John Coltrane

John Coltrane (Hamlet (North Carolina), 23 september 1926 – New York, 17 juli 1967) was een jazzsaxofonist. Hij geldt als een van de grootste vernieuwers en vertolkers in de geschiedenis van het genre.

Biografie
John William Coltrane, bijnaam Trane, wiens vader kleermaker en halftijds muzikant was, studeerde eerst klarinet en altsaxofoon. In 1943 verhuisde hij naar Philadelphia om verder te studeren aan de Ornstein School of Music en de Granoff Studios. John Coltrane speelde bij de zeemacht in 1946 nog altsaxofoon, maar koos vanaf 1947 voor de tenor. In zijn beginperiode, vlak na de Tweede Wereldoorlog, speelde hij onder andere in de bands van Eddie 'Cleanhead' Vinson, Dizzy Gillespie en Johnny Hodges. Coltranes eerste opgenomen solo is te beluisteren op Dizzy Gillespies "We love to boogie" (1951). Halverwege de jaren vijftig volgde hij Sonny Rollins op als tenorist in het Miles Davis-kwintet, dat later met altist Cannonball Adderley tot sextet werd uitgebreid. De ritmesectie van deze groep bestond in de tijd dat de beroemde plaat Kind of Blue werd opgenomen uit pianist Bill Evans, bassist Paul Chambers en drummer Jimmy Cobb. Een paar jaar daarvoor, in 1957, had Miles Davis zich nog genoodzaakt gezien om Coltrane tijdelijk te ontslaan wegens problemen met alcohol en drugsgebruik. Na zijn ontslag en ontnuchtering speelde Coltrane eerst met pianist Thelonious Monk, bij wie hij een zeer snelle speelstijl ontwikkelde, die door criticus Ira Gitler Sheets of Sound werd gedoopt. Ook begon hij met het verkennen van de uithoeken van het harmonisch materiaal in de jazz: de elpee Giant Steps (1959) is het bekendste resultaat van deze zoektocht. Coltrane speelde samen met diverse jazzgrootheden van zijn tijd, van Duke Ellington tot Cecil Taylor. Hij oefende gemiddeld acht uur per dag. In tien jaar tijd evolueerde hij van zeer getalenteerd bebopsaxofonist tot het boegbeeld van de Amerikaanse avant-garde jazz. Hij heeft een groot aantal opnames op zijn naam staan. In 1992 kreeg Coltrane postuum een Grammy Lifetime Achievement Award.

Kwartet
In 1960 formeerde hij zijn eigen klassiek geworden kwartet met McCoy Tyner (piano), Jimmy Garrison (bas) en Elvin Jones (drums). In deze bezetting speelde Coltrane naast tenorsax ook sopraansax. Bekende plaatopnames uit die periode zijn onder andere My Favorite Things en Olé Coltrane (uitgebracht op Atlantic Records) en Africa/Brass, Impressions, Crescent en A Love Supreme (uitgebracht op het nieuwe Impulse! Records, een label dat zich in de loop van de jaren zestig dankzij Coltrane ontwikkelde tot een thuishaven voor de avant-garde).

In 1966 verlieten McCoy Tyner en Elvin Jones de groep. Johns vrouw Alice Coltrane (piano) en Rashied Ali (drums) namen hun plaats in. Het kwartet werd uitgebreid met Pharoah Sanders op tenorsax. In deze samenstelling maakte de groep experimentele muziek met een sterk religieuze inslag. Op het album Meditations zijn drummers Jones en Ali (en blazers Coltrane en Sanders) naast elkaar te horen.

Invloed 
John Coltrane heeft grote invloed gehad op hele generaties tenorsaxofonisten en andere musici, zowel in de jazz als daarbuiten. Zo is het nummer Eight Miles High van The Byrds door hem geïnspireerd en werkt zijn spel door in de composities van Steve Reich.

Solo's van Coltrane tijdens liveconcerten konden zeer lang duren. Het record schijnt te staan op 2 uur en 56 minuten. Zijn speelstijl kan omschreven worden als intens en emotioneel.

Coltrane overleed op 40-jarige leeftijd aan leverkanker. Een van zijn drie zoons, Ravi (vernoemd naar zijn vriend Ravi Shankar), heeft zich eveneens tot een getalenteerd jazzsaxofonist ontwikkeld.

Religieus figuur
Na Coltranes overlijden in 1967 begonnen volgelingen van de Yardbird Temple (genoemd naar Charlie Parker) in San Francisco hem te vereren als geïncarneerde God. De groep sloot zich aan bij de Afrikaans-orthodoxe Kerk, opgericht in 1921, waarbinnen een goddelijke status van Coltrane niet meer paste. Coltrane werd in plaats daarvan heilig verklaard als Saint John William Coltrane. De daaruit voortkomende St. John Will-I-Am Coltrane African Orthodox Church, ook bekend als de 'Coltrane-kerk', staat als afgesplitste Afrikaans-orthodoxe kerk op zichzelf en is specifiek rond de heilige Coltrane gecreëerd. Coltranes muziek en teksten staan in hun liturgie centraal.

Discografie 
Elpees met Coltrane als bandleider:
 1956 - Two Tenors (Prestige)
 1956 - Tenor Conclave (Original Jazz)
 1956 - Mating Call (Prestige)
 1956 - John Coltrane and the Jazz Giants (Fantasy)
 1957 - Interplay for 2 Trumpets and 2 Tenors (Original Jazz)
 1957 - John Coltrane with Kenny Burrell
 1957 - Cattin' with Coltrane and Quinichette
 1957 - Coltrane (Original Jazz)
 1957 - Lush Life
 1957 - The Last Trane
 1957 - John Coltrane with the Red Garland Trio
 1957 - Traneing In
 1957 - Blue Train
 1957 - The John Coltrane/Ray Draper Quintet
 1957 - The Ultimate Blue Train
 1957 - Once in a While
 1958 - The Believer
 1958 - Soultrane
 1958 - Trane's Reign
 1958 - Dial Africa
 1958 - Gold Coast
 1958 - Settin' the Pace
 1958 - Man Made Miles
 1959 - Giant Steps
 1960 - The Avant-Garde
 1960 - Coltrane Plays the Blues
 1960 - Coltrane's Sound
 1960 - My Favorite Things
 1960 - Coltrane Jazz
 1961 - Africa/Brass
 1961 - Olé Coltrane
 1961 - Impressions
 1961 - Trancendence Summit
 1961 - Live at the Village Vanguard
 1961 - In Europe
 1962 - Coltrane
 1962 - Ballads
 1962 - Bye Bye Blackbird
 1962 - Coltrane Live in Paris
 1963 - John Coltrane and Johnny Hartman
 1963 - To the Beat of a Different Drum
 1963 - Dear Old Stockholm
 1963 - Live at Birdland
 1963 - Live at the Half Note
 1964 - Crescent
 1964 - A Love Supreme
 1965 - The John Coltrane Quartet Plays
 1965 - Transition
 1965 - Kulu Se Mama
 1965 - Infinity
 1965 - Ascension
 1965 - The Major Works of John Coltrane
 1965 - Sun Ship
 1965 - Om
 1965 - Meditations
 1965 - New Thing at Newport
 1965 - Live in Seattle
 1965 - A Love Supreme Live in Concert
 1965 - Immortal Concerts: A Love Supremer
 1966 - Live at the Village Vanguard Again!
 1966 - Live in Japan
 1967 - Expression
 1967 - Stellar Regions
 1967 - Interstellar Space
 1967 - The Olatunji Concert: The Last Live Recording
 2018 - Both Directions at Once: The Lost Album

Zie ook 
 Lijst van jazzcomponisten

Externe link 
 Uitgebreide discografie

Amerikaans jazzsaxofonist
Amerikaans jazzklarinettist
Bebop
Amerikaans jazzcomponist
John C
John C