Lijst van vaktermen in de oenologie

Hier volgt een alfabetische lijst van vaktermen in de oenologie (wijnbouwtechnische wetenschap). Achter ieder term staat een korte beschrijving. Een nadere beschrijving staat op de pagina zelf.

A 

 Adamado  Zoete wijn.
 Adega  Wijnbedrijf.
 Alcoholische gisting (Alcoholische) gisting is een fermentatieproces waarbij glucose en fructose in ethanol (alcohol) en koolstofdioxide wordt omgezet
 Ampelografie  De kennis en beschrijving van de wijnstokken.
 Appellation d'Origine Contrôlée of AOC  Appellation d'Origine Contrôlée; de herkomstbenaming van wijn met gecontroleerde geografische oorsprong en strenge productievoorwaarden.
 Appellation d'origine protégée of AOP  Appellation d'origine protégée; de Europese herkomstbenaming van wijn met gecontroleerde geografische oorsprong.
 Asztali bor  De benaming tafelwijn.
 Assemblage  ('assembleren' in het Nederlands); het mengen van het (jong vergiste) druivensap van verschillende druivenrassen (cépages) uit hetzelfde wijngebied in van geval tot geval en elk oogstjaar opnieuw proefondervindelijk vast te stellen verhoudingen en tegelijk binnen de grenzen die vastliggen in de regionale voorschriften, om te komen tot een houdbare en drinkbare wijn, waarbij de druivenrassen worden geselecteerd op specifieke aspecten, zoals bijdrage aan houdbaarheid, aroma, soepelheid en karakter. Als voorbeeld kan gelden dat rode wijnen uit de Médoc soms een assemblage hebben die bijvoorbeeld bestaat uit 60% Cabernet Sauvignon, 25% Merlot, 10% Cabernet Franc en 5% Petit Verdot.
 Aszúbor  een gedeeltelijk uit asszú-druiven gemaakte wijn in Tokaj wijngebied.
 Auslese  Betekent "uitgezocht": onrijpe druiven worden handmatig verwijderd uit de druiventrossen.
 Azijnsteek Verontreiniging van de wijn met azijnzuurbacteriën.

B 
 Barrique klein vat van eikenhout met een inhoud van 200-250 l. Dit wordt toegepast voor de rijping van rode wijn en de gisting en rijping van witte wijn. De wijn krijgt hierbij door het eikenhout bij niet te oude vaten een kenmerkende vanille-achtige smaak.
 Barrikolt bor  Een in eikenhouten fusten gemaakte wijn. Verwijst naar de oorspronkelijk Franse term "Barrique". De wijn krijgt hierbij door het eikenhout bij niet te oude vaten een kenmerkende vanille-achtige smaak.
 Beerenauslese  Betekent "uitgezochte bessen": de meest (over)rijpe druiven worden stuk voor stuk uit de druiventrossen geselecteerd.
 BOB Betekent "Beschermde Oorsprongs Benaming". Wordt gebruikt om specifiek grondgebied met eigen klimaat, bodemgesteldheid en ras druivenstokken in NL in o.a. wijn te beschrijven. 
 body aspect van smaak, zie onder bij #Proefjargon
 Branco  Witte wijn
 Blanco  Witte wijn

C 
 Caudalie  tijdsduur in seconden van de afdronk
 Cépage  'ras' (i.c. druivenras); hiermee wordt aangeduid welke druivenrassen zijn gebruikt voor de wijn. Indien het om één druivenras gaat spreekt men dikwijls van een 'mono-cépage'.
 Chaptaliseren toevoegen van suiker aan de most om een wijn met een hoger alcoholgehalte te creëren.
 Clarete  lichtrode wijn
 Clarete  in Spanje, een lichtrode wijn verkregen door vermenging van witte en blauwe druiven. Komt vooral voor in Navarra, Aragón, La Rioja, Baskenland en sommige streken in Soria, Burgos en Valladolid.
 Classificatie van wijn De classificatie of classering van wijngebieden en/of van kwaliteitsniveaus binnen een wijngebied.
 Cuvée  in Frankrijk Een hoeveelheid druivensap (most) of jonge wijn die in RVS-tanks of houten vaten apart wordt gehouden vanwege de eigenschappen, zoals van een bepaalde wijngaard, of deel (bijv. helling) van een wijngaard, of van een speciale oogstdatum, of ten behoeve van een in de toekomst te maken assemblage of bijv. speciale botteling (bijv. ter herinnering aan een persoon of vanwege een jubileum o.i.d.)
 Cuvée  in Hongarije een uit twee of meer wijnen samengestelde wijn (bijvoorbeeld een bi-cépage; Stierenbloed (Bikavér) is altijd een cuvée).

D 

 Decanteren Het overschenken van wijn in een glazen karaf.
 Denominación de orígen  aanduiding van herkomstgebied.
 Denominazione di Origine Controllata (DOC)  Een wijn met een DOC-toekenning staat voor een kwaliteitswijn met een gecontroleerde oorsprongsbenaming.
 Denominazione di Origine Controllata e Garantita (DOCG)  De ‘G’ achter de Denominazione di Origine Controllata staat voor ‘Garantita’ en garandeert daarmee een zekere superieure kwaliteit van de wijn.
 Deutscher Landwein  Is een wat betere Tafelwein, waarvan echter het herkomstgebied op het etiket aangeven moet zijn. Deze wijnen zijn droog of halfdroog en hebben een half procent meer alcohol.
 Deutscher Tafelwein  Zeer eenvoudige wijnen, gemaakt van druiven uit bepaalde Duitse wijngebieden.
 Doce  Zoete wijn
 Droesem Het bezinksel (lie) dat men bekomt vanaf de eerste persing.

E 

 Edele rotting De aantasting van druiven door de grijze schimmel Botrytis cinerea wanneer de druiven al rijp zijn.
 Edelfäule  De aantasting van druiven door de grijze schimmel Botrytis cinerea wanneer de druiven al rijp zijn.
 Edelsuss  Zoete wijn, restsuiker vanaf 45g/l
 Édes  Zoete wijn, restsuiker >45 g/l.
 Egyszerű fajbor  een grotendeels een uit één druivenras, traditioneel gemaakte wijn.
 Eiswein  Bij een temperatuur onder de −7° Celsius worden de druiven voor deze wijn op ongeveer dezelfde wijze geoogst en geperst als voor de Beerenauslese.
 Engarrafado na origem  Ter plaatse gebotteld.

F 

 Federweißer  Dit is vers geperst druivensap dat begint te gisten. Het gaat hier dus om prille most. Vaak tijdens het oogstseizoen door plukkers gedronken.
 Fehér bor  Een uit witte druiven gemaakte witte tot honinggele wijn.
 Félédes  Halfzoete wijn, restsuiker 12-45 g/l.
 Félszáraz  Halfdroge wijn, restsuiker 4-12 g/l. Bij hogere zuurgehalten is het suikergehalte hoger.
 Flavescence Dorée  Flavescence Dorée betekent "goudgele verkleuring". Een bacterieachtig micro-organisme dat wordt overgebracht door een insect dat resistent is tegen insecticiden en dat het blad aantast. De bladeren krullen om, de randen van de rode druivenrassen kleuren rood en die van de witte soorten geel. Het blad kwijnt weg, de fotosynthese stopt en de oogst is verloren.
 Franc de pied  Franc de pied is een term voor wijn van ongeënte wijnstokken in Europa.

G 
 Garrafeira  Kelder. Garrafeira wil zeggen het beste dat het huis maakt.
 Gisting Omzetting van suikers in alcohol bij wijn, bier en brooddesem.

H 
 Halb-Trocken, Feinherb of Fruchtig  Halfdroge wijn, restsuiker 18 g/l

I 
 Indicazione Geografica Tipica (IGT)  Deze classificatie is speciaal in het leven geroepen voor de beste regionale wijnen. De wijn is afkomstig uit een bepaalde plaats (geen DOC) en de druivennaam wordt op het etiket vermeld. Dit is vergelijkbaar met de Franse Vin de Pays.

J 
 Jégbor  uit bevroren druiven gemaakte wijn.

K 
 Kabinett  QbA mit Prädikat waarbij de druiven als eerste worden geoogst. Het minimale mostgewicht is 73° Oechsle.
 Koolzuurgisting Moderne wijntechniek waarbij voordat de hoofdgisting begint, eerst een weekproces plaatsvindt onder koolzuur.
 Kwaliteitswijn Wijn die voldoet aan bepaalde normen wat betreft maximale opbrengst, alcoholgehalte en gegarandeerde herkomst. De normen hiervoor verschillen per land en per wijnstreek.

L 
 Late harvest  is de Engelse/Amerikaanse uitdrukking voor Spätlese en Vendange tardive.
 Lie  Droesem, het bezinksel dat men bekomt vanaf de eerste persing.
 Lieblich of süss  Zoete wijn, restsuiker tot 45 g/l

M 
 Maceración carbónica  Koolzuurgisting. De druiven worden ongeperst in een grote stalen tank gedaan, door het kneuzen van de druiven begint de fermentatie. 
 Maceratie De schillen enkele dagen laten inweken in de most onder gecontroleerde omstandigheden, wat meer kleur en aromatische stoffen oplevert.
 Malolactische gisting De tweede gisting of fermentatie, 'appelzuurgisting' of 'melkzuurgisting' genoemd, waarbij appelzuur in melkzuur en koolstofdioxide worden omgezet.
 Meghatározott termőhelyről származó minőségi bor  Herkomstbenaming van kwaliteitswijn met gecontroleerde geografische oorsprong.
 Meghatározott termőhelyről származó tokaji borkülönlegességek  Herkomstbenaming van wijnspecialteiten Tokaji aszú, Tokaji aszúeszencia, Tokaji eszencia, Tokaji szamorodni, Tokaji máslás, Tokaji fordítás uit het Tokaj wijngebied.
 Méthode Charmat  Methode van mousserende wijn te maken.
 Méthode traditionnelle  Traditionele methode van mousserende wijn te maken.
 Most Het stadium van het voorbereide sap, tussen sap en wijn.
 Mousserende wijn Wijn waarin koolzuurgas is opgelost.
 Mutage  Een techniek waarbij door toevoeging van alcohol aan de most het gistingsproces bij de vinificatie voortijdig gestopt wordt.

P 

 Perlwein  Witte of rode parelende (mousserende) wijn. Gemaakt volgens de Méthode Charmat.
 Pezsgő  Mousserende wijn, waarbij een tweede gisting in de fles heeft plaatsgevonden.
 Pourriture noble  De aantasting van druiven door de grauwe schimmel Botrytis cinerea wanneer de druiven al rijp zijn.
 Prädikatswein  Voor 1980 "Qualitätswein mit Prädikat". De herkomstgebieden van deze wijnen worden nauwkeuriger omschreven dan "Q.b.A."-wijn en worden er hogere eisen gesteld.

Q 
 Qualitätswein bestimmter Anbaugebiete  Vaak afgekort tot Q.b.A. De druiven voor deze wijn moeten uit een van de 13 aangeduide Duitse kwaliteitswijnbouwgebieden komen.

R 
 Restsuiker Suiker, nog aanwezig in het eindproduct. Deze is bepalend voor de aanduiding Zoet, Halfzoet, Halfdroog en Droog. Ook het gehalte aan zuren kan deze aanduiding meebepalen.
 Rotwein  Rode wijn uit blauwe wijndruiven. De gekneusde druiven vergisten samen met schillen, pitten en steeltjes tot het eindproduct.
 Rosé  Roséwijn.
 Rose  Roséwijn.
 Rotling  Wordt uit witte en blauwe druiven gemaakt. Beide kleuren druiven vergisten ook hier samen, net als de rode wijn, tot het eindproduct. Wordt daarom lichter van kleur.
 Rozé  Roséwijn. Soms wordt hiertoe ook de van Szürkebarát (Pinot Gris) gemaakte niet geheel witte wijn gerekend, wanneer deze een licht oranje-roze kleur heeft.
 Rosado  Roséwijn.

S 

 Schaumwein  een volgens de méthode gazéifiée uit stille wijn gemaakte wijn waaraan koolzuur is toegevoegd.
 Schiller(wein)  Een roséwijn van witte en blauwe druiven. Het wordt ongeveer net zo gemaakt als Rotling, echter de vaste bestanddelen worden binnen 24 uur van de most gescheiden.
 Sekt en Sekt bA Mouserende wijn volgens de transvasiermethode of méthode traditionnelle.
 Sélection de grains nobles  Wijnen die deze vermelding dragen, zijn gemaakt van druiven, in de Elzas (Alsace), die aangetast zijn door edele rotting.
 Siller  Een lichtrode wijn die traditioneel gemaakt werd uit witte en rode druiven, die tezamen werden geoogst. De moderne bereidingswijze is als die van rode wijn, maar met een kortere gisting (hoogstens twee dagen) op kuip, bijvoorbeeld van de druivenrassen Merlot, Kadarka, Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon, Pinot Noir en/of Kékfrankos.
 Sommelier  Iemand die wijn(en) selecteert die het best bij een diner passen.
 Spätlese  De "laat geplukte" druiven voor deze wijn hebben langer dan de Kabinettdruiven kunnen rijpen. De Duitse uitdrukking voor Vendange tardive.
 Száraz bor  Droge wijn, restsuiker <4 g/l.

T 
 Tafelwijn Drogere wijn van eenvoudige kwaliteit. De normen hiervoor verschillen per land en per wijnstreek.
 Tájbor  Landwijn, de beste categorie van de tafelwijnen (asztali bor).
 Tastevin  Klein, rond en vaak zilveren schaaltje, waarin men vooral de kleur van de wijn goed kan bepalen.
 Teinturier   Frans verzamelwoord voor druiven die rood vruchtvlees hebben.
 Terroir  Bodem, klimaat waarin de druif is opgegroeid
 Tinto  Rode wijn
 Trocken  Droge wijn, restsuiker tot 4 g/l
 Trockenbeerenauslese  Vrijwel alle druiven zijn dan door toedoen van de edele rotting, de z.g. Edelfäule, aangetast.

V 

 Védett eredetű bor  Kwaliteitswijn met beschermde herkomstbenaming.
 Vendange tardive  Oogst die later plaatsvindt dan het gemiddelde tijdstip waardoor er meer suikers in de druif zijn. Gebruikt voor het maken van zoete of droge wijn.
 Vin de Pays VdP  Wijn met vermelding van streek van oorsprong. Officiële aanduiding in 2012 vervangen door IGP (Indication Géographique Protégée)
 Vin de Table  Tafelwijn, eenvoudige wijn zonder herkomst omschrijving of productievoorschriften. Vervangen door Vin de France (VdF)
 Vin Délimité de Qualité Supérieure  V.D.Q.S. is de aanduiding voor kwalitatief betere wijn uit een bepaald gebied.Deze classificatie is sinds 31 december 2011 afgeschaft.
 Vinificatie  Het maken van wijn.
 Vino da Tavola (VDT) De term Vino da Tavola refereert aan gewone wijnen zonder oorsprongsbenaming. De tafelwijnen zijn meestal menging van verschillende variëteiten. Conform de Franse Vin de Table.
 Vörös bor  Een uit rode druiven gemaakte wijn, waarbij de most langdurig met de schillen in aanraking is geweest, zodat de kleur is afgegeven.

W 
 Weissherbst  Roséwijn van blauwe druiven. Omdat de schillen van de blauwe druiven maar kort met de most in aanraking zijn geweest, wordt er maar weinig kleurstof aan de toekomstige wijn afgeven.
 Weißwein  Witte wijn van blauwe maar meestal van witte druiven. Alleen het sap van de druiven vergist tot wijn.
 Wijnhuisje een voor een ondergrondse wijnkelder gelegen huisje, waar het gereedschap wordt bewaard en de eerste fasen van het wijnmaken plaatsvinden.
 Wijnkelner Iemand die wijn(en) selecteert die het best bij een diner passen. (Zie Sommelier.) 
 Wijnsteen een kaliumzout van wijnsteenzuur; ook bekend onder de triviale namen crème de tartre, cream of tartar, cremor tartari, cremortart en borkő.

Proefjargon
 Geur van de wijn:
 Bouquet: het geheel van geuren van de wijn
 Aroma
 Parfum
 Neus
 Bezinksel: depot, droesem van de wijn
 Tannine: stoffen afkomstig van voornamelijk pitten, stelen en druivenschillen
 Kleur: helderrood, donkerrood, tawny, geel; dit zegt iets over de ouderdom van de wijn.
 Suikergehalte: zoet, halfzoet, halfdroog, droog
 Alcohol:
 Capiteux: naar het hoofd stijgende wijn
 Koppige wijn: bevat veel alcohol
 Smaak: fruitig, aards, bitter, kurk, veel of weinig body hebben, kort of lang zijn, een houtsmaak hebben, warm of fris zijn….'''
 Aanzet: de eerste (belangrijke) indruk van de wijn
 Afdronk: de smaakindruk die achterblijft na het doorslikken of, liefst, uitspuwen van de wijn
 Body: kan stevig of weinig zijn, hoe de wijnsmaak aanvoelt
 Evenwichtig: is een wijn waarvan alle smaakonderdelen in de juiste verhoudingen aanwezig zijn
 Op dronk: genoeg gerijpt om geconsumeerd te worden

Bronnen 
Wijnwetenschap.nl
Wijnwetgeving van Italië
Kwaliteitsaanduidingen

Italiaanse wijnetiketten

 
Oenologie
Jargon