alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
In

in – symbol jednostki długości cal (ang. inch)
 In – symbol chemiczny pierwiastka ind
 IN – oznaczenie odnoszące się do Indii , zgodnie z następującymi standardami:
 2-literowy kod państwa, zgodny ze standardem ISO 3166-1 alpha-2
 2-literowy kod państwa, zgodny ze standardem GOST 7.67
 kod państwa, zgodny z oznaczeniami używanymi przez Światową Organizację Meteorologiczną (ang. WMO - World Meteorological Organization)
 kod państwa, zgodny z FIPS (ang. Federal Information Processing Standard)
 IN – akronim sieci inteligentnych (ang. Intelligent Networks)
 IN – akronim ukraińskiego hasła Idea Nacji
 -in – formant przymiotnikowy
 in. – skrót: inaczej
Ir

Ir – iryd
 Ir – iloczyn rozpuszczalności
 IR – kategoria pociągów
 IR – podczerwień
 IR – produkty lecznicze posiadające pozwolenie na import równoległy
 IR (ang. Internet Registry)
 IR – kod przypisany Iranowi według standardu ISO 3166-1 alfa-2

Przypisy
Imiona germańskie

Imiona germańskie – imiona wywodzące się z kręgu kultury germańskiej, z języków germańskich.

Dawne imiona germańskie składały się najczęściej z dwóch niezwiązanych ze sobą gramatycznie składników, np. Fryderyk (fridu „obrona, pokój” + richi „potężny, książę”), Henryk (heim „dom”+ richi), Ludwik (hlut „głośny, słynny” + wig „walka”).

Rodzaje imion germańskich w Polsce 
W Polsce w użyciu znajdują się imiona przyswojone w różnych okresach oraz różnym stopniu. Część imion ulegała przemianom pod wpływem języka polskiego co doprowadziło do utraty ich niemieckiego brzmienia, np. Adelajda, Karol, Zygmunt, lub ulegało spolszczeniu fonetycznemu, czy fleksyjnemu, np. Alojzy, Henryk, Fryderyk, Oskar, Franciszek, Jadwiga. Inne imiona zachowały niemiecką ortografię i fonetykę, np. Alfred, Robert, Waldemar.

Imiona w okresie średniowiecza 
Imiona germańskiego pochodzenia przywędrowały do Polski wraz z napływem imion chrześcijańskich, których trzon stanowią imiona biblijne, greckie oraz łacińskie. Zasób ten stopniowo powiększał się o imiona świętych pochodzących z później schrystianizowanych ludów – Niemców czy Słowian.

Imiona świętych, które nadawano na chrzcie, stopniowo wyparły rdzenne polskie imiona. Nie bez znaczenia była decyzja soboru trydenckiego, na którym biskupi katoliccy zabronili nadawania imion, które nie byłyby noszone przez świętych. Z rodzimych polskich imion w powszechnym użyciu zachowały się przede wszystkim te imiona, które nosili święci, np. Stanisław, Wojciech lub Władysław.

Imiona w okresie współczesnym 
Współcześnie wiele imion germańskich jest unikanych lub eliminowanych z powszechnego użycia w Polsce, ponieważ konotują obcość, np. Egon, Wolfgang, Gertruda, Kunegunda. 

Spadek popularności imion germańskich, zmiana sposobu ich wartościowania oraz odczucie ich obcości nasiliło się zwłaszcza po II wojnie światowej. Władze legitymizowały i nakazywały urzędową zmianę imion niemieckich na polskie, między innymi na imiona słowiańskie. Nie bez znaczenia jest także negatywna ocena zachowań pewnych nosicieli, ponieważ imionom przypisywane mogą być wartości, które one zyskują dzięki konotacjom. Doprowadziło to do wyeliminowania wielu imion germańskich ze współczesnego systemu imienniczego. Przykładami takich imion mogą być: Adolf, Helmut – imię, które stało się etnonimem Niemca oraz Alfons – imię, które uległo deproprializacji i oznacza współcześnie sutenera.

Przypisy
Integryny

Integryny – glikoproteinowe receptory transbłonowe komórek zwierzęcych, zaliczane do białek adhezyjnych (adhezyn). Współdziałają z innymi receptorami błonowymi (w tym przede wszystkim receptorami chemokin), umożliwiają agregację komórek oraz ich ukierunkowaną migrację, np. w procesie embriogenezy, organogenezy, czy odpowiedzi immunologicznej organizmu oraz w przenoszeniu informacji ze środowiska do komórki i w kierunku przeciwnym.

Każda z integryn jest heterodimerem zbudowanym z dwóch podjednostek: α i β, związanych niekowalencyjnie. Do tej pory poznano tylko 5 cząsteczek biorących udział w ścisłej adhezji do komórek śródbłonka i są to trzy integryny α2 oraz integryny α4β1 i α4β7. W interakcjach leukocytów z białkami macierzy pozakomórkowej główna rolę odgrywają integryny β1. Integryny leukocytów wiążą się z cząsteczkami Ig-podobnymi komórek śródbłonka.

Przypisy 

Immunologia
Białka transbłonowe
Ingenuus

Ingenuus – namiestnik Panonii, który prawdopodobnie w 258 podczas lokalnej rebelii ogłosił się cesarzem.

Bezpośrednią przyczyną buntu Ingenuusa miało być niezadowolenie ludności prowincji naddunajskich oraz stacjonujących tam wojsk z zaniedbywania i lekceważenia tych obszarów przez władzę cesarską wraz z brakiem należytej ochrony przed ciągłymi najazdami Gotów, Markomanów i innych plemion barbarzyńskich.

W 260 wojska Galiena krwawo stłumiły bunt, pokonując oddziały uzurpatora w bitwie pod Mursą na limesie panońskim. Ocalałe wojska Ingenuusa obwołały cesarzem Regaliana.

Jedyne wiadomości o nim zachowały się w przekazach historyków (Trebeliusz Polion w Historia Augusta, Aureliusz Wiktor, Eutropiusz, Zonaras); nie są znane monety emitowane w jego imieniu.

Przypisy

Bibliografia 
 Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2006,

Linki zewnętrzne 
 William Leadbetter: Ingenuus w De Imperatoribus Romanis [dostęp 2021-12-27] 

Uzurpatorzy i samozwańczy cesarze rzymscy
Zmarli w 260
Interpreter (program komputerowy)

Interpreter – program komputerowy wykonujący inne programy. Jest kluczowym elementem znacznej części implementacji języków skryptowych oraz języków kompilowanych do kodu bajtowego.

Wydajność 

Interpreter analizuje kod źródłowy programu, a przeanalizowane fragmenty wykonuje. Realizowane jest to w inny sposób niż w procesie kompilacji, podczas którego nie wykonuje się wejściowego programu (kodu źródłowego), lecz tłumaczy go do wykonywalnego kodu maszynowego lub kodu pośredniego, który jest następnie zapisywany do pliku w celu późniejszego wykonania.

Wykonanie programu za pomocą interpretera jest wolniejsze, a do tego zajmuje więcej zasobów systemowych niż wykonanie kodu skompilowanego, lecz może zająć relatywnie mniej czasu niż kompilacja i uruchomienie. Jest to zwłaszcza ważne przy tworzeniu i testowaniu kodu, kiedy cykl edycja-interpretacja-debugowanie może często być znacznie krótszy niż cykl edycja-kompilacja-uruchomienie-debugowanie.

Interpretacja kodu programu jest wolniejsza od uruchamiania skompilowanego kodu, ponieważ interpreter musi najpierw przeanalizować każde wyrażenie i dopiero na tej podstawie wykonać odpowiednie akcje, a kod skompilowany wykonuje wyłącznie akcje. W implementacjach będących w pełni interpreterami wielokrotne wykonanie tego samego fragmentu kodu wymaga wielokrotnej interpretacji tego samego tekstu. Ta analiza nazywana jest „kosztem interpretacji”. Dostęp do zmiennych jest także wolniejszy w przypadku interpretera, gdyż odwzorowanie identyfikatorów na miejsca w pamięci operacyjnej musi zostać dokonane podczas uruchomienia lub działania, a nie podczas kompilacji, dlatego niektóre interpretery tworzą dodatkowe dane (np. adresy zmiennych) przyspieszające wykonanie programu.

Zobacz też 
 translator
 kompilator
 język interpretowany

Przypisy 

Kompilacja
Indie Zachodnie

Indie Zachodnie (, , , ) – zbiorcza nazwa wysp leżących między Morzem Karaibskim a Oceanem Atlantyckim. Zaliczają się do nich trzy grupy wysp – Wielkie Antyle (Kuba, Haiti, Jamajka, Portoryko), Małe Antyle oraz archipelag Bahamów. Czasem definicję rozszerza się o znacznie oddalone, ale zbliżone kulturowo Bermudy.

Opis 
Nazwa wywodzi się z końca XV wieku, z okresu wypraw odkrywców Nowego Świata i wynika z błędnego przekonania Krzysztofa Kolumba, że płynąc na zachód udało mu się dotrzeć do Indii. Pierwotnie używano jej w odniesieniu do całej Ameryki.

Wyspy pierwotnie zamieszkane były przez Arawaków i Karaibów. Po odkryciu przez Europejczyków stały się przedmiotem rywalizacji kolonialnej między mocarstwami europejskimi. Współcześnie na ich obszarze istnieje kilkanaście niepodległych państw oraz terytoriów zależnych od Wielkiej Brytanii, Francji, Holandii i Stanów Zjednoczonych.

Terminologia 
Zbliżone znaczeniowo są pojęcia Antyle i Karaiby:
 Antyle obejmują wyłącznie wyspy Wielkich i Małych Antyli, bez Bahamów.
 Karaiby to większy region, poza Indiami Zachodnim obejmujący także wybrzeże kontynentu amerykańskiego wzdłuż Morza Karaibskiego.

Zobacz też 

 Indie Wschodnie
 Federacja Indii Zachodnich
 Reprezentacja Indii Zachodnich w krykiecie mężczyzn
 A General Description of the West-Indian Islands

Przypisy 

Karaiby
Regiony Ameryki
Irving Berlin

Irving Berlin, właśc. Israel Isidore Beilin lub Baline (ur. 11 maja 1888 w Tiumeniu (Syberia), zm. 22 września 1989 w Nowym Jorku) – amerykański kompozytor muzyki rozrywkowej pochodzenia żydowskiego, wolnomularz, który napisał blisko 1500 piosenek.

Życiorys 
W 1892 wraz z rodziną wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Jako autor i wykonawca piosenek występował na Broadwayu. W 1911 odniósł sukces piosenką Alexander’s Ragtime Band a w 1914 wystawiono jego pierwszą rewię Watch Your Step. W latach 20. XX wieku współpracował z Ziegfeld Follies. Od lat 30. pracował w Hollywood, pisząc piosenki do filmów muzycznych oraz w Nowym Jorku, tworząc musicale (stworzył też m.in. „God Bless America”). Zdobył dwukrotnie Oscara za najlepsze piosenki filmowe „Cheek to Cheek” oraz „White Christmas”.

Nagrania 
  (1910)
  (1914)

Przypisy

Bibliografia 
 
  [dostęp 2012-09-01]

Amerykańscy kompozytorzy muzyki rozrywkowej
Uczestnicy I wojny światowej (Stany Zjednoczone)
Amerykańscy wolnomularze
Członkowie Songwriters Hall of Fame
Kawalerowie Legii Honorowej
Laureaci Oscara za najlepszą piosenkę oryginalną
Laureaci Nagrody Grammy
Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności
Odznaczeni Złotym Medalem Kongresu
Amerykańscy stulatkowie
Stulatkowie żydowskiego pochodzenia
Amerykanie pochodzenia żydowskiego
Ludzie urodzeni w Tiumeni
Urodzeni w 1888
Zmarli w 1989
Indus

Indus (dewanagari सिन्धु नदी, trl. sindhu nadī) – rzeka w Chinach, Indiach i Pakistanie.

Wypływa spod góry Kajlas w Transhimalajach na północ od jeziora Mapam Yumco. Ma długość 3180 kilometrów. Powierzchnia dorzecza 960 tys. km². W górnym biegu płynie głęboką doliną, pomiędzy Himalajami a Hindukuszem. W środkowym i dolnym biegu tworzy szeroką dolinę, rozpościerającą się w zachodniej części Niziny Hindustańskiej (na krawędzi pustyni Thar). Uchodzi do Morza Arabskiego, tworząc deltę o powierzchni około 8 tys. km².

Głównymi dopływami Indusu są: Satledź (Pańdżnab; lewy dopływ), Gilgit i Kabul (prawe dopływy). Od marca do września stan wód wysoki, związany z roztopem śniegów w strefie górnego biegu i monsunami w dolnym biegu. Od grudnia do lutego stan wód niski. Od miasta Dera Ismail Khan żeglowna. W 1973 miała miejsce katastrofalna powódź spowodowana wylewającym Indusem.

Jej wody zamieszkuje suzu indusowy.

Zobacz też 
 cywilizacja doliny Indusu
 Harappa
 Mohendżo Daro
 rzeki Azji

Przypisy 

Rzeki w Chinach
Rzeki w Indiach
Rzeki w Pakistanie
 
Święte miejsca hinduizmu
Rzeki graniczne
Iloczyn kartezjański

Iloczyn kartezjański, produkt zbiorów – dla danych zbiorów  i  zbiór wszystkich takich par uporządkowanych  że  należy do zbioru  i  należy do zbioru . Iloczyn kartezjański zbiorów  i  oznacza się symbolem .

Nazwa iloczyn kartezjański odwołuje się do pojęcia kartezjańskiego układu współrzędnych na płaszczyźnie ze względu na następującą analogię: punkty w kartezjańskim układzie współrzędnych na płaszczyźnie opisane są za pomocą uporządkowanych par liczb (pierwsza liczba nazywana jest odciętą, druga rzędną) – elementy iloczynu kartezjańskiego  można zatem utożsamiać z punktami na płaszczyźnie. Jednak w ogólności elementy zbiorów  i  nie muszą być liczbami, mogą być dowolnymi obiektami matematycznymi.

Definicje 
Iloczynem kartezjańskim zbiorów  i  nazywamy zbiór
 

W analogiczny sposób można zdefiniować iloczyn kartezjański więcej niż dwóch zbiorów. Mianowicie  to zbiór wszystkich trójek uporządkowanych  takich, że    Definicja ta wymaga uściślenia, co się rozumie przez owe trójki. Można tego dokonać w rozmaity sposób. Jeden z nich, to traktowanie tych trójek jako ciągów trójwyrazowych, czyli funkcji na zbiorze  w zbiór  Przy drugim jako  bierze się  a zatem trójka to para par:  Formalnie zbiór  zdefiniowany jako zbiór trójek i zbiór  nie są równe, ale w praktyce to rozróżnienie nie ma znaczenia.

Podobnie  można określić jako zbiór czwórek uporządkowanych  takich, że     Czwórki te można interpretować dwojako:
 jako funkcje z  w zbiór 
 jako pary par  wówczas iloczyn  określa się jako 

Iloczyny kartezjańskie większej liczby zbiorów definiuje się analogicznie.

Przykłady 
Niech dane będą zbiory  oraz  Iloczyn kartezjański zbiorów  i  zgodnie z definicją jest równy:
 

Zbiór  służy do konstruowania n-wymiarowej przestrzeni euklidesowej.

Uogólniony produkt kartezjański 
Dla rodziny zbiorów  można wprowadzić pojęcie uogólnionego iloczynu kartezjańskiego (często nazywanego produktem kartezjańskim (rodziny) zbiorów). Dokładniej, zbiór złożony ze wszystkich tych funkcji
 

takich że  dla każdego  nazywa się produktem kartezjańskim rodziny zbiorów  i oznacza takimi symbolami jak
   lub

Zobacz też 
 m-produkt
 produkt (teoria kategorii)
 suma prosta
 topologia produktowa
 twierdzenie o mnożeniu
 zbiór potęgowy

Uwagi

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 

Działania na zbiorach
Islamista

Islamista ma dwa znaczenia:
 (inaczej islamoznawca) to naukowiec, orientalista lub religioznawca, zajmujący się islamem, kulturą lub literaturą muzułmańską
 zwolennik islamizmu, fundamentalizmu islamskiego (drugie, nowe znaczenie, najprawdopodobniej pojawiło się jako kalka z języka francuskiego).

Zobacz też 

 arabista
 arabistyka
 islamistyka
 semitystyka
Inteligencja (ujednoznacznienie)

Inteligencja – termin opisujący zdolności umysłu.

Inteligencja może też odnosić się do:
 inteligencja – w socjologii, nazwa warstwy społecznej
 inteligencja – w psychologii, sprawność umysłowa
inteligencja – inna nazwa dla gry towarzyskiej państwa-miasta
 inteligencja roślin – zachowania adaptacyjne roślin

Zobacz też
Inferencja typów

Inferencja typów – mechanizm w językach statycznie typowanych, w którym kompilator określa typ danych na podstawie informacji dostępnych w czasie kompilacji, np. typów zadeklarowanych wcześniej lub określania typów na podstawie wartości już znanych zmiennych. Przykładem języka programowania, który wykorzystuje inferencję typów jest TypeScript.

Przykład 
Dla przykładu w wyjątkowo niezłożonym języku, kod został już przetworzony w drzewo składniowe z jednoargumentowymi (rozwiniętymi) funkcjami (przykładowy kod w Ocamlu).

Nasz język ma tylko dwie konstrukcje – atomy i aplikacje funkcji. Podobnie typy dzielą się na atomowe i funkcyjne:

type utype = Basic of string | Fun of utype * utype;;

type expr = Atom of utype | Fapp of expr * expr;;

Kompilator musi sprawdzić trzy wyrażenia: (+), (+ 2) i ((+ 2) 2),
oblicza więc typy atomów: (int->int->int), ((int->int->int) int), (((int->int->int) int) int)
i podaje je do naszego inferatora:

let plus = Atom (Fun (Basic "int", Fun (Basic "int", Basic "int")));;
let two_plus = Fapp (plus, Atom (Basic "int"));;

let two_plus_two = Fapp (two_plus, Atom (Basic "int"));;

Procedura inferencji jest prosta: wylicza się typ ciała funkcji oraz jej argumentu,
po czym jeśli:
 typ funkcja nie jest funkcyjny - oznacza to błąd "not a function"
 funkcja jest typu funkcyjnego, ale typ jej argumentu nie zgadza się z typem podanego argumentu - oznacza to błąd "argument type mismatch"
 jeśli funkcja jest typu funkcyjnego i typy argumentów się zgadzają wyrażenie ma wartość taką jaką zwraca funkcja

Przy czym w językach polimorficznych nie sprawdza się równości tylko unifikuje typy argumentu spodziewanego i rzeczywistego.

let rec utype_infere = function
    Atom a -> a
  | Fapp (f,arg) ->
      let f_type = utype_infere f
      in let arg_type = utype_infere arg
      in match (f_type,arg_type) with
          (Basic _,_) -> failwith "not a function"
        | (Fun(fat,rt),aat) ->
            if fat = aat
            then rt
            else failwith "argument type mismatch"
;;

I podanie wyrażeń do inferatora:

utype_infere plus;;
utype_infere two_plus;;
utype_infere two_plus_two;;

W rzeczywistych językach należałoby też zająć się inferencją typów funkcji, krotek, pętli, konstrukcji warunkowych i innych zwykle spotykanych konstrukcji. Większość z nich można przedstawić jako funkcje polimorficzne.

Zobacz też 
 system typów ML

Przypisy

Bibliografia 
 

Programowanie komputerów
Jon

Jon (ze  ion „idące, biegnące [od elektrody do elektrody]”) – atom lub grupa atomów połączonych wiązaniami chemicznymi, która ma niedomiar lub nadmiar elektronów w stosunku do protonów. Obojętne elektrycznie atomy i cząsteczki związków chemicznych mają równą liczbę elektronów i protonów, jony zaś są elektrycznie naładowane dodatnio lub ujemnie.

Jony naładowane dodatnio nazywa się kationami, zaś ujemnie – anionami. Jony mogą występować samodzielnie, w stanie wolnym (zwykle w fazie gazowej) lub tworzą tzw. pary jonowe, które mogą być luźno z sobą związane lub odwrotnie – tworzyć silne wiązania. Silnie związane pary jonowe tworzą chemiczne wiązania jonowe, obecne w wielu związkach chemicznych.

Powstanie jonu z obojętnego atomu lub cząsteczki nazywamy jonizacją.

Symbol jonu podaje się w postaci symbolu atomu lub grupy atomów z ładunkiem umieszczonym w prawym górnym indeksie, np. dodatnie: , ,  oraz ujemne: , , .

Zobacz też 
 jonolot
 dysocjacja jonowa
 energia jonizacji

Przypisy
Juzing

Juzing – cienka ale mocna, czasami nasmołowana, linka, niegdyś najczęściej konopna a obecnie z tworzyw sztucznych, wykorzystywana do wielu różnych robót bosmańskich, służąca np. do szycia (naprawiania) żagli, do klajdowania (ochronnego obwijania lin stalowych, np. żeby nie obijały gołym metalem drewnianych części statku) itd.

Bibliografia

Wyposażenie jachtu i osprzęt
John Davis (żeglarz)

John Davis (ur. 1550, zm. 29 grudnia 1605) – angielski żeglarz i odkrywca.

Poszukiwał drogi północno-zachodniej do Chin wzdłuż północnych wybrzeży Ameryki. Odkrył i zbadał zachodnie wybrzeże Grenlandii, stwierdzając, że jest wyspą, oraz cieśninę, którą później nazwano jego imieniem. Druga wyprawa nie przyniosła sukcesu, a w czasie trzeciej w 1587 r. odkrył wyspy Cumberland. W 1592 r. ruszył wraz z Cavendishem na morza południowe, odkrywając Falklandy. Odbył poza tym pięć wypraw do Indii. W 1595 r. wydał „Hydrograficzny opis świata”. Wynalazł przyrząd nawigacyjny do bezpośredniego mierzenia wysokości słońca. W czasie kolejnej wyprawy w Cieśninie Malakka został zabity przez piratów japońskich.

Przypisy 

Angielscy podróżnicy i odkrywcy
Angielscy żeglarze
Osoby upamiętnione nazwami obiektów fizjograficznych na Ziemi
Urodzeni w 1550
Zmarli w 1605
Jodyna

Jodyna, nalewka jodowa (łac. Iodi solutio spirituosa, Tinctura Jodi) – rozcieńczony roztwór jodu w  etanolu o stężeniu ok. 90° (90 % obj.) z dodatkiem jodku potasu jako środka stabilizującego. Jest to ciemnobrunatna, klarowna ciecz. Służy do dezynfekcji skóry przy obtarciach i niewielkich zranieniach. Może być też używana do uzdatniania wody.

Skład jodyny 
Według Farmakopei Polskiej jodyna zawiera 3% jodu i 1% jodku potasowego. W zależności od receptury może zawierać 2–10% jodu. Jod rozpuszczony w etanolu ma ograniczoną trwałość. Reaguje z wodą obecną w roztworze (ok. 10%) dając jodowodór i kwas podjodawy, który z kolei utlenia etanol do aldehydu i kwasu octowego. Jodowodór działa drażniąco, dlatego też w celu zwiększenia trwałości preparatu stosuje się dodatek rozpuszczalnego jodku. W wyniku reakcji jodu cząsteczkowego z anionem jodkowym powstaje stosunkowo trwały anion trójjodkowy:

 

Zapobiega to tworzeniu się większych ilości jodowodoru.

Preparatyka 
1 część jodku potasu rozpuszcza się w 6 częściach wody i do otrzymanego roztworu dodaje się 3 części jodu. Następnie uzupełnia się etanolem 95% do 100 części (jeśli rozpuszczono 3 g jodu, uzupełnia się etanolem do masy 100 g).

Zobacz też 

 płyn Lugola (wodny roztwór jodu i jodku potasu)
 woda utleniona
 kliochinol
 jodoform
 jodofory
 jodopowidon

Przypisy

Bibliografia 
 

Antyseptyki
Roztwory
Leki z listy leków podstawowych Światowej Organizacji Zdrowia
Johimbina

Johimbina – organiczny związek chemiczny, alkaloid uzyskiwany z kory drzewa z gatunku johimba lekarska (Pausinystalia johimbe) występującego w Afryce na obszarze od Kamerunu do Konga, a także z azjatyckiego krzewu rauwolfia żmijowa. Jest związkiem wielopierścieniowym zawierającym w swej strukturze motyw tryptaminy. Handlowo dostępna w postaci chlorowodorku.

.

Przypisy 

Alkaloidy
Estry metylowe
Indole
Inhibitory monoaminooksydazy
Stymulanty
Jeżów (Wilczyska)

Jeżów – część wsi Wilczyska w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Bobowa.

W latach 1975–1998 Jeżów należał administracyjnie do województwa nowosądeckiego.

Położenie 
Jeżów jest położony w dolinie Białej Dunajcowej, ok. 3 km na południe od Bobowej. Zabudowania leżą na wysokości 270-300 m n.p.m. na prawym brzegu rzeki, na północny zachód od centrum Wilczysk, przy linii kolejowej Tarnów – Stróże oraz drodze nr 981 Zborowice – Krynica-Zdrój. Tereny Jeżowa znajdują się w obrębie Pogórza Ciężkowickiego.

Historia 
Jako wieś wzmiankowany w 1384 r. Był własnością znanego rodu szlacheckiego Jeżowskich herbu Strzemię. Już podobno za czasów Kazimierza Wielkiego na lewym brzegu Białej wznosił się warowny zameczek, po którym pozostała nazwa wzgórza Zamczysko. O zamku i folwarku Jeżowskich są wzmianki z 1469 r.

Zabytki 
 Dwór obronny w Jeżowie. Miejscowość słynie z zachowanego w dobrym stanie drewniano–murowanego kasztelu, czyli dworu obronnego, z pierwszej połowy XVI w. Gospodarzem jeżowskiego kasztelu jest tarnowskie Liceum Sztuk Plastycznych, które we dworze urządziło dom pracy twórczej dla swoich uczniów. Okolice Jeżowa, jak i widok samego kasztelu zostały uwidocznione na wielu obrazach, ponieważ miejscowość jest znana z plenerów malarskich, a sam dwór udostępniany nie tylko uczniom, ale w miarę możliwości także innym osobom i instytucjom. Co roku, w maju, odbywa się malarski plener ogólnopolski, na który zapraszani są przedstawiciele liceów plastycznych z całego kraju. Sam kasztel to gotycko-renesansowy obronny dwór zwieńczony stromym, gontowym dachem i ozdobiony okrągłą narożną basztą. W środku znajdują się dobrze zachowane historyczne wnętrza, z m.in. renesansowymi freskami i drewnianymi rzeźbieniami. W jego wnętrzu i najbliższej okolicy, przy okazji remontów i prac ziemnych odkryto już wiele grobów, schowków, i wykopano przedmioty z najrozmaitszych epok. Z kasztelem jest związana legenda o dwóch białych damach. Legenda mówi również o istnieniu lochów łączących dwór, z nieistniejącym już warownym zameczkiem z czasów Kazimierza Wielkiego po drugiej stronie rzeczki Białej, jak i z zamkiem w niedalekiej Bobowej.

Przypisy

Bibliografia 
 Kłos Stanisław: Gorlice i okolice. Przewodnik, wyd. Sport i Turystyka, Warszawa 1976;
 Pogórze Rożnowskie. Mapa turystyczna. Skala 1:50 000, wyd. Compass, wyd. III, Kraków 2012, .

Wilczyska (województwo małopolskie)
Księgowanie (informatyka)

Księgowanie lub kronikowanie () – sposób zapisywania danych w bazach danych oraz w systemie plików. Przy użyciu księgowania dane nie są od razu zapisywane na dysk, tylko zapisywane w dzienniku/kronice (). Dzięki takiemu mechanizmowi działania zmniejsza się prawdopodobieństwo utraty danych: jeśli utrata zasilania nastąpiła w trakcie zapisu – zapis zostanie dokończony po przywróceniu zasilania, jeśli przed – stracimy tylko ostatnio naniesione poprawki, a oryginalny plik pozostanie nietknięty. Specjalnym przypadkiem systemu plików z księgowaniem jest księgowanie metadanych – nie księguje się w tym wypadku właściwego zapisu danych pliku. De facto księgowanie jest formą realizacji zapisu transakcyjnego – jaki zwykle oferowały transakcyjne bazy danych (DB2, IMS, Oracle, RDB i inne), czy serwery transakcyjne (TTS, CICS).

Systemami plików z księgowaniem są:
 BeFS – system plików systemu BeOS,
 ext3 – dodający mechanizmy księgowania do popularnego linuksowego ext2,
 ext4 – następca systemu plików ext3,
 GFS – system plików dla klastrów, obsługuje wiele dzienników, co najmniej jeden dziennik na każdy węzeł klastra piszący do partycji,
 HFS+ – system plików firmy Apple Computer dla systemów Mac OS,
 JFS – zaprojektowany przez firmę IBM, przeniesiony do Linuksa,
 NTFS – system plików systemów Microsoft Windows NT/XP/2000/2003,
 ReiserFS – system plików stworzony przez Hansa Reisera z firmy Namesys,
 Reiser4 – unowocześnienie ReiserFS, wykorzystuje księgowanie metadanych,
 SFS – Smart File System – system plików dla komputerów Amiga,
 XFS – system zaprojektowany przez firmę SGI dla swego systemu IRIX, obsługiwany również przez Linuksa,
 UFS – podstawowy system plików we FreeBSD.

Zobacz też 
 indeksowanie

Linki zewnętrzne 
 
 

Systemy plików
Bazy danych
Jowisz (ujednoznacznienie)

Jowisz – piąta planeta Układu Słonecznego
 Jowisz (Jupiter) – w mitologii rzymskiej bóg światłości, piorunów i błyskawic, najwyższy bóg panteonu rzymskiego
 Jowisz – karta tarota
 Jowisz – pierwszy telewizor kolorowy opracowany i produkowany w Polsce
 Jowisz – kopalnia węgla kamiennego w Wojkowicach

Zobacz też 

 gorący jowisz
 Jupiter

it:Giove
pt:Júpiter (desambiguação)
Język



Antropologia 
 język (mowa)
 języki świata
 typy języków, formy języków
 język artystyczny
 język fleksyjny
 język literacki
 język martwy
 język mówiony
 język naturalny
 język ogólny
 język pisany
 język potoczny
 język prawniczy 
 język prawny
 język regionalny
 język standardowy 
 język sztuczny
 język tonalny 
 język urzędowy
 język wernakularny
 język ciała

Biologia, medycyna 
 język (anatomia)
 język włochaty
 język geograficzny

Informatyka, matematyka, logika 
 język (logika)
 język formalny
 język programowania
 język znaczników

Zobacz też 
 język jako system
 langue a parole
Język syryjski

Język syryjski (syriacki, ܣܘܪܝܝܐ suryāyā) – dialekt wschodnioaramejski z okolic Edessy (obecnie Şanlıurfa w Turcji). Stał się głównym językiem literackim i liturgicznym chrześcijaństwa na Bliskim Wschodzie. Przestał być używany w mowie w VIII wieku po najeździe Arabów na Syrię. Używany jest do dziś m.in. przez kościoły jakobicki, asyryjski, maronicki i malabarski.

Zapisywany jest pismem syryjskim. W historii pisma syryjskiego wykształciły się trzy formy zapisu. Najstarszą jest esţrangelā, z której wyłoniły się: serţō i wschodnio-syryjski. Zasada zapisu i wygląd znaków zbliżony jest do pisma arabskiego: czyta się od prawej do lewej, zapisuje się tylko spółgłoski, samogłoski mogą być zaznaczone znakami nad i pod tekstem.

Kultura syryjska wydała wielu wybitnych pisarzy chrześcijańskich takich jak: Afrahat, Efrem Syryjczyk, Jakub z Sarug, Grzegorz Bar Hebraeus, Jan z Efezu. Literatura syryjska służyła też jako pośredni etap w przyswajaniu przez Arabów nauki i filozofii greckiej.

Dość często, dla ocalałych (żywych) dialektów wschodnioaramejskich, używane są terminy: „współczesny syryjski” (Modern Syriac) i „neo-syryjski” (Neo-Syriac), choć istnieją znaczne różnice między tymi dialektami a syryjskim klasycznym.

Syryjski, zwany klasycznym (Classical Syriac), oprócz nieprzerwanego użycia w liturgii, jest także używany jako literacki (np. w artykułach naukowych). W XV i XVI wieku w syryjskim pisali tacy autorzy jak: Bēt Sḇīrīnā, Isḥāq Qardāḥē Šbadnāyā, czy syryjski patriarcha Nūḥ Leḇnānāyā. Neo-syryjski zaczął być zapisany w późniejszych wiekach. Niektóre  prace jednak nadal były pisane w klasycznym syryjskim a zachodnie publikacje były tłumaczone na ten język (np. „O naśladowaniu Chrystusa”). W XX wieku przetłumaczono na klasyczny syryjski światowe dzieła zachodniej literatury (Shakespeare, Dickens i inni), jak również publikacje periodyków (niektóre tylko częściowo są w klasycznym języku). Język literacki (pisany) jest teraz zwykle nazywany kṯōḇōnōyō (dosłownie „język książki”), aby odróżnić go od mówionego aramejskiego, który nie był normalnie zapisywany. Terminologia nie jest jednak używana z pełną konsekwencją. Szczególnie, Kiraz woli ograniczyć  termin kṯōḇōnōyō tylko do klasycznego syryjskiego. Członkowie Syryjskiego  Kościoła Ortodoksyjnego próbowali jednak rozszerzyć ten termin, odnosząc go do języka publikacji pisanych.

Przypisy

Bibliografia 

 Antoni Tronina, Wprowadzenie do języka syryjskiego, Instytut Teologii Biblijnej Verbum, Kielce 2003
 Jerzy Woźniak (red.), Polska syrologia, Warszawa 2010. 
 Stefan Weninger (red.), The Semitic Languages – An International Handbook, Berlin/Boston 2011

Języki semickie
Języki wymarłe w Azji
Jan Betley

Jan Tadeusz Betley (ur. 28 lutego 1908 w Płocku, zm. 1980 w Warszawie) – polski artysta malarz.

Życiorys 
Syn Stefana (1878–1921) i Stanisławy z Ligowskich. Ukończył gimnazjum w Płocku. Przed wstąpieniem w 1930 roku do Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, uczęszczał do Szkoły Sztuk Pięknych, która w 1929 roku otrzymała nazwę Akademii. W Akademii studiował pod kierunkiem profesora Tadeusza Pruszkowskiego, gdzie w 1936 roku uzyskał absolutorium z pierwszą nagrodą. Od 1935 roku był członkiem Stowarzyszenia Plastyków „Grupa Czwarta”, które powstało z inspiracji prof. Tadeusza Pruszkowskiego i składała się w owym czasie z jego najmłodszych wychowanków. Uprawiał malarstwo sztalugowe (olej, akwarela) – pejzaż, sceny rodzajowe, konie, portret. Jego przedwojenny dorobek malarski uległ w czasie wojny niemal całkowitemu zniszczeniu.

W 1948 roku rozpoczął pracę w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych na stanowisku asystenta, później adiunkta, a od 1967 roku na stanowisku docenta. Wprawdzie Jan Betley urodził się w Płocku, ale całe swe artystyczne życie związał z Warszawą, gdzie mieszkał, studiował, pracował i wystawiał. Ta ścisła więź ze stolicą sprawiła, że stał się malarzem warszawskim, malarzem Starego i Nowego Miasta.

Od 1935 roku był mężem Hanny Elżbiety z Pachniewskich.

Mieszkał w Warszawie przy ul. Nowolipki 43/4. Zmarł w 1980 roku. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 264-6-10).

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Akwareliści
Ludzie urodzeni w Płocku
Ludzie związani z Warszawą
Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
Polscy malarze współcześni
Urodzeni w 1908
Zmarli w 1980
Jabłonka



W Polsce 
 Jabłonka – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Śliwice
 Jabłonka – osada w woj. lubuskim, w pow. międzyrzeckim, w gminie Trzciel
 Jabłonka – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Poddębice
 Jabłonka – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Jabłonka
 Jabłonka – część wsi Jabłonna w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Wyśmierzyce
 Jabłonka – wieś w woj. opolskim, w pow. głubczyckim, w gminie Branice
 Jabłonka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Dydnia
 Jabłonka – kolonia wsi Krojanty w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Chojnice
 Jabłonka – część wsi Kotarszyn w woj. Świętokrzyskim, w pow. Ostrowieckim, w gminie Waśniów
 Jabłonka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Nidzica
 Jabłonka – część wsi Stare Jabłonki w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
 Jabłonka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty
 Jabłonka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kleczew

 Jabłonka – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim
 Jabłonka – dawna gmina wiejska, powiat mazowiecki, gubernia łomżyńska
 Jabłonka – dawna gmina wiejska, powiat stanisławowski, dystrykt Galicja

 Jabłonka – gromada w powiecie nidzickim
 Jabłonka – gromada w powiecie nowotarskim

 Jabłonka – rzeka w Bieszczadach Zachodnich, dopływ Hoczewki
 Jabłonka – rzeka w województwie podlaskim, dopływ Gaci
 Jabłonka – zamknięty przystanek osobowy w Jabłonce

Poza Polską 
 Jabłonka – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie iwacewickim
 Jabłonka – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie dokszyckim
 Jabłonka – dawny folwark na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim, w sielsowiecie Hermanowicze.
 Jabłonka – wieś na Ukrainie, w  obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie bohorodczańskim
 Jabłonka  – wieś na Ukrainie, w  obwodzie rówieńskim, w rejonie sarneńskim

 Jabłonka – stacja Kijowskiej Kolei Dziecięcej

Zobacz też 
 Jabłonka Kościelna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Wysokie Mazowieckie
 Jabłonka-Świerczewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Wysokie Mazowieckie
 Jabłonka Stara – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Miedzichowo
 Jabłonka Wyżna i Jabłonka Niżna – wsie na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie turczańskim
 Jabłonki – osada w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Baligród, położona przy DW 893 Baligród–Cisna
 Jabłoń – rodzaj roślin wieloletnich należący do rodziny różowatych
Języki pidżynowe

Języki pidżynowe (pidgin, pidżyn) – języki pomocnicze o uproszczonej budowie strukturalnej, a także o ograniczonym słownictwie, powstałe na bazie dwóch (lub więcej) języków. Nazwa „pidżyn” pochodzi od chińskiej wymowy angielskiego słowa  („biznes”).

Języki pidżynowe powstały na skutek przemieszania języków różnych grup społecznych w strefach ich kontaktów. Często używane na obszarach wielojęzycznych np. jako języki handlu, armii, na plantacjach, w skupiskach miejskich i przemysłowych, gdzie stykają się przedstawiciele różnych grup językowych. 

Najczęściej spotykane w Azji, Afryce i Ameryce. Często powstają na bazie języków kolonizatorów (np. angielski, portugalski, hiszpański, francuski, rosyjski) bądź języków rozpowszechnionych na dużym obszarze (arabski, suahili czy zulu). 

Języki pidżynowe, które przeszły proces natywizacji i zostały przyjęte jako języki etniczne, stają się językami kreolskimi. Języki kreolskie cechują się rozbudowanym słownictwem i lepiej rozwiniętą strukturą gramatyczną, pod względem złożoności przypominającą systemy typowych języków świata.

Językami pidżynowymi zajmuje się subdyscyplina językoznawstwa – kreolingwistyka.

Określenia tego używa się również w informatyce – pidżynowe języki programowania nie służą do pisania rzeczywistych programów, a jedynie do demonstracji algorytmów, np. Pidgin Pascal. Również w matematyce używa się potocznie sformułowania pidgin mathematics na zapis matematyczny, który nie jest do końca ścisły. Niegdyś języki pidżynowe (jak np. żargon chinook) określano terminem „żargon”.

Przykłady języków pidżynowych 
 język kiachtyński – pogranicze rosyjsko-chińskie
 język miszif – język Metysów kanadyjskich
 język russenorsk – wśród rybaków Arktyki
 Küchendeutsch – język powstały na bazie niemieckiego używany w Namibii
 pidżyn chińsko-angielski – Azja Wschodnia
 pidżyn islandzko-baskijski – używany był wśród baskijskich wielorybników na Islandii
 pidżyn nigeryjski – na bazie angielskiego, używany w Nigerii
 tok pisin – Melanezja
 żargon chinook – północno-wschodnia część Oceanu Spokojnego

Zobacz też 

 lingua franca
 języki mieszane

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Językoznawstwo
Kontakty językowe
Jerzy Kenar

Jerzy S. Kenar (ur. 19 stycznia 1948 w Iwoniczu-Zdroju) – polski rzeźbiarz.

Życiorys 
Jeden z najbardziej znanych w USA polskich artystów.
W 1973 r. wyjechał na stałe do Szwecji. W 1979 roku wyemigrował do USA, gdzie w Chicago otworzył w 1980 r. swoją Wooden Gallery – obecnie Studio Wooden Gallery, centrum wielu wystaw i pokazów, spotkań sławnych postaci. Od 1995 na lotnisku w Chicago oraz od 1998 w bibliotece Publicznej im. Harolda Washingtona w Chicago znajdują się jego stałe wystawy. W 2000 r. rzeźba w Athenaeum, Parku Muzeum Architektury i Sztuki. W 2007 rzeźba-fontanna w Parku „Renaissance” Chicago. W 2012 r. Wystawa indywidualna podczas Art Basel, Miami USA.

W 2012 r. odsłonięcie rzeźby „Unity” w Parku Rydza Śmigłego, Warszawa.

W 2000 został laureatem nagrody TVP Polonia „Za zasługi dla Polski i Polaków poza Granicami kraju”.

W październiku 2008 z rąk ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego odebrał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

W 2012 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Artyści polonijni w Stanach Zjednoczonych
Artyści związani z Chicago
Ludzie urodzeni w Iwoniczu-Zdroju
Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Polonia w Szwecji
Polscy rzeźbiarze
Urodzeni w 1948
Johann Lucas von Hildebrandt

Johann Lucas von Hildebrandt (ur. 14 listopada 1668 w Genui, zm. 16 listopada 1745 w Wiedniu) – architekt i inżynier wojskowy, jeden z głównych przedstawicieli baroku w architekturze europejskiej.

Życiorys 
Studiował architekturę w Rzymie pod okiem mistrza Carla Fontany. Po studiach zajmował się wznoszeniem umocnień dla Eugeniusza Sabaudzkiego w trakcie jego kampanii we Włoszech. W 1696 przeniósł się do Wiednia gdzie w 1700 roku został nadwornym inżynierem, a w 1723 nadwornym architektem dworu austriackiego w pałacu Hofburg. Projektował lub rozbudowywał głównie kościoły oraz budynki reprezentacyjne rozsiane w różnych miejscach środkowej i środkowo-wschodniej Europy w istotny sposób wpływając na ukształtowanie się stylu architektury osiemnastowiecznego imperium Habsburgów. Jednym z jego największych dzieł jest Belweder w Wiedniu, projektował również tamtejszy kościół św. Piotra oraz kościół Trynitarzy w Bratysławie. Jest autorem dzisiejszej postaci barokowego klasztoru i kościoła Göttweig

Galeria

Przypisy 

Austriaccy architekci
Urodzeni w 1668
Zmarli w 1745
Ludzie urodzeni w Genui
Jaroslav Heyrovský

Jaroslav Heyrovský (ur. 20 grudnia 1890 w Pradze, zm. 27 marca 1967) – czeski chemik, laureat Nagrody Nobla z dziedziny chemii w roku 1959.

Życiorys 
Urodził się w Pradze jako piąte dziecko w rodzinie profesora prawa rzymskiego Leopolda Heyrovskiego i Klary, z domu Hanl. Studiował chemię, fizykę i matematykę na Uniwersytecie Praskim, a także na University College w Londynie, m.in. pod kierunkiem sir Williama Ramsaya. Dyplom bakałarza otrzymał w roku 1913. Stopień doktora uzyskał w Pradze w 1918 roku i Londynie w 1921 roku. Jego dalsza praca naukowa przebiegała na Uniwersytecie Karola w Pradze, gdzie uzyskał pierwsze stanowisko naukowe w roku 1922, oraz gdzie w roku 1926 został mianowany pierwszym profesorem chemii fizycznej.

Główną domeną działalności Jaroslava Heyrovskiego była polarografia, którą jako jej twórca w roku 1922 wprowadził do stosowania jako jedną z metod chemii analitycznej z zakresu analityki instrumentalnej.

W 1962 został członkiem zagranicznym PAN. 27 maja 1950 Uniwersytet Warszawski przyznał mu tytuł doktora honoris causa.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Czechosłowaccy chemicy
Czescy chemicy
Członkowie zagraniczni PAN
Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego
Ludzie urodzeni w Pradze
Nobliści – chemia
Pochowani na Cmentarzu Wyszehradzkim w Pradze
Urodzeni w 1890
Zmarli w 1967
Jingoizm

Jingoizm (ang. jingoism) – brytyjskie określenie przesadnego patriotyzmu, zbliżone w swej formie do skrajnego nacjonalizmu. Przejawia się najczęściej w postaci aroganckiej postawy wobec obcych.

Pojęcie to wykształciło się w okresie X wojny rosyjsko-tureckiej (1877–1878). Nazwa wywodzi się z angielskiej piosenki mówiącej o wojowniczej postawie Wielkiej Brytanii względem Rosji. Każdy z jej wersów kończył się zwrotem by jingo! („do licha, do diabła”). Obecnie słowo to bywa używane jako synonim ekstremalnego szowinizmu.

Przypisy 

Patriotyzm
Juliusz Agrykola

Juliusz Agrykola (; ur. 13 czerwca 40, zm. 23 sierpnia 93) – rzymski dowódca, w latach 77–84 namiestnik w Brytanii, zastąpił na tym stanowisku Sekstusa Juliusza Frontyna. Jego życie opisał jego zięć Publiusz Korneliusz Tacyt w dziele Żywot Agrykoli.

W 80 roku podjął wyprawę na podbój Kaledonii. W 84 roku pokonał pod Grampianami plemiona piktyjskie zjednoczone pod dowództwem Calgacusa, po czym założył liczne posterunki graniczne i forty na przełęczach, rozpoczynając w ten sposób trzydziestoletni wymuszony pokój z Kaledonami. Odwołany do Rzymu, zmarł w osamotnieniu, nie przyjąwszy godności prokonsula w Azji.

Historycy nie wykluczają, że z jego postacią związane są próby podboju Irlandii podejmowane przez Rzymian w I wieku naszej ery.

Przypisy

Bibliografia 
  

Wodzowie rzymscy
Rzymscy namiestnicy Brytanii
Rzymscy namiestnicy Galii
Urodzeni w 40
Zmarli w 93
Język sformalizowany

Pojęcie występujące w językoznawstwie i logice:
 Język sformalizowany – w językoznawstwie język, dla którego zostały spisane zasób terminów (słownik) i składnia logiczna.
 Język sformalizowany – w logice język spełniający określone postulaty efektywności,  odwołujący się wyłącznie do formy, rozumiany jako dowolny niepusty zbiór skończonych ciągów, dający możliwość określenia np. prawdy zgodnie z konwencją Tarskiego.

Przypisy 

Języki według rodzaju
Logika
Nihongo nōryoku shiken

– test znajomości języka japońskiego dla obcokrajowców. 

W Polsce egzamin organizuje Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych w Warszawie. Egzamin odbywa się dwa razy do roku, w pierwszą niedzielę lipca i grudnia.

Testowane są znajomość znaków kanji, słownictwo, gramatyka, czytanie i słuchanie. Poszczególne części mają progi minimalne (około 1/3 punktów). Niemożliwe jest zdanie całości egzaminu, jeśli wynik w którejś z części będzie zbyt niski. Wszystkie pytania są w formie jednokrotnego wyboru. Nie ma części pisanej ani mówionej.

Test ma 5 poziomów (od 2010 roku). N5 jest najniższym poziomem, a N1 najwyższym. Wyniki egzaminacyjne są skalowane.

Zobacz też 
 Kanji kentei

Linki zewnętrzne 
 oficjalna strona Nihongo nōryoku shiken (ang.)
 strona Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych z informacjami o certyfikacie (pl.) 
 strona z materiałami do nauki na Nihongo nōryoku shiken 
 przewodnik Nihongo nōryoku shiken w Wikibooks 

Certyfikaty języka japońskiego
Jaszczurka

jaszczurka (Lacertilia, dawniej Sauria) – gad
 Jaszczurka – rzeka w Białowieskim Parku Narodowym 
 Jaszczurka – gwiazdozbiór
 jaszczurka – w odlewnictwie narzędzie formierskie
 Jaszczurka – debiutancki album Pati Yang
 "Jaszczurka" – singel Pati Yang
 "Jaszczurka" – polska konspiracyjna organizacja działająca w latach 1941-1945
 M53/59 Praga „Jesterka” (Jaszczurka) – podwójnie sprzężone samobieżne działo przeciwlotnicze
Język skryptowy

Język skryptowy () – język programowania obsługujący skrypty. Często służący do kontrolowania określonej aplikacji. 

Skrypty – programy napisane w językach skryptowych, przeznaczone do wykonywania w specjalnych środowiskach uruchomieniowych automatyzujących wykonywanie zadań, które alternatywnie mogą być wykonywane jedno po drugim przez użytkownika.

Języki skryptowe są to najczęściej języki interpretowane, zaprojektowane z myślą o interakcji z użytkownikiem. Niejednokrotnie polecenia używane w skryptach są bardzo skomplikowane – na przykład w systemach operacyjnych UNIX, w języku skryptowym sh większość poleceń to tak naprawdę samodzielne programy. Skrypty są też często używane do jednorazowych zadań, na przykład administracyjnych.

Zastosowania 
Oprócz skryptów powłoki systemów uniksowych oraz narzędzi administracyjnych języki skryptowe osadzane bywają w różnych programach, dzięki czemu zapewniają możliwość zautomatyzowania powtarzających się czynności. Na przykład pakiet Microsoft Office wyposażony jest w osadzony interpreter języka Visual Basic for Applications (VBA). Swoje języki skryptowe mają też inne profesjonalne narzędzia edycyjne, jak AutoCAD czy 3D Studio Max.

Interpretery języków skryptowych są wykorzystywane przez serwery WWW do serwowania dynamicznych stron internetowych (np. przez interfejs CGI lub dodatkowe moduły serwera Apache). Używany w ten sposób jest m.in. PHP, Perl, Python i Ruby.

Języki skryptowe osadzane są także w grach komputerowych. Służą wtedy do sterowania przebiegiem gry – fabułą, dialogami, zachowaniem wirtualnych postaci, a czasem nawet do sterowania działaniem całego interfejsu graficznego.

Coraz częściej języki skryptowe kompilowane są do binarnego kodu pośredniego, który wykonywany jest w specjalnej prostej maszynie wirtualnej  dużo szybciej, niż przebiegałaby jego interpretacja bezpośrednio z tekstowej postaci źródłowej.

Zobacz też 
 Windows Scripting Host
 Windows PowerShell
 JavaScript
 tryb wsadowy
 program wsadowy

Przypisy
Johan Göransson Gyllenstierna

Johan Göransson Gyllenstierna (ur. 1635, zm. 1680) – szwedzki polityk, doradca Karola XI.
W 1679 roku odzyskał większość utraconych na rzecz Danii prowincji.

Szwedzcy politycy
Urodzeni w 1635
Zmarli w 1680
Johannes Jensen

Johannes Vilhelm Jensen (ur. 20 stycznia 1873, Farsø, zm. 25 listopada 1950 w Kopenhadze) – prozaik i poeta duński, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1944.

Pisywał także powieści kryminalne pod pseudonimem Ivar Lykke.

Pisarz uważany jest za jednego z najważniejszych przedstawicieli realizmu jutlandzkiego.

Ojciec Jensena był weterynarzem, sam pisarz również studiował medycynę. Pracował jako korespondent we Francji, Hiszpanii i na Dalekim Wschodzie, wiele lat spędził także w Stanach Zjednoczonych. Doświadczenia te znalazły odbicie w twórczości artysty.

Dzieła 
 Duńczycy (1896)
 Einar Elkjaer (1897)
 Ludzie z Himmerlandu (1898)
 Upadek króla (1901)
 Gotycki renesans (1901)
 Nowe historie z Himmerlandu (1904)
 Pani d’Ora (1904)
 Koło (1904)
 Wiersze (1906)
 Historie z Himmerlandu (1910)
 Ewolucja i moralność (1915)
 Długa podróż (1922–1924)
 Ewolucja zwierząt (1925)
 Kierunki w czasie (1930)
 Mity (1960)

Przypisy 

Duńscy pisarze
Nobliści – literatura
Zmarli w 1950
Urodzeni w 1873
Jon Postel

Jon Postel (właśc. Jonathan Bruce Postel, ur. 6 sierpnia 1943, zm. 16 października 1998) – jeden z pionierów i twórców Internetu, wieloletni edytor dokumentów RFC.

Życiorys 
Studiował na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, gdzie w 1966 uzyskał tytuł bakałarza (BSc) oraz magistra nauk przyrodniczych (MSc) w 1968. W 1974 roku doktoryzował się z informatyki. W czasie swych podyplomowych zajęć u prof. Leonarda Kleinrocka razem z Vintonem Cerfem znalazł się w zespole pracującym nad rozwojem protokołów sieci ARPANET. Uczestniczył w opracowywaniu protokołów, które ostatecznie zostały ustandaryzowane jako TCP i IP. Od 1977 roku pracownik Information Sciences Institute Uniwersytetu Południowej Kalifornii (USC).

Przez 30 lat, od 1968 do śmierci w 1998 był edytorem dokumentów Request for Comments (RFC). Był także współautorem 204 RFC. Opublikował ponad 2400 dokumentów, m.in. RFC standaryzujące sam proces powstawania i pisania tych dokumentów:  i .

Pierwszy, indywidualny członek Internet Society oraz członek jego zarządu. Założył Internet Architecture Board i był członkiem jego zarządu. 

W trakcie pracy w IETF zajmował się ustaleniem nazewnictwa struktur domen internetowych. Wśród jego dokonań znajdują się:
 Pomysł struktury nazw domen, używanie kropki jako separatora członów nazw domenowych oraz szeregowanie składowych od najbardziej szczegółowych do ogólnych.
 Projekt oryginalnego protokołu dostarczania poczty MTP i jego następcy SMTP.
 Opracowanie systemu serwerów nazw (DNS) i wprowadzenie protokołu zwrotnego DNS.
 Utworzenie i nadzór nad IANA – instytucją zajmującą się zarządzaniem hierarchią DNS.

W 1998 został nagrodzony srebrnym medalem Międzynarodowej Unii Telekomunikacji (ITU). 

Zmarł nagle w wieku 55 lat w wyniku powikłań po operacji serca 16 października 1998.

Znaczenie 
Dla wielu osób Jon Postel był „gwiazdą przewodnią i guru” internetu, który prowadził IETF „właściwą ścieżką”. Jakkolwiek z postury (ponad 190 cm wzrostu) i wyglądu (luźne szaty, długa siwa broda) – Jon Postel faktycznie wyglądał na „guru” – był jednak człowiekiem nieśmiałym i unikającym publicznych wystąpień i popularności.

Żył z pensji akademickiej, mimo że jego praca przyniosła dochody wielu ludziom. Niejednokrotnie określany był pierwszym „świętym” lub „bogiem” Internetu.

Znany jest ze swego powiedzenia – niejednokrotnie określanego jako Postel's law – Bądź konserwatywny w tym, co robisz i liberalny w tym, co odbierasz od innych, które legło u podstaw zasad protokołów TCP/IP.

Upamiętnienie 
Po jego śmierci Internet Society zdecydowało się przyznawać doroczną nagrodę jego imienia za wybitne osiągnięcia w rozwoju internetu, której był pierwszym, pośmiertnym laureatem w 1999 roku. 

Jego zaangażowanie i rola w powstaniu podstaw Internetu została upamiętniona przez Vintona Cerfa w dokumencie .

Upamiętnia go Postel Center for Experimental Networking (PCEN) – instytut zajmujący się badaniem i testowaniem nowatorskich technologii sieciowych.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 
 

Amerykańscy informatycy
Historia Internetu
Urodzeni w 1943
Zmarli w 1998