het zich vormende imago herkenbaar. De meeste poppen bewegen zich niet, maar kunnen bij aanraking wel wriemelende bewegingen maken als verdediging.

Soorten poppen 
Poppen kunnen coarctaat, obtect of exaraat zijn. Bij een coarctate pop zijn alle onderdelen binnenin geheel verborgen onder de huid van het laatste larvenstadium (voorbeeld: vliegen). Bij een obtecte pop zijn de aanhangsels (vleugels, poten, antennes) in de pophuid opgenomen maar zijn hun contouren wel zichtbaar. Voorbeeld: vlinders. Bij een exarate pop steken de antennes en poten uit buiten het lichaam. Voorbeeld: de pop van kevers, 
zoals de hieronder afgebeelde moriokever (Zophobas morio).

Camouflage en cocons 
Poppen zijn weerloos en kwetsbaar, en daarom meestal goed gecamoufleerd, bijvoorbeeld vlinderpoppen als verdroogde blaadjes; veel insecten spinnen ook cocons (bij de bekende zijdevlinder wordt hiervan zijde gewonnen) of maken schuilplaatsen door bijvoorbeeld een paar blaadjes tegen elkaar te spinnen tot een holte waarin ze zich verpoppen. De geharde huid van de insectenlarve noemt men het puparium. Deze beschermt de larve wanneer de metamorfose naar het volwassen stadium plaatsvindt.

Voorbeelden
Bekende zich verpoppende insecten zijn onder andere kevers, vliegen, vlinders, vliesvleugeligen en vlooien.

Galerij 

Dierlijke ontwikkeling
Insecten
Caesar

Caesar was een cognomen in de gens Julia:
 Caesar (cognomen)
Gaius Julius Caesar (100 v.Chr. - 44 v.Chr.), de Romeinse veldheer en politicus
 Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus) (63 v.Chr. - 14), de princeps
 Tiberius Julius Caesar Augustus (42 v.Chr. - 37), de princeps
 Drusus Julius Caesar (13 v.Chr. - 23), de zoon van Tiberius
 Germanicus Julius Caesar (15 v.Chr. - 19), de adoptiezoon van Tiberius
 Nero Julius Caesar (6 - 33), de zoon van Germanicus
 Drusus Julius Caesar (7 - 33), de zoon van Germanicus
 Gaius Julius Caesar Germanicus (Caligula) (12 - 41), de zoon van Germanicus en princeps

Andere betekenissen:
 Caesar (titel), een Romeinse titel voor de 'onderkeizer'
 Caesar (band), een Amsterdamse popgroep
Caesar (album), een album van bovenstaande popgroep uit 2003
 Caesar (computerspel), een computerspel
 Caesar (motorfiets), een historisch motorfietsmerk
 VV Caesar, een voetbalclub uit Beek
 Caesarcijfer, een symmetrisch encryptie algoritme
 Caesars (band), een Zweedse alternatieve-rockband
 Caesar Groep, een ICT-dienstverlener
 Caesars Palace, Casino
 Ceasar fotograaf, Syrische overgelopen politiefotograaf
 HV Caesar, een voormalige handbalvereniging uit Beek
 AV Caesar, een atletiekvereniging uit Beek

Zie ook 
 Kaisar en
 kaiser (doorverwijspagina's)

Cognomen
Anatol Rapoport

Anatol Rapoport (Lozovaja, Rusland, 22 mei 1911 - Toronto, Canada, 20 januari 2007) was een Joods-Amerikaanse wiskundige die onder andere bekend is geworden door zijn werk op het gebied van de speltheorie en het prisoner's dilemma. 

Geboren in Rusland kwam hij in 1922 in de Verenigde Staten wonen. In 1928 werd hij genaturaliseerd tot Amerikaan. Rapoport werd in eerste instantie opgeleid tot musicus en werd een virtuoos pianist. Tussen 1929 en 1934 studeerde hij piano, dirigeren en compositie aan de Staatsakademie für Musik und darstellende Kunst in Wenen. Door het opkomende nazisme werd het voor hem als Jood echter vrijwel onmogelijk om carrière te maken als pianist. Hij verschoof zijn aandacht naar de wiskunde en promoveerde in 1941 hierin onder Nicholas Rashevsky aan de Universiteit van Chicago. Hierna diende hij in de Amerikaanse luchtmacht in Alaska en in Brits-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog. 

Na de oorlog keerde hij terug naar de VS en hij werd aangenomen in het Committee on Mathematical Biology aan de Universiteit van Chicago (1947-1954), waarna hij een aanstelling kreeg aan het Center for Advanced Studies in the Behavioral Sciences aan de Stanford-universiteit in Californië. Hij deed daar pionierswerk met betrekking tot parasitisme en symbiose, en deed onderzoek op het gebied van de cybernetica. Dit gaf hem een conceptuele basis voor zijn levenslang voortgezette werk op het gebied van conflict-en-samenwerking. 
 
Rapoport richtte in 1954 de Society for General Systems Research op, samen met de onderzoekers Ludwig von Bertalanffy, Ralph Gerard en Kenneth Boulding. Zijn laatste universitaire betrekking betrof een hoogleraarschap in de psychologie en de wiskunde aan de universiteit van Toronto in Canada. Vanaf 1970 was hij met emeritaat. Behalve bovengenoemde professoraten is Rapoport ook hoogleraar in "Vrede en Conflict studies" geweest.

In 1981 was hij medeoprichter van de organisatie Science for Peace, en in 1984 creëerde hij de beroemde tit for tat-strategie voor het prisoner's dilemma. Hij werd in de jaren tachtig voor zijn werk ten behoeve van de wereldvrede onderscheiden.

Geselecteerde werken 
 Rapoport, A. (1953). "Spread of information through a population with sociostructural bias: I. Assumption of transitivity." Bulletin of Mathematical Biophysics, 15, 523-533. 
 Rapoport, A., Horvath, W.J., (1960) "The theoretical channel capacity of a single neuron as determined by various coding systems". Information and Control, 3(4):335-350.
 Rapoport, A. (1963). "Mathematical models of social interaction". In R. D. Luce, R. R. Bush, & E. Galanter (Eds.), Handbook of Mathematical Psychology (Vol. II, pp. 493-579). New York, NY: John Wiley and Sons. 
 Gerard, R.W., Kluckhohn, C., Rapaport, A. (1956). "Biological and cultural evolution: Some analogies and explorations". Behavioral Science 1: 6-34.
 Slobodkin L, Rapoport A. (1974). "An optimal strategy of evolution". Q. Rev. Biol. 49:181-200.

Externe links 
   ISSS - biografie
   Science for Peace
  Geschiedenis van Science for Peace

Amerikaans wiskundige
Systeemwetenschapper
Speltheoreticus
Orkest

Een orkest is een groep musici en muziekinstrumenten van allerlei soort.

Het woord orkest komt van het Griekse theater. Het toneel was halfrond en werd orchestra genoemd. Voor het toneel zaten degenen die een instrument bespeelden, die orchestra genoemd werden.

Verschillende soorten orkesten kunnen worden ingedeeld naar:
 grootte: bijvoorbeeld een groot symfonieorkest met volledige klassieke bezetting versus een kleinere bezetting, zoals in een kamerorkest
 samenstelling: alleen strijkers (strijkorkest), alleen blazers (blaasorkest of harmonieorkest), alleen koperblazers en saxofoons (fanfare), alleen koperblazers (brassband)
 het soort muziek dat wordt gespeeld: dansorkest, salonorkest, tango-orkest, cobla
 een combinatie van een bepaalde traditionele samenstelling en een traditionele muzieksoort: gamelan-orkest, mariachi-orkest
 overige orkesten, zoals het dweilorkest

Klassieke orkesten naar grootte 
Onderstaande tabel geeft een indicatie van de samenstelling van klassieke orkesten naar grootte. De aantallen zijn niet absoluut, maar geven een indicatie. Soms wordt voor een werk het orkest nog aangevuld met andere instrumenten, of ontbreken bepaalde instrumenten. De tabel geeft dus slechts een indicatie.

Zie ook 
 Orkestratie
 Instrumentatie

 
Muziektheorie
Muziekterm
Tamboerijn

Een tamboerijn (in het Oudnederlands ook wel beltrom, zoals in kerstliederen) is een lijsttrommel, die bestaat uit een hoepel waarin schelringen bevestigd zijn en die is bespannen met een trommelvel. Zonder schelringen is het geen tamboerijn maar een handtrom. Zijn de schelringen er wel, maar is er geen vel aangespannen, dan is het een beatring, ofwel een schellenkrans.

Het instrument wordt met de hand aangeslagen of bewogen.

De tamboerijn wordt in veel muziekstijlen gebruikt, zoals in volksmuziek (bijvoorbeeld in Portugal, Spanje, Italië, Griekenland en Turkije), pop, rock, country en gospel, en Zuid-Amerikaanse (samba) en Perzische muziek.

In de klassieke muziek wordt de tamboerijn, met name vanaf het begin van de twintigste eeuw, regelmatig voorgeschreven. Een van de vroegste gebruikers was Joseph Haydn die het voorschreef in de koorpassage Es lebe der Wein... over het wijnfeest in het oratorium Die Jahreszeiten. Felix Mendelssohn Bartholdy schreef ze voor in de puur instrumentale fandango in de tweede akte van zijn opera Die Hochzeit des Camacho (Op. 10; 1825). Richard Strauss schreef de tamboerijn voor in het slotdeel van de Symphonia domestica (Op. 53).

Externe link 
 www.berimbau.info

Slaginstrument
Schudinstrument
Vleugel

Een orgaan of onderdeel waarmee gevlogen wordt:
Vleugel (vogel), een vogel heeft twee vleugels
Vlieghuid van een vleermuis
Vleugel (insect), vliegende insecten hebben twee of vier vleugels 
Vleugel (vliegtuig), in tegenstelling tot bij vliegende dieren spreekt men (bij een eendekker) vaak van één vleugel, bestaande uit twee vleugelhelften
Een linker- of rechterdeel:
Vleugel (bouwkunde), een deel van een gebouw, meestal een zijgebouw aan weerszijden van het hoofdgebouw
Vleugel (leger), een deel van een leger
Vleugel (politiek), een deel van een politieke partij of stroming
Vleugel (schaken), de linker- of rechterzijde van het bord (koningsvleugel en damevleugel)
Vleugel (sport), de spelers op de linker- of rechterzijde van het veld
Vleugel (muziekinstrument), een slag-, toets- en snaarinstrument
Vleugels, een Vlaamse televisiefilm
Vleugels (single), een single van de meidengroep K3 uit 2022
Vleugels (album), een album van de meidengroep K3 uit 2022
Vleugels (show), een concerttournee van de meidengroep K3 uit 2023
U 2 (Kriegsmarine)

De U-2 was een Duitse U-boot van het Type IIA. De boot werd op 11 februari 1935 bij de Deutsche Werke te Kiel te water gelaten. Het schip werd op 25 juli 1935 onder Oberleutnant Hermann Michahelles in dienst genomen en zonk op 8 april 1944 na een aanvaring.

De U 2 tijdens de Tweede Wereldoorlog 
De U-2 was voornamelijk als opleidingsschip in gebruik, en voer tijdens de Tweede Wereldoorlog slechts een onderscheppingsmissie en twee operaties in een zogeheten Rudel. Tijdens deze twee oorlogspatrouilles was de U-2 niet succesvol. In april 1940 nam de U-2 als onderdeel van onderzeebootgroep 8 deel aan de invasie van Noorwegen, Operatie Weserübung. Ander onderzeeboten die ingedeeld waren bij deze groep waren de: U-3, U-5 en U-6.

Tot 8 april 1944 waren er onder de bemanningen van de U-2 nimmer slachtoffers gevallen. Op die dag kwam de U-2 in de Oostzee ten westen van Pillau (het huidige Baltijsk) in aanvaring met de Duitse stoomtrawler Helmi Söhle. De U-2 zonk op 54.48 NB, 19.55 OL, iets ten westen van het Wislahaf. Van de bemanningsleden kwamen er zeventien om het leven en werden er achttien gered. De volgende dag werd de U-2 opgetakeld, de lichamen van de zeventien overleden zeelieden werden geborgen en de U-2 werd uit dienst genomen en verschroot.

Commandanten 
25-07-1935 - 30-09-1936 Oblt. Hermann Michahelles
01-10-1936 - 31-01-1938 Kptlt. Heinrich Liebe
31-01-1938 - 16-03-1939 Oblt. Herbert Schultze
17-03-1939 - 05-07-1940 Kptlt. Helmut Rosenbaum
07-07-1940 - 05-08-1940 Oblt. Hans Heidtmann
06-08-1940 - ??-10-1941 Georg von Wilamowitz-Moellendorf
??-10-1941 - 15-05-1942 Karl Kölzer
16-05-1942 - 19-11-1942 Oblt. Werner Schwaff
20-11-1942 - 12-12-1943 Oblt. Helmut Herglotz
13-12-1943 - 08-04-1944 Oblt. Wolfgang Schwarzkopf

U 0002
U 0002
U 0002
Vogel

Dieren
Vogels, een dierklasse met de kenmerkende eigenschap dat ze vleugels hebben met veren

Aardrijkskunde
De Vogel, een kreek tussen Hengstdijk en Lamswaarde
Vogel (Slovenië), een skigebied bij het Meer van Bohinj in Slovenië

Media
Vroege Vogels, een Nederlands radioprogramma

Personen met de (achter)naam Vogel
Vogel (farao), Egyptische koning uit het derde millennium v.Chr.
Alfred Vogel (1902-1996), Zwitsers fytotherapeut en producent van natuurgeneesmiddelen (ook bekend als Dr. Vogel)
Agnes Debrit-Vogel (1892-1974), Zwitserse journaliste en feministe
Bernhard Vogel, Duits politicus
Carl August Theodor Vogel, Nederlands militair
Eberhard Vogel, Oost-Duits voetballer
Ellen Vogel, Nederlands actrice
Esther Baezner-Vogel (1883-1948), Zwitserse muziekcritica
Florian Vogel, Zwitsers mountainbiker
Hans Conrad Vogel, Zwitsers politicus
Hans-Jochen Vogel, Duits politicus
Jan Vogel, Nederlands accordeonist, componist en dirigent
Jeanne Schwyzer-Vogel (1870-1944), Zwitserse feministe
Johan Amelius Karel Hendrik Willem Vogel, kolonel der infanterie
Johann Vogel, Zwitsers voetballer
Johann Christoph Vogel, Duits componist, violist en hoornist
Johann Heinrich Traugott Vogel, Duits militair
Jürgen Vogel, Duits acteur, scenarioschrijver, filmproducent en zanger
Matt Vogel (poppenspeler), Amerikaans poppenspeler en televisieregisseur
Matt Vogel (zwemmer), Amerikaans zwemmer
Mike Vogel, Amerikaans acteur
Sanne Vogel, Nederlands actrice, regisseur en schrijfster
Wilhelm Heinrich Ferdinand Vogel (1801-1836), Nederlands militair
Wilhelm Heinrich Ferdinand Vogel (1835-1908), Nederlands militair
Willem Vogel, Nederlands cantor en componist van kerkmuziek
Wladimir Vogel, Zwitsers componist, muziekpedagoog en pianist

Zie ook:
Vogel (geslacht)

Zie ook 
Vogels (doorverwijspagina)
Dermatologie

Dermatologie is het medisch specialisme dat zich bezighoudt met aandoeningen van de huid, de nagels en het haar, samen 'huidziekten' genoemd. Een arts die dermatologie als specialisatie heeft, wordt 'huidarts' of 'dermatoloog' genoemd. Het woord 'dermatoloog' komt van het Oudgrieks : δέρμα of dérma (huid) en λόγος of lógos (leer). Het minder gangbare synoniem 'dermatovenereologie' dekt aanvullend de diagnostiek en de behandeling van seksueel overdraagbare infecties (soa's, geslachtsziekten).

Huidziekten zijn zeer algemeen en er is vrijwel niemand die niet af en toe iets aan de huid heeft. De diagnostiek van huidziekten bestaat in eerste instantie vooral uit inspectie: goed kijken en beschrijven wat er wordt gezien. Voor deze beschrijving bestaat een specifiek jargon, zie morfologie huidafwijkingen.

Daarnaast is de voorgeschiedenis of anamnese vaak van belang. Soms is nader onderzoek nodig, meestal bloedonderzoek of microscopisch onderzoek van een biopt, een monstertje van de aangedane huid. Veel huidziekten hebben niet alleen betrekking op de huid maar ook op andere orgaansystemen.

Aandoeningen 
De dermatologie houdt zich bezig met diagnosticeren en behandelen van o.a. deze groepen van aandoeningen:
 Eczemen, allergie, netelroos.
 Huidkanker, moedervlekken, melanoom.
 Lymfoedeem, aambeien, chronische wonden, spataders.
 Infectieziektes van de huid, zoals herpes, gordelroos en wondroos.
 Geslachtsziekten, zoals chlamydia, syfilis en genitale wratten.
 Haren, nagels en zweetklieren, aandoeningen als vormen van kaalheid, hirsutisme, acne, onychopathie en hyperhidrose.
 Pigmentafwijkingen, zoals hypopigmentatie waarvan albinisme en vitiligo voorbeelden zijn, en zoals hyperpigmentatie waarvan melasma, pityriasis versicolor voorbeelden zijn.
 Auto-immuunaandoeningen van de huid, zoals psoriasis, lichen planus, cutane lupus erythematodes, Ziekte van Jessner, pemfigoid.

Behandelwijzen 
Voor de behandeling worden o.a. de volgende technieken gebruikt:
 Medicijnen, hetzij plaatselijk als crème, zalf, injectie, of systemisch.
 Chirurgische technieken als excisie, shave, deroofing, flebectomie volgens Müller.
 Verschillende soorten lichttherapie:
 Lasertherapie met bijv CO2-, Nd:YAG- of pulsed-dye laser, of flitslamp
 Fotodynamische therapie
 ultraviolette Lichttherapie met UVB of PUVA.
 Ambulante compressietherapie, lymfedrainage, therapeutische elastische kousen om oedeem tegen te gaan.
 Sclerocompressietherapie: het dichtspuiten van spataders.
 Celon RFITT-methode: radiofrequente behandeling van spataderen
 Flebologie

Externe links 
 www.huidarts.info Nederlandstalige site

 
Geneeskundig specialisme
Werktuigbouwkunde

Werktuigbouwkunde of werktuigkunde is een technische studie gericht op het ontwerpen van dynamische voorwerpen of statische constructies.

Deelgebieden
De werktuigbouwkunde wordt opgesplitst in een aantal deelgebieden: 
machinebouw
scheepsbouw 
offshore
olie- en gaswinning
onderzoek en toepassing
energie- en aandrijftechniek
staal- en constructiebouw. 

Binnen al deze sectoren worden objecten ontworpen die mechanische handelingen moeten uitvoeren (zoals tillen, wegen, verplaatsen, druk opbouwen, analyseren, warmte wisselen, verbinden, verspanen enz.). Ook de produceerbaarheid van de objecten is een onderwerp binnen de werktuigbouwkunde.

Werktuigbouwkundige apparaten 
Voorbeelden van werktuigbouwkundige toestellen en opstellingen zijn:
 Aandrijftechniek: zoals de benzinemotor, dieselmotor, elektromotor, stoommachine, gasturbine, en stoomturbine
 Constructies: brug, hijskraan, kapspant 
 Machinebouw: bijvoorbeeld de palletiseermachine, robot
 Geregelde systemen: zoals de hydrauliek (hydraulische pers), pneumatiek (pneumatische boor), pompen (vloeistof- en luchtpompen), robotica en schakelaar (elektrische en handbediende)
 Verbindingsprincipes: bouten, klikken (snapverbinding), klinken, lassen, lijmen en perspassing
 Thermodynamica: bijvoorbeeld warmtewisselaar (cv-installaties), WKK, koelinstallaties, ketel

Werktuigbouwkundige theorie 
De theorie omtrent de werktuigbouw omvat onder andere: 
 Constructieprincipes
 Constructieleer
 Mechatronica
 Overbrenging
 Sterkteberekeningen
 Stromingsleer
 Tribologie

Zie ook 
 Lijst van werktuigbouwkundigen
Axioma

Een axioma (of postulaat) is in de wiskunde en de logica, sinds Euclides en Aristoteles, een niet bewezen, maar als grondslag aanvaarde bewering. Een axioma dient als grondslag voor het bewijs van andere wiskundige beweringen of stellingen. Een axioma maakt deel uit van een deductief systeem. In de wiskundige logica heet een deductief systeem een theorie. Bij het opstellen van een theorie gelden de volgende beperkingen:

 axioma's mogen niet met elkaar in tegenspraak zijn;
 een axioma mag niet uit andere axioma's afgeleid kunnen worden.

Als axioma's met elkaar in tegenspraak zijn, dan is een theorie inconsistent. Een axioma dat uit andere axioma's afgeleid kan worden, is geen axioma, maar een bewezen stelling. Een verzameling van axioma's is dan ook de kleinst mogelijke verzameling van veronderstellingen die een theorie mogelijk maken.

Het woord komt van het Griekse axíōma (ἀξίωμα) 'dat wat waardig of geschikt wordt geacht' of 'dat wat zichzelf aanbeveelt als evident'.

Een voorbeeld van een theorie 
De rekenkunde op basis van de axioma's van Peano is een voorbeeld van een theorie. Deze theorie definieert de natuurlijke getallen met onder meer de volgende vijf axioma's:
 Nul is een getal.
 Elk getal heeft een opvolger en die opvolger is ook een getal.
 Nul is niet de opvolger van enig getal.
 Verschillende getallen hebben verschillende opvolgers.
 Als nul een bepaalde eigenschap heeft en als uit de veronderstelling dat een getal die eigenschap heeft, bewezen is dat zijn opvolger die ook heeft, dan heeft elk getal die eigenschap.

Ook de natuurkunde kent axioma's, bijvoorbeeld het postulaat dat de lichtsnelheid in een vacuüm hetzelfde is voor alle waarnemers die met constante snelheid ten opzichte van elkaar bewegen.

Eigenschappen 
Twee belangrijke eigenschappen van een theorie zijn consistentie en volledigheid. Een theorie is consistent als er binnen de theorie geen tegenspraak afgeleid kan worden. Een theorie is volledig als elke ware stelling die geformuleerd is in de formele taal van de theorie, binnen die theorie afgeleid (bewezen) kan worden.

De hierboven genoemde rekenkundige theorie van Peano is consistent, maar niet volledig - Gödels onvolledigheidsstelling bewijst dat elke consistente theorie die ten minste Peano's rekenkunde omvat, een ware stelling bevat die onbewijsbaar is binnen die theorie. Die theorie is daarmee dus onvolledig.

Bekende axioma's 
 De axioma's van de Zermelo-Fraenkel-verzamelingenleer
 Parallellenpostulaat, het vijfde postulaat van Euclides
 Postulaten van Euclides
 Postulaten van de kwantummechanica
 Postulaten van Koch

Synoniemen 
 beginsel
 grondregel
 grondstelling
 postulaat

Verwante begrippen 
Een presuppositie is ook een voor waar aangenomen stelling, maar een die sterk afhankelijk is van de gegeven context.

Zie ook 
 Grondslagen van de wiskunde

Logica
Formele wetenschap
Wiskundige terminologie
Stelling

In de wiskunde en de filosofie is een stelling een bewezen bewering
Een these, een formulering van een mening; een stellingname. Tijdens een discussie kan een stelling geponeerd worden om de discussie op gang te brengen. Voorbeelden zijn ook stellingen bij een proefschrift, die dienen om zo nodig de discussie bij de promotieplechtigheid aan te zwengelen.
Een stelling of opstelling is de stand van de schijven en eventuele dammen op een dambord.
Een stelling of opstelling of positie is de stand van de stukken op een schaakbord.
Een stelling is ook de naam van verschillende soorten bouwwerken: 
een verdedigingswerk, zoals de Stelling van Amsterdam,
een galerij, ook stelling genoemd, rond een stellingmolen,
een magazijnstelling
een bouwsteiger
mitrailleurstelling

Personen
Jos Stelling, Nederlands filmregisseur en producer
Frans Stelling, Nederlands beeldend kunstenaar, broer van Jos
Functie

functie (positie), een positie (verzameling van taken, rechten en plichten) binnen een organisatie
 functieomschrijving, een weergave van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden voor een bepaalde functie
 functie (taak), een taak of doel van iets
 functie (sociologie), de invloed van een sociaal fenomeen op andere fenomenen
 functie van natuur, ecosysteemdienst
 functie (biologie) van structuren (organismen, organen, cellen): processen waar de structuren in aantoonbare mate aan bijdragen
 fysiologie, bestudeerd de werking van de te onderscheiden structuren (organismen, organen, cellen,...)
 functie (psychologie), een taak of doel van een gedrag
 functieleer, bestudeerd de werking van de hersenen of mechanismen die in een gedrag een rol spelen
 functie (techniek), de taak van een technisch (deel-)systeem
 functie (wiskunde), een regel (relatie) die ten hoogste één uitvoer toekent aan elke invoer (ook striktere definities zijn in omloop)
een subprogramma (informatica)
een subprogramma dat een waarde oplevert
een subprogramma dat geen neveneffecten heeft (zie functioneel programmeren)
Functionele harmonie, de functie van akkoorden in een toonsoort

Zie ook 
Doel
Instructie
Rol
NYFER

NYFER (Nyenrode Forum for Economic Research) is een Nederlands instituut dat toegepast wetenschappelijk onderzoek verricht. Het instituut werd in 1995 opgericht door Eduard Bomhoff, destijds hoogleraar economie aan Nyenrode en ondernemer Jaap Rosen Jacobson.

Geschiedenis 
Al in 1977 had econoom Eduard Bomhoff kritiek op het Centraal Planbureau (CPB), een overheidsinstituut dat economische prognoses en analyses maakt. Zijn kritiek betrof de rekenmodellen die het CPB gebruikt. Aan het eind van de jaren 80 groeide de kritiek uit tot weerzin tegen het CPB. In zijn ogen was het CPB opportunistisch en werd er niet gekeken naar nieuwe, ingrijpende maatregelen. Tevens kon hij zich niet vinden in de monopoliepositie die het CPB genoot. Dit leidde ertoe dat Bomhoff in 1995, samen met ondernemer Jaap Rosen Jacobson het instituut NYFER oprichtte. Bomhoff wilde aantonen dat hij met 90% minder personeel dan het CPB prognoses van vergelijkbare kwaliteit kon maken.

Bomhoff had na de oprichting moeite om aan opdrachten te komen. Als overheidsinstituut kon het CPB rekenen op steun; dat gold niet voor NYFER. Het meeste geld kwam dan ook uit het bedrijfsleven. Het instituut deed onderzoek naar projecten, maar het feit dat de opdrachtgevers baat hadden bij het uitvoeren van de projecten en de uitkomst van de onderzoeken steeds positief was deed Bomhoffs reputatie geen goed. De belofte die Bomhoff deed bij de oprichting van NYFER, namelijk dat er betere prognoses zouden komen dan van het CPB, werd niet waargemaakt. NYFER had in de eerste vijf jaar van het bestaan de economische groei niet vaker beter voorspeld dan het CPB.

In 2002 vertrok Bomhoff om minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te worden in het kabinet-Balkenende I. Hij werd bij NYFER opgevolgd door Leo van der Geest en Michaela Kross. In 2003 liep het aantal opdrachten flink terug. Dit kwam vooral door bezuinigingen bij de overheid, inmiddels een belangrijke opdrachtgever. Een onderzoek naar het veiligstellen van de financiering mocht niet baten; op 18 december 2003 werd aangekondigd dat NYFER op de laatste dag van het jaar de deuren ging sluiten. Op dat moment werkten er zo'n 20 mensen bij het instituut. Alleen de afdeling die zich richtte op toegepast wetenschappelijk onderzoek bleef bestaan. Deze afdeling werd omgevormd tot een besloten vennootschap. De benodigde financiering kwam van Van der Geest.

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen 2010 kwam NYFER in opspraak nadat bleek dat er fouten waren gemaakt in de voor de Volkskrant uitgevoerde berekeningen van koopkracht-effecten van de verschillende verkiezingsprogramma's. De PvdA kwam door deze fouten beter uit de bus, terwijl partijen als het CDA, VVD, PVV en D66 werden benadeeld. Dit kwam mede doordat er fouten werden gemaakt met optellen en aftrekken, terwijl aan de andere kant bijvoorbeeld negatieve effecten van een belasting op softdrugs onterecht bij AOW'ers werden doorberekend. D66-leider Alexander Pechtold haalde op zijn blog hard uit naar NYFER en de Volkskrant. De krant zag zich genoodzaakt een rectificatie op de voorpagina te plaatsen.

Economie van Nederland
Economisch instituut
Minos

In de Griekse mythologie was Minos (Oudgrieks: Μίνως) de koning van Kreta. De Minoïsche beschaving is naar hem genoemd. Het is onbekend of deze koning echt heeft bestaan, of dat zijn verhalen zijn gebaseerd op meerdere koningen. Zo zou het ook mogelijk zijn dat het woord Minos oud-Kretensisch is voor koning.

Volgens de mythen was Minos de zoon van Zeus en Europa. Hij zou getrouwd zijn met Pasiphaë en was vader van onder anderen Ariadne, Androgeus, Deukalion, Phaedra, Glaukos en Katreus. Hij werd koning van Kreta toen koning Asterion stierf. Minos verbande zijn broers Rhadamanthys en Sarpedon, die ook aanspraak maakten op de troon. Minos woonde in het paleis van Knossos.
Hij liet een labyrint bouwen waar de Minotaurus in werd opgesloten.

Na zijn dood werd Minos benoemd als een van de Drie Rechters van de onderwereld bij Hades, die de binnenkomende zielen beoordeelde en ze hun juiste plek in de onderwereld wees. In deze rol treedt hij ook op in Dantes Goddelijke komedie.

Stamboom 

Griekse halfgod
Koning van Kreta
Slag bij Záblati

De Slag bij Záblati, ook wel de Slag bij Sablat genoemd, was een veldslag van de Boheemse Opstand, de eerste fase van de Dertigjarige Oorlog. Het keizerlijke leger onder leiding van de graaf van Busquoy dwong op 10 juni 1619 een leger van de Boheemse opstandelingen onder leiding van graaf Ernst van Mansfeld tot een veldslag in het Boheemse dorp Záblatí. De slag eindigde in een keizerlijke overwinning, waarbij het Boheemse leger werd gedecimeerd.

Toen Mansfeld onderweg was om generaal Hohenlohe te versterken, die de stad Budweis belegerde, onderschepte generaal Buquoy hem bij de kleine stad Záblati en dwong hem op 10 juni 1619 slag te leveren.
Mansfeld werd verslagen, en verloor 1500 man en zijn voorraden.

Als gevolg hiervan moesten de protestanten het beleg van Budweis afbreken en moest Heinrich Matthias von Thurn de belegering van Wenen stoppen om Bohemen te verdedigen. 

De veldslag was het eerste succes van de nieuwe gekozen keizer Ferdinand II tegen de protestantse opstandelingen. 

1619
Zablati
Zablati
Zablati