alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
SGP

Staatkundig Gereformeerde Partij, een Nederlandse politieke partij.
 Schapen- en geitenpokken, een dierziekte.
 Singapore, waarvan SGP de ISO-landcode is.
 Les Scouts et Guides Pluralistes, een van de scoutfederaties van België.
 Standaardgeschilpunt, een term uit het wedstrijddebatteren.
 Simmering-Graz-Pauker een fabriek voor tram- en spoorwegmateriaal.
 Speedway Grand Prix, een motorsportkampioenschap.
 Stefan Grand Prix, een Formule 1-team.
 Stabiliteits- en Groeipact, een afspraak tussen de Eurolanden
Beenganoïden

De Beenganoïden (Holostei) zijn Oost-Amerikaanse vissen met een sterk verbeend skelet en een soort emaillelaag op de schubben. Zij zijn een infraklasse binnen de klasse van straalvinnigen.

Taxonomie 
De Holostei worden in 2 levende orden onderverdeeld:
 Amiiformes (Moddersnoeken)
 Lepisosteiformes (Beensnoeken)
Semionotiformes zijn uitgestorven met Semionotus als bekendste geslacht.

Soorten 
De bekendste vertegenwoordigers zijn:
 Alligatorbeensnoek
 Langneusbeensnoek
 Amia (als enige van de Protospondili)

Straalvinnigen
Steurachtigen

De orde van de steurachtigen (Acipenseriformes) omvat twee families, de steuren (Acipenseridae) en de lepelsteuren (Polyodontidae). Steurachtigen hebben een grotendeels kraakbenig skelet en een heterocerkale staartvin. Zij komen voor op het noordelijk halfrond. Volwassen dieren van sommige soorten trekken naar estuaria of de zee om zich te voeden. Alle steurachtigen planten zich echter voort in zoet water. Voor de ontwikkeling van het jonge broed zijn lagere temperaturen vereist.

Families en geslachten 
De orde omvat twee families.

Familie Acipenseridae Bonaparte, 1831 – Steuren
 Acipenser Linnaeus, 1758
 Huso Brandt & Ratzeburg, 1833
 Pseudoscaphirhynchus Nikolskii, 1900
 Scaphirhynchus Heckel, 1836
Familie Polyodontidae Bonaparte, 1835 – Lepelsteuren
 Polyodon Lacepède, 1797
 Psephurus Günther, 1873
Kwastsnoeken

De kwastsnoeken (Polypteridae), ook wel wimpelalen, zijn een familie van tropische Afrikaanse vissen en de enige familie binnen de orde kwastsnoeken (Polypteriformes). De familie omvat ruim 10 soorten.

Kenmerken 
Het huidpantser van deze langgestrekte, vrijwel cilindervormige vissen bestaat uit ruitvormige schubben, de zogenaamde ganoïdschubben, die met fijne huidtandjes zijn bezet. Op de rug bevindt zich een rij rugvinstekels, die aan de achterzijde elk twee of meer vertakte vinstralen bevatten. Aan de onderzijde bevinden zich borst- en buikvinnen. Aan de achterzijde eindigt het lichaam met een symmetrische staartvin. De lengte bedraagt tussen de 60 en 150 cm.

Leefwijze 
De tweedelige zwemblaas fungeert als een soort long; de vissen komen met regelmatige tussenpozen aan de oppervlakte om lucht te happen. Kunnen ze dit niet, dan verdrinken ze binnen het uur. Op het droge kunnen ze echter meer dan een etmaal verblijven.

Geslachten 
De hier gegeven lijst is volgens Nelson:
 Erpetoichthys Smith, 1865
 Polypterus Lacépède, 1803
Kaakloze vissen

De kaakloze vissen (Agnatha) vormen een parafyletische groep binnen de Chordata. Ze worden vaak onderscheiden van de echte vissen, die dan behoren tot de Gnathostomata (Vertebrata) (gewervelden met kaken).

Taxonomie 
In de traditionele taxonomie vormen de Agnatha een superklasse met daarbinnen de slijmprikken (Myxini) en de Cephalaspidomorphi (gewone prikken, inclusief een reeks fossiele soorten) in ieder een eigen klasse.

In modernere verdelingen staan de prikken en slijmprikken echter verder van elkaar af. Een belangrijk verschil is dat de echte prikken een wervelkolom hebben, en de slijmprikken niet. Er wordt daarom wel gesteld dat de echte prikken nauwer verwant zijn aan de echte vissen dan aan de slijmprikken.

Onderzoek uit 2003 wijst echter toch weer in de richting van monofylie binnen de kaakloze vissen voor de groepen van de slijmprikken en gewone prikken.

Fossiele soorten 
De Agnatha vormen een relatief kleine groep, maar dat is in het geologische verleden wel anders geweest. Gedurende het Ordovicium en het Siluur beleefde de groep haar grootste bloei. De kaakloze pantservissen (Ostracodermi) uit deze periode hadden vaak een uitwendig pantser, en worden aangemerkt als de voorouder van de kraakbeenvissen (haaien en roggen). Een uitgestorven vissengeslacht is de Thelodus.

Een van de oudste onderklassen van de klasse Agnatha is de Conodonta.
Lancetvisje

Het lancetvisje (Branchiostoma lanceolatum) is een schedellozensoort uit de familie Branchiostomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1774 voor het eerst geldig gepubliceerd door Peter Simon Pallas. Het is een ongewerveld zeedier met een chorda dorsalis, maar zonder ruggengraat. Het wordt gebruikt als modelorganisme om de evolutionaire ontwikkeling van gewervelde dieren te bestuderen.

Anatomie 
Het lancetvisje heeft een langwerpig lichaam, zijdelings afgeplat en aan beide uiteinden puntig. Hij wordt zes tot acht centimeter lang en is semi-transparant roze van kleur. Een verstijvende staaf van dicht opeengepakte cellen, het chorda dorsalis, strekt zich uit over de hele lengte van het lichaam. In tegenstelling tot gewervelde dieren, blijft deze chorda dorsalis in het volwassene stadium bestaan, in de vorm van een eenvoudige dorsale neurale buis die enigszins verdikt is in het voorste deel (het hersenblaasje). Daarboven bevindt zich een zenuwbaan met een enkel frontaal oog. De mond bevindt zich aan de onderkant van het lichaam en is omgeven door een plukje van twintig of dertig cirri of slanke sensorische aanhangsels. De darm loopt net onder de chorda dorsalis van de mond naar de anus, voor de staart. Er is een flapachtige, verticale vin rond de puntige staart. Gasuitwisseling vindt plaats als water door kieuwspleten in het middengebied stroomt. De gesegmenteerde geslachtsklieren (gonaden) liggen hier net achter. Het dier is parelwit en semi-transparant waardoor de inwendige organen van buitenaf zichtbaar zijn. Het uiterlijk is vergelijkbaar met een 'primitieve vis'.

Verspreiding en habitat 
Lancetvisjes worden gevonden in ondiepe zeeën in de noordoostelijke Atlantische Oceaan, van 67° noorderbreedte in het zuiden van Noorwegen, via de zuidelijke Noordzee en het Kattegat tot aan de Middellandse Zee en in het oosten tot de Zwarte Zee. Hun verspreidingsgebied is via het Suezkanaal uitgebreid naar de noordelijke delen van de Indische Oceaan en de kusten van Oost-Afrika. Het lancetvisje graaft zich in in zachte ondergronden zoals zand, grind en schelpfragmenten en is vrij specifiek wat betreft de grootte van de deeltjes. Het komt voor vanaf de eb-markering tot ongeveer veertig meter). 

Chordadieren
Haringachtigen

Haringachtigen (Clupeiformes) vormen een orde van straalvinnige vissen.

Het is de enige orde binnen de superorde Clupeomorpha (haringachtige beenvissen) en omvat ongeveer 300 soorten in vijf families.

Taxonomie 
In de orde van de haringachtigen (Clupeiformes) worden de volgende families onderscheiden:

Onderorde Denticipitoidei
 Denticipitidae (Stekelharingen)
Onderorde Clupeoidei
 Pristigasteridae (Haringen, Sardienen en pellona's)
 Engraulidae (Ansjovissen)
 Chirocentridae (Wolfsharingen)
 Clupeidae (Haringen)
 Sundasalangidae Roberts, 1981
Karperachtigen

De Karperachtigen (Cypriniformes) zijn een orde van de Straalvinnigen.
Er behoren zo'n 6000 soorten toe, onderverdeeld in 6 families.

Taxonomische indeling 
De orde is onderverdeeld in de volgende superfamilies en families:

Orde: Karperachtigen Cypriniformes
Superfamilie: Cobitoidea
 Balitoridae (Steenkruipers of platte grondels)
 Catostomidae (Zuigkarpers)
 Cobitidae (Modderkruipers)
 Gyrinocheilidae (Algeneters)
 Nemacheilidae (Bermpjes)
Superfamilie: Cyprinioidea
 Cyprinidae (Echte Karpers)
 Psilorhynchidae (Spoelgrondels)
Pernambuco

Pernambuco is een van de 26 deelstaten van Brazilië. De staat met de standaardafkorting PE heeft een oppervlakte van ca. 98.148 km² en ligt in het centraal-oostelijk deel van de regio Noordoost. Pernambuco grenst aan de Atlantische Oceaan in het oosten, Alagoas en Bahia in het zuiden, Piauí in het westen en Ceará en Paraíba in het noorden. De in de Atlantische Oceaan gelegen eilandengroepen Fernando de Noronha en Sint-Pieter-en-Sint-Paulusrotsen behoren sinds 1988 tot het grondgebied van de staat.

In  had de staat  inwoners. De hoofdstad is Recife. Andere grote plaatsen zijn Jaboatão dos Guararapes, Olinda, Caruaru, Paulista, Petrolina, Cabo de Santo Agostinho en Vitória de Santo Antão.

De staat heeft 4,6% van de Braziliaanse bevolking en produceert slechts 2,8% van het BBP van het land.

Geschiedenis 
In 1534 stichtte de Portugese edelman Duarte Coelho de nederzettingen Recife en Olinda en begon de teelt van suikerriet die een belangrijk stempel op de ontwikkeling zou drukken. Ook zou de streek naam maken als leverancier van katoen en pernambukhout. Tussen 1630 en 1654 viel Fernambuco, zoals het gebied ook werd genoemd, onder Nederlands bewind in Nederlands-Brazilië en in die tijd vonden er belangrijke culturele, economische en sociale veranderingen plaats, vooral onder het bestuur van Johan Maurits van Nassau-Siegen. De kolonie was echter geen succes. De Hollanders hadden niet de mensen en de kennis om de suikerbedrijven te beheren. Omdat de Staten-Generaal een bondgenootschap met de Portugezen tegen hun gezamenlijke vijand Spanje had gesloten, kreeg de Hollandse kolonie bij de goed voorbereide opstand van 1645 geen militaire ondersteuning. De verdrijving van de Hollanders bracht een sterke drang naar autonomie met zich mee die in 1711 uitmondde in de Guerra dos Mascates (Oorlog van de Mascates, rondtrekkende handelaars) tussen Olinda en Recife. Vanaf deze tijd geraakte de streek in verval, omdat de bossen waren verdwenen en vooral omdat de suikerteelt aan belang inboette. In de 19e eeuw was Pernambuco meermalen het toneel van separatistische opstanden: in 1811 de samenzwering van de Suaçunas, in 1817 de Revolutie van Pernambuco, in 1825 de confederatie van Ecuador en in 1848 de Praieira Revolutie.

Geografie 
Het gebied is redelijk vlak: 76% van de oppervlakte ligt onder de 600m. De São Francisco, Capibaribe, Ipojuca, Una, Pajeú en Jaboatão zijn de belangrijkste rivieren. Het klimaat is tropisch. De staat bevindt zich in het noordoosten (nordeste)

Belangrijke steden 
In orde van grootte:

Bestuurlijke indeling 

De deelstaat Pernambuco is ingedeeld in 5 mesoregio's, 19 microregio's en 185 gemeenten.

Economie 
De economie is voornamelijk agrarisch (suikerriet) en industrieel (voedingsmiddelen, chemie, metallurgie, elektronica en textiel). Grote projecten in ontwikkeling rondom de diepzeehaven van Suape (40 km ten zuiden van Recife) behelzen de bouw van een olieraffinaderij alsmede de grootste scheepswerf van Latijns-Amerika. In 2008 is met de bouw van beide begonnen.

Externe link 
  Website van de staat Pernambuco

 
Nederlands-Brazilië
Ischemische hartklachten

Ischemische hartklachten zijn klachten van het hart die ontstaan doordat de bloedtoevoer naar de hartspier zelf onvoldoende is, meestal door vernauwingen of verstoppingen van de kransslagaders. De meest voorkomende indicatie is een zwaar drukkend gevoel op de borst. Ischemische klachten kunnen zowel oorzaak als gevolg zijn van angina pectoris of van een hartinfarct.

Zie ook 
 Ischemie

Hartaandoening
Tibet

Tibet (gebied), het historische gebied met een eigen volk, cultuur en taal dat zich uitstrekt over verschillende Chinese provincies en autonome regio's waaronder de Autonome Regio Tibet,
 Tibetaanse Autonome Regio, de staatkundige autonome regio in de Volksrepubliek China. 
 Tibetaanse rijk, het rijk dat in Tibet regeerde ruwweg tussen 600 en 900

Artikelen die verband hebben met Tibet zijn:
 Tibetaans, een taal gesproken door de inwoners van het historische Tibet,
 Tibetanen, de oorspronkelijke bewoners van Tibet,
 Tibetaans boeddhisme, de religie van de meeste inwoners van het historische Tibet.

Verder:
 Tibet (stripauteur), tekenaar van Rik Ringers en Chick Bill
 tibet, een zeer fijne wollen stof
Pänchen lama-controverse

De pänchen lama-controverse is een controverse binnen in het Tibetaans boeddhisme en heeft betrekking op de erkenning van twee reïncarnaties in de elfde pänchen lama. Een pänchen lama is een tulku, ofwel een lama, die uit mededogen is gereïncarneerd om gelovigen te leiden op het pad naar verlichting.

Er zijn twee kinderen aangewezen als elfde pänchen lama:
 Gendün Chökyi Nyima (Tibetaanse kandidaat, 25 april 1989)
 Gyancain Norbu (Chinese kandidaat, 13 februari 1990)

Lot Tibetaanse kanditaat
De Tibetaanse kandidaat, Gendün Chökyi Nyima verdween spoorloos op 17 mei 1995, op zesjarige leeftijd. Er wordt sindsdien wereldwijd actie gevoerd voor zijn vrijlating. Gendün Chökyi Nyima wordt ook wel gezien als een van de jongste politieke gevangenen ter wereld.

In 1995 werd hij door de veertiende dalai lama Tenzin Gyatso erkend als reïncarnatie van de tiende pänchen lama, Lobsang Trinley Chökyi Gyaltsen. Drie dagen na zijn erkenning hebben de Chinese autoriteiten het kind onder huisarrest gesteld. Sindsdien is er niets meer van hem en zijn ouders vernomen. Volgens de Chinese regering zit hij gewoon op school.

Verschillen in mening
Volgens de dalai lama heeft hij de autoriteit de nieuwe pänchen lama te selecteren uit de Tibetaans boeddhistische traditie sinds de vijfde dalai lama, Ngawang Lobsang Gyatso.

Volgens de Chinese autoriteiten hebben zij de autoriteit een nieuwe kandidaat te selecteren als opvolger van respectievelijk het Chinees Keizerrijk en daarna Kwomintang-China, waarbij Qing-keizer Qianlong in 1793 afkondigde dat hoge reïncarnaties gekozen moesten worden via de loterijprocedure van de Gouden urn.

Referenties
President

President of presidente is een uit het Latijn afkomstig woord dat letterlijk voorzitter of voorzitster betekent (samengesteld uit prae, voor, en sidĕre, zitten). Het begrip wordt in de meeste westerse talen gebruikt om een leider of leidster aan te duiden van een vergadering, bedrijf, vereniging, of rechtbank, maar bovenal van een land: het staatshoofd.

President als staatshoofd
Een land met een president als staatshoofd wordt een republiek genoemd. Een republiek kan een democratie zijn, dan wordt de president gekozen door de bevolking of benoemd door een democratisch gekozen volksvertegenwoordiging. Maar ook dictaturen en andere minder democratische landen hebben in veel gevallen een president als staatshoofd. Landen waarvan de hoogste functionarissen niet worden gekozen maar hun positie aan hun geboorte danken, heten monarchieën. In die landen draagt het staatshoofd veelal niet de titel president maar een vorstelijke titel. Een uitzondering hierop zijn de Verenigde Arabische Emiraten, een federatie van monarchieën met de emir van Abu Dhabi als president.

De taken en bevoegdheden van presidenten verschillen van geval tot geval. Veelal is de president(e) niet alleen staatshoofd maar ook regeringsleider. Er wordt dan gesproken van een presidentiële republiek. In andere landen moet de president de uitvoerende macht delen met andere functionarissen (semi-presidentiële republiek) of heeft deze vooral een ceremoniële rol (parlementaire republiek). Voorbeelden hiervan zijn Duitsland, veel andere Europese landen en Israël.

Een ander verschil is de wijze waarop de president wordt verkozen. Veel landen houden presidentsverkiezingen, waarin de bevolking mag kiezen, maar er zijn ook landen waar het parlement de president benoemt, zoals in Suriname en Zuid-Afrika.

Zie ook 
 President van de rechtbank
 Vicepresident
 Presidentschap
 President naar land
Stemming (meningsuiting)

Binnen democratische organisaties, verenigingen en landen wordt op verschillende momenten de mening van de leden of bevolking gepeild. Naast een stemming in een vergadering kan het ook gaan om:

Opiniepeiling
Verkiezing
Referendum

In het kader van bijvoorbeeld de verkiezing of de opiniepeiling mag de stemgerechtigde stemmen, oftewel zijn voorkeur uitspreken. De uitslag van een stemming kan bindend zijn. De uitslag van bijvoorbeeld politieke verkiezingen (bijvoorbeeld presidentsverkiezingen) is bindend, de uitslag van een opiniepeiling is niet bindend.

Besluitvorming 
Er zijn veel vergaderingen en colleges waarin besluiten worden genomen door te stemmen. Ook buiten de politiek, bijvoorbeeld de algemene vergadering van aandeelhouders, de algemene ledenvergadering van een vereniging, een rechterlijk college, een bestuurscollege, een bestuursvergadering enz.

Hoofdelijk stemmen of briefstemmen 
Bij online-vergaderen kan er digitaal worden gestemd via een applicatie. Dit geldt ook bij digitale raadsvergaderingen.

Bij een vergadering kan er (openbaar) hoofdelijk worden gestemd of worden gestemd met briefstemmen - bij gemeenteraadsvergaderingen bijvoorbeeld per koerier of door stem tevoren bij de griffie in te leveren.

Zie ook 
Absolute meerderheid
Gekwalificeerde meerderheid
Gewone meerderheid
Grondwettelijke meerderheid
Quorum
Stemonthouding
Unanimiteit
Vetorecht

Opinieonderzoek
Kiessysteem
 Stemming
Jeremia (boek)

Het boek Jeremia (יִרְמְיָהוּ Yirməyāhū) is een van de boeken behorende tot het Oude Testament in de Bijbel. Jeremia wordt gerekend tot de Grote profeten. In de Tenach wordt hij gerekend tot de latere profeten. De Hebreeuwse naam ''Jiremi-jahoe" betekent "God verhoogt hem".

Inhoud
Het boek bevat de profetieën van de profeet Jeremia.
 De inleiding, hoofdstuk 1, beschrijft de roeping van Jeremia.
 Vermaningen van de zonden van de joden.
 Een algemeen overzicht van de naties, in twee delen. (deel 1: hoofdstuk 46-49, deel 2: hoofdstuk 25).
 Hoop op betere tijden: hoofdstuk 30-35.
 Conclusies (1.) hoofdstuk 36, (2.) hoofdstuk 45.

In de hoofdstukken 1 t/m 24, opgetekend door Baruch, vertelt Jeremia over zijn worstelingen met God, zijn roeping en het geloof. Op delen van de hoofdstukken 19 en 20 na, zijn ze geschreven in de ik-vorm. Het begint met de twee visioenen die hij in 627 kreeg: God waarschuwt "Van het noorden zal zich dit kwaad opdoen over alle inwoners des lands". De hoofdstukken 26 t/m 45 beschrijven de ervaringen van Jeremia in de derde persoon. Het boek is niet chronologisch samengesteld, en bevat allerlei aanvullingen en uitbreidingen. In het aansluitende boek Klaagliederen doet Jeremia uitgebreid zijn beklag over de val van Jeruzalem, zijn geliefde stad.

De structuur van het boek komt hiermee overeen met die van Jesaja en Ezechiël: een inleiding, gevolgd door vermaningen aan de joden, daarna vermaningen van de volken in de omtrek, gevolgd door andere profetieën.

Er wordt verondersteld dat na een tussenpoos Jeremia in Egypte drie secties heeft toegevoegd, namelijk hoofdstuk 37-39, 40-43, en 44.

De belangrijkste Messiaanse profetieën worden gevonden in hoofdstuk 23:1-8, 31:31-40 en 33:14-26.

Jeremia's profetieën zijn opmerkelijk door de frequente herhaling van dezelfde woorden en beelden. Ze beslaan een periode van ongeveer 30 jaar. Aangenomen wordt dat de profetieën niet in chronologische volgorde in het boek zijn opgenomen.

De volgorde van de tekst in de Septuaginta verschilt van de volgorde in de Vulgata en de Masoretische Tekst. Deze laatste zijn ongeveer één achtste langer dan de Griekse tekst. In de Septuaginta ontbreken hoofdstuk 10:6-8, 27:19-22, 29:16-20, 33:14-26, 39:4-13, 52:2, 3, 15, 28-30, etc. In totaal betreft het hier zo'n 2700 woorden.

Externe links 
 Jeremia in de Statenvertaling
 Jeremia in Bijbelencultuur.nl

Boek uit de Hebreeuwse Bijbel
Baarsachtigen

De orde van de baarsachtigen (Perciformes), ook wel Percomorphi of Acanthopteri genaamd, is verreweg de grootste vissenorde met meer dan 7000 sterk uiteenlopende soorten. Ze hebben allemaal stekelstralen in enkele van de vinnen: vele zijn roofvissen en de meeste leven in zee. De orde vertegenwoordigt 40% van alle beschreven vissen. De eerste vissen uit deze orde ontstonden laat in het Krijt.

Over de classificatie en de omgrenzing van de groep bestaat nog geen overeenstemming. De volgende onderordes worden ook wel als zelfstandige orde opgevat: Scorpaenoidei, Tetraodontoidei, de Pleuronectoidei en de Gobiesocoidei.

Taxonomie 
Er zijn vele onderorden en families.

Orde: Baarsachtigen (Perciformes)

Lijsten van vissen
Echte baarzen

De echte baarzen of kortweg baarzen (Percidae) vormen een familie van baarsachtigen vissen.

Geslachten 
Tot de familie van de echte baarzen worden de volgende geslachten gerekend:

 Ammocrypta Jordan, 1877
 Crystallaria Jordan & Gilbert, 1885
 Etheostoma Rafinesque, 1819
 Gymnocephalus Bloch, 1793
 Perca Linnaeus, 1758
 Percarina Nordmann, 1840
 Percina Haldeman, 1842
 Romanichthys Dumitrescu, Bănărescu & Stoica, 1957
 Sander Oken, 1817
 Zingel Cloquet, 1817

Referenties
Baars

De baars of rivierbaars (Perca fluviatilis) is een vis uit de familie echte baarzen (Percidae), die van nature in de Benelux voorkomt. Verwanten van deze soort zijn onder andere de snoekbaars en de pos.

Kenmerken
De baars heeft een vrij hoog lichaam, twee rugvinnen en een kenmerkend patroon van meestal zes donkere dwarsbanden. De kleuren van de vis zeggen niet zoveel, maar aan de achterkant van de voorste rugvin heeft de baars altijd een zwarte vlek. De staart en de onderste vinnen hebben een oranje zweem. De voorste rugvin evenals de buik- en borstvinnen hebben harde stralen met een scherpe punt, als je hierdoor geprikt wordt kan het erg irriteren vanwege het slijm van de vis. Op de kieuwdeksels heeft de baars scherpe randen en punten. Hij kan tot 60 centimeter lang en 4,5 kilogram zwaar worden. Hij kan 16 jaar oud worden.

De baars heeft tandjes op de kaakrand om prooien te kunnen vasthouden, maar heeft geen grote vangtanden zoals de snoek of snoekbaars.

Leefwijze
De baars is ondanks zijn stekels een gewilde prooi van de snoek. Baarzen staan evenals snoeken bekend om hun kannibalisme. In de zomer komen vaak erg grote scholen met jonge baars voor die voor hun wat oudere soortgenoten een gewilde prooi vormen. Ook dan jaagt de baars vaak groepsgewijs op de opgejaagde visjes.

Voortplanting
De vissen paaien van maart tot juni in zeer ondiep water; zij leggen soms wel 200.000 eieren in lange netvormige linten. De jongen komen na 3 weken uit. De jonge roofvis zwemt vaak in scholen en zoekt zijn prooi, die hij opzuigt met zijn uitstulpbare bek, langs de oever of bij de bodem. Als de baars ouder wordt komt hij vaker solitair voor in dieper water. De jongen eten plankton en insecten.

Verspreiding en leefgebied 
De baars leeft verspreid over bijna heel Europa en Noord-Azië, in meren, plassen, moerasland, rivieren en brak water.

De baars is ook een van de eerste vissen die nieuw aangelegde wateren koloniseert. In voedselarme wateren (vennen en zandafgravingen) is de baars samen met de blankvoorn de dominante vissoort. De baars is een zichtjager en heeft dus helder water nodig. Hij leeft in het algemeen in scholen van enkele tientallen dieren van ongeveer gelijke grootte. In deze scholen kan een enorme voedselnijd optreden waarbij een vermeende prooi door de hele school tegelijk wordt bejaagd.

Visreglement 
Voor de baars geldt in Nederland een vangverbod van 1 april tot de laatste zaterdag van mei. Dit geldt voor de sportvisserij. De beroepsvisserij mag pas op 1 juni baars vangen.

In België mag men de baars het heel jaar door met maden of wormen vangen en meenemen, van juni tot december mag men deze vis ook met levende of dode visjes of kunstaas vangen. Denk er wel aan dat men in België geen levende vissen mag meenemen.

In Nederland mag niet met levend aas gevist worden.

Externe links 

Echte baarzen
IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Palearctisch gebied
Drieteenmeeuw

De drieteenmeeuw (Rissa tridactyla) is een vogel uit de familie van de meeuwen die algemeen voorkomt langs de kusten van het noordelijk halfrond. Buiten het broedseizoen komt de soort meer voor op de open zee dan bij de kust. Drieteenmeeuwen voeden zich met zeedieren, vooral ongewervelden, die ze gewoonlijk vangen door zich op het water te laten vallen.

Veldkenmerken 
De vogel heeft een grijze rug en een ietwat donkerder mantel. De onderzijde is overwegend wit. De driehoekige vleugelpunten zijn zwart, zonder witte vlekken. Hij heeft donkere poten, donkere ogen en een groenachtig gele snavel. De lichaamslengte bedraagt 40 cm.

Leefwijze 
Het voedsel bestaat uit kleine visjes, kreeftjes, garnalen, wormen en aas.

Verspreiding en leefgebied 
Deze soort broedt in IJsland, de Faeröer-eilanden, Bretagne, Normandië, Noorwegen, Noord-Rusland, Noord-Siberië, Noordoost-Amerika en Groenland aan steile rotskusten en op richels in het gebergte, in Noorwegen ook op uitstekende delen van gebouwen vlak aan zee. Hij overwintert van de Atlantische Oceaan tot aan de Kaapverdische eilanden, op de Noordzee, soms op de Oostzee en de Middellandse Zee.

Er worden twee ondersoorten onderscheiden:
 R. t. tridactyla: van noordelijk en oostelijk Canada en noordelijk Europa tot noordelijk Rusland.
 R. t. pollicaris: van oostelijk Siberië tot westelijk Alaska.

Status 
De grootte van de populatie is in 2016 geschat op 15 miljoen vogels, maar dit aantal gaat snel achteruit. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort daarom de status kwetsbaar.

Afbeeldingen

Video

Externe links 
 Sovon Aantallen en verspreiding Drieteenmeeuw in Nederland
 SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid

Zie ook 
 Kittiwake Coast

Meeuwen
Dier uit het Palearctisch gebied
Dier uit het Nearctisch gebied
IUCN-status kwetsbaar
Steenloper

De steenloper (Arenaria interpres) is een vogel uit de familie Scolopacidae (strandlopers en snippen).

Kenmerken 
Deze vogel is een bontgekleurde, wat gedrongen vogel. Van onderen is hij wit en de bovenvleugel is roodbruin met witte schoudervlekken en een witte en brede, zwarte zoom.

Leefwijze 
Men kan hem op rotsachtige kusten of iets wat daar op lijkt (zoals basaltglooiingen op pieren of dammen) druk in de weer zien met stenen of schelpen omkeren op zoek naar iets eetbaars. Het voedsel bestaat uit strandvlooien, schelpdieren, slakken, garnalen, visjes, insecten, dode vis, planten en zeewier.

Voortplanting 
Het legsel bestaat uit ongeveer vier eieren, die worden gelegd in een nest, dat bekleed is met planten.

Verspreiding en leefgebied 
De vogel broedt langs de kusten van Scandinavië en is langs de Belgische en Nederlandse kusten een algemene doortrekker en wintergast. Hij overzomert er ook wel. In Zuid-Afrika is hij een zomergast. Hij broedt ook in het hoge noorden van Canada en Alaska en trekt naar de kust van de Golf van Mexico.

De vogel is ook algemeen in Afrika en komt ook op veel eilanden langs de Afrikaanse kust voor, zoals op de Canarische Eilanden.

De soort telt twee ondersoorten:
 A. i. interpres: van noordoostelijk Canada, Groenland, noordelijk Europa tot noordoostelijk Siberië en westelijk Alaska.
 A. i. morinella: noordoostelijk Alaska en noordelijk Canada.

Afbeeldingen

Externe links 
 SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid
 
 Steenlopers op de pier van IJmuiden (YouTube-filmpje)

Strandlopers en snippen
IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Nearctisch gebied
Dier uit het Palearctisch gebied
Slobeend

De slobeend (Spatula clypeata) is een vogel uit de familie van de eendachtigen (Anatidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Anas clypeata in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De vogel heeft een groot verspreidingsgebied in Noord-Amerika, noordelijk Azië en Europa (zie kaartje).

Kenmerken 
Beide geslachten hebben een opvallende grote spatelvormige snavel. Het mannetje heeft een groene kop, een witte borst, roodbruine flanken, lichtblauwe voorvleugels en gele ogen. Het vrouwtje is bruin en met een groene vleugelspiegel en blauwe schouders.

Leefwijze 
De 50 cm lange eend 'ploegt' vaak met zijn brede snavel door het water om er voedsel uit te zeven. Hoewel hij een wat lompe indruk maakt is het een vogel die vaak en graag vliegt. Het voedsel bestaat uit waterplanten en kleine waterdieren.

Voortplanting 
Het legsel bestaat uit zeven tot tien groengele eieren, die door het wijfje gedurende 23 dagen worden bebroed.

Status in Nederland en Vlaanderen 
In Nederland is dit plaatselijk een vrij talrijke broedvogel, vooral bij enigszins brak water. Het aantal broedvogels vertoont schommelingen, en het netto resultaat is een significante afname. Volgens SOVON waren er in 2013-2015 circa 6200-7500 broedparen in Nederland. De soort staat als niet bedreigd op de internationale Rode Lijst van de IUCN, maar valt wel onder het AEWA-verdrag. Omdat de afname van de aantallen broedvogels zorgelijk is, werd de soort in 2004 als kwetsbaar op de  Nederlandse Rode Lijst gezet.

Als trekvogel komt de slobeend in vrij groot aantal voor in Nederland; dit aantal neemt toe.
In Bourgoyen-Ossemeersen, een natuurgebied binnen de grenzen van de Belgische stad Gent, verblijft regelmatig meer dan 1% van de Noordwest-Europese populatie van slobeenden. Hoewel er hoogstens 1000 slobeenden in Vlaanderen broeden, staat de soort daar niet op de Vlaamse Rode Lijst.

Status internationaal
De grootte van de totale populatie is in 2015 geschat op 4,3-4,7 miljoen volwassen vogels. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.

Afbeeldingen

Zie ook 
 Eenden
 Anatinae (Grondeleenden en duikeenden)

Externe links 
 SoortenBank.nl beschrijving, afbeeldingen en geluid
 

Anatidae
IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Palearctisch gebied
Lijsters (vogels)

Lijsters (Turdidae) zijn een grote familie van meestal middelgrote zangvogels met goed ontwikkelde zang. De echte lijsters zijn kleine tot middelgrote op de grond levende vogels die zich voeden met insecten, kleine ongewervelde dieren en fruit. Sommige soorten, zoals de merel, zijn vertrouwde tuinvogels geworden.

Kenmerken
Het juveniele kleed is meestal gevlekt. Bij sommige soorten zijn vrouwtjes en mannetjes gelijk gekleurd. De lichaamslengte varieert van 12,5 tot 30 cm. De snavel is fors en licht gebogen.

Leefwijze
Voedsel zoeken ze dikwijls op de grond. Ze pikken naar oppervlakteprooien zoals insecten, spinnen, slakken en andere ongewervelden. Ook graven ze bodemprooien op zoals regenwormen en larven. Daarnaast eten ze bessen en fruit (appels, peren). De zaden worden niet verteerd.

Voortplanting
Het komvormige nest, dat door het vrouwtje wordt gebouwd, bestaat uit grassen en mos en wordt meestal gebouwd in een takvork van een struik of boom. Ook het uitbroeden en grootbrengen van de jongen ziet ze als haar taak. Een legsel bestaat meestal uit drie tot zes effen gekleurde eieren, die ook donkere spikkels kunnen bevatten.

Verspreiding en leefgebied
Deze vogels komen wereldwijd voor, uitgezonderd op Antarctica en Nieuw-Zeeland. Sommige zijn trekvogels, die in de winter naar het zuiden vliegen, andere soorten zijn weer standvogels. Ze komen voor van woestijnen en toendra's tot het tropisch regenwoud.

Nederland
De volgende soorten komen in Nederland voor:
 Echte lijsters (Turdus)
 Zanglijster (T. philomelos)
 Koperwiek (T. iliacus) – alleen wintergast
 Grote lijster (T. viscivorus)
 Kramsvogel (T. pilaris)
 Merel (T. merula)
 Beflijster (T. torquatus) – alleen doortrekker
 Zwartkeellijster (T. atrogularis) – zeer zeldzame dwaalgast
 Vale lijster (T. obscurus) – zeer zeldzame dwaalgast
 Bruine lijster (T. eunomus) – zeer zeldzame dwaalgast
 Zoothera
 Goudlijster (Zoothera aurea) – zeer zeldzame dwaalgast
 Geokichla
  Siberische lijster (Geokichla sibirica) - zeer zeldzame dwaalgast

Taxonomie 
De familie (vooral het geslacht Turdus) heeft een kosmopolitische verspreiding, met soorten in Amerika, Europa, Azië, Afrika en Australië. Verschillende soorten hebben ook een aantal oceanische eilanden gekoloniseerd. Twee Turdus-soorten zijn geïntroduceerd in Nieuw-Zeeland. Veel soorten die in noordelijke streken broeden, zijn trekvogels vaak over aanzienlijke afstanden.

De familie telt meer dan 170 soorten. Deze groep wordt ook wel de echte lijsters genoemd omdat vroeger bij deze familie een grote groep kleine zangvogels behoorde die ook wel de kleine lijsterachtigen werd genoemd. Deze onderfamilie, de Saxicolinae behoort nu tot de vliegenvangerfamilie (Muscicapidae). Beide families behoren overigens wel tot dezelfde superfamilie, de Muscicapoidea.

Lijst met geslachten 
De volgende geslachten zijn bij de familie ingedeeld:
Operator-overloading

Operator-overloading is een techniek die door sommige programmeertalen zoals C++ wordt ondersteund en de programmeur de mogelijkheid geeft een operator (bijvoorbeeld + of -) een (nieuwe) betekenis te geven voor een bepaalde klasse van objecten.

Een voorbeeld in pseudocode:

 Getal g1= new Getal("1");
 Getal g2= new Getal("2");
 Getal g3= g1 + g2;

De waarde van g3 zou nu "12", maar ook "3" kunnen zijn, afhankelijk van de implementatie van de operator '+' voor deze klasse.

In de programmeertaal Java, die weliswaar veel op C++ lijkt, is operator-overloading niet mogelijk. Bovenstaande voorbeeld zou er in Java als volgt uitzien:

 Getal g1= new Getal("1");
 Getal g2= new Getal("2");
 Getal g3= g1.add(g2);

De waarde van g3 zou nu "12", maar ook "3" kunnen zijn, afhankelijk van de implementatie van de methode 'add' voor deze klasse.

Programmeerconcept
Celsius

Celsius (eerder centigrade genoemd in onder meer het Engels en Frans) is een temperatuurschaal vernoemd naar de Zweedse astronoom Anders Celsius (1701-1744), die een eerste versie van deze schaal (met  en  verwisseld) voorstelde in 1742.

De celsiusschaal is gedefinieerd met de volgende twee ijkpunten:
  (0 graden Celsius) is de temperatuur waarbij water bevriest bij een luchtdruk van 1 atmosfeer.
  is de temperatuur waarbij water kookt bij een luchtdruk van 1 atmosfeer.
Het bereik hiertussen, gemeten met een kwikthermometer, wordt verdeeld in 100 gelijke delen. Oorspronkelijk had Celsius voor ogen dat het vriespunt van water bij 100° zou liggen en het kookpunt bij 0°. Dit werd (mogelijk op initiatief van Carl Linnaeus, Daniel Ekström of Martin Stromer) later omgekeerd.

Omdat zowel het vriespunt als het kookpunt van water afhankelijk zijn van de heersende luchtdruk, ontstond op termijn behoefte aan een betere definitie. Dit leidde tot een specificatie waarbij het tripelpunt van water per definitie bij  ligt. Het verschil tussen de twee ijkpunten bleef even groot als voorheen.

SI-stelsel 
Formeel is afgesproken dat temperaturen in de SI-eenheid kelvin worden uitgedrukt. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld bij het aangeven van de buitentemperatuur in een weerbericht, worden echter graden Celsius gebruikt, enerzijds uit gewoonte en anderzijds omdat met behulp van deze eenheid de temperatuur in handzamere getallen kan worden uitgedrukt. In vijf landen, waaronder de Verenigde Staten, wordt officieel de fahrenheitschaal gebruikt.

Een temperatuurverschil van één graad Celsius is even groot als een verschil van één kelvin. Temperatuurverschillen in graden Celsius zijn daarom hetzelfde als in kelvin.  komt door bovenstaande definitie overeen met . Een temperatuur in kelvin wordt naar graden Celsius omgerekend door er 273,15 van af te trekken.

Zie ook 
 Thermometer

Externe link 
 Gebruik gradenteken in temperaturen, Taaladvies.net, Taalunie

Temperatuurschaal
Niet-SI-eenheid
Eponiem
Temperatuur
Natuurkunde
Fahrenheit

Fahrenheit is een temperatuurschaal, bedacht door Gabriel Fahrenheit. De graad Fahrenheit is geen SI-eenheid voor temperatuur, dit is namelijk de kelvin.

Herkomst en gebruik 
Volgens een artikel dat Fahrenheit zelf schreef in 1724, is zijn schaal gebaseerd op drie referentiepunten. Het nulpunt werd verkregen door de thermometer in een mengsel van ijs, water en ammoniumchloride (een zout) te plaatsen, dat een temperatuur heeft van −17,8 °C. Dit was in die tijd een veel gebruikte methode om een lage temperatuur te krijgen. Het tweede referentiepunt, 32 °F, vond hij door de thermometer in zuiver water te plaatsen waarop ijsvorming plaatsvond (het vriespunt van water). Een derde en laatste referentiepunt werd bepaald door de lichaamstemperatuur van een gezond persoon, gemeten in de mond of onder de oksel. Het temperatuurverschil tussen dit derde punt en het tweede punt is ongeveer twee keer zo groot als tussen het nulpunt en het tweede punt, dus ongeveer 64 °F. Hij stelde dit derde punt op 96 °F,

Op die manier bedroeg het verschil tussen het smeltpunt van ijs (32 °F) en de lichaamstemperatuur (96 °F) 64 graden, wat hem toeliet zijn schaal op zijn instrumenten aan te brengen door het interval zes keer in tweeën te delen. Water kookt op 212 °F.

Fahrenheit kwam met zijn schaalverdeling in 1724, eerder dus dan Anders Celsius, die in 1742 de temperatuurverdeling in graden Celsius definieerde. Fahrenheit baseerde zijn temperatuurschaal op eerder werk van Ole Christensen Rømer, die in 1701 de Rømer-schaal ontwikkelde.

De fahrenheitschaal wordt als enige officiële temperatuurschaal gebruikt in een vijftal landen. Dit zijn Liberia, de Marshalleilanden, Micronesië, Palau en de Verenigde Staten. Ook de eilandgebieden van de Verenigde Staten en de Kaaimaneilanden gebruiken als enige officiële temperatuurschaal de fahrenheitschaal. Daarnaast wordt deze eenheid officieus ook nog wel gebruikt door de oudere generatie mensen in het Verenigd Koninkrijk, Australië, Zuid-Afrika, Canada, Ierland, India en Jamaica, omdat deze schaal vroeger ook in deze landen in gebruik was. In andere landen wordt de temperatuur in graden Celsius uitgedrukt.

Conversie tussen temperatuurschalen 
De conversietabel geeft voor de verschillende temperatuurschalen de omrekenformules.

Temperatuurschaal
Niet-SI-eenheid
Eponiem
Anders Celsius

Anders Celsius (Uppsala, 27 november 1701 – aldaar, 25 april 1744) was een Zweedse astronoom. Hij is bekend van de celsiustemperatuurschaal.

Zijn familie was afkomstig uit Ovanåker. Zijn achternaam is een latinisering van Höjen of Högen. In 1730 werd Celsius hoogleraar in de astronomie in Uppsala, net als eerder zijn vader. In 1741 richtte hij met een aantal anderen in zijn geboorteplaats een sterrenwacht op.

Het bekendst is hij echter vanwege de celsiustemperatuurschaal, die hij in 1742 invoerde.

Hij definieerde aanvankelijk het kookpunt van water als 0° en het vriespunt als 100°. In 1745, een jaar na Celsius' overlijden, keerde Linnaeus de schaal van Celsius om; dit was om praktische metingen te vergemakkelijken.

Anders Celsius overleed op 42-jarige leeftijd aan tuberculose en werd begraven in de kerk van Gamla Uppsala.

Zweeds astronoom
Nationaal park Agulhas

Nationaal park Agulhas ligt op de uiterste zuidpunt van Afrika.

Deze zuidpunt staat bekend als Kaap Agulhas en ligt ca. 100 km ten zuidoosten van Kaapstad. Er is veel verwarring (en enige strijd tussen de toerismebureaus) over de plaats waar de Atlantische in de Indische Oceaan overgaat. In Kaapstad zegt men graag dat dat bij Kaappunt is (Kaap de Goede Hoop), maar Agulhas is inderdaad nog een heel stuk zuidelijker.

Er staat een vuurtoren langs een strand met de typische flora van het kaapland. Botanisch is deze streek een wonder te noemen. Het kaapland is het zesde (en verreweg kleinste) botanische koninkrijk op aarde, met een bijzonder groot aantal, vaak endemische soorten. Anno 2008 zijn nog lang niet alle planten goed beschreven en dat maakt het tot een Mekka voor botanici.

Agulhas
Geografie van West-Kaap
Spectraalanalyse

Spectraalanalyse is het onderzoek naar het spectrum van een signaal of golfverschijnsel.

Voorbeelden van spectraalanalyse zijn:

Prisma (licht)
Oor (geluid)
Spectroscopie

Zie ook 
 Spectrumanalyzer

Fysische optica
Atoomfysica
Signaal

Informatie die middels een sein (teken) wordt verstuurd
Signaal (algemeen), als algemeen begrip
Signaal (ethologie), als ethologisch begrip
Signaal (muziek), een vorm van muziek, onder andere bij herdenkingen en plechtigheden gebruikelijk
Signaalsequentie, een begrip uit de moleculaire biologie
Signaal, voormalig tijdschrift Nationalistische Studentenvereniging
Signaal, Duits propagandatijdschrift in Nederland
Het Signaal, Nederlands kunsttijdschrift 
Verkorte naam van Hollandse Signaalapparaten
Oost-Kaap

Oost-Kaap (Afrikaans: Oos-Kaap; Engels: Eastern Cape; Xhosa: IPhondo yaMpuma-Koloni) is een van de negen provincies van Zuid-Afrika. Ze ontstond in 1994 door de samenvoeging van het oostelijk deel van de voormalige Kaapprovincie met de vroegere thuislanden Transkei en Ciskei. Er zijn ruim 6,5 miljoen inwoners. De hoofdstad is Bhisho, dat ook al de hoofdstad was van Ciskei. De grootste steden zijn de havensteden Port Elizabeth en Oost-Londen.

Oost-Kaap is een van de armste regio's van Zuid-Afrika. Het was daarom ook de groeibodem voor Zuid-Afrikaanse politici zoals Nelson Mandela, Oliver Tambo, Walter Sisulu, Govan Mbeki, Raymond Mhlaba, Chris Hani, Thabo Mbeki, Steve Biko en anderen.

De oudste universiteit van Oost-Kaap is de Rhodes-universiteit in Grahamstad.

Districten 
De Oost-Kaap bestaat uit twee Grootstedelijke gemeenten en 6 districten. De districten zijn op hun beurt nog eens verdeeld in totaal 34 lokale gemeenten.

Grootstedelijke gemeente 
Buffalo City
Nelson Mandelabaai

Districten 
Alfred Nzo
Matatiele
Mbizana
Ntabankulu
Umzimvubu
Amatole
Amahlati
 Groot Kei
 Mbhashe
 Mnquma
 Ngqushwa
 Nkonkobe
 Nxuba
Sarah Baartman
 Bloukraanroete
 Dr Beyers Naudé
 Kou-Kamma
 Kouga
 Makana
 Ndlambe
 Sondagsriviervallei
Chris Hani
 Emalahleni
 Engcobo
 Inkwanca
 Intsika Yethu
 Inxuba Yethemba
 Lukhanji
 Sakhisizwe
 Tsolwana
Joe Gqabi
 Elundini
 Senqu
 Walter Sisulu
O.R. Tambo
 Koning Sabata Dalindyebo
 Mhlontlo
 Ngquza Hill
 Nyandeni
 Port St. Johns

Plaatsen in de provincie 
 Mdantsane
 Grahamstad met Rhini
 Mthatha
 Koning Williamstad
 Uitenhage
 Graaff-Reinet (stad)
 Aliwal-Noord
 Dordrecht
 Cathcart
 Alice
 Fort Beaufort
 Hogsback

Natuurreservaten 
 Mpofu natuurreservaat
 Dubbeldrift natuurreservaat

Rivieren 
 Oranjerivier (grens)
 Keirivier
 Keiskamma
 Tyhumerivier
 Umtamvunarivier (grens)
 Umzimvubu (Nijlpaardrivier)
 Visrivier

Politiek 
De Oost-Kaap heeft een parlement met de naam Provinciale Wetgevende Macht van de Oost-Kaap die 63 leden telt. De grootste partij met 44 zetels (2019) is het Afrikaans Nationaal Congres. Het ANC vormt een regering (Uitvoerende Raad) met aan het hoofd premier Oscar Mabuyane. De voorzitter van het parlement is Helen Sauls-August die ook behoort tot het ANC. De oppositie wordt gevormd door een vijftal partijen waarvan de Democratische Alliantie (DA) met 10 zetels de voornaamste is.

Talen 
De voornaamste talen in de provincie zijn Xhosa (78%), Afrikaans (10%) en Engels (6%). Dit kan verschillen van dorp tot dorp, sommige dorpen zijn in meerderheid Afrikaans, andere weer Engels, en de krottenwijken zijn merendeels Xhosa en Afrikaans. Globaal is het westelijk deel van de provincie in meerderheid Afrikaanstalig en het midden en oosten Xhosatalig. Dit hangt samen met de etnische verhoudingen: in het westelijk deel, o.a. Uitenhage en Graaff-Reinet, wonen overwegend kleurlingen, in het midden en oosten overwegend zwarten.

Etniciteiten 
86% Zwart, 8% Kleurling en 5% Blank.

Externe links 
 Provinciale overheid van de Oost-Kaap
977

Het jaar 977 is het 77e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Zomer - Keizer Otto II ("de Rode") benoemt zijn neef Karel, de onwettige zoon van wijlen koning Lodewijk IV ("van Overzee"), tot hertog van Neder-Lotharingen. Koning Lotharius III (II), beschouwt het hertogdom als zijn eigen grondgebied en verklaart de oorlog aan het Heilige Roomse Rijk. Ondertussen onderdrukt het Duitse leger van Otto een opstand in Beieren en verovert de stad Passau.
 Zomer - Boris II, heerser (tsaar) van het Bulgaarse Rijk, en zijn jongere broer Roman slagen erin te ontsnappen uit gevangenschap in Constantinopel. Ze bereiken de Bulgaarse grens, maar Boris wordt per ongeluk door de grenswachten vermoord. Roman wordt in Preslav gekroond tot de nieuwe heerser, hoewel de leiding en de controle over het leger in handen blijven van zijn neef Samuel.
 Vladimir van Kiev, de broer van grootvorst Jaropolk I, vlucht naar Scandinavië. Hij ronselt troepen om een veldtocht voor te bereiden en de macht te herstellen in het Kievse Rijk.

Religie 
 Egbert wordt door Otto II ("de Rode") benoemd tot aartsbisschop van Trier. Hij krijgt de taak de belangen van het Heilige Roomse Rijk te bewaken.
 De Imam Alimoskee (of Imam Alimausoleum) in Najaf (huidige Irak) wordt gebouwd.
 Eerste schriftelijke vermelding van Egmond aan Zee (gelegen in Noord-Holland).

Geboren

Overleden 
 Boris II, heerser (tsaar) van het Bulgaarse Rijk (r. 969 - 977)
 Dubravka van Bohemen, Boheems edelvrouw en prinses

000
970-979
Visrivier (Zuid-Afrika)

De Visrivier of Groot Visrivier is een rivier in de Oostelijke Kaapprovincie van Zuid-Afrika. Hoewel het geen bijzonder grote rivier is - die zijn er nauwelijks in het land - heeft de rivier een grote rol gespeeld in de geschiedenis van Zuid-Afrika. De waterloop vormde aan het eind van de 18e eeuw de grens tussen de Kaapkolonie en het gebied van de amaXhosa en was voordien al bij benadering de grens tussen de sprekers van isiXhosa (een Bantoe taal) en de Khoikhoi die een Khoisantaal spraken. In de Britse tijd werd het gebied tussen Vis- en Keirivier (the Border) het schouwtoneel van Britse kolonisatie en gedurende de hele 19e eeuw kwamen er negen Xhosa-oorlogen aan te pas voordat ook het gebied aan beide zijdes van de Kei in koloniale handen was.

Met de 'onafhankelijkheid' van Ciskei werd de Visrivier opnieuw de grens, nu tussen de Republiek van Zuid-Afrika en Ciskei.

Voor een deel vormt de rivier nu de westgrens van het wildpark Dubbeldrift, waar een uitkijkpunt uitzicht op de vallei van de rivier geeft (zie afbeelding). Ook aan de andere zijde is natuurgebied (het Andries Vosloo Koedoepark).

Rivier in Zuid-Afrika
Geografie van Oost-Kaap
Stroomgebied van de Indische Oceaan
Coulomb (eenheid)

De coulomb is de eenheid van elektrische lading, met als symbool de hoofdletter C. De eenheid is genoemd naar Charles-Augustin de Coulomb en is gedefinieerd in termen van ampère en seconden.  1 C is gelijk aan 1 As (ampère-seconde), de hoeveelheid lading die vervoerd wordt door een elektrische stroom van 1 ampère gedurende 1 seconde:

De lading (in coulomb) is ook het product van spanning (in volt) en capaciteit (in farad), zodat:

De elementaire lading, d.w.z. de lading van een proton (positief) en van een elektron (negatief) is vastgesteld als exact 1,602 176 634 × 10−19 C. Dat houdt in dat 1 coulomb gelijk is aan de elektrische lading van ongeveer 6,241 506 × 1018 protonen. 

Een lading van 1 coulomb is een zeer grote lading. Als twee puntladingen van +1 C en −1 C op een onderlinge afstand van één meter worden geplaatst, trekken ze elkaar aan met een kracht van ongeveer 9 miljard newton. Zou men een condensator van 1000 µF willen opladen tot 1 C, dan is daarvoor een spanning van 1000 V nodig. De meeste condensatoren met zo'n capaciteit zijn daar niet tegen bestand. In de praktijk wordt daarom meestal gewerkt met kleinere eenheden: mC, µC, nC en de pC.

Zie ook
 Wet van Coulomb

Elektriciteit
Afgeleide SI-eenheid
Eponiem