Sint-Katelijne-Waver

Sint-Katelijne-Waver is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen en behoort tot het kieskanton Duffel en het gerechtelijk kanton Mechelen. De gemeente bestaat uit twee deelgemeenten, namelijk Sint-Katelijne-Waver en Onze-Lieve-Vrouw-Waver, en telt daarnaast ook de kernen Elzestraat en Pasbrug-Nieuwendijk. Sint-Katelijne-Waver telt ruim 21.500 inwoners en grenst in het zuiden aan de stad Mechelen.

Toponymie 
Sint-Katelijne is vermoedelijk Catharina van Alexandrië, een populaire heilige in de middeleeuwen. In het dialect zegt men kortweg Katlijne of Sint-Katlijne.

Waver verwijst naar het Mechelse Waverwoud dat hier gedurende de middeleeuwen gelegen was. De eerste vermelding van dit woud gebeurde in het jaar 1008.

Geschiedenis

Prehistorie 
In november 2014 werd er per toeval een silexsteen teruggevonden in de educatieve tuin van basisschool Dijkstein. Na onderzoek bleek de silex ongeveer 35.000 à 45.000 jaar oud te zijn en vervaardigd te zijn door Neanderthalers. Vondsten van door Neanderthalers gemaakte artefacten zijn zeldzaam in Vlaanderen.

Middeleeuwen 
Zowel het dorpscentrum van Sint-Katelijne-Waver als dat van Onze-Lieve-Vrouw-Waver ontstonden op de gronden van het Waverwoud omstreeks de 13de eeuw toen de ontginning van het woud haar hoogtepunt bereikte.

16e - 19e eeuw 
In 1570 telde de gemeente 400 inwoners. In 1686 waren er in het dorp drie brouwerijen, 26 herbergen en zes winkels. Tussen 1762 en 1769 waren er ongeveer 1430 inwoners. In 1786 steeg het aantal verder tot 1532 mensen en in 1831, geen 50 jaar later, was het aantal mensen bijna verdubbeld tot 2954. Nog zo'n 15 jaar later, in 1846, waren er 3213 inwoners, weer een sterke stijging.

In 1846 was er de volgende industrie: 2 windmolens, 2 (plantaardige) oliebedrijven, 3 brouwerijen, een distilleerderij, een kaarsbedrijf en een aantal wevers. Er waren toen 585 huizen, waarvan 9 onbewoond.

20e - 21e eeuw 
In 1939-40 bouwde men in de gemeente negen bunkers als onderdeel van de KW-stelling. In 1977 fusioneerden beide gemeenten die de verwijzing naar het Waverwoud in hun naam behielden. Na bijna acht eeuwen werden beide gemeenten opnieuw herenigd. De derde gemeente in het Waverwoud was Sint-Nicolaas-Waver. Deze gemeente leefde voort onder de naam Putte.

Geografie

Deelgemeenten

Kernen 
Naast de twee deelgemeenten bestaat Sint-Katelijne-Waver nog uit twee kernen: Elzestraat (in het verleden noemde men deze plaats Sint-Augustinus-Waver) en Pasbrug-Nieuwendijk. Op de grens van de vroegere deelgemeenten bevindt zich bovendien het gehucht Hagelstein (of Katerveire).

Aangrenzende gemeenten

Natuur en landschap 

Sint-Katelijne-Waver ligt op een hoogte van 8-15 meter. De hydrografie van Sint-Katelijne-Waver wordt gekenmerkt door de Beneden-Nete, die de grens van de gemeente vormt in het uiterste noorden, en daarnaast nog 5 (noemenswaardige) waterlopen. Dit zijn de Kammaarbeek, de Goorbosbeek, de Perwijsveldloop, de Melenhoekbeek (die gedeeltelijk de grens vormt met Putte) en de Vrouwvliet (op de grens met Mechelen).

De belangrijkste natuurgebieden zijn:
 De Gasthuisbossen aan de Berlaarbaan, waar reeën, damherten en talrijke vogelsoorten, waaronder de buizerd voorkomen. 
 Andere natuurgebieden van het Waverwoud zijn Brede Zeyp.

Parken 
 Het Park van de voormalige abdij van Roosendael
 Het Sint-Michielspark
 Het Park Borgerstein
 Het Park Ursulinen

Bezienswaardigheden

Kerkelijke gebouwen 
 De Goede Herderkerk aan de Mechelsesteenweg in Pasbrug-Nieuwendijk
 De Sint-Catharinakerk aan de Markt
 De Sint-Augustinuskerk in het dorp Elzestraat
 De Onze-Lieve-Vrouw van Smartenkerk
 De Abdij van Rozendaal
 De Onze-Lieve-Vrouwekapel aan de Berkelei in de wijk Pasbrug-Nieuwendijk
 Het Klooster Hagelstein aan de Berlaarbaan
 Het Verzorgingstehuis Borgerstein aan het IJzerenveld in de wijk Pasbrug-Nieuwendijk
 Het Rusthuis Sint-Elisabeth aan de Wilsonstraat
 Het Sint-Ursula-Instituut

Kastelen 
 Het Kasteel Lombaardstein
 Het Sint-Michielskasteel
 Het Kasteel Zorgvliet in het dorp Elzestraat
 Het Kasteel Rozenhouthof in het dorp Elzestraat
 Het Kasteel Fruytenborg aan de Stationsstraat
 Het Kasteel Dijkstein

Boerderijen 
 Het Hooghuis aan de Mechelsesteenweg
 De Midzeelhoeve
 De Schaliënhoeve
 De Goorboshoeve
 De Herenhoeve Slaapt in’t stro
 De Kleine Bullemhoeve
 De Kretenborghoeve
 De Sandhoeve
 De Schaapstalhoeve
 De Schranshoeve
 De Borgersteinhoeve

Burgerlijke gebouwen 
 Het Art-decohuis Waverwoud
 Het Oud gemeentehuis
 Het Nieuw gemeentehuis

Vestingwerken 
 De Schans van Bosbeek aan de Bosbeekweg
 De Schans van Dorpveld
 Het Fort van Sint-Katelijne-Waver
 De KW-stelling

Begraafplaatsen 
 Begraafplaats Onze-Lieve-Vrouw-Waver
 Begraafplaats Elzestraat
 Begraafplaats Pasbrug-Nieuwendijk
 Begraafplaats Sint-Katelijne-Waver
 Het Grafmonument Ysebrant de Lendonck

Musea 
 Groentemuseum 't Grom
 Het Schoolmuseum en klasje van toen

Partnersteden 
  Iernut (Roemenië) (2001)

Demografie

Aantal huizen

Demografische ontwikkeling voor de fusie 

Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente 
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Politiek

Structuur 
De gemeente Sint-Katelijne-Waver maakt deel uit van het kieskanton Duffel, gelegen in het provinciedistrict Lier, het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en ten slotte de kieskring Antwerpen.

Geschiedenis

(Voormalige) Burgemeesters

Legislatuur 2006 - 2012 
Sint-Katelijne-Waver werd tot in 2012 decennialang bestuurd door de CD&V (voordien CVP). Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 ging deze partij in kartel met de N-VA naar de kiezer en slaagde erin haar aantal zetels te behouden. Het kartel ging aanvankelijk in bad met VLD. Na de overstap van 2 raadsleden van VLD naar LDD (Martine De Graef en Martine Verbist) besloot CD&V-N-VA het coalitieakkoord met VLD te verbreken. Ze werden de verdere legislatuur aan een meerderheid geholpen door de raadsleden van LDD (die in 2008 nog versterkt werden door de overkomst van ex-Vlaams Belangers Marina Cooreman en Luc Vercammen). De oppositie bestond uit Open Vld, sp.a en Vlaams Belang.

Legislatuur 2013 - 2018 
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 is er een aardverschuiving ontstaan. N-VA werd de grootste partij met 10 zetels gevolgd door CD&V (9 zetels), Samen Anders (kartel Open Vld, sp.a en OK) (5 zetels), Vlaams Belang (2 zetels) en Groen (1 zetel). N-VA heeft reeds op dezelfde avond aangekondigd dat zij een coalitie zullen vormen met Samen Anders. Dat betekende dat er voor de eerste keer in de geschiedenis Sint-Katelijne-Waver geen christendemocratische burgemeester meer had. Burgemeester is Kristof Sels (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en Samen Anders. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 27 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
(*) 2000: W.O.W. / 2012: Katelijne Anders / 2018: KA-WA

Cultuur

Evenementen

Religie en levensbeschouwing 
Sint-Katelijne-Waver is de hoofdplaats van de federatie Duffel-Sint-Katelijne-Waver die deel uitmaakt van het dekenaat Mechelen. Deze maakt op haar beurt weer deel uit van het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen in het Aartsbisdom Mechelen-Brussel. De gemeente wordt onderverdeeld in zes parochies, met name Sint-Catharina (Centrum), De Goede Herder (Nieuwendijk), Sint-Libertus (Pasbrug), Sint-Augustinus (Elzestraat), Onze-Lieve-Vrouw (Zuurbossen) en Onze-Lieve-Vrouw-van-Smarten (Onze-Lieve-Vrouw-Waver).

Mobiliteit

Openbaar vervoer 
In Sint-Katelijne-Waver bevindt zich op spoorlijn 25 en 27 het station Sint-Katelijne-Waver. Daarnaast verbinden verschillende buslijnen van de vervoermaatschappij De Lijn de gemeente met Mechelen, Lier en andere gemeenten in de omgeving.

Wegennet 
De belangrijkste wegen in de gemeente zijn de N105 die de dorpskern van Sint-Katelijne-Waver verbindt met het station, de R6 (Mechelen), de Duffelsesteenweg (Duffel), de Mechelbaan (Mechelen en Koningshooikt), de Liersesteenweg (Duffel), de Bergstraat (Bonheiden) en ten slotte de Molenstraat (Putte).

Economie 
Van oudsher werd hier intensief aan land- en gespecialiseerde tuinbouw gedaan.
De tuinbouwveiling BelOrta, met hoofdzetel in Sint-Katelijne-Waver, is de grootste coöperatieve groente- en fruitveiling van België en ook Europees marktleider.
BelOrta werd gevormd in 2013, door de fusie tussen de Vennootschap Mechelse Veilingen (VMV) en de Coöbra witloofveiling uit Zellik-Asse. In 2014 trad ook de aardbeien en kleinfruit Veiling Borgloon toe.

Sint-Katelijne-Waver is naast een tuinbouwgemeente ook een heuse onderwijsgemeente, met meer dan zesduizend leerlingen en studenten uit het lager (zeven scholen), secundair (twee scholen) en het hoger onderwijs

Onderwijs

Kleuter- en Lager Onderwijs 
 Gemeentelijke basisschool Dijkstein
 Gemeentelijke basisschool GLOC
 Gemeentelijke basisschool Octopus
 Basisschool Hagelstein
 Sint-Katarinaschool
 Basisschool WAVO
 Heilig Hart basisschool

Secundair Onderwijs 
 Hagelstein College
 Sint-Ursula Instituut

Hoger Onderwijs 
Instituut De Nayer, met onderwijs van de Katholieke Universiteit Leuven en Hogeschool Thomas More.

Sport

Voetbal 
De gemeente telt vier voetbalploegen die uitkomen in de KBVB, zijnde KSK Wavria in Onze-Lieve-Vrouw-Waver, KFC Katelijne-Waver in het centrum, KGR Katelijne aan de grens met Mechelen en Red Boys Elzestraat aan de grens met Duffel. Ook is er een zaalvoetbalploeg die uitkomt in de KBVB zaalvoetbalcompetitie: ZVK Katelijne.

Basketbal 
De dames van basketbalclub BC Sint-Katelijne-Waver kwamen in het seizoen 2006-2007 uit in 1ste nationale en eindigden hier verdienstelijk als derde. Sindsdien eindigden ze elk jaar in de top 3, en in het seizoen 2009-2010 werden ze uiteindelijk Belgisch kampioen.

Overige sporten 
 WAK-Waver, een badmintonclub die uitkomt in de eerste afdeling van de PBA competitie.
 Golfclub De Wijnvelden, de club van onder andere vijfvoudig Belgisch kampioen golf Raph Vanbegin.
 WAVOC, een volleybalclub die haar matchen speelt in Sporthal Bruultjeshoek.
 Duikcentrum Ludwig Neefs, het grootste PADI-duikcentrum van België.
 Bansoo Gym, de kickboksen-club van onder andere Belgisch kampioen 2007 "light contact -84 kg" Jelle Hermans.

Bekende inwoners

Foto's

Externe link 
 Officiële website

Plaats in Antwerpen (provincie)