Nicolaas Beets

Nicolaas Beets (Haarlem, 13 september 1814 – Utrecht, 13 maart 1903), ook bekend onder het pseudoniem Hildebrand, was een Nederlandse auteur, dichter, predikant en hoogleraar.

Biografie 

Nicolaas Beets werd in Haarlem geboren als de zoon van een apotheker en studeerde van 1833 tot 1839 theologie aan de Rijksuniversiteit van Leiden (toen nog Academie geheten), waar hij in 1839 promoveerde tot doctor in de theologie. In zijn studententijd maakte hij dankzij zijn uit Engeland afkomstige vriend John Ingram Lockhart (1812-1889) kennis met het werk van de Engelse dichter Byron en schreef dichtstukken in diens trant, zoals 'José' (1834), 'Kuser' (1835) en 'Guy de Vlaming' (1837). Hij was bevriend met Johannes Kneppelhout ('Klikspaan'), Bernard Gewin ('Vlerk') en J.P. Hasebroek ('Jonathan') met wie hij samen met andere studenten een letterkundige club vormde.

In 1840 werd Beets beroepen tot predikant aan de Nederlandse Hervormde Kerk in Heemstede, waar hij in hetzelfde jaar trouwde met Aleida van Foreest, de zus van zijn studievriend Cornelis van Foreest en een kleindochter van de Leidse hoogleraar en redenaar Johannes van der Palm. Uit het huwelijk kwamen 9 kinderen voort. In 1859 hertrouwde hij met Jacoba Elisabeth, een zus van Aleida. Uit dit huwelijk kwamen 6 kinderen voort. Hij had goede contacten met de mannen van het Réveil en deelde hun bezwaren tegen het openbaar onderwijs, waar de godsdienst niet meer was dan een vak. Hij heeft in Heemstede in 1852 samen met ouders een protestantse basisschool opgericht. Deze bestaat nog steeds en heet nu de Nicolaas Beetsschool. 

Beets schreef proza, poëzie, en preken. Zijn bekendste werk is de Camera Obscura, dat hij onder het pseudoniem Hildebrand schreef in zijn studententijd en waarvan de eerste versie verscheen in 1839. Hij bleef tijdens de jaren daarna vaak verhalen toevoegen aan het werk waardoor het pas zijn definitieve vorm kreeg in 1851. Voor de oorsprong van Beets' schuilnaam zijn diverse verklaringen: één ervan is afkomstig van de firmanten van Camera-uitgever Bohn te Haarlem en verwijst naar een slager op de hoek van de (thans Gedempte) Oude Gracht en de Botermarkt aldaar, vlak bij Beets' ouderlijk huis. Dit was de uit Duitsland afkomstige Conrad Hildebrand (1815-1890). Misschien niet zonder toeval beschrijft Beets in 'De familie Kegge' een zelf slachtende slager. Over dit alles bestaat helaas geen zekerheid, evenmin als over andere verklaringen. Ook paus Gregorius VII (geboren als Hildebrand of wel Aldobrandeschi) wordt als oorsprong van Beets' pseudoniem genoemd.

Zijn mogelijk bekendste gedicht is De Moerbeitoppen Ruischten. Kerkmusicus Willem Vogel zette dit gedicht in 2004 op muziek. Ook Beets' gedicht 'Het putje van Heiloo' kreeg een melodie van Vogel.

In 1854 werd hij beroepen naar Utrecht. Van 1874 tot 1884 was hij hoogleraar in de kerkgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Beets toonde zich in zijn Utrechtse periode ook een sociaal betrokken burger, met name door zijn lidmaatschap van besturen van diverse maatschappelijke en culturele instellingen zoals het Provinciaal Utrechts Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen (PUG). Zo hield hij, bewonderaar van de Britse antislavernijstrijder William Wilberforce en actief in de Utrechtse afdeling van de Nederlandse Maatschappij ter Bevordering van de Afschaffing der Slavernij, in 1863 een redevoering tegen de slavernij voor datzelfde Provinciaal Genootschap  (en schreef er zelfs twee gedichten tegen), pleitte hij in 1873 voor de aanleg van de waterleiding ter bestrijding van de cholera en was hij in 1888 medeoprichter van het latere, nog steeds bestaande Wilhelmina Kinderziekenhuis. 

Beets overleed op 88-jarige leeftijd in Utrecht aan een hersenbloeding en werd begraven op de Eerste Algemene Begraafplaats Soestbergen. Op zijn graf werd enkel de tekst 'salus mea christus' (Christus is mijn redding) geplaatst zonder zijn naam en geboorte- en sterftedatum. (Zijn enigszins verzakte graf werd in 2016 opgeknapt en op 10 september dit jaar 'onthuld'.) In zijn woonhuis aan de Boothstraat, nummer 6 (vlak bij het Janskerkhof) is inmiddels het Willem Pompe Instituut gevestigd, de strafrechtelijke afdeling van de faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie van de Utrechtse universiteit.

In 1962 werd in de Haarlemmerhout het Hildebrandmonument onthuld van de beeldhouwer professor Jan Bronner. Nadat het monument diverse malen ernstig werd beschadigd als gevolg van vandalisme werden de originele beelden verwijderd. Die zijn nu aanwezig in de beeldentuin van Museum De Fundatie, kasteel 't Nijenhuis, Heino (Ov.). Na restauratie werden in 2014 bronzen replica's van de beelden geplaatst, zijn fontein en omliggende parkaanleg hersteld en werd het monument op 13 september 2014 (de 200e geboortedag van Beets) weer in ere hersteld.

Beets werd evenals andere dominee-dichters geparodieerd door Cornelis Paradijs (Frederik van Eeden) in de bundel Grassprietjes of Liederen op het gebied van Deugd, Godsvrucht en Vaderland.

Bron: fragment uit Predikantenlied (hulde aan onzen geestelijken stand) in: Grassprietjes, uitg. W. Versluys, Amsterdam (1916)

Het archief van Nicolaas Beets is beschikbaar bij de Universiteitsbibliotheek Leiden en digitaal beschikbaar via Digital Collections

Bibliografie

Publicaties met Beets als auteur 
 1832 - Het leven is geen kunst, (handgeschreven) gedichtje gedateerd 31 juli 1832. Geen opdracht, aan John Ingram Lockhart? Niet in de verzamelde gedichten.
 1834 - Jose. Een Spaansch verhaal
 1835 - De Masquerade (9 Februari 1835). Een gedicht
 1836 - Kuser. Een verhaal
 1837 - Guy de Vlaming. Een verhaal
 1838 - Spreken. Iets ten voordeel van het Groningsch Instituut voor doof-stommen
 1838 - N. Anslijn, Nz. Een woord aan allen die den Braven Hendrik gelezen hebben
 1838 - Gedichten
 1839 - Rijmbijbel
 1839 - De Aenea Silvio, qui postea Pius papa secundus, morum mentisque mutationis rationibus (academisch proefschrift)
 1839 - Camera Obscura
 1839 - Aan de Bruid van den Erfprins
 1840 - Proza en poëzy. Verzameling van verspreide opstellen en verzen
 1840 - Ada van Holland. Een gedicht
 1840 - Aan mijn vader , gedicht ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van Beets' vader (in bewerkte vorm in de verzamelde gedichten)
 1842 - Leven en karakter van J.H. van der Palm
 1843 - De Kruiswoorden. Zeven lijdenspreêken
 1845 - Een Paaschgezang
 1845 - Twaalf Preeken
 1845 - Troost der armen. Een lied in hunne woning op Kersavond 1845
 1846 - De Christen bij en op het ziekbed. Woorden van bestuur en vermaning in onze dagen
 1846 - Aan den heer Mr. Isaäc da Costa, op den 25sten verjaardag zijner Echtvereeniging. 11 Juli 1846. Niet in de handel geweest.
 1847 - De herstelde kranke. Woorden van bestuur en vermaning
 1847 - Christelijke lesjes voor jonge kinderen
 1847 - Een oud randschrift voor de nieuwe munt
 1847 - Chronologische kaart voor de geschiedenis van het volk van Israël tot op de verwoesting van Jeruzalem, ten gebruike bij de historische kanonieke en apokrieve Bijbelboeken. Naar de nieuwste Schrijvers opgemaakt
 1848 - Des Christens schuld aan den Heidens Redevoering uitgesproken te Zeist, in de Broedergemeente
 1848-1883 - Stichtelijke uren (9 delen)
 1848 - Navolgingen van lord Byron : De gevangene van Chillon, Mazeppa, Parisina, Fragmenten, Joodsche zangen, Verscheiden gedichten. Nieuwe herz. uitg.
 1849 - Achttien Juny MDCCCXLIX. Een woord op den jongsten dank- en bededag, gesproken door een Evangeliedienaar
 1849 - Herinneringen en indrukken van een kleine uitstap naar Londen in Mei 1847, Brieven aan een vriend
 1849 - Houdt dat gij hebt, eene preek gehouden in Nederland 331 jaren na het optreden van Martin Luther, 200 jaren na den Munsterschen vrede
 1850 - Des Heidens loon aan den Christen. Redevoering ...
 1851 - Het Oranjewater; 11 November 1851
 1851-1853 - Paulus in de gewichtigste oogenblikken van zijn leven en werkzaamheid voorgesteld
 1852 - Fantasie en werkelijkheid met betrekking tot het openbaar onderwijs. Openlijk schrijvend aan Dr. H.J. Spijker
 1853 - Korenbloemen, Nieuwe gedichten
 1854 - De blijvende Heiland. Afscheidsrede gehouden te Heemstede, op den 25 Mei 1854
 1854 - Een leeuw op de straten. Zendingsrede, gehouden te Haarlem, 16 February 1854
 1856 - De bevrijding der slaven. Redevoering, gehouden in de openbare vergadering van de Nederlandsche Maatschappij tot bevordering van de afschaffing der slaven
 1856 - Lijden dienstbaar aan eeuwig heil vroegpreek gehouden te Utrecht [na het overlijden zijner echtgenoote], den 18 Mei
 1856 - Verpoozingen op letterkundig gebied
 1857 - Nieuwe gedichten
 1858 - 'Heilands goedkeuring op de Christelijke zending. Redevoering uitgesproken te Rotterdam, den 21 July 1858, ter gelegenheid der algemeene vergadering van het Nederlandsche Zendelinggenootschap
 1858 - Het volmaakte werk der lijdzaamheid
 1858-1873 - Verscheidenheden meest op letterkundig gebied. Een tijdschrift op onbepaalde tijden
 1859 - Kleine verzameling uit de Stichtelijke uren
 1860 - God ons betrouwen. Woorden gesproken in den Utrechtschen dank- en bedestond van Zondagavond. 25 November 1860
 1861 - Gesprek met Vondel, naar aanleiding van ’t hem toegedacht standbeeld. Eene voorlezing in de maand Februarij 1861 gehouden
 1861 - Iona. Overgedrukt uit de 'Vereeniging: Christelijke Stemmen'.
 1863 - Twaalf leerredenen
 1863 - Verstrooide gedichten uit vroeger en later tijd (1831-1861)
 1863 - Voor henlieden geen plaats. Leerrede gehouden op den eersten Kerstdag
 1865 - Aan mijne landgenooten op den 18den Juni 1865
 1865 - De wandel met God. Leerrede gehouden den zondag na het overlijden van den eerwaarde Jorissen, emeritus predikant te Utrecht
 1865 - Gods woord waarheid. Leerrede, onlangs voor de gemeente gehouden
 1865 - Laat ons het goede doende niet vertragen. Redevoering uitgesproken te Zeist in de kerk der Evangelistische Broedergemeente, den 27 Julij 1865, den dag der algemeene vergadering der Broedersociëteit tot uitbreiding van het Evangelie onder de heidenen
 1867 - De martelaren. Vaderlandsche herinnering aan de hervormde gemeente bij de viering van den gedenkdag der hervorming
 1867 - Ten dage van den feestelijken optocht van h. h. studenten der Utrechtsche Hoogeschool ter viering van haar XLVIe lustrum, (25 Juni 1867). Welkomstgroet enz.
 1867 - Waakt en bidt. Leerrede over Mattheüs 26:41, ter bevestiging van lidmaten (Domkerk 31 maart 1867)
 1867 - Over kinderboeken, gesprek met Crito; benevens andere opstellen
 1868 - Een vaderlandsch lied op het veld bij Heiligerlee, drie honderd jaren na de overwinning aldaar op den 23sten Mei 1568 door Graaf Lodewijk van Nassau op de Spanjaarden behaald, waarbij Graaf Adolf van Nassau gesneuveld is; en ter gelegenheid van het leggen van den eersten steen tot een nieuw gedenkteeken, 23 Mei 1868, vorst en volk toegezongen
 1868 - Kort begrip der christelijke heilsleer. Niet in den handel
 1869 - Feestcantate voor den dag der onthulling van het Nationaal Gedenkteeken voor 1813, 17 november 1869. Tekst van Nicolaas Beets bij muziek van W.F.G. Nicolai (1829 - 1896)
 1869 - Madelieven. Nieuwe dichtbundel
 1869 Ter nagedachtenis van Mr. Jacob van Lennep in De werken van Vondel, ed. J. van Lennep Vol. XII, 1869, p. 1-26.
 1870 - De kerk op den Vluchtheuvel ingewijd (19 Juni 1870). Een gedicht
 1870 - Kerkredenen onder den indruk der tijdsomstandigheden uitgesproken
 1870 - Eenige opmerkingen met betrekking tot de denkbeelden van den dag in de richting van de emancipatie der vrouw
 1871 - De reizangen in Vondel’s treurspelen, benevens andere opstellen
 1871 - Een lied op het jaarfeest der Utrechtsche Zendingsvereeniging in April 1871. Uitgegeven ten voordeele der Utrechtsche Zendingsvereeniging
 1872 - Geschenk aan jonge lidmaten der gemeente van Christus
 1872 - Lijden op de weg tot heerlijkheid. Kerkrede gehouden op den 2en Paaschdag 1872 voor de hervormde gemeente in de Nicolaï-kerk te Utrecht
 1873 - Op den dag der bevestiging. Aan jonge lidmaten der gemeente
 1873 - De onthulling van het monument te Heiligerlee, in tegenwoordigheid van Z.M. den Koning den 23 Mei 1873. Dichtregelen uitgesproken te Winschoten
 1873-1900 - Dichtwerken. Compleet in chronologische volgorde verzameld
Hieruit los verschenen:
 Nog eens najaarsbladen. Gemengde gedichten 1880-1884
 Winterloof. Late gedichten. 1884-1887
 Dichtwerken. Deel 4 (1874-1884)
 Nog eens winterloof. Nieuwste gedichten 1887-1892
 Dennennaalden. Laatste gedichten 1892-1900. Met des schrijvers laatste portret en een eigenhandig geschreven gedicht
 1873 - Een woord der Schrift over de rijken en armen
 1873 - Gesprek over letterdieverij, navolging en oorspronkelijkheid en andere opstellen
 1873 - Kerstzegen
 1873 - Te Alkmaar, 8 October 1873. Reevoering ter gelegenheid van de plechtige steenlegging door Z.M. de Koning tot het op te richten gedenkteeken van Alkmaars ontzet (8 October 1573)
 1874 - Paaschvreugde
 1874 - Tabitha. Leerrede gesproken te Utrecht, des Zondags na de begrafenis van Mejonkvrouwe Anne Henriëtte Swellengrebel, Directrice van het Diaconessenhuis, overl. 30 Mei 1874<ref group=kleine-letter>Tabitha. Leerrede gesproken te Utrecht, des Zondags na de begrafenis van Mejonkvrouwe Anne Henriëtte Swellengrebel, directrice van het Diaconessenhuis, overl. 30 Mei 1874] op Google Books</ref>
 1875 - De wijsheid, die van boven is. Leerrede over Jacobus III, vers 17. Gehouden te Utrecht in de Domkerk ter opening van het academiejaar 1875-1876 1875 - Karakter. Karakterschaarschte, karaktervorming. Redevoering aan de Utrechtsche Hoogeschool, uitgesproken den 16 Maart 1875 1875 - Toespraak gehouden den 14en Juni 1875 voor oud-studenten en studenten der Leidsche hoogeschool 1875 - Zelfverheerlijking. Leerrede van 28 November 1875. Utrechts gedenkdag van Nederlands verlossing van de Fransche heerschappij, uitgesproken in de Domkerk 1876 - Ter nagedachtenis aan Otto Gerhard Heldring. Uitgegeven ten voordeele der Heldring-Stichtingen te Zetten
 1877 - Houdt dat gij hebt. Kerkrede op den gedenkdag der Hervorming 1878 - Groote mannen en ware grootheid. Redevoering op den gedenkdag der stichting van de Utrechtsche Hoogeschool, 26 Maart 1878 1879 - Lectuur voor het ziekvertrek, bijeengebracht uit de 'Stichtelijke Uren' en andere geschriften 1880 - Uit Nic. Beets’ dichtwerken. Een bloemlezing. Naar aanwijzing van den dichter 1881 - Najaarsbladen : gemengde gedichten, 1874-1880. Uit: Dichtwerken van Nicolaas Beets, 1830-1873 ; dl. 4, 1e stuk
 1882 - Sparsa. Verzameling van verstrooide opstellen en kleine geschriften 1882 - Wie moet veranderen? 1883 - Orgelinwijding op Paaschmorgen in de Buurkerk (25 maart 1883) 1884 - Nog eens najaarsbladen. Gemengde gedichten, 1880-1884Nog eens najaarsbladen. Gemengde gedichten, 1880-1884 bij DBNL
 1885 - Gedenkboek 1885-1902 - Nieuwe verscheidenheden meest op letterkundig gebiedHieruit los verschenen:
 1ste stuk: Auguste Barbier - Gesprek over smaak 2de stuk: Poëzie in woorden en andere opstellen 3de stuk: E.J. Potgieter. Persoonlijke herinneringen 4de stuk: Kinker's eeuwfeest 1801... (etc.) 1887 - Winterloof : late gedichten, 1884-1887Winterloof : late gedichten, 1884-1887 bij DBNL
 1887 - Na vijftig jaar. Noodige en overbodige opheldering van de Camera Obscura 1889 - Voor de Behoeftige Blinden, bij de herdenking van het 25-jarig Bestaan hunner Werk-Inrichting (1864-1889) 1891 - Brokkelvoer van rijmspreuken, oud en jong, ontleend en eigen. Uitgegeven ten behoeve van den bouw eener protestantsche kerk te Valkenburg (L.) 1891 - De man van Smarten, de Heer der Heerlijkheid. Door den schrijver van de »Stichtelijke uren.” 1900 - Dennenaalde. Laatste dichtbundel, 1892-1900. Genummerde editie met door Beets handgeschreven gedicht.
 1903-1906 - Al de leerreden. Opnieuw uitgegeven naar de eerste drukken en naar tijdsorde gerangschikt 1903 - Verjaardag-album 1906 - Gedenkboek. Nieuwe uitgave 1906 - Verscheidenheden: De paradijsgeschiedenis en de Nederlandsche dichters. Vondel’s reizangen. Vondel en Rembrandt 1939 - Hildebrand, De familie Kegge. 1961 - Hildebrand, Een oude kennis van Teun de Jager. Bezorgd door A.A. Boudens 1988 - Hildebrand, De Leydse peuëraar 1999 - Hildebrand, Koppermaandag 2000 - Hildebrand, Een onaangenaam mensch in den Haarlemmerhout. Ingeleid en toegelicht door Dick Welsink Publicaties met Beets als vertaler 
 1837 - Parisina en andere gedichten van Lord Byron. Uit het Engelsch vertaald door N. Beets
 1843 - F. Strauss. Helon’s bedevaart naar Jeruzalem. Uit het Hoogduitsch door A. Kleyn, geboren Ockerse met eene voorrede van J.H. van der Palm, en opgehelderde aanteekeningen door J. Clarisse. 2e uitgave. De vertaling herzien door N. Beets
 1844 - J.A. James. Geschenk van een Christelijken vader aan zijne opwassende kinderen. Naar den 14en druk van het Engelsche werk voor den Hollandsche lezer bewerkt door N. Beets
 1849 - A. Rochat. De Christelijke moeder in den omgang met hare kinderen geschetst. Uit het Fransch vertaald met een voorwoord over den schrijver, door N. Beets
 1849 - De Roem der dagen, of de voordeelen van den dag des Heeren voor de arbeidende standen. Uit het Engelsch vertaald door N. Beets
 1855 - John Angell James. De belijder van Christus, in eene reeks van raadgevingen en waarschuwingen, uit het Engelsch, door Nicolaas Beets
 1863 - Fr. Strauss. De doop in de Jordaan. Een tafereel uit de tweede eeuw der Christelijke kerk. Uit het Hoogduitsch, door wijlen vrouwe A. Klein, geboren Ockerse. De vertaling herzien door Nicolaas Beets
 1867 - Godsdienstige en zedelijke zangen voor kinderen, naar Isaac Watts door Nicolaas Beets

 Publicaties met Beets als redacteur of samensteller 
1838 - L.(Lieuwe) Schipper, Gedichtjes voor kinderen. Beets redigeerde de tekst op verzoek van de uitgever (Erven F. Bohn), de brief die hij aan de auteur schreef is als voorwoord in het boekje afgedrukt.
1839 - N. Anslijn: 'Viertal verhandelingen nagelaten door N. Anslijn, Nz., uitgegeven door N. Beets'. Alkmaar, H.J. van Vloten, 1839, VIII , 100p. Inhoud: 1. Elk heeft zijn popje; 2. De gedichtjes van Van Alphen als een zedelijk handboekje voor de jeugd beschouwd; 3. Middelen om den mensch ongelukkig te maken; 4. De natuurlijke historie als een voortreffelijk hulpmiddel bij de opvoeding der jeugd beschouwd. Anslijn, bekend door zijn 'Brave Hendrik', was enige tijd huisonderwijzer in het gezin Beets in Haarlem.
 1859 - Het huisaltaar. Handboekjen voor godsdienstige huisgezinnen. Bijeengebracht en uitgegeven ten behoeve van het Asyl Steenbeek door Nicolaas Beets [… 1862 - A.C.W. Staring, Gedichten. Ter 3e uitgave nogmaals door wijlen den dichter herzien en met eene inleiding door N. Beets. 1870 - Bijbel bevattende al de Canonieke boeken van het Oude&Nieuwe Testament volgens de staten-overzetting, met tweehonderd platen van Gustav Doré, voorzien van een voorbericht en uitgegeven onder toezicht van Nicolaas Beets. Opgedragen aan H.M. de koningin der Nederlanden 1870 - Geka [mejuffrouw G. Knutzen], Gezangen. In het licht gegeven door Nicolaas Beets 1881-1882 - Constantijn Huygens, Volledige dichtwerken, met aanteekeningen van P. Leendertz Wz. Uitgegeven door de Hollandsche maatschappij van Fraaije Kunsten en Wetenschappen en onder toezicht van N. Beets. 1881 - Anna Roemers Visscher, Al de gedichten vroeger bekend en gedrukt of eerst onlangs in handschrift ontdekt naar tijdsorde en in verband met hare levensbijzonderheden, uitgegeven en toegelicht door Nicolaas Beets. Met portretten, plaat en facsimiles. 1885 - Tekst- en spreukkalender voor 1886 1885-1887 - Beets scheurkalender voor 1885-1887 1888 - Spreuk- en tekstkalender voor 1889 1904-1907 - Nicolaas Beets scheurkalender 1905-1908Literatuur
 P.D. Chantepie de la Saussaye, Het leven van Nicolaas Beets. Met een voll. lijst zijner geschriften door D. Beets en mej. A. Beets. Erven F. Bohn, Haarlem 1906.
 G. van Rijn & J.J. Deetman, Nicolaas Beets. 3 delen. J.M. Bredée, Rotterdam [1910, 1916, 1919]. - Biografie, onvoltooid.
 Joh. Dyserinck, Herinneringen aan Nicolaas Beets in woord en beeld. N.a.v. de Tentoonstelling in 's Gravenhage 21-28 Maart 1904. R.J. Fuik, Den Haag 1904.
 D. [Dyserinck?], 'Persoonlijk herinneringen aan een groot man', Bloesem en Vrucht 3 (1913/14) p. 729-64.
 anon., 'De student Beets', De Hollandsche Revue 19 (1914) 23 nov., p. 676-84.
 C.C. van de Graft, 'Een verjaarsbezoek bij Nicolaas Beets', Maandblad van 'Oud-Utrecht  32 (1959) 9 (sept.), p. 109.
 Niels Bokhove, 'Nicolaas Beets & Theo van Doesburg: bien étonnés…', De Utrechtse Boekhouder 1 (2011) 2 (okt.) [2], p. 26v, 32.
 id., 'Standbeeld in Utrecht. Bij het 200ste geboortejaar van Nicolaas Beets', De Utrechtse Boekhouder 4 (2014) 3 [11], p. 22v.
 id., 'Nicolaas Beets, stadsdichter avant la lettre', Oud-Utrecht 93 (2020) 3, p. 30-34.
 C.C. v.d. G[raft], 'Nicolaas Beets te Utrecht', Maandblad van 'Oud-Utrecht 14 (1939) 12 (dec.), p. 90-92.
 C.C. v.d. G[raft], 'Dichterswoningen in Utrecht, VIII: Nicolaas Beets', Maandblad van 'Oud-Utrecht  20 (1947) 3 (20 mrt), p. 18-19.
 F. Th., 'Laatste getuige uit het Beetsenhuis'. "De camera was bij ons thuis nauwelijks in tel"', De Tijd, 14-4-1951.
 J.H. Rombach, 'Nicolaas Beets over zijn huis aan de Boothstraat', Maandblad Oud-Utrecht (1970) p. 80.
 Ada Geertruide Went-Beets, Jeugd in het Beetsenhuis. Herinneringen van de jongste dochter van Nicolaas Beets. Bez. Peter van Zonneveld. Athenae Batavae, leiden 2003.
 [H.] de J[ong], 'Het graf van Nicolaas Beets', Maandblad van 'Oud-Utrecht  26 (1953) 2, p. 22-24.
 J.W.C. van Kampen, 'Een standbeeld voor Beets of een monument voor Hildebrand?', Maandblad van 'Oud-Utrecht  26 (1953) 2, p. 16-21.
 A. Brummelkamp, 'Een monument voor Hildebrand', Bloesem en Vrucht 3 (1913/14) p. 322-26.
 P.H. Ritter Jr., Een kapper over een professor. G.F. Callenbach, Nijkerk [1939]. - Over Beets en zijn kapper P. van Bekkum.
 A. Brom Jr., Lijst van geschriften van Nicolaas Beets. Overdruk uit Het Boek. M. Nijhoff, Den Haag 1915.
 André Bouwman m.m.v. Ellen Krol, De Beetscollectie te Leiden.'' Inventaris van papieren en drukken uit het bezit van Nicolaas Beets (1814-1903) berustend in de Bibl. v.d. Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Inl. Peter van Zonneveld. Universiteitsbibliotheek Leiden, 2003.

Zie ook 
 Dora Beets (zus, 1812-1864, door Beets ook wel Serena genoemd)

Externe links 
 
 Leidse tentoonstelling over Beets
 Profiel bij de Universiteit Utrecht
 Afbeelding in de databank der Nederlandse Taal
 Librivox audiobook en ebook Camera Obscura

Nederlands dichter
Nederlands predikant
Nederlands theoloog
Hoogleraar aan de Universiteit Utrecht
Nederlands kerkhistoricus
Nederlands schrijver
Gereformeerd persoon
19e-eeuws schrijver
Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren