alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Bovengrens en ondergrens

In de wiskunde is een bovengrens of majorant van een deelverzameling  van een partieel geordende verzameling  een element  waarvoor geldt dat  voor alle . Als er een bovengrens is van , heet  een naar boven begrensde deelverzameling van .

Op analoge wijze is een ondergrens of minorant van  gedefinieerd als een element  waarvoor geldt dat  voor alle . Als er een ondergrens is van , heet  een naar onder begrensde deelverzameling van .

In de analyse geldt eveneens dat een bovengrens van een functie  een getal  is, waarvoor geldt dat  voor alle . Ook hier geldt het analoge voor de ondergrens:  voor alle .

Een functie met een bovengrens heet ook naar boven begrensd. Een functie met een ondergrens heet naar onder begrensd. Een begrensde functie heeft zowel een ondergrens als een bovengrens.

Verwante begrippen

Maximum en minimum 
Indien er voor een deelverzameling  van een partieel geordende verzameling  een element  bestaat zodanig dat  voor alle , dan heet  het maximum van . Het maximum  dient dus een bovengrens van  te zijn en tevens tot  te behoren. Men noteert: .

Analoog is  een minimum van , indien voor alle  geldt dat . Hier is  dus een ondergrens die tot de verzameling behoort. Men noteert: .

Supremum en infimum 
De kleinste bovengrens van , als deze bestaat, wordt het supremum  van  genoemd. In feite is het supremum van  het minimum van de majoranten van :

Analoog wordt de grootste ondergrens van , als deze bestaat, het infimum  van  genoemd. Het infimum van  is het maximum van de minoranten van :

Eigenschappen 
Laat  een deelverzameling zijn van een partieel geordende verzameling .

 Als  bestaat, is dit maximum gelijk aan .
 Als  bestaat, is dit minimum gelijk aan .
 Als  niet naar boven begrensd is, zegt men wel dat .
 Als  niet naar onder begrensd is, zegt men wel dat .

Voorbeelden 
 Neem de deelverzameling  van ; dan is bijvoorbeeld 12 een bovengrens van , aangezien voor ieder getal  geldt dat . Overigens is 9 het supremum en tevens het maximum.
 Beschouw de volgende deelverzamelingen  van de reële getallen .
{| width="340" border="1" style="text-align:center;border-collapse:collapse;"
|- width:60;"
| width="100" | 
| 
| 
| 
| 
|-
| || 1 || 1 || 0 || 0
|-
||| -|| 1|| -|| 0
|-
| || -|| || - || 
|- 
|  || 1 || 1 || - || 0
|}

 Neem de functie . Elke  is een bovengrens van . De functie heeft geen minimum, maar wel is .

Zie ook
Relatieve chronologie (boven- en ondergrens van een onbekend tijdstip) 

Ordetheorie
Wiskundige analyse
Fast Fourier transform

In de numerieke wiskunde is een Fast Fourier transform (snelle fouriertransformatie, afgekort tot FFT) een algoritme voor het efficiënt berekenen van de discrete fouriertransformatie (DFT) van een discreet signaal waarvan de waarden bekend zijn in een eindig aantal  equidistante punten. Terwijl directe berekening een efficiëntie heeft van , is de efficiëntie van een FFT . De daarmee gemoeide tijdwinst is aanzienlijk, zeker voor grote . 

Het algoritme is ontwikkeld door James Cooley en John Tukey in 1965, en komt er in zijn oorspronkelijke vorm op neer dat een fouriertransformatie met lengte  wordt gesplitst in twee transformaties met lengte , waarbij gebruikgemaakt wordt van de periodiciteit en symmetrie in de sinus en cosinus. Door deze opsplitsing recursief toe te passen ontstaat een verbetering van de orde . Voor bijvoorbeeld  is dat al een factor 630.

Voor de toepassing van een dergelijke recursie is vereist dat  een macht van 2 is. Later is deze methode gegeneraliseerd naar een ontbinding in willekeurige priemfactoren, waardoor een meer algemene toepasbaarheid ontstond. Gebruik van grote priemfactoren kan echter zeer nadelige gevolgen hebben voor de rekentijd. Voor praktische toepassing zoals in signaalanalyse heeft de beperking tot machten van twee nauwelijks gevolgen. Wanneer een 3-dimensionale FFT wordt gebruikt, zoals in de kristallografie, kan het echter leiden tot bijna 8 keer meer geheugengebruik en 24 keer meer rekentijd dan strikt noodzakelijk.

Het algoritme van Cooley en Tukey 
Aan de hand van het algoritme van Cooley en Tukey is goed te zien hoe een discrete fouriertransformatie van dimensie 2n gereduceerd kan worden tot 2 transformaties van dimensie n.

Laat  een discreet signaal zijn van dimensie 2n. De DFT van dit signaal is:

Noem de ingangsdata met even index:

met DFT ,

en die met oneven index

met DFT .

Dan is:

Merk ook op dat de wegingsfactoren  slechts eenmaal berekend hoeven te worden voor de beide n-dimensionale transformaties.

Zie ook 
Fourieranalyse

Algoritme
Numerieke wiskunde
496

Het jaar 496 is het 96e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Slag bij Tolbiac: Koning Clovis I behaalt een beslissende overwinning op de Alemannen bij Zülpich (Noordrijn-Westfalen). De Franken plunderen Raetia (huidige Zwitserland), maar worden gestuit door de Ostrogoten.
 25 december - Clovis I laat zich onder ceremonieel vertoon met duizenden van zijn Frankische krijgers in Reims dopen door bisschop Remigus en bekeren tot het christendom.

Afrika 
 Thrasamund (r. 496-523) volgt zijn broer Gunthamund op als koning van de Vandalen en Alanen. Tijdens zijn bewind verliest het Vandaalse Rijk alle gebieden in Noord-Algerije door plundering van opstandige Berbers.

Italië 
 14 februari - Paus Gelasius I introduceert Valentijnsdag (Heilige Valentijn) ter vervanging van het heidense feest Lupercalia.
 Paus Anastasius II (496-498) volgt Gelasius I op als de 50e paus van Rome. Tijdens zijn pontificaat probeert hij de religieuze verdeeldheid (Acaciaans schisma) op te lossen.

Perzië 
 Koning Kavad I wordt door zijn broer Zamasp afgezet en verbannen naar Elam. Hij wordt door de adel uitgeroepen tot opvolger en bestijgt de troon van het Perzische Rijk.

Geboren 

 Childebert I, koning van de Franken (overleden 558)
 Germanus van Parijs, aartsbisschop en heilige (overleden 576)

Overleden 

 19 november - Gelasius I, paus van de Rooms-Katholieke Kerk
 Gunthamund, koning van de Vandalen en Alanen

000
Individualisme

Individualisme is een filosofisch standpunt waarbij de gedachtegangen en de rechten van het individu boven het belang van de gemeenschap worden geplaatst. De kern van individualisme is dat een groep geen rechten heeft, maar dat enkel individuen rechten hebben; daarmee is het tegengesteld aan collectivisme.
Bij het individualisme staat het recht op zelfbeschikking centraal. Elk individu heeft het recht om zijn leven zelf in te vullen, zonder dat anderen hem gaan opdringen hoe deze zijn leven zou moeten leiden.

Boeken

Dirk Verhofstadt Pleidooi voor individualisme - 2004

Verwijzingen
 Communitarisme
 Kapitalisme
 Liberalisme
 Libertarisme

Filosofische terminologie
Politieke filosofie
Sociale filosofie
Fundamentele kunst

Fundamentele kunst is een kunststroming van de hedendaagse kunst en de schilderkunst van de 20e eeuw. Kunstenaars van de fundamentele kunst onderzoeken basisprincipes als vorm, kleur, formaat en schildertechniek.

Geschiedenis
Het zoeken naar de essentie van de vorm en het zoeken naar de betekenis van het schilderen of het tekenen zelf is het beginsel van de fundamentele kunst, die als kunststijl zeer verwant was aan de minimal art.

In 1965 werd de aandacht gevestigd op deze kunststijl in New York, waar Frank Stella zich ontpopte tot de belangrijkste beoefenaar ervan. In Duitsland wordt werk vanuit deze mentaliteit ook Analytische Malerei genoemd. In Frankrijk werd de stijl Nouvelle Peinture genoemd (vertegenwoordiger: Claude Viallat) en in Italië werd zij Nuova Pittura genoemd (vertegenwoordiger: Giorgio Griffa).

Kenmerken
Binnen de fundamentele schilderkunst staat het proces van het schilderen voorop. Basisbeginselen als lijn, structuur, kleur, medium, ondergrond, textuur, materialen en werkwijze worden diepgaand onderzocht. Vaak ontstaan werken in reeksen met minimale onderlinge verschillen. De fundamentele schilderkunst is wat betreft mentaliteit verwant aan de minimal art en ontstond in dezelfde periode: de late jaren 60. Een groot aantal werken die behoren tot de fundamentele schilderkunst hebben een monochroom karakter. De fundamentele schilderkunst omvat geen bepaalde groep kunstenaars die gezamenlijk exposeert, maar is de verzamelnaam voor schilderijen die aan de genoemde karakteristieken voldoen.

De fundamentele kunst is verwant aan de geometrische abstractie (de hard edge) en aan de optische abstractie van de op-art, maar haar radicale vereenvoudiging brengt een meer cerebrale reactie teweeg, een minder emotionele.

De beeldtaal van deze kunstenaars is koel, abstract en vaak geometriserend. De schilders willen tussen de kijker en de werkelijkheid het raadsel van het betekenen plaatsen.

Tentoonstellingen
In 1975 was er in het Stedelijk Museum te Amsterdam een tentoonstelling met de titel 'Fundamentele Schilderkunst'. De tentoonstelling was zo genoemd op voorstel van Edy de Wilde en toonde het werk van achttien kunstenaars. Er was een begeleidende catalogus, met teksten van De Wilde, en Dini Rippel, de tentoonstelling vond plaats van 25 april - 22 juni. De deelnemende kunstenaars waren: Jaap Berghuis, Jake Berthot, Louis Cane, Alan Charlton, Raimund Girke, Richard Jackson, Robert Mangold, Brice Marden, Agnes Martin, Tomas Rajlich, Edda Renouf, Gerhard Richter, Stephen Rosenthal, Robert Ryman, Kees Smits, Marthe Wery, Jerry Zeniuk, en Rob van Koningsbruggen.

Kunstschilders fundamentele kunst
Belangrijke kunstschilders van de fundamentele kunst en de minimal-art zijn:

Nederland

België

Beeldhouwers fundamentele kunst
Bekende beeldhouwers binnen de fundamentele kunst zijn:

Afbeeldingen 

Kunstgeschiedenis
Schilderstijl
Kunststroming
Hedendaagse kunst
Schilderkunst van de 20e eeuw
Loris Capirossi

Loris Capirossi (Castel San Pietro Terme, 4 april 1973) is een motorcoureur uit Italië, die op 15 juni 2003 de eerste GP-overwinning op een Ducati behaalde in de MotoGP klasse. Capirossi debuteerde in 2003 samen met de Australiër Troy Bayliss met Ducati in de MotoGP. Capirossi heeft na Barcelona 2003 ook overwinningen geboekt in Motegi (Japan) en Sepang (Maleisië) in 2005. In 2006 won hij de seizoensopener in het Spaanse Jerez en op het circuit van Brno won hij ook. Dit herhaalde hij in Japan, op de Twin Ring Motegi. Uiteindelijk eindigde hij met 229 punten als derde in de eindklassering van de MotoGP. Capirossi is naast Rossi de enige coureur die in de 125cc, de 250cc, de 500cc en de MotoGP (990cc) races heeft gewonnen.

Carrière

* Gegevens bijgewerkt t/m seizoen 2009) 

Italiaans motorcoureur
MotoGP-coureur
Egbert Streuer

Egbert Streuer (Assen, 1 februari 1954) is een Nederlands voormalig zijspancoureur en onbetwist de succesvolste Nederlandse motorcoureur aller tijden. Voor het seizoen 1983 werd hem door de KNMV de Hans de Beaufort-beker toegekend.

Bijgestaan door bakkenist Bernard Schnieders werd hij wereldkampioen in 1984, 1985 en 1986. In de vijf daarop volgende jaren stond hij in de eindklassering steeds in de top drie. De zijspanklasse maakte in die tijd nog volop deel uit van het wereldkampioenschap wegrace en er was veel concurrentie. Streuers voornaamste rivalen waren Rolf Biland, Steve Webster en Alain Michel. In totaal behaalde Streuer 22 grand-prix-overwinningen, waarvan vijftien met Bernard Schnieders.

Hoewel Streuer en Schnieders al op bijna alle circuits triomfen hadden gevierd, wilde het aanvankelijk maar niet lukken om de TT van Assen, nota bene in hun eigen woonplaats, te winnen. Een overwinning op Assen werd op een gegeven moment belangrijker dan de wereldtitel. In 1987 gingen ze eindelijk als eerste over de finish in hun thuis-GP. Streuer herhaalde dit kunststukje in 1991.

De eerste bakkenist van Streuer was Johan van der Kaap met wie van 1978 tot 1980 aan de GP's werd deelgenomen. Nadat Van der Kaap om privé-redenen was gestopt nam Bernard Schnieders in 1981 zijn plaats in.

Toen Schnieders eind 1988 stopte werd zijn plaats ingenomen door Geral de Haas wat twee vicewereldkampioenschappen opleverde in 1989 en 1990. In 1991 en 1992 nam de Engelsman Peter Brown plaats in de bak maar verdere successen bleven uit.

Streuer was niet alleen een snel en veilig coureur, maar staat nog steeds bekend als een uitermate vakbekwaam technicus. Met zijn ruige baard en imposante snor was hij een opvallende verschijning in het rennerskwartier, hoewel hij liever bescheiden op de achtergrond bleef.

Zijn zoon Bennie Streuer begon in 2007 met zijspanracen en hij behaalde in 2015 met bakkenist Geert Koerts het wereldkampioenschap.

Overzicht

Titel 
 1984 – Zijspan-wereldkampioen op LCR-Yamaha met bakkenist Bernard Schnieders

 1985 – Zijspan-wereldkampioen op LCR-Yamaha met bakkenist Bernard Schnieders
 1986 – Zijspan-wereldkampioen op LCR-Yamaha met bakkenist Bernard Schnieders
 22 Grand-Prix-overwinningen
 Nederlands Zijspan-kampioenschap:
 1978, 1979, 1980 (met bakkenist Johan van der Kaap)
 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988 (met bakkenist Bernard Schnieders)
 1989 (met bakkenist Geral de Haas)
 1991 (met bakkenist Harry Hofsteenge)

Wereldkampioenschap wegrace

Externe link
 Alle GP-klasseringen van 1978 tot en met 1992

Nederlands motorcoureur
Hans Spaan

Hans Spaan (Castricum, 24 december 1958) is een Nederlands voormalig motorcoureur, die tussen 1980 en 1993 uitkwam in het wereldkampioenschap wegrace.

Carrière
Spaan begon zijn carrière in het wereldkampioenschap in de 50cc-klasse. Zijn eerste WK-race reed hij tijdens de TT Assen van 1980 waar hij op een Kreidler-Van Veen vierde werd. Dit resultaat herhaalde hij tevens in de twee andere races die hij dat jaar in België en West-Duitsland reed. Tot en met 1987 reed hij in de 50cc-klasse en haar opvolger de 80 cc.

De doorbraak van Spaan kwam in 1988 met de overstap in de 125cc-klasse, toen hij op Honda derde werd in het kampioenschap. Een jaar later, 1989 behaalde hij bij de Grand Prix van Oostenrijk zijn eerste overwinning. In dat jaar behaalde hij ook de overwinning tijdens de TT van Assen. In het algemeen klassement werd Spaan tweede achter Àlex Crivillé en werd hem door de KNMV voor dit seizoen de Hans de Beaufort-beker uitgereikt. In  1991 evenaarde hij de eindklassering van 1989, ditmaal achter Loris Capirossi. Aan het einde van het seizoen 1994 beëindigde Spaan zijn actieve carrière, waarin hij negen Grands Prix won, tweemaal vice-wereldkampioen en negenmaal Nederlands kampioen werd.

Na zijn racecarrière bouwde Spaan samen met een andere Nederlandse ex-motorcoureur, Arie Molenaar, een team in de 125cc-klasse van het wereldkampioenschap op. Reeds in het eerste jaar, 1995 kon het team met de Japanse coureur Haruchika Aoki de wereldtitel veroveren en het jaar daarop de titel succesvol verdedigen. Daarna werkte Spaan, naast zijn rol als chefmonteur bij Molenaar Racing ook met Suzuki samen, die sinds het seizoen 1997 weer als fabrieksteam in de 250cc-klasse meestreed. In 2000 werkte Spaan als technisch directeur voor het Nederlandse Rizla-Honda-team, dat in de 500cc-klasse met Jurgen van den Goorbergh op een V2-TSR-Honda aantrad. Daarna concentreerde Spaan zich weer op het werk voor het Molenaar-team.

Statistiek

Externe link 
 

Spaan, Hans
Katwijk



Katwijk (Zuid-Holland) 
Katwijk (Zuid-Holland), kustplaats en gemeente in de provincie Zuid-Holland

Deelkernen 
Katwijk aan den Rijn
Katwijk aan Zee
Katwijk-Noord
Rijnsburg
Valkenburg

Overig 
RTV Katwijk, plaatselijke omroep
VV Katwijk, plaatselijke voetbalclub
Zwem- en Poloclub Katwijk, plaatselijke zwem- en polovereniging
  Hockey club Catwyk plaatselijke hockeyvereniging

Overige geografie 
Katwijk (Noord-Brabant) (Katwijk aan de Maas), kerkdorp in de gemeente Land van Cuijk
Katwijk (Suriname), voormalige plantage in Suriname
Katwijkerlaan, buurtschap in de gemeente Pijnacker-Nootdorp (Zuid-Holland)

Schip 
 KW-134 Katwijk II (schip, 1905),  een motorlogger uit de Nederlandse plaats Katwijk

Nederlandse wielrenfamilie 
Broers:
Fons van Katwijk 
Jan van Katwijk 
Piet van Katwijk 

Neef van bovenstaanden (oomzegger):
Alain van Katwijk
Afstand

Afstand is een natuurkundige en wiskundige grootheid die de meetbare ruimte tussen twee niet samenvallende objecten aangeeft. Deze meetbare ruimte kan zowel tussen concrete als tussen abstracte, bijvoorbeeld wiskundige, objecten bestaan. Een af te leggen afstand valt in de dagelijkse praktijk meestal niet gelijk met een verplaatsing over een rechte lijn. Denk bijvoorbeeld aan een stad waar een automobilist een afstand moet afleggen. De afgelegde weg zal geen rechte lijn zijn en ook kan het traject in tegengestelde richting verschillen. De door de automobilist afgelegde afstand in dit voorbeeld is het aantal keren dat een gegeven standaardmaat op de kortste mogelijke verbindingsweg kan worden afgepast. Als internationale standaardmaat voor lengtemetingen wordt in het SI-stelsel de meter gehanteerd.

Men kan in het algemeen bij een netwerk van wegen met tweerichtingsverkeer de afstand tussen twee punten op het netwerk definiëren als de kortste afstand over de weg. Als de snelheid waarmee men zich verplaatst, hoewel eventueel afhankelijk van de positie, steeds in tegenovergestelde richting gelijk is, kan men de afstand ook definiëren als de kortste reistijd. De kaart van Melbourne in de afbeelding uit het begin van de 20e eeuw geeft met verschillende kleuren de plaatsen in de stad aan tot waar het in tijd uitgedrukt even lang reizen is.

Afstand is een fundamenteel begrip in de wiskunde.

Tabel met enkele afstanden in de natuur

Verwante begrippen 
 Met de distantie en similariteit worden de mate van verschil en van overeenkomst van de verschillende variabelen bedoeld, die in de multivariabele analyse worden gebruikt. De meest bekende distantie is de afstand, de meest bekende similariteit is de correlatie.
 De 'sociale afstand' is een begrip uit de sociologie.
 Er is een lijst van meeteenheden van lengte, waarvan de meeste in het SI-stelsel zijn gedefinieerd.

Grootheid
VU

Vrije Universiteit, zoals in
 Vrije Universiteit Amsterdam
 VU Hortus, thans Botanische tuin Zuidas
 VU medisch centrum, een academisch ziekenhuis in Amsterdam
 VU-Orkest
Vrije Universiteit Brussel
 The Velvet Underground, een Amerikaanse band
VU (album), een compilatiealbum van The Velvet Underground
 Volksunie, een Vlaams-nationalistische politieke partij
Universiteit van Vilnius, Vilniaus universitetas, een universiteit in Vilnius, Litouwen
 Vivendi Universal, sinds 2006 Vivendi SA
 Volume Units, een eenheid om signaalniveaus in de geluidstechniek te meten; zie VU-meter
 Vanuatu, waarvan VU de ISO-landcode is
 v.u., Verantwoordelijke uitgever (België. Op elke Belgische publicatie moet een verantwoordelijke uitgever vermeld worden, met zijn of haar privéadres)
GU

Gù (顾), een Chinese achternaam en de meestvoorkomende achternaam van de Chinese achternamen die als "goe" klinken
Gu (谷), een Chinese achternaam in hanyu pinyin als Gŭ
Gu (古), een Chinese achternaam in hanyu pinyin als Gŭ
Gu (骨), een Chinese achternaam in hanyu pinyin als Gŭ
Gū (辜), een Chinese achternaam
GU Comics
Guxian, arrondissement in Linfen
Guam
Gujarati (taal), de ISO 639-1 taalcode voor Gujarati
gu meilied
gu (district), een type ondergemeente in Seoul en andere steden van Zuid-Korea
Universiteit van Amsterdam (gemeentelijke universiteit)
Bash

Bash, wat staat voor Bourne Again Shell, is een shell voor POSIX-systemen en wordt onder andere gebruikt op Linux en macOS. Het is geschreven door GNU en is sterk geïnspireerd op sh (afgeleid van de eerste twee letters van shell (Engels voor omhulsel)), het opdrachtregelprogramma van Unix.

De naam is een woordgrapje op de naam van de originele shell, die voluit Bourne shell heet, naar de auteur (Stephen Bourne). Bourne again wordt in het Engels hetzelfde uitgesproken als born again, hetgeen wedergeboren betekent. Bash streeft 100% achterwaartse compatibiliteit met sh na.

Vanwege de rijke syntaxismogelijkheden van bash is het ook mogelijk in bash ingewikkelde opdrachtregels uit te voeren. Deze opdrachten kunnen worden opgeslagen in afzonderlijke bestanden (meestal omwille van hun lengte) en vormen dan scripts.

Shellshock 

Eind september 2014 ontdekte Stephane Chazelas een beveiligingskwetsbaarheid (NCSC-2014-0595, omvattende CVE-2014-6271 en CVE-2014-7169) in Bash versies 1.14 tot en met 4.3. Deze kwetsbaarheid kreeg de naam "shellshock" en haalde de hoogst mogelijke NCSC- en CVSS-score, wat inhoudt dat er zeer eenvoudig misbruik te maken was van de kwetsbaarheid en de potentiële schade hiervan zeer groot. Er wordt van uitgegaan dat de kwetsbaarheid, door het vele gebruik van Bash in Linux,  en Unix, op dat moment mogelijk op honderden miljoenen systemen aanwezig was.

Externe links 
 Projectpagina
 The Bourne-Again Shell in The Architecture of Open Source Applications, Amy Brown and Greg Wilson, ISBN 978-1-257-63801-7

GNU
Unix
Software geschreven in C
Inaugurele rede

De inaugurele rede (ook wel: oratie, van het Latijnse oratio) is een openbare redevoering waarmee een nieuw benoemde hoogleraar het ambt officieel aanvaardt. 

De redevoering wordt in principe bijgewoond door alle in het land zijnde hoogleraren (in toga) van de betreffende faculteit en gaat met enig ceremonieel gepaard. De oratie wordt meestal gehouden in de aula van een universiteit. Het is de gewoonte dat de tekst van de rede als boekje wordt uitgegeven. De redevoering heeft meestal betrekking op het vak van de nieuwbenoemde hooggeleerde en de rol die hij of zij daarin hoopt te vervullen. In de praktijk houden vele hoogleraren hun inaugurele rede echter pas als ze al maanden of jaren praktisch in functie zijn.

Zie ook 
 Inhuldiging of inauguratie
 Maidenspeech
 Wetenschappelijke promotie
 Studenten van A tot Z

Universiteit
Lezing
Inaugurele rede
Professor

Professor is de aanspreektitel voor een academisch docent. In veel landen is de aanspreektitel voorbehouden aan hoogleraren, terwijl in andere gebieden, waaronder de Verenigde Staten, het de aanspreektitel is van alle docenten werkzaam aan een universiteit of hogeschool met masteropleiding.

In Nederland wordt de aanduiding professor alleen gebruikt voor degenen die in de functie hoogleraar zijn verbonden aan een universiteit, alsook de bijzonder hoogleraren en de buitengewoon hoogleraren. In Vlaanderen worden ook een docent en hoofddocent met professor aangesproken, en bovendien priesters-leraars in colleges en seminaries. In het Frans kan professeur zowel hoogleraar als onderwijzer betekenen.

In Nederland zijn personen met een hoogleraarschap gerechtigd de titel professor te voeren. Het is in het Nederlands zeer ongebruikelijk de titel professor of prof. na de ambtsaanduiding hoogleraar te gebruiken. Dus niet de hoogleraar prof. dr. J. Jansen, maar prof. dr. J. Jansen of de hoogleraar dr. J. Jansen. In het tweede geval kan in het vervolg van de tekst de titel prof. worden gebruikt, maar dan zonder hoogleraar erbij.

Achtergrond 
De term professor stamt uit het Latijn (profiteri, voltooid deelwoord professus) en de oorspronkelijke betekenis is diegene die de professie van het openbare lesgeven uitoefent. Ook betekent het hij die publiekelijk beweert een expert te zijn.

Een buitengewoon hoogleraar of bijzonder hoogleraar verliest tien jaar na afloop van de meest tijdelijke aanstelling deze rechten en noemt zich gewoonlijk na die tijd niet langer professor. Als een hoogleraar met emeritaat (pensioen) is, mag de functieaanduiding prof. gebruikt blijven worden, maar mag ook het bijvoeglijk naamwoord emeritus (Latijn voor uitgediend) aan de functietitel toegevoegd worden: em. prof. dr. J.A. Smit.

In fictie 
In fictie wordt de titel vaak vooral gebruikt om aan te geven dat iemand erg slim of geleerd is, ook voor personages die niet doceren aan een academische instelling. Fictieve professoren lijken ook vaak van alle markten thuis te zijn, daar waar een echte professor altijd gespecialiseerd is in een bepaald vakgebied.

Binnen de fictie bestaan enkele vaste stereotypen van professoren zoals de gestoorde professor en de verstrooide professor.

Zie ook 
 Hoogleraar
 Bijzonder hoogleraar
 Buitengewoon hoogleraar
 Universiteitshoogleraar
 Prijs Akademiehoogleraren
 Lector
 Emeritaat
 Titulatuur in het Nederlands hoger onderwijs
 Wikipedia-artikelen waarvan de titel begint met Professor

Referenties 

Academische titulatuur
Ambtelijke titulatuur
 Professor
Verhalen uit Waterschapsheuvel

Verhalen uit Waterschapsheuvel (uit het Engels: Tales from Watership Down) is een boek van Richard Adams uit 1996. Het is een vervolg op Waterschapsheuvel en bevat negentien verhalen, zowel over El-Ahrairah, als over de konijnen op Waterschapsheuvel.

Het bevat ook de juiste uitspraak van El-Ahrairah en een verklarende woordenlijst Konijns. De verhalen worden verteld door Paardebloem, Kopstuk en Grasklokje en vormen een aanvulling op de eerdere roman.

Waterschapsheuvel, verhalen uit
BNF

Bibliothèque nationale de France, de nationale bibliotheek van Frankrijk
 British National Front, een extreem-rechtse Britse politieke partij
 British National Formulary, een Brits geneeskundig boekje
 BNF (motorfiets), een Duits historisch motorfiets-, naaimachine- en fietsmerk
 BNF (metataal) voor de beschrijving van de syntaxis van programmeertalen
British National Formulary

Het BNF is in het Verenigd Koninkrijk een begrip in de geneeskunde, voor British National Formulary, een vademecum met informatie over geneesmiddelen, hoe ze moeten worden voorgeschreven, dat iedere Britse dokter op zijn bureau heeft liggen. Er komt tweemaal per jaar een nieuwe druk van uit, een in maart en een in september.
Lijst van Wimbledonwinnaars

Dit is de Lijst van winnaars van het Wimbledon tennistoernooi sinds 1877, aangevuld met de finalisten.

Mannenenkelspel

Vrouwenenkelspel

Mannendubbelspel

Vrouwendubbelspel

Gemengd dubbelspel

Rolstoeltennis

Rolstoelmannenenkelspel

Rolstoelvrouwenenkelspel

Quad-enkelspel

Rolstoelmannendubbelspel

Rolstoelvrouwendubbelspel

Quad-dubbelspel

Junioren

Jongensenkelspel

Meisjesenkelspel

Jongensenkelspel onder 14 jaar

Meisjesenkelspel onder 14 jaar

Jongensdubbelspel

Meisjesdubbelspel

Zie ook 
 Lijst van Australian Openwinnaars
 Lijst van Roland Garroswinnaars
 Lijst van US Openwinnaars

Externe link 
 Wimbledon "Rolls of Honour", gearchiveerd op 23 mei 2018

 
Wimbledonwinnaars
NAVO-spellingsalfabet

Het NAVO-spellingsalfabet, NAVO-alfabet, ICAO-alfabet of International Radiotelephony Spelling Alphabet is een spelalfabet. De functie van een spelalfabet is om belangrijke delen van gesproken boodschappen foutloos te kunnen spellen en verstaan, ook bij slechtere radio- of telefoonverbindingen, en ook als gesprekspartners niet dezelfde tongval of hetzelfde dialect hebben. Het NAVO-alfabet maakt het zelfs mogelijk om gesproken boodschappen uit te wisselen tussen mensen die niet dezelfde uitspraak hebben, bijvoorbeeld omdat ze elkaars taal slecht of niet spreken. Het NAVO-alfabet heeft niet alleen woorden voor letters, maar ook voor cijfers.

Het is geen fonetisch alfabet, ook al wordt het wel zo genoemd. Het doel van het alfabet is niet dat de letter- en cijferwoorden door iedereen op exact dezelfde manier uitgesproken worden. Het doel gaat niet verder dan het voorkomen van verwarring over de gespelde letters en cijfers.

Ontwikkeling 
Na de Tweede Wereldoorlog ontstond behoefte aan standaardisatie van internationale spelalfabetten. De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) en de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) waren daarbij de voornaamste belanghebbenden. De 'N' was de laatste letter waarover men het eens werd. Ten koste van 'Nectar' werd het 'November'. Vanaf 1 maart 1956 is deze standaard van kracht.

Gebruik 
Het NAVO-spelalfabet is niet alleen in gebruik bij de NAVO en de ICAO, maar ook bij de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU), de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), en in Nederland bijvoorbeeld bij ProRail en bij de Nederlandse Spoorwegen. De politie en beveiligings- en bewakingsbedrijven maken vaak gebruik van dit alfabet. Buiten deze sectoren worden ook andere spelalfabetten gebruikt, zoals het Nederlands telefoonalfabet.

Letters 
In de onderstaande tabel staan de letters en het woord waarmee ze worden aangeduid, en de aanwijzing voor de uitspraak.

Cijfers 
In deze tabel de cijfers en het woord waarmee ze worden aangeduid, en de aanwijzing voor de uitspraak van de NAVO. Getallen worden cijfer na cijfer uitgesproken, zoals het getal ‘35’ dat men uitspreekt als ‘tree fife’ en niet als ‘thirty five’.

Voorbeelden uitspraak 
 Wikipedia = wiss-key   in-dee-ah   key-loh   in-dee-ah   pah-pah   eck-oh   dell-tah   in-dee-ah   al-fah
 19LV0967 = wun   nin-er   lee-mah   vic-tah   zee-ro   nin-er   six   sev-en

Externe link 
  NATO phonetic alphabet, codes and signals, NAVO

Spelalfabet
Luchtvaartnavigatie
Spellingsalfabet
Hyperrealisme

Hyperrealisme (ook: fotorealisme of superrealisme) is een stroming in de postmoderne schilderkunst en beeldhouwkunst uit de jaren 60 en 70 van de twintigste eeuw. In deze figuratieve stijl wordt de werkelijkheid op een zo realistisch en neutraal mogelijke manier weergegeven.

Geschiedenis 
In de Verenigde Staten ontstond in de late jaren zestig, vooral in Californië en in New York, een vooral picturale tendens die zich keerde tegen de opeenvolgende avant-gardistische stromingen in de kunst zoals bodyart, arte povera, conceptuele kunst en land art.

Vormen van hyperrealisme waren ook te herkennen in de beeldhouwkunst, waar bijvoorbeeld Duane Hanson zeer realistische beelden maakte van gewone mensen zoals men deze in alledaagse situaties zou kunnen aantreffen, als het ware uit het leven gegrepen; een vrouw met een supermarktwagentje, een man op een bank, een zwerver op de grond tussen lege flessen en rommel.

Het hyperrealisme was vooral actueel als nieuwe tendens in de hedendaagse kunst tussen ongeveer 1965 en 1975; de stijl leeft echter tot op heden voort in het werk van zowel de pioniers als latere generaties.

Niet alleen de beeldende kunsten hebben de laatste eeuw een hyperrealistische stroming gekend. In het theater zien we in meerdere internationale producties het hyperrealisme terugkomen. In Nederland is Ivo Van Hove bekend voor zijn uiterst realistische toneelstukken, waaronder adaptaties van Persona van Ingmar Bergman en Een klein leven van Hanya Yanigihara. De Australische regisseur Simon Stone heeft bovendien een grote bijdrage geleverd aan het recente theaterlandschap binnen het hyperrealisme. Het decor in zijn voorstellingen Les Trois Sœurs en Ibsen Huis bestaat uit een draaiend huis, wat een realistische inkijk geeft in het alledaagse maar tragische leven van de personages. Andere belangrijke theaterregisseurs zijn Caroline Guiela Nguyen en John Gould Rubin, die een bewerking van Hedda Gabler van Henrik Ibsen heeft opgevoerd in een doordeweeks rijhuis in Manhattan. Op die manier wordt theater nog realistischer.

Kenmerken 
Hyperrealisme ontstaat als virtuoze, bijna fotografische weergave van het onderwerp, zonder expressie van persoonlijke emoties, met een klinische precisie tot in het fijnste detail uitgewerkt en daarbij een welhaast 'koele' objectiviteit etalerend.

Kenmerken van het hyperrealisme zijn:
 het isoleren van een fragment uit de werkelijkheid
 meer dan levensecht weergeven van de werkelijkheid, omdat alles even scherp in beeld wordt gebracht
 soms ook: intensivering door schaalvergroting

Kunstenaars

Amerika 
 Chuck Close
 Richard Estes
 Duane Hanson

Australië 
 Ron Mueck
 Carla Grace

België 
 Willem Dolphyn
 Pol Mara
 Roger Wittevrongel
 Marcel Maeyer
 Ludy Sels
 Eric De Vree

Nederland 
 Frans Clement
 Cor Groenenberg
 Jurjen de Haan
 Tjalf Sparnaay

Turkije 
 Taner Ceylan

Zwitserland 
 Franz Gertsch

Beeldhouwkunst
Hedendaagse kunst
Schilderkunst van de 20e eeuw
Schilderstijl
Monotheïsme

Monotheïsme (van het Grieks μονος (monos): één en θεος (theos): god) is het geloof in het bestaan van één god, in tegenstelling met het polytheïsme waarbij men in het bestaan van meer goden gelooft. Een vroege monotheïst was Amenhotep IV, een Egyptische farao uit de 18e dynastie. Hij schafte alle goden af behalve de zonnegod Aton, waarvan hij geloofde dat het zijn herrezen vader (Amenhotep III) was.

Van de wereldgodsdiensten zijn het jodendom, het christendom en de islam monotheïstische religies. Naar de wel geduide gemeenschappelijke oorsprong of aartsvader Abraham worden ze ook wel Abrahamitische religies genoemd. Ook bepaalde groepen hindoes beschouwen zich als monotheïst. Zoals het christendom de Heilige Drie-eenheid als één god beschouwt, zo zien zij eveneens een enkele god (Brahman) vertegenwoordigd door talrijke menselijke of dierlijke verschijningsvormen. Er zijn nog tal van kleinere monotheïstische religies, zoals brahmanisme en zoroastrisme, en er zijn ook monotheïsten die zich niet tot een georganiseerde godsdienst rekenen.

In Nederland en België wordt de god van het jodendom, christendom en islam met de Nederlandse naam God aangeduid. Ook bij andere monotheïsten is dat meestal gebruikelijk.
Vaak wordt door joden ook G'd of JHWH gebruikt en door moslims vaak Allah. Per land kan de naam verschillen of juist overeenkomen; zo gebruiken Arabische christenen eveneens Allah.

Voorbeelden 
De volgende religies zijn voorbeelden van georganiseerde monotheïstische religies:
 Bahá'í
 Brahmanisme
 Christendom
 Islam
 Jodendom
 Zoroastrisme
 Sikhisme
 Samaritisme

Overig monotheïsme 
Het geloof in een enkele god is niet voorbehouden aan georganiseerde religies. Individuen kunnen een dergelijk geloof aanhangen zonder de wens zich bijvoorbeeld bij een kerk aan te sluiten. Tevens zijn er in de geschiedenis voorbeelden te over van volgelingen van een monotheïstisch geloof dat nooit een organisatiegraad bereikte als de bovengenoemde religies.

Een bekend voorbeeld was de Egyptische farao Achnaton die zijn god Aton of Aten tot enige werkelijke godheid uitriep en de tempels van andere goden liet sluiten. Zijn streven tot het vestigen van een monotheïstische religie wordt ook wel atenisme of atonisme genoemd.

Een voorbeeld van een monotheïstisch geloof dat maar weinig georganiseerd is geweest, maar wel een grote invloed heeft gehad en tegenwoordig nog steeds beleden wordt door de inheemse volkeren van Eurazië, is het tengriisme. Dit is het geloof van onder andere de Hongaren, Turkse en Mongoolse volkeren in de hemelgod Tanri. De verschillende volkeren namen redelijk snel het christendom, de islam en het jodendom over, omdat zij geen probleem hadden met het accepteren van een enkele God. Toch zijn in afgelegen gebieden nog steeds mensen te vinden die in Tengri geloven. Daarnaast is doet het geloof in Tengri meestal niets af aan het geloof in de krachten van voorwerpen en natuurlijke elementen. In dit geloof gaan animisme, sjamanisme en monotheïsme samen.

Zie ook 
 God (christendom)
 God (islam)
 God (jodendom)
 Polytheïsme
 Theïsme
 Henotheïsme
 Deïsme
 Religie
 Lijst van religies

 
Godsdienstfilosofie
Nouveau réalisme

Het nouveau réalisme was een stroming binnen de beeldende kunst in Europa van de jaren 1960.

Geschiedenis 
Op 14 april 1960 schreef de Franse criticus Pierre Restany in zijn eerste Manifeste du Nouveau Réalisme, te Milaan: ... De traditionele middelen zijn uitgeput; er is geen andere reactie mogelijk dan de afschaffing van het schilderij... In het tweede manifest, dat het jaar daarop verscheen, verklaarde hij: ... De nieuwe realisten zien de wereld als een schilderij, een groot fundamenteel waarvan zij zich wezenlijke fragmenten eigen willen maken ...

De groep werd officieel opgericht op 27 oktober 1960 en bestond uit Armand Fernandez (bekend als: Arman), François Dufrêne, Raymond Hains, Jacques Villeglé, Wolf Vostell, Yves Klein, Martial Raysse, Daniel Spoerri, Jean Tinguely, Mimmo Rotella, en César Baldaccini (bekend als: César). Later sloten zich Niki de Saint Phalle en Christo aan bij deze groep.

Een eerste collectieve manifestatie vond plaats tijdens het Festival d'avant-garde, te Parijs in november-december van 1960. Daarop volgde in mei 1961 een tweede expositie, in de 'Galerie J.', met het thema Quarante Degrés au-dessus de Dada.

De 'nieuwe realisten' exposeerden vervolgens in juni te Stockholm en in juli te Nice. In 1961 en 1962 werd aan hun werk een speciale zaal gewijd tijdens de Parijse Salon Comparaisons. In juli 1961 waren ze te zien op de expositie Paris-New York van de Galerie Rive droite en in juni 1962 op de expo Donner à voir I van de Galerie Creuze.

De kunstenaars confronteerden de kijker met de hun bewerkingen van alledaagse dingen uit de urbane omgeving. Restany filosofeerde over la poésie d'une civilisation urbaine.

De beweging werd opgeheven te Milaan, in 1970.

Afbeeldingen

Bibliografie 
 Jürgen Becker, Wolf Vostell, Happenings, Fluxus, Pop Art, Nouveau Réalisme. Eine Dokumentation. Rowohlt Verlag, Reinbek 1965.
 Nouveau Réalisme. Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien, Verlag für moderne Kunst Nürnberg, 2005. .
 Ulrich Krempel, Nouveau Réalisme. Revolution des Alltäglichen. Hatje Cantz Verlag, Ostfildern 2007, .
 Pierre Restany, Manifeste des Nouveaux Réalistes, 1968 ; Paris, Éditions Dilecta, 2007

Zie ook 
 Popart
 Nieuwe figuratie
 Zero

Kunststroming
Binominale nomenclatuur

De binominale nomenclatuur (bi-nominaal - twee namen) wordt in de zoölogische nomenclatuur gebruikt. Het is gedefinieerd als het nomenclatuursysteem waarin voor soorten, maar niet voor taxa in enige andere rang, formele wetenschappelijke namen gebruikt worden die samengesteld zijn uit twee namen. Zo'n combinatie van twee namen heet een "binomen".

Principe 
Het "Principle of Binominal Nomenclature" is een belangrijk principe in de zoölogische nomenclatuur en houdt in
 soorten krijgen een tweenamige naam (binomen of binominale naam).
Zo krijgt de kat, wanneer ze als soort beschouwd wordt, de naam Felis catus, die bestaat uit: 
1) Felis, de geslachtsnaam (generic name) plus 
2) catus, de soortnaam (specific name).
 ondersoorten krijgen een drienamige naam (trinomen of trinominale naam)
Zo krijgt de kat, wanneer ze als ondersoort beschouwd wordt, de naam Felis silvestris catus, die dan bestaat uit:
1) Felis, de geslachtsnaam (generic name) plus 
2) silvestris, de soortnaam (specific name) en 
3) catus, de ondersoortnaam (subspecific name).
 alle andere rangen krijgen een éénnamige naam (uninominale naam).
Bijvoorbeeld het ondergeslacht Mus, de familie Muridae.

De soortnaam 
In de zoölogische nomenclatuur is de soortnaam (specific name) iets geheel anders dan de naam van de soort (name of a species oftewel species name). De soortnaam is het tweede deel van het binomen, terwijl de naam van de soort het hele binomen is.

Hetzelfde geldt voor de ondersoortnaam (subspecific name), die iets geheel anders is dan de naam van de ondersoort (name of a subspecies oftewel subspecies name). De ondersoortnaam is het derde deel van het trinomen, de naam van de ondersoort het hele trinomen.

In wetenschappelijke teksten kan een auteurscitatie (author citation) gebruikt worden (dit is niet verplicht). In de zoölogie hoort de auteur bij de soortnaam of ondersoortnaam, zodat de volgende methodes van citeren zijn toegestaan, afhankelijk van waar de nadruk ligt:
 "Felis catus Linnaeus, 1758". 
 "catus, Felis, Linnaeus, 1758". 
 "catus Linnaeus, 1758, zoals gepubliceerd in het binomen Felis catus".

De auteurscitatie wordt tussen haakjes geplaatst bij plaatsing in een ander genus, bijvoorbeeld "Panthera leo
(Linnaeus, 1758)". Dit betekent dat de volgende twee namen dezelfde auteurscitatie hebben:
 "Felis catus Linnaeus, 1758".
 "Felis silvestris catus Linnaeus, 1758".
En dit zou ook gelden als de kat beschouwd werd als ondersoort van welke willekeurige soort in het genus Felis dan ook. Sommige zoölogen vinden dat de soortnaam de belangrijke naam is, en dat de naam van het genus een kwestie van taxonomie is, niet van nomenclatuur.

Code 
De naamgeving voor dieren wordt geregeld in de ICZN, een wetboek voor zoölogische nomenclatuur. Dit is een van de  nomenclatuur Codes. Binominale nomenclatuur (twee namen) moet niet verward worden met binomiale nomenclatuur (twee termen). Binomiale nomenclatuur is de algemene term voor het principe dat gebruikt wordt bij de naamgeving van alle levende organismes; binominale nomenclatuur is een vorm van binomiale nomenclatuur, maar het omgekeerde is niet het geval.

Zoölogische nomenclatuur
Open Content License

De Open Content License (OPL) is een licentie voor open content, waaronder teksten en ander materiaal onder voorwaarden vrij verder verspreid kunnen worden. De licentie is sinds 2003 niet langer in gebruik.

De OPL en de GFDL zijn niet compatibel. Reden hiervoor is dat beide licenties vereisen dat verdere verspreiding en bewerking alleen onder dezelfde licentie mogelijk is (zie ook copyleft).

Zie ook
 Open catalogus

Externe links
 Officiële tekst van de licentie

Referenties

Intellectuele-eigendomsrecht
Atoomfysica

De atoomfysica houdt zich bezig met de opbouw van de atomen en hun elektronenschillen, de wisselwerking van atomen en ionen met andere atomen of ionen, vaste stoffen, elektromagnetische straling en magnetische velden. Er is een zekere overlap tussen atoomfysica en theoretische chemie.

De atoomfysica onderzoekt de verdeling van de elektronen over de kwantummechanische energieniveaus en beschrijft daarmee de waargenomen spectraallijnen van de atomen, de opbouw van het periodiek systeem van de elementen en de basis voor het begrijpen van de chemische binding.

Vaak wordt de atoomfysica verward met de kernfysica, die zich bezighoudt met de structuur van de atoomkern. Uit dit misverstand vloeien de in het dagelijks spraakgebruik vaak gehanteerde termen atoomenergie, atoomcentrale, atoomwapens etc. (correct zijn: kernenergie, kerncentrale, kernwapens etc.) voort.

Geschiedenis 
Hoewel men in de oudheid meestal dacht dat de materie een continuüm was, waren er ook mensen, waaronder Democritus, die aannamen dat de materie uit kleinste deeltjes (ατωμος (atomos) = ondeelbaar) bestond. Deze opvattingen berustten echter geen van beide op empirische toetsing en hebben voor de natuurwetenschap dan ook geen waarde. Pas in de 19e eeuw werd er serieus onderzoek naar gedaan, door mensen als John Dalton, Louis Gay-Lussac, Ludwig Boltzmann en anderen. Door de ontwikkeling van de spectroscopie kwam de vraag op naar de inwendige structuur en dynamica van de atomen. Deze leidde uiteindelijk tot de ontwikkeling van de kwantummechanica, omdat de klassieke natuurkunde het hier volledig liet afweten.

Moderne atoomfysica 
De moderne atoomfysica is voor een groot deel opgegaan in de kwantumoptica. Zij houdt zich onder andere bezig met precisiemetingen van atomaire energieniveaus, waaruit natuurconstantes met grote nauwkeurigheid kunnen worden bepaald en fundamentele theorieën kunnen worden getoetst. Door onderzoek aan exotische atomen kunnen problemen uit de kern- en deeltjesfysica met de methodes uit de atoomfysica worden benaderd. Met ultrakorte lichtpulsen tracht men de dynamische processen in de elektronenschillen rechtstreeks te observeren. In ionenvallen kunnen individuele geïoniseerde atomen lange tijd worden vastgehouden en met hoge nauwkeurigheid worden onderzocht. De ontwikkeling van de laserkoeling en van magneto-optische vallen heeft onderzoek aan ultrakoude gassen en bose-einsteincondensaten, maar ook aan extreem zeldzame isotopen mogelijk gemaakt.

De atoomfysica heeft een veelheid aan toepassingen voort gebracht, waaronder de laser en de atoomklok. Onderzoeksmethoden die oorspronkelijk voor atoomfysische proeven werden ontwikkeld, worden tegenwoordig veel breder toegepast, zoals bijvoorbeeld de kernspinresonantie in de medische techniek (MRI-scans), absorptie- en emissiespectroscopie in de analytische scheikunde, of de foto-elektronenspectroscopie in de materiaalkunde.

Zie ook 
 Geschiedenis van de atoom- en kernfysica
 Spectroscopie
 Elektronenschil
 Atoommodel van Bohr en dat van Sommerfeld

Referenties
Mycologie

Mycologie (v. Gr. mukès = zwam en logos) is het deel van de biologie dat zich bezighoudt met het onderzoek naar fungi (zwammen, schimmels met paddenstoelen; korstmossen worden ook tot de schimmels gerekend). 

De beoefenaar van de mycologie wordt mycoloog genoemd. Nederlandse mycologen zijn georganiseerd in de Nederlandse Mycologische Vereniging en Vlaanderen kent de 'Koninklijke Vlaamse Mycologische Vereniging'.

Betekenis 
Schimmels kunnen een positieve rol spelen, zoals de gisten in de menselijke voedselbereiding; de vertering van cellulose in de strooisellaag; vorming van antibiotica tegen bacteriële infectieziekten; de vorming van mycorrhiza, netwerken van schimmeldraden in de bodem, die in symbiose leven met plantenwortels. 

Een negatievere rol spelen schimmels als ziekteverwekkers bij planten en dieren, inclusief de mens; als veroorzakers van voedselbederf en van voedselvergiftiging door mycotoxinen. Daarom overlapt de mycologie deels met de medische microbiologie, die onder andere de mycosen (schimmelziekten) bestudeert.

Zie ook 
 Westerdijk Fungal Biodiversity Institute
 Index Fungorum
 Mycological Society of America
Mycologia, mycologisch tijdschrift
Persoonia, mycologisch tijdschrift
Studies in Mycology, mycologisch tijdschrift

Externe links 
 Nederlandse Mycologische Vereniging
 Koninklijke Vlaamse Mycologische Vereniging
Geofysica

Geofysica is de studie van de natuurkundige verschijnselen die zich voordoen in de Aarde.

Geofysica wordt tot de aardwetenschappen gerekend, maar is ook te zien als een specialisatie binnen de natuurkunde. In ruimere zin bestudeert de geofysica alle onderdelen van het systeem Aarde, maar er kan een onderscheid gemaakt worden tussen de geofysica van de dampkring (bijvoorbeeld meteorologie en klimatologie), de geofysica van de oceanen (fysische oceanografie) en de geofysica van de vaste Aarde. In engere zin betreft de geofysica alleen de geofysica van de vaste Aarde, en heeft dan veel raakvlakken met de geologie en de geochemie.

Onderzoeksgebieden 
De geofysica van de vaste Aarde bestaat uit de onderdelen:
 Exploratie-geofysica, gericht op het opsporen van zich ondergronds bevindende delfstoffen zoals aardolie, aardgas en ertsen, en het opsporen van grondwater. Hiertoe wordt de ondergrond in kaart gebracht met seismiek, met magnetische methoden of met elektromagnetische methoden. Seismiek is het veroorzaken van lichte trillingen om de eerste kilometers onder het oppervlak in kaart te brengen. Deze trillingen weerkaatsen in de ondergrond en de terugkerende echo's kunnen met geofoons geregistreerd worden.
 Seismologie, het bestuderen van de voortplanting van golven in de aarde om de diepe aarde of om aardbevingen of zeebevingen te bestuderen. Deze golfbewegingen zijn meestal door aardbevingen veroorzaakte trillingen.
 Tectonofysica, de studie van de platentektoniek.
 Theoretische geofysica, welke het gedrag van het inwendige van de Aarde bestudeert (bijvoorbeeld convectie en eigentrillingen van de Aarde).

Een bekende Nederlandse geofysicus is Felix Vening Meinesz (1887-1966). Naar hem zijn een geodetische vergelijking, een medaille van de Europese Geofysische Vereniging en een onderzoeksschool van de Universiteit Utrecht genoemd.

Zijn opvolger en hoofd van het Vening Meinesz instituut aan het Lucas Bolwerk te Utrecht, was de natuurkundige en  geofysicus Johan G.J. Scholte. Professor Scholte (1907-1970) was de ontdekker van de naar hem genoemde Scholte-wave.

Zie ook 
 Lijst van aardwetenschappers

Externe links 
 Aardwetenschappen, Vrije Universiteit
 Faculteit Aardwetenschappen, Universiteit Utrecht
 Faculteit Technische Aardwetenschappen, Technische Universiteit Delft
 Europese Geofysische Vereniging

Aardwetenschappen
 
Natuurkunde