alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
638

Het jaar 638 is het 38e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 4 juli - De 12-jarige Heraklonas, zoon van Herakleios, verkrijgt door zijn moeders invloed de titel Augustus. Dit brengt hem in rivaliteit met zijn oudere halfbroer Constantijn.
 Byzantijns-Arabische Oorlog: Een Arabisch leger onder bevel van Khalid ibn Walid verovert in Anatolië de Byzantijnse vestingsteden Kahramanmaraş, Caesarea Cappadociae, Sebasteia en Malatya (ten westen van het Taurusgebergte).
 De Arabieren onder leiding van Abu Ubayda ibn al-Jarrah bestormen Caesarea Maritima en veroveren de vestingstad Ascalon (Israël). Kalief Omar I verovert Jeruzalem en beëindigt de veldtocht in Palestina. Hij benoemt Abu Ubayda tot gouverneur van Syrië.
 Keizer Herakleios vestigt een bufferzone in Centraal-Anatolië (Turkije). Hij stationeert Byzantijnse troepen in het bergachtige terrein en voert een defensieve guerrilla-oorlog tegen de Arabieren die Klein-Azië zijn binnengevallen. De strategie die bekendstaat als "schaduw oorlogsvoering" valt het Arabische leger aan op hun terugkeer naar Syrië, beladen met oorlogsbuit en krijgsgevangenen.

Brittannië 
 De Angelsaksen onder leiding van koning Oswald veroveren na een korte belegering Edinburgh (huidige Schotland). Zijn halfbroer Oswiu heerst over Rheged en lijft het Brits-Keltische koninkrijk in bij Northumbria. (waarschijnlijke datum)

Azië 
De Tibetaanse koning Songtsen Gampo valt het gebied van de Azha binnen, verslaat hen en begint invallen op Chinees grondgebied te organiseren. Het grootste deel van Amdo wordt op deze wijze onderdeel van het Tibetaanse rijk.

Religie 
 12 oktober - Paus Honorius I overlijdt in Rome na een 13-jarig pontificaat en wordt opgevolgd door Severinus. Herakleios weigert hem als paus te erkennen tenzij hij een monothelitische geloofsbelijdenis (Ekthesis) ondertekent. Hierdoor ontstaat er een sedisvacatie (leegheid van de Heilige Stoel) tot mei 640.
 De islamitische jaartelling wordt ingevoerd door Omar I. Het jaar begint met de Hidjra (622) waarop Mohammed met zijn volgelingen emigreert van Mekka naar Medina (Saoedi-Arabië).

Geboren 
 Lambertus van Maastricht, bisschop van Maastricht (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 19 januari - Dagobert I, koning van de Franken (of 639)
 11 maart - Sophronius (78), patriarch van Jeruzalem
 12 oktober - Honorius I, paus van de Katholieke Kerk
 9 december - Sergius I, patriarch van Constantinopel

000
627

Het jaar 627 is het 27e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 12 december - Slag bij Ninive: Keizer Herakleios trekt met een Byzantijns expeditieleger (50.000 man) Mesopotamië binnen en verslaat de Perzen bij de ruïnestad Ninive, nabij het huidige Mosoel (Irak). Het "Ware Kruis" wordt van Kirkoek in triomf teruggevoerd naar Jeruzalem.

Brittannië 
 12 april - Edwin van Northumbria wordt op paaszondag, onder invloed van zijn vrouw Æthelburga, door Paulinus van York gedoopt als eerste christelijke koning in Noord-Engeland. Familieleden en een aantal Angelsaksische edelen bekeren zich ook tot het christendom.

Arabië 
 Slag bij de Gracht: Mohammed slaat met zijn volgelingen bij Medina (Arabië) succesvol een belegering af. De Mekkanen (10.000 man) onder leiding van Aboe Sufyan kunnen vanwege een aangelegde greppel de stad niet innemen en moeten zich terugtrekken.
 De Banu Qurayza, laatste van de drie Joodse stammen in het noorden van Medina, wordt door Mohammed beschuldigd van samenzwering met de vijand. Volgens bronnen van Tabari, islamitisch historicus, worden door hem tussen 700 en 900 joodse mannen onthoofd.
 De bedoeïenenstammen van de Hidjaz zeggen hun trouw aan de leiders van Mekka op en zenden delegaties naar Mohammed. Hierdoor beheersen de moslims steeds meer handelsroutes in het westen van Arabië. (waarschijnlijke datum)

Religie 
 Kunibert wordt benoemd tot bisschop van Keulen.

Geboren 
 Hoessein, kleinzoon van Mohammed (overleden 680)

Overleden 
 Zaynab bint Khuzayma, echtgenote van Mohammed (waarschijnlijke datum)

000
628

Het jaar 628 is het 28e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Byzantijns-Perzische Oorlog: Keizer Herakleios stelt Khusro II, koning van Perzië, een ultimatum. Hij weigert zijn vredesvoorstel (o.a. teruggave van de veroverde gebieden) te accepteren. De Perzische edelen in Ctesiphon komen in opstand en nemen Khusro in zijn koninklijk paleis gevangen.
 Kavad II volgt zijn vader Khusro II op als koning van het Perzische Rijk. Hij laat hem vermoorden en sluit een vredesverdrag met het Byzantijnse Rijk. Tijdens zijn regeerperiode wordt Kavad (nadat hij is vermoord) nog voor het einde van het jaar opgevolgd door zijn 7-jarige zoon Ardashir III.

Brittannië 
 Koning Penda van Mercia verslaat bij Cirencester (Zuidwest-Engeland) de West-Saksen onder leiding van koning Cynegils. Hij wordt gedwongen om het gebied van de Hwicce af te staan. (waarschijnlijke datum)

Arabië 
 Mohammed, islamitische profeet, leidt met 1500 volgelingen een bedevaart naar Mekka (Saoedi Arabië). Voorzien van offerdieren wil hij de hadj uitvoeren, maar bij de stad wordt hem de toegang ontzegd.
 Mohammed sluit een 10-jarig bestand met de Qoeraisj en de moslims (Verdrag van al-Hoedaibiyyah) in Medina. De islam breidt haar invloed verder uit op het Arabisch schiereiland. (waarschijnlijke datum)

Azië 
 Brahmagupta, Indiase wiskundige, schrijft zijn boekwerk "Brahmasphuta-siddhanta". Hierin beschrijft hij rekenkundige bewerkingen op negatieve getallen, met name optellen en aftrekken. Voor het eerst wordt het getal nul genoemd.

Religie 
 Amandus van Gent wordt in Frankrijk tot missiebisschop gewijd.

Geboren 
 Adomnán, Iers abt en hagiograaf (overleden 704)
 Benedictus Biscop, Angelsaksisch abt (waarschijnlijke datum)
 Gao Zong, keizer van het Chinese Keizerrijk (overleden 683)
 Gungri Gungtsen, koning van Tibet (overleden 647)

Overleden 
 15 april - Suiko (74), keizerin van Japan
 Kavad II, koning van de Sassaniden (Perzië)
 Khusro II, koning van de Sassaniden
 Theodelinde, koningin van de Longobarden

000
523

Het jaar 523 is het 23e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Justinianus, neef en toekomstig troonopvolger van keizer Justinus I, trouwt in Constantinopel de 23-jarige Theodora. Het huwelijk ondervindt weerstand onder de aristocratie, vanwege het feit dat zij oorspronkelijk een actrice en danseres is.
 De Frankische koningen Chlotarius I, Chlodomer en Childebert I vallen Bourgondië binnen. Koning Sigismund wordt verslagen en door Chlodomer gevangengenomen. Sigismunds broer Gundomar weet te ontsnappen en zoekt een veilig heenkomen bij de Ostrogoten, bondgenoten van de Bourgondiërs.
 Johannes I volgt Hormisdas op als de 53e paus van Rome. Tijdens zijn pontificaat wordt hij in opdracht van koning Theodorik de Grote naar Constantinopel gestuurd.
 Theodorik laat de wijsgeer Boethius arresteren. Tijdens zijn gevangenschap schrijft hij het boekwerk "Vertroosting der Wijsbegeerte".

 Vermoedelijke jaar van de laatste voorstelling in het Colosseum te Rome.

Afrika 
 Koning Thrasamund van de Vandalen overlijdt na een regeerperiode van 27 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn neef Hilderik die in tegenstelling tot de grote meerderheid van de Vandalen niet Ariaan maar katholiek is, beëindigt meteen alle anti-katholieke maatregelen. Er heerst onrust in het Vandaalse Rijk, de Berbers plunderen de stad Leptis Magna (huidige Libië).

Azië 
 Yūsuf Dhū Nuwas wordt koning van Himyar (Jemen). Hij hangt het joodse geloof aan en richt een slachting aan onder de christelijke Najran-clans, waarbij volgens bronnen ca. 20.000 mensen worden vermoord. De Aksumieten vallen, op verzoek om hulp van de Najran, Jemen binnen.
 Onder de Noordelijke Wei-dynastie wordt het Songyuesiklooster in Henan voltooid.

Geboren 

 Aurelianus, Frankisch aartsbisschop (overleden 551)

Overleden 

 5 februari - Avitus, bisschop van Vienne 
 1 februari - Brigida van Kildare, Iers heilige
 5 augustus - Hormisdas, paus van Rome
 Thrasamund, koning van de Vandalen

000
Tralie

Tralie heeft meerdere betekenissen.

 tralie (natuurkunde), in de natuurkunde een groot aantal parallelle lijnen dat diffractie vertoont voor licht,
 tralie (verticale staaf), een beperking die een opening afsluit,
 tralie (wiskunde), een soort 'wiskundige verzameling' of 'algebraïsche structuur.

Gezegde
Achter de tralies zitten betekent in de gevangenis zitten.
Studiepunt

Studiepunten zijn een maat waarmee de zwaarte van (delen van) opleidingen aan een hogeschool of universiteit wordt uitgedrukt. Hogescholen en universiteiten verdelen de leerstof in modules. Over een module of vak (Nederland) of een opleidingsonderdeel (Vlaanderen) worden een of meer beoordelingen gegeven. Bij iedere module wordt geschat hoeveel uren de gemiddelde student nodig heeft om de leerdoelen van de module te halen. Dit wordt omgerekend naar een aantal studiepunten dat de student behaalt wanneer hij of zij voor een module slaagt. Bij overgang naar een hoger jaar of naar een andere opleiding met hetzelfde opleidingsonderdeel heeft de student dus dit krediet verworven, wat eventueel recht geeft op een vrijstelling.

Belang van studiepunten
Sommige opleidingen kennen een bindend studieadvies, waarbij studenten in het eerste jaar een minimumaantal studiepunten moeten halen om de opleiding te mogen voortzetten. Het halen van studiepunten is dus voor een student van groot belang.

Ook bij het berekenen van de studietoelage in Vlaanderen wordt rekening gehouden met het aantal studiepunten waarvoor de student reeds studietoelagekrediet heeft opgebruikt.

Vanaf 2008-2009 wordt in Vlaanderen aan de studiepunten ook een leerkrediet gekoppeld, om het ongebreideld blijven studeren en herkansen te beperken. Hogeronderwijsinstellingen worden immers alleen nog voor studenten met voldoende leerkrediet gesubsidieerd.

Berekening

Oude berekening 
In Nederland stond een studiepunt gelijk aan veertig uur studiebelasting - het aantal studie-uren in een week. Als een bepaalde module op veertig uur werd geschat, had die module dus een waarde van één studiepunt. Een volledig studiejaar bestaat uit 42 studieweken (en bestond dus uit 42 studiepunten), wat overeenkomt met 42 x 40 = 1680 uur. De meeste opleidingen duren vier jaar, wat equivalent was aan 168 studiepunten. Vanaf 1996 duren de meeste opleidingen aan technische universiteiten vijf jaar, goed voor 210 studiepunten.

In Vlaanderen drukte men de studiebelasting (studiepunt) uit in een 25 à 30 uur per studiepunt en moesten er 60 studiepunten per jaar behaald worden. Daarvoor moest een student (25 à 30 uur per studiepunt) x 60 studiepunten = 1500 à 1800 uur studeren.

European Credit Transfer System 
De studiebelasting wordt sinds de invoering van de bachelor-masterstructuur uitgedrukt in het internationale European Credit Transfer System (ECTS), waardoor de waardetoekenning van internationaal verworven vakken vergelijkbaar wordt. In Nederland is de BaMa-structuur in het hoger onderwijs ingevoerd in het academisch jaar 2002-2003 en in Vlaanderen in 2004-2005.

Een studiejaar (1680 studie-uren) komt overeen met 60 ECTS credits. Eén credit staat dus voor 28 studie-uren. Een universitaire bacheloropleiding bestaat uit 3 studiejaren, dus 180 credits volgens het ECTS-systeem. Een HBO bachelor bestaat uit 4 studiejaren, dus 240 ECTS credits. Een credit staat tegenwoordig ook bekend onder de oude benaming studiepunt.

Studieplanning
Onderwijsproces
Onderwijsterminologie
Bentoniet

Bentoniet is een in de natuur voorkomende natrium-kleisoort met deeltjes die zo klein zijn dat ze de grond waterdicht kunnen maken. Het bestaat voor circa 2/3 uit montmorilloniet.

Etymologie
De klei werd genoemd naar zijn eerste vindplaats, Fort Benton in Wyoming in de Verenigde Staten. In de praktijk wordt ook wel de benaming "zwelklei" gebruikt. De naam vollersaarde komt van het gebruik in vroegere eeuwen bij het vollen van wollen stoffen.

Toepassingen
Bentoniet is een product dat velerlei toepassingen kent:
 Water met een relatief kleine suspensie van bentoniet vormt een viskeus materiaal, dit komt door de reologische eigenschappen. Het is van nut bij het boren en in de civiele techniek, zoals de tunnelbouw. 

 Bentonietsuspensies zijn meestal ook thixotroop, hoewel zeldzame gevallen van reopectisch gedrag ook voorkomen. Bij voldoende hoge concentraties (>~60 gram bentoniet per liter suspensie) krijgt de suspensie kenmerken van een gel (een vloeistof waarvoor een minimale kracht nodig is om ze te doen bewegen). Hierdoor is bentoniet een veelgebruikte component van boorvloeistof.

 Verontreinigde locaties kunnen met een diep scherm van bentoniet geïsoleerd worden; dit is onder andere bij de aanleg van het Diemerpark gebeurd.

 In metaalgieterijen wordt bentoniet gebruikt als vormzand. Gemengd met gewoon zand in een verhouding van 1:5 - 1:10 (bentoniet:zand) vormt het een goedkope en herbruikbare vulling van gietkasten waarin vele soorten metaal gegoten kunnen worden.

 In de landbouw vindt het materiaal toepassing om zandgronden te verbeteren. Een kilogram kan 10 kg water vasthouden. Door bentoniet toe te voegen aan de grond wordt de vochthuishouding verbeterd en spoelen er minder voedingstoffen uit.

 De kleisoort wordt ook gebruikt om wijnen te klaren, waardoor onder andere eiwitten neerslaan.

 Een andere toepassing is het gebruik als vulling voor de kattenbak. Het product absorbeert de urine en vormt een harde klont.

Zie ook
 Dämmer

Fylosilicaat
Natriumhoudend mineraal
Aluminiumhoudend mineraal
Standvogel

Een standvogel is een vogelsoort waarvan (vrijwel) alle individuen in (of zeer dicht bij) het broedgebied blijven overwinteren. Hij weet daar tijdelijk voorkomende minder optimale omstandigheden zoals voedselgebrek het hoofd te bieden. Het wordt ook wel een resident of blijver genoemd.

Indeling vogelsoorten naar trekgedrag 
 Trekvogel, als alle individuen van die soort in de herfst wegtrekken.
 Deeltrekker, als een deel van de individuen wegtrekt.
 Standvogel, als de vogelsoort geen trek vertoont, dus gewoon in het broedgebied blijft.

Het begrip standvogel moet niet soortspecifiek worden gezien, maar populatiespecifiek. Afhankelijk van de geografische breedte, respectievelijk hoogte boven zeeniveau van hun broedgebied zullen vogels trekvogel, deeltrekker of standvogel zijn.
Vaak zijn de populaties uit Noord-Europa trekvogel en die uit Zuid-Europa standvogel. De Lage Landen nemen veelal een tussenpositie in, er zijn daar veel deeltrekkers. Ditzelfde kunnen we zeggen met betrekking tot de hoogte boven zee. Vogelpopulaties hoog in de bergen trekken in de herfst vaak naar lagere regionen.

Voorbeelden standvogels in België en Nederland 

Buizerd
Havik
Korhoen
Patrijs
Fazant
Steenuil
Bosuil
Groene specht
Zwarte specht
Grote bonte specht
Kleine bonte specht
Boomklever
Boomkruiper
Gaai
Ekster
Zwarte kraai
Huismus
Ringmus
Merel

Enige standvogels elders:
Haaksnavelkolibrie
Zwaardkolibrie
Kookaburra
Keizerspinguïn
Hyacinthara
Struisvogel
Paradijsvogels
Nandoe
Secretarisvogel
Roodmaskeragapornis
Pauw
Kasuaris
Californische condor
Andescondor
Filipijnse apenarend

Tabel aanwezigheid vogels

Literatuur 
  Avifauna van Nederland - 2 - algemene en schaarse vogels van Nederland. KNNV Uitgeverij Utrecht & GMB Uitgeverij, Haarlem

Vogels naar kenmerk
Ecologie
Kleine Hond

Kleine Hond (Canis Minor, afkorting CMi) is een sterrenbeeld net ten noorden van de hemelequator, liggende tussen rechte klimming 7u04m en 8u09m en tussen declinatie 0° en +13°.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Procyon (α, alpha Canis Minoris)
 Gomeisa (β, beta Canis Minoris)

Telescopisch waarneembare objecten in het sterrenbeeld Kleine Hond, opgenomen in de New General Catalogue en Index Catalogue

New General Catalogue (NGC) 
NGC 2350, NGC 2394, NGC 2399, NGC 2400, NGC 2402-1, NGC 2402-2, NGC 2412, NGC 2416, NGC 2433, NGC 2459, NGC 2470, NGC 2485, NGC 2491, NGC 2496, NGC 2499, NGC 2504, NGC 2508, NGC 2510, NGC 2511, NGC 2538.

Index Catalogue (IC) 
IC 473, IC 494, IC 498, IC 2189, IC 2216, IC 2231.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Tweelingen (Gemini)
 Eenhoorn (Monoceros)
 Waterslang (Hydra)
 Kreeft (Cancer)
Kleine Leeuw

Kleine Leeuw (Leo Minor, afkorting LMi) is een onopvallend en klein sterrenbeeld aan de noorderhemel, liggende tussen rechte klimming 9u19m en 11u04m en tussen declinatie +23° en +42°.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Praecipua (46 Leonis Minoris)

Bezienswaardigheden 
 NGC 3021 is een spiraalvormig sterrenstelsel op een magnitude van 12,2.
 NGC 3344 en NGC 3432 zijn twee balkspiraalstelsels op een magnitude van 9,7 en 11,1.
 RW Leo Minoris (CGCS 2724) is een koele koolstofster (Cool Carbon Star) op 10:16.1 / +30°34'19" (J2000.0). Koele koolstofsterren zien er m.b.v. telescopen opvallend roodkleurig uit. Een ander voorbeeld is R Leporis in het sterrenbeeld Haas (Hind's Crimson Star).

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Grote Beer (Ursa Major)
 Lynx
 Kreeft (Cancer) (raakt maar op één punt)
 Leeuw (Leo)
Ecliptica (astronomie)

De ecliptica of schijnbare zonneweg is de schijnbare jaarlijkse baan van de zon ten opzichte van de sterren aan de hemelbol. Het vlak van de ecliptica bevat dus zowel het middelpunt van de zon als dat van de aarde. Van de zon uit gezien is de ecliptica de jaarlijkse baan van de aarde om de zon. De 20 graden brede band van 12 (eigenlijk 13) sterrenbeelden waar de ecliptica doorheen loopt wordt de dierenriem of zodiak genoemd. Op de kaartjes van de sterrenbeelden is de ecliptica meestal als rode stippellijn aangegeven en de dierenriem ligt er als een soort vlak omheen/overheen.

De ecliptica is een grote cirkel die een hoek van 23°26' maakt met de hemelequator. Zij snijdt de hemelequator in het lentepunt (de zon staat in die richting op 21 maart), rechte klimming 0 uur, declinatie 0°. In het lentepunt beweegt de zon zich van het zuidelijk naar het noordelijk halfrond van de hemelbol, in het herfstpunt van het noordelijk naar het zuidelijk halfrond. De grootste noordelijke en zuidelijke declinaties worden door de zon bereikt op 21 of 22 juni (zomerpunt, rechte klimming 6 uur, declinatie 23,44° noord) en op 21 of 22 december (winterpunt, rechte klimming 18 uur, declinatie 23,44° zuid).

De banen van de Maan en de meeste planetenbanen liggen ongeveer in hetzelfde vlak als die van de aarde. Deze liggen aan de hemel dus in de buurt van de ecliptica. In iets mindere mate geldt dit ook voor Mercurius (7°). Alleen Eris (44°) en Pluto (17°) hebben een baan die sterk afwijkt van het vlak van de ecliptica.

De baan van de Maan heeft een helling van 5,1° ten opzichte van de ecliptica. Dit heeft tot gevolg dat tijdens de meeste maancycli geen zons- en maansverduisteringen voorkomen. Dit is alleen het geval als de Maan in een knoop staat, de punten waar de ecliptica en het baanvlak van de Maan elkaar snijden.

Hiermee hangt het begrip eclipticapool samen. Een denkbeeldige lijn door de zon, die een hoek van 90° met het eclipticavlak maakt, wijst in de noordelijke- en zuidelijke hemelbol respectievelijk naar twee punten, dit zijn de eclipticapolen. Deze denkbeeldige as wijst niet naar dezelfde punten als de as van de aarde, doordat de aardas gekanteld is ten opzichte van de ecliptica. De noordelijk eclipticapool bevindt zich in de buurt van de ster Aldibah in het sterrenbeeld Draak. De ecliptica-as valt ook niet precies samen met de draaiingsas van de zon die wijst naar de galactische hemelpolen, omdat de ecliptica bepaald wordt door de baan die de Aarde om de zon beschrijft.

Schijnbare baan van de Zon in het horizontale coördinatenstelsel 
De schijnbare baan van de Zon in het horizontale coördinatenstelsel hangt af van de breedtegraad van de waarnemer, en vormt een combinatie van twee schijnbare bewegingen: de schijnbare dagelijkse beweging en de schijnbare jaarlijkse beweging. De gedeelten boven de horizon vormen de dagelijkse zonneboog, die in een jaarcyclus varieert. Deze bogen op de hemelbol kunnen door verschillende projecties in een plat vlak worden weergegeven.

Zie ook 
 Ecliptisch vlak

Zon
Lier (sterrenbeeld)

De Lier (Lyra, afkorting Lyr) is een sterrenbeeld aan de noorderhemel, liggende tussen rechte klimming 18u12m en 19u26m en tussen declinatie +25° en +48°. Op de breedte van de Benelux is het grotendeels circumpolair.

Sterren
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Wega of Vega, (α, alpha Lyrae), een van de helderste sterren aan de hemel
 Sulafat (γ, gamma Lyrae)
 Sheliak (β, beta Lyrae)
 Aladfar (η, eta Lyrae)
 Alathfar (μ, mu Lyrae)
 KOI-500, een door de Kepler ruimtetelescoop ontdekte ster met een compact planetenstelsel

Bezienswaardigheden
 Ongeveer midden tussen Sheliak en Sulafat bevindt zich de Ringnevel (M57). Dit is een zogenaamde planetaire nevel, een gaswolk die in de laatste fase van het leven van een rode reus werd uitgestoten. Met een magnitude van 8,8 is M57 niet met het blote oog te zien. Voorts kan de bolvormige sterrenhoop Messier 56 in de Lier worden gevonden.
 NGC 6745-1 is een spiraalvormig sterrenstelsel dat op 206 miljoen lichtjaar van de Aarde ligt; het is met twee kleinere sterrenstelsels in botsing.
T Lyrae (CGCS 4038), te vinden op een tweetal graden zuidzuidwestelijk van Alpha Lyrae (Wega), is een typische koele koolstofster (Cool Carbon Star), en is daarmee een van de meest roodkleurige sterren in de noordelijke sterrenhemel.
 HK Lyrae (CGCS 4089) is, evenals T Lyrae, een opmerkelijk roodkleurige koele koolstofster. HK Lyrae staat op iets minder dan een graad zuidzuidwestelijk van het koppel ζ1 en ζ2 Lyrae (Zeta 1 en Zeta 2 Lyrae).

Telescopisch waarneembare objecten in het sterrenbeeld Lier, opgenomen in de New General Catalogue en Index Catalogue

New General Catalogue (NGC)

NGC 6606, NGC 6612, NGC 6640, NGC 6646, NGC 6657, NGC 6662, NGC 6663, NGC 6665, NGC 6666, NGC 6671, NGC 6672, NGC 6675, NGC 6685, NGC 6686, NGC 6688, NGC 6692, NGC 6693, NGC 6695, NGC 6700, NGC 6702, NGC 6703, NGC 6710, NGC 6713, NGC 6720, NGC 6731, NGC 6740, NGC 6743, NGC 6745-1, NGC 6745-2, NGC 6765, NGC 6767, NGC 6779, NGC 6791, NGC 6792

Index Catalogue (IC)

IC 1288, IC 1289, IC 1294, IC 1296, IC 4772

Meteorenzwerm

Tussen 19 en 24 april, met een hoogtepunt rond 22 april, lijkt de meteorenzwerm de Lyriden uit de Lier te komen.

Aangrenzende sterrenbeelden
(met de wijzers van de klok mee)
 Draak (Draco)
 Hercules
 Vosje (Vulpecula)
 Zwaan (Cygnus)
Kunstmatige inseminatie bij de mens

Kunstmatige inseminatie bij de mens (KI) is een medische techniek om tot een bevruchting te komen door sperma met een injectiespuit via de vagina in de baarmoeder of baarmoederhals in te spuiten. Het woord inseminatie verwijst naar het woord semen, dat zaad betekent.

Als het een (echt)paar met een kinderwens niet lukt om via geslachtsgemeenschap zwanger te worden, kan er een vruchtbaarheidsbehandeling gestart worden. Is het sperma van de man van redelijk tot goede kwaliteit, dan is Kunstmatige Inseminatie Eigen semen, meestal afgekort tot KIE waarbij sperma in de schede wordt ingebracht een mogelijkheid.

Met LH urine-testen of door echoscopie wordt het moment van de eisprong (ovulatie) gedetecteerd. Op de dag van de verwachte ovulatie wordt met een injectiespuitje en een speciale katheter het opgewerkte sperma (sperma waarbij het zaadvocht verwijderd is) in de baarmoederhals gebracht. Bij IUI (Intra-uteriene inseminatie) wordt het sperma voorbij de baarmoedermond, in de baarmoeder zelf ingebracht.

Als er helemaal geen levende zaadcellen in het sperma van de man aanwezig zijn of als een vrouw zwanger wil worden maar geen mannelijke partner heeft, kan sperma van een zaaddonor gebruikt worden (Kunstmatige Inseminatie Donorsperma, meestal afgekort tot KID). In dit laatste geval hoeft het sperma van de donor niet te worden opgewerkt. Een hulpmiddel hierbij is een zogenaamd inseminatiecupje dat particulier gebruikt mag worden (zelfinseminatie).

Leidt dit na een aantal pogingen niet tot een zwangerschap, dan kan men besluiten tot een reageerbuisbevruchting ofwel in-vitrofertilisatie (IVF) met of zonder Intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI).

In 2005 is een Nederlandse organisatie opgericht die opkomt voor de belangen van personen verwekt door KID met een anonieme donor, Stichting Donorkind.

Fraude 
Bij kunstmatige inseminatie, al dan niet met donorsperma, is het voorgekomen dat fraude werd gepleegd. Hierbij wordt de moeder bevrucht met sperma van een andere man dan de gewenste donor, of verzwijgt de donor relevante informatie (bijvoorbeeld over erfelijke aandoeningen). Voorbeelden zijn:
 In aflevering 59 van Undercover in Nederland kwam een spermadonor aan bod die verzweeg het syndroom van Asperger te hebben;
 Verschillende artsen in Nederland gebruikten zonder dit de moeder te vertellen hun eigen sperma voor de bevruchting en verwekten zo tientallen kinderen:
 Jan Karbaat (onder andere Medisch Centrum Bijdorp Barendrecht)
 Henk Nagel (Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch)
 Jos Beek (Elisabeth-ziekenhuis in Leiderdorp)
 Jan Wildschut (Sophia Ziekenhuis in Zwolle)

 Ook in het buitenland waren er artsen die zonder dit de moeder te vertellen hun eigen sperma voor de bevruchting gebruikten en zo tientallen kinderen verwekten:
 Cecil Jacobson
 Norman Barwin

Zie ook
Overbevolking

Externe link 
 Website over kunstmatige inseminatie bedoeld voor patiënten

Geneeskundige behandeling
Menselijke bevruchting
1372

Het jaar 1372 is het 72e jaar in de 14e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
februari
 14 - Mechteld van Gelre trouwt met Jan van Blois, heer van Schoonhoven, die zich direct mengt in de Gelderse Successieoorlog.

maart
 12 - Woerden krijgt stadsrechten.

mei
 5 - De latere koning Ferdinand I van Portugal trouwt met [[Leonor Teles de 
Menezes]]

juli
 22 - Slag bij La Rochelle: Een gezamenlijk Castiliaans-Franse vloot verslaat de Engelsen. Frankrijk herwint de controle op Het Kanaal over Engeland.

Zonder datum
 Owain Lawgoch claimt de titel van prins van Wales.
 Frankfurt am Main wordt een Vrije Rijksstad, zie Rijksstad Frankfort.
 De bouw van de Toren van Pisa wordt voltooid.
 Petrus Naghel finaliseert het derde deel van zijn Hernse Bijbel.
 oudst bekende vermelding: Alting

Opvolging 
 Auschwitz - Jan I Scholasticus opgevolgd door zijn zoon Jan II
 Baden-Baden - Rudolf VI opgevolgd door zijn zoons Bernhard I en Rudolf VII
 Blois en Dunois - Lodewijk II opgevolgd door zijn broer Jan II
 Monferrato - Johan II opgevolgd door zijn zoon Otto III
 Stettin - Casimir III opgevolgd door Swantibor I en Bogislaw VII

Afbeeldingen

Geboren 
 januari - Walter Manny, Engels militair
 13 maart - Lodewijk I van Orléans, Frans prins
 31 augustus - Ralph de Stafford (70), Engels edelman
 Archibald Douglas, Schots edelman en militair
 Beatrix, koningin van Portugal (1383-1385)
 ibn Hajar al-Asqalani, Egyptisch theoloog
 Koenraad van Freiburg, Duits edelman
 Jan van Brederode, Hollands edelman (jaartal bij benadering)

Overleden 
 20 januari - Dirk III van Wisch, Gelders edelman
 12 maart - Machteld van Voorne, Nederlands edelvrouw
 20 maart - Johan II, markgraaf van Monferrato (1338-1372)
 21 maart - Rudolf VI van Baden, Duits edelman
 11 mei - Irmgard van Hohenlohe, Duits edelvrouw
 29 september - Jan I Scholasticus, Pools edelman
 Lodewijk II van Blois, Frans edelman
 William van Heytesbury, Engels filosoof (jaartal bij benadering)

Jaar
Clémence Ross-van Dorp

Clementia Ignatia Johanna Maria (Clémence) Ross-van Dorp (Delft, 27 augustus 1957) is een Nederlandse bestuurder en voormalige CDA-politica. Van 22 juli 2002 tot en met 22 februari 2007 was zij staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Biografie 
Ross-van Dorp groeide op in Delft en Deventer. Na haar middelbareschoolopleiding heeft ze diverse beroepsopleidingen gevolgd, onder meer de lerarenopleiding Nederlands en Engels. Zij studeerde daarna sinologie aan de Rijksuniversiteit Leiden (doctoraalexamen 1989).

Ross-van Dorp was in 1989 docent Engels aan een scholengemeenschap in Ulft. Daarna was zij beleidsmedewerker van Arie Oostlander - werd zij in 1990 lid van het CDA - voor de EVP-fractie in het Europees Parlement. Tussen 1998 en 2002 en in 2003 was ze voor het CDA lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Ross-van Dorp werd op 22 juli 2002 op voordracht van het CDA benoemd tot staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het kabinet-Balkenende I, met in haar portefeuille sport en ouderenzaken. In het kabinet-Balkenende II was zij opnieuw staatssecretaris op dit departement, met in haar portefeuille sport, welzijn en medische ethiek. In 2006 maakte zij bekend de politiek te verlaten. Zij stelde zich geen kandidaat voor de Tweede Kamerverkiezingen 2006.

Na de politiek
Sinds april 2007 is zij directeur van het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) in Ede. Tevens is ze voorzitter van de Stichting Wereldkampioenschap wielrennen 2012.

Ross volgde per 1 juli 2010 Sietze Veen op als voorzitter van BV De Graafschap, waarmee zij de eerste vrouwelijke voorzitter van een voetbalvereniging in de Eredivisie werd. Zij was al voorzitter van het Vrouwenvoetbal in de Eredivisie. Eind oktober 2012 legde Ross haar functie bij De Graafschap neer, nadat tegenvallende resultaten van de club hadden geleid tot aanhoudende kritiek van een deel van de clubaanhang op zowel spelers als haar persoon, wat volgens Ross was ontaard in 'respectloos' en 'vijandig' gedrag.

Een jury van het maandblad Opzij betitelde haar in oktober 2010 als 'machtigste vrouw van de sport'.

In juli 2012 werd zij voorzitter van het Nationaal Rampenfonds.

Per 1 november 2012 is zij benoemd als lid van de raad van toezicht van de Universiteit Twente.

Op 1 oktober 2013 is zij benoemd als Raad van Bestuur van Agora, landelijk ondersteuningspunt palliatieve zorg.

Sinds maart 2014 is zij directeur van The Natural Way of Cleaning BV - een groothandel in schoonmaakproducten.

Maatschappelijke functies 
Ross-van Dorp bekleedde diverse maatschappelijke functies, onder meer bij de Iselinge Educatieve Faculteit te Doetinchem, het Slingeland Ziekenhuis te Doetinchem, de Rabobank in Gendringen, het sociaal-economisch overleg Oost-Gelderland en de Katholieke Raad voor Kerk en Samenleving.

Externe link 
 Biografie van Clémence Ross-van Dorp op parlement.com

CDA-politicus
Nederlands staatssecretaris
Tweede Kamerlid
Nederlands sinoloog
Voorzitter van een Nederlandse betaaldvoetbalclub
Umami

Umami is een van oorsprong Japans woord dat 'heerlijkheid' of 'hartig' betekent; het is een van de vijf basissmaken, samen met  zout, zoet, zuur en bitter. Ook metaal wordt als smaak genoemd, maar dit is geen basissmaak.

Uit onderzoek, gepubliceerd in 1909, is gebleken dat de mens een vijfde smaak heeft, die gevoelig is voor glutamaat, een van de twintig proteïnogene aminozuren. Glutamaat wordt ook als smaakversterker gebruikt in de vorm van het additief mononatriumglutamaat of van natuurlijke bronnen zoals champignons en tomaat. Het is in veel kant-en-klare etenswaren evenals zoute snacks en bouillonblokjes, te vinden. Over het effect ervan op de andere smaken is weinig bekend. Umami verhoogt de speekselafscheiding en versterkt de zoute en zoete smaken. Umami komt van nature in veel etenswaren voor die vrij veel glutamaat bevatten, zoals tomaten, champignons, vlees, erwten, belegen kaas en zeewier.

In 2002 werd aangetoond dat op de tong een specifieke aminozuurgevoelige receptor aanwezig is. Inmiddels zijn er meer van dergelijke receptoren aangetoond die alle bijdragen aan de smaakbeleving van umami.

Smaak
Talk (protocol)

Talk is de naam van een van de eerste instant-messaging protocols. Het wordt voornamelijk op Unix-achtige systemen gebruikt.

Werking
De werking van dit protocol kan is te vergelijken met het voeren van een ordinair telefoongesprek, waarbij de telefoontoestellen fungeren als server. Twee gebruikers moeten dus allebei een Talk-server hebben aanstaan. Die moet ook van het hetzelfde type zijn. De meest voorkomenden zijn ntalk (de meest gebruikte) of talkd (talk daemon). 
Wanneer een gebruiker een verbinding wil aangaan met iemand anders, dus een verbinding van A naar B, opent A een talk-client die dan verbinding maakt met de server van B. De server van B laat dan weten of er een gesprek aan de gang is of niet. Wanneer dit het geval is verbreekt A de verbinding (hij geeft op) en laat de server van B zijn gebruiker weten dat iemand hem probeerde te benaderen. Wanneer er geen gesprek aan de gang is, komt een verbinding tot stand tussen de twee servers waarlangs dan een gesprek kan plaatsvinden.

Data wordt op karakterbasis doorgestuurd. Elke toetsaanslag is onmiddellijk zichtbaar.

Externe link 
 Protocolbeschrijving

Netwerkprotocol
Chat
Talk

talk (mineraal), een mineraal
 Een veel voorkomende foutieve benaming voor talg, een dierlijk vet
 Talk (protocol), een messaging protocol
 muziek:
 Talk (single), een nummer van Coldplay
 Talk (DJ Snake), een single van DJ Snake en George Maple
 Talk (Khalid), een nummer van Khalid
Gladys Knight

Gladys Knight (Atlanta (Georgia), 28 mei 1944) is een Amerikaanse soulzangeres.

Zangcarrière 
Knight maakte in 1961 voor het eerst naam met Every Beat of My Heart met haar neven, die de groep The Pips vormden. Alhoewel ze nog een paar hits had, werd ze pas echt beroemd nadat ze voor het label Motown ging werken. Tot de hits van de groep behoorden Friendship Train, I Heard It Through the Grapevine, If I Were Your Woman en Neither One of Us. Nog groter succes bracht de overstap naar Buddah Records in 1973. In het midden van de jaren zeventig piekte de populariteit van de groep met Midnight Train to Georgia en I've Got to Use My Imagination.

In 1989 zong ze de soundtrack van de gelijknamige James Bondfilm Licence to Kill.

Ze toert nog steeds, en neemt af en toe ook nog op, hoewel The Pips niet meer bestaan.

Persoonlijk 
Zij is in 2001 voor de vierde keer gehuwd. Ze heeft drie kinderen.
In 1987 bekende Knight dat ze een gokverslaving (baccarat) had en al eens $45.000 op één avond had verloren. In 1997 trad ze toe tot de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.

Amerikaans zanger
Soulzanger
Mormoons persoon
Anne Brontë

Anne Brontë (Thornton, 17 januari 1820 – Scarborough, 28 mei 1849) was een Brits schrijfster, de jongste van drie beroemde gezusters Brontë, die romans schreven over het Victoriaanse betere milieu waarin zij leefden.

Ze werd geboren in een dorp in Thornton, Yorkshire, in Engeland en overleed in de kustplaats Scarborough net als Emily aan tuberculose. Van Charlotte Brontë wordt beweerd dat ook zij aan tuberculose overleed, maar vermoedelijk ging het hier om zwangerschapscomplicaties. Scarborough was ook de setting van haar twee boeken. Ze ligt begraven op de St. Mary's Churchyard aldaar.

Annes poëzie werd samen met die van haar twee zusters, Charlotte en Emily, uitgebracht in 1845 onder het pseudoniem Acton Bell.

Werken 
 Agnes Grey (1847)
 De huurster van Wildfell Hall, oorspronkelijke titel The Tenant of Wildfell Hall (1848)

Engels schrijver
Auteur in het publiek domein
Instant messaging

Instant messaging ("onmiddellijke berichtgeving" in het Nederlands), ook wel afgekort als IM,  is een benaming voor technologieën waarbij het de bedoeling is dat berichten zeer snel worden overgebracht, zoals bij chatten. Dit in tegenstelling tot e-mail, waarbij de snelheid van overbrengen iets lager kan zijn.

Voorbeelden van instantmessagingnetwerken met open protocollen zijn XMPP, Talk, Google Talk, Twitter en Xfire. Instantmessagingnetwerken met gesloten protocollen zijn WhatsApp, Gadu-Gadu, ICQ, Windows Live Messenger, Yahoo! en AIM.

Geschiedenis
In 1996 werd de Amerikaanse berichtendienst ICQ opgericht als een van de eerste berichtendiensten die via het internet voor iedereen te gebruiken was. Drie jaar later, in 1999, werd Windows Live Messenger van Microsoft gelanceerd, onder de naam MSN Messenger. Doordat deze software later standaard op Windowscomputers voorgeïnstalleerd werd, kregen velen toegang tot deze dienst. Slechts vijf jaar na de lancering van MSN Messenger telde deze dienst al 4 miljoen Nederlandse gebruikers. Na ICQ en MSN kwamen er al snel andere websites die instant messaging aanboden, zoals Hyves in 2004 en het Amerikaanse Tagged.

Tegen 2010 begon de opmars van smartphones, waarbij een van de grootste en populairste instantmessagingdiensten, WhatsApp, werd gelanceerd. Dit zorgde voor een grote verandering, omdat er niet langer een computer of laptop nodig was (buiten sms'en) om berichten uit te wisselen. Door onder andere de opmars van diensten als WhatsApp is Windows Live Messenger inmiddels niet meer beschikbaar en door de komst van Facebook heeft Hyves veel aan populariteit verloren en zelfs zijn kerntaak van sociaal netwerk moeten omgooien naar spelletjesplatform. Naast WhatsApp is Facebook Messenger ook een veelgebruikte app.

Platformen

Er zijn meerdere bekende en veelgebruikte platformen die wereldwijd gebruikt worden:
 WhatsApp
 Telegram
 Facebook Messenger
 Snapchat
 Twitter
 Skype
 Discord
 iMessage
 Line

Inmiddels inactief:
 BlackBerry Messenger (voor particulieren)
 Windows Live Messenger

De opbouw van deze programma's is vaak dezelfde. Het programma toont de contactenlijst van de gebruiker, waarin hij alle mensen ziet met wie hij kan communiceren. Deze mensen kunnen een status hebben als online, bezig of afwezig. Zo kan de gebruiker zien wie er beschikbaar is voor een gesprek.

De gegevens van gebruikers worden bij de meeste protocollen op de server(s) opgeslagen, bij Google Talk kunnen de gesprekken ook opgeslagen worden. De rechten op de tekst in gevoerde conversaties kunnen per protocol verschillen.

Sommige protocollen zijn in de laatste jaren uitgebreid met een internettelefoonfunctie en/of een videochat-functie, zoals Skype, online spelletjes, het delen van documenten en diverse andere mogelijkheden.

Zie ook 
 Lijst van instant messengers

Chat
Internetcultuur
Computernetwerk
Sybilla Dekker

Sybilla Maria Dekker (Alkmaar, 23 maart 1942) is een Nederlandse voormalige politica, ambtenaar en bestuurder voor de VVD. Ze was minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer van 27 mei 2003 tot 21 september 2006 in de kabinetten Balkenende II en III. Op 22 juni 2018 werd ze benoemd als minister van staat.

Levensloop 
Na het behalen van het diploma gymnasium-B aan het Petrus Canisiuslyceum te Alkmaar studeerde zij personeelswerk aan de Sociale Academie Amsterdam (diploma 1965). Later studeerde zij organisatiekunde bij het Sioo.

Zij werkte vanaf 1965 als bedrijfsmaatschappelijk werker bij Erdal in Amersfoort. Van 1968 tot 1976 was zij bij de Arbeidsinspectie in Arnhem werkzaam, tot 1975 als Inspectrice van de Arbeid en daarna als staffunctionaris.

Dekker was daarna organisatieadviseur en sociaal coördinator bij het Landelijk Project Bedrijfsvoorlichting Gelderland. Vanaf 1979 was zij verbonden aan het ministerie van Landbouw en Visserij, tot 1983 als adjunct-directeur Personeelszaken, tot 1984 als plaatsvervangend directeur Organisatie en Efficiëncy en tot 1990 als directeur Materiële Zaken.

Tot 1996 was zij directeur van het Nederlands Verbond van Ondernemers in de Bouwnijverheid (NVOB) en tot maart 2003 algemeen directeur van werkgeversvereniging AWVN, een koepelorganisatie die nauw samenwerkt met VNO-NCW.

Dekker was onder meer voorzitter van de Raad van Commissarissen van Heineken Nederlands Beheer NV, voorzitter van Opportunity in Bedrijf, lid van het Algemeen bestuur van VNO-NCW, lid van het bestuur van de Koning Willem I Stichting, lid van de Raad van Toezicht van het Leids Universitair Medisch Centrum en lid van de Raad van Commissarissen van de Rabobank Nederland en lid van de Raad van Commissarissen van de Nederlandse Spoorwegen.

Dekker zetelde namens Nederland van mei 2012 tot 1 juli 2018 in het College financieel toezicht Bonaire, Sint Eustatius en Saba en het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten. Ze is voorzitter van de Tafel van Borging Maasvlakte II en voorzitter van het platform Goede Doelen Organisaties.

Ministerschap 
Dekker werd op 27 mei 2003 geïnstalleerd als minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in het Tweede Kabinet-Balkenende. Ze erkende dat de woningmarkt was vastgelopen en trachtte dit op te lossen door liberalisering van het huurbeleid.

Begin augustus 2006 verklaarde ze niet als minister terug te willen keren. Op 21 september 2006 werden Dekker en minister Donner aangewezen als de verantwoordelijken van het overheidsfalen bij de Schipholbrand 2005, waarna de beide ministers aftraden.

Persoonlijk leven 
In 1977 verloor ze haar eerste echtgenoot. Ze hertrouwde met Constant van Gestel, die tijdens haar ambtsperiode als minister overleed (25 maart 2005). Nu woont zij samen met Ben Bot.

Nederlands ambtenaar
Nederlands minister van VROM
Nederlands werkgeversbestuurder
VVD-politicus
Leo

Léo (automerk), een Frans automerk (1896-1898)
 Leo (koek), een Belgisch chocoladekoekje van Milka
 Leo (personage), een personage uit de stripreeks Soeperman
 Leo (voornaam), een jongensnaam, zie voor personen aldaar
 Leo (2000), een Spaanse film uit 2000, geregisseerd door José Luis Borau 
 Leo (2002), een film uit 2002 met onder anderen Elisabeth Shue
 Leeuw (sterrenbeeld), het sterrenbeeld Leo
 Luiz Eduardo de Oliveira (1944), een van oorsprong Braziliaans striptekenaar, bekend als Léo
 LEO, het ledenblad van de Vlaamse politieke partij N-VA

Plaatsen 
 Léo (Burkina Faso), de hoofdstad van de provincie Sissili in Burkina Faso
 Leo (departement), een departement in de provincie Sissili in Burkina Faso
 Kinshasa of voorheen Leopoldstad, in de koloniale tijd vaak als Leo afgekort

Ruimtevaart 
 Low Earth Orbit (LEO), satellieten die zich tussen ongeveer 350 en 1400 km boven het aardoppervlak bevinden worden tot LEO-categorie gerekend.

Zie ook 
 Leon (doorverwijspagina)
 Leone (doorverwijspagina)
Banne (rechtsgebied)

Een banne was vroeger de term voor een rechtsgebied.

Een ban of banne stond onder de rechtspraak van een rechter.

Nu nog is het woord terug te vinden in plaatsnamen als Banne Buiksloot en Vrijenban en in het woord 'bandijk'. Vroeger sprak men van de Ban(ne) van Westzaan, Assendelft enz.

Bannen werden gemarkeerd door banpalen. Iemand die "verbannen" werd, mocht zich niet meer binnen de banne begeven. Hij was dan uit de gemeenschap verwijderd. Het woord bandiet betekent eigenlijk ‘iemand die verbannen is’.

Rechtspraak
Indus

Indus (cognomen), een Romeins cognomen
 Indus (motorfiets), een historisch merk van motorfietsen
 Indus (rivier), een rivier in Zuid-Azië
 Indusbeschaving, een beschaving uit de oudheid
 Indiaan (sterrenbeeld), een sterrenbeeld met Indus als Latijnse naam
 Indus (schip, 1904), een Brits stoomschip
Maagd (sterrenbeeld)

Maagd (Virgo, afkorting Vir) is een sterrenbeeld aan de hemelequator, liggende tussen rechte klimming  en  en tussen declinatie . Het maakt deel uit van de ecliptica en is dus ook een teken van de dierenriem, de zon staat hier elk jaar van 16 september tot 31 oktober.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Spica (α, alpha Virginis)
 Vindemiatrix (ε, epsilon Virginis)
 Heze (ζ, zeta Virginis)
 Auva (δ, delta Virginis)
 Zavijah (β, beta Virginis)
 Porrima (γ, gamma Virginis)
 Rijl al Awwa (μ, mu Virginis)
 Zaniah (η, eta Virginis)
 Syrma (ι, iota Virginis)
 70 Virginis is een van de eerste (1996) zonachtige sterren waarbij een exoplaneet ontdekt werd. Volgens sommigen is het waarschijnlijker dat het hier om een bruine dwerg gaat.

Wat er verder te zien is 
 In het noordelijk gedeelte van het sterrenbeeld zijn vele extragalactische stelsels te vinden, de zogenaamde Virgocluster. Daar bevindt zich ook de radiobron Virgo A.
 SS Virginis is een typische koele koolstofster (Cool Carbon Star), en is daarmee een van de meest roodkleurige sterren waarneembaar m.b.v. amateurtelescopen. De locatie van SS Virginis is een tweetal graden noord-volgend op de ster η Virginis (Eta Virginis, Zaniah).
 Van 7 tot 18 april, met een maximum op 12 april lijkt de meteorenzwerm de Virginiden uit dit sterrenbeeld te komen.

Beste moment voor observatie 
De verschillende sterrenbeelden zijn slechts waarneembaar wanneer ze vanaf de Aarde gezien niet in dezelfde richting staan als de Zon. Omdat de Aarde in een jaar rond de Zon reist is er voor elk sterrenbeeld dus een periode waarin het beter kan worden waargenomen. Maagd is na Waterslang het grootste sterrenbeeld maar kan toch vrij moeilijk te herkennen zijn doordat er behalve Spica maar weinig heldere sterren deel van uitmaken. In het algemeen is voor de meeste waarnemers de beste periode voor observatie april tot juni. De beste tijd om deze sterrengroep te zien is eind mei omstreeks negen uur 's avonds.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Hoofdhaar (Coma Berenices)
 Leeuw (Leo)
 Beker (Crater)
 Raaf (Corvus)
 Waterslang (Hydra)
 Weegschaal (Libra)
 Ossenhoeder (Boötes)
Tafelberg (sterrenbeeld)

Tafelberg (Mensa, afkorting Men) is een zwak sterrenbeeld aan de zuiderhemel tussen rechte klimming 3u20m en 7u37m en tussen declinatie −70° en −85°. Het is vanaf de breedte van de Benelux niet te zien.

Het sterrenbeeld werd in 1752 ingevoerd door Lacaille. De oorspronkelijke benaming was Mons Mensae, vernoemd naar de plaats waar Lacaille zijn waarnemingen verrichtte. Ook de benaming Mons Tabulatus werd vroeger gebruikt.

Sterren

Het sterrenbeeld heeft geen heldere sterren, de helderste is alpha Mensae met slechts magnitude 5,09.

Wat is er verder te zien ?
In Tafelberg ligt een deel van de Grote Magelhaense Wolk (LMC).

Aangrenzende sterrenbeelden
(met de wijzers van de klok mee)
Goudvis (Dorado)
Kleine Waterslang (Hydrus)
Octant (Octans)
Kameleon (Chamaeleon)
Vliegende Vis (Volans)

Literatuur
Vlieg (sterrenbeeld)

Vlieg (Musca, afkorting Mus) is een sterrenbeeld aan de zuiderhemel, liggende tussen rechte klimming 11u17m en 13u46m en tussen declinatie −64° en −75°. Het sterrenbeeld, dat vanaf de breedte van de Benelux niet te zien is, werd in 1597 (of 1598) geïntroduceerd door Petrus Plancius, uitgaande van waarnemingen door de zeevaarders Pieter Dircksz Keyser en Frederik de Houtman.

Sterren 
(in volgorde van afnemende helderheid)
 Alpha Muscae
 Beta Muscae
 Delta Muscae
 Lambda Muscae
 Gamma Muscae

Telescopisch waarneembare objecten in het sterrenbeeld Vlieg, opgenomen in de New General Catalogue en Index Catalogue

New General Catalogue (NGC) 
NGC 4071, NGC 4372, NGC 4463, NGC 4815, NGC 4833, NGC 5189

Index Catalogue (IC) 
IC 2966, IC 2980, IC 4191

Bezienswaardigheden 
 Gezien het feit dat het extreem zuidelijke sterrenbeeld Vlieg nooit vanuit de Benelux waargenomen zal kunnen worden, moet hier op deze Nederlandstalige Wikipedia bladzijde toch wel vermeld worden dat er in dit sterrenbeeld een merkwaardige langgerekte donkere stofwolk te vinden is die de Engelstalige bijnaam Dark Doodad nebula heeft gekregen. Deze stofwolk kreeg de status incognito op kaarten 450, 451, en 466 in Wil Tirion's Uranometria 2000.0 sterrenatlas (editie 1987). De Dark Doodad nebula heeft deze eigenaardige bijnaam gekregen dankzij de Amerikaanse amateur-astronoom Dennis di Cicco (1986). Steven Coe gaf het een catalogusnummer, namelijk Sandqvist 149, naar de eigenlijke ontdekker ervan (Aage Sandqvist). De locatie van de Dark Doodad nebula is noordelijk van de bolvormige sterrenhoop NGC 4372 en westnoordwestelijk van de ster Gamma Muscae (γ Muscae).
 Het zuidelijke deel van de Kolenzaknevel (Coalsack nebula) bevindt zich in het noordelijke gedeelte van dit sterrenbeeld.

Aangrenzende sterrenbeelden 
(met de wijzers van de klok mee)
 Zuiderkruis (Crux)
 Centaur (Centaurus)
 Kiel (Carina)
 Kameleon (Chamaeleon)
 Paradijsvogel (Apus)
 Passer (Circinus)
 Centaur (nogmaals – grenst twee keer aan Vlieg)