alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Gevleugelde insecten

Gevleugelde insecten (Pterygota) zijn een grote onderklasse van de insecten (Insecta). Gevleugelde insecten hebben over het algemeen één of twee paar vleugels waarmee ze zich door het luchtruim kunnen voortbewegen. Gevleugeld wil echter niet zeggen dat alle soorten ook vliegen: een groot aantal heeft de vleugels of de functie ervan in de loop der evolutie weer verloren. 

Tot de Pterygota behoren veruit de meeste insectensoorten. Er zijn ruwweg een miljoen soorten gevleugelde insecten beschreven. Bekende groepen zijn onder meer vliegen en muggen, krekels en sprinkhanen, vliesvleugeligen, halfvleugeligen, libellen, vlinders en kevers. De kleinere zustergroep, Apterygota, bevat de insecten die gedurende hun evolutie ongevleugeld zijn gebleven.

De Pterygota is in te delen in twee hoofdorden die zich van elkaar onderscheiden door hun ontwikkeling: de Exopterygota (19 orden) en de Endopterygota (11 orden). Bij de eerste groep ontwikkelen de vleugels zich geleidelijk uitwendig via een reeks nymfale stadia. Bij de tweede groep ontwikkelen de vleugels zich intern gedurende het popstadium, er is in het larvestadium uiterlijk niets van te zien.

Kenmerken
Alle gevleugelde ongewervelde dieren behoren tot deze onderklasse. De meeste groepen hebben elf abdominale segmenten. De kop bevat twee antennen en samengestelde ogen (facetogen). Ademhaling verloopt door middel van het tracheeënstelsel dat zich inwendig in het achterlijf bevindt. Sommige soorten die in het water leven hebben gespecialiseerde uitwendige kieuwen om zuurstof te verwerven.

Het belangrijkste kenmerk van de Pterygota is het twee paar vleugels. Er zijn verschillende groepen bekend waarbij de vleugels tijdens de evolutionaire geschiedenis zijn gemodificeerd of verdwenen. Bij de vliesvleugeligen (zoals vliegen en muggen) is het achterste vleugelpaar bijvoorbeeld veranderd in halters: knotsvormige orgaantjes die een rol spelen bij evenwicht. Bij de kevers is juist het voorste vleugelpaar gemodificeerd tot harde schilden. Enkele groepen hebben hun vleugels geheel verloren, zoals de vlooien.

Indeling van de orden 
 Exopterygota (Hemimetabola)
 Ephemeroptera - Haften
 Plecoptera - Steenvliegen
 Odonata - Libellen
 Embioptera - Webspinners
 Grylloblattodea
 Orthoptera - Sprinkhanen en krekels
 Phasmida - Wandelende takken en verwanten
 Dermaptera - Oorwormen
 Diploglossata
 Mantodea - Bidsprinkhanen
 Blattaria - Kakkerlakken
 Isoptera - Termieten
 Zoraptera - Engelinsecten
 Psocoptera - Stofluizen
 Mallophaga - Bijtende luizen
 Siphunculata - Stekende luizen
 Thysanoptera - Thripsen
 Heteroptera - Wantsen
 Homoptera - Plantenluizen en Cicaden
 Endopterygota (Holometabola)
 Megaloptera - Grootvleugeligen
 Raphidioptera - Kameelhalsvliegen
 Neuroptera - Netvleugeligen
 Mecoptera - Schorpioenvliegachtigen
 Trichoptera - Schietmotten
 Lepidoptera - Schubvleugeligen (Vlinders)
 Diptera - Tweevleugeligen
 Aphaniptera - Vlooien
 Coleoptera - Kevers
 Strepsiptera - Waaiervleugeligen
 Hymenoptera - Vliesvleugeligen

Zie ook
 Archaeognatha

Insecten
Pointillisme

Het pointillisme is een schildertechniek die vooral aan het eind van de negentiende eeuw werd beoefend. De techniek wordt getypeerd door het gebruik van stippen die ongemengd op het doek worden geplaatst. Het doel was vooral het licht te accentueren op basis van een analyse van de kleuren. 

Het pointillisme is nauw verwant aan het divisionisme, dat meer uitgaat van streepjes. Het pointillisme en divisionisme zijn beide te beschouwen als technieken van het neo-impressionisme, een stroming die op haar beurt weer gezien kan worden als een uitloper van het impressionisme.

Achtergrond
Het pointillisme heeft een wetenschappelijke achtergrond. In de traditionele schilderkunst worden de verschillende kleuren gemaakt door verf te mengen. In het pointillisme worden echter ongemengde verfstipjes op het doek aangebracht. De werking van de menselijke hersenen maakt dat er een secundaire kleur wordt waargenomen.

Net als bij het mengen van verf is het pointilisme een partitieve kleurmenging. De mengkleur is donkerder dan de helderste en helderder dan de donkerste bronkleur (vb wit en zwart geeft grijs). Het lichteffect bij pointilistische schilderijen ontstaat vooral door het gebruik van de witte achtergrond, net als bij een overbelichte of high key foto. Pointillistische werken zonder witte achtergrond zien er dikwijls nogal dof of grijs uit (zie illustratie) in plaats van kleurig tenzij sterk verwante kleurstippen naast elkaar gebruikt werden. Bij gebruik van complementaire kleurstippen naast elkaar ontstaat gegarandeerd vergrijzing.  

Bij de eerste pogingen van Georges Seurat, in 1882, had men het oorspronkelijk over divisionisme. Het bleef inderdaad bij het naast elkaar plaatsen van kleine zuivere kleurvlekken, die de gewenste kleurtint moesten produceren in het oog van de kijker, onder invloed van simultane summatie. Verfijnd tot puntjeswerk noemde Seurat dit in 1884 het chromoluminarisme, sprekend over zijn werk Een zwempartij te Asnières dat hij exposeerde in de Salon des Indépendants.

Ook Paul Signac en Camille Pissarro waren fervente beoefenaars van deze door latere expressionisten als te analytisch en gekunsteld ervaren werkwijze.

Invloeden
Met name het divisionisme zou na 1904 een van de belangrijkste inspiratiebronnen van het fauvisme en het expressionisme worden. Ook het latere kubisme en het futurisme ontliepen de invloed van het divisionisme niet.

Zie ook 
 Lijst van pointillisten

Schilderstijl
Postimpressionisme
Programma

Programma (tijd), een tijdsplan voor een reeks gebeurtenissen, bijvoorbeeld tijdens een beurs, concert, theatervoorstelling, enzovoorts
 Serie activiteiten zoals projecten om in een onderneming een groter doel te bereiken (bijvoorbeeld kernwapenprogramma)
 Computerprogramma, de software die een computer vertelt wat er moet gebeuren
 Radioprogramma, een uitzending op de radio
 Televisieprogramma, een uitzending op de televisie
 Verkiezingsprogramma, het programma van een politieke partij
Petabyte

Een petabyte, afgekort PB, is 1000 terabytes ofwel 1.000.000.000.000.000 bytes (1015 B).  250 B heet nu een pebibyte, afgekort PiB. 1000 PB heet een exabyte.

Een petabyte aan informatie komt overeen met ongeveer:
een toren van 1,8 km hoog van gestapelde cd-romschijven zonder doosje.
42.400 single-layer blu-rayschijven.
21.200 dual-layer blu-rayschijven.
een ongecomprimeerde satellietfoto in kleur van Nederland en België met een oplossend vermogen van 1 cm.

Voorbeelden
 Het Internet Archive bevatte in 2012 zo'n 10 petabyte aan data. Vier jaar later, in 2016, bevatte het 15 petabyte aan data. Nog eens vier jaar later, In 2020 steeg dit naar 70 petabyte aan data.
 Google Inc. verwerkte in 2008 20 petabytes per dag.
 Facebook heeft in 2008 meer dan één petabyte aan foto's van de gebruikers (in totaal meer dan 10 miljard foto's).
 De servers van World of Warcraft huisvestten in 2009 1,3 petabyte aan data.
 RapidShare had in april 2008 een totale snelheid van 240 gigabit per seconde en 5,4 petabyte aan opslag.
 Het geanimeerde gedeelte van de film Avatar neemt meer dan 1 petabyte aan schijfruimte in beslag.
 Apple bestelde in 2011 een opslagsysteem met 12 petabyte aan capaciteit voor iTunes.
 Apple verkocht op 21 juli 2011 meer dan 1 miljoen kopieën van OS X Lion. Met 3,7 gigabyte per download is dat 3,7 petabyte.
 De deeltjesversneller van CERN genereert elke seconde 1 petabyte aan data.
 In 2011 bouwt IBM voor een nog onbekende klant een systeem van 120 petabyte.
 Per uur verzamelt NSA 2 petabyte aan data.
 Het brein van een muis zou naar schatting overeenkomen met een geheugenopslag van ongeveer 60 petabyte.

Informatie-eenheid
Pharos van Alexandrië

De Pharos in Alexandrië (Grieks: Φάρος της Ἀλεξανδρείας, Latijn: Turris Pharia of Pharus Alexandrinus) wordt algemeen beschouwd als een van de zeven klassieke wereldwonderen. De toren droeg dezelfde naam als het kleine eilandje voor de kust van Alexandrië, waarop hij gebouwd was.

Bouwopdracht en constructie 
Voor zover bekend was het de eerste vuurtoren die ooit werd gebouwd en dit gebeurde door Sostratos van Knidos in opdracht van de eerste hellenistische koning van Egypte Ptolemaeus I Soter I en kwam gereed tijdens de regering van zijn zoon Ptolemaeus II Philadelphus. De toren werd tussen 297 en 283 v.Chr. gebouwd en heeft bijna 1500 jaar dienstgedaan voor achtereenvolgens de Grieken, Romeinen, Byzantijnen en Arabieren.

Omdat de kust van Egypte geen natuurlijke bakens had, deed de toren overdag als baken en (vanaf de eerste eeuw v.C.) 's nachts als vuurtoren dienst. Het was de grootste vuurtoren in de oudheid, uit witte natuursteen en wit marmer opgetrokken in drie verdiepingen: een vierkante basis, daarboven een achthoekige constructie en ten slotte een ronde bekroning. Waarschijnlijk stond helemaal bovenaan een reusachtig godenbeeld, van de zonnegod Helios. Het vuur was op 80 km afstand zichtbaar. Als brandstof diende wellicht olie. Platen van glanzend gepoetst ijzer of brons kaatsten als spiegels het licht van de vlammen richting zee. De schattingen van de totale hoogte lopen uiteen: bronnen uit de oudheid gewagen van 130 en van 180m hoog.

Mogelijke archeologische restanten 
Volgens Arabische en Europese reisverhalen deed de vuurtoren dienst tot ongeveer 1375 toen een zware aardbeving de bovenste helft met de lichtinstallatie in zee liet storten. Daarna werd de toren niet meer gerepareerd. Tegen de 15e eeuw was hij vervallen tot een ruïne. De resterende eerste etage werd in de 16e eeuw verwerkt in een fort dat nu nog altijd op Pharos staat.

Door de eeuwen heen is het eilandje waarop de toren stond een schiereiland geworden vanwege aanslibbing vanuit de Nijl. In 1994 begon een Frans/Egyptische duikersploeg het gebied te onderzoeken en ontdekte grote steenblokken in zee die waarschijnlijk onderdelen waren van de vuurtoren.

In veel talen is de naam van het eiland overgegaan naar die van een 'lichtbaken' of 'vuurtoren', maar ook op de koplampen van een voertuig.

Referenties 

Vuurtoren
Hellenistische architectuur
Hellenistische oudheid
Geschiedenis van Alexandrië
Wereldwonder
Voormalig bouwwerk in Egypte
Verdwenen bouwwerk
Programmeren (computer)

Programmeren is het schrijven van een computerprogramma, een concrete reeks instructies die een computer kan uitvoeren. Dit is de taak van een softwareontwikkelaar of programmeur. Programmeren wordt in het algemeen niet direct in machinetaal gedaan, maar in een programmeertaal. De programmacode die wordt geschreven heet broncode en wordt door een assembler, compiler of interpreter omgezet in machinecode. Met name in het verleden werd voor programmeren ook coderen gebruikt.

Overzicht 
Met compilers die dezelfde programmeertaal naar verschillende machinetalen omzetten, wordt het mogelijk om programmatuur te schrijven die niet gebonden is aan een specifieke processor. Bovendien ondersteunt een programmeertaal een hoger niveau van abstractie dan machinetaal, waardoor programma's gemakkelijker te begrijpen en te wijzigen zijn.

De omvang van programmeerwerk verschilt sterk. Veel programma's bestaan uit enkele regels broncode, die na eenmalig  gebruik worden afgedankt; maar ook programma's met miljoenen regels broncode, die gedurende tientallen jaren worden gebruikt en aangepast door duizenden programmeurs, zijn niet zeldzaam.

Ook de aard van het programmeren kan sterk uiteenlopen: verschillende soorten toepassingen vereisen verschillende soorten kennis. Zo zal een programma dat via een grafische gebruikersinterface met eindgebruikers communiceert zaken als venster, tekstblok, invulbaar tekstblok, indrukbare knop gebruiken terwijl een programma voor statistische berekeningen ondersteuning zal bevatten voor bijvoorbeeld variantie en exponentiële distributie.

Daarom hebben veel programmeertalen allerlei toepassingsspecifieke bibliotheken.
Daarnaast wordt een gegeven programmeertaal vaak inherent minder geschikt geacht voor het uitdrukken van bepaalde soorten programma's, omdat de manieren van uitdrukken die de taal ondersteunt niet goed op het probleem aansluiten. Dit leidt vaak tot het ontwikkelen van nieuwe talen.

Er bestaan dan ook duizenden verschillende programmeertalen, waarvan de meeste nog in gebruik zijnde talen aan voortdurende wijzigingen onderhevig zijn, zoals bij natuurlijke talen.

Een programma kan ook verschillende talen combineren. Professionele softwareontwikkelaars zijn gespecialiseerd in bepaalde talen en bepaalde soorten toepassingen aangezien er zoveel programmeertalen bestaan.

Methodes 
 Backtracking
 Extreme Programming
 Functioneel programmeren
 Gestructureerd programmeren
 Objectgeoriënteerd programmeren
 RUP
 SADT
 Unified Software Development Process

Zie ook 
 Hello world
 Functionele analyse en Functioneel ontwerp
 Versiebeheer
 Refactoring
 Testen
 Validatie
 Documentatie
 Algoritme
 Optimalisatie
 Service-oriëntatie
 Programmeertaal
 Object-oriëntatie
 Lambdacalculus

 
Computer
Pascal (eenheid)

De pascal (symbool Pa) is de SI-eenheid voor druk. De pascal is gedefinieerd als de druk die een kracht van 1 newton uitoefent op 1 vierkante meter. De eenheid is vernoemd naar Blaise Pascal.

De luchtdruk wordt tegenwoordig vaak aangeduid in hectopascal (symbool hPa, 100 pascal), een eenheid die precies gelijk is aan de niet-SI-eenheid millibar. In een praktisch voorbeeld geldt: de atmosferische druk bedraagt 1013 hPa, wat de standaarddruk op zeeniveau is en overeenkomt met 1013 mbar.

In de reologie en petrologie wordt met veel hogere drukken gewerkt. Daarom wordt wel gerekend in:
 kilopascal (symbool kPa, 103 = duizend pascal) of 0,01 bar
 megapascal (symbool MPa, 106 = 1 miljoen pascal) of 10 bar
 gigapascal (symbool GPa, 109 = 1 miljard pascal) of 10 000 bar.

Het tegenovergestelde doet zich voor bij vacuümtechniek, waar de drukken lager zijn dan atmosferisch:
 1 Pa = 0,01 millibar

Voorbeelden 
De druk die 1 m³ (1000 liter) water op Aarde uitoefent (op het aardoppervlak gemeten op zeeniveau) op een oppervlak van 1 m² is 9810 Pa.

Namelijk: 1 m³ water heeft een massa van 1000 kg (zoet water bij 4 graden Celsius). Met een valversnelling van 9,81 m/s² oefent het water dus een kracht uit van 9810 N.

Pascalseconde
Van de pascal is de pascalseconde (symbool: Pa·s) afgeleid als eenheid voor de coëfficiënt van inwendige wrijving (dynamische viscositeit). De dynamische viscositeit van een laminair stromende vloeistof bedraagt 1 Pa·s, als in de vloeistof tussen twee parallelle lagen, op 1 m afstand van elkaar, een schuifspanning van 1 Pa heerst bij een snelheidsverschil van 1 m/s tussen de twee vloeistoflagen.

Afgeleide SI-eenheid
Eponiem
Karl Pearson

Karl Pearson (Londen, 27 maart 1857 - Coldharbour (Surrey), 27 april 1936) was een Engelse wiskundige en statisticus. Hij bestudeerde de statistiek (in het bijzonder regressieanalyse en toepassingen in de biologie, inzonderlijk de erfelijkheidsleer) en de kansrekening.

Pearson voerde de chi-kwadraattoets in (1900), alsook de begrippen standaardafwijking, Gausskromme, Gaussverdeling, kurtosis en histogram. Voorts is hij de geestelijke vader van Pearsons correlatiecoëfficiënt, een veelgebruikte manier om de samenhang tussen twee variabelen uit te drukken.

Pearson schreef Mathematical Contribution to the Theory of Evolution (18 artikelen tussen 1893-1912) en was oprichter (1901) en tot zijn dood redacteur van het wetenschappelijke statistische tijdschrift Biometrika. Van die positie maakte hij met enige regelmaat misbruik. Zo kreeg hij in 1914 ernstige ruzie met Ronald Fisher omdat Pearson weigerde een artikel van Fisher te plaatsen. Voorts leverde Pearson met enige regelmaat onder pseudoniem instemmend commentaar op door hemzelf geschreven artikelen.

In 1898 kreeg hij de Darwin Medal.

Privéleven
Pearson huwde in 1890 met Maria Sharpe, ze kregen twee dochters, Sigrid Loetitia Pearson en Helga Sharpe Pearson, en een zoon, Egon Sharpe Pearson. Egon Pearson volgde zijn vader op als hoofd van het Applied Statistics Department aan het University College London.

Externe link
 Biografie van Pearson

Brits wiskundige
Brits statisticus
Python

slangen
 Pythons, familie van slangen, Pythonidae
 Python (geslacht), geslacht van slangen
 Python (mythologie), draak in de Griekse mythologie
 Python (programmeertaal), geïnterpreteerde programmeertaal
 achtbaan:
 Python (Busch Gardens), in Busch Gardens, Tampa, Florida
 Python (Efteling), in de Efteling
 Python (Six Flags America)
 Python (automerk), Australisch automerk
 Python (fietsmerk), een fietsmerk
 Python (film), Amerikaanse film uit 2000
 Python (leiding), dik, geïsoleerd pakket met leidingen voor tap installaties
 Python (raket), lucht-luchtraket
 Python (schip), Duits koelschip, omgebouwd tot verzorgingsschip voor U-boten
 Python-inbouwmotoren van het motorfietsmerk Rudge

Naam 
 Georges Python (1856-1927), Zwitsers advocaat, rechter, bestuurder, docent en politicus

Overige 
 Monty Python's Flying Circus
Paaslam

Het paaslam (Hebreeuws: קרבן  פסח / Korban Pesakh) is een begrip uit zowel de joodse als de christelijke traditie. Het is de benaming voor het dier dat volgens de joodse wet geofferd werd bij de viering van Pesach. Voor de christenen heeft het een diepe, symbolische betekenis op historische gronden, wat wordt gevierd tijdens het Paasfeest.

Jodendom
In het jodendom was het slachten van lammeren een gebruik met Pesach, een feest dat de uittocht uit Egypte en de daarmee de bevrijding uit de slavernij aldaar herdenkt. In het boek Exodus, hoofdstuk 12, staan de voorschriften beschreven die God via Mozes aan het volk Israël gaf betreffende het paaslam:
 Vier dagen van tevoren moest een gaaf lam van de kudde worden afgezonderd, een mannetje van een jaar oud (dus geen klein lammetje)
 Na zonsondergang moest het worden geslacht
 Het moest in zijn geheel worden gebraden (later, tijdens de tempelperiode, mocht het ook worden gekookt)
 Het moest staande, met de reiskleding aan, worden gegeten met bittere kruiden en ongezuurde broden
 Onbesneden mannen mochten niet aan de maaltijd deelnemen
 Het moest in huis met de familie of gemeenschap worden gegeten
 Geen stuk van het vlees mocht naar buiten het huis verplaatst worden

Evenwel is de offerdienst in het jodendom met de verwoesting van de Tweede Tempel geheel gestopt. Sindsdien ligt er enkel nog een botje op de Pesachschotel die symbolisch aan dit offer herinnert. Karaïeten slachten nog wel een lam met Pesach. Met name onder christenen bestaat veel interesse voor het paaslam in het jodendom, omdat Jezus ermee wordt vergeleken.

Christendom
Bij de christelijke Paasviering neemt het paaslam een heel belangrijke, eveneens symbolische plaats in. Gebaseerd op de verlossingsgedachte en eveneens de grote daden van God, wordt Jezus Christus voorgesteld als het onschuldige paaslam, ofwel het lam van God. Volgens de op de Bijbel geënte traditionele overtuiging heeft hij met zijn gewillige lijden en dood op het kruis verlossing bewerkstelligd. Dat wil zeggen dat hij met zijn dood, net als een offerdier, de zonden van de mensen heeft weggenomen, en daarmee de mensen heeft verzoend met God. In het Nieuwe Testament, bijvoorbeeld in de Eerste brief van Paulus aan de Korintiërs 5:7, en ook in de Brief aan de Hebreeën wordt de nadruk gelegd op het permanente karakter van dit offer: 'één voor allen' en 'eens voor altijd'.

Pasen
Pesach
Passiemuziek

Passiemuziek is een muziekstuk dat de passie, het lijden van Jezus Christus, als uitgangspunt heeft.

Passiemuziek heeft in de loop der eeuwen een grote ontwikkeling doorgemaakt. Oorspronkelijk werd de muziek eenstemmig gezongen. Rond de 10e eeuw werden de rollen van Christus, de verteller, het volk en anderen verdeeld over verschillende zangers, zowel solistisch als in groepen. Men noemt dit de koraalpassie of responsori. De gezongen tekst komt hier letterlijk overeen met een van de Evangelies.

Rond 1500 kwam de polyfone muziek op. Ook de passiemuziek werd hierbij aangepast. Er kwamen harmonieën en meerstemmigheid bij, wat resulteerde in de 'motetpassie'.

Later, in de 17e en 18e eeuw, schreven componisten als Dietrich Buxtehude, Heinrich Schütz, Reinhard Keiser, Johann Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel en Georg Philipp Telemann passies in de vorm van een of een oratorium, de 'oratoriumpassie'. In de oratorische passie wordt de letterlijke evangelietekst afgewisseld met teksten die het evangelieverhaal becommentariëren. Een volgende stap was de zogenaamde 'Brockes-passie', een passie op teksten van de Hamburgse magistraat Barthold Heinrich Brockes, waarbij de Bijbelteksten herdicht zijn.

Van de vele oratoria zijn Bachs Matthäus-Passion en Johannes-Passion de bekendste en de meest gespeelde. Ze worden in de tijd voor Pasen overal in de westerse wereld uitgevoerd. Twintigste-eeuwse passies werden gecomponeerd door onder anderen Frank Martin (Golgotha), Krzysztof Penderecki (Lukas-Passie), Sofia Goebaidoelina (Johannes Passie) en Arvo Pärt (Passio Domini nostri Jesu Christi secundum Johannem). Een populaire passie zou men de musical Jesus Christ Superstar van Andrew Lloyd Webber kunnen noemen.

Zie ook 
 Johannespassie
 Lucaspassie
 Marcuspassie
 Matteüspassie
Pyrrhus

Pyrrhus van Epirus, een koning van Epirus
Neoptolemus, de zoon van Achilles in de Griekse mythologie
Patriarch Pyrrhus, patriarch van Constantinopel
pyrrusoverwinning, een schijnsucces
Phuthaditjhaba

Phuthaditjhaba (voorheen ook: Witsieshoek) was de hoofdstad van het voormalig Zuid-Afrikaans thuisland QwaQwa. De stad ligt in de Vrijstaat, tussen de Drakensberg en Malutibergen. Zij staat bekend om haar handwerk, en heeft tegenwoordig (2011) circa 55.000 inwoners, die voornamelijk deel uitmaken van de Kgolokwe- en de Tlokwa-stam die beide tot het Sotho-volk horen.

De naam betekent "ontmoetingsplaats" in de taal van de Sothos.

Subplaatsen 
Het nationaal instituut voor de statistiek, Stats SA, deelt sinds de census 2011 van Phuthaditjhaba in 12 zogenaamde subplaatsen (sub place):

Zie ook 
 Lijst van plaatsen in Zuid-Afrika

Plaats in Vrijstaat
Polynesië

Polynesië (πολύ = veel, νῆσος = eiland, vele eilanden dus) is naast Melanesië en Micronesië een van de drie grote eilandengroepen in de Grote of Stille Oceaan die samen Oceanië (exclusief Australië) vormen. Ruwweg vormt het een driehoek met Nieuw-Zeeland, Hawaï en Paaseiland als hoekpunten. De totale landoppervlakte is ongeveer 294.000 km² op een wateroppervlakte van meer dan 50 miljoen km². In totaal zijn er meer dan 1000 eilanden die behoren tot Polynesië.

Bevolking 
De oorspronkelijke bevolking van deze eilanden, de Polynesiërs, spreekt (of sprak) de Polynesische talen, die tot de Maleis-Polynesische of Austronesische taalgroep behoren.

Eilanden

Onafhankelijke staten 
  Nieuw-Zeeland
  Samoa 
  Tonga
  Tuvalu

Gebieden met een aparte status 
  Cookeilanden (in vrije associatie met Nieuw-Zeeland)
  Niue (in vrije associatie met Nieuw-Zeeland)

Niet-onafhankelijke territoria 
  Amerikaans-Samoa (Verenigde Staten)
  Frans-Polynesië (Frankrijk)
  (Verenigde Staten)
  Norfolk (Australië)
  Paaseiland (Chili)
  Pitcairneilanden (Verenigd Koninkrijk)
  Tokelau (Nieuw-Zeeland)
  Wallis en Futuna (Frankrijk)

Onbewoonde VS-territoria 
 Baker
 Howland
 Jarvis
 Johnston
 Kingmanrif
 Palmyra
Lijst van parken en reservaten

Lijst van parken en reservaten per land

Afrika 
 Gabon
 Kenia
 Madagaskar
 Namibië
 Tanzania
 Zuid-Afrika

Amerika 
 Argentinië
 Brazilië
 Canada
 Chili
 Mexico
 Peru, de nationale parken en Peru, de overige natuurgebieden
 Verenigde Staten

Australië 
 Australië
 Nieuw-Zeeland

Azië 
 Filipijnen
 India
 Indonesië
 Iran

Europa 
 Albanië
 België
 Bosnië-Herzegovina
 Bulgarije
 Denemarken
 Duitsland
 Estland
 Finland
 Frankrijk
 Griekenland
 Hongarije
 Ierland
 IJsland
 Italië
 Kosovo
 Kroatië
 Letland
 Litouwen
 Macedonië
 Montenegro
 Nederland
 Noorwegen
 Oekraïne
 Oostenrijk
 Polen
 Portugal
 Roemenië
 Rusland
 Servië
 Slovenië
 Slowakije
 Spanje
 Tsjechië
 Verenigd Koninkrijk
 Wit-Rusland
 Zweden
 Zwitserland

Zie ook 
 Lijst van grensoverschrijdende parken en reservaten
 Lijst van nationale parken van de gehele wereld, ingedeeld per land
 Vereniging Natuurmonumenten en Lijst van gebieden van Natuurmonumenten
 Toerisme
Lijst van parken en reservaten in Australië

Parken en reservaten in Australië worden per staat/territorium beheerd:
 Lijst van parken en reservaten in het Australisch Hoofdstedelijk Territorium
 Lijst van parken en reservaten in Nieuw-Zuid-Wales
 Lijst van parken en reservaten in het Noordelijk Territorium
 Lijst van parken en reservaten in Queensland
 Lijst van parken en reservaten in Tasmanië
 Lijst van parken en reservaten in Victoria
 Lijst van parken en reservaten in West-Australië
 Lijst van parken en reservaten in Zuid-Australië

Volgende parken en reservaten vormen uitzonderingen en worden op federaal niveau beheerd door Parks Australia.

Nationale Parken
B
Booderee (zie ook Lijst van parken en reservaten in het Australisch Hoofdstedelijk Territorium)

C
Christmas Island

K
Kakadu (zie ook Lijst van parken en reservaten in het Noordelijk Territorium)

N
Norfolk Island

P
Pulu Keeling

U
Uluṟu-Kata Tjuṯa (zie ook Lijst van parken en reservaten in het Noordelijk Territorium)

Australië
Natuur in Australië
parken en reservaten
Lijst van nationale parken in Brazilië

Dit is een lijst van nationale parken in Brazilië. Verschillende nationale parken (o.a. Nationaal park Iguaçu, Nationaal park van de Jaú, Nationaal park Emas, Nationaal park Serra da Capivara, Nationaal park Chapada dos Veadeiros) staan op de Unesco-Werelderfgoedlijst.

Externe links 
  IBAMA (Braziliaans Instituut voor Milieu en Hernieuwbare Natuurlijke Hulpbronnen)
  ICMBio (Instituto Chico Mendes de Conservação da Biodiversidade)

Natuur in Brazilië
Brazilie
Geografie van Brazilië
Nationale
Lijst van nationale parken in Canada

Dit is een lijst van Canadese nationale parken. De nationale parken van Canada worden beheerd door het agentschap Parks Canada voor de Canadese overheid. Dit gebeurt conform de National Parks Act die door het Canadees parlement een eerste maal werd goedgekeurd in 1887 en vervolgens veelvuldig werd aangepast. Sinds 2015 telt Canada 39 nationale parken en acht National Park Reserves, dit is een aparte aanduiding die in 1972 in voege kwam voor beschermde natuurlandschappen die reeds onder het beheer van Parks Canada vallen en bestemd zijn om als Nationaal Park erkend te worden maar waar de rechten van de First people nog moeten geregeld worden en overeenkomsten moeten vastgelegd worden voor de mogelijke verdere voortzetting van traditioneel landgebruik in deze parken. In de Engelstalige naamgeving spreekt men expliciet over Park Reserve, in het hieronder opgenomen lijstje is de vermelding van reserve tussen haakjes aan de naam toegevoegd.

De 47 parken en Park Reserves samen bestrijken een totale landoppervlakte van 328.198 km² wat overeenkomt met 3,3% van de totale landoppervlakte van Canada. Elk van de 13 provincies en territoria heeft minstens een nationaal park. In de periode 2016-2017 bezochten 15.449.249 personen minstens een van deze parken, waarbij meer dan vier miljoen bezoekers voor het Nationaal park Banff, het meest populaire park, en twee personen voor het minst bezochte park, het Nationaal park Tuktut Nogait.

Verschillende nationale parken (Nationaal park Yoho, Nationaal park Kootenay, Nationaal park Banff, Nationaal park Jasper, Nationaal park Gros Morne, Nationaal park Ivvavik, Nationaal park Kluane, Nationaal park Nahanni, Nationaal park Waterton Lakes, Nationaal park Wood Buffalo) staan op de Unesco-Werelderfgoedlijst. Drie zones (Nationaal park Thaidene Nëné, Nationaal park Manitoba Lowlands en Nationaal park South Okanagan—Similkameen) komen mogelijk in aanmerking voor oprichting als nationaal park.

Externe link 
officiële website Canadese nationale parken (Parks Canada-Parcs Canada)

Canada
 
Nationale
Lijst van parken en reservaten in Nieuw-Zeeland

Lijst van parken en reservaten in Nieuw-Zeeland.

Nationale parken
zie ook het hoofdartikel Nationale parken in Nieuw-Zeeland

Reservaten

Zie ook
 Parken en reservaten in andere landen

Nieuw-Zeeland
 
Parken
Lijst van parken en reservaten in Zuid-Afrika

Dit is een lijst van parken en reservaten in Zuid-Afrika.

Nationale Parken
A
Nationaal park Addo Elephant
Nationaal park Agulhas
Grensoverschrijvend Park Ai-Ais/Richtersveld
Nationaal park Augrabies

B
Nationaal park Bergkwagga
Nationaal park Bontebok 

G
Nationaal park Golden Gate Hoogland
Nationaal park Garden Route, inclusief
Nationaal park Tsitsikamma
Nationaal park Wilderness
Nationaal park Knysna

K
Nationaal park Kamdeboo
Nationaal park Karoo
Grensoverschrijdend park Kgalagadi
Nationaal park Kruger

M
Nationaal park Mapungubwe
Nationaal park Marakele
Nationaal park Mokala

N
Nationaal park Namakwa

T
Nationaal park Tafelberg voormalig Nationaal park Cape Peninsula
Nationaal park Tankwa Karoo

W
Nationaal park Westkus

Natuurreservaten 
 Dubbeldrift
 Mpofu

Zie ook
Parken en reservaten in andere landen

 
Zuid-Afrika
Parken
Lijst van parken en reservaten in India

Dit is een lijst met de parken en reservaten in India.

A
Anshi

B
Balphakram - Bandhavgarh - Bandipur - Bannerghatta - Bansda - Bhagwan Mahavir - Bhitar Kanika

C
Campbell Bay - Corbett

D
Dachigam - Dehing Patkai - Desert - Dudhwa

E
Eravikulam

G
Galathea - Gangotri - Gir - Govind - Great Himalayan - Gugamal

H
Hemis

I
Indira Gandhi - Indravati

K
Kanger Ghati - Kanha - Kaziranga - Keibul Lamjao - Keoladeo - Khangchendzonga - Kishtwar - Kudremukh

M
Madhav - Manas - Mouling - Mount Harriet Island - Murlen

N
Nagarhole - Namdapha - Nanda Devi - Navegaon - Neora Valley - Nokrek - North Simlipal

P
Palamau - Panna - Pench - Periyar - Phawngpui - Pin Valley

R
Raimona - Rajaji - Ranthambore

S
Saddle Peak - Sanjay - Sanjay Gandhi - Sariska - Satpura - Shri Venkataswara - Silent Valley - Singalila - Siroi - Sundarban

T
Tadoba

V
Valley of Flowers - Velavadar

W
Wandur

Natuur in India
India
Nationaal park van India
Geografie van India
Parken
Lijst van parken en reservaten in Indonesië

Dit is een lijst met Nationale parken van Indonesië. Van de 51 Nationale Parken zijn er zes Werelderfgoed en maken er zes deel uit van het World Network of Biosphere Reserves. Drie zijn wetlands van internationaal belang onder de Conventie van Ramsar.

De eerste 5 nationale parken van Indonesië zijn opgericht in 1980. Dit aantal is geleidelijk gestegen tot 41 in 2003. In 2004 zijn er negen aan toegevoegd, waardoor het totaal aantal op 50 kwam.

Het werelderfgoed Tropisch regenwoud van Sumatra bestaat uit de volgende drie parken: Nationaal Park Gunung Leuser, Nationaal Park Kerinci Seblat en Nationaal Park Bukit Barisan Selatan.

Java

Kalimantan

Kleine Sunda-eilanden

Molukken en Papoea

Sulawesi

Sumatra

Zie ook 
Werelderfgoed in Indonesië

Externe links
Official list of Indonesian National Parks
Lestari Hutan Indonesia (LHI). NGO dedicated for nature conservation and community development
UNEP-WCMC: World Database on Protected Areas. List of National Parks in Indonesia

Natuur in Indonesië
Indonesie
 
Parken
Lijst van nationale parken in Chili

Hieronder volgt een lijst van nationale parken in Chili.
Eén nationaal park (Nationaal park Rapa Nui) staat op de Unesco-Werelderfgoedlijst. Op 29 januari 2018 ondertekende toenmalig president Michelle Bachelet een overeenkomst met de Tompkins Foundation om drie bestaande nationale parken (Nationaal park Hornopirén, Nationaal park Corcovado, Nationaal park Isla Magdalena) uit te breiden en er vijf nieuwe (Nationaal park Pumalín, Nationaal park Melimoyu, Nationaal park Cerro Castillo, Nationaal park Kawésqar-Alacalufes en Nationaal park Patagonia) te creëren.

Externe link 
 officiële website Chileense nationale parken

Chili
Geografie van Chili
Nationale
Lijst van parken en reservaten in het Australisch Hoofdstedelijk Territorium

Onderstaande lijst vermeldt de parken en reservaten van het Australisch Hoofdstedelijk Territorium en het daarmee verbonden Jervisbaaiterritorium.

Botanische tuinen
B
Booderee (Jervisbaaiterritorium)

Nationale parken
B
Booderee (Jervisbaaiterritorium)

N
Namadgi

Natuurreservaten
B
Bullen

C
Canberra

G
Gigerline

L
Lower Molonglo

M
Molonglo Gorge

S
Stony Creek

T
Tidbinbilla

W
Woodstock

Zie ook
 Lijst van parken en reservaten
 Lijst van parken en reservaten in Australië

Australisch Hoofdstedelijk Territorium
Natuur in Australië
Parken
Lijst van parken en reservaten in Nieuw-Zuid-Wales

De Australische deelstaat Nieuw-Zuid-Wales telt 718 parken en reservaten, onderverdeeld in acht types:
13 Aboriginalgebieden (Aboriginal Areas)
4 Beschermde karstreservaten (Karst Conservation Reserves)
97 Beschermde staatsgebieden (State Conservation Areas)
15 Historische plaatsen (Historic Sites)
6 Mariene parken (Marine Parks)
175 Nationale parken (National Parks)
395 Natuurreservaten (Nature Reserves)
13 Regionale parken (Regional Parks)

Al deze beschermde gebieden worden beheerd door de New South Wales National Parks and Wildlife Service.

Aboriginalgebieden

Beschermde karstreservaten

Beschermde staatsgebieden

Historische plaatsen

Mariene parken

Nationale parken

Natuurreservaten

Regionale parken

Zie ook
 Lijst van parken en reservaten
 Lijst van parken en reservaten in Australië

Externe links
  New South Wales National Parks

Natuur in Australië
Nieuw-Zuid-Wales
Geografie van Nieuw-Zuid-Wales
Parken
Lijst van parken en reservaten in het Noordelijk Territorium

De meeste parken en reservaten in het Australische Noordelijk Territorium worden beheerd door de Parks and Wildlife Commission of the Northern Territory. De uitzonderingen zijn Kakadu en Uluṟu-Kata Tjuṯa die door Parks Australia worden beheerd.

Nationale Parken
B
Barranyi (North Island) (aboriginal)

C
Charles Darwin

D
Davenport Murchison -- Djukbinj (aboriginal) -- Dulcie Ranges

E
Elsey

F
Finke Gorge

G
Garig Gunak Barlu (aboriginal) -- Gregory

K
Kakadu -- Keep River

L
Litchfield

N
Nitmiluk (aboriginal)

U
Uluṟu-Kata Tjuṯa

W
Watarrka -- West MacDonnell

Zie ook
 Lijst van parken en reservaten
 Lijst van parken en reservaten in Australië

Noordelijk Territorium
Natuur in Australië
Geografie van het Noordelijk Territorium
Parken
Lijst van parken en reservaten in Tasmanië

Onderstaande parken en reservaten in de Australische deelstaat Tasmanië worden beheerd door de Tasmania Parks and Wildlife Service.

Nationale Parken
B
Ben Lomond

C
Cradle Mountain-Lake St Clair

D
Douglas-Apsley

F
Franklin-Gordon Wild Rivers -- Freycinet

H
Hartz Mountains

K
Kent Group

M
Maria Island -- Mole Creek Karst -- Mount Field -- Mount William

N
Narawntapu

R
Rocky Cape

S
Savage River -- South Bruny -- Southwest -- Strzelecki

T
Tasman

W
Walls of Jerusalem

Zie ook
 Lijst van parken en reservaten
 Lijst van parken en reservaten in Australië

Tasmanië
Natuur in Australië
Geografie van Tasmanië
Nationale
Lijst van parken en reservaten in Victoria

Onderstaande parken en reservaten in de Australische deelstaat Victoria worden beheerd door Parks Victoria.

Nationale Parken
A
Alfred -- Alpine

B
Baw Baw -- Brisbane Ranges -- Burrowa-Pine Mountain

C
Chiltern Box-Ironbark -- Churchill -- Coopracambra -- Croajingolong

D
Dandenong Ranges

E
Errinundra

F
French Island

G
Grampians

H
Hattah-Kulkyne

K
Kinglake

L
Lake Eildon -- Lind -- Little Desert -- Lower Glenelg

M
Mitchell River -- Mornington Peninsula -- Morwell -- Mount Buffalo -- Mount Eccles -- Mount Richmond -- Murray-Sunset

O
Organ Pipes -- Otway

P
Port Campbell

S
Snowy River

T
Tarra Bulga -- Terrick Terrick -- The Lakes

W
Wilsons Promontory -- Wyperfeld

Y
Yarra Ranges

Zie ook
 Lijst van parken en reservaten
 Lijst van parken en reservaten in Australië

Victoria
Natuur in Australië
Geografie van Victoria
Parken
Lijst van parken en reservaten in West-Australië

Onderstaande parken en reservaten in West-Australië worden beheerd door het Department of Conservation and Land Management.

Nationale Parken 
A
Alexander Morrison -- Avon Valley

B
Badgingarra -- Beedelup -- Beelu -- Boorabbin -- Brockman

C
Cape Arid -- Cape Le Grand -- Cape Range -- Collier Range

D
D’Entrecasteaux -- Drovers Cave -- Drysdale River

E
Eucla

F
Fitzgerald River -- François Peron -- Frank Hann

G
Geikie Gorge -- Gloucester -- Goongarrie -- Gooseberry Hill -- Greenmount

H
Hassell -- Hidden Valley

J
John Forrest

K
Kalamunda -- Kalbarri -- Karijini -- Kennedy Range

L
Leeuwin Naturaliste -- Lesmurdie Falls -- Lesueur

M
Millstream-Chichester -- Moore River -- Mount Augustus -- Mount Frankland

N
Nambung -- Neerabup

P
Peak Charles -- Porongurup -- Purnululu

R
Rudall River

S
Scott -- Serpentine -- Shannon -- Sir James Mitchell -- Stirling Range -- Stokes

T
Tathra -- Torndirrup -- Tuart Forest -- Tunnel Creek

W
Walpole-Nornalup -- Walyunga -- Warren -- Watheroo -- Waychinicup -- West Cape Howe -- William Bay -- Windjana Gorge -- Wolfe Creek Crater

Y
Yalgorup -- Yanchep

Zie ook 
 Lijst van parken en reservaten
 Lijst van parken en reservaten in Australië

West-Australië
Natuur in Australië
Geografie van West-Australië
Parken
Lijst van parken en reservaten in Zuid-Australië

Onderstaande parken en reservaten in Zuid-Australië worden beheerd door National Parks and Wildlife South Australia.

Nationale Parken
B
Belair

C
Coffin Bay -- Coorong

F
Flinders Chase -- Flinders Ranges

G
Gammon Ranges -- Gawler Ranges

I
Innes

L
Lake Eyre – Lake Gairdner -- Lake Torrens -- Lincoln

M
Mount Remarkable -- Murray River

N
Naracoorte Caves -- Nullarbor

O
Onkaparinga River

W
Witjira

Zie ook
 Lijst van parken en reservaten
 Lijst van parken en reservaten in Australië

Zuid-Australië
Natuur in Australië
Geografie van Zuid-Australië
Parken
Pyrrusoverwinning

Een pyrrusoverwinning is een overwinning die zoveel inspanning kost dat ze dezelfde uitwerking heeft als een nederlaag. Anders gezegd betekent het dat soms iets een overwinning kan lijken, terwijl het eigenlijk een verlies is; een "valse" overwinning, of een tactische overwinning terwijl een strategische nederlaag is geleden. 

Een belangrijke strategische overweging is, of men toereikende reserves heeft of de verliezen kan aanvullen. Hiermee kunnen pyrrusoverwinningen of het uitlokken hiervan onderdeel zijn van en uitputtingsoorlog. Een voorbeeld was de eerste fase van de Slag om Engeland, waarbij de Luftwaffe de RAF opzettelijk provoceerde. De RAF had minder reserves dan de Luftwaffe en kon in deze fase met name de uitval van piloten moeilijk opvangen, waardoor de Luftwaffe de RAF dreigde uit te putten.

De uitdrukking is ontleend aan de veldslagen die Pyrrhus, koning van Epirus (nu een provincie van Griekenland), leverde tegen de Romeinen in de 3e eeuw v.Chr. Hij verloor een groot aantal mannen in een tweetal gewonnen veldslagen. Toen een van zijn generaals hem na de overwinning bij Ausculum feliciteerde, antwoordde hij: "Als we nog één zo'n slag tegen de Romeinen winnen, is het helemaal met ons gedaan." (Ploutarchos, Leven van Pyrrhos, 21.9)

Voorbeelden van overwinningen in de geschiedenis die als pyrrusoverwinning worden gezien zijn:
 De Slag bij Asculum (279 v.Chr.), Pyrrhus van Epirus verslaat de Romeinen bij Asculum.
 De Slag bij Malplaquet (11 september 1709), overwinning van het Nederlandse en Britse leger op de Fransen in de Spaanse Successieoorlog.
 De Slag om Bunker Hill (17 juni 1775), Britse overwinning tijdens de Amerikaanse Revolutie.
 De Tweede Boerenoorlog (11 oktober 1899 - 31 mei 1902), waarbij de Britten net wonnen van de Boeren; voor deze overwinning hadden de Britten concentratiekampen nodig.
 De Aanval van de dode mannen (6 augustus 1915), waarbij stervende Russische soldaten die door gifgas waren aangetast de Duitsers in paniek op de vlucht lieten slaan.
 De Duitse landing op Kreta (20 mei - 1 juni 1941) tijdens de Tweede Wereldoorlog.
 De Zeeslag bij de Santa Cruzeilanden (25 - 27 oktober 1942), waarbij de Japanse Keizerlijke Marine één vliegdekschip van de United States Navy tot zinken bracht en een ander zwaar beschadigde, tegen een hoge prijs in vliegtuigen en piloten.
 De Slag om het Hürtgenwald (19 september 1944 - 10 februari 1945), waarbij de Verenigde Staten tegen zware verliezen Nazi-Duitsland (dat zelf ook zware verliezen leed) versloegen.
 De Slag in het Choisinreservoir (27 november - 13 december 1950), overwinning van Volksrepubliek China tijdens de Koreaoorlog.
 De Slag om Mogadishu (3 - 4 oktober 1993), waarbij VS-militairen twee luitenants van een Somalische krijgsheer gevangennamen, maar tijdens gevechten zware verliezen leden nadat twee UH-60 Black Hawk-helikopters waren neergeschoten.

Griekse oudheid
Begrip in het Nederlands
Perm

Perm (stad), een stad in het oosten van Europees Rusland
 Kraj Perm, een deelgebied van Rusland
 Oblast Perm, een voormalige provincie van de Russische Federatie
 Perm (periode), de laatste periode van het Paleozoïcum
 Groot-Perm, een historische regio en vorstendom in Rusland
 Klein-Perm of Oud-Perm, de vroegere naam van de stad Oest-Vym in Rusland
Psychofarmacon

Een psychofarmacon (meervoud: psychofarmaca) behoort tot de categorie van geneesmiddelen voor de behandeling van psychische aandoeningen. Binnen de geneeskunde worden deze middelen toegepast om psychische aandoeningen te stabiliseren dan wel te verbeteren. De volgende middelen vallen hieronder:

Antidepressiva worden gebruikt ter behandeling van bepaalde vormen van depressie, met name endogene depressie. Men kent onder ander de selectieve serotonine-heropnameremmers (Engels: Selective Serotonine Reuptake Inhibitors, afkorting SSRI's), tricyclische antidepressiva en monoamino-oxidaseremmers (MAO-remmers).
Antipsychotica worden gebruikt bij psychosen.
Stemmingsstabilisatoren, waaronder lithium en lamotrigine, worden gebruikt bij bipolaire stoornissen. 
Stimulantia, hebben een stimulerende werking op het zenuwstelsel. Hieronder vallen onder meer amfetamine en methylfenidaat.
Dempende medicijnen (sedativa) en slaapmiddelen (hypnotica).

In het verleden ging het gebruik van deze middelen vaak met sterke bijwerkingen gepaard. Sinds de laatste twee decennia van de twintigste eeuw zijn er veel nieuwe psychofarmaca op de markt gekomen. Deze hebben minder neurotoxische eigenschappen, maar wel andere bijwerkingen, waaronder ontremming. Het gebruik van deze middelen neemt toe. Antipsychotica worden de laatste tien jaar vaker voorgeschreven aan ouderen in instellingen en aan kinderen met gedragsproblemen. Dit is niet onomstreden, mogelijk gevaarlijk, en bovendien bijna altijd niet-geregistreerd gebruik. Het farmaceutisch bedrijf Lilly betaalde in 2009 in de Verenigde Staten een boete van 1,4 miljard dollar wegens het illegaal promoten van hun middel Zyprexa bij dementie.

Binnen de psychotherapie wordt het gebruik van psychofarmaca steeds minder een taboe. Verschillende wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat bij ernstige depressies een combinatiebehandeling van psychofarmaca en psychotherapie vaak een positiever effect heeft dan alleen een van beide.

Met name het in de negentiger jaren populaire middel fluoxetine (merknaam: Prozac, een antidepressivum uit de groep SSRI's) heeft de publieke belangstelling voor de psychofarmaca sterk doen toenemen. Er is toen met name in de Verenigde Staten veel discussie geweest of dit middel niet breder gebruikt kon worden dan uitsluitend bij ziekte.

Bij ernstige psychiatrische problemen wordt de farmacotherapie vaak gecombineerd met een vorm van psychotherapie, creatieve therapie, bewegingstherapie (psychomotorische therapie) of andere therapie- en behandelvormen.

Psychotroop middel
Perzië

een historische benaming voor Iran
Geschiedenis van Iran
Perzische Rijk, een historisch rijk in het Midden-Oosten

'Perzisch', het bijvoeglijke naamwoord bij 'Perzië', kan ook verwijzen naar:
 Perzen, een Indo-Europees volk dat hoofdzakelijk in Iran (Perzië), Afghanistan en Tadzjikistan woont
 Perzisch, een Indo-Europese taal, dat de officiële taal van Iran (Perzië), Afghanistan en Tadzjikistan is
Périclès Pantazis

Périclès Pantazis (Grieks: Περικλής Πανταζής) (Athene, 15 maart 1849 – Brussel, 25 januari 1884) was een Grieks schilder.

Zijn eerste kunstopleiding genoot hij aan de kunstschool van zijn geboortestad. Het was echter in Parijs dat hij het impressionisme leerde kennen. Het was de Barbizon-schilder Antoine Chintreuil die hem daar Gustave Courbet en Eugène Boudin leerde "lezen".

Hij was 26, toen hij zich te Brussel kwam vestigen en aanvankelijk onder de invloed kwam van Louis Dubois, van Edouard Agneessens en van Hippolyte Boulenger. Hij werd er bevriend met Guillaume Vogels, in wiens decoratiebedrijf "Peinture et Décoration" hij een jaar lang meewerkte. Op aandringen van Pantazis, begon Vogels, eerder op latere leeftijd, aan zijn kunstenaarsloopbaan.

In 1876 trad Pantazis, samen met Vogels, toe tot de Brusselse kunstenaarskring "La Chrysalide". Andere medestichters waren onder anderen: Louis Dubois, Alfred Verwee, Théodore Baron, Constantin Meunier, Louis Artan en Félicien Rops. Later werden de Chrysalide-kunstenaars opgenomen in de nieuwe groep "L'Essor".

In 1883 hoorde Pantazis, weer met Guillaume Vogels, tot de medestichters van de nieuwe groep Les XX, onder impuls van de Brusselse jurist Octave Maus. Het werd "le groupement artistique le plus avançé du monde", waarbij ook onder anderen James Ensor, Willy Finch, Willy Schlobach, Fernand Khnopff, Theo Van Rysselberghe, Theodoor Verstraete en Rodolphe Wytsman hoorden. Allen voelden ze zich vrije gepassioneerde kunstenaars, die hun eigen avontuur wilden beleven in hun beeldende kunst. Zonder een "school" te vormen, zonder enig manifest of pamflet of enige gezamenlijk bindende verklaring wilden ze zich afzetten, als progressisten, tegen het toen heersende conservatieve academisme. Al discuteerden ze ongeveer onophoudelijk, toch was hun beweging minder spectaculair dan die van hun "geloofsgenoten" uit het Parijse impressionisme, 10 jaar eerder.

Pantazis werkte vaak aan zee en vooral in de duinen van Nieuwpoort werkte hij graag zijn geraffineerde coloriet uit. Het Zoniënwoud van Brussel en de omgeving van Anseremme behoorden ook tot zijn uitverkoren terrein. Meerdere keren trok hij naar het zuiden van Frankrijk.

Hij was nauwelijks 35, toen hij op 25 januari 1884 te Brussel stierf aan tuberculose.

Musea 
 Antwerpen, Kon. Museum voor Schone Kunsten
 Athene, Pinakotheek
 Brussel, Kon. Musea voor Schone Kunsten van België
 Brussel, Museum David en Alice Van buruen
 Brussel, Horta Museum
 Brussel, Charlier Museum
 Brussel, Gemeente Sint-Gillis
 Gent, Museum voor Schone Kunsten
 Metsovo, Pinakotheek E. Averoff
 Oostende, KaZ
 Sint-Niklaas, Stedelijk Museum

Literatuur 
 N. Hostyn, Pericles Pantazis, in : Nationaal Biografisch Woordenboek, 16, Brussel, 2002.

Belgisch kunstschilder
Grieks kunstschilder