Gertruda

Gertruda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, złożone z członu Ger-: stwniem. gēr – „włócznia z ostrym żelaznym grotem”, „oszczep”, oraz trut, od germ. thrūdi („moc, siła”) pomieszanego z drūda, stwniem. trūt, drūt („ukochany, miły”; por. Ermentruda). Można je tłumaczyć jako „silna w walce oszczepem”.

Notowana w Polsce od XIII wieku, początkowo w łacińskiej formie Gertrudis (1223 r.), a od 1251 r. jako G(i)ertruda. Imię to było dość popularne w Polsce w średniowieczu. Inne notowane w średniowieczu formy tego imienia to: Gertrud, Girtrud, Girtrudis, ze zdrobnieniami G(i)erka, G(i)eruchna, G(i)erusza, Trude (niem.), G(i)ela, Ruchna (to ostatnie może też od Rufiny). Na gruncie niemieckim skróconą formę Gertrudy może stanowić także Gerda.

Rosyjskie słowniki tłumaczą to imię dwojako: jako imię germańskie o morfologii opisanej powyżej i jako imię powstałe ze złożenia skróconych wyrazów „героиня труда” (czyt. gieroinia truda), czyli „bohaterka pracy” (por. Bohater Pracy Socjalistycznej). Jako zdrobnienia proponują formy: G(i)erta, G(i)eta, G(i)etunia, G(i)etusia, G(i)era.

Gertruda imieniny obchodzi 
 18 lutego, jako wspomnienie św. Gertrudy Comensoli
 17 marca, jako wspomnienie św. Gertrudy z Nijvel
 16 listopada, jako wspomnienie św. Gertrudy z Helfty, zw. też Gertrudą Wielką.

Znane osoby noszące imię Gertruda 
 Gertruda z Hackeborn – święta, założycielka klasztoru benedyktynek w Helfcie
 Gertruda Mieszkówna – córka króla Polski Mieszka II Lamberta i Rychezy; jako autorka łacińskich modlitw prozą poetycką, zapisanych w Kodeksie Gertrudy – najdawniejszy pisarz polski znany z imienia
 Gertruda – córka Bolesława III Krzywoustego i Salomei, zakonnica w Zwiefalten
 Gertruda – córka Henryka I Brodatego i Jadwigi Śląskiej, ksieni klasztoru w Trzebnicy
 Gertruda – córka Henryka II Pobożnego, żona Bolesława I mazowieckiego
 Gertruda z Meran – królowa Węgier
 Gertruda Saska – królowa Danii
 Gertruda Toskańska – arcyksiężniczka Austrii
 Gertruda Babenberg – księżna czeska, pierwsza żona Władysława II
 Gertruda Babenberg – księżniczka austriacka z dynastii Babenbergów
 Gertruda austriacka – księżna Mödling, tytularna księżna Austrii i Styrii
 Gertrude Baines – Amerykanka; w okresie od 2 stycznia do 11 września 2009 była najstarszą osobą świata o zweryfikowanej dacie urodzin
 Gertrud Bäumer – niemiecka działaczka ruchu kobiet, polityk, pisarka
 Gertrude Baumstark – rumuńska szachistka od roku 2004 reprezentująca Niemcy
 Gertrude Bell – brytyjska podróżniczka, pisarka, alpinistka, doradca polityczny i archeolog; wraz z Thomasem Edwardem Lawrence’em wywarła duży wpływ na powstanie Iraku
 Gertruda Czarnecka – polska polityk, posłanka na Sejm PRL VIII kadencji
 Gertrude Elion – amerykański lekarz farmakolog; laureatka Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii i medycyny
 Gertrud Gabl – była austriacka narciarka alpejska, zwyciężczyni Pucharu Świata
 Gertruda von Hohenberg – królowa Niemiec
 Gertruda Kilos – polska lekkoatletka
 Gertruda z Nijvel – frankijska arystokratka z rodu Pippinidów żyjąca w VII w., ksieni klasztoru benedyktyńskiego, święta Kościoła katolickiego
 Gertruda Orlacz – polska polityk, posłanka na Sejm PRL IX kadencji
 Gertruda z Komorowskich Potocka – pierwsza żona Stanisława Szczęsnego Potockiego
 Gertrude Pritzi – była austriacka tenisistka stołowa, pięciokrotna mistrzyni świata
 Gertrud Scholtz-Klink – przywódczyni nazistowskiej organizacji kobiecej w III Rzeszy
 Gertruda von Sulzbach – królowa Niemiec
 Gertrude Stein – amerykańska pisarka, poetka i feministka
 Gertruda Szalsza – polska aktorka teatralna i filmowa
 Gertruda Szumska – polska polityk, nauczycielka matematyki, posłanka na Sejm IV kadencji
 Gertruda Uścińska - prezes ZUS, od 2016
 Gertrude Vanderbilt Whitney (1875–1942) – amerykańska rzeźbiarka, mecenas i kolekcjonerka sztuki, założycielka w 1930 roku muzeum swego imienia

Zobacz też 

 (710) Gertrud – planetoida
 Archikatedra św. Gertrudy w Utrechcie
 Gertrudów – miejscowość w Polsce
 Kościół św. Gertrudy w Hamburgu
 Maulévrier-Sainte-Gertrude – miejscowość we Francji
 Stary kościół św. Gertrudy w Rydze

Przypisy 

Żeńskie imiona germańskie