alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Carnac

Carnac, Bretons: Karnag, is een gemeente aan de zuidkust van Bretagne in Frankrijk. De gemeente ligt in het departement Morbihan en in het arrondissement Lorient. 

De plaats is bekend vanwege de talrijke prehistorische monumenten die in de omgeving te vinden zijn. Deze monumenten bestaan uit grote stenen of megalieten, in patronen of afzonderlijk opgetrokken.

Bezienswaardigheden en toerisme 
Omdat zich in de nabijheid de belangrijkste monumenten van de megalithische cultuur bevinden, wordt Carnac ook de hoofdstad van Bretagne van vóór onze tijdrekening genoemd. Met Carnac-Plage is Carnac echter ook een herstellingsoord met een gezond klimaat, alsmede het centrum van thalassotherapie.

Megalieten 

Bekende steenpatronen in Carnac zijn die van Le Menec en Kermario. In totaal resteren er nu nog ongeveer 2600 van de oorspronkelijke naar schatting 11.000 stenen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen alleenstaande stenen, zoals in Frankrijk de menhirs, steencirkels, in Groot-Brittannië de cromlechs en grafheuvels: dolmens of tumuli. Vermoedelijk zijn deze stenen monumenten verbonden met prehistorische sjamanistische rituelen en werd rond 5000 v.Chr. begonnen met de bouw ervan. Daarmee zijn het de oudste bouwwerken in Europa.

Aangenomen wordt dat veel van deze monumenten waren gekoppeld aan rituelen rond de zon en de maan. Het waren zo goed als zeker ook een soort kalenders. De Kelten, die rond 400 v.Chr. in dit deel van Europa arriveerden, maakten gebruik van deze monumenten voor hun religieuze ceremoniën.

Carnac-Plage 
Carnac-Plage ligt slechts 3 km ten zuidoosten van de kruising van Plouharnel aan de Baie de Quiberon.  Het strand voor Carnac-Plage is erg voorlandig. Als men 300 à 500 meter de zee in loopt, staat men bij laag water nog altijd slechts tot de borst in het water.

Geografie 
De oppervlakte van Carnac bedroeg op  ; de bevolkingsdichtheid was toen  inwoners per km².

De onderstaande kaart toont de ligging van Carnac met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

Demografie 
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal, bron: INSEE-tellingen.

Partnersteden 
  Illertissen Duitsland

Externe link 
 Museum van Carnac
Mozart

Leopold Mozart (1719–1787), een Oostenrijkse componist, vader van Wolfgang en Maria Anna (Nannerl)
 Maria Anna Mozart (1751–1829), "Nannerl", zus van Wolfgang
Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791), componist en verreweg de beroemdste van de familie Mozart 
 Carl Thomas Mozart (1784–1858), zoon van Wolfgang
 Franz Xaver Wolfgang Mozart (1791–1844), componist, zoon van Wolfgang 
 Mozart (schip, 2000), chemicaliëntanker
Relativiteit

Relativiteitsprincipe (Galileo Galilei)
Relativiteitstheorie (Albert Einstein)
Speciale relativiteitstheorie (1905)
Algemene relativiteitstheorie (1916)
Tensoren in de algemene relativiteitstheorie
Relativiteit (juridisch)
Relativiteit (Nederlands recht), relativiteit van de norm bij onrechtmatige daad

Zie ook 
Relatief
Relativisme
Dissonantie

Dissonantie (muziek), het omgekeerde van consonantie of welluidendheid
Sensorische dissonantie, ruwheid van klanken buiten de muzikale context
Cognitieve dissonantie, een psychologische term
de afwezigheid van halfrijm (assonantie) in de poëzie
Dissonantie (muziek)

Een muzikale samenklank heet dissonant als zij niet welluidend is, de samenklank wringt. Een welluidende samenklank heet consonant. Vaak wordt dissonant door minder geoefende luisteraars verward met vals.

Muzikale dissonantie is gedeeltelijk te verklaren vanuit sensorische dissonantie. Zeker de consonantie van de kwart kan goed worden verklaard door modellen uit de psychoakoestiek.

Westerse kunstmuziek 
Gedurende de westerse muziekgeschiedenis zijn de opvattingen over consonantie en dissonantie enigszins verschoven. Maar in heel grote lijnen valt een emancipatie van de dissonant waar te nemen.

Muzikale intervallen die van oudsher als consonant worden beschouwd zijn het octaaf, de kwint en ook de kwart. In de vroege middeleeuwen werden alle andere intervallen als dissonant beschouwd, hoewel in doedelzakmuziek bijvoorbeeld de grote secunde eerder een consonant was dan de terts. Op het Europese continent golden tertsen en sexten als sterk dissonant, maar in Engeland was dat niet zo. Daar zong men graag in parallelle tertsen of sexten. 

Aan het einde van de Honderdjarige Oorlog (rond 1450) (renaissance) beginnen tertsen en sexten ook op het continent als samenklank gewaardeerd te worden. In deze periode begint men te spreken over:
 volkomen consonanten, octaven, kwinten en kwarten;
 onvolkomen consonanten, grote en kleine tertsen en de omkeringen daarvan kleine en grote en sexten;
 dissonanten, secundes, septiemen, overmatige kwart, (en alle overmatige en verminderde intervallen).

Later in de muziekgeschiedenis echter wordt de kwart vanwege harmonische redenen dissonant, (doorgangsdissonant tussen terts en kwint). Nog weer later worden ook septiemen niet meer als dissonant ervaren.

Johann Sebastian Bach past in de religieuze cantate Meine Seufzer, meine Tränen (BWV 13) de dissonant uitputtend en gericht toe. Deze cantate staat vol van schrijnende akkoorden met onopgeloste dissonanten op de gewichtigste momenten van elke maat.

Muziek uit de 20e eeuw 

Als algemene overeenkomst van deze verschillende genre die ontstonden in de Klassieke muziek uit de 20e eeuw is het toenemende gebruik van dissonantie in de compositie. Om deze reden wordt de 20e eeuw soms ook wel de dissonante periode genoemd. De ontwikkeling van de experimentele en alternatieve muziek volgt diezelfde tendens.

Zie ook  
 Cognitieve dissonantie
 Inharmoniciteit
 Microtonale muziek
 Objectief rein
 Reine stemming
 Sext, waarom de reine grote sext in de majeurtoonladder en de reine kleine sext in de mineurladder consonant zijn.
 Somtoon
 Stemming
 Vals
 Verschiltoon
 Zweving

Muziektheorie
Dudley Moore

Dudley Stuart John Moore (Dagenham (Groot-Londen), 19 april 1935 – Plainfield, 27 maart 2002) was een Engels (jazz)pianist en acteur.

Carrière
In 1954 kreeg Moore een beurs om orgel te studeren aan het Magdalen College (Oxford). Hij schreef muziek voor toneel en televisie en trad op als cabaretier. Eind jaren 50 vroeg Peter Cook hem mee te doen met de komedie Beyond The Fringe tijdens het Edinburgh Festival, het jaarlijkse cabaret en toneelfestival in Schotland. Wegens succes draaide de show na het festival nog vier jaar door.

Moore werkte met Peter Cook als het duo Dud and Pete en allerlei andere typetjes. Hij speelde in diverse Hollywoodfilms, zoals 10 (1979) met Bo Derek en Arthur (1981) met John Gielgud, waarvoor hij genomineerd werd voor een Oscar. Moore kreeg in 2001 een koninklijke onderscheiding op Buckingham Palace.

Halverwege jaren 90 was Moore op de Nederlandse televisie te zien in de commercial 'Ouwe Zak' voor het zoutje Bugles van Smiths.

Privéleven
Moore scheidde in 1998 van zijn vierde en laatste echtgenote Nicole Rothschild, met wie hij in 1994 trouwde. Hij was eerder getrouwd met actrices Suzy Kendall (1968-1972), Tuesday Weld (1975-1980) en met grimeuse Brogan Lane (1988-1991). Met Weld kreeg hij in 1976 zoon Patrick H. Moore en met Rothschild in 1995 zoon Nicholas Anthony.

Moore overleed op 66-jarige leeftijd aan een longontsteking als complicatie van de zeldzame neurologische aandoening progressieve supranucleaire verlamming. Die aandoening belette hem al eerder om nog piano te kunnen spelen en te acteren.

Filmografie en televisiewerk
 Flatland (1965)
 The Wrong Box (1966)
 Bedazzled (1967)
 30 Is a Dangerous Age, Cynthia (1968)
 The Bed-Sitting Room (1969)
 Monte Carlo or Bust! (1969)
 Alice's Adventures in Wonderland (1972)
 The Hound of the Baskervilles (1978)
 Foul Play (1978)
 10 (1979)
 BBC Horizon: "It's About Time"  (1979)
 Derek and Clive Get the Horn (1979)
 The Muppet Show (1980) (TV)
 Wholly Moses! (1980)
 Arthur (1981)
 Six Weeks (1982)
 Lovesick (1983)
 Romantic Comedy (1983)
 Unfaithfully Yours (1984)
 Micki + Maude (1984)
 Best Defense (1984)
 Santa Claus: The Movie (1985)
 Like Father Like Son (1987)
 Arthur 2: On the Rocks (1988)
 The Adventures of Milo and Otis (1989)
 Crazy People (1990)
 Orchestra! (1991) (TV)
 Blame It on the Bellboy (1992)
 Really Wild Animals (1993)
 Dudley (1993)
 Concerto! (1993) (TV)
 Daddy's Girls (1994) (TV)
 Parallel Lives (1994)
 Oscar's Orchestra (1994)
 The Disappearance of Kevin Johnson (1995)
 A Weekend in the Country (1996)
 The Mighty Kong (1998)

Engels acteur
Brits jazzpianist
Carmen Silvera

Carmen Blanche Silvera (Toronto, 2 juni 1922 – Londen, 3 augustus 2002) was een Engels actrice, geboren in Canada. Ze verhuisde al op jonge leeftijd naar het Engelse Coventry.

Silvera zal door het merendeel van haar publiek herinnerd worden als Edith Artois, de vrouw van cafébaas René Artois (gespeeld door Gorden Kaye) in de televisieserie 'Allo 'Allo!. Ze speelde diverse rollen in haar carrière en een gastrol in de serie Dad's Army leverde haar een rol op in de radioversie ervan. In 2001 toerde ze door Engeland met de komedie You only live twice.

Toen ze te horen kreeg dat ze longkanker had, zei ze dat ze tegen de ziekte ging vechten zonder chemo- of radiotherapie. Ze is uiteindelijk aan de ziekte bezweken. Silvera is 80 jaar geworden.

Filmografie 

|-

|-
| 1971 || Clinic Exclusive || Elsa Farson || 
|-
| 1973 || Two Women || Concetta || Televisiefilm
|-
| 1974 || On the Game || Mrs. Berkley || 
|-
| 1976 || Keep It Up Downstairs || Lady Bottomley || 
|-
| 1988 || 'Allo 'Allo! at the London Palladium || Edith Artois || 
|-
| 1994 || The Best of 'Allo 'Allo! || || Televisiefilm
|-
| 1996 || La passione || Grandmother || 
|-

|-
| 1962 || Z Cars || 3de vrouw || 1 aflevering: "Down and Out"
|-
| 1963-1965 || Compact || Camilla Hope || 5 afleveringen
|-
| 1968 || Harry Worth || Miss Vole || 1 aflevering: "James Bond: Where Are You?"
|-
| 1969 || Boy Meets Girl || Periander Prynne || 1 aflevering: "A Name in Lights"
|-
| 1970 || Dad's Army || Mrs. Fiona Gray || 1 aflevering: "Mum's Army"
|-
| 1972 || Crossroads || Miss Burney || 1 aflevering
|-
| rowspan="2"|1973 || Father, Dear Father || Mrs. Lemming || 1 aflevering: "Right Hand Man"
|-
| New Scotland Yard || Olive || 1 aflevering: "Crossfire"
|-
| 1966-1974 || Doctor Who || RuthMrs. WiggsQueen of HeartsClara the Clown || 5 afleveringen
|-
| 1974 || The Double Dealers || Webby || 1 aflevering: "Come in Number One"
|-
| 1975 || Within These Walls || Nan Havergill || 1 aflevering: "A Lurking Doubt"
|-
| 1978 || Lillie || Mrs. Van Schuyler || 1 aflevering: "Fifty Cents a Dance"
|-
| rowspan="2" |1979 || Tales of the Unexpected || Carmen La Rosa || 1 aflevering: "Neck"
|-
| Maggie and Her || Miss Prosser || 2 afleveringen: "Enter a Psychologist" en "A Holiday for Two"
|-
| 1980 || The Gentle Touch || Rose || 1 aflevering: "Menaces"
|-
| 1975-1981 || Play for Today || Marcia - Sra Constanza || 2 afleveringen: "Before Water Lilies" en "The Floater"
|-
| 1982 || Whoops Apocalypse || Shopper || 1 aflevering: "Autumn Cannibalism"
|-
| 1983 || Angels || Sheila Tunnicliffe || 1 aflevering
|-
| 1982-1992 || 'Allo 'Allo! || Edith Artois || 85 afleveringen
|-
| 2001 || Revolver || Verschillende rollen || Afleveringen onbekend
|}

Externe link 
 

Brits filmacteur
Brits televisieacteur
Witrugspecht

De witrugspecht (Dendrocopos leucotos) is een vogel uit de familie Picidae.

Kenmerken 
Hij heeft een geheel zwarte bovenrug en schouders, maar de onderrug en stuit zijn zuiver wit. De onderstaartdekveren zijn vuurrood. Hij is 25,5 cm lang.

Leefwijze 
Het voedsel bestaat uit grote insecten en larven, die het dier met grote behendigheid onder boomschors en uit rottend hout vandaan haalt.

Voortplanting 
Het legsel bestaat meestal uit drie tot vijf witte eieren, die worden gelegd in een boomholte van een rottende loofboom.

Verspreiding en leefgebied 
Deze soort komt in gebieden voor in vochtige bossen met veel rottend hout in het zuiden van Scandinavië en Oost-Europa tot aan het Russische Verre Oosten, Japan en Taiwan en telt twaalf ondersoorten:
 D. l. leucotos: van centraal en noordelijk Europa via centraal Rusland tot zuidoostelijk Siberië en noordoostelijk China.
 D. l. uralensis: van het westelijk Oeralgebergte tot het Baikalmeer.
 D. l. lilfordi: van zuidelijk Europa tot de Kaukasus.
 D. l. tangi: het westelijke deel van Centraal-China.
 D. l. subcirris: Hokkaido.
 D. l. stejnegeri: noordelijk Honshu.
 D. l. namiyei: zuidelijk Honshu, Kyushu en Shikoku.
 D. l. takahashii: Ullung-do (nabij Zuid-Korea).
 D. l. owstoni: de noordelijke Riukiu-eilanden.
 D. l. quelpartensis: Jeju-do (nabij Zuid-Korea).
 D. l. fohkiensis: zuidoostelijk China.
 D. l. insularis: Taiwan.

IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Palearctisch gebied
Spechten
Syrische bonte specht

De Syrische bonte specht (Dendrocopos syriacus) komt voor op de Balkan,  Turkije en Iran.

Kenmerken
De vogel is 23 tot 25 cm lang, zo groot als de grote bonte specht. Hij lijkt ook sterk op de grote bonte, hij heeft echter geen zwarte wangstreep, waardoor er veel meer wit aan de zijde van zijn kop te zien is. Daarnaast zijn er nog een paar kleine verschillen zoals wat streepjes op de borst en buik en een iets langere snavel.

Verspreiding en leefgebied 
Er zijn drie ondersoorten:
D.s. syriacus: van Zuidoost-Europa tot in Turkije en Zuidwest-Iran.
D.s. transcaucasicus: Transkaukasië en Noord-Iran.
D.s. milleri: Zuidoost-Iran.
De nominaat heeft zich gedurende de 20e eeuw uitgebreid in de richting van West-Europa. In 1982 is een broedpoging in Duitsland waargenomen.

Het leefgebied bestaat uit bomenrijk cultuurland zoals parken, tuinen, boomgaarden, wijngaarden en bomenlanen.

Status 
De grootte van de populatie wordt geschat op 0,6-1,5 miljoen volwassen individuen. De vogel gaat door uitbreiding van het areaal in aantal vooruit. Om deze redenen staat de Syrische bonte specht als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Spechten
IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Palearctisch gebied
Drieteenspecht

De drieteenspecht (Picoides tridactylus) is een vogel uit de familie van de spechten (Picidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Picus tridactylus gepubliceerd door Carl Linnaeus.

Kenmerken 
De soort is circa 22 cm groot en heeft poten met slechts drie tenen, in plaats van de gebruikelijke zygodactylische vier. Zijn verenpak is grotendeels zwart en wit. De vleugels zijn vrijwel geheel zwart maar er loopt een brede witte streep over zijn rug naar beneden tot en met zijn stuit. Het mannetje heeft een gele plek aan zijn kruin.

Verspreiding en leefgebied 
Hij is een vogel van bebost gebergte in Scandinavië, de Alpen en delen van de Balkan en verder naar het oosten tot aan Korea.

Er worden acht ondersoorten onderscheiden:
 P. t. tridactylus: van noordelijk Europa tot het zuidelijke Oeralgebergte tot zuidoostelijk Siberië en noordoostelijk China.
 P. t. alpinus: van centraal en zuidoostelijk Europa tot westelijk Oekraïne en Roemenië.
 P. t. crissoleucus: van het noordelijke Oeralgebergte tot oostelijk Siberië.
 P. t. albidior: Kamtsjatka.
 P. t. tianschanicus: oostelijk Kazachstan en westelijk China.
 P. t. kurodai: noordoostelijk China en noordelijk Korea.
 P. t. inouyei: Hokkaido.
 P. t. funebris: centraal China.

De soort komt niet voor in de Lage Landen.

Status 
De grootte van de populatie wordt geschat op 6-15 miljoen volwassen vogels. Dat is inclusief de populatie van de Amerikaanse drieteenspecht (P. dorsalis) die door de IUCN als een ondersoort wordt beschouwd. Op de Rode lijst van de IUCN heeft de drieteenspecht de status niet bedreigd.

Externe link 
 SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid

Spechten
IUCN-status niet bedreigd
Johan Maurits Mohr

Johan Maurits Mohr (Eppingen, 18 augustus 1716 – Batavia, 25 oktober 1775) was een Nederlands-Duitse predikant die zich in 1737 in Batavia vestigde. Mohrs grootste liefhebberij was de astronomie maar hij interesseerde zich ook voor de meteorologie en de vulkanologie.

Hij liet een observatorium bouwen voor een grote som geld, afkomstig van zijn tweede vrouw Anna Elisabeth van 't Hoff, dat met de beste sterrenkundige instrumenten van zijn tijd was uitgerust. Het observatorium was al in zijn tijd beroemd en werd bezocht en bewonderd door de ontdekkingsreizigers Louis Antoine de Bougainville en James Cook.

Mohr heeft onder meer de Venusovergangen van 6 juni 1761 en 3 juni 1769 en de Mercuriusovergang van 10 november 1769 waargenomen. Daarnaast verrichtte hij ook meteorologische waarnemingen en metingen van de afwijking van het kompas.

Na Mohrs overlijden raakte het observatorium vanwege een aardbeving in 1780 in onbruik, en daarna werd het in gebruik genomen door de VOC, eerst voor het onderbrengen van klerken, vervolgens als kazerne. Het gebouw werd in 1812 afgebroken.

De planetoïde 5494 Johanmohr is naar hem vernoemd.

Literatuur 
 H.J. Zuidervaart & R.H. van Gent, " "A Bare Outpost of Learned European Culture on the Edge of the Jungles of Java": Johan Maurits Mohr (1716-1775) and the Emergence of Instrumental and Institutional Science in Dutch Colonial Indonesia", Isis: An International Review devoted to the History of Science and its Cultural Influences, 95 (2004), 1-33. 
 P.J. Veth in de DBNL over Mohr

Nederlands astronoom
Nederlands predikant
Persoon in de Nederlanden in de 18e eeuw
Lijst van vogels in de Benelux

Dit is een lijst van vogels in de Benelux. De info over België moet nog ingevuld worden. De info over Nederland is bijgewerkt tot 01-01-2023

Zie ook
 Lijsten van diersoorten in de Benelux
 Lijst van vogels
 Lijst van vogels in Europa
 Nederlandse Rode Lijst (vogels)
 Vlaamse Rode Lijst (broedvogels)
 Lijst van roofvogels

Benelux
Natuur in België
Natuur in Nederland
Vogels
Vogels
Natuur in de Benelux
Ray Conniff

Joseph Raymond (Ray) Conniff (Attleboro (Massachusetts), 6 november 1916 - Escondido (Californië), 12 oktober 2002) was een Amerikaanse trombonist, arrangeur, componist en orkestdirigent. Hij leerde trombone spelen van zijn vader en muziek arrangeren met behulp van een cursus in een boek. 

Na zijn legerdienst in de Tweede Wereldoorlog werd hij aangenomen door het platenlabel Columbia als hun huisarrangeur, en hij werkte met diverse artiesten, onder wie Johnnie Ray, Frankie Laine, Rosemary Clooney, Guy Mitchell en Marty Robbins. In 1954 schreef hij een arrangement voor Don Cherry's Band of Gold, waarvan miljoenen exemplaren werden verkocht. Hij kreeg hierdoor de kans om zijn eigen album te maken, en dit werd het succesvolle 'S Wonderful! - een collectie bekende nummers met een orkest en een refrein met slim gemixte stemmen zonder woorden die soms werden gebruikt als extra instrumenten. In dezelfde stijl bracht hij daarna 'S Marvelous en 'S Awful Nice uit.

Tussen 1957 en 1968 had hij 28 albums in de Amerikaanse Top 40, waaronder Somewhere My Love waarvan miljoenen exemplaren werden verkocht. De titeltrack van het album (ook wel "Lara's Theme"), geschreven voor de film Doctor Zhivago (1965), kwam ook in de singles top 10 terecht in de Verenigde Staten. 

In 1969 stond hij bovenaan de albumhitlijst in het Verenigd Koninkrijk met His Orchestra, His Chorus, His Singers, His Sound, en was in 1974 de eerste Amerikaanse populaire artiest die muziek opnam in Rusland: hij maakte Ray Conniff in Moscow met medewerking van een lokaal koor.

Zijn latere albums, waaronder Exclusivamente Latino, Amor Amor en Latinisimo, maakten hem populair onder zijn grote Latijns-Amerikaanse aanhang. Hij verzorgde optredens tot aan zijn dood op 85-jarige leeftijd in oktober 2002, waarna hij werd begraven op de Westwood Village Memorial Park Cemetery in Westwood (Californië)..

In Nederland had hij onder zijn eigen naam maar één succesvolle single: Harmony in 1973/1974.

Radio 2 Top 2000 

Amerikaans componist
Amerikaans trombonist
Amerikaans arrangeur
20e-eeuws componist
Herb Ritts

Herb Ritts (Los Angeles, 13 augustus 1952 – aldaar, 26 december 2002) was een Amerikaanse fotograaf die veel grote sterren heeft gefotografeerd. Er werd over hem gezegd dat hij de mannen en vrouwen die hij fotografeerde 'als goden' maakte.

Hij werd geboren in Californië en zijn carrière als fotograaf begon in de jaren 70 toen hij foto's maakte van vrienden in de filmwereld. Hij schrijft zijn eigen succes toe aan een serie foto's die hij bij toeval maakte van Richard Gere in 1978. Zij waren vrienden, en stonden tijdens een reis door de woestijn opeens met een lekke band. Bij de garage maakte hij een foto van Gere, bezweet in vale jeans en wit singlet, sigaret in z'n mond, en z'n armen boven zijn hoofd. Dit portret, met echo's van Marlon Brando en James Dean uit vroegere jaren, zorgde voor faam voor zowel Gere als Ritts.

Hij had veel bekende mensen voor zijn lens, zoals Nelson Mandela, de veertiende dalai lama, Stephen Hawking, Christopher Reeve, Jack Nicholson en Madonna. Hij haalde Madonna over om met Minnie Mouse oren te poseren, en hij vereeuwigde acteur Jim Carrey met de staart van een zeemeermin. Ook regisseerde hij Michael Jacksons videoclip In The Closet.

Hij overleed aan de gevolgen van een longontsteking.

Externe links
 officiële site (Engels)
 
Een paar voorbeelden van zijn foto's zijn te vinden op
 Staley Wise Gallery: Herb Ritts collection

Amerikaans fotograaf
Modefotograaf
Sensorische dissonantie

Sensorische dissonantie is een verschijnsel uit de psychoakoestiek, het is de ruwheid van klank die door mensen wordt ervaren.

In experimenteel onderzoek naar sensorische dissonantie gebruikt men liever muzikale leken dan musici. Musici zijn bijvoorbeeld getraind om de tritonus, een interval van 600 cents, als dissonant te ervaren. Dat is echter muzikale dissonantie, want als men deze klank met twee zuivere sinustonen opbouwt is de sensorische ruwheid juist zeer laag.

Sensorische dissonantie heeft wel iets met muzikale dissonantie te maken, maar het zijn wel twee aparte begrippen.

Zie ook 
 Microtonale muziek

Akoestiek
Consonantie

Consonant (Fr.) betekent in de muziek gelijkluidend, samenklinkend. Doordat de frequenties van de samenstellende tonen bij consonanten zich als eenvoudige gehele getallen verhouden, treedt tussen hun harmonischen weinig interferentie op, wat door ons gehoor als aangenaam of rustig wordt ervaren.

Een consonant interval is een combinatie van twee tonen, die op zichzelf een volkomen en bevredigend effect opleveren, dat wil zeggen, die niet noodzakelijkerwijs behoeft te worden gevolgd door een andere combinatie.

Een dissonant (niet samenklinkend) is het tegendeel van een consonant. Een dissonant wordt in een compositie meestal gevolgd door een consonant. Dit geeft de luisteraar een gevoel van spanning en oplossing in de harmonie.

Consonantie bij intervallen: (tussen haakjes de frequentieverhoudingen in de reine stemming)
Volkomen consonant zijn de reine prime (1:1), het rein octaaf (1:2), de reine kwint (2:3) en de reine kwart (3:4).
Onvolkomen consonant worden genoemd de grote en kleine tertsen (4:5 en 5:6) en sexten (3:5 en 5:8).
Dissonant zijn de grote en kleine secundes (8:9 of 9:10, en 15:16) en septiemen (8:15, en 9:16 of 5:9) en de overmatige kwart/verminderde kwint.
Dissonant zijn ook vele overmatige en verminderde intervallen.
Het meest consonant is de reine prime, het meest dissonant is de kleine none. De overige intervallen zijn stapsgewijs te rangschikken al naargelang de mate van consonantie of dissonantie.

Consonantie bij drieklanken:
In een drieklank bestaan drie intervallen; de consonantie van een drieklank is afhankelijk van de intervallen waaruit hij bestaat.
Consonant zijn de majeur (grote) en mineur (kleine) drieklanken.
Dissonant zijn de overige drieklanken (zij missen een reine kwint).

Consonantie bij vierklanken zoals septiemakkoorden:
In een septiemakkoord (een opstapeling van drie tertsen) zijn 6 intervallen aanwezig; de consonantie van een septiemakkoord is afhankelijk van de intervallen waaruit hij bestaat.
Consonant zijn de majeur (grote) en mineur (kleine) septiemakkoorden.
Dissonant zijn de overige septiemakkoorden.
Septiemakkoorden zijn in het algemeen dissonanter dan drieklanken. Binnen een opeenvolging van louter drieklanken wordt een 'an sich' consonant septiemakkoord meestal als dissonant ervaren.

Opvattingsdissonant:
Binnen een bepaalde muzikale context kunnen dissonanten optreden, die akoestisch consonant zijn, maar niettemin in deze context dissoneren. Dit verschijnsel heet opvattingsdissonant (bijvoorbeeld: de tweede omkering van de majeur (grote) en mineur (kleine) drieklanken).

Zie ook
 Akkoord (muziek)
 Zweving
 Microtonale muziek
 Objectief rein
 Reine stemming
 Sext, waarom de reine grote sext in de majeurtoonladder en de reine kleine sext in de mineurladder consonant zijn.
 Somtoon
 Stemming
 Vals
 Verschiltoon

Akoestiek
Muziektheorie
Consonant

Consonant heeft meerdere betekenissen:
 In de linguïstiek betekent het medeklinker.
 Het is een muzikale term voor welluidendheid is het tegenovergestelde van dissonant, zie consonantie.

Zie ook
 consonantenschrift, een vorm van alfabetisch schrift
Meettechniek

Een meettechniek is een  methode waarmee, met behulp van een meetinstrument, een meetbare eigenschap van een materiaal of een constructie bepaald kan worden. Zo'n eigenschap wordt  een grootheid genoemd. Door de meting wordt van deze grootheid de numerieke waarde vastgelegd (gekwantificeerd) en uitgedrukt in een bijpassende eenheid.

Voorbeeld
In een bepaalde toestand is een eigenschap van een vloeistof: de temperatuur. Dit is een grootheid die kan worden uitgedrukt (vergeleken met) een eenheid, bijvoorbeeld de eenheid °C (graden Celsius). Er wordt een meettechniek gebruikt om van de grootheid 'temperatuur' de numerieke waarde te bepalen. Dit gebeurt door een thermometer die geijkt is in graden Celsius, enige tijd in de vloeistof te steken en vervolgens de aangegeven waarde af te lezen.

De verschillende vakgebieden hebben vaak voor het vakgebied specifieke meettechnieken ontwikkeld, zoals:

Meettechnieken (geluid)
Geometrische meettechniek bij de fabricage van verwisselbare onderdelen

Zie ook
 Natuurkundige grootheden en eenheden
 Metrologie

Exacte wetenschap
Duikers (vogels)

Duikers (Gaviidae), ook wel zeeduikers genoemd, vormen een familie watervogels van het open water van het hoge noorden. De benaming (zee)duikers wordt ook wel gebruikt voor de orde Gaviiformes, die slechts één geslacht telt, Gavia, met vijf soorten.

Kenmerken 
's Winters zijn alle zeeduikers van boven grijsbruin en wit van onderen. Ze zijn dan alleen te onderscheiden aan hun grootte, de vorm van de snavel en de kleur van de rug.

Leefwijze 
Zij hebben een wat langer lichaam dan de futen en vliegen wat meer. Zij houden daarbij hun kop wat lager dan het lijf. Zij zijn op en vooral in het water in hun element. Zij zijn behendige duikers. Hun poten zitten ver naar achteren en dat is bij het duiken handig maar op het land zijn zij bijzonder onbeholpen, en ze komen daar dan ook alleen om te broeden. Ze jagen op vissen en schaaldieren. Ze duiken plotseling op de prooi of laten zich langzaam wegzinken.

Broeden 
Duikers zoeken enkel voor het broeden de kusten op. Zij nestelen meest op kleine eilandjes of op de oever van de meren die zij bewonen.

Verspreiding en leefgebied 
De duikers hebben hun leef- en voedselterritorium in de Noordelijke IJszee. In de winter kunnen ze voorkomen aan de kusten en op grote meren. Duikers zijn in de Lage Landen vooral doortrekkers en soms ook wintergasten.

Taxonomie 
 Familie Gaviidae
 Geslacht Gavia
Gavia adamsii (Geelsnavelduiker)
Gavia arctica (Parelduiker)
Gavia immer (IJsduiker)
Gavia pacifica (Pacifische parelduiker)
Gavia stellata (Roodkeelduiker)

DNA-resultaten 
Het DNA-onderzoek van Hackett et al. (2008) werpt interessant licht op de positie van deze groep binnen de Neoaves. Zij passen binnen een veel grotere groep (clade) die met grote waarschijnlijkheid blijkt uit dit genetisch/taxonomisch onderzoek. Deze groep wordt aangeduid als de "watervogels". Zij zijn waarschijnlijk verwant aan de pinguïns en de albatrossen en stormvogels en pijlstormvogels.

Duikers
Futen

Futen (Podicipediformes) vormen een orde van watervogels van meren en plassen. De orde omvat maar één familie, genaamd Podicipedidae. De familie telt 23 soorten, waarvan er drie zijn  uitgestorven. In Europa is de gewone fuut (Podiceps cristatus) de bekendste vertegenwoordiger.

Futen zijn klein tot middelgrote vogels met gelobde poten. Het zijn uitstekende zwemmers en duikers die zelden op het land te zien zijn. Hoewel ze een korte afstand kunnen rennen, vallen ze gemakkelijk om, aangezien hun poten relatief ver naar achteren op het lichaam zijn geplaatst. Dit is een aanpassing aan de zwemmende levenswijze. De lange snavels zijn geschikt voor het vangen van vis.

Kenmerken 
Zij hebben vergeleken met een eend een vrij lange hals die ze rechtop houden en hun staart is vrij klein. Hun poten zijn gelobd. 's Winters verliezen futen veel van hun felle kleuren en "versieringen" en dan worden ze van boven grijsbruin en van onderen wit. Ze hebben dan veel weg van zeeduikers, maar zijn kleiner en hebben een meer wigvormige kop.

Leefwijze 
Futen zijn uitstekende duikers maar op het land zijn ze duidelijk uit hun element. Vliegen doen ze bij voorkeur 's nachts om andere wateren te bereiken. Futen eten voornamelijk vis en andere waterdieren. Meestal bouwen ze drijvende nesten van plantenmateriaal.

Positie van de orde 

Het is lang een raadsel gebleven aan welke andere vogels de futen het nauwst verwant zijn. In het onderzoek van Sybley-Ahlqvist werd de groep ingesloten in een bijzonder uitgebreide versie van de Ciconiidae, maar in het latere en sterk verbeterde werk van Hackett is in het geheel geen sprake van verwantschap met de 'watervogels' (Aequornithes) waar de zeeduikers wel toe gerekend worden. Er blijkt wel een sterke verwantschap met een andere eerder moeilijk te plaatsen groep de flamingo's. Op wat grotere afstand lijkt er -vrij verrassend- verwantschap met de keerkringvogels, zandhoenders en de duiven.

Taxonomie 
De volgende zes geslachten zijn bij de familie ingedeeld:
 Tachybaptus (6 soorten dodaarzen, waarvan 1 uitgestorven)
 Podilymbus (2 soorten: dikbekfuut plus een uitgestorven fuut)
 Rollandia (2 soorten futen)
 Poliocephalus (2 soorten futen)
 Podiceps (9 soorten futen, waarvan 1 uitgestorven)
 Aechmophorus (2 soorten futen)

Fotogalerij
Duiker

Duiker (persoon), iemand die al of niet met daartoe geëigende apparatuur duikt in meer, zee of oceaan
Duiker (waterbouwkunde), een koker die watergangen met elkaar verbindt, vaak gelegen in wegen en toegangsdammen
Duikers (vogels) (Gaviidae), een orde en familie van watervogels (ook enkele eendachtigen (Anatidae) hebben de naam 'duiker')
Duikers (zoogdieren) (Cephalophinae), een onderfamilie van antilopen
Duiker (molen), een molenwiek waarop het zeil op een bepaalde manier is aangebracht
 De duiker (Luik), een standbeeld in Luik

Persoon:
Jan Duiker, Nederlands architect
Roodhalsfuut

De Roodhalsfuut (Podiceps grisegena) is een watervogel die behoort tot de futen (orde Podicipediformes; familie Podicipedidae). De roodhalsfuut is iets kleiner dan de gewone fuut. Deze vogel komt voor in Oost-Europa, westelijk tot in Denemarken. Ook in West-Canada en Alaska komt hij voor.

Kenmerken 
In prachtkleed is hij van de fuut te onderscheiden door zijn roodbruine hals en zijn witte wangen. 's Winters is het verschil minder groot, maar hij heeft geen witte wenkbrauwstreep en een gele snavelbasis. Het zomerkleed is aan de bovenzijde bruin en aan de onderzijde wit. De kop is zwart met oorpluimpjes. De poten zijn zwart.

Leefwijze 
Het voedsel bestaat uit vis, insecten, schaaldieren, weekdieren, kikkers, wormen en planten.

Voortplanting 
Het legsel bestaat meestal uit drie tot vijf eieren, die in ongeveer 23 dagen worden uitgebroed.

Verspreiding en leefgebied
De soort telt 2 ondersoorten:
 P. g. grisegena: noordelijk en centraal Eurazië.
 P. g. holbollii (Holboells roodhalsfuut): noordoostelijk Azië en noordelijk Noord-Amerika.

Zijn voorkeur gaat uit naar kleine, ondiepe wateren. Hij nestelt in het riet of in begroeide plassen.

Status in Nederland en Vlaanderen 
Sinds medio de jaren tachtig van de vorige eeuw broeden er roodhalsfuten in Nederland. Volgens SOVON bedraagt het aantal broedvogels in 2019 9-11 paar. De soort staat als niet bedreigd op de internationale Rode Lijst van de IUCN, maar valt wel onder het AEWA-verdrag. De roodhalsfuut is in 2004 vanwege zijn zeldzaamheid als gevoelig op de Nederlandse Rode Lijst gezet. De soort staat niet op de Vlaamse Rode Lijst van broedvogels.
Als wintergast en doortrekker komt de roodhalsfuut in zeer klein aantal voor in Nederland en Vlaanderen (zie waarnemingen bij externe links).

Fotogalerij

Video

Externe links 
 SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid
 

Futen
Dier uit het Palearctisch gebied
Dier uit het Nearctisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Geoorde fuut

De geoorde fuut (Podiceps nigricollis) is een watervogel, het is een klein soort fuut (Podicipedidae).

Beschrijving 
De geoorde fuut is een trekvogel en ongeveer even groot als de kuifduiker maar 's zomers heeft hij een zwarte hals. Ook zijn kop heeft een andere vorm. Bij de geoorde fuut is deze hoger en niet plat. Hij heeft een zwarte kop met een goudgele oorpluim. De ondersnavel van de geoorde fuut is naar boven gebogen en lijkt daardoor "opgewipt", de snavel van de kuifduiker is recht, dolkvormig.
 
In de winter is het onderscheid lastig. Ook dan is de kopvorm onderscheidend, maar dat is op grote afstand vaak lastig te zien. Het zwart boven op de kop loopt bij de geoorde fuut tot onder het oog terwijl dit bij de kuifduiker duidelijker afgegrensd is en onder het oog abrupt ophoudt. De lichaamslengte bedraagt 30 tot 35 cm en het gewicht 250 tot 600 gram.

Leefwijze 
Het voedsel bestaat voornamelijk uit kleine vissen, schelpdieren en insecten, die in de vlucht worden gevangen.

Broedgedrag 
Het legsel bestaat uit 4 geelachtig witte eieren, die in 3 weken worden uitgebroed in een drijvend nest tussen de vegetatie.

Verspreiding 
Deze fuut komt voor in grote delen van Noord-Amerika, Eurazië en zuidelijke Afrika (zie kaartje). Ze broeden in zoute meren en moerassen in drijvende nesten.

De soort telt 3 ondersoorten:
 P. n. nigricollis: Eurazië.
 P. n. gurneyi: Afrika bezuiden de Sahara.
 P. n. californicus: Noord-Amerika.

Status als broedvogel in Nederland en Vlaanderen 
De geoorde fuut broedt op dezelfde wijze als de gewone fuut, maar vaker in losse kolonies van enkele broedparen bij elkaar in de buurt. Het is een (zeer) schaarse broedvogel in Nederland, voornamelijk op de hoge zandgronden in Drenthe, Noord-Brabant en Noord-Limburg. In Vlaanderen is het een zeldzame broedvogel in de Kempen.

Buiten de broedtijd komt de geoorde fuut in klein aantal voor vaak in zoute wateren zoals het Grevelingenmeer en de westelijke Waddenzee.

Externe links 
 

Dier uit het Afrotropisch gebied
Dier uit het Nearctisch gebied
Dier uit het Palearctisch gebied
Futen
IUCN-status niet bedreigd
Orthocresol

Orthocresol is een organische verbinding met als brutoformule C7H8O. De stof komt voor als kleurloze kristallen, die matig oplosbaar zijn in water. Orthocresol is een structuurisomeer van metacresol en paracresol. De stof is brandbaar en als het zich met lucht mengt boven de 81 °C vormt het een explosief mengsel.

Toepassingen 
Orthocresol is een grondstof voor allerlei producten zoals geneesmiddelen en bestrijdingsmiddelen. Verder wordt het in verwarmde toestand gebruikt als oplosmiddel.

Zie ook 
 Cresol

Externe links 
 
  MSDS van orthocresol

Fenolderivaat
Tolueenderivaat
Corrosieve stof
Toxische stof
992

Het jaar 992 is het 92e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Bolesław I grijpt de macht in Polen, en verbant zijn halfbroers Vladivoj, Mieszko en Swantopluk, die door zijn vader Mieszko I als erfgenamen waren aangewezen.
 27 juni - Slag bij Conquereuil. Fulco II van Anjou verslaat en doodt Conan I van Bretagne. Fulco herkrijgt de stad Nantes.
 Raymond Borrell volgt zijn vader Borrell II op als graaf van Barcelona, maar Urgell gaat naar zijn broer Armengol.
 Otto II volgt zijn vader Karel op als hertog van Neder-Lotharingen.
 Voor het eerst genoemd: Baarle, Sprundel

Geboren

Overleden 
 29 februari - Oswald, bisschop van Worcester en York
 24 mei - Mieszko I, hertog van Polen (960-992)
 22 juni - Karel, hertog van Neder-Lotharingen (977-992)
 27 juni - Conan I (~47), hertog van Bretagne (988-992)
 Borrell II (~65), graaf van Barcelona (948-992)

000
973

Het jaar 973 is het 73e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 7 mei - Keizer Otto I ("de Grote") overlijdt in Memleben (Thüringen) na een regeerperiode van 37 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn 17-jarige zoon Otto II ("de Rode"), die de absolute heerser van het Heilige Roomse Rijk wordt. Zijn moeder Adelheid wordt aangesteld als regentes en oefent grote invloed uit op Otto. Otto's opvolging leidt tot conflicten in de Duitse hertogdommen in Opper-Lotharingen.
 Winter - Otto II ("de Rode") wijst het hertogdom Zwaben toe aan zijn neef Otto en negeert daarmee de aanspraken van Hendrik II ("de Twistzieke"), hertog van Beieren.

Engeland 
 11 mei - Edgar I ("de Vreedzame") wordt eindelijk tot koning gekroond, tijdens een ceremonie in Bath door aartsbisschop Dunstan. In een raadsvergadering in Chester wordt Lothian (een regio in de Schotse Laaglanden) afgestaan aan Schotland, in ruil voor de trouw van koning Kenneth II. Edgar marcheert met een leger naar Chester, terwijl de marine hem ontmoet via de Ierse Zee. Dit machtsvertoon overtuigt de "Noordelijke Koningen" in de Schotse Hooglanden om zich aan Edgar's heerschappij te onderwerpen.

Religie 
 Eerste schriftelijke vermeldingen van Brilon en Lemberge.

Geboren 
 6 mei - Hendrik II, keizer van het Heilige Roomse Rijk (overleden 1024)
 4 september - Al-Biruni, Perzisch wiskundige en geleerde (overleden 1048)
 26 december - Abdel Al-Ma'arri, Syrisch schrijver en filosoof (overleden 1057)

Overleden 
 26 maart - Guntram de Rijke, hertog van Elzas en Breisgau
 27 maart - Herman Billung, hertog van Saksen (r. 961 - 973)
 7 mei - Otto I ("de Grote"), keizer van het Heilige Roomse Rijk
 4 juli - Ulrich van Augsburg (of Uodalricus), Duits bisschop
 11 november - Burchard III, hertog van Zwaben (r. 954 - 973)
 Reinier III ("Langhals"), graaf van Henegouwen (r. 932 - 958)

000
Draaihals

De draaihals (Jynx torquilla) is een vogel uit de familie van de spechten (Picidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus in Systema naturae.

Kenmerken 
De draaihals is een vogel met een teruggetrokken manier van leven. De vogel heeft een uitstekende schutkleur van bruine, zwarte en grijzige strepen in het patroon van boomschors. De onderzijde is lichter van kleur en getekend met dunne dwarsstrepen. Over de ogen loopt een donkere streep. De rechte snavel heeft een scherpe punt. De vogel heeft korte poten met relatief lange tenen voor een betere houvast op boomschors.

Zijn tong is lang en kleverig. Slangachtig kan hij zijn hals strekken en zijn kop zelfs 180 graden draaien in elke richting. De lichaamslengte bedraagt 16 cm en het gewicht 30 tot 45 gram.

Leefwijze 
Het voedsel van de draaihals bestaat uit larven en poppen van mieren, die hij met zijn kleverige tong uit opengebroken mierenhopen haalt. Hij zit vaak op de grond of op een horizontale tak en wordt daarom vaak over het hoofd gezien.

Voortplanting 
Een legsel bevat vier tot zes eieren, soms twee of zeven, maar maximaal tien. Het nest wordt gemaakt in vermolmde loofbomen.

Verspreiding en leefgebied 
Hij broedt in een groot deel van Europa, Noordwest-Afrika en in Azië tot China en Japan. Hij is de enige trekvogel onder de spechten en overwintert in tropisch Afrika, Zuid- en Zuidoost-Azië en het zuiden van Japan.

Er worden zes ondersoorten onderscheiden:
 J. t. torquilla: van westelijk Europa tot Bulgarije en de Kaukasus.
 J. t. sarudnyi: westelijk Siberië.
 J. t. chinensis: oostelijk Siberië en noordoostelijk en centraal China.
 J. t. himalayana: noordelijk Pakistan en de noordwestelijke Himalaya.
 J. t. tschusii: zuidelijk Europa.
 J. t. mauretanica: noordwestelijk Afrika.

Voorkomen in Nederland en België 
De draaihals is een zeer schaarse broedvogel die vooral broedt op de Veluwe en nog wat andere plaatsen in Nederland waar bos op zandgronden groeit. Het aantal broedparen rond het jaar 2000 was hoogstens 65, maar vanaf 2010 is het aantal broedparen weer toegenomen tot 110-140 in 2020. Als trekvogel wordt de draaihals in kleine aantallen waargenomen, vooral tijdens de voorjaarstrek in april en mei, maar er zijn ook vaak waarnemingen in de nazomer. Er zijn (meestal indirecte) aanwijzingen dat de draaihals in de 20ste eeuw drastisch in aantal is achteruitgegaan. Daarom staat de vogel als ernstig bedreigd op de  Nederlandse rode lijst en de Vlaamse rode lijst.

Status 
De totale populatie is in 2015 geschat op 3,0 tot 7,2 miljoen volwassen individuen. Omdat de vogel voorkomt over een groot gebied, is het internationaal gezien geen bedreigde diersoort en daarom staat hij als niet bedreigd op de IUCN-lijst.

Externe links 
 Sovon Aantallen en verspreiding Draaihals in Nederland
 SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid
 

Spechten
IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Palearctisch gebied
936

Het jaar 936 is het 36e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 15 januari – Koning Rudolf I overlijdt in Auxerre kinderloos na een regeerperiode van 12 jaar. Hij wordt opgevolgd door de vijftienjarige Lodewijk IV (de zoon van de voormalige koning Karel de Eenvoudige). Lodewijk wordt in Laon door Artald, aartsbisschop van Reims, gekroond tot heerser van het West-Frankische Rijk. De feitelijke macht heeft de Frankische edelman Hugo de Grote.
 Zomer – Koning Hugo van Arles stuurt een tweede strafexpeditie onder bevel van zijn zoon Lotharius II (mede-koning van Italië) naar Rome om zijn stiefzoon Alberik II af te zetten. Het Lombardische leger wordt wederom door de stadsmilities verdreven. Nadat er een epidemie uitbreekt onder de troepen, wordt Hugo gedwongen een wapenstilstand met Alberik te sluiten.
 2 juli – Koning Hendrik I ("de Vogelaar") overlijdt in Memleben (Thüringen) na een regeerperiode van 17 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn 23-jarige zoon Otto I, die in het Akener koningspalts door aartsbisschop Hildebert gekroond wordt tot heerser van het Oost-Frankische Rijk. Otto ontvangt daarop de regalia (de soevereine macht van een koning).
 Herman Billung wordt voor zijn bewezen diensten door Otto I benoemd tot markgraaf van Saksen. Hij krijgt het bestuur over een groot deel van noordelijk Duitsland.
 Boso III, een Frankische markgraaf, komt in opstand tegen zijn broer Hugo van Arles. De opstand wordt neergeslagen, Boso wordt afgezet en vermoord.

Lage Landen 
 Bisschop Balderik van Utrecht verkrijgt het muntrecht van Otto I, waarna een munthuis wordt gevestigd binnen de burcht Trecht. Otto I geeft aan Balderik ook het jachtrecht in 'Silva Fulnaho' (het woud van Vollenhove).

Religie 
 3 januari – Paus Leo VII volgt Johannes XI op als de 126e paus van de Katholieke Kerk. Hij wordt gekozen onder druk van Alberik II.
 Na de dood van de Oost-Frankische koning Hendrik de Vogelaar krijgt de koningin-weduwe Mathildis van Ringelheim de toestemming van haar zoon Otto I om een sticht voor kanunnikessen op te richten bij Quedlinburg, nu in Saksen-Anhalt. De eerste abdis is de dochter van Otto I, Mathilde van Quedlinburg. Otto I verleent het sticht de immuniteit, waardoor het sticht onafhankelijk wordt van de bisschop van Halberstadt, ze hoeven enkel rekenschap geven aan de paus. 
 Eerste schriftelijke vermelding van Rieder, een stad gelegen in het huidige Duitsland.

Geboren 
 Abu al-Qasim al-Zahravi, Arabisch filosoof en arts (overleden 1013)

Overleden 
 15 januari – Rudolf I, koning van het West-Frankische Rijk
 2 juli – Hendrik I, koning van het Oost-Frankische Rijk
 23 juli – Hilduin, aartsbisschop van Milaan
 Boso III, markgraaf van Arles en Toscane

000
Afrikaanse draaihals

De Afrikaanse draaihals (Jynx ruficollis) is een specht uit de familie Picidae.

Kenmerken 
Hij is te herkennen aan de roodbruine vlek onder zijn keel en op de borst. De bovendelen zijn bruin met zwarte spikkels. Hij laat vaak zijn roep horen, een hoog kek-kek-kek-kek. De soort wordt ongeveer 18 centimeter lang.

Leefwijze 
De Afrikaanse draaihals is een bewoner van savannes, waar hij nestelt in oude nestholtes van andere spechten of Afrikaanse baardvogels. Hij foerageert in bomen waarvan de schors uiterlijk overeenkomt met zijn verenkleed. De Afrikaanse draaihals heeft onder andere de voorkeur voor de zwarte wattle (Acacia mearnsii), een ingevoerde acaciaboom uit Australië die algemeen voorkomt in veel delen van Afrika.

Verspreiding en leefgebied 
Deze soort komt voor in Afrika ten zuiden van de Sahara. Hij houdt van gevarieerd bosachtige streken, maar komt ook in de buitensteden voor.

De soort telt drie ondersoorten:
 J. r. pulchricollis: van Kameroen tot zuidelijk Soedan en noordwestelijk Oeganda.
 J. r. aequatorialis: Ethiopië.
 J. r. ruficollis: van Gabon en Angola tot zuidelijk Soedan, oostelijk Oeganda en oostelijk Zuid-Afrika.

Spechten
Dier uit het Afrotropisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
1335

Het jaar 1335 is het 35e jaar in de 14e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 16 februari - Otto van Oostenrijk trouwt met Anna van Luxemburg.
 7 december - Hugues Quiéret wordt benoemd tot admiraal van Frankrijk.
 Vrede van Visegrád: Verdrag tussen Jan de Blinde van Bohemen, Karel I Robert van Hongarije en Casmir III van Polen. Silezië komt aan Bohemen, maar Jan de Blinde geeft zijn aanspraken op de kroon van Polen op.
 Ashikaga Takauji, door Go-Daigo uitgestuurd om een opstand van Hojo Tokoyuki neer te slaan, komt na dat gedaan te hebben zelf in opstand. Hij weet aanvankelijk Kioto te veroveren, maar wordt daarna naar Kyushu teruggedreven.
 Andrea II Muzaka sticht het vorstendom Muzakaj
 Vrede van Fraces tussen Castilië en Navarra.
 Vrede van de Lignages: Einde van de Awans- en Warouxoorlog in het prinsbisdom Luik.
 William van Heytesbury schrijft Regulae solvendi sophismata.
 Magnus Eriksson, koning van Zweden en Noorwegen, trouwt met Blanca van Namen.
 oudst bekende vermelding: Meppen, Piteå, Vliet

Kunst 
 Taddeo Gaddi: Tronende Madonna met Kind
 Begin van de bouw van het Pausenpaleis in Avignon.
 Begin van de bouw van de Broederenkerk in Deventer.

Opvolging 
 Baden-Baden - Rudolf Hesso opgevolgd door zijn neef Rudolf IV van Baden-Pforzheim
 kanaat van Chagatai - Buzan opgevolgd door Changshi
 Duitse Orde - Lüder van Brunswijk opgevolgd door Diederik van Altenburg
 Epirus - Johannes Orsini opgevolgd door Nikephoros II Orsini
 Il-kanaat (Perzië) - Abu Sa'id opgevolgd door Arpa Ke'un
 Karinthië - Hendrik opgevolgd door Albrecht II en Otto van Oostenrijk
 Namen - Jan II opgevolgd door zijn broer Gwijde II
 Tirol - Hendrik van Karinthië opgevolgd door zijn dochter Margaretha

Afbeeldingen

Geboren 
 11 oktober - Taejo, koning van Joseon (Korea) (1392-1398)
 Aldobrandino III d'Este, heer van Ferrara en Modena (1352-1361)
 Francesco di Marco Datini, Italiaans handelaar (jaartal bij benadering)

Overleden 
 2 april - Hendrik van Karinthië (~69), koning van Bohemen (1307-1310), hertog van Karinthië (1295-1335)
 17 augustus - Rudolf Hesso van Baden (~40), Duits edelman
 23 augustus - Heilwige Bloemaert, Brabants mystica
 19 oktober - Elisabeth Richezza (49), echtgenote van Wenceslaus II en Rudolf I van Bohemen
 24 november - Hendrik VI van Silezië (41), Pools edelman
 1 december - Abu Sa'id (30), Il-kan (1316-1335)
 Lüder van Brunswijk, grootmeester van de Duitse Orde

Jaar
Cent

De begrippen cent, centen en cents (Latijn honderd) worden op verschillende manieren gebruikt. Ze duiden altijd op één honderdste deel van iets.

 Cent (munteenheid): honderdste deel van een munteenheid (meervoud meestal centen).
 Cent (muziek): logaritmische schaal voor frequentieverhoudingen (meervoud meestal cents).