Kopalnia Węgla Kamiennego „Wujek”

Kopalnia Węgla Kamiennego Wujek (niem. Oheim) − kopalnia węgla kamiennego w Katowicach, leżąca na terenie dawnej osady Katowicka Hałda, która prowadziła wydobycie w latach 1900–2021.

Historia 
W lipcu 1804 powstał pierwszy plan sytuacyjny kopalni "Beata" w Brynowie, której w 20 lat później prawo do eksploatacji wystawił Królewski Urząd Górniczy w Brzegu. Akt nadania obszaru górniczego Oheim o powierzchni 1 km² został zatwierdzony w Berlinie w 1842. W 1899 r. do kopalni Oheim włączono pole nieczynnego już zakładu Beata. Jednak dopiero w lutym 1904 zarząd kopalni zarejestrował kopalnię w Sądzie Powiatowym w Katowicach.

Drążenie pierwszego szybu rozpoczęło się w 1899, a pierwsze tony węgla wydobyto z głębokości 63 metrów 7 listopada 1900. W 1911 w kopalni pracowało 2103 robotników. W okresie I wojny światowej w kopalni pracowało wielu jeńców wojennych. Jeńców umieszczono w domach noclegowych u „Wulca”, przy stacji kolejowej Brynów.

II Rzeczpospolita 
W 1922 dokonano nadania polskiej nazwy Wujek. W tym samym roku uruchomiono kopalnianą stację ratowniczą. 
W 1936 roku ciężkie warunki materialne górników, doprowadziły do wybuchu dzikiego strajku na kopalni. Okupacja kopalni rozpoczęła się 28 listopada. Pierwsza i druga zmiana nie wyjechała na powierzchnię a trzecia (której nie pozwolono zjechać pod ziemię) rozpoczęła okupację kopalni na powierzchni. Na czele komitetu strajkowego stanęli socjaliści, członkowie Związków Zawodowych, komuniści i bezpartyjni. Ponieważ dyrekcja kopalni nie spełniała postulatów górniczych rozpoczęto strajk głodowy. Nad szybem wywieszono czarną flagę z trupią czaszką i piszczelami. Żony górników protestujące przed kopalnią i przed urzędem wojewódzkim zostały rozpędzone przez funkcjonariuszy Policji Państwowej. Jednak 4 grudnia pomimo interwencji Policji brama została wyważona i tłum kobiet wtargnął na teren kopalni. To przesadziło o tym, że górnikom zmniejszono normy i przyznano podwyżki.

Po stagnacji wywołanej kryzysem lat 30. ożywienie nastąpiło w latach 1937-38 i wydobycie wyniosło 4800-4900 ton na dobę.

PRL 
W 1970 wydobycie węgla wynosiło 2 mln 89 tys. 40 ton, a w 1979 – 3 mln 882 tys. 850 ton rocznie. KWK „Wujek” jako pierwszy zakład wykonał w czerwcu założenia planu pięcioletniego.
Strajk na Wujku rozpoczął się 1 września 1980 i trwał do podpisania porozumień jastrzębskich 3 września 1980. Od pierwszych dni września w kopalni zaczęła działać Solidarność, której przewodniczącym po wyborach w grudniu 1980 został Jan Ludwiczak.
16 grudnia 1981 doszło do masakry górników strajkujących (strajk okupacyjny) przeciw ogłoszeniu stanu wojennego. Podczas pacyfikacji siłami milicji oraz wojska i w wyniku strzałów oddziału ZOMO zginęło 9 górników, a 23 zostało rannych.

III Rzeczpospolita 
1 stycznia 2005 doszło do połączenia dwóch samodzielnych dotąd kopalń KWK Śląsk z Rudy Śląskiej-Kochłowic, z KWK Wujek z Katowic-Brynowa. Decyzja Zarządu Katowickiego Holdingu Węglowego SA połączyła obie KWK w jeden zakład górniczy - Kopalnię Węgla Kamiennego „Wujek” jako kopalnię dwu ruchową składającą się z Ruchu „Wujek” i Ruchu „Śląsk”.
18 września 2009 roku w kopalni „Wujek” „Ruch Śląsk” doszło do wybuchu metanu, w wyniku czego dwudziestu górników poniosło śmierć, a trzydziestu pięciu zostało rannych.
18 kwietnia 2015 roku w kopalni ''Wujek'' ''Ruch Śląsk'' doszło do wstrząsu 4 stopni skali Richtera w wyniku czego zginęło dwóch górników. Akcja ratunkowa trwała blisko 2 miesiące.
1 kwietnia 2017 roku kopalnia została przejęta przez Polską Grupę Górniczą. 1 stycznia 2021 roku połączono w jedno przedsiębiorstwo kopalnię Wujek z kopalnią Murcki-Staszic, kopalnie uzyskały połączenie podziemne w 2021 roku. Kopalnia Wujek zakończyła wydobycie pod koniec listopada 2021 roku.

W grudniu 2017 kopalnia uhonorowana została medalem „Za Zasługi Dla Obronności Kraju”.

Galeria

Zobacz też 
 Pomnik poległych górników KWK „Wujek”
 Muzeum – Izba Pamięci Kopalni Wujek w Katowicach
 Śmierć jak kromka chleba

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Strona KWK Wujek
 https://web.archive.org/web/20170818091220/https://www.pgg.pl/o-firmie/oddzialy/sk7

Nieistniejące kopalnie w Katowicach
Kopalnie węgla kamiennego w Polsce
Załęska Hałda-Brynów
Kopalnie powstałe w XIX-wieku