Adam Słodowy

Adam Stanisław Słodowy (ur. 3 grudnia 1923 w Czarnkowie, zm. 10 grudnia 2019 w Warszawie) – polski popularyzator majsterkowania, autor i prowadzący programu telewizyjnego Zrób to sam (1959–1983), autor książek i scenariuszy, major Ludowego Wojska Polskiego.

Życiorys 
Urodził się w Czarnkowie nad Notecią w Wielkopolsce, gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej w latach 1930–1937. Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1944 pracował w fabryce maszyn w Baczkach, 60 km od stolicy. W 1944 r. zgłosił się na ochotnika do wojska, wojnę ukończył w Szczecinie jako oficer artylerii. Od 1950 do 1958 wykładał w Oficerskiej Szkole Artylerii Przeciwlotniczej w Koszalinie, po czym w Wojskowej Akademii Technicznej. Odszedł ze służby w stopniu majora.

Po opuszczeniu wojska zajął się popularyzacją majsterkowania. W 1958 na wystawie motoryzacyjnej zorganizowanej przez Wydawnictwa Komunikacyjne na Placu Konstytucji w Warszawie zaprezentował własnoręcznie wykonany w Czarnkowie samochód. Od 1959 r. pracował w TVP, gdzie początkowo konstruował urządzenia sceno-techniczne. Dla Teatru Telewizji przygotował obrotową scenę. Dla stacji wymyślił ponad 60 urządzeń usprawniających pracę. W latach 1961–1978 był redaktorem Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych i Dziecięcych TVP. Znany był jako prezenter programu Zrób to sam. Był on częścią czwartkowego Ekranu z bratkiem, a potem niedzielnego Teleranka; Adam Słodowy prezentował w nim osobiście, jak z ogólnie dostępnych rzeczy (np. zużytych opakowań) można zrobić zabawki i przedmioty użytkowe. Program był nadawany przez 24 lata od 1959 r. do 1983 r., łącznie wyemitowano 505 odcinków. Prowadził też program telewizyjny Adam Słodowy w domowym warsztacie (Program II, 1979). W 1983 r. przeszedł na emeryturę.

Napisał ponad 10 książek poświęconych samodzielnemu majsterkowaniu, które bywały wznawiane, w tym Lubię majsterkować, przeznaczoną dla starszych odbiorców, zamieszczając niektóre informacje prezentowane wcześniej w telewizji, a także projekty nowych zabawek i urządzeń. Książka została przetłumaczona na języki obce, a jej łączny nakład wyniósł ponad  egzemplarzy. Napisał także książki o samochodach, dotyczące głównie obsługi i napraw pojazdów marki Škoda. Szacuje się, że łączny nakład publikacji książkowych Słodowego o majsterkowaniu wynosi 2,5 mln egzemplarzy.

Artykuły o majsterkowaniu publikował również w prasie, np. w miesięczniku Horyzonty Techniki dla dzieci, podpisując je inżynier Adam Słodowy.

Był autorem projektu witraży dla starostwa powiatowego w rodzinnej miejscowości.

Słodowy wraz z Romanem Huszczo był autorem scenariusza do serii dwudziestu filmów animowanych dla dzieci Pomysłowy Dobromir (1973–1975) i Pomysłowy wnuczek (1984–1988), a także filmu Śrubokręt i spółka (1976). Zagrał (przebrany za kobietę) w filmie Seksmisja epizodyczną rolę, w ramach której prowadził program telewizyjny ucząc o robieniu na drutach.

Jako senior wystąpił w kampanii reklamowej dla firmy rozprowadzającej artykuły budowlane, w 2004 w Zielonej Górze i w 2006 w Skierniewicach był gościem honorowym podczas otwarcia supermarketów budowlanych. Był konsultantem przy publikacji wydawnictw książkowych. Współuczestniczył w budowie samolotu w USA.

Na wniosek dzieci 21 marca 1974 r. został Kawalerem Orderu Uśmiechu; ceremonia wręczenia odznaczenia odbyła się dwa lata później, 13 marca 1976 r. w Pałacu Młodzieży w Warszawie – otrzymał legitymację z numerem 107. Od premiera otrzymał nagrodę „za twórczość artystyczną dla dzieci i młodzieży oraz za działalność popularyzatorską w dziedzinie politechnizacji”. W 1983 r. dostał nagrodę literacką Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich jako autor najpoczytniejszych książek w bibliotekach publicznych. Pozytywnie o twórczości Słodowego wypowiadały się osoby spoza branży księgarskiej.

Profesor Piotr Gliński, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na wieść o śmierci prezentera stwierdził: „...Zamyka się pewien rozdział historii TV”.

W kulturze 
Działalność popularyzatorską Słodowego satyryk Ludwik Jerzy Kern utrwalił w swojej poezji opublikowanej w tygodniku Przekrój, a tygodnik Radio i Telewizja zamieścił parodię dotyczącą telewizyjnego programu. Osoba Adama Słodowego pojawiła się w dowcipach politycznych.

10 września 2021 w Szkole Podstawowej nr 1 w Czarnkowie, do której uczęszczał, otwarto klasę – Pracownię Techniki im. Adama Słodowego, w której zgromadzono narzędzia i pamiątki po konstruktorze.

Życie prywatne 
Pradziadek Adama był stelmachem, budował powozy konne. Ojciec Adama Słodowego – Antoni, był urzędnikiem skarbowym oraz autorem książki o historii okolicy Czarnkowa: Krótki zarys dziejów powiatu czarnkowskiego i miasta Czarnkowa z roku 1926. Adam miał siostrę. W 1928 rodzina przeprowadziła się do nowo wybudowanego domu.

Pierwszą żoną Słodowego była Jadwiga (1925–1968), mieli dwóch synów, pochodzących z Czarnkowa, którzy osiedlili się poza Polską: starszy – Piotr, matematyk i fizyk, mieszka w Australii w Melbourne, a młodszy – Wojciech, lekarz – w USA w Chicago. Drugą żoną została Bożenna Kwiatkowska-Słodowy. Małżeństwo mieszkało w Warszawie w mieszkaniu M3 i unikało medialnego rozgłosu.

W 2015 redaktor przeszedł udar. W lipcu 2019 media opublikowały nieprawdziwą informację o jego śmierci.

Adam Słodowy zmarł wieczorem 10 grudnia 2019 r., w wieku 96 lat. Został skremowany i pochowany na cmentarzu Powązkowskim 17 stycznia 2020 (kwatera 76-1-25).

Twórczość

Książki 
 na temat majsterkowania i motoryzacji
 Budowa samochodu amatorskiego 1958, Wydawnictwa Komunikacyjne
 Podręcznik kierowcy amatora 1959, 1960, 1962, 1963, 1964, 1966
 To wcale nie jest trudne 1963 Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
 Umiem majstrować 1964, Nasza Księgarnia
 Budujemy przyczepki campingowe 1965, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
 Samochód bez tajemnic 1966, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
 Usprawniam własny samochód, 1971, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
 Lubię majsterkować 1973
 Jeżdżę samochodem Skoda S-100 i 1000 MB: technika jazdy, obsługa i usprawnienia, 1973, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności
 Majsterkowanie dla każdego 1976, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
 Majsterkuję narzędziami EMA-COMBI 1980, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne
 Sam obsługuję samochód 1969, 1972, 1978

 proza
 Diabły drzemią na ścianach 1993, Dom Wydawniczy Rebis (zbiór opowiadań)

Scenariusze 
 Serial Śrubokręt i spółka, 1976
 Serial Pomysłowy Dobromir, 1973–1975
 Serial Pomysłowy wnuczek, 1984–1988

Zobacz też 
 Arvind Gupta

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Majorowie ludowego Wojska Polskiego
Oficerowie artylerii Wojska Polskiego 1943–1989
Osobowości telewizyjne związane z TVP
Polscy popularyzatorzy nauki
Polscy prozaicy
Polscy scenarzyści XX wieku
Wykładowcy Wojskowej Akademii Technicznej
Odznaczeni Orderem Uśmiechu
Ludzie urodzeni w Czarnkowie
Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
Urodzeni w 1923
Zmarli w 2019