alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Trekzak

Een trekzak, (trek)harmonica of diatonische accordeon (in Engelstalige landen zijn de benamingen zoals melodeon of diatonic button-accordion gebruikelijk) is een muziekinstrument dat verwant is aan de accordeon. Het is gebaseerd op het principe van de doorslaande tong (in plaats van een opslaand of dichtslaand riet, zoals bij de rietinstrumenten). Hoewel een trekzak en een kleine knopaccordeon veel uiterlijke gelijkenis hebben, zijn het wezenlijk verschillende instrumenten.

Het instrument bestaat uit twee kasten met tongplaten. Deze zijn met elkaar verbonden door een blaasbalg die met beide handen uitgetrokken en ingeduwd kan worden. De vingers van beide handen openen ventielen naar de tongen door middel van knoppen. Met de rechterhand worden melodietonen gespeeld, met de linker begeleidingsakkoorden, net als bij een accordeon.

Er zijn verschillende soorten trekzakken: een-, twee- en drierijers. Op de oudste vormen bevond zich maar één rij knoppen voor de rechterhand, waarmee men een diatonische toonladder ten gehore kon brengen. 

Het instrument is, net als de bandoneon en de mondharmonica, wisseltonig. Dit wil zeggen dat bij duwen en trekken dezelfde knop een andere toon produceert, meestal een secunde verschillend. Bij een accordeon is dat niet zo.

Een trekzak is ook diatonisch. Dat betekent dat de tonen ontbreken die overeenkomen met de zwarte toetsen van een piano. Hierdoor is het niet mogelijk elke willekeurige melodie te spelen op een eenrijertrekzak.

De trekzak werd in het midden van de 19e eeuw een populair instrument in de Vlaamse en Nederlandse volksmuziek en mag zich sinds de jaren 1970-80 in een beperkte kring van de beoefenaren van de volksmuziek weer op een ruime belangstelling verheugen. Ook in de Ierse volksmuziek wordt het instrument veel bespeeld. In Nederland is de trekzak vooral populair in de noordelijke (Groningen, Friesland) en oostelijke provincies. In Brabant en Limburg wordt op de Steierische trekzak vooral Duitse en Oostenrijkse volksmuziek gespeeld.

Er bestaan, zoals eerder reeds gezegd, veel verschillende soorten systemen van trekzakken. Allereerst zijn er trekzakken met één rij, twee rijen, tweeënhalve rij en drie rijen. Minder voorkomend zijn trekzakken met vier of vijf rijen. Daarnaast kunnen de stemmingen ook verschillend zijn, zoals GC, AD,GD en CF. Zo krijgt men een groot aantal verschillende soorten trekzakken.

Diverse benamingen voor de melodeon of trekzak
Algemeen: harmonica, trekharmonica, diatonische harmonica, schippersklavier, monika (Brabant), trekbuul (Twente en Limburg), kwetsbuul of knijpzak (Limburg), moenieke (Stellingwerven), loekbealch (Friesland), pokkelorgel (Groningen), hottevot en boekorgel (Drenthe), pensorgel (Zuid-Nederland), diverse namen: troet, speelkassie, open en toe, jammerorgel, heen en weertje, luizenpletter, scheurijzer, knopenkast of knoppenkast, armeluisorgel, tietenpletter en zuigspinet. Het bespelen van de trekzak heeft een paar uitdrukkingen zoals: hottevotten, raspen, en zagen.

Zie ook 
 Bandoneon 
 Concertina

Balginstrument
Doorslaandetonginstrument
Volksinstrument
Accordeon
Notebook

Notebook kan betrekking hebben op:
 Laptop, draagbare computer
 The Notebook, film uit 2004
 The Complete Notebook Series, verzamelalbum van Iain Matthews
 Google Notebook, een voormalige dienst van Google Inc.
Paleoproterozoïcum

Het geologisch tijdperk Paleoproterozoïcum is de vroegste era van het eon Proterozoïcum. Het Paleoproterozoïcum duurde van 2,5 - 1,6 Ga. Het werd voorafgegaan door het Archaïsche Neoarchaïcum en na/op het Paleoproterozoïcum komt het Mesoproterozoïcum.

Platentektoniek en atmosfeer
Er verschenen in deze tijd voor het eerst stabiele continentale fragmenten, kratons geheten, die door werking van de platentektoniek geleidelijk grotere paleocontinenten vormden.

In het begin van deze periode bevatte de atmosfeer van de Aarde nog vrijwel geen zuurstof en de oxidatiepotentiaal van de oceanen was dan ook vrij laag.
Rond 2200 Ma was er sprake van een vervuilingscrisis. Het zuurstofgehalte van de atmosfeer steeg onder invloed van fotosynthese door cyanobacteriën en dat leidde tot de oxidatie van ijzer in opgeloste toestand en de vorming van dikke pakketten sedimentaire gesteenten die uit metaaloxiden bestonden, de zogenaamde banded iron formations.
Het leven uit die tijd was niet gewend aan grote hoeveelheden zuurstof en moest zich aanpassen aan de voor hen giftige atmosfeer. Dit leidde tot het ontstaan van de zuurstofafhankelijkheid en heeft waarschijnlijk tot gevolg gehad dat er eukaryoten konden verschijnen.

Geologisch tijdperk
Long

personen:
 Marie Long (1877-1968), Franse verpleegster
 Robert Long (1943-2006), een Nederlandse zanger
 geografische aanduidingen:
 Long (Bahama's), een eiland
 Long (Papoea-Nieuw-Guinea), een eiland
 Long (Somme), een Franse gemeente
 Long (Oklahoma), een plaats in de Verenigde Staten
 Long (orgaan), een ademhalingsorgaan
 de afkorting van longitude
 Long gaan, een beleggersterm
 long, de Chinese uitspraak van 龍 (draak), zie Chinese draak
ANC

Afrikaans Nationaal Congres (ANC), een politieke beweging in Zuid-Afrika sinds 1912
Arxiu Nacional de Catalunya, het administratieve en historische archief van Catalonië sedert 1980
 A Nyun Combinatie, een politieke alliantie in Suriname van 2015 tot 2018-2019
 Assemblea Nacional Catalana, een Catalaanse onafhankelijksbeweging
Armée Nationale Congolaise
African National Congress (Zambia) (ANC), een politieke beweging in Zambia (toen nog Noord-Rhodesië) sinds 1950
Zambia African National Congress (ZANC), een afsplitsing hiervan
African National Congress (Zimbabwe) (ANC), een politieke beweging in Zimbabwe (toen nog Zuid-Rhodesië) rond 1970
United African National Congress (UANC), die eerder in de Zimbabwaanse geschiedenis bestond
Aviate Navigate Communicate: een vuistregel die gebruikt wordt in de luchtvaart
Algemeen-Nederlands Congres, zie: Algemeen-Nederlands Verbond 
 Antigeluid (Active Noise Control), een methode om ongewenst geluid te verminderen met een tegengeluid
Verklaring van Durban

De Verklaring van Durban (Durban Declaration) is een verklaring van 5000 wetenschappers van gerenommeerde instellingen uit verschillende delen van de wereld waarin zij stellen dat volgens de geldende en algemeen aanvaarde wetenschappelijke inzichten het hiv de oorzaak is van de ziekte aids. 

De verklaring werd gepubliceerd in het tijdschrift Nature nummer 406 van 6 juli 2000. De verklaring was een reactie op een controverse rond president Thabo Mbeki van Zuid-Afrika, die contacten had onderhouden met wetenschappers die beweerden dat hiv niet de oorzaak is van aids.

De verklaring stelt onder andere: "Het bewijs dat aids veroorzaakt wordt door hiv-1 of hiv-2 is zuiver, volledig en ondubbelzinnig, en voldoet aan de hoogste wetenschappelijke normen" ("The evidence that AIDS is caused by HIV-1 or HIV-2 is clear-cut, exhaustive and unambiguous, meeting the highest standards of science").

Zie ook
 Aidsontkenning

Externe links
 De tekst van de verklaring met omringende informatie op de website van het tijdschrift Nature

Hiv/aids
Salon



Kunst en cultuur
Literaire salon, een regelmatige bijeenkomst van kunstenaars en intellectuelen
Salon (tentoonstelling), een periodieke tentoonstelling van schilderijen en grafische kunst.  
Parijse salon, een regelmatig in Parijs gehouden kunsttentoonstelling
Salon van Brussel (1811-1914), een periodieke tentoonstelling met werk van levende kunstenaars
Salons voor Schone Kunsten, een museum dat gevestigd is in een herenhuis in de Stationsstraat in Sint-Niklaas (België)
Salons des XX, tentoonstellingen van werken van Les XX

Overig
Salon (kamer), een deftige aanduiding van een kamer
Salon (gouw), een Frankische gouw in het huidige Salland
Salon (India), een plaats in India
een gelegenheid voor persoonlijke behandeling:
Kapsalon

 Salon (Aube)
 Salon (Dordogne)
ook:
Salon-de-Provence, Bouches-du-Rhône
Salon-la-Tour, Corrèze
Koene Dirk Parmentier

Koene Dirk Parmentier (Amsterdam, 27 september 1904 - Tarbolton (Schotland), 21 oktober 1948) was een piloot van de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij (KLM).

Parmentier werkte van 1920 tot 1924 bij Fokker. Tijdens zijn militaire dienst haalde hij in 1927 zijn vliegbrevet, waarna hij in 1929 in dienst trad bij de KLM.

In 1934 vloog Parmentier als gezagvoerder van de Douglas DC-2 met registratienummer "", de Uiver, in de Londen - Melbourne race van Engeland naar Australië. De Uiver was het eerste vliegtuig van de KLM dat volledig uit metaal bestond. Met het enige 'grote' passagierstoestel dat aan de bijna 20.000 kilometer lange luchtrace meedeed, behaalde Parmentier met zijn bemanning een eervolle tweede plaats.

Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog week Parmentier op 13 mei 1940 met de DC-3 Zilverreiger () uit naar Engeland. Daar gaf hij leiding aan de KLM-bemanningen die met een aantal DC-3's en één DC-2 naar Engeland uitgeweken waren en door BOAC ingezet werden op de lijndienst Bristol-Lissabon.

Op 19 april 1943 werd de DC-3 Ibis (), met gezagvoerder Parmentier, op weg van Lissabon naar Bristol door zes jagers van de Luftwaffe beschoten. Parmentier en zijn bemanning wisten te ontkomen, het lukte hen om het beschadigde vliegtuig met ongedeerde passagiers in Engeland aan de grond te zetten.

Voor zijn verdiensten tijdens de oorlog kreeg Parmentier verschillende militaire onderscheidingen uitgereikt, waaronder de benoeming op 18 maart 1943 tot Officier in de Orde van het Britse Rijk (OBE) voor zijn inzet en leiding geven aan de 'KLM sectie' binnen BOAC onder zeer moeilijke omstandigheden en het Vliegerkruis (24 juni 1943) vanwege zijn optreden tijdens de aanval op 19 april 1943.

Na de oorlog werd hij bij KLM eerst chef vliegdienst en korte tijd later hoofd vliegbedrijf.

In de nacht van 20 op 21 oktober 1948 verongelukte Parmentier met de Lockheed Constellation Nijmegen () bij het vliegveld Prestwick in Schotland, toen het toestel tijdens slecht weer een hoogspanningskabel raakte en daarna neerstortte.

Parmentier ligt begraven op de begraafplaats Rhijnhof in Leiden.

In de televisieserie Vliegende Hollanders (2020) wordt hij ook genoemd.

Bibliografie 
 K.D. Parmentier: In drie dagen naar Australië - Met de Uiver in de Melbourne-race. Scheltens & Giltay, Amsterdam, 1935. 316 p.

Parmentier
Parmentier
Cd-r

Een cd-r (compact disc-recordable) is een variant van de compact disc, uitgevonden door Philips en Sony. De cd-r is een optische schijf met de eigenschap write once read many (WORM), dat wil zeggen eenmalig te beschrijven en vele malen te lezen. Dit in tegenstelling tot de cd-rw, die steeds opnieuw beschreven kan worden. Dit beschrijven kan met een cd-brander.

Geschiedenis 

De specificaties van de cd-r waren voor het eerst gepubliceerd door Philips en Sony in het 'orange book'. De cd-r werd daar nog aangeduid met cd write-once (WO).
Een gebrande cd-r is (in theorie) volledig compatibel met de Audio-cd-standaarden, waarvan de specificaties beschreven staan in de 'red book' en met de cd-romstandaarden, waarvan de specificaties beschreven staan in de 'yellow book'. Soms kan het voorkomen dat hardware gebaseerd op de Audio-cd-specificaties niet goed een cd-r kan lezen.

Snelheden 
Hieronder staat een tabel met informatie over de snelheden van het branden van een cd-r.

(noot) Bij hogere brandsnelheden wordt er relatief meer tijd gebruikt voor het indelen van bestanden en nummers. Hierdoor duurt het brandproces langer dan in theorie mogelijk is.
Ook wordt er bij brandsnelheden van boven de 20X gebruikgemaakt van het Zoned-CLV-principe. Dit principe houdt in dat de maximumsnelheid alleen bereikt wordt aan de buitenste randen van de cd-r. Met dit principe is geen rekening gehouden in de bovenstaande tabel.

Zie ook
 Cd-rw, dvd-rw
 Cd-rom, GD-ROM
 Dvd, dvd-r, dvd+r
 Blu-ray
 Hd-dvd
 LightScribe
 Cd-brander

Optische schijf
Dvd-r

Een dvd is een optische schijf met een diameter van 12 cm waarop digitale gegevens vastgelegd kunnen worden. Er zijn twee types dvd: de dvd-r en de dvd+r. Beide types worden gesteund door andere fabrikanten.

Aanhangers van het dvd-r-formaat:
 Pioneer
 Apple

De beschrijfbare dvd+r's worden momenteel in Nederland het meest verkocht. Een voordeel van de dvd+r is dat deze technisch voorloopt op de DVD-R en dat videobewerken rechtstreeks mogelijk is vanaf een herschrijfbare dvd+r (oftewel een dvd+rw). Dvd-r heeft als voordeel dat het door meer dvd-spelers wordt ondersteund.

De dvd-r heeft een net iets grotere opslagcapaciteit dan de dvd+r; 4,382 GiB tegenover 4,377 GiB.

Naast de dvd-r is er ook de dvd-rw. Deze heeft dezelfde specificaties als de dvd-r, maar kan ook gewist en weer opnieuw beschreven worden.

Dvd
Computertoebehoren
Dvd-rw

Een dvd is een optische schijf van 12 cm doorsnede, die beschreven kan worden met digitale gegevens. De dvd is in te delen in de dvd-r en de dvd+r. Naast de dvd-r is er ook de dvd-rw. Deze heeft als voordeel dat de schijf weer gewist en opnieuw beschreven kan worden, in tegenstelling tot de dvd-r.

De dvd-rw heeft dezelfde specificaties als de dvd-r.

Dvd
Computertoebehoren
Playbackshow

Een playbackshow is een evenement waarbij mensen zich voordoen als een bekende artiest en zijn muziek playbacken.

Henny Huisman's Playback Show
In Nederlandstalig taalgebied was de bekendste playbackshow de gelijknamige Playback Show voor het eerst in 1983 uitgezonden door de KRO. De vaste presentator was Henny Huisman. Panelleden waren onder andere Frans Halsema, Anne van Egmond, Bob Bouma, Pierre van Ostade, Tineke Verburg, Eddy Becker, Josine van Dalsum, Tineke de Nooij, Mieke Benda en Karel Prior. Bij elke show waren drie panelleden die op een knop konden drukken: WEG of BLIJF. Drukte iemand op WEG dan was er nog 10 seconden om verder te gaan, tenzij iemand anders op BLIJF drukte waarbij de teller weer op 0 kwam. Drukte het derde panellid dan op WEG dan had de playbacker nog 10 seconden. De winnaar werd bepaald aan de hand van de tijd dat men mocht blijven playbacken, met een maximum van drie minuten. Het geheel werd gevisualiseerd door een enorme bandrecorder die onderdeel van het decor was. De kandidaten verzorgden de kleding zelf.

In elke uitzending, van circa 55 minuten, traden steeds zes playbackacts op. In latere seizoenen traden er zowel playbackers als soundmixers op (live gezongen), de naam werd dan ook Soundmix-/Playbackshow. Het item met de bandrecorder verdween gaandeweg en de juryleden konden dan ook niet meer op een knop drukken.

Elke uitzending werd ergens anders opgenomen, meestal in sportcomplexen.

In de eerdere seizoenen waren er rubrieken als Bekende Nederlanders, Bijzondere Nederlanders. In de laatste rubriek deden mensen bijvoorbeeld een dier na of een ander speciaal kunstje met hun stem of lichaam.

Met de komst van de commerciële omroepen is het programma later verhuisd naar RTL 4.

Spin-offs
De Soundmixshow is een spin-off van de Playback Show waarbij er wel echt wordt gezongen. Ook de Sterrenplaybackshow en de Mini-playbackshow zijn spin-offs, waarbij er respectievelijk door bekende mensen en door kinderen geplaybackt wordt. De Sterrenplaybackshow werd veel minder frequent uitgezonden dan de andere shows.

Prijzen
De show won in 1985 de Gouden Televizier-Ring voor het beste programma op de Nederlandse televisie van dat jaar.

Nederlands talentenjachtprogramma
Programma van de KRO
Programma van RTL 4
Nederlands muziekprogramma op televisie
Pop- en/of rockprogramma
Winnaar van de Gouden Televizier-Ring
Parmentier

Parmentier is een van oorsprong Franstalige achternaam. De naam is een verbastering van paramentier, een vroeger voorkomend ambacht. Een paramentier maakt paramenten.

Varianten zijn: permentier, paramentier.

 Parmentier (band), popgroep
 Parmentier (metrostation), halte van de ondergrondse in Parijs
 Parmentier (tijdschrift), literair tijdschrift

Personen met de achternaam Parmentier
 Antoine-Augustin Parmentier, Fransman die een belangrijke rol speelde bij het succes van de aardappel in West-Europa
 "parmentier": een naar hem genoemd gerecht op basis van aardappelpuree en gehakt (vlees of ander ingrediënt)
 Armand Parmentier, Belgische marathonloper
 Koene Dirk Parmentier, Nederlandse vliegenier, luchtvaartpionier en militair
Giotto

Giotto di Bondone, een Italiaanse kunstschilder en architect
Giotto (ruimtesonde), een ruimtevaartuig
Schilder



Beroepen 
 Huisschilder, zet huizen of andere gebouwen in de verf
 Kunstschilder; maakt schilderijen of aquarellen als een kunstvorm.
 Reclameschilder, brengt teksten, logo's of andere illustraties op publieke voorwerpen en plaatsen aan
 Verfspuiter, brengt lak aan met een verfspuit
 Vlaggenschilder, beschildert vlaggen en wimpels

Personen 
 Klaas Schilder (1890-1952), gereformeerd theoloog en oprichter van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt
 Herman Johannes Schilder (1916-1984), gereformeerd theoloog 
 Jannie Schilder (1936), Nederlands voetballer
 Jaap Schilder (The Cats) (De Koster, 1943), Nederlands gitarist en pianist
 Anny Schilder (1959), Nederlands zangeres, voormalig lid van BZN
 Linda Schilder (1980), Nederlands zangeres
 Nick Schilder (1983), Nederlands zanger (duo Nick & Simon)
 Henny Schilder (1984), Nederlands profvoetballer
 Robbert Schilder (1986), Nederlands profvoetballer
 Jessica Schilder (1999), Nederlands atlete
 Jan de Witte, ook gekend als Jan Schilder, (1988), Nederlands zanger van 3JS
 Jaap de Witte, ook gekend als Jaap Schilder, (1954), Nederlands gitarist en zanger van onder meer 3JS

Overig 
 Schilder (sterrenbeeld), het sterrenbeeld Schilder

Beroep
BKR

BKR (kredietregistratie), Nederlands kredietregistratiebureau, vroeger genaamd Bureau Krediet Registratie
 Beeldende Kunstenaars Regeling, voormalige Nederlandse regeling, vervangen door de Wet werk en inkomen kunstenaars (WIK)
 Basis Kenteken Register, een Nederlands basisregister, thans genaamd Basisregistratie Voertuigen
Bombarde (muziekinstrument)

Een bombarde is een blaasinstrument uit de familie van de schalmei dat tegenwoordig nog in Bretagne in de volksmuziek gebruikt wordt, meestal in combinatie met een lokale vorm van de doedelzak, de binioù kozh. Beide instrumenten zijn bijzonder luid en vooral geschikt voor het begeleiden van volksdansen in de open lucht.

Bombarde is ook een bekend orgelregister dat te vinden is op pijporgels uit de Franse romantiek.

Dubbelriet
Binioù kozh

Een biniou kozh is een Bretonse doedelzak.

Dit instrument is niet alleen bijzonder luid, maar heeft een naar verhouding erg hoge ligging. De speelpijp is niet veel langer dan een kleine sopranino of Garklein. Het instrument speelt meestal samen met een bombarde, een sopraanschalmei die een octaaf onder de speelpijp van de biniou ligt.

Cultuur in Bretagne
Doedelzak
Muziek in Frankrijk
Pommer

Een pommer of bomhard is een blaasinstrument uit de renaissance. Het is een (los) dubbelrietinstrument met een rechte conische boring. Pommers werden in de renaissance meestal 'in koor' gespeeld, dit wil zeggen: een sopraan-, een alt-, een tenor- en een baspommer. De sopraan werd meestal door een schalmei gespeeld, maar er waren ook grootbaspommers, ter grootte van een fikse boomstam. De lagere leden van de familie zijn tamelijk zwaar en onhandelbaar en duur, omdat voor de productie ervan veel (edel)hout nodig is.

Michael Praetorius beschrijft een schalmei in D, altpommer in G, tenorpommer in C, baspommer in F en grootbaspommer in Bes of C. Tegenwoordig wordt ook vaak een schalmei in C en een altpommer in F gebruikt. De grotere pommers hebben een uitbreiding van een kwart naar onderen, de laagste toon van de baspommer is C en van de grootbas is F of G. De tenorpommer bestond in twee vormen: een zonder de uitbreiding met als laagste toon C, de Nicolo, en een met uitbreiding en met als laagste toon G, de Basset.

De baspommer is later door de veel gemakkelijker hanteerbare dulciaan en nog weer later door de opvolger daar weer van de fagot verdrongen. In de loop van de 17e eeuw is de (barok)hobo ontwikkeld, volgens sommigen waarschijnlijk uit de schalmei en de altpommer.

Over originele pommerrieten is weinig bekend. Tegenwoordig worden pommerrieten, net als fagotrieten, op een pijpje gestoken. Schalmeirieten worden tegenwoordig of los opgestoken, of als bij de hobo vast op een stift gebonden.

Dubbelriet
Victor Marijnen

Victor Gerard Marie (Vic) Marijnen (Arnhem, 21 februari 1917 – Den Haag, 5 april 1975) was een Nederlandse politicus van de KVP. Hij was van 1963 tot 1965 minister-president van Nederland. Hij leidde in die periode het kabinet-Marijnen.

Na het behalen van het diploma hbs deed Marijnen staatsexamen gymnasium. Hij behaalde in 1941 het doctoraalexamen rechten aan de Roomsch-Katholieke Universiteit van Nijmegen. Hij was daarna werkzaam bij de accountantsdienst van het ministerie van Handel, Nijverheid en Scheepvaart en van het ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening. In 1945 werd hij gedetacheerd bij de Raad voor het Rechtsherstel.

In 1949 werd Marijnen secretaris van de Stichting van de Landbouw. In 1951 volgde zijn benoeming tot algemeen secretaris voor de buitenlandse agrarische handelsaangelegenheden van het ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening. Vanaf 1957 was hij algemeen secretaris van de Algemene Katholieke Werkgevers Vereniging en van het Katholiek Verbond van Werkgeversvakverenigingen.

In het kabinet-De Quay was Marijnen van 19 mei 1959 tot 24 juli 1963 minister van Landbouw en Visserij. Aansluitend was hij tot 14 april 1965 minister-president, minister van Algemene Zaken, in het kabinet dat zijn naam draagt. Dit kabinet viel op 27 februari 1965 op de omroepproblematiek.

Van 1965 tot 1966 was hij lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Van 1965 tot 1968 was hij voorzitter van het Openbaar Lichaam Rijnmond. In 1967 werd hij benoemd tot voorzitter van de PTT-raad. Vanaf 1968 tot zijn overlijden aan een hartinfarct was hij burgemeester van Den Haag. Marijnen werd 58 jaar oud.

Hij werd begraven op begraafplaats Westduin in Den Haag.

Marijnen trouwde in 1944 met Miny Schreurs (1921-2013), samen hadden ze vier zonen en twee dochters.

Fotogalerij

Externe links
Portret in Biografisch Woordenboek van Nederland
Inventaris van het archief van mr. V.G.M. Marijnen bij het Nationaal Archief

Burgemeester van Den Haag
KVP-politicus
Minister-president van Nederland
Nederlands ambtenaar
Nederlands bestuurder
Nederlands minister van Landbouw
Nederlands minister van Sociale Zaken
Nederlands minister van Volksgezondheid
Tweede Kamerlid
Cichorei

Cichorei (Cichorium) is een geslacht uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). Tot dit geslacht behoren onder meer witlof (witloof) en andijvie.

Witlof 
Van de witlof zijn ook de (groene) bladeren eetbaar, tenminste voor de bloei. Aan de bittere smaak van het melksap in de bladeren dankt de bladcichorei zijn bijnaam bitterpee (mv.: bitterpeeën). De kweek van bitterpeeën voor consumptie van de witte bladeren begon in de negentiende eeuw in de provincie Brabant rond Brussel. Dit was het gevolg van de toevallige ontdekking in de Brusselse Kruidtuin dat in het voorjaar uitlopende bladeren van in het donker bewaarde wortelen eetbaar zijn. Vandaar de naam "Brussels lof". Daarna is middels veredeling een speciale variëteit ontstaan.

Grondstof voor inuline en fructose 
Sinds de laatste jaren van de twintigste eeuw worden de wortelen van cichorei, naast de teelt voor de groente witlof, ook geteeld voor de verwerking tot inuline en zoetstof, met name fructose. De verwerking in Nederland vindt plaats in fabrieken van Sensus, net als Suiker Unie onderdeel van Cosun, in respectievelijk Roosendaal en Zwolle. Zowel inuline (een voedingsvezel) als fructose vinden hun weg in de levensmiddelenindustrie. Fructose is een natuurlijke zoetstof met echter een hogere zoetwaarde per energie-eenheid dan biet- of rietsuiker. Hiervoor zijn aparte rassen ontwikkeld, waarbij een op een suikerbiet gelijkende wortelvorm een belangrijke raseigenschap is (witlofwortelen hebben een penwortel, daar deze bij de witloftrek het meest handelbaar zijn).

Koffievervanger 
De geroosterde wortel van de cichorei wordt gebruikt als koffievervanger (gewoonlijk "surrogaat" genoemd) of als ingrediënt bij het koffie zetten. In het verleden werd dit soms toegepast uit noodzaak (bijvoorbeeld in moeilijke tijden zoals de Napoleontische blokkade tijdens de Franse bezetting). 

In Damwâld (Friesland) is een museum De Sûkerei gevestigd waar alles te zien is over de cichorei als vervanger van de destijds veel te dure koffie. De omgeving van Damwâld was de grootste concentratie van cichoreidrogerijen in Nederland.

Thans wordt cichorei vooral om gezondheidsredenen genuttigd.

Soorten en variëteiten 
 Wilde cichorei (Cichorium intybus) met gekweekte variëteiten en rassen, zoals:
 Koffiecichorei (Cichorium intybus var. sativum)
 Roodlof (Cichorium intybus var. foliosum)
 Witlof (Cichorium intybus var. foliosum)
 Groenlof (Cichorium intybus var. foliosum)
 Andijvie (Cichorium endivia)
 Wilde andijvie (Cichorium pumilum)

Composietenfamilie
Koffiecichorei

Koffiecichorei (Cichorium intybus var. sativum) is een variëteit van de wilde cichorei die voor de productie van cichorei en inuline geteeld wordt. Andere cultivars van een andere variëteit van dezelfde soort (Cichorium intybus var. foliosum) worden gebruikt voor de productie van witlof, groenlof en roodlof.

Koffiecichorei 
Sinds de 19e eeuw wordt van de gemalen en gebrande wortels van cichorei een cafeïnevrije drank gemaakt waarvan de ietwat bittere smaak lijkt op die van koffie. In de Franse tijd, rond 1800, was deze cichoreikoffie of peekoffie in Nederland populair geworden. Cichorei werd veel in de Friese Wouden geteeld en gedroogd, vooral in de gemeente Dantumadeel. In oorlogs- en crisisjaren, vooral 1940-1945, werd deze surrogaatkoffie bij gebrek aan echte koffie op grote schaal gedronken, waarbij echter de opwekkende werking van de cafeïne ontbrak. Ook werd vaak een beetje 'peekoffie' aan echte koffie toegevoegd als smaakversterker.

Inulineproductie 
Sinds 1992 wordt in Nederland cichorei geteeld voor de productie van fructosestropen en inuline. Hiervoor zijn verschillende rassen geselecteerd, die een betere wortelvorm, een hogere wortelproductie en een hoger gehalte aan inuline hebben dan de oorspronkelijke wilde cichorei. Vanaf 2006 wordt in Nederland alleen nog voor de inulineproductie geteeld, omdat de productie van fructose niet langer lonend is.

Externe link 
 Teelthandleiding cichorei

Composietenfamilie
Koffie
koffiecichorei
Alma-Tadema

Lourens Alma Tadema (1836 - 1912) - Nederlands-Brits kunstschilder
 Laura Theresa Alma-Tadema (1852 – 1909) - Brits kunstschilder, tweede echtgenote van Lourens
 Anna Alma-Tadema (1867-1943) - Brits kunstschilder, dochter van Lourens
 Laurence Alma-Tadema (1865 – 1940) - Brits schrijfster, dochter van Lourens
Diadumenianus

Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus was zeer korststondig (23 dagen) Romeins keizer: 16 mei - 8 juni 218.

Diadumenianus was slechts 8 jaar oud toen hij in april 217 tot Caesar (onderkeizer of kroonprins) werd benoemd en diende onder zijn vader Macrinus. Later, op 16 mei 218 werd hij verheven tot augustus (medekeizer) met zijn vader wat gepaard ging met een flinke bonus aan de pretoriaanse garde. Zijn vader werd echter op 8 juni door de legioenen bij Antiochië in Syrië verslagen en Elagabalus werd keizer. Macrinus heeft nog geprobeerd zijn 10-jarig zoontje in veiligheid te stellen voordat hij noordwaarts vluchtte, maar Diadumenianus werd gevangengenomen en later in juni gedood. Zijn hoofd werd aan Elagabalus, de nieuwe keizer, als trofee aangeboden.

Externe link
 https://web.archive.org/web/20070406005101/http://www.roman-emperors.org/macrinus.htm

Romeins keizer
Romeins geëxecuteerd persoon
Gens Opellia
Severische dynastie
Persoon in de 3e eeuw
217

Het jaar 217 is het 17e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
In Rome wordt het Colosseum door een blikseminslag zwaar beschadigd, de komende 5 jaar kunnen er in het amfitheater geen spelen meer georganiseerd worden.
 Paus Calixtus I (217 - 222) volgt Zefyrinus op als de 16e paus van Rome. Hij breidt de catacombe langs de Via Appia uit en vergeeft door absolutie alle zonden.
 Hippolytus wordt door zijn volgelingen tot tegenpaus gekozen. Een schisma veroordeelt het sacrament (biecht) van de "seksuele zonden" van Calixtus I.

Syrië
 Keizerin Julia Domna wordt door Macrinus verbannen naar Rome met behoud van haar titels. Daar aangekomen met de as van haar zoon Caracalla, pleegt zij later zelfmoord door een hongerstaking.

Parthië
 8 april - Keizer Caracalla wordt, na een schrikbewind van 6 jaar, bij Carrhae tijdens de veldtocht in Parthië door legionairs vermoord. Marcus Opellius Macrinus, prefect van de pretoriaanse garde, wordt door de Senaat tot keizer uitgeroepen.
 Slag bij Nisibis: Het Romeins leger onder bevel van Macrinus, wordt tijdens een driedaagse veldslag door de Parthen bij Nisibis (Turkije) verslagen. Artabanus IV sluit een vredesverdrag met Rome.

Geboren

Overleden 

 8 april - Lucius Septimius Bassianus (Caracalla), keizer van het Romeinse Keizerrijk
 20 december - Zefyrinus, paus van de Katholieke Kerk
 Julia Domna (47), keizerin en echtgenote van Septimius Severus

000
218

Het jaar 218 is het 18e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Syrië
 15 mei - Julia Maesa, een tante van de vermoorde Keizer Caracalla, laat haar kleinzoon Elagabalus (hogepriester van de zonnegod El Gebal) in Syria tot keizer van Rome uitroepen.
 8 juni - Slag bij Antiochië: De 14-jarige Elagabalus verslaat met steun van de Syrische legioenen het leger van keizer Macrinus. Hij wordt later in Cappadocië geëxecuteerd. 
 Diadumenianus, zoon van Macrinus, vlucht na de veldslag naar het Parthische hof van koning Artabanus IV. Hij wordt echter  onderweg gevangengenomen en gedood.

Geboren 
 Publius Licinius Egnatius Gallienus, keizer van het Romeinse Rijk (overleden 268)

Overleden 
 Marcus Opellius Macrinus (54), keizer van het Romeinse Keizerrijk
 Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus (10), keizer en zoon van Macrinus

000
Kabinet

Kabinet (politiek), een bestuursorgaan van hooggeplaatste leden van een regering
 Nederlands kabinet
 Kabinet (medewerkers), persoonlijke medewerkers
 Kabinet (België) van een minister
 Kabinet (Europese Commissie) van een eurocommissaris
 Kabinet van de Koning (Nederland)
 Kabinet van de Koning (België)
 Kabinet van de President van de Republiek Suriname
 Kabinet van de Gevolmachtigde Minister van Aruba
 Kabinet van de Gevolmachtigde Minister van Curaçao
 Kabinet van de Gevolmachtigde Minister van Sint Maarten
 Kabinet (meubel), een soort kast
 Kunst- en rariteitenkabinet van 17e-eeuwse verzamelaars
 Naturaliënkabinet
 KattenKabinet, een kunstmuseum in Amsterdam
 Kabinet (kamer), aan de slaapkamer van de heer des huizes gelegen ruimte waar deze zich kon verpozen, baden en kleden
 Kabinett, een kwaliteitstrap in de Duitse wijnwetgeving
Nerva (keizer)

Nerva (Latijn: Marcus Cocceius Nerva Caesar Augustus; 8 november 30 - 27 januari 98), was een Romeinse keizer van 96 tot 98. Nerva werd keizer op een leeftijd van vijfenzestig jaar, na een levenslange keizerlijke dienst onder Nero en de keizers van de Flavische dynastie. Onder Nero was hij een lid van het keizerlijke gevolg en speelde een belangrijke rol in het blootleggen van de Pisonische samenzwering van 65. Later, als een loyalist aan de Flaviërs, verkreeg hij de functie van consul in 71 en 90 tijdens de heerschappijen van respectievelijk Vespasianus en Domitianus.

Op 18 september 96 werd Domitianus vermoord in een samenzwering waarbij leden van de pretoriaanse garde en verschillende van zijn vrijgelatenen betrokken waren. Op dezelfde dag werd Nerva uitgeroepen tot keizer door de Romeinse Senaat. Dit was de eerste keer dat de Senaat een Romeinse keizer verkoos. Als de nieuwe heerser van het Romeinse Keizerrijk beloofde hij vrijheden te herstellen die ingeperkt waren tijdens de autocratische regering van Domitianus. Echter, Nerva's korte heerschappij werd verstoord door financiële moeilijkheden en zijn onvermogen om zijn gezag te doen gelden over het Romeins leger. Een opstand van de pretoriaanse garde onder leiding van Casperius Aelianus in oktober 97 dwong hem in wezen een erfgenaam te adopteren. Na wat overleg adopteerde Nerva Trajanus, een jonge en populaire generaal, als zijn opvolger. Na nauwelijks vijftien maanden in functie, stierf Nerva een natuurlijke dood op 27 januari 98. Na zijn dood werd hij opgevolgd en vergoddelijkt door Trajanus.

Hoewel een groot deel van zijn leven onduidelijk blijft, werd Nerva beschouwd als een wijs en gematigd keizer door oude historici. Recente historici herzien deze beoordeling, en karakteriseren Nerva als een goedbedoelende, maar uiteindelijk zwak heerser, wiens heerschappij het Romeinse Rijk aan de rand van een burgeroorlog bracht. Nerva's grootste succes was zijn vermogen om voor een vreedzame overgang van de macht te zorgen na zijn dood, dus richtte hij de Adoptiefkeizers en de Antonijnse dynastie op.

Literatuur 
 , Nerva:The Last Flavian, 1997

Externe link 
 , art. Nerva (96-98 A.D.), in DIR (1997-1998).

Romeins keizer
Persoon in de 1e eeuw
Sjoe

Sjoe is een god uit het Egyptische scheppingsverhaal, een van de eerste goden geschapen door de schepper. Hij kwam voort uit Atoem.

Hij was de god van de droge lucht, terwijl zijn zuster Tefnut het natte element voorstelde. Ze zijn broer en zus Geb en Noet en de meter en peter van Osiris, Isis, Seth, Horus en Nephthys. Sjoe behoort tot de Enneade van Heliopolis, maar had een speciale verering in Leontopolis, in de Nijldelta. Sjoe wordt uitgebeeld met een menselijke gedaante waarop een veer staat. Hij staat vaak tussen Geb en Noet. Hij ondersteunt zoals Atlas de hemel.

Zie ook 
 Egyptische mythologie
 Lijst van goden en godinnen

Egyptische god
Beskiden

De Beskiden (ook: Woudkarpaten) vormen het centrale gedeelte van de Karpaten. Het gebergte behoort grotendeels tot Polen, een kleiner deel ligt in Slowakije en Tsjechië en Oekraïne

De Beskiden zijn onder te verdelen in de Westelijke Beskiden, met als hoogste top de Babia Góra () in Polen, en de Oostelijke Beskiden, met als hoogste top de Hoverla () in Oekraïne, tevens de hoogste berg in dat land.

In de Beskiden ontspringen grote rivieren als de Weichsel, de Tisza, de Dnjestr en de Prut. Het gebergte vormt aldus de waterscheiding tussen de Oostzee en de Zwarte Zee.

Zie ook 
 Silezische Beskiden

Karpaten
Gebergte in Oekraïne
Gebergte in Polen
Gebergte in Roemenië
Gebergte in Slowakije
Geografie van Transsylvanië
Indonesia Raya

Indonesia Raya is het volkslied van Indonesië. Het werd voor het eerst ten gehore gebracht tijdens een jeugdcongres, Kongres Pemuda, op 28 oktober 1928 in wat toen nog Batavia was, het tegenwoordige Jakarta. De Chinese krant Sin Po publiceerde als eerste krant in Indië dit volkslied. Na het uitroepen van de Indonesische onafhankelijkheid (1945) werd het tot volkslied gepromoveerd. Tekst en muziek werden geschreven door Wage Rudolf Soepratman. In 1949 schonk Nederland de orkestratie van het volkslied, waarvoor Jos Cleber de opdracht had gekregen. Begin 21e eeuw wordt dit volkslied nog steeds in zijn toonzetting uitgevoerd.

Externe link 
Indonesia Raya 1945, YouTube

Indonesisch symbool
Volkslied uit Azië
Amhrán na bhFiann

Amhrán na bhFiann (Iers-Gaelisch, Een soldatenlied) is het volkslied van Ierland. De uitspraak van de titel klinkt ongeveer als 'au-ròòn nuh vieën'. De woorden zijn geschreven door Peadar Kearney (1883-1942), de muziek werd gecomponeerd door Kearney en Patrick Heeney (1881-1911). Het lied werd voor het eerst gepubliceerd in Irish Freedom in 1912, alhoewel het al in 1907 werd gecomponeerd. 

Het lied was relatief onbekend totdat het werd gezongen tijdens de Paasopstand van 1916, en in de Britse interneringskampen erna. Het refrein werd het officiële volkslied in 1926, en het neemt de plaats in van het onofficiële volkslied God save Ireland. God save the King was het volkslied van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland totdat de Ierse vrijstaat werd uitgeroepen in 1922. 

De eerste twee en de laatste twee regels van het refrein (beginnend bij Sinne Fianna Fáil... tot ...Amhrán na bhFiann zie hieronder) worden gespeeld als presidentieel saluut als de president van Ierland aanwezig is bij evenementen.

In de laatste jaren hebben een aantal Ierse kranten en columnisten ervoor gepleit het Amhrán na bhFiann te vervangen door een nieuw Iers volkslied, daar de tekst van bestaande lied uitermate gewelddadig en anti-Brits is. Anderen geven als argument dat het lied qua melodie moeilijk te spelen is. Een laatste optie die soms geopperd wordt is om de melodie hetzelfde te laten, maar om de tekst aan te passen. Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat binnen korte tijd het volkslied wordt vervangen of aangepast.

Ireland's Call is een nieuw "volkslied" dat tegenwoordig wordt gebruikt bij internationale rugbywedstrijden, omdat de Ierse rugbyploeg is samengesteld uit spelers van het hele eiland, en niet alleen uit de republiek.

Ierse tekst
Sinne Fianna Fáil,
atá faoi gheall ag Éirinn,
Buíon dár slua
thar toinn do ráinig chughainn,
Faoi mhóid bheith saor
Seantír ár sinsear feasta,
Ní fhágfar faoin tíorán ná faoin tráill.
Anocht a théam sa bhearna bhaoil,
Le gean ar Ghaeil, chun báis nó saoil,
Le gunna scréach faoi lámhach na bpiléar,
Seo libh canaig amhrán na bhfiann.

Engelse tekst
Soldiers are we,
whose lives are pledged to Ireland,
Some have come
from a land beyond the wave,
Sworn to be free,
no more our ancient sireland,
Shall shelter the despot or the slave.
Tonight we man the bearna bhaoil,
In Erin's cause, come woe or weal,
Mid cannons' roar and rifles' peal,
We will chant a soldier's song.

Nederlandse vertaling
Soldaten zijn we
ons leven Ierland toegewijd;
Velen kwamen
uit 'n land over zee.
Gezworen vrij te zijn,
niet meer 't oude koninkrijk
behoedt tiran of slaaf.
Beman vannacht d'enge kloof
Voor Erins zaak, pijn of striem
door kanonnen of geweren.
We zingen 't soldatenlied.
Dnjestr

De Dnjestr of Dnestr (Roemeens: Nistru; Oekraïens: Дністер, Dnister; Russisch: Днестр, Dnestr) is een rivier in Oost-Europa, in Oekraïne en Moldavië. Ze ontspringt in de Karpaten en mondt uit in de Zwarte Zee. De Dnjestr heeft een lengte van 1352 km, terwijl het stroomgebied 72.100 km² bedraagt. De Dnjestr is daarmee de op een na grootste rivier van Oekraïne en de grootste van Moldavië. Bij de oude Grieken heette de rivier Tyras. De Dnjestr fungeert nog voor een klein gedeelte als grensrivier. Van 1918 tot 1940 had de helft van de rivier (vanaf Chotyn) die functie, namelijk tussen Roemenië en de Sovjet-Unie.

Loop van de Dnjestr 
De bron van de Dnjestr ligt aan de noordkant van de Beskiden, het centrale deel van de Karpaten, niet ver van de grens met Polen. Aanvankelijk koerst de rivier in noordwestelijke richting, maar al snel buigt de rivier af naar het noordoosten en vervolgens het zuidoosten en dat zal verder haar hoofdrichting blijven. Over het hele traject is de loop van de Dnjestr uiterst bochtig.

Het diep uitgesneden dal van de Dnjestr scheidt de Karpaten in het zuiden van het vruchtbare heuvelland van Podolië in het noorden. De meeste zijrivieren komen uit noordelijke richting (de Seret en de Zbroetsj zijn de grootste). Er liggen opmerkelijk weinig grote steden aan de rivier. De eerste grotere plaats is Chotyn, ooit een belangrijke grensvesting. Deze stad op de rechteroever ligt in noordelijk Bessarabië. Wat oostelijker volgt Mohyliv-Podilsky op de linkeroever. Tussen Chotyn en Mohyliv-Podilsky wordt de Dnjestr de grensrivier tussen Oekraïne en Moldavië.

Zuidelijker komt de Dnjestr geheel op Moldavisch grondgebied. Het gebied op de linkeroever staat bekend als Transnistrië, een geïndustrialiseerde regio, waarvan Tiraspol de grootste stad is. Op de rechteroever is Tighina (voorheen Bendery) de grootste stad. Bij Dubăsari ligt sinds de jaren vijftig een stuwmeer.

De laatste luttele kilometers van de Dnjestr verlopen weer op Oekraïens grondgebied. De rivier mondt westelijk van Odessa uit in een liman, een type monding, karakteristiek voor de rivieren die in de Zwarte Zee uitmonden. De liman heeft een lengte van 42,5 kilometer en de maximale breedte is 12 kilometer. De oppervlakte is ongeveer 400 km². Het is ondiep, gemiddeld ligt de bodem op 1,8 meter onder de zeespiegel en de maximale diepte is 2,7 meter. Aan de zuidoever van deze liman ligt nog de historisch belangrijke stad Bilhorod-Dnistrovsky, de oude Turkse vesting Akkerman.

Waar de rivier in de Zwarte Zee stroomt ligt een schoorwal. De schoorwal heeft slechts een kleine open verbinding bij de badplaats Zatoka. Over de opening ligt een deels vaste brug met een hefbrug in het midden waardoor hoge schepen de liman kunnen in- en uitvaren. Over de brug is weg- en treinverkeer mogelijk.

Scheepvaart 
De Dnjestr is bevaarbaar vanaf Chotyn en is twee à drie maanden per jaar bevroren. De winterse ijsgang en de sterk wisselende waterstand maken de rivier minder geschikt voor intensieve scheepvaart. Bovendien mist de monding een goede haven.

Rivier in Moldavië
Rivier in Oekraïne
Quotiënt

In de wiskunde is een quotiënt het resultaat van een deling. Het quotiënt  van twee gehele getallen is bij gewone deling een rationaal getal. Bij geheeltallige deling van gehele getallen is het quotiënt steeds een geheel getal, namelijk het aantal keren dat de deler in het deeltal bevat is.

Voorbeeld 
Het quotiënt van 12 en 4 is 3; het getal 12 heet hier het deeltal, 4 de deler.
Het quotiënt van 1,2 en 0,4 is ook 3.

Bij geheeltallige deling van 30 en 7 is het quotiënt 4. 
Immers, 4 x 7 = 28 < 30, maar 5 x 7 = 35 > 30.

Restdeling 
Een geheeltallige deling gaat niet altijd op, dat wil zeggen er blijft soms een rest over. Men spreekt ook wel van restdeling en vermeldt expliciet de rest. Zo is bij restdeling van 30 en 7 het quotiënt 4 met rest 2, want 4 keer 7 is 28 en 30-28 is 2. Men noteert: 30 : 7 = 4 rest 2.

In meer abstracte context 
Naast de reële deling (deling met al dan niet gehele getallen) kan op sommige (abstractere) wiskundige objecten ook een deling gedefinieerd worden, bijvoorbeeld op groepen of bepaalde metrische ruimtes. Deze definities vertonen op bepaalde vlakken overeenkomsten met deling in de reële getallen, hoewel de operatie zelf veel abstracter en minder intuïtief kan zijn.
Zo is er de Euclidische deling voor polynomen, vergelijkbaar met de 'gewone' staartdeling bij getallen.

Verhoudingsgetal
Het woord quotiënt wordt ook gebruikt voor bepaalde verhoudingsgetallen, zoals het intelligentiequotiënt. De achterliggende berekening is een deling van twee testwaarden of van de testwaarde en een gemiddelde (om zo een relatieve score te verkrijgen).

Verhouding
Het quotiënt komt overeen met de verhouding, maar wordt geschreven en uitgesproken als getal, vergelijk de quotiënten 3 en 2/3 (drie, twee derde) en de verhoudingen 3 : 1 en 2 : 3 (drie staat tot een, twee staat tot drie)

Zie ook 
 Aliquot
 Breuk
 Staartdeling

Rekenen
Metallofoon

Onder metallofoon wordt in het algemeen een idiofoon verstaan waarbij het trillen van een metalen lichaam de klank doet ontstaan (zoals bij een gong of een tamtam).

Meer specifiek wordt wel het glockenspiel als metallofoon aangeduid.

In tegenstelling tot de xylofoon, de marimba en de vibrafoon wordt bij het glockenspiel alleen de grondtoon gestemd (door de toetslengte). Eventueel bijstemmen gebeurt door te vijlen. De boventonen kunnen vanwege de geringe dikte van de toetsen niet gestemd worden. Muzikaal is dat geen bezwaar, omdat deze boventonen aan de grens van het menselijk gehoor liggen, waar toonhoogte in muzikale zin niet meer exact waarneembaar is.

In het muziekonderwijs aan jonge kinderen wordt onder andere in het Orff-Schulwerk dit muziekinstrument vaak uitgevoerd zonder een rij voor de chromatische tonen.

De metallofoon en soortgenoten worden in de volksmond vaak alle ten onrechte xylofoon genoemd.

Lamellofoon

Een lamellofoon is tevens een muziekinstrument waarbij metalen lichamen de klank doen ontstaan. Echter ligt bij een metallofoon het klanklichaam los en bij een lammellofoon is het klanklichaam aan één kant bevestigd aan de klankkast. Een duimpiano en een stemvork vallen onder de lammelofonen.

Slaginstrument
Klankholte

Een klankholte of resonator is een met lucht gevulde holte in de vorm van een buis of vat zoals de Helmholtzresonator die zodanig gebouwd is dat trillingen in de lucht versterkt worden doordat bij bepaalde frequenties resonanties optreden.

Klankholte of holle resonator
Klankholtes kunnen verschillende vormen hebben, zo onderscheidt men klankbuizen en klankkasten. Bij muziekinstrumenten zoals de xylofoon en marimba zorgen exact afgestemde resonatoren ervoor dat de energie van de aanslag over een lange tijd verdeeld wordt, waarmee een toon veel langer doorklinkt. Iedere toon heeft hier zijn eigen resonator. In een vibrafoon is in de resonator een draaiend stel schoepen aangebracht, waardoor de resonantie zijn vibrerende klank verkrijgt.

De kast van een viool of een gitaar is er op ontworpen dat het geluid van de in trilling gebrachte snaar goed wordt versterkt. Omdat een resonator alleen heel specifieke tonen versterkt heeft de klankkast van snaarinstrumenten juist geen beoogde resonantiefunctie; sterker nog, de - wel degelijk aanwezige - resonantiefrequentie van de klankholte (met grondtoon doorgaans rond de frequentie van een na laagste snaar) is nogal eens storend (wolfstoon). De klankkast heeft hier de functie van een groot klankblad, de resonantie van de klankholte is hier een onhandig bijverschijnsel. 

De buis van een blaasinstrument kan ook beschouwd worden als een klankbuis waarvan de effectieve lengte veranderd kan worden, bijvoorbeeld door het openen of sluiten van gaten in de buis.

Massieve resonator
Het begrip resonator is iets breder dan het begrip klankholte in die zin dat het ook mogelijk is dat er resonantie optreedt in een ander object dan een gasgevulde ruimte. Sommige snaarinstrumenten  (bijvoorbeeld de viola d'amore) hebben bijvoorbeeld extra resonantiesnaren die mede in trilling gebracht worden door resonantie met de speelsnaar. Ook in een vast lichaam als een stemvork kan resonantie ontstaan.

Zie ook 
 Klankblad
Klankkast 

Muziekinstrument
Akoestiek
Marimba

Een marimba is een aan de xylofoon verwant muziekinstrument uit de familie der idiofonen. Marimba's hebben net als de xylofoon houten staven. Onder elke staaf hangt een klankbuis die als resonator werkt en zo de toon langer doet aanhouden. Marimba's worden zowel in volksmuziek als in klassieke muziek gebruikt.

De marimba kan worden beschouwd als de alt- of basversie van een xylofoon. Een marimba heeft een veel warmere en vollere klank dan een xylofoon. Een 5-octaafs concertmarimba heeft een bereik van C2-C7. Kleinere (makkelijker te vervoeren) marimba's hebben een veel kleiner bereik van A3-C7.

De toetsen worden doorgaans gestemd met een boventoonverhouding 1:4:10 ofwel grondtoon, dubbeloctaaf en tripeloctaaf+terts. Eventueel kunnen zelfs de 3e en 4e boventoon gestemd worden. Het stemmen van marimbatoetsen gebeurt op dezelfde manier als bij een xylofoon door aan de onderzijde materiaal weg te vijlen/schuren.

Etymologie en terminologie 
De term marimba verwijst zowel naar de traditionele als naar de moderne variant van dit instrument. Het woord stamt wellicht af van het Bantoe (marimba of malimba), waarbij limba verwijst naar één van de klankelementen en de prefix ma- daar een meervoud van maakt.

Bekende nummers die gebruikmaken van de marimba 
 Under My Thumb (The Rolling Stones)
 Mamma mia (ABBA)
 Love My Way (The Psychedelic Furs)
 Pa Olvidarte (Emma Heesters & Rolf Sanchez)
 Moonlight feels right (Starbuck)

Fotogalerij 

Idiofoon
Immaterieel cultureel werelderfgoed
Viola d'amore

De viola d'amore, Italiaans voor 'liefdesviool', is een in onbruik geraakt instrument.

De viola d'amore wordt in de arm gehouden (min of meer als een 'gewone' viool) en heeft zes à zeven melodiesnaren, bijvoorbeeld gestemd als: A - d - a - d' - fis' - a' - d".

Naast de melodiesnaren heeft de viola d'amore net als de gdulka en hardangerviool ook nog een aantal resonantiesnaren die in de te gebruiken toonsoort (D) gestemd worden. Het gevolg is dat noten veel langer doorzingen dan die bij een gewone viool.

Antonio Vivaldi schreef enkele viola d'amoreconcerti, waaronder RV 392, RV 393, RV 397 en RV 540 (voor viola d'amore en luit). Vivaldi schreef RV 393 en RV 397 waarschijnlijk voor Anna Maria, een van zijn leerlingen aan het Ospedale della Pietà.

Externe link 
  Die Viola d'amore, The Orpheon Foundation, Wenen

Strijkinstrument