1838

Het jaar 1838 is het 38e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
februari
 8 - De Schotse krantenuitgever James Chalmers presenteert een systeem van vooruitbetaalde postbezorging, compleet met zelfklevende postzegel en stempelmachine. Dit zal leiden tot invoering in het UK van de "penny post".

maart
 15 - Ten gevolge van ijsgang treedt de Donau buiten haar oevers en zet de benedenstad van Boedapest onder water. 153 mensen verdrinken; 60.000 burgers worden dakloos.

april
 22 - De Syrius loopt als eerste trans-Atlantische stoomvaarder de haven van New York binnen. Enkele uren later arriveert de Great Western, die wel vier dagen later uit Engeland is vertrokken.

mei
 1 - Westerman, Werleman en Wijsmuller richten in Amsterdam het genootschap Natura Artis Magistra op. Zij kopen een stuk grond van 60 × 80 meter in de Plantage ten oosten van de stad. Dit is het begin van de diergaarde Artis. Het is de eerste dierentuin op het Europese vasteland.
 5 - In Paramaribo wordt de eerste steen gelegd voor de schouwburg Thalia.
 17 - In Philadelphia steekt een menigte de Pennsylvania Hall in brand, vier dagen na de opening.

juni
 28 - Koningin Victoria wordt gekroond in de Westminster Abbey in Londen.

juli
 16 - Juan Pablo Duarte richt met twee anderen (de Drie-eenheid) een geheim genootschap op, om de Haïtiaanse overheersing te bestrijden en een onafhankelijke Dominicaanse Republiek te stichten.

augustus
 24 - Op de verjaardag van koning Willem I wordt de Willemstoren, de vuurtoren van Bonaire, voor het eerst ontstoken.
 28 - Spoorlijn 50A van Brussel over Gent naar Brugge bereikt de kust bij Oostende. Opening van station Oostende.

september
 5 - Openstelling voor het publiek van het Stedelijk Museum van Oudheden in Utrecht, het eerste in zijn soort in Nederland.
 15 - Nicaragua wordt een onafhankelijke republiek.

oktober
 1 - Het Nederlandse recht krijgt gestalte in een aantal wetboeken die de codificaties uit de Franse tijd vervangen. Het Burgerlijk Wetboek treedt in de plaats van de Code Civil, het Wetboek van Koophandel in de plaats van de Code de Commerce. Het Franse Wetboek van Criminele Instructie Code d'instruction criminelle wordt vervangen door het Nederlandse Wetboek van Strafvordering.
 12 - De Voortrekkers stichten de Republiek Natalia in het land van de Zoeloes.

december
 16 - (Zuid-Afrika) - Als wraak op de moord op hun leider Piet Retief en de helft van de Voortrekkers door Zulu-leider Dingane, vindt de Slag bij Bloedrivier plaats. Een leger van slechts 464 voortrekkers weet een Zoeloeleger van meer dan 20.000 man sterk te verslaan, voornamelijk door hun superieure bewapening.

Muziek 
 10 september - Première van de opera Benvenuto Cellini van Berlioz in de Opera van Parijs.
 Friedrich von Flotow schrijft de opera 'Lady Melvil Literatuur 
 Hendrik Conscience publiceert zijn meesterwerk De Leeuw van Vlaanderen Publicatie van de roman De Schaapherder van Jan Frederik Oltmans
 Heinrich Heine publiceert Der Schwabenspiegel''

Beeldende kunst

Bouwkunst

Geboren 
januari
 6 - Max Bruch, Duits componist (overleden 1920)
 24 - Gijsberta Verbeet, Nederlands kunstschilder (overleden 1916)
 29 - Edward Morley, Amerikaans natuur- en scheikundige (overleden 1923)
 30 - Giovanni Battista Casali del Drago, Italiaans curiekardinaal (overleden 1908)

februari
 6 - Henry Irving, Brits acteur (overleden 1905)
 26 - Siegfried Bing, Frans kunsthandelaar (overleden 1905)

maart
 1 - Francesco Possenti, Italiaans monnik en heilige (overleden 1862)
 6 - Szymon Winawer, Pools schaker (overleden 1919)

april
 16 - Ernest Solvay, Belgisch grootindustrieel en scheikundige (overleden 1922)
 19 - August Allebé, Nederlands kunstschilder en lithograaf (overleden 1927)
 28 - Tobias Asser, Nederlands jurist en Nobelprijswinnaar (overleden 1913)

juni
 17 - Jeronimo de Vries, Nederlands dominee-dichter (overleden 1915)
 21 - Edouard Castres, Zwitsers kunstenaar (overleden 1902)

juli
 8 - Ferdinand von Zeppelin, Duits uitvinder van de zeppelin (overleden 1917)

september
 2 - Liliuokalani, koningin en de laatste monarch van het koninkrijk Hawaï (overleden 1917)
 7 - Louis Delacenserie, Belgisch architect (overleden 1909)
 17 - Valeriano Weyler, Spaans militair en politicus (overleden 1930)
 18 - Anton Mauve, Nederlands kunstschilder (overleden 1888)
 23 - Victoria Woodhull, Amerikaans activiste en politica (overleden 1927)

oktober
 25 - Georges Bizet, Frans componist (overleden 1875)

december
 9 - Frederik Johann Hinrichs, militair (overleden 1909)
 17 - Angelo Mariani, Frans drogist (overleden 1914)

datum onbekend
 Henriëtte van den Bergh, Belgisch museumoprichter (overleden 1920)

Overleden 
januari
 30 - Hijbo Everdes de Boer (61), Nederlands militair

februari
 3 - Marie (Anne) Rivier (69), Frans geestelijke en ordestichter
 6 - Piet Retief (57), Zuid-Afrikaans leider van de Voortrekkers
 10 - Jan Apeldoorn (73), Nederlands tekenaar en kunstschilder
 11 - Cornelius de Jong van Rodenburgh (75), Nederlands zeevaarder en schrijver 
 21 - Antoine-Isaac Silvestre de Sacy (79), Frans taalkundige en oriëntalist

mei
 24 - Marianne Kraus (73), Duits kunstschilder en hofdame

augustus
 1 - John Rodgers (66), commodore van de United States Navy
 17 - Lorenzo da Ponte (89), Italiaans librettoschrijver

september
 18 - Nicolaas Anslijn (61), Nederlands schrijver

Weerextremen in België 
 11 januari: laagste minimumtemperatuur ooit op deze dag: −13,3 °C.
 13 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −12 °C en laagste minimumtemperatuur: −14,6 °C.
 14 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −13 °C en laagste minimumtemperatuur: −17,7 °C.
 16 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −15,5 °C en laagste minimumtemperatuur: −19,2 °C.
 17 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −12,9 °C en laagste minimumtemperatuur: −16,3 °C.
 18 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur −15,6 °C. Dit is de koudste dag ooit sinds ooit op deze dag: 1833. en laagste minimumtemperatuur: −17,3 °C.
 19 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −15,1 °C en laagste minimumtemperatuur: −19,1 °C.
 20 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −12,8 °C en laagste minimumtemperatuur: −17,8 °C.
 24 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −11,6 °C en laagste minimumtemperatuur: −12,8 °C.
 26 januari: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −9,7 °C en laagste minimumtemperatuur: −14,3 °C.
 Januari: de koudste maand januari tot nu toe, met een gemiddelde van −6,3 °C. (normaal 2,6 °C).
 16 februari: laagste minimumtemperatuur ooit op deze dag: −11,5 °C.
 8 juni: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 7,2 °C.
 23 juli: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 11,9 °C.
 24 juli: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 11,9 °C.
 25 juli: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 11,7 °C.
 25 november: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −2,8 °C.
 december: december met laagste relatieve vochtigheid: 74 % (normaal 88,4 %).
 Gemiddelde jaartemperatuur: na 1879 (7,0 °C), 1855 (7,4 °C), 1887 en 1888 (7,5 °C) het vijfde koudste jaar sinds 1833 met 7,6 °C (normaal 9,7 °C)

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003  met aanvullingen

Uitgestorven 
 de Tasmaanse Emoe.