1897



Wydarzenia w Polsce 

 6 lutego – zainaugurował działalność Teatr Zagłębia w Sosnowcu.
 1 kwietnia – we Wrocławiu powstał niemiecki klub piłkarski SV Blitz Breslau.
 10 kwietnia – w Jeleniej Górze uruchomiono komunikację tramwajową.
 4 maja – w Szczecinie zwodowano transatlantyk SS „Kaiser Wilhelm der Große”.
 20 czerwca – w Gorzowie Wielkopolskim odsłonięto Fontannę Pauckscha.
 22 czerwca – otwarto Nową Synagogę w Opolu.
 24 czerwca – premiera Stepu Zygmunta Noskowskiego – pierwszego polskiego poematu symfonicznego.
 Lipiec – pierwsze kobiety uzyskały stopień magistra farmacji na UJ.
 18 lipca – otwarto schronisko Beskidenvereinu na Szyndzielni, istniejące do dziś jako schronisko PTTK na Szyndzielni.
 22 lipca – w Warszawie została otwarta pierwsza stacja pogotowia ratunkowego.
 29 lipca/30 sierpnia – w Karkonoszach doszło do oberwania chmury, w wyniku czego doszło do Wielkiej Powodzi
 6 sierpnia – Adam Asnyk został pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce.
 7 października – Wilno: został założony Bund – międzynarodowy żydowski związek robotniczy.
 17 października – oddano do użytku ratusz w Bielsku-Białej.
 Założono miejscowość Konstancin.

Wydarzenia na świecie 

 14 stycznia – Szwajcar Matthias Zurbriggen zdobył Aconcaguę w Andach, najwyższy szczyt półkuli południowej (6962 m n.p.m.).
 21 stycznia – na Krecie wylądowały oddziały greckie z zamiarem wsparcia antytureckiego powstania i zjednoczenia wyspy z Grecją.
 10 lutego – na Madagaskarze proklamowano wolność religijną.
 28 lutego – ostatnia królowa Madagaskaru Ranavalona III została zmuszona przez Francuzów do zrzeczenia się tronu i emigracji.
 4 marca – William McKinley został 25. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
 14 marca – odbyło się pierwsze wykonanie hymnu Gwatemali.
 1 kwietnia – japońskie Nagano otrzymało prawa miejskie.
 3 kwietnia – założono Stowarzyszenie Secesji Wiedeńskiej.
 14 kwietnia – papież Leon XIII podniósł diecezję Montevideo do rangi archidiecezji metropolitalnej.
 17 kwietnia – rzekoma katastrofa UFO w miejscowości Aurora w Teksasie.
 19 kwietnia – I Maraton Bostoński wygrał Amerykanin John J.McDermott w czasie 2:55.10 s. (dystans 38,2 km był o ok. 4 km krótszy niż klasyczny maraton).
 30 kwietnia – Dimitrios Ralis został premierem Grecji.
 4 maja – Paryż: 121 osób zginęło w pożarze spowodowanym zapaleniem się taśmy filmowej podczas pokazu kinowego.
 6 maja – w Wenecji odbyła się premiera opery Cyganeria Ruggera Leoncavalla.
 10 maja – uchwalono niemiecki Kodeks handlowy.
 11 maja – Carl Hagenbeck, niemiecki treser zwierząt i założyciel hamburskiego ogrodu zoologicznego ogłosił, że dokonał skrzyżowania lwa z tygrysicą. Tak powstał legrys, największy dziki kot świata.
 12 maja – w Holandii znaleziono mumię bagienną Dziewczyny z Yde.
 16 maja – wszedł do służby hiszpański krążownik pancerny „Cristóbal Colon”.
 17 maja – został zwodowany USS „Holland”, pierwszy okręt podwodny pełniący służbę w US Navy i jednocześnie pierwszy na świecie wcielony do służby, w którym zastosowano napęd spalinowy na powierzchni i elektryczny w zanurzeniu.
 18 maja:
 opublikowano Drakulę, powieść irlandzkiego pisarza Brama Stokera.
 grupa hiszpańskich emigrantów założyła w stolicy Chile Santiago klub piłkarski Unión Española.
 20 maja – w szwajcarskim St. Gallen uruchomiono komunikację tramwajową.
 23 maja – Hugo Egmont Hørring został premierem Danii.
 27 maja – Piotr Fourier i Antoni Maria Zaccaria zostali kanonizowani przez papieża Leona XIII.
 29 maja – założono szwedzki klub piłkarski IFK Norrköping.
 2 czerwca:
 Guglielmo Marconi uzyskał patent na radio.
 Mark Twain w odpowiedzi na pogłoski o swojej śmierci opublikował na łamach New Your Journal sprostowanie „Wiadomości o mojej śmierci są przesadzone”, które stało się słynnym powiedzeniem.
 6 czerwca – uruchomiono komunikację tramwajową we francuskim Limoges.
 12 czerwca – opatentowano szwajcarski nóż oficerski.
 18 czerwca – został założony Cesarski Uniwersytet w Kioto (Japonia).
 3 lipca – na wiedeńskim Praterze uruchomiono diabelski młyn.
 11 lipca – rozpoczęła się nieudana szwedzka wyprawa balonem wodorowym na biegun północny, w czasie której zginęła cała trzyosobowa załoga.
 13 lipca – Guglielmo Marconi otrzymał w USA patent na telegraf bez drutu (No. 586,193).
 18 lipca – otwarto stadion Parc des Princes w Paryżu.
 4 sierpnia – w Hiszpanii znaleziono rzeźbę znaną jako Dama z Elche, wybitne dzieło sztuki Iberów.
 10 sierpnia – niemiecki chemik Felix Hoffmann otrzymał w laboratorium kwas acetylosalicylowy, który wszedł do handlu jako lek przeciwbólowy Aspiryna.
 16 sierpnia – rozpoczęła się belgijska wyprawa antarktyczna, w której wzięli udział Henryk Arctowski i Antoni Bolesław Dobrowolski. Wyprawa dowiodła, że człowiek jest w stanie przetrwać antarktyczną zimę wraz z towarzyszącą jej nocą polarną.
 21 sierpnia – Felix Hoffmann (chemik w firmie Bayer AG) stworzył substancję o nazwie dwuacetylomorfina, wprowadzoną na rynek pod nazwą „heroina” bez testów klinicznych jako nowy „rewelacyjny środek na kaszel”, zdelegalizowano ją w 1931.
 30 sierpnia – Madagaskar: w bitwie pod Ambiky Francuzi pokonali wojowników z plemienia Sakalawa.
 31 sierpnia – w Bazylei rozpoczął się zorganizowany przez Theodora Herzla Pierwszy Kongres Syjonistyczny, na którym powołano Światową Organizację Syjonistyczną.
 Wrzesień – powstał Bund (Ogólnożydowski Związek Robotniczy w Polsce i Rosji).
 10 września – w Pensylwanii w USA oddział policyjny zastrzelił dziewiętnastu nieuzbrojonych górników.
 1 listopada – założono klub piłkarski Juventus F.C.
 5 listopada – podpisano układ między Włochami a Austro-Węgrami dot. uzgodnienia wpływów kulturalnych i ekonomicznych obu państw w Albanii.
 14 listopada – niemiecka piechota morska zajęła Jiaozhou.
 23 listopada – Auguste Charlois odkrył planetoidę Lotis.
 28 listopada – Kazimierz Badeni został zdymisjonowany ze stanowiska premiera Austrii.
 29 listopada – niemiecki statek pasażerski SS „Kaiser Wilhelm der Große” zdobył Błękitną Wstęgę Atlantyku.
 4 grudnia – wojna grecko-turecka: Grecja po klęsce zapłaciła 4 mln funtów tureckich odszkodowania i odstąpiła Turcji pas graniczny (pow. 55 km²) dla celów wojskowych.
 12 grudnia – założono miasto Belo Horizonte w Brazylii.
 27 grudnia – w Paryżu odbyła się premiera sztuki Cyrano de Bergerac Edmonda Rostanda.
 Początek budowy wschodniochińskiej linii kolejowej przez terytorium Rosji. Napływ do Mandżurii Rosjan i Polaków.
 Nasilenie buntów niezależnych plemion afgańskich przeciwko Wielkiej Brytanii z powodu próby zmiany granicy ustanowionej w 1893.
 IV zjazd Szwedzkiej Partii Socjaldemokratycznej.
 Założenie amerykańskiej Partii Socjaldemokratycznej z E. Debsem na czele.
 Pierwszy kongres syjonistyczny w Bazylei.
 Pierwszy kongres pszczelarski Apimondia (Bruksela).
 Rosja zajęła Port Arthur, opuszczony przez Japończyków. Początek podziału Chin na główne strefy wpływów pomiędzy Wielką Brytanię, Japonię, USA, Niemcy i Rosję.
 W.J. Dibdin zastosował bakterie do oczyszczania ścieków.
 Joseph John Thomson odkrył istnienie elektronów.
 Rudolf Diesel skonstruował pierwszy w pełni udany silnik wysokoprężny.
 W Europie Zachodniej opanowano i zastosowano w praktyce proces elektrolizy wodoru z wody, co obniżyło koszty pozyskania tego gazu (np. balony napełniane wodorem).
 Pierwsze w Niemczech wyścigi samochodowe na trasie Berlin-Lipsk wygrał F. Held w samochodzie Benz.
 Pierwszy górski wyścig samochodowy rozegrano na 233 km trasie Marsylia-Nicea-la Turbie. Triumfował Francuz, ks. de Chasseloup-Laubat, na parowym pojeździe De Dion.
 Ludność Szwecji przekroczyła 5 mln osób (5009,6 tys.).

Urodzili się 
 1 stycznia – Bolesław Wydra, polski działacz niepodległościowy (zm. ?)
 3 stycznia – Pola Negri, polska aktorka, jedna z najsławniejszych gwiazd kina niemego (zm. 1987)
 5 stycznia – Kacper Garlewicz, polski działacz komunistyczny, oficer „ludowego” WP (zm. 1969)
 6 stycznia – Ferenc Szálasi, węgierski polityk, przywódca Węgier, kolaborant III Rzeszy (zm. 1946)
 8 stycznia
 Kazimierz Brodzikowski, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1979)
 Franciszek Pióro, polski komandor (zm. 2002)
 15 stycznia – Xu Zhimo (chin. upr. 徐志摩), chiński poeta Ruchu Nowej Kultury (zm. 1931)
 16 stycznia
 Gustaw Łowczowski, polski generał brygady (zm. 1984)
 Eva Gabriele Reichmann, niemiecka historyk, socjolog (zm. 1998)
 17 stycznia – Antoni Kaczmarczyk, podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari (zm. ?)
 20 stycznia – Zygmunt Sajna, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1940)
 22 stycznia – Arthur Greiser, niemiecki polityk, Namiestnik Rzeszy, prezydent Gdańska (zm. 1946)
 25 stycznia – Mieczysław Manek, kapitan saperów Wojska Polskiego, inżynier (zm. 1966)
 26 stycznia – Władysław Grela, legionista, policjant, odznaczony Virtuti Militari (zm. 1940 – zamordowany w Charkowie)
 29 stycznia – Antoni Górniewicz, oficer zawodowy, odznaczony Virtuti Militari (zm. 1940 – zamordowany w Charkowie)
 7 lutego:
 Wanda Burdon, wywiadowczyni i łączniczka Polskiej Organizacji Wojskowej, dama Orderu Virtuti Militari
 Romuald Adam Cebertowicz, inżynier hydrotechnik (zm. 1981)
 8 lutego:
 Eufrazjusz od Dzieciątka Jezus, hiszpański karmelita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1934)
 Stanisław Milski, polski aktor (zm. 1972)
 10 lutego – John Franklin Enders, bakteriolog amerykański (zm. 1985)
 12 lutego – Józef Konrad Gorski, oficer zawodowy artylerii, odznaczony Virtuti Militari (zm. 1940 – zamordowany w Charkowie)
 16 lutego - Anna Pankratowa, radziecka historyk i polityk (zm. 1957)
 17 lutego - Helena Stuchłowa, polska okulistka (zm. 1955)
 19 lutego – Michał Czartoryski, polski dominikanin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1944)
 20 lutego – Wanda Pieniężna, polska dziennikarka, działaczka narodowa, polityk (zm. 1967)
 21 lutego:
 Jerzy Leporowski, poznański kupiec, taternik (zm. 1928)
 Celia Lovsky, amerykańska aktorka pochodzenia rosyjskiego (zm. 1979)
 Franciszek Łukaszczyk, polski lekarz, pionier radiolecznictwa, współzałożyciel Instytutu Radowego w Warszawie (zm. 1956)
 22 lutego – Karol Świerczewski, generał Armii Czerwonej i Wojska Polskiego (zm. 1947)
 26 lutego – Józef Mühlnikiel, polski chorąży pilot (zm.?) 
 27 lutego – Bernard Lyot, francuski astronom (zm. 1952)
 3 marca:
 Wacław Kotecki, polski major (zm. 1943)
 Wincenty Skrzypczak, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1967)
 5 marca – Gunta Stölzl, niemiecka artystka, jedyna kobieta kierująca warsztatem na Bauhausie (zm. 1983)
 6 marca – Zygmunt Strubel, podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1959)
 7 marca:
 Charles J. Fekel, członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy (zm. 1977)
 13 marca – Tadeusz Vetulani, polski biolog, zootechnik (zm. 1952)
 16 marca
 Józef Lange, polski kolarz szosowy (zm. 1972)
 Conrad Nagel, amerykański aktor (zm. 1970)
 Józef Werakso, polski pilot wojskowy (zm. 1978)
 17 marca
 Artur Gold, polski kompozytor, skrzypek pochodzenia żydowskiego (zm. 1943)
 Svend Madsen, duński gimnastyk (zm. 1990)
 18 marca
 John Ridley Stroop, amerykański psycholog
 Cornelius Righter, amerykański sportowiec i trener, medalista olimpijski (zm. 1985)
 19 marca
 Józef Birkenmajer, polski slawista, historyk literatury, poeta, tłumacz (zm. 1939)
 Betty Compson, amerykańska aktorka (zm. 1974)
 Joseph Darnand, francuski polityk, członek kolaboracyjnych władz Vichy (zm. 1945)
 22 marca – Ludwik Dujanowicz, kapitan Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. ?)
 28 marca – Jerzy Zabielski, polski major, szablista (zm. 1958)
 4 kwietnia – John Kotelawala, cejloński polityk, premier Cejlonu (zm. 1980)
 11 kwietnia – Jakub Kern, austriacki norbertanin, błogosławiony katolicki (zm. 1924)
 12 kwietnia – Matylda Ogórkówna, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej, prawdopodobnie jedyna kobieta walcząca z bronią w ręku w czasie powstań śląskich (zm. 1940)
 30 kwietnia – Dina Belanger, kanadyjska zakonnica, mistyczka, błogosławiona katolicka (zm. 1929)
 18 maja – Frank Capra, amerykański reżyser filmowy pochodzenia włoskiego (zm. 1991)
 19 kwietnia – Jirōemon Kimura, najstarszy człowiek świata (zm. 2013)
 1 maja – Lauritz Schmidt, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1970)
 2 maja – Anthonij Guépin, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1964)
 4 maja - Helena Więckowska, polska historyk, bibliolog, profesor (zm. 1984)
 20 maja:
 Zbigniew Bielański, major intendent Wojska Polskiego (zm. 1938)
 Oswald Thomsen, niemiecki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1986)
 22 maja
 Stanisław Ossowski, polski socjolog, współtwórca Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (zm. 1963)
 Henryk Zakrzewski, polski działacz spółdzielczy, prezydent Gdyni (zm. ?)
 27 maja – Dink Templeton, amerykański sportowiec i trener, medalista olimpijski (zm. 1962)
 7 czerwca – Helena Jurgielewicz, polska wszechstronna sportsmenka, pierwsza kobieta z dyplomem weterynaryjnym (zm. 1980)
 8 czerwca - Alice Elizabeth Foley Anderson, australijska bizneswoman, popularyzatorska motoryzacji (zm. 1926)
 10 czerwca:
 Józefa Rajmunda Masia Ferragut, hiszpańska augustianka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 Tatiana Romanowa, wielka księżna rosyjska, córka cesarza Mikołaja II, święta prawosławna (zm. 1918)
 13 czerwca – Stefan Wolas, polski związkowiec, prezydent Krakowa (zm. 1976)
 22 czerwca – Henryk Dobrzański, pseudonim Hubal, polski wojskowy, olimpijczyk (zm. 1940)
 24 czerwca
 Yngve Lindqvist, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1937)
 Adrienne Thomas, niemiecka pisarka (zm. 1980)
 7 lipca – Caesar Mannelli, amerykański sportowiec, medalista olimpijski (zm. 1936)
 12 lipca – Maria Scholastyka Rivata, pierwsza przełożona Uczennic Boskiego Mistrza, Sługa Boża (zm. 1987)
 13 lipca – Henryk Grot, polski rewolucjonista, działacz komunistyczny (zm. 1972)
 15 lipca – Henryk Gumol, podoficer Legionów Polskich, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. 1916)
 18 lipca – Henri Galau, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1950)
 20 lipca – Tadeusz Reichstein, szwajcarski biochemik, laureat Nagrody Nobla w 1950 roku (zm. 1996)
 21 lipca – John Marshall Butler, amerykański prawnik, polityk, senator ze stanu Maryland (zm. 1978)
 22 lipca – Ryszard Dreszer, polski psychiatra (zm. 1968)
 24 lipca – Amelia Earhart, amerykańska pilotka, dziennikarka, pierwsza kobieta, która pokonała Atlantyk (zm. 1937)
 25 lipca – Gösta Bengtsson, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1984)
 26 lipca
 Jakub Gapp, austriacki marianista, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1943)
 Henryk Grzondziel, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy opolski (zm. 1968)
 28 lipca – Henryk Reyman, działacz sportowy, podpułkownik Wojska Polskiego (zm. 1963)
 2 sierpnia
 Maria Brydzińska, polska aktorka, tancerka (zm. 1990)
 Ryszard Pampuri, włoski lekarz, bonifrater, święty katolicki (zm. 1930)
 12 sierpnia - Helena Słoniewska, polska psycholog, naukowiec (zm. 1982)
 17 sierpnia – Maria Crescencia Perez, zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1932)
 22 sierpnia – Elisabeth Bergner, austriacka aktorka (zm. 1986)
 24 sierpnia – Robert Devereaux, amerykański sportowiec, medalista olimpijski (zm. 1974)
 25 sierpnia – Klara Segałowicz, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (zm. 1943)
 5 września – Wacław Matyszczak, podchorąży Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari (zm. ?)
 6 września – Klemens Vismara, włoski duchowny katolicki, misjonarz w Birmie, błogosławiony (zm. 1988)
 12 września – Irène Joliot-Curie, francuska fizyk jądrowy (zm. 1956)
 16 września – Wacław Kuchar, polski wszechstronny sportowiec, olimpijczyk (zm. 1981)
 22 września – Franciszek Lewcio, polski żołnierz zawodowy, pułkownik, odznaczony Orderem Virtuti Militari (zamordowany w 1940 w Charkowie)
 25 września:
 Anna-Lisa Baude, szwedzka aktorka (zm. 1968)
 William Faulkner, pisarz amerykański (zm. 1962)
 Wacław Figurski, polski rewolucjonista i działacz komunistyczny (zm. 1977)
 26 września – Paweł VI, papież (zm. 1978)
 8 października – Franciszek Jop, polski duchowny katolicki, biskup opolski (zm. 1976)
 9 października – Bonawentura Esteve Flores, hiszpański kapucyn, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 12 października – Antoni Czabański, major żandarmerii Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari (zm. 1948)
 21 października
 Rudolf Geyer, oficer zawodowy piechoty, odznaczony Virtuti Militari (zm. 1940 – zamordowany w Charkowie)
 Andrzej Wronka, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy wrocławski (zm. 1974)
 23 października – Jean Bayard, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1995)
 26 października – William Harris, amerykański pływak (zm. 1961)
 6 listopada - Helena Kornella, polska lekarka, urolog (zm. 1992)
 7 listopada – Niels Otto Møller, duński żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1966)
 9 listopada – Ronald Norrish, brytyjski chemik, noblista (zm. 1978)
 11 listopada – Aleksander Drzewiecki polski skrzypek, trębacz, wachmistrz zawodowy Wojska Polskiego, altowiolista Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy, powstaniec wielkopolski (zm. 1960)
 13 listopada – Stanisław Czajka, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy częstochowski (zm. 1965)
 17 listopada – Antoni Grudziński, pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego (zm. 1981)
 28 listopada – Kazimierz Andrzej Jaworski, polski poeta, wydawca, tłumacz, pedagog (zm. 1973)
 3 grudnia – Stefan Grzebalski, polski prawnik (zm. 1944)
 6 grudnia – Milton Young, amerykański polityk, senator ze stanu Dakota Północna (zm. 1983)
 11 grudnia – Amalia Abad Casasempere, hiszpańska działaczka Akcji Katolickiej, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 14 grudnia – Margaret Chase Smith, amerykańska polityk, senator ze stanu Maine (zm. 1995)
 15 grudnia – Walerian Śliwiński, starszy przodownik Policji Państwowej (zm. 1941)
 17 grudnia
 Władysław Broniewski, polski poeta (zm. 1962)
 Anna Iwaszkiewicz, polska pisarka i tłumaczka literacka (zm. 1979)
 19 grudnia – Stefan Sroka, podoficer Wojska Polskiego, odznaczony Orderem Virtuti Militari (zm. 1958)
 21 grudnia – Adolf Bautze, organista, dyrygent orkiestr i chórów, propagandysta (zm. 1965)
 29 grudnia – Hermann Heiss, niemiecki kompozytor, pedagog i teoretyk muzyki (zm. 1966)

Zmarli

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 25 lutego
 Ostatki: 2 marca
 Popielec: 3 marca
 Niedziela Palmowa: 11 kwietnia
 Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 15 kwietnia
 Wielki Czwartek: 15 kwietnia
 Wielki Piątek: 16 kwietnia
 Wielka Sobota: 17 kwietnia
 Wielkanoc: 18 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 19 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 27 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 6 czerwca
 Boże Ciało: 17 czerwca

Zobacz też 

 1897 w filmie
 1897 w muzyce
 1897 w literaturze
 1897 w sztuce

1897