alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Folusz (maszyna)

Folusz, pilśniarka, spilśniarka – maszyna stosowana w procesie folowania sukna.

Tkaniny przeznaczone na sukno tkano z grubej, zgrzebnej przędzy wełnianej, a następnie poddawano folowaniu (spilśnianiu). Pierwotnie zabieg ten był wykonywany za pomocą rąk lub nóg. Malowidła ścienne, odnalezione w Pompejach, pokazują jak deptano wówczas sukno w specjalnych korytach. Z czasem zaczęto używać grubych kijów (bijaków). Od drugiej połowy XII w. stosowano do tego procesu drewniane młoty, poruszane kołem wodnym. W takim foluszu stępory (drewniane młoty) uderzały w wielokrotnie poskładane sukno, leżące w stępie (wydrążonej kłodzie). Według zachowanych dokumentów w 1339 r. był we Frankfurcie folusznik, który napędzał swoją pilśniarkę siłą wody.

Przypisy 

Przemysł włókienniczy
Sukiennictwo
Figura

postać wyobrażona w malarstwie lub rzeźbie
 figura serpentinata
 inna nazwa posągu, statuy
 świątek
 gry
 figura (bierka) szachowa
 figura (w kartach)
 układ ruchów:
 figura akrobatyczna
 figura taneczna
 łyżwiarstwo figurowe
 akrobacja lotnicza
 geografia
 Figura – hotel górski w Czechach, w Wysokim Jesioniku.
 biologia
 Figura – rodzaj chrząszczy
 logika
 forma sylogizmu 
 językoznawstwo
 figura retoryczna
 religia
 kapliczka zawierająca rzeźbę 
 muzyka
 grupa dźwięków o charakterze ornamentu
 matematyka
 figura geometryczna
 w heraldyce
 figura uszczerbiona
 figura zaszczytna
 osoby
 Katarzyna Figura
Faustyna Młodsza

Faustyna Młodsza, Faustina, Annia Galeria Faustina (ok. 122 – 175) – najmłodsze dziecko (druga córka) Antonina Piusa i Faustyny Starszej. Była żoną cesarza Marka Aureliusza, matką co najmniej 14 dzieci; w tym cesarza Kommodusa. Otrzymała tytuł augusty.

Wywód przodków

Potomstwo z Markiem Aureliuszem 
Dzieci z Markiem Aureliuszem
 Annia Aurelia Galeria Faustina (147 – po 165), babka cesarzowej Annii Faustiny,
 Gemellus Lucillae (zm. ok. 150), brat-bliźniak poniższej,
 Annia Aurelia Galeria Lucilla (148/150–182), siostra-bliźniaczka powyższego, żona współcesarza – Lucjusza Werusa,
 Titus Aelius Antoninus (po 150 – przed 7 marca 161),
 Titus Aelius Aurelius (po 150 – przed 7 marca 161),
 Hadrianus (152 – przed 7 marca 161),
 Domitia Faustina (po 150 – przed 7 marca 161),
 Fadilla (159 – po 192), babka cesarzowej Annii Faustiny,
 Annia Cornificia Faustina Minor (160 – między 211-217),
 Titus Aurelius Fulvus Antoninus (161–165), brat-bliźniak poniższego,
 Lucius Aurelius Commodus (161–192), brat-bliźniak powyższego, cesarz rzymski,
 Marcus Annius Verus Caesar (162–169),
 Vibia Aurelia Sabina (170 – przed 217).

Przypisy 

Cesarzowe rzymskie
Dynastia Antoninów
Urodzeni w II wieku
Zmarli w 175
Femto

Femto (f) (duńskie femten – piętnaście) – przedrostek jednostki miary oznaczający mnożnik 0,000 000 000 000 001 = 10-15 (jedna biliardowa).

Przykładowe zastosowania 
 fm – femtometr
 fs – femtosekunda
 fl – femtolitr

Zobacz też 
 femtokomórka

Przypisy 

femto
F

F (minuskuła: f) – szósta litera alfabetu łacińskiego, dziewiąta litera alfabetu polskiego. Oznacza zwykle w danym języku spółgłoskę szczelinową wargowo-zębową bezdźwięczną, np. [].

Historia

Grafemy i symbole oparte na F

Inne reprezentacje

Kodowanie 

 1

Zobacz też 

 Ⅎ
 Ф: litera cyrylicy
 Φ: grecka litera phi

Przypisy 

Litery alfabetu łacińskiego
Spółgłoski
Flawiusz Wiktor

Flawiusz Wiktor (ur. ?, zm. sierpień 388) – cesarz rzymski od 384 lub 387 do 388 roku n.e. Syn Magnusa Maksymusa i jego pierwszej żony.

Cesarze rzymscy
Zmarli w 388
Urodzeni w IV wieku
Flaga Arabii Saudyjskiej

Flaga Arabii Saudyjskiej jest zielonym prostokątem (zieleń – symbol islamu) z białym napisem w języku arabskim „لا إله إلا الله محمد رسول الله” (Nie ma Boga prócz Allaha, a Mahomet jest jego prorokiem) – jest to szahada, czyli wyznanie wiary – jeden z pięciu filarów wiary muzułmańskiej. Pod napisem jest wizerunek miecza.

Konstrukcja i proporcje 
Zielony prostokąt o proporcjach 2:3 z białym napisem (szahadą) i białym mieczem pod napisem. Szahada po obu stronach płata flagi jest zapisana zgodnie z regułami pisma arabskiego (od prawej ku lewej), natomiast rękojeść miecza zwrócona jest z obu stron flagi ku drzewcowi, w wyniku czego wygląd przedniej i tylnej strony flagi jest inny.

Historia 
Flagę przyjęto 15 marca 1973. Flaga jest ta bardzo podobna do używanej od 1901 flagi Wahhabitów – zwolenników odnowy religijnej, którzy w 1932 utworzyli Arabię Saudyjską.

Zobacz też 
 godło Arabii Saudyjskiej
 hymn Arabii Saudyjskiej

Linki zewnętrzne 
 Flags of the World: Flaga Arabii Saudyjskiej 

Symbole narodowe Arabii Saudyjskiej
Arabii Saudyjskiej
Flaga Libii

Flaga Libii − prostokątna flaga z białym półksiężycem i gwiazdą na czarnym poziomym pasie, znajdującym się pomiędzy o połowę węższymi pasami: czerwonym i zielonym. Została ona określona jako flaga państwowa przez Narodową Radę Tymczasową w deklaracji konstytucyjnej z 3 sierpnia 2011 roku; jest to flaga używana przez rebeliantów w 2011 roku i wcześniejsza flaga Królestwa Libii. Kolory flagi symbolizują historyczne krainy wchodzące w skład dzisiejszej Libii: Fazzan (czerwony), Cyrenajkę (czarny pas z półksiężycem) i Trypolitanię (zielony); ponadto są to barwy panarabskie.

Historia 
1951–1969
Flaga Królestwa Libii została wprowadzona po uzyskaniu niepodległości w 1951 roku. Flaga ta bazowała na fladze Senussich. Za rządów Kaddafiego flaga ta była używana przez monarchistów libijskich oraz szeroko rozumianą opozycję.

1969–1972
Po rewolucji libijskiej władzę w kraju przejął Muammar al-Kaddafi, który ogłosił powstanie Libijskiej Republiki Arabskiej. Wprowadzono także nową flagę, o barwach stosowanych przez inne państwa arabskie począwszy od rewolucji egipskiej z 1952 roku.

1972–1977
W 1972 roku Libia wraz z Egiptem i Syrią utworzyły Federację Republik Arabskich. Państwa członkowskie przyjęły wspólną flagę, także czarno-biało-czerwoną, z centralnie umieszczonym wizerunkiem jastrzębia – herbem Kurajszytów.

1977–2011
11 listopada 1977 roku oficjalna nazwa państwa została zmieniona na "Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna". Ustanowiono także nową flagę: prostokątną, o proporcjach  1:2, w całości zieloną. Była to jedyna na świecie flaga państwowa o jednolitej barwie. Kolor zielony symbolizował przede wszystkim islam oraz "zieloną rewolucję" w rolnictwie. Jeden kolor to także wyraz równości wszystkich obywateli.

od 2011
Flaga używana wcześniej, w latach 1951–1969. Wprowadzona po obaleniu Kaddafiego w wyniku wojny w Libii w 2011.

Dawne flagi

Zobacz też 
 herb Libii
 hymn Libii

Libii
Symbole narodowe Libii
Flaga Nauru

Flaga Nauru – prostokątna, niebieska z poziomym, żółtym pasem przechodzącym przez środek flagi, pod nim 12-ramienna, biała gwiazda. Została przyjęta 31 stycznia 1968. Proporcje flagi wynoszą 1:2.

Symbolika 
Błękit symbolizuje bezkresne przestrzenie Oceanu Spokojnego, pas pośrodku – równik (żółty), biały – kolor fosforytów, największego bogactwa wyspy, gwiazda – położenie wyspy tuż na południe od równika. Dwunastoramienna gwiazda symbolizuje dwanaście pierwotnych plemion zamieszkujących Nauru. Umiejscowienie gwiazdy odnosi się do położenia samej wyspy – jeden stopień geograficzny od równika.

Zobacz też 
 Nauru
 herb Nauru
 hymn Nauru

Bibliografia 
 B.J. Barker, Przewodnik po flagach świata, Warszawa 2006, s. 98.

Linki zewnętrzne 
 

Nauru
Symbole narodowe Nauru
Flaga Brazylii

Flaga Brazylii – jeden z symboli Brazylii.

Wygląd 
Flaga Brazylii ma postać prostokąta, na którym, na zielonym tle, znajduje się duży żółty romb, a w nim niebieska kula z gwiazdami (m.in. z Krzyżem Południa), przecięta białym pasem z napisem Ordem e Progresso (port. „ład i postęp”). Na niebie flagi odwzorowano układ gwiazd widziany w Rio de Janeiro w dniu 15 listopada 1889, czyli dniu ogłoszenia kraju republiką. Proporcje wymiarów flagi to 7:10.

Historia 
Projekt flagi Republiki Brazylii został przyjęty 19 listopada 1889. Koncepcję flagi opracował Raimundo Teixeira Mendesa we współpracy z Miguelem Lemosem i Manuelem Pereirą Reisem. W ostatecznej formie wykonał ją Décio Vilares. Na obecnie używanej fladze jest kilka nieznacznych zmian w stosunku do oryginału. Ostatnie zmiany zostały zatwierdzone 11 maja 1992.

Wcześniejszy projekt flagi dla nowej republiki inspirowany był flagą Stanów Zjednoczonych. Ta wersja obowiązywała tylko cztery dni (między 15 a 19 listopada 1889).

Symbolika 
Powszechnie uważa się, że barwy narodowe Brazylii – zieleń i żółcień – symbolizują bogactwa kraju. Zieleń oznacza równikowe lasy Amazonii, żółcień – złoto, które przyciągnęło tam europejskich kolonistów, a którego to Brazylia miała znaczne zasoby.

W rzeczywistości kolory te pochodzą z poprzedniej flagi Cesarstwa Brazylii i wywodzą się z barw rodu panującego. Kolor zielony był symbolem królewskiej rodziny Bragança i Piotra I, pierwszego cesarza Brazylii, a kolor żółty – rodziny Castela e Lorena – żony Piotra, Leopoldiny.

Na starej fladze cesarstwa widniał herb rodziny cesarskiej. Na sztandarze republiki został on zastąpiony niebieską kulą. Przedstawiony na niej układ gwiazd odzwierciedla niebo nad Rio de Janeiro rankiem 15 listopada 1889; w dniu, w którym Brazylia została ogłoszona republiką. Ukazany on jest spoza sfery niebieskiej (obraz jest lustrzanym odbiciem). Każda z 27 gwiazd reprezentuje jedną jednostkę podziału administracyjnego Brazylii (27 stanów oraz dystrykt federalny). Liczba gwiazd, początkowo 21, wzrastała wraz z wydzielaniem nowych regionów administracyjnych.

Gwiazda symbolizująca Dystrykt Federalny to sigma Octantis, która wskazuje biegun południowy nieba. Taki wybór był także symboliczny, gdyż gwiazda ta jest widoczna przez cały rok na obszarze całego kraju, a pozostałe gwiazdy na nieboskłonie (czyli stany Brazylii) wydają się obracać wokół niej.

Motto Ordem e Progresso („Ład i Postęp”) inspirowane było mottem pozytywizmu autorstwa Augusta Comte’a: L’amour pour principe et l’ordre pour base; le progrès pour but („Miłość jako zasada, porządek jako podstawa, a postęp jako cel”).

Gwiazdy na fladze 

Poszczególne gwiazdy symbolizują jednostki podziału administracyjnego kraju:

Zobacz też 

 godło Brazylii
 hymn Brazylii

Przypisy 

Symbole narodowe Brazylii
Brazylii
Flaga

Flaga – płat tkaniny określonego kształtu i barwy (barw) przymocowywany do drzewca; może zawierać godła, symbole, wizerunki. Flaga jest znakiem rozpoznawczym, symbolem państwa (flaga państwowa) lub organizacji, czasem również miast (flaga miejska) czy jednostek podziału administracyjnego, oddziału wojsk (sztandar), organizacji: politycznych, społecznych, kościelnych, sportowych itd. lub jednostki.

Flagi są również używane jako środek przekazywania sygnałów wizualnych (np. flagi sygnałowe ułatwiające komunikację z wykorzystaniem alfabetu semaforowego), w tym również umownych (np. biała flaga parlamentariusza i kapitulacji) i kodowych (np. flagi sygnalizujące dostępność kąpieliska, flagi wyścigowe w sportach samochodowych, flagi Międzynarodowego Kodu Sygnałowego w żegludze).

Galeria

Zobacz też 
 flagi państw świata
 chorągiew
 bandera
 proporzec
 proporczyk

Linki zewnętrzne 

 Flags of the world 
 Identyfikator flag

Przypisy
Flaga olimpijska

Flaga olimpijska – symbol igrzysk olimpijskich w formie prostokątnej flagi przedstawiającej na białym tle pięć złączonych pierścieni. Symbol olimpijski zaprojektował inicjator wskrzeszenia idei olimpijskiej, baron Pierre de Coubertin w 1912 a flagę w 1913. Wykonana została w zakładzie krawieckim „Bon Marche” w Paryżu.

Jej wymiary to: trzy metry długości i dwa metry szerokości. Emblemat pięciu pierścieni olimpijskich umieszczony jest centralnie, na białym polu bez obramowania. Kręgi są splecione ze sobą w dwóch szeregach (od lewej do prawej):
 niebieski, czarny i czerwony na górze,
 żółty i zielony na dole.

Pierwszy raz została wyeksponowana publicznie w amfiteatrze Uniwersytetu w Paryżu w 1914, podczas uroczystości z okazji 20-lecia podjęcia decyzji o wznowieniu igrzysk olimpijskich. W ramach tych uroczystości odbył się V Kongres Olimpijski, na którym oficjalnie zatwierdzono flagę olimpijską.
Inspiracją dla barona były V Letnie Igrzyska Olimpijskie, które odbyły się w 1912 w Sztokholmie, gdzie po raz pierwszy uczestniczyły reprezentacje państw z pięciu kontynentów.

Flaga olimpijska jest jednym z najważniejszych symboli olimpijskich. Wciągana jest na maszt na stadionie olimpijskim podczas ceremonii otwarcia i pozostaje tam przez całe igrzyska olimpijskie aż do ceremonii zamknięcia. Pierwszy sztandar wciągnięto na maszt podczas VII Letnich Igrzysk Olimpijskich w Antwerpii w 1920 – pierwszy egzemplarz znajduje się obecnie w Muzeum Olimpijskim w Lozannie.

Okręgi w rzeczywistości symbolizują pięć kontynentów. Sześć barw (pięć powyższych plus biała) ma oznaczać kolory obecne w roku 1913 na wszystkich flagach państw świata, na przykład Grecji, Szwecji, Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Niemiec, Włoch, Belgii i Węgier.

Kolory kół na fladze symbolizują różnorodność i jedność ludzi. Poszczególne kolory symbolizują kontynenty:

 niebieski - Europę
 czarny - Afrykę
 żółty - Azję
 czerwony - Amerykę
 zielony - Australię i Oceanię

Pierre de Coubertin nawiązywał również do nowatorskiej flagi Brazylii i Australii, oraz starożytnych symboli Japonii i jemu współczesnych Chin.

Flaga olimpijska jest chroniona prawnie jako znak towarowy notoryjny (powszechnie znany). Oprócz tego 41 krajów (między innymi Polska) jest sygnatariuszami międzynarodowej konwencji, tak zwanego Traktatu z Nairobi, mówiącej o ochronie idei symbolizowanych przez flagę olimpijską i ściganiu nadużyć związanych z jej wykorzystywaniem.

Zobacz też 
 hymn olimpijski
 ślubowanie olimpijskie
 znicz olimpijski
 flaga ONZ

Przypisy 

Olimpijska
Symbole olimpijskie
Floren

Floren – złota moneta o masie ok. 3,5 grama, bita przez Florencję od 1252 roku. Jej stabilna wartość pozwoliła stać się główną złotą monetą w Europie. Od XIV w. była często naśladowana, m.in. przez Włochy, Czechy, Węgry, Francję oraz Niderlandy. Jej weneckim odpowiednikiem był początkowo cekin, potem dukat.

Floren szybko stał się standardem i przez stulecia był naśladowany w wielu krajach europejskich (podobnie jak grosz i srebrny talar). Własne jego naśladownictwa bili m.in. , także pod względem ikonograficznym (lilia na awersie, postać świętego Jana Chrzciciela na rewersie), co miało ułatwić ich odbiór na szerszym rynku.

Najważniejszą ich wschodnioeuropejską odmianą (z królem w majestacie na awersie i herbem na rewersie) są floreny bite od XIV wieku przez władców królestwa Węgier, gdzie wówczas odkryto największe w Europie złoża złota (jego roczne wydobycie na początku XIV wieku przekraczało pięciokrotnie łączne wydobycie na Śląsku i w Czechach, drugiego wtedy na kontynencie obszaru złotonośnego). Ze zniekształcenia oryginalnej nazwy pochodzi określenie forinta.

Inną obcokrajową odmianę stanowi bardzo nieliczna emisja florenów polskich Władysława Łokietka z inskrypcją WLADISLAVS D(e)I G(ratia) REX – S(anctus) STANISLAVS POL(oni)E, której wygląd został częściowo zapożyczony z typu węgierskiego (władca w majestacie na awersie) i florenckiego (za pośrednictwem florenów węgierskich typ ten naśladujących – gdyż i tam bito kopie florenów florenckich). Świadczy o tym umieszczona na rewersie postać świętego Stanisława, którą zastąpiono wizerunek św. Jana Chrzciciela. W zbiorach polskich znajduje się obecnie tylko jeden egzemplarz tej monety (drugi domniemany jest własnością obywatela Litwy).

W Polsce florenem nazywano będące w obiegu monety złote. Z czasem określenie to zostało wyparte przez nazwę dukat (także czerwony złoty lub czerwoniec).

Zobacz też 

 Floren aragoński
 Floren legnicki
 Fiorino
 Gulden austro-węgierski (floren)

Przypisy 

Monety średniowieczne
 
Historia Florencji
Fenig

Fenig  (niem. Pfennig, Pfenning) – potoczna nazwa denara używana w krajach germańskich od VIII do X wieku. Później nazwa bitej z miedzi drobnej monety stanowiącej część marki. 

Przejęty z wczesnośredniowiecznego systemu monetarnego, jako moneta zdawkowa wszedł do systemów walutowych krajów niemieckich. W okresie poprzedzającym reformę walutową z lat 1871-73 w II Rzeszy fenig odpowiadał wartości 1/300 talara, a w następstwie wprowadzenia marki równej trzeciej jego części, w systemie decymalnym stał się jej setną (1/100) częścią.

Do 1 stycznia 2002 był monetą zdawkową używaną w Niemczech, a wcześniej w obu powojennych państwach niemieckich (RFN i NRD).

Na ziemiach polskich feniga używano w państwie krzyżackim, później w pruskim oraz na Śląsku i na Pomorzu Zachodnim. Żelazne monety fenigowe (w nominałach 1, 5, 10 i 20) jako rozmienność marki polskiej emitowano w latach 1916-1917 w okupowanym Królestwie Polskim, a do kwietnia 1924 były monetami obiegowymi w odrodzonej Rzeczypospolitej.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
   [dostęp 2021-12-03] 
  Словарь нумизмата –  Пфенниг  [dostęp 2021-12-03]

Monety
Fm

fm – jednostka długości (femtometr)
 Fm – symbol pierwiastka fermu
 FM – modulacja częstotliwości (ang. Frequency Modulation)
 FM – trałowce typu FM
 FM – Football Manager, gra komputerowa
 FM – mistrz FIDE, tytuł szachowy (ang. FIDE Master)
 FM – skrót. od ang. Factory Mutual (Approval) – certyfikacja iskrobezpiecznego wyposażenia i sprzętu w USA i Kanadzie – odpowiadającego wykonaniu ATEX.
 facility management

Przypisy
Modulacja częstotliwości

Modulacja częstotliwości, FM () – kodowanie informacji w fali nośnej przez zmiany jej chwilowej częstotliwości w zależności od sygnału wejściowego, tj. jej modulację.

Modulacja częstotliwości jest systemem transmisji sygnału analogowego stosowanym do przesyłania sygnału radiowego radia rozsiewczego w zakresie fal ultrakrótkich, stąd zakres ten w mowie potocznej często określa się jako „FM”. Modulację częstotliwości stosowało się też w transmisji sygnału w analogowej telewizji satelitarnej oraz dźwięku w większości analogowych systemach telewizji naziemnej oraz informacji o kolorze (chrominancji) w systemie telewizji kolorowej SECAM. System ten umożliwia odfiltrowanie po stronie odbiornika znacznie więcej zakłóceń niż w systemie AM. Sygnał po odebraniu i wzmocnieniu może być ograniczony do takiej samej amplitudy, dzięki czemu udaje się wyeliminować większość zakłóceń.

Częstotliwość sygnału nośnego o częstotliwości  zmienia się w zakresie od  do  gdzie  to tzw. dewiacja częstotliwości; stosunek  nazywa się wskaźnikiem dewiacji częstotliwości lub współczynnikiem modulacji częstotliwości.

Realizacja modulatora FM 
Jako modulator FM najczęściej stosuje się diodę pojemnościową w obwodzie rezonansowym generatora, która zmieniając swoją pojemność w takt zmian napięcia sygnału modulującego zmienia częstotliwość generowanej fali nośnej.

FM cyfrowe 
Oznaczenie FM stosuje się też do oznaczania niektórych technik kodowania informacji cyfrowej. Najbardziej znany jako system zapisu informacji na nośnikach magnetycznych. Przy odczycie sygnału z takiego nośnika dość trudny jest sam odczyt namagnesowania, znacznie łatwiejszy jest odczyt zmian namagnesowania (pola magnetycznego), gdyż wywołuje ono powstanie prądu indukcyjnego w głowicy magnetycznej.

Przy zapisie FM kierunek pola magnetycznego zmieniany jest na początku komórki bitowej oraz w jej środku, ale tylko wtedy, gdy kodowana jest jedynka (binarna).

Algorytm kodowania 1 bitu metodą FM:
 Zmień kierunek prądu,
 Czekaj połowę okresu,
 Jeśli 1, to zmień kierunek prądu,
 Czekaj połowę okresu.

Zapis liczby binarnej 010011 wywoła następujący przepływ prądu:

Nadawaniu ciągu jedynek odpowiada sygnał o częstotliwości dwa razy większej niż przy nadawaniu ciągu zer, dlatego ten sposób zapisu nazwano FM. Sposób ten został wyparty przez system MFM, a następnie przez RLL.

Zobacz też 
 Zmodyfikowana modulacja częstotliwości (MFM)
 wavetable

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Wykład z Montana State University
 

Modulacje
Przetwarzanie sygnałów
Faktoria

Faktoria ( „robić, czynić”) – placówka handlowa położona w krajach kolonialnych, które stanowiły obszary eksploatacji przez europejskie potęgi kolonialne, głównie przez Brytyjczyków, Francuzów czy Holendrów. Lokalizowane zazwyczaj na wybrzeżu, tak by wywóz surowców z nowych obszarów był jak najbardziej ułatwiony.

Opis 
Początkowo faktorie stanowiły punkty handlowe, gdzie europejscy kupcy spotykali się z autochtonami, sprzedającymi produkty rolne oraz swoje wyroby. Później faktorie stanowiły przyczółki głębszej penetracji nieznanych bądź jeszcze nie podbitych obszarów. Faktorie stanowiły główne punkty, przez które przechodziły towary ze skolonizowanych krajów. Najbardziej znane faktorie handlowe powstawały w Kanadzie, na wybrzeżu afrykańskim i indyjskim, a także na Dalekim Wschodzie.

Dzisiaj słowa „faktoria” używa się do określenia fabryki, zakładu lub skupiska placówek handlowych, oraz zamiennie do słowa „manufaktura”.

Nazwę faktoria można spotkać w literaturze młodzieżowej o Indianach autorów: Karl May, James Fenimore Cooper, James Curwood czy Longin Jan Okoń, Krystyna i Alfred Szklarscy, Adam Bahdaj i Arkady Fiedler.

Przypisy 

Handel
Geografia polityczna
Fale średnie

Fale średnie, fale hektometrowe, ŚR, Ś, MF (od ang. medium frequency) – zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 300–3000 kHz i długości 100–1000 m.

Obecnie radiofonie europejskie nadają programy na falach średnich w zakresie 522–1611 kHz z odstępem między kanałami 9 kHz. W Ameryce Północnej zakres fal średnich to 515–1715 kHz, a odstęp międzykanałowy wynosi 10 kHz.

W Polsce, poza nielicznymi stacjami projektu „Twoje Radio AM”, których właścicielami są gminy, na falach średnich nie są obecnie nadawane szerzej słuchane programy. Polskie Radio zrezygnowało z emisji na falach średnich pod koniec lat 90. XX w. Dzięki właściwościom propagacyjnym fal średnich kilkaset stacji zagranicznych jest słyszalnych w Polsce w porze wieczornej i nocnej.

W zakresie średniofalowym działają radiolatarnie bezkierunkowe (NDB) wykorzystywanie w radionawigacji lotniczej. Na częstotliwościach pośrednich nadają stacje referencyjne DGPS (283,5–325 kHz). W tym zakresie nadawane są również komunikaty meteorologiczne systemu Navtex (490 i 518 kHz). Częstotliwości z przedziału 1810–2000 kHz (pasmo 160 m) oraz (w niektórych krajach) niewielki zakres częstotliwości w okolicach 500 kHz (pasmo 500 kHz) przyznane zostały krótkofalowcom.

Propagacja fal średnich 

Fale średnie rozchodzące się w jonosferze ulegają silnej absorpcji. W ciągu dnia tłumienie jest tak duże, że fala jonosferyczna praktycznie nie występuje i o zasięgu decyduje jedynie fala przyziemna. Po zmroku absorpcja fali jonosferycznej ulega zmniejszeniu i zasięg zwiększa się do kilkuset kilometrów.

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 
 

Promieniowanie elektromagnetyczne
Fale długie

Fale długie (fale kilometrowe) (ang. LF – Low Frequency lub LW – Long Waves), zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 30-300 kHz co odpowiada długości fali 10-1 km. Zakres ten jest przeznaczony głównie dla rozgłośni radiowych w I regionie ITU (Europa, Afryka i Bliski Wschód).

Obecnie w programowej radiofonii europejskiej używany jest zakres 144–288 kHz z odstępami pomiędzy kanałami wynoszącymi 9 kHz. W paśmie tym nadawane są też na zasadzie rozgłaszania dane cyfrowe np. wzorce czasu, jednym z nich jest europejski radiowy sygnał zegarowy DCF77 nadawany spod Frankfurtu nad Menem na częstotliwości 77,5 kHz.

W paśmie fal długich na częstotliwości 225 kHz nadaje Polskie Radio Program I (za pośrednictwem Radiowego Centrum Nadawczego w Solcu Kujawskim).

Częstotliwości powyżej 190 kHz wykorzystywane są również przez radiolatarnie bezkierunkowe (NDB).

Propagacja fal długich 
Fale długie w wyniku bardzo małego tłumienia i dużej dyfrakcji (łatwo uginają się na przeszkodach) rozchodzą się na duże odległości za pomocą fali powierzchniowej. Ulegają również odbiciu od najniższych warstw jonosfery o bardzo niskiej gęstości elektronowej i praktycznie nie wnikają dalej. W ciągu dnia odbijają się od dolnej części warstwy D, a nocą, gdy warstwa D zanika, od warstwy E. W odległości 1000-2000 km do nadajnika natężenie pola fali jonosferycznej przewyższa natężenie pola fali powierzchniowej. Zasięg fal długich jest duży i wynosi, zarówno w dzień i w nocy, kilka tysięcy kilometrów.

Do oszacowania natężenie pola elektrycznego na falach długich służy półempiryczny wzór Austina:
 
gdzie
 Esk – natężenie pola elektrycznego [mV/m]
 P – moc zastępcza promieniowana izotropowo przez antenę [kW]
 r – odległość od anteny [km]
 θ – kąt utworzony między półprostymi łączącymi środek Ziemi z punktami nadajnika oraz odbiornika
Przy czym średnie wahania roczne natężenia pola w danym punkcie mogą wynosić 20-50%. Największe natężenie występuje latem w dzień, a zimą w nocy.

Nadajniki długofalowe w Polsce 
 Maszt radiowy w Konstantynowie
 RCN Solec Kujawski
 Maszt radiowy w Raszynie

Bibliografia

Linki zewnętrzne 

 
 

Promieniowanie elektromagnetyczne
Funt (masa)

Funt ( lub ; lb, lbm, lbm, ℔) – pozaukładowa jednostka masy wywodząca się od rzymskiej libry. Miara funta była różna na przestrzeni wieków w różnych państwach, zwykle wynosiła pomiędzy 0,4 a 0,5 kilograma. 

Nazwa jednostki wywodzi się od staroangielskiego słowa pund, a ta od słowa Pfund, germańskiej adaptacji łacińskiego słowa libra pondo (pol. waga mierzona w librach). Obecnie w państwach anglosaskich jest przyjęty międzynarodowy funt równy 0,453,592,37 kg oraz stosowany jest skrót lb (od libra, liczba mnoga w jęz. angielskim: lbs).

Współczesne rodzaje funta 
 funt brytyjski (avoirdupois, powszechnie używany np. w USA), ang. pound: 1 lb = 0,453 592 37 kg = 16 oz (uncji) = 7000 granów (ziaren)
 1 kilogram = 2,204 62 funta

Masa funta avoirdupois została określona przez kupców w Londynie w 1303. Jego dokładna miara i sposób ustalania zmieniały się. W 1878 zdefiniowano wzorzec funta jako odpowiadający ok. 0,453 592 338 kg, w 1883 – ok. 0,453 592 427 kg, wreszcie od 1889 w zaokrągleniu jako 0,453 592 43 kg. Od 1894 funt równy 0,453 592 427 kg przyjęto również w Stanach Zjednoczonych. Współczesny funt międzynarodowy o mierze 0,453 592 37 kg przyjęto w 1958 w porozumieniu między USA a krajami Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

W niektórych regionach krajów niemieckojęzycznych, przeważnie jednak w Niemczech słowa „funt” (Pfund) używa się w potocznym języku zamiast „pół kilograma”.

Funt jest także jednostką używaną w oznaczaniu siły naciągu łuku oraz krzywej ugięcia wędzisk (charakterystyka pracy/sztywność).

Dawne rodzaje funta 
 używane w Wielkiej Brytanii:
 funt troy – używany od IX wieku do 1879, głównie do metali szlachetnych, według obecnych  miar – 0,373 241 721 kg
 funt tower
 funt londyński
 funt kupiecki (Merchants' pound)
 używane we Francji:
 funt karoliński:
 0,454 kg (VIII-IX w.)
 ok. 0,409 kg, czyli 1,25 funta rzymskiego
 monetarny/komercyjny: funt esterlin (; pierwsza norma krajowa) / funt rzymski () = ok. 0,367 kg (ok. 367,1-367,2 g; od końca XIII do połowy XIV w. [po 1350]); odpowiednik funta arabskiego
 funt paryski () /  = ok. 0,490 kg (489,506 g od poł. XIV [po 1350] do 1557, 489,505 846 6 g od 1557 do 1793); teoretycznie miało to być 1,5 funta rzymskiego; istniały także inne oficjalne normy funta dla farmaceutów, lekarzy i handlarzy
 funt metryczny () = 1 kg, używany od 1793
 funt usuelle () / funt metryczny () = 0,500 kg, używany od 1812 do 1840
 w Rosji:
 funt = 0,409 5124 kg (używany do 1924) = 1/40 puda
 w Hiszpanii, Portugalii i Ameryce Łacińskiej:
 funt = 0,459–0,460 kg
 W Królestwie Polskim:
 funt nowopolski = 0,405 504 kg
 w Polsce:
 funt zwyczajny = 0,500 kg

Przypisy 

Anglosaskie jednostki masy
Dawne jednostki miar i wag
Fale bardzo długie

Fale bardzo długie (fale myriametrowe, VLF – z ang. very low frequency) – zakres fal radiowych o częstotliwości: 3–30 kHz (długości 10–100 km).

Propagacja fal bardzo długich 
Fale bardzo długie w wyniku bardzo małego tłumienia i dużej dyfrakcji rozchodzą się na duże odległości za pomocą fali powierzchniowej. Ulegają również odbiciu od najniższych warstw jonosfery o bardzo niskiej gęstości elektronowej i praktycznie nie wnikają dalej. W ciągu dnia odbijają się od dolnej części warstwy D, a nocą, gdy warstwa D zanika, od warstwy E. W odległości 1000–2000 km do nadajnika natężenie pola fali jonosferycznej przewyższa natężenie pola fali powierzchniowej. Zasięg fal bardzo długich jest duży i wynosi, zarówno w dzień i w nocy, kilka tysięcy kilometrów.

Wykorzystanie 
Ponieważ fale VLF mogą przenikać przez wodę morską, są wykorzystywane do komunikacji z okrętami podwodnymi zanurzonymi na niewielkich głębokościach. W Oceanie Atlantyckim, gdzie zasolenie wynosi 3,2%, fale VLF mogą przenikać na głębokość 10-20 metrów; przy mniejszym zasoleniu, np. w Morzu Śródziemnym, czy Bałtyckim ten sam sygnał może przeniknąć na głębokość ponad 40 metrów. Fale VLF stosowane są również w elektromagnetycznych badaniach geofizycznych, jak również w systemach nawigacyjnych dalekiego zasięgu, np. RSDN-20.

Zobacz też 
 skrajnie niska częstotliwość
 fale mózgowe

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Promieniowanie elektromagnetyczne
Fale decymetrowe

Fale decymetrowe, UHF (z ang. ultra high frequency – fale ultra wielkiej częstotliwości) – zakres fal radiowych o częstotliwości 300–3000 MHz i długości 10–100 cm.

Zastosowanie 
Pasmo zakresu UHF znajduje powszechne zastosowanie w radiodyfuzji telewizji na świecie.

Pasmo fal decymetrowych wykorzystywane jest też przez sieci telefonii komórkowej. W Polsce używany jest standard GSM 900/1800, używający częstotliwości z zakresu 880–960 MHz i 1710–1880 MHz. Technologia UMTS wykorzystuje częstotliwości ok. 1,9 GHz i 2,1 GHz.

Bezprzewodowe sieci komputerowe Wi-Fi (2,4 GHz)  pracują w tym paśmie, na częstotliwościach od 2,400 GHz do 2,483 GHz. Częstotliwość ta wykorzystywana jest też w łączności Bluetooth.

W Polsce na częstotliwościach 430–440 MHz znajduje się pasmo przeznaczone dla krótkofalowców, pasmo PMR 446 MHz oraz dwa pasma ISM 433 i 868 MHz.

Pasmo IV i V 
Pasmo telewizyjne UHF obejmuje kanały telewizyjne 21–37 o częstotliwości 470–606 MHz dla zakresu IV i kanały telewizyjne 38–69 o częstotliwości 606–862 MHz dla zakresu V. Szerokość kanału wynosi 8 MHz. Dla odróżnienia z pasmem hyperband telewizji kablowej, numery kanałów telewizji naziemnej są oznaczane literą C.

Kanały 61–69 zostały zajęte przez sieć komórkową 4G (LTE). Kanały 49–60 zostały zwolnione z nadawania sygnału telewizyjnego w ramach Refarmingu 700 MHz i zostaną zajęte przez sieć komórkową 5G.

Nadawanie telewizji analogowej w IV i V paśmie w Polsce rozpoczęto w latach siedemdziesiątych.

Przypisy

Zobacz też 
 polski plan kanałów TV kablowej
 DVB
 DVB-T
 DVB-H
 UKE

Promieniowanie elektromagnetyczne
Fale centymetrowe

Fale centymetrowe (, SHF) – zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 3-30 GHz i długości 1-10 cm.

Stosowane w łączności satelitarnej up-link, down-link, międzysatelitarnej, radioliniach łączności naziemnej, urządzeniach radiolokacyjnych (radar), radioastronomii, łączności z sondami kosmicznymi (również międzyplanetarnymi i głębokiego kosmosu - sondy Pioneer i Voyager, sonda Deep Space).
W tym zakresie pracują też niektóre bezprzewodowe sieci komputerowe Wi-Fi (5 GHz) i WiMax.

Promieniowanie elektromagnetyczne
Fale milimetrowe

Fale milimetrowe  (ang. EHF - Extremely high frequency) – zakres fal radiowych (pasmo radiowe) obejmujący częstotliwości: 30-300 GHz i długości 1-10 mm.

Stosowane w łączności satelitarnej, radiolokacji (radar), radioastronomii, ostatnio - w badaniach nad bronią elektromagnetyczną. 

Promieniowanie elektromagnetyczne
Fale submilimetrowe

Fale submilimetrowe – zakres fal elektromagnetycznych zaliczany do dalekiej podczerwieni o częstotliwości od 300 GHz do 3 THz, czyli o długości fali w przedziale 1 mm - 100 μm. Promieniowanie zaliczane także do fal radiowych i określane jako fale terahercowe (THF).

W badaniach naukowych 
W zakresie tych fal prowadzone są obserwacje radioastronomiczne za pomocą teleskopów:
 James Clerk Maxwell Telescope,
 Caltech Submillimeter Observatory,
 Submillimeter Array w obserwatorium na Mauna Kea na Hawajach,
 BLAST – teleskop wynoszony przez balon,
 Kosmiczne Obserwatorium Herschela,
 Heinrich Hertz Submillimeter Telescope w Mount Graham International Observatory w Arizonie,
 Atacama Large Millimeter Array.

Promieniowanie elektromagnetyczne
Finowie

Finowie (fiń. suomalaiset) – naród ugrofiński zamieszkujący Finlandię, ok. 7 mln osób. Posługują się językiem fińskim, sporadycznie także szwedzkim i rosyjskim.

Są oni potomkami ugrofińskich plemion, które przybyły nad Zatokę Fińską. Miało miejsce to – według różnych szacunków – już w IV tysiącleciu p.n.e. lub dopiero w I tysiącleciu n.e. Od samego początku Finowie znajdowali się pod wpływami zarówno kultury zachodu, jak i wschodu. Dotyczy to zarówno chrystianizacji kraju i wpływu na nie dwóch wyznań chrześcijańskich, jak i wpływu kultury szwedzkiej i wschodniosłowiańskiej na fińską kulturę ludową, w której widoczne są odrębności pomiędzy wschodnimi a zachodnimi Finami.

Przypisy

Zobacz też 
 fennicyzacja
 Szwedzi w Finlandii
 Szwedzi w Estonii

Etnografia Finlandii
!
Narodowości
Ludy bałtycko-fińskie
Fale radiowe

Fale radiowe, promieniowanie radiowe – fale elektromagnetyczne  o częstotliwości od 3 kHz do 3 THz (3·103–3·1012 Hz). Według literatury zachodniej zakres częstotliwości obejmuje fale od 3 Hz. Zależnie od długości dzielą się na pasma radiowe.

Źródła fal radiowych dzieli się na:
 naturalne: wyładowania atmosferyczne, zjawiska geologiczne we wnętrzu Ziemi, zorze polarne, gwiazdy, radiogalaktyki
 sztuczne
 zamierzone: nadajniki radiowe
 zakłócenia/szumy: silniki komutatorowe, instalacje prądu przemiennego (50/60 Hz; 400 Hz), styczniki, komputery, kuchenki mikrofalowe, przetwornice zasilające, falowniki i regulatory tyrystorowe, piece indukcyjne i łukowe, spawarki, zapłon elektryczny (iskrowy) silników cieplnych, lampy wyładowcze, eksplozja nuklearna (impuls elektromagnetyczny).

Ze względu na środowisko propagacji wyróżnia się:
 falę przyziemną (powierzchniową i nadziemną)
 falę troposferyczną
 falę jonosferyczną
 falę w przestrzeni kosmicznej.

Propagacja fali radiowej zależy od różnorodnych zjawisk falowych, na przykład dyfrakcji i interferencji, refrakcji, odbicia (w tym od jonosfery), a zjawiska te są uwarunkowane własnościami ośrodka w którym rozchodzi się fala, jego granicami, a także od długości fali radiowej.

Pasma fal radiowych

Zobacz też 

 oddziaływanie elektromagnetyczne

Przypisy 

Promieniowanie elektromagnetyczne
Radiotechnika
Francis Crick

Francis Harry Compton Crick (ur. 8 czerwca 1916 w Northampton, zm. 28 lipca 2004 w San Diego) – angielski biochemik, genetyk i biolog molekularny, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w roku 1962. Wraz z Jamesem D. Watsonem, Maurice’em Wilkinsem i Rosalindą Franklin odkrył strukturę molekularną DNA. Pracownik naukowy Laboratorium Biologii Molekularnej na Uniwersytecie Cambridge, członek Towarzystwa Królewskiego w Londynie. Laureat Medalu Copleya.

Pomimo swoich ateistycznych przekonań, był jednym z uczonych negujących możliwość samoistnego powstania życia z materii nieożywionej. Odrzucając możliwość ewolucji chemicznej w warunkach ziemskich, Crick starał się wytłumaczyć pochodzenie życia na Ziemi za pomocą teorii panspermii.

Kalendarium 
 1951 – początek współpracy z Jamesem Watsonem
 1953 – ustalenie budowy podwójnej helisy DNA wraz z Jamesem Watsonem
 1961 – zespół rozwiązuje tajemnicę kodowania białek
 1962 – Nagroda Nobla, wspólnie z Jamesem Watsonem i Maurice’em Wilkinsem
 1968 – publikacja książki Podwójna helisa Watsona
 1977 – Crick zaczyna badania nad mózgiem (Salk Institute)

Zobacz też 
 Molecular Structure of Nucleic Acids
 Francis Crick Institute

Linki zewnętrzne 
 Nature 171, 737–738 (1953): A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid (oryginalny tekst)
 Nature: Celebrating 50 years of DNA
 The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1962
 People and Discoveries: Francis Crick
 Access Excellence Classic Collection: Francis Crick

Brytyjscy biochemicy
Brytyjscy genetycy
Członkowie Royal Society
Nobliści – fizjologia i medycyna
Ludzie urodzeni w Northampton
Urodzeni w 1916
Zmarli w 2004
Laureaci Medalu Copleya
Laureaci Royal Medal
Fourier

Jean Baptiste Joseph Fourier – matematyk, twórca analizy fourierowskiej
 Charles Fourier – socjalista utopijny
Faust (imię)

Faust – imię męskie pochodzenia łacińskiego (, „błogi, szczęśliwy”), należące do niedużej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, praenomen, por. Marek, Tyberiusz, Tytus), i oznaczające „szczęśliwie rosnący”. Łacińska grupa, od której imię to pochodzi ( – "błogi, pomyślny", ale także faveo, favi, fautum – "sprzyjać, być przychylnym") nie ma pochodzenia indoeuropejskiego oraz pewnych odpowiedników w żadnym języku indoeuropejskim.

Faustus już w epoce klasycznej zaczął wychodzić z roli imienia i występować w funkcji przydomka (cognomen). W Polsce po raz pierwszy zapisano to imię w 1488 roku. Jego patronem jest m.in. św. Faust z Riez.

Żeńskim odpowiednikiem jest Fausta.

Faust imieniny obchodzi: 15 lutego, 16 lipca, 3 października, 4 października, 5 października, 13 października, 19 listopada i 26 listopada.

Znane osoby o imieniu Faust:
 św. Faust – męczennik aleksandryjski
 św. Faust (V wiek) – zakonnik i biskup Riez
 Faust Socyn (, ) – włosko-polski reformator religijny
 Faustus Korneliusz Sulla Feliks (konsul 31 n.e.)
 Faustus Korneliusz Sulla Feliks

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Friedrich August Kekulé von Stradonitz

Friedrich August Kekulé von Stradonitz (ur. 7 września 1829 w Darmstadt, zm. 13 lipca 1896 w Bonn) – chemik niemiecki, profesor na uniwersytecie w Gandawie od 1858 oraz w Heidelbergu i Bonn od 1867, współtwórca teorii budowy związków organicznych. Laureat Medalu Copleya.

Udowodnił (1858), że węgiel jest czterowartościowy i że jego atomy w związkach organicznych mogą tworzyć łańcuchy.

Odkrywca (1866) pierścieniowej budowy benzenu, co zapoczątkowało nowy dział chemii organicznej – chemię związków aromatycznych. Legenda głosi, jakoby rozwiązanie dręczącego chemika problemu nadeszło we śnie, podczas drzemki przy kominku, w postaci tańczących w kręgu diabłów. W innej anegdocie, podczas snu zobaczył węża, zjadającego własny ogon niczym starożytny Uroboros. Sam uczony jednak tak opisywał odkrycie: 

I kolejny opis snu:

Przypisy

Bibliografia 
 

Niemieccy chemicy
Ludzie urodzeni w Darmstadt
Urodzeni w 1829
Zmarli w 1896
Laureaci Medalu Copleya
Farad

Farad (F) – jednostka pojemności elektrycznej w układzie SI (jednostka pochodna układu SI).

Przewodnik elektryczny ma pojemność elektryczną jednego farada, gdy zwiększa potencjał o 1 wolt po dostarczeniu ładunku 1 kulomba. W uproszczeniu pojemność jednego farada oznacza, że w przewodniku o potencjale jednego wolta można „umieścić” ładunek o wartości jednego kulomba.

Jest to zarazem pojemność kondensatora, w którym naładowanie okładek przeciwnymi ładunkami o wartości 1 kulomba wytwarza napięcie 1 wolta.

Jednostka została nazwana na cześć dziewiętnastowiecznego fizyka i chemika angielskiego Michaela Faradaya.

Farad jest bardzo dużą jednostką. Najczęściej używane są podwielokrotności farada:
 mikrofarad 1 µF = 10−6 F
 nanofarad 1 nF = 10−9 F
 pikofarad 1 pF = 10−12 F

Historia 
Pojęcie „farad” zostało początkowo wprowadzone przez Josiaha Latimera Clarka i Charlesa Brighta w roku 1861 jako jednostka ładunku. W roku 1881, na międzynarodowym kongresie elektryków w Paryżu, termin ten był już oficjalnie używany jako określenie pojemności elektrycznej.

Zobacz też 

 kondensator

Przypisy 

Elektryczność
Jednostki pochodne SI
Jednostki SI pochodzące od nazwisk
François Duquesnoy

François Duquesnoy lub Du Quesnoy, zwany Il Fiammingo (ochrz. 12 stycznia 1597 w Brukseli, zm. 19 lipca 1643 w Livorno) – flamandzki rzeźbiarz.

Życiorys 
Syn flamandzkiego rzeźbiarza barokowego Jérôme'a Duquesnoy, którego dziełem jest słynna rzeźba-fontanna Manneken pis.

W 1618 François Duquesnoy wyjechał do Rzymu, gdzie m.in. wykonywał rzeźby dla bazyliki św. Piotra. Przyjaźnił się z malarzem francuskim Nicolasem Poussinem, którego teorie artystyczne miały duży wpływ na jego sztukę. Jako jedynemu w tym czasie udało mu się stworzyć indywidualny klasycyzujący styl, przeciwstawny stylowi Berniniego (któremu wpływowi uległo większość rzeźbiarzy włoskich tego czasu). Arcydziełem Duquesnoy jest rzeźba świętej Zuzanny w rzymskim kościele Santa Maria di Loreto (1629–1633).

Flamandzcy rzeźbiarze
Urodzeni w 1597
Zmarli w 1643
Ludzie urodzeni w Brukseli
Fiszer

Edward Fiszer (1916–1972) – polski poeta, autor tekstów piosenek, librecista
 Franciszek Fiszer (1860–1937) – polski erudyta, filozof, wnuk Karola Jana
 Jakub Fiszer (ur. 1899, zm. ?) – polski aktor żydowskiego pochodzenia
 Karol Jan Fiszer (1767-1843) – polski oficer, syn Karola Ludwika
 Karol Ludwik Fiszer (ur. ?, zm. 1783) – polski generał
 Ludwik Fiszer (1799-1877) – polski prawnik, syn Wilhelma
 Michał Fiszer (ur. 1962) – polski ekspert wojskowy, dziennikarz, 
 Stanisław Fiszer (1769-1812) – polski generał, szef sztabu armii Księstwa Warszawskiego, syn Karola Ludwika
 Stanisław Fiszer (ur. 1935) – architekt
 Wilhelm Fiszer (1764-1832) – polski generał, syn Karola Ludwika
Faustyna

Faustyna – imię żeńskie

Osoby 
 Faustyna z Como – włoska siostra zakonna, święta Kościoła katolickiego
 Faustyna Kowalska – polska siostra zakonna, święta Kościoła katolickiego
 Faustyna Starsza – żona cesarza rzymskiego Antoninusa Piusa
 Faustyna Młodsza – córka cesarza rzymskiego Antoninusa Piusa

Inne 
 Faustyna – film w reżyserii Jerzego Łukaszewicza
Federacja Rodezji i Niasy

Federacja Rodezji i Niasy () – była brytyjska posiadłość w południowej Afryce, utworzona w 1953 roku z kolonii: Rodezja  Południowa, Rodezja Północna i Niasa. 

Federacja została rozwiązana w 1963, a rok później niepodległość uzyskały Rodezja Północna jako Zambia i Niasa jako Malawi. Rodezja Południowa ogłosiła ją dwa lata później, jako Rodezja. Decyzji tej nie uznał Londyn, ponieważ tamtejsze władze prowadziły politykę dyskryminacji rasowej na wzór RPA. Gdy w 1979 roku sytuacja uległa zmianie, Wielka Brytania w rok później przyznała jej niepodległość. Państwo to nazywa się od tamtej pory Zimbabwe.

Gubernatorzy generalni Rodezji i Niasy 
 John Jestyn Llewellin (1953–1957)
 Simon Ramsay (1957–1963)
 Humphrey Gibbs (1963)

Premierzy Rodezji i Niasy 
 Godfrey Huggins (1953–1956) 
 Roy Welensky (1956–1963)

Dawne terytoria zależne Wielkiej Brytanii
Francuskie Terytorium Afarów i Isów

Francuskie Terytorium Afarów i Isów (fr. Territoire français des Afars et des Issas) – w latach 1967–1977 nazwa francuskiego terytorium zamorskiego położonego w północno-wschodniej Afryce. Wcześniej nosiło nazwę Somali Francuskie. W roku 1977 uzyskało niepodległość jako Dżibuti.

Nazwa pochodziła od dwóch głównych grup etnicznych zamieszkujących terytorium: Afarów i Issów.

Przypisy 

Historia Dżibuti
Francuskie kolonie
Feniks (ujednoznacznienie)



Istoty mityczne 
 Feniks – mitologiczny ptak
 Feniks – demon, upadły anioł

Astronomia i geografia 
 Gwiazdozbiór Feniksa
 Klaster Feniksa – gromada galaktyk w gwiazdozbiorze Feniksa
 Feniks – archipelag na Ocenie Spokojnym
 Feniks – starożytny port na Krecie

Środki masowego przekazu 
 „Feniks” – kwartalnik literacko-krytyczny o tematyce fantastycznej
 „Feniks” – miesięcznik astrologiczno-poradnikowy wydawnictwa Gruner+Jahr Polska
 „Feniks” – nagroda Stowarzyszenia Wydawców Katolickich

Konstrukcje 
 „Feniks” – polski okręt wojenny z XVII wieku
 „Feniks” – Spółdzielczy Dom Handlowy „Feniks” we Wrocławiu (1904)
 „Feniks” – Spółdzielczy Dom Handlowy „Feniks” w Warszawie (1972)

Inne 
 feniks – jednostka monetarna niepodległej Grecji (1828–1832) 
 feniks – rasa kur
 Feniks – kapituła różokrzyżowa Międzynarodowego Mieszanego Zakonu Wolnomularskiego „Le Droit Humain” w Polsce
 „Feniks” – Zakłady Przemysłu Pończoszniczego „Feniks” w Łodzi
 Feniks – album  muzyczny Katarzyny Cerekwickiej
 
 Feniks – zbiór opowiadań fantastyczno-naukowych autorstwa Janusza A. Zajdla

Zobacz też 

 Fenix
 Phoenix
Fałsz

Fałsz – jedna z dwóch podstawowych wartości logicznych (drugą jest prawda). Fałsz jest niezgodnością treści sądu (zdania) z tym, do czego się odnosi.

W logice matematycznej fałsz jest jedynie symbolem, nie ma żadnego głębszego znaczenia.

W mowie potocznej i logice tradycyjnej za fałsz uważa się stwierdzenie czegoś, co nie miało miejsca w rzeczywistości lub zaprzeczenie czemuś, co miało miejsce.

W pozytywizmie logicznym uwzględnia się też wartość not even false, dla twierdzeń nieweryfikowalnych, co oznacza, że dane zdanie nie ma w ogóle sensu faktycznego czyli nie odnosi się do żadnych faktów.

W matematyce przy danym układzie aksjomatów niektóre twierdzenia są nierozstrzygalne, a więc nie są ani prawdziwe ani fałszywe.

Przypisy 

Logika
Francis Picabia

Francis Picabia, właśc. Francis-Marie Martinez Picabia (ur. 22 stycznia 1879 w Paryżu, zm. 30 listopada 1953 tamże) – francuski malarz, rysownik, ilustrator, grafik i poeta; jeden z najbardziej wpływowych artystów XX wieku.

Życiorys 
Matka była Francuzką, a ojciec, hiszpańskiego pochodzenia, był pracownikiem ambasady Kuby w Paryżu.

Picabia kształcił się w paryskich uczelniach artystycznych. Pod koniec lat 90. XIX w. studiował m.in. u Fernanda Cormona w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Dekoracyjnych, a w latach 1903–1908 znalazł się pod wpływem impresjonistów (Sisley). Od 1909 r. wpływ ma niego zaczęli wywierać kubiści. W latach 1911–1912 dołączył do grupy mającej swoje spotkania w wiosce Puteaux w atelier Jacques’a Villona: Apollinaire, Gleizes, La Fresnaye, Léger, Metzinger. Zaowocowało to stworzeniem grupy Section d’Or. Picabia znał dobrze Marcela Duchampa.

W latach następnych Picabia odegrał znaczącą rolę w ruchu dadaistycznym zarówno jako artysta plastyk, jak i poeta. Przebywał kilkakrotnie w Nowym Jorku, gdzie był jednym z animatorów dadaizmu – razem z Duchampem założyli czasopismo „291”. W 1916 r. w Barcelonie założył własne pismo dadaistyczne „391”, które ukazywało się nieregularnie do 1924 r. Później przebywał w Zurychu i Paryżu gdzie kontynuował swoje związki i dokonania w ruchu dadaistycznym. W 1921 r. ostatecznie zerwał z dadaizmem, co ogłosił w piśmie „Cannibale”. Po czym na pewien czas, do 1925 r., związał się z surrealistami (André Breton).

W latach 30. obok abstrakcji geometrycznej, zajmował się też malarstwem naturalistycznym i figuratywnym. Przed końcem II wojny światowej powrócił do malarstwa abstrakcyjnego i do poezji.

W 1949 r. w Paryżu w Galerie René Drouin odbyła się retrospektywna wystawa dzieł Francisa Picabii.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Francis Picabia w Tate
 Francis Picabia w MoMA
 Francis Picabia w MutualArt
 Francis Picabia w Philadelphia Museum of Art
 Francis Picabia w Artcyclopedia
  – artykuł w: Galeria Malarstwa

Dadaiści (malarze)
Francuscy malarze kubiści
Francuzi pochodzenia hiszpańskiego
Francuzi pochodzenia kubańskiego
Urodzeni w 1879
Zmarli w 1953
Ludzie urodzeni w Paryżu
Francuscy malarze impresjoniści
Flaga Chile

Flaga Chile – flaga Chile, w obecnej formie ustanowiona 18 października 1817 r. Jej proporcje wynoszą 2:3.

Kolory flagi chilijskiej symbolizują:
 czerwony – krew patriotów walczących o niepodległość,
 biały – śnieg na szczytach Andów,
 niebieski – błękit nieba,
 pojedyncza gwiazda zwraca uwagę na to, że Chile jest państwem unitarnym, a nie federalnym.

Flagi regionów

Zobacz też 

 Flaga stanowa Teksasu

Przypisy 

Symbole narodowe Chile
Chile
Flex (program)

Flex (The Fast Lexical Analyzer) – wolna wersja programu lex napisana przez Verna Paxsona (pracownika uniwersytetu Berkeley), udostępniana na licencji BSD.

Program jest używany zwykle w połączeniu z programem bison.

Cechy charakterystyczne programu Flex:
 złożoność obliczeniowa generowanych analizatorów leksykalnych jest rzędu 
 możliwość generowania kodu w języku C++
 obsługa rozszerzonego zestawu wyrażeń regularnych
 tryb interaktywny

Linki zewnętrzne 
 Witryna Flex

Kompilacja
Faustyna Starsza

Faustyna Starsza, Annia Galeria Faustina (98/105 – 140/141) – córka Marka Anniusa Verusa (konsula) i Faustyny Rupilii, ciotka Marka Aureliusza. 

Była żoną cesarza Antoninusa Piusa (138–161), matką czworga dzieci (dwóch synów i dwóch córek); w tym najmłodszej Faustyny Młodszej. Wszystkie inne jej dzieci zmarły przed 138, jedno z nich (nieznane z imienia – być może adoptowane) było przodkiem Fabii Orestilli – żony Gordiana I – cesarza w 238 roku.

Wywód przodków:

Małżeństwa i potomstwo:
 Antonin Pius – cesarz 138–161
 Faustyna Młodsza
 Lucilla
 Vibia Sabina, babka Annii Faustiny – żony Heliogabala – cesarza 218–222
 Kommodus – cesarz 180–192
 córka N.N.
 syn N.N.
 syn N.N.

Dynastia Antoninów
Cesarzowe rzymskie
Zmarli w II wieku