alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Allergeen

Een allergeen is een bestanddeel van een natuurlijke of kunstmatige stof die allergische reacties kan veroorzaken. Klachten die hierdoor ontstaan zijn bijvoorbeeld een loopneus, tranende ogen, jeuk of benauwdheid. Allergische reacties zijn vaak gerelateerd aan aandoeningen als eczeem (huidreacties) en astma (reacties van de luchtwegen).

Het aantal stoffen dat als allergeen kan fungeren is nagenoeg onbegrensd al behoren allergenen enkel tot de groep van proteïnes. Hoe kleiner het molecuul is, hoe kleiner in het algemeen de kans op het opwekken van een allergische reactie. Een klein molecuul kan echter ook als een hapteen fungeren (gebonden aan een ander, groter molecuul) en daardoor in staat om een allergische reactie op te wekken.

Deze allergische reacties kunnen via een aantal verschillende mechanismen verlopen, zie hiervoor allergie.

Betekenis 
De voornaamste betekenis van allergenen ligt erin dat
 mensen die al een bekende allergie hebben het allergeen zo veel mogelijk moeten mijden om geen klachten te krijgen, en dat 
 men stoffen met een bekend hoog allergeen potentieel (dat wil zeggen stoffen waarvoor men gemakkelijk allergisch wordt) beter niet in allerlei producten kan gebruiken, met name niet als ze in contact komen met de huid, zoals cosmetica.

Ook worden allergenen gebruikt als middel tot het stellen van een medische diagnose om vast te stellen welke stof(fen) allergische reacties bij de patiënt opwekken. 

Medisch toepasbare allergenen zijn al of niet (meestal wel) gezuiverde extracten uit natuurlijke stoffen of grondstoffen, dan wel kunstmatige chemische stoffen.

Indeling 
Men kan allergenen in verschillende groepen indelen:

Naar wijze van blootstelling 
Contactallergenen
allergeen als gevolg van inhalatie
allergeen gerelateerd aan voedsel

Naar oorsprong 
Allergeen naar blootstelling aan:
Hooi
Huidschilfer (menselijk of dierlijk)
Huisstof
Kapok
Pollen
Schimmels

Zie ook 
Antistof

Allergie
Anthemius

Anthemius van Byzantium, regent voor Theodosius II van 408 tot 414
 Anthemius van Rome, keizer van Rome van 467 tot 472
Arcadius

Flavius Arcadius (Oudgrieks: Ἀρκάδιος, Arkádios) (377 - mei 408) was de Oost-Romeinse keizer van 383 tot mei 408. Hij was de oudste zoon van Theodosius I.

Arcadius was achttien jaar toen zijn vader stierf; zijn broer Honorius, die keizer van het Westen werd, was nog maar twaalf. Beiden werden zwaar beïnvloed door hun regenten, Rufinus en Stilicho.

Ook Eutropius en Gainas trachtten van Arcadius hun werktuig te maken.

Rond 399 liet Eudoxia, de dochter van voormalig magister militum Bauto en echtgenote van Arcadius, de persoon achter de troon, op dat moment Eutropius, van het toneel verdwijnen. Deze eunuch was tot dan toe de kamerheer geweest. Eudoxia, door haar huwelijk met Arcadius in 395 keizerin geworden, heerste over echtgenoot en rijk met ijzeren hand. Zij stierf in 404.

Arcadius droeg daarna de regeringszaken over aan zijn prefect Anthemius. Dit was een bijzonder goede keuze. Anthemius diende zowel hem als zijn zoon Theodosius II trouw en was een goed bestuurder. Arcadius stierf jong in 408 maar liet het rijk met gerust hart over aan zijn 7-jarige zoon Theodosius, die Arcadius al 8 maanden na diens geboorte tot Augustus had benoemd, omdat Anthemius regent bleef.

Externe link 
 , art. Arcadius (395-408 A.D.), in DIR (1998).

Romeins keizer
Keizer van Byzantium
Huis van Theodosius
Persoon in de 4e eeuw
Persoon in de 5e eeuw
Alexius

Alexius van Edessa
Alexius I van Byzantium, keizer van Byzantium
Alexius II van Byzantium, keizer van Byzantium
Alexius III van Byzantium, keizer van Byzantium
Alexius IV van Byzantium, keizer van Byzantium
Alexius V van Byzantium, keizer van Byzantium
Alexios II Komnenos

Alexios II Komnenos (Grieks: Αλέξιος Β’ Κομνηνός, Alexios II Komnēnos) (14 september 1169 - oktober 1183) was keizer van Byzantium van 1180 tot aan zijn dood. Hij was de enige zoon (en opvolger) van Manuel I Komnenos en diens echtgenote Maria van Antiochië.

Op zeer jonge leeftijd was Alexios in 1180 getrouwd met Agnes, een dochter van de Franse koning Lodewijk VII.

Hij was 11 jaar toen zijn vader, keizer Manuel I overleed. Omdat hij nog te jong was om zelf te regeren, stond hij onder het regentschap van zijn moeder Maria. Zij gaf enorme privileges aan de maritieme republieken, die de Byzantijnse handel in handen had. Een neef van Manuel, Andronikos Komnenos greep de macht, liet de keizerin wurgen, verdreef de Latijnen uit de stad (de slachting van de Latijnen in 1182) en liet hij zich kronen tot medekeizer van de jonge keizer Alexios. Ook Alexios II werd niet lang daarna gewurgd door Stephanos Hagiochristophorites en zijn lijk in zee geworpen. 

De zwakte van het uitgeputte rijk werd steeds duidelijker en de haat tussen Latijnen en Grieken steeds groter.

Keizer van Byzantium
Komnenen
Persoon in de 12e eeuw
Alexios III Angelos

Alexios III Angelos (Grieks: Ἀλέξιος Γ’ Ἄγγελος) (c. 1153 — 1211) was keizer van Byzantium van 1195 tot 1203.

Alexios noemde zich Komnenos om zich te koesteren in de roem van zijn voorgangers. Hij kwam op de troon door zijn jongere broer Isaäk II Angelos af te zetten en hem de ogen uit te steken. Alexios was een machtsbeluste zwakkeling en het rijk zakte steeds verder in elkaar. Servië glipte uit de invloedssfeer van Byzantium. Een oorlog met Bulgarije resulteerde in een nederlaag. Hij besloot dan maar te stoken in de interne aangelegenheden van de Bulgaren en had daar wat meer succes mee.

De zwakte op de Balkan was echter niets vergeleken met de problemen met keizer Hendrik VI, die ook koning van Sicilië werd. Hendrik zag wel wat in de vereniging van beide keizerrijken, onder zijn leiding natuurlijk. Voordat het zo ver kon komen stierf Hendrik (1197).
Dat gaf Alexios tenminste de mogelijkheid de gehate Duitse belasting af te schaffen.

Maar Byzantium was nog niet van paus Innocentius III af. Die beschouwde de Byzantijnen als ketters die gedwongen moesten worden te helpen in de kruistochten, in plaats van dwars te liggen. De Venetiaanse Doge Enrico Dandolo was het daar volledig mee eens. Hij wilde ook Byzantium wel helpen kerstenen als hij het dan maar mocht houden als wingewest. Een intern probleem van Byzantium gaf een nuttige aanzet tot al deze nobele plannen.

De zoon van Isaäk II, Alexios IV wist te ontsnappen uit het gevang en vroeg de deelnemers aan de Vierde Kruistocht om hulp. Zij vielen Constantinopel aan en namen ondanks bittere tegenstand de stad in (17 juli 1203). Zij zetten de blinde Isaäk II en zijn zoon op de troon. Alexios III nam de benen, met de kroonjuwelen en de schatkist.

Keizer van Byzantium
Persoon in de 12e eeuw
Persoon in de 13e eeuw
Alexios IV Angelos

Alexios IV Angelos (Grieks: Ἀλέξιος Δ’ Ἄγγελος) (ca. 1182 - 8 februari 1204) was in 1203-1204 keizer van Byzantium.
Hij was de zoon van Isaäk II  en de broer van Irena Angela, koningin van Duitsland, vrouw van Filips van Zwaben.

Na de afzetting van zijn vader (1195) werd hij samen met hem opgesloten. Dankzij de hulp van zijn zuster kan hij in 1201 ontsnappen en naar Duitsland vluchten.
Hij zegde toe alle wensen van keizer, paus en Venetianen in te willigen in ruil voor militaire steun. De Vierde Kruistocht voer daarom in plaats van naar het Beloofde Land en Jeruzalem richting Constantinopel. Wat volgde is het Beleg en val van Constantinopel (1204).

Alexios IV kon zijn beloftes aan de kruisvaarders, die verantwoordelijk waren voor het uitbreken van een grote brand, niet waarmaken. In zijn pogingen om eraan te voldoen, joeg hij de bevolking tegen zich in het harnas. Een hoveling vermoordde Alexios IV en besteeg de troon als Alexios V, de schoonzoon van Alexios III.

Keizer van Byzantium
Persoon in de 13e eeuw
Alexios V Doukas Mourtzouphlos

Alexios V Doukas Mourtzouphlos (Grieks: Αλέξιος Ε΄ Δούκας Μούρτζουφλος) (? - Constantinopel, 1205) was in 1204 keizer van Byzantium. Hij was getrouwd met Eudokia, dochter van keizer Alexios III

Terwijl het volk van Constantinopel hem op de troon zette na de dood van Alexios IV, overlegden buiten de stadsmuren de kruisvaarders en de Venetianen al over de verdeling van de buit, te weten het Byzantijnse Keizerrijk. Alexios vluchtte en Constantijn XI Laskaris werd tot keizer uitgeroepen, maar nog diezelfde nacht, 13 april 1204, namen de kruisvaarders de stad in die in de negen eeuwen sinds Constantijn I zo veel belegeringen doorstaan had. Drie dagen werd er geplunderd en onnoemelijke schade gedaan aan de rijke erfenis van de Romeinen.

Een belangrijke kroniekschrijver noteerde: Et bien tesmoigne Joffrois de Vilhardoin li mareschaus de Champagne a son escient par verté, que, puis que li siecles fu estorez, ne fu tant gaainie en une ville ("..niet sinds de schepping was er ooit zo veel weggesleept uit een stad"). 

Alexios V, die al blind was gemaakt door een van de ex-keizers, werd door Diederik, een zoon van de Loonse graaf Gerard van Loon vermoord toen die hem van de oude zuil van Theodosius I duwde. Na de dood van Alexios heersten in Constantinopel de keizers van het Latijnse Keizerrijk, hoewel in Nicea, Trebizonde en in Epirus lokale vorsten zich opwierpen als de wettige opvolgers van het eens zo grootse rijk.

Keizer van Byzantium
Persoon in de kruistochten
Persoon in de 13e eeuw
Astronomische eenheid

De astronomische eenheid (AE, internationaal au of ua) is een afstandsmaat die vrijwel gelijk is aan de gemiddelde afstand tussen de Aarde en de Zon, ongeveer 149,6 miljoen kilometer. Sinds september 2012 is de astronomische eenheid gedefinieerd als exact 149 597 870 700 meter.
Deze definitie is gebaseerd op metingen uit 2009. Deze maat wordt in de astronomie gebruikt om afstanden in de ruimte aan te duiden, waardoor deze worden vergeleken met de "straal" van de baan van de Aarde om de Zon.

Waar de grootste nauwkeurigheid nodig is, zoals in de interplanetaire ruimtevaart, zou een omschrijving "gemiddelde afstand aarde-zon" te weinig houvast geven. De aardbaan vervormt namelijk geleidelijk, onder invloed van de aantrekkingskracht van de andere planeten. De gemiddelde afstand Aarde-Zon is ongeveer 16 km groter dan een astronomische eenheid en die waarde vermindert met ongeveer 80 meter per jaar – de aardbaan "krimpt" (dit zijn gemiddelden over enkele eeuwen). Een complicatie is ook dat de aardbaan geen cirkel is, maar een ellips, waardoor de afstand Aarde-Zon varieert.

In de sterrenkunde werd de astronomische eenheid daarom sinds 1976 anders gedefinieerd en wel via de derde wet van Kepler. Als een virtueel object met een infinitesimaal kleine massa in een cirkelbaan om de zon draait, hangt de hoeksnelheid af van de baanstraal. Als de hoeksnelheid exact  radialen per dag bedraagt (, de zogeheten gravitatieconstante van Gauss), heeft de baan per definitie een straal van 1 AE.

In september 2012 is deze definitie dus verlaten, en vervangen door een onveranderlijke afstand.

Andere eenheden voor grote afstanden in de ruimte zijn lichtjaar en parsec.

Voorbeelden:
 Pluto bevindt zich gemiddeld op 39,5 AE van de zon.
 Jupiter staat 5,2 AE van de zon.
 De maan staat op 0,0027 AE van de aarde

Omrekeningen:
 1 AE = 149 597 870 700 meter
 1 AE = 8,317 lichtminuten
 1 AE = 499 lichtseconden
 1 lichtjaar = 63 241 AE
 1 parsec = 206 265 AE

Hemelmechanica
Niet-SI-eenheid
Lengtemaat
Astronomische eenheid of grootheid
Biografielijst

Deze pagina bevat een overzicht van biografielijsten van personen over wie er een pagina bestaat in de Nederlandstalige Wikipedia. Er zijn twee groepen lijsten, enerzijds de algemene biografielijst en anderzijds de biografielijsten naar onderwerp. Hou er rekening mee dat men in Vlaanderen alfabetisch rangschikt op elke letter van de naam (Van Rompuy staat bij de V) terwijl men in Nederland alfabetisch rangschikt op het hoofdwoord (Van Agt staat bij de A).



Algemene biografielijst 
 Deze is opgesplitst in 26 subpagina's (één per alfabetletter):

A – B – C – D – E – F – G – H – I – J – K – L – M – N – O – P – Q – R – S – T – U – V – W – X – Y – Z

Bijzondere biografielijsten 

Daarnaast zijn er:

Lijsten van personen - Allerlei personen naar diverse maatstaven

 
Cultuurlijsten
Browser

Webbrowser, een computerprogramma om webpagina's te bekijken (vaak afgekort als browser)
 File browser of bestandsbeheerder, een computerprogramma om bestanden te organiseren

Zie ook 
 BrowserChoice.eu
 Browserkaper
 Browser sniffing
 Browserspel, een computerspel in een webbrowser
 Lijst van webbrowsers
 Populariteit van browsers (browseroorlog)
Boris Becker

Boris Franz Becker (Leimen, 22 november 1967) is een Duits voormalig professioneel tennisspeler. In de jaren tachtig won hij drie keer Wimbledon.

Biografie 
Boris Becker werd geboren in Leimen, een kleine stad dicht bij Heidelberg.

Hij won Wimbledon voor het eerst op zijn zeventiende in 1985. Hij was tot dan toe de jongste winnaar. Dat eerste Wimbledontoernooi bezorgde hem ook de bijnaam Boem, Boem, Becker, vanwege zijn voor die tijd ongekend harde opslag. Hij was daarmee in feite de voorloper van het zogenaamde powertennis, dat aan het eind van de 20e eeuw het traditionele serve-volley spel vrijwel verdrong. In 2003 trad Becker toe tot de International Tennis Hall of Fame. Tegenwoordig is Becker veelvuldig actief als commentator bij tennistoernooien voor de BBC. Becker was van 2013 tot december 2016 hoofdcoach van Novak Djokovic.

Privéleven 
Op 17 december 1993 trouwde Becker met fotomodel Barbara Feltus. Becker kreeg samen met haar twee zonen in 1994 en 1999. Het huwelijk werd op 15 januari 2001 ontbonden nadat Becker in het nieuws kwam vanwege de zogenoemde "bezemkast-affaire", waardoor Angela Ermakowa zwanger raakte en een dochter kreeg in 2000. Becker was in 2008 kortstondig verloofd met Alessandra Meyer-Wölden, een dochter van zijn vroegere manager Axel Meyer-Wölden. Op 12 juni 2009 trouwde Becker met het Nederlandse model Sharlely „Lilly“ Kerssenberg. Met haar kreeg hij in 2010 nog een zoon. In mei 2018 werd de echtscheiding aangekondigd.

Faillissement 
In juni 2017 verklaarde een rechtbank in Londen Becker failliet. In april 2022 werd hij veroordeeld tot tweeënhalf jaar gevangenisstraf voor het achterhouden van 2,5 miljoen euro voor zijn curator na zijn faillissement in 2017.

Na acht maanden gevangenisstraf werd Becker vrijgelaten. Hij is in het Verenigd Koninkrijk, waar hij sinds 2012 woonde, niet meer welkom; hij zal het land worden uitgezet.

Grand Slam-finales (enkelspel)

Gewonnen (6)

Runner-ups (4)

Palmares

Enkelspel

Prestatietabel

Prestatietabel grand slam, enkelspel

Prestatietabel grand slam, dubbelspel

Externe links 

  Profiel van Boris Becker op de website van de BBC

Duits tennisser
Duits olympisch kampioen
Tenniscommentator
Tenniscoach
Barbizon

Barbizon is een gemeente in het Franse departement Seine-et-Marne (regio Île-de-France) en telt 1569 inwoners (2005). De oppervlakte bedraagt 5,3 km², de bevolkingsdichtheid is 296,0 inwoners per km².

Geschiedenis
Drie Franse plattelandsdorpjes, Marlotte, Chailly en Barbizon, weggestopt in de bossen op de westelijke rand van het bekende Fôret de Fontainebleau, waren toevlucht en verblijf, tussen 1830 en 1850, van een groot aantal schilders, die er hun liefde voor de natuur wilden beleven, vaak op een pathetische wijze.

Théodore Rousseau werd er de mentor. Andere voorname meesters waren: Jean François Millet, Jules Dupré, Charles-François Daubigny, Albert Charpin, Narcisse Diaz, Antoine Chintreuil, Constant Troyon, Henri Harpignies. Ook de bekende dierensculpteur Antoine-Louis Barye kwam er zijn modellen schetsen in hun natuurlijke omgeving.

Ze waren allen het stedelijke academisme ontvlucht en wilden, vaak hartstochtelijk en ongebonden, het directe contact met de vrije afgezonderde natuur beleven, als "plein-air-schilders". Zij werden eerder "poëten met de borstel" dan wel uitbeelders van een natuurlijke omgeving. In 1850 noemde een Parijse directeur hen "de onverschoonde democraten".

De schilders van Barbizon lieten zich wel leiden door de 17e-eeuwse Hollandse landschapschilders enerzijds, en anderzijds waren ze geïmponeerd door de Engelse aquarellisten als Richard Parkes Bonington.

Niet alleen Franse kunstenaars zochten Barbizon op, ook vreemden maakten er school. Onder de Belgen worden vermeld: Xavier De Cock, Cesar De Cock, Hippolyte Boulenger, Alfred De Knyff, Victor De Papeleu. De Nederlander Martinus Antonius Kuytenbrouwer nodigde er zijn vriend Johan Jongkind uit. Willem Roelofs, een ander Nederlands landschapsschilder, was er in 1851 en keerde er terug in 1852 en weer in 1855. Zijn Barbizon-geestdrift werkte aanstekelijk op de latere Haagse School.

Demografie
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwoneraantal van Barbizon vanaf 1962.

Bron: Frans bureau voor statistiek. Cijfers inwoneraantal volgens de definitie population sans doubles comptes (zie de gehanteerde definities)

Gemeente in Seine-et-Marne
Boon

Een boon is een eetbaar zaad van een groot aantal soorten binnen de vlinderbloemenfamilie. Tot de bonen behoren onder meer alle peulvruchten. Zonder verdere toevoeging wordt meestal de gewone boon bedoeld. Boontjes heeft meestal betrekking op sperziebonen.

Enkele soorten
Arachis
hypogaea of pinda
Cajanus
cajan of duivenerwt
Canavalia
ensiformis
Cicer
arietinum of kikkererwt
Cyamopsis
tetragonoloba of guarboon
Glycine
max of sojaboon
Lablab
purpureus
Lathyrus
sativus
tuberosus of varkensboon, knol: aardeikel (aardaker)
Lens
culinaris of linze
Lupinus of Lupine
mutabilis
Erythrina
Macrotyloma
uniflorum
Phaseolus
acutifolius
coccineus of pronkboon
lunatus
vulgaris of gewone boon, peulen: sperzieboon en tal van variëteiten, zoals kidneyboon (nierboon), witte boon, bruine boon
Pisum
sativum of erwt
Psophocarpus
tetragonolobus of vleugelboon
Vicia
faba of tuinboon
Vigna
aconitifolia
angularis of adukiboon (ook: adzukiboon, azukiboon, zukiboon)
mungo of uradboon
radiata of mungboon
umbellatta
unguiculata of koeienerwt, ogenboon, peulen: kousenband
Stizolobium
spp of fluweelboon
Tylosema
esculentum of Marama boon (Braaiboontjie)

 Boon
Cultuurgewas
Lijst van Belgische wielrenners

Dit is een lijst van Belgische wielrenners met een eigen artikel op Wikipedia, alfabetisch gesorteerd op achternaam.

Lijst

Zie ook 
 Lijst van Belgische wielerwedstrijden gewonnen door Belgen
 Wielersport van A tot Z

 
Belgisch
Wielrenners
Boogiewoogie

Boogiewoogie (piano), een muziekgenre
Boogiewoogie (dans), een rock-'n-rolldans
Victory Boogie Woogie, het laatste en bekendste schilderij van de Nederlandse kunstschilder Piet Mondriaan
Victory Boogie Woogietunnel, een tunnel die van de Binckhorst (Den Haag) via Voorburg naar de Vlietzone (Den Haag) loopt.
Broadway Boogie Woogie, een schilderij gemaakt in 1942-1943 door de Nederlandse kunstschilder Piet Mondriaan
Boogie Woogie (film), een film uit 2009 van Duncan Ward
Eric-Jan Overbeek, bijgenaamd Mr. Boogie Woogie, Nederlands boogiewoogiepianist
Thomas Bayes

Thomas Bayes (Londen, 1702 – Tunbridge Wells (Kent), 7 april 1761) was een Engels wiskundige en presbyteriaans predikant. Hij bestudeerde de kansrekening (theorema van Bayes).

Naar hem is een aparte tak van de statistiek, de Bayesiaanse statistiek, genoemd. Deze benaderingswijze wordt veel gebruikt in de medische statistiek, bijvoorbeeld in medisch diagnostische kennissystemen. Maar ook in de (astro)fysica, de civiele techniek, etc. doet de Bayesiaanse statistiek meer en meer opgeld.

De beroemde 'regel van Bayes' werd - anders dan vaak wordt beweerd - niet gepubliceerd in "An Essay Towards Solving a Problem in the Doctrine of Chances" (1763), postuum gepubliceerd door R. Price in de "Philosophical Transactions of the Royal Society of London". In dat artikel wordt het probleem behandeld hoe een kans geschat kan worden van de uitkomst van een experiment, gegeven de uitkomst van een aantal voorafgaande experimenten. Dit artikel is door Laplace in de jaren zeventig van de achttiende eeuw gezien en hij was het die de regel van Bayes formuleerde, een generalisatie van het probleem dat Bayes had behandeld.

Bayes ligt begraven op het Bunhill Fields Cemetery, Londen, Engeland.

Zie ook 
 Probabilistisch netwerk
 Theorema van Bayes

Externe link 
 Bayesian.org - Bayes

Brits predikant
Brits statisticus
18e-eeuws wiskundige
Brigade (legereenheid)

Een brigade is een eenheid in een landleger. Ze kan zowel onderdeel zijn van een divisie als een zelfstandige gevechtseenheid. Het is de kleinste eenheid van verbonden wapens. Het is een gevechtseenheid met 2000 – 5000 militairen. De commandant van een brigade is een brigadegeneraal.

Nederland
In het Nederlandse leger telt een brigade ca. 3000 tot 4000 militairen (exclusief reservemilitairen). Een brigade bestaat uit enkele bataljons (afdelingen in het geval van de artillerie) en allerlei ondersteunende eenheden.

Tot begin van de jaren negentig kende de Koninklijke Landmacht in totaal 12 brigades. Het 1e legerkorps beschikte over drie pantserbrigades (13, 41 en 51) waarvan 13 en 41 paraat waren en verder over zes pantserinfanteriebrigades (11, 12, 42, 43, 52 en 53) waarvan 11 ,12, 42 en 43 paraat) waren. Verder had het 1e legerkorps nog een infanteriebrigade (101) die volledig mobilisabel was. De pantserbrigades bestonden uit twee tankbataljons en een pantserinfanteriebataljon en de pantserinfanteriebrigades uit een tank- en twee pantserinfanteriebataljons. Daarnaast hadden deze brigades een afdeling gemechaniseerde artillerie en ondersteunende eenheden. De infanteriebrigade bestond uit twee pantserinfanteriebataljons en twee gemotoriseerde infanteriebataljons. Ook beschikte de infanteriebrigade over een zelfstandig tankeskadron. Het Nationaal Territoriaal Commando beschikte over twee infanteriebrigades (302 en 304).   

Tussen 2012 en 2015 was de landmacht ingekrompen tot twee gemechaniseerde brigades met elk twee pantserinfanteriebataljons als gevechtseenheden en nog enkele gevechtsondersteunende eenheden (staf-, verkennings- logistieke-, genie-, herstel- en geneeskundige eenheden van compagniesgrootte). Verder beschikt Nederland ook nog over een luchtmobiele brigade en een ondersteuningsbrigade, het operationeel ondersteuningscommando land. De beide gemechaniseerde brigades en de luchtmobiele brigade beschikken verder elk over een bataljon van het korps nationale reserve (natres). Een natresbataljon telt ongeveer 900 reservemilitairen (Dit aantal komt nog boven op het aantal van 3000 tot 4000 beroepsmilitairen per brigade). Sinds 2015 is na bezuinigingen een  gemechaniseerde brigade omgebouwd tot een lichte brigade. De krijgsmacht beschikt nu over een gemechaniseerde brigade, een lichte brigade en een luchtmobiele brigade.

De rang brigadegeneraal is in het Nederlandse leger na Tweede Wereldoorlog ingevoerd. Brigades stonden daarvoor onder bevel van een kolonel.

België
Na verschillende hervormingen na het einde van de Koude Oorlog heeft het Belgische Leger sinds 2018 nog een brigade: de gemotoriseerde brigade.

Zie ook
 Charge van de Lichte Brigade
 Reddingsbrigade
 Melkbrigade

Militaire eenheid
Billy Wilder

Samuel (Billy) Wilder (Sucha, 22 juni 1906 – Beverly Hills, 27 maart 2002) was een Amerikaans filmmaker van Joodse komaf. Wilder was meervoudig Oscarwinnaar en geldt als een van de belangrijkste regisseurs uit de Amerikaanse filmgeschiedenis.

Levensloop 
Wilder begon zijn loopbaan als verslaggever, eerst in Wenen en later in Berlijn. Daar kwam hij met de filmindustrie in aanraking. Hij werd aangenomen als scenarioschrijver, maar moest voor het opkomende Duitse nazisme vluchten. Later zou hij vernemen dat zijn hele familie in de concentratiekampen was omgekomen.

Hij kwam terecht in Parijs, waar hij een tijdlang als regieassistent werkte. Vervolgens begon hij in de Verenigde Staten een loopbaan als filmregisseur. Bovendien trad hij in militaire dienst en nam deel aan gevechtshandelingen. Na de oorlog oogstte hij snel succes als regisseur. Op latere leeftijd raakte hij weliswaar iets van zijn glans kwijt, maar toch gelden veel van zijn films nog steeds als klassiekers.

Als scenarist deed Wilder onder meer ervaring bij de regisseur Ernst Lubitsch op, die hij het draaiboek voor de komedie Ninotchka op papier hielp te zetten.

Wilder kreeg al in 1945 voor de dramafilm The Lost Weekend zijn eerste Oscar, een verhaal over een auteur met een drankprobleem. In 1944 draaide hij de misdaadfilm Double Indemnity, in 1950 de klassieker Sunset Boulevard en in 1959 de komedie Some Like It Hot met Marilyn Monroe als hoofdrolspeelster.

Zijn werk wordt gekenmerkt door cynisme, humor en een originele verhaallijn. Hij was geboeid door zeer uiteenlopende onderwerpen en hij gebruikte dikwijls dezelfde acteurs, zoals Jack Lemmon en Walter Matthau.

In 2002 stierf Wilder op 95-jarige leeftijd aan de gevolgen van een longontsteking.

Filmografie 

Amerikaans filmregisseur
Amerikaans scenarioschrijver
Oostenrijks journalist
Brabants fauvisme

Het Brabants fauvisme is een Belgische kunststroming aan het begin van de 20e eeuw, vergelijkbaar met het internationaal bekende Parijse fauvisme zoals dat wordt vertegenwoordigd door onder meer de Fransen Henri Matisse, André Derain, Georges Rouault en Maurice de Vlaminck en de Nederlander Kees van Dongen.

Het Brabants fauvisme heeft echter niet zoveel met het Parijse te maken. Het bestaat ook wel uit "vlugge vlekken" (tachisme), maar de contrasterende kleuren zijn heel wat minder brutaal. De meeste kunstenaars vestigden zich in het zuiden van wat nu het Brussels Hoofdstedelijk Gewest genoemd wordt en in de eraan grenzende gemeenten. Ze werden ook "Caelevoeters" genoemd, omdat ze bijeenkwamen in de Put van Kalevoet op het viergemeentenpunt Ukkel-Drogenbos-Linkebeek-Beersel. Daar woonde brouwer-mecenas François Van Haelen.

Auguste Oleffe gaat door als de mentor en ouderdomsdeken van de groep. Rik Wouters is de bekendste. Andere vertegenwoordigers van de stroming zijn Charles Dehoy, Edgard Tytgat, Ferdinand Schirren, Anne Pierre De Kat, Louis Thevenet, Pierre Scoupreman, Willem Paerels, Jean Brusselmans, Jos Albert, Fernand Verhaegen, Rodolphe Strebelle, Philibert Cockx, Jehan Frison, Éliane de Meuse, Médard Maertens, Marthe Guillain en Roger Parent. 

Ferdinand Schirren schilderde in 1906 kleurrijke aquarellen die als eerste fauvistische werken in België worden beschouwd.

Zie ook 
 Labeur

Literatuur 
 De Brabantse fauvisten, tent.cat. Gemeentekrediet van België, 1979, 120 p. ill.
 Urbaan De Becker, Fernand Vanhemelryck en Joost De Geest, Het Brabants Fauvisme. De verzameling François Van Haelen, 1994. ISBN 9789050661324

Referenties 

Schilderstijl
Bhisho

Bhisho is de hoofdstad van de Zuid-Afrikaanse provincie Oost-Kaap; het heeft 11.000 inwoners en is ook de administratieve stad van de Oost-Kaap. Port Elizabeth wordt meestal als de economische stad van Oost-Kaap gezien. Ten tijde van de apartheid was het de hoofdstad van het thuisland Ciskei. Bhisho is het Xhosa-woord voor buffel.

Geschiedenis 
Op 7 september 1992 kwam Bhisho in het nieuws vanwege het zogenaamde bloedbad van Bhisho, waarbij 29 mensen de dood vonden. 100.000 mensen togen naar Bhisho om te demonstreren voor de ontmanteling van Ciskei. Dit zou dan weer onderdeel kunnen worden van het nieuwe Zuid-Afrika, wat zou ontstaan na het democratiseringsproces onder leiding van het Afrikaans Nationaal Congres van Nelson Mandela. De Ciskeise machthebber brigadier Oupa Gqozo weigerde dit echter, wat uiteindelijke uitmondde in een grote protestactie. Tijdens de beschietingen door de Ciskeise politie vonden 28 demonstranten en een politieman de dood. Ook vielen er honderden gewonden.

Subplaatsen 
Het nationaal instituut voor de statistiek, Stats SA, deelt sinds de census 2011 deze hoofdplaats in in 9 zogenaamde subplaatsen (sub place), waarvan de grootste zijn:
Bisho Central • Bisho Hospital • Bisho Park • Tyutyu • Tyutyu North.

 
Stad in Zuid-Afrika
Hoofdstad van een Zuid-Afrikaanse provincie
Plaats in Oost-Kaap
Beloetsjistan (landstreek)

De historische landstreek Beloetsjistan (land van de Beloetsjen) is gelegen op het zuidoostelijke gedeelte van het Hoogland van Iran, tussen het Indische subcontinent en Centraal-Azië. De landstreek ligt op het grondgebied van drie landen: Pakistan, Iran en Afghanistan. Het Pakistaanse gedeelte komt vrijwel overeen met de provincie Beloetsjistan. In Iran liggen de provincie Sistan en Beloetsjistan en de zuidoostelijke delen van de provincies Kerman en Hormozgan in Beloetsjistan. De zuidelijke delen van de Afghaanse provincies Nimruz, Helmand en Kandahar behoren eveneens tot deze landstreek. De Anglo-Iraanse grenscommissie was verantwoordelijk voor deze opsplitsing: Iran verkreeg zijn gedeelte in 1871 en Afghanistan in 1895. De rest van het gebied maakte deel uit van Brits-Indië en werd na de afsplitsing van Pakistan in 1947 een deel van dat land. De oppervlakte beslaat zo'n 580.000 vierkante kilometer, en in 1996 bedroeg het inwoneraantal ca. zes miljoen.

Geografie van Afghanistan
Streek in Iran
Streek in Pakistan
Bieslook

Bieslook (Allium schoenoprasum) (ook: pijpgras) is een plant uit de lookfamilie (Alliaceae). De plant is verwant aan bolgewassen als ui, prei en knoflook.

Verspreiding
Het is een vaste plant die afkomstig is uit Europa en Noord-Azië. De plant bloeit in juni en juli met blauw-roze-violette schermen. In België en Nederland komt nog wilde bieslook voor.

Voortplanting
De plant zorgt voor een voedselvoorraad onder de grond die de winter overleeft, zodat deze in de lente heel snel op kunnen komen en kunnen bloeien en zaad produceren. Iedere 'bol' vormt een nieuwe bol, maar dikwijls ook meerdere broedbollen aan de wortels. Dit is de ongeslachtelijke vorm van voortplanting. Bovendien is er ook geslachtelijke voortplanting, door zaadvorming.

De plant is pollenvormend en heeft in de familie de kleinste bolletjes, die echter volkomen gelijkwaardig zijn aan de in vergelijking reusachtige bollen van Hippeastrum.

Het is goed om regelmatig de bladstengeltjes af te knippen, de plant groeit steeds weer aan. Zaaien kan rond eind maart en eind augustus, maar scheuren is eenvoudiger: graaf de plant uit, deel de kluit in tweeën en plant deze opnieuw. Dit kan men het beste doen in de lente. Bieslook kan na vier jaar het best op een andere plaats worden gezet.

Bieslook wordt bezocht door bijen.

Gebruik
In de volksgeneeskunde wordt het kruid traditioneel gebruikt vanwege zijn vermeende bevorderende werking op eetlust en spijsvertering evenals vanwege zijn vermeende vochtafdrijvende werking.

Van de bieslook gebruikt men bij voedselbereiding vooral de jonge bladen en dunne stengels. Ook de bloemen kunnen worden gegeten. Deze zijn geschikt als garnering van gerechten.

Ook worden bloeiwijzen gebruikt in bloemstukken of gedroogd in droogboeketten.

Externe links 
 
 
 Voedingswaarde - USDA database

Allium
Vaste plant
bieslook
IUCN-status niet bedreigd
Bophuthatswana

Bophuthatswana, kortweg Bop genoemd, was een thuisland in het noorden van Zuid-Afrika, ca. 40.000 km² groot. Bophuthatswana bestond uit zeven enclaves, verdeeld over de voormalige Zuid-Afrikaanse provincies Kaapprovincie, Transvaal en Oranje Vrijstaat. De hoofdstad eerst Mahikeng en later Mmabatho lag in een deel dat grensde aan Botswana. Het land was bedoeld om er de Tswanasprekende volkeren, de  Batswana, in onder te brengen. In 1983 bedroeg het aantal inwoners ruim 1.430.000. Ook in Zuidwest-Afrika werd een kleine Bantoestan voor de daar wonende Batswana gecreëerd, Tswanaland genaamd.

Bophuthatswana kreeg "zelfbestuur" in 1971. Op 5 december 1977 werd het "onafhankelijk", waarbij de gedwongen inwoners de Zuid-Afrikaanse nationaliteit verloren. Kgosi Lucas Mangope (BDP) werd tot staatshoofd benoemd. Na een mislukte coup in 1988 werd Mangope door Zuid-Afrika onder dwang in zijn ambt hersteld. In het begin van 1994 werd hij vervangen door een interim-bestuur. Op 27 april van dat jaar werd Bophuthatswana, samen met de negen andere thuislanden, herenigd met Zuid-Afrika.

Bantoestan in Zuid-Afrika
Geschiedenis van de Kaap
Geschiedenis van Vrijstaat
Geschiedenis van Transvaal
Historische niet-erkende staat
Nationaal park Ben Lomond

Het Nationaal park Ben Lomond bestaat voornamelijk uit een 1300 meter hoog plateau dat duidelijk te zien is vanuit de omgeving. Het plateau heeft een oppervlakte van ongeveer 85 vierkante kilometer en is genoemd naar de gelijknamige berg in Schotland.

In de winter is het park het voornaamste skigebied van Tasmanië; in de lente zijn de bezoekers eerder wandelaars.

Na Mount Ossa (1617 meter) is Legges Tor de tweede hoogste berg van Tasmanië. Met zijn 1572 meter is hij het hoogste punt van het park.

Ben Lomond
Brabantse Pijl

De Brabantse Pijl (Frans: La Flèche brabançonne) is een semiklassieker voor profrenners in Vlaams- en Waals-Brabant, ten zuidwesten van Brussel.

Geschiedenis 
Nadat jarenlang Alsemberg zowel start- als aankomstplaats was, is de start sinds 2004 verlegd naar Zaventem. Dit houdt in dat de renners nu veeleer het gebied ten zuidoosten van Brussel aandoen alvorens, na enkele lokale ronden met daarin de beklimmingen van de Alsemberg (Kerkenberg), de Bruine Put en de Lindenberg, te finishen op de Alsemberg.

In 2007 heeft WSC Rode Sportief Beersel, de organisator van de Brabantse Pijl, een overeenkomst getekend met het stadsbestuur van Leuven, om deze semiklassieker de komende vijf jaar aldaar te laten starten.

Hierdoor wordt het parcours verlegd naar het zuiden (Itter) en wordt er langs Halle en Sint-Pieters-Leeuw gereden om via Lot en Beersel de lokale ronde te bereiken. In deze lokale ronde krijgen de renners naast de Alsemberg ook de in de streek bekende Bruine Put onder de wielen geschoven. Ook de Moskesstraat komt vaak voor in het parcours.

De Brabantse Pijl werd jarenlang verreden op de zondag voor de Ronde van Vlaanderen, in het eerste weekend van de Vlaamse Wielerweek, maar verhuisde in 2010 naar de woensdag voor de Amstel Gold Race, waarmee het de heuvelklassiekers zal inluiden. Sinds dat jaar maakt hij ook deel uit van Flanders Classics. 

Sinds 2010 ligt de aankomst plaats ook niet meer in Alsemberg, maar in Overijse. In Overijse worden verschillende plaatselijke rondes afgelegd met beklimmingen van onder andere de IJskelderlaan en de Hagaard. De finish ligt vlak na de Schavei. De oorzaak waarom de aankomst naar Overijse is verplaatst is het behoren van de koers tot Flanders Classics.

In 2018 werd voor het eerst een Brabantse Pijl voor vrouwen georganiseerd, een voortzetting van de Pajot Hills Classic. De eerste twee edities bleven start en finish in Gooik, met onder andere de Bosberg en Congoberg in het parcours. Vanaf 2020 ligt de finish van de vrouwen, net als bij de mannen, in Overijse.

Mannen

Lijst van winnaars

Meervoudige winnaars

Overwinningen per land

Vrouwen

Overwinningen per land
Bestuurbare vlieger

Sinds de jaren zestig van de twintigste eeuw is de bestuurbare vlieger in ontwikkeling gekomen, waarna in jaren 80 de doorbraak plaatsvond. In eerste instantie ging het om een variant op de kruisvlieger (de Peter Powell, Ace of Acro stuntvlieger), die simpelweg met twee lijnen in plaats van met één lijn werd opgelaten. Je kan de vlieger met twee lijnen alle kanten opsturen en salto's laten maken. Ook de Flexifoil, een soort parafoil, behoorde tot de eerste generatie stuntvliegers.

Met de ontwikkeling van glasvezel- en koolstofversterkte stokken en later de supersterke en dunne lijnen, ging de populariteit van de delta stuntvlieger snel vooruit. Met dit super sterke en lichte materiaal werd het mogelijk geavanceerde modellen, maar ook grote 'powerkites' te maken, waardoor het krachtvliegeren ontstond. Zonder enige moeite sleurt zo'n kracht vlieger een volwassen persoon door het mulle strand, dus al gauw werd het vliegeren populair bij het grote publiek, was het alleen maar omdat het niet geheel zonder gevaar was.

In de jaren 90 was de stuntvlieger niet weg te denken aan de skyline op plekken waar mensen recreëren.

Een andere tak van de vliegersport met deltamodellen is het ballet- of trickvliegeren. Hierbij tracht de vliegeraar – individueel of in teamverband – met specifieke (technische) bewegingen van de vlieger een show te geven, al dan niet met muziek, waarmee men beoogt een publiek te vermaken. Vooral bij de teams en met muziek maakt de vooraf ingestudeerde choreografie veel indruk op het publiek, maar ook op individueel niveau is er veel ontwikkeld op het gebied van 'trucs'. Het technisch kunnen is vaak verbluffend.

De organisaties STACK en Tricksparty houden zich bezig met deze vorm van vliegeren. Ze zijn over de hele wereld verspreid en organiseert op lokaal, nationaal en internationaal niveau wedstrijden.

Recreatie
Buggyen

Buggyen (ook wel buggiën) is een sport waarbij met een wagen over een strand gereden wordt, voortgedreven door een vlieger.

Buggy's

Trickbuggy
Een trickbuggy is een lichte en kleine buggy. Deze buggy's zijn meestal gemaakt van aluminium en rijden op kruiwagenwielen of zogenaamde midi's dit zijn banden die iets vierkanter zijn. De bedoeling is zo ver en hoog mogelijk te vliegen er kunnen met trickbuggy's afstanden van meer dan 20 meter worden overbrugd. Ze worden gecombineerd met een vlieger met veel opwaartse trekkracht. Trickbuggyen is vooral bekend in Engeland.

Racebuggy
Een racebuggy is een grote en zware buggy. De buggy's zijn meestal van roestvrij staal gemaakt en hebben bigfootbanden (dit zijn banden met ongeveer de grootte van een autoband) of schijfwielen (dit zijn heel smalle wielen). De buggy's hebben een brede achteras wat ervoor zorgt dat deze niet makkelijk kan omklappen. Een racebuggy heeft een breedte van ongeveer 180 cm. De buggy's kunnen snelheden halen van 120 km/h. Ze worden gebruikt in combinatie met een vlieger met zo veel mogelijk voorwaartse trekkracht en zo min mogelijk opwaartse trekkracht.

Vlieger

Voor het buggyen zijn er drie soorten vliegers: de beginnersvliegers, de racevliegers, de springvliegers. 

 Beginnersvliegers hebben niet uitmuntend veel opwaartse of voorwaartse trekkracht. 
 Racevliegers zijn vliegers die speciaal gemaakt zijn om zo hard mogelijk mee te rijden in de buggy. Het kenmerk van deze vlieger is een lage zijwaartse trekkracht en een lage opwaartse trekkracht de voorwaartse trekkracht is wel hoog bij deze vliegers. Dit komt door de hoge aspect ratio dat houdt in dat de vlieger erg breed is en niet erg hoog. 
 Springvliegers zijn vliegers om mee te trickbuggyen. De kenmerken van deze vliegers zijn een hoge opwaartse trekkracht en een normale voorwaartse trekkracht.

Kampioenschappen 
Om de twee jaar worden er wereldkampioenschappen of Europese kampioenschappen gehouden. Voor 2020 staan de Europese kampioenschappen gepland op het het strand van Les Hemmes in Noord Frankrijk. (net boven Calais).

Sportfederatie 
De officiële Nederlandse kitebuggy vereniging,Buggy Club Holland (BCH), behartigt de belangen van de sport en organiseert evenementen en wedstrijden in Nederland. In Duitsland is dit GPA, in Frankrijk FFCV, in England PKA en in Denemarken DPK.

Zie ook
Kite
Powerkite
Kitesurfen
Flyboarden
Snowkiten

Risicosport
Buitensport
Billie Jean King

Billie Jean King (Long Beach, 22 november 1943) is een voormalig tennisspeelster uit de Verenigde Staten. Zij had haar topjaren in de jaren zestig en begin jaren zeventig van de 20e eeuw. In haar carrière behaalde zij 39 grandslamtitels: 12 in enkelspel, 16 in dubbelspel en 11 in gemengd dubbelspel. Zij won geen grand slam, maar wel een career slam en een small slam (1972) in het enkelspel, alsmede een Serena slam (1967/68) in het gemengd dubbelspel.

Tien keer (1961–1967, 1970, 1977 en 1978) nam zij deel aan het Amerikaanse Wightman Cup-team.

In 1987 werd King opgenomen in de internationale Tennis Hall of Fame. In 1995 ontving zij de Sarah Palfrey Danzig Award.

King was in de jaren 70 van de 20e eeuw een belangrijk voorvechtster van gelijke rechten voor mannen en vrouwen. De film Battle of the Sexes (2017) gaat over die strijd. In de film, gebaseerd op een waargebeurd verhaal, komt King op het tennisveld tegenover oud-tennisser Bobby Riggs te staan. Hij had haar publiekelijk uitgedaagd om te bewijzen dat ze als vrouw net zo goed kon tennissen als mannen. King ging akkoord met de wedstrijd, onder voorwaarde dat vrouwen in de tenniswereld voortaan dezelfde behandeling en betaling zouden krijgen als mannen. De partij werd op 20 september 1973 gespeeld in de Astrodome in Houston (Texas) – King won met 6–4, 6–3 en 6–3.

Enkelspeltitels (open tijdperk)

Resultaten grandslamtoernooien

Enkelspel

Vrouwendubbelspel

Gemengd dubbelspel

Externe links 

Amerikaans tennisser
Bamboescheut

De bamboescheut is de jonge uitloper van de bamboeplant. Bamboe is een soort gras en heeft met andere grassen gemeen dat het zijn kracht onder de grond in zijn wortels opslaat. Hierdoor kan het snel boven de grond uitlopen zodra de omstandigheden gunstig zijn; bamboe groeit dan ook snel. 
 
De rauwe scheuten van de bamboe zijn niet eetbaar, want ze bevatten giftige cyanogene glycosiden. Deze stof wordt afgebroken door hoge temperatuur. Scheuten zijn eetbaar nadat ze gekookt zijn, ze zijn dan knapperig en hebben een frisse smaak. Gekookte scheuten worden in blik of glas geconserveerd voor de verkoop. 

Gras
Stengelgroente
Bill of Rights

Bill of Rights (1689), een belangrijk onderdeel van de wettelijke grondslag van de parlementaire democratie in het Verenigd Koninkrijk
 Bill of Rights (Verenigde Staten), het document dat de eerste tien amendementen van de Amerikaanse grondwet omvat
 Bill of Rights (Canada), een Canadese wet
Baltische talen

De Baltische talen zijn een subgroep binnen de Indo-Europese taalfamilie. Geschat wordt dat er ongeveer 7 miljoen sprekers wereldwijd zijn.

Geschiedenis 

De Baltische taalfamilie had in het verleden een groter verspreidingsgebied. De twee belangrijkste nog levende talen binnen deze groep zijn het Lets en het Litouws, beide Oost-Baltische talen die worden gesproken in de overeenkomstige landen. Het Letgaals heeft de status van officiële minderheidstaal in de Letse provincie Letgallen. De bekendste West-Baltische taal is het omstreeks 1700 uitgestorven Oudpruisisch. Ook het Koers is uitgestorven.

Grammatica 
Met name het Litouws is qua grammatica (bijvoorbeeld vanwege de talrijke verbuigingen) een bijzonder archaïsche taal, die met name sterke overeenkomsten vertoont met het Sanskriet. Dit maakt het Litouws tevens zeer geschikt als hulpmiddel bij het reconstrueren van het Proto-Indo-Europees. Vergelijk ter illustratie de volgende zinsparen:

Herkomst 
Op grond van de sterke overeenkomsten tussen de Baltische en de Slavische talen werd in het verleden door sommige taalkundigen zoals August Schleicher en Antoine Meillet een Balto-Slavische protogroep binnen de Indo-Europese taalfamilie of dialectgroep verondersteld, waaruit rond 3000 v.Chr. zowel de Baltische als de Slavische talen zouden zijn ontstaan. Dit idee is evenwel sterk omstreden.

Referenties 
 Sijs, Nicoline van der (1999). Taaltrots: Purisme in een veertigtal talen. Uitgeverij Contact, Amsterdam / Antwerpen

Zie ook 
 Taaltypologie
 Talen van de wereld
Boogseconde

Een boogseconde is een eenheid om de grootte van een hoek mee aan te geven. Een boogseconde is 1/60e boogminuut die op zijn beurt 1/60e van een booggraad is waarvan er 180 in een gestrekte hoek zitten.

Bij geografische coördinaten komt een boogseconde bij een breedtegraad overeen met een afstand van ongeveer 31 meter. Dit hangt bij een lengtegraad van de breedtegraad af, in Nederland is het ongeveer 19 meter.

De boogseconde wordt in de astronomie gebruikt om de afmeting of de plaats, in dit geval de declinatie, van hemelobjecten aan te duiden door middel van een astronomisch coördinatenstelsel. Een boogseconde bedraagt een zestigste van een boogminuut en een 3600e van een booggraad.

Het zichtbare deel van het hemelgewelf bedraagt ruwweg 180 graden, de diameter van de schijf van de zon en de volle maan is ongeveer 30 boogminuten, ofwel 1800 boogseconden, een halve graad. Iedere ster, met uitzondering van de zon, heeft een schijnbare diameter kleiner dan 0,1 boogseconde. Er wordt daarom ook gewerkt met milliboogseconden mas, microboogseconden μas, nanoboogseconde nas en picoboogseconden pas.

Goniometrie
Niet-SI-eenheid
Boogminuut

Een boogminuut is een eenheid om de grootte van een hoek aan te duiden. In de astronomie wordt de boogminuut gebruikt om de plaats of afmetingen van hemelobjecten aan te duiden. Een boogminuut bedraagt zestig boogseconden en is een 60e van een booggraad.

Voor positieaanduidingen in hemelcoördinaten worden graden, boogminuten en boogseconden alleen gebruikt voor de declinatie. De schijnbare diameter van de volle maan bedraagt ongeveer 30 boogminuten. De parallax van sterren wordt meestal in milliboogseconden gegeven. 

De boogminuut is ook de grondslag van de zeemijl.

Schrijfwijze
Het bijbehorende symbool is het accent (′) dat achter en aan het getal wordt geplaatst. Vaak wordt echter ook het enkele aanhalingsteken (') gebruikt. Bijvoorbeeld:
23′ of 23'

niet-SI-eenheid
Goniometrie
Booggraad

Een booggraad of kortweg graad met symbool ° is een niet-SI-meeteenheid voor hoeken. De SI-eenheid van hoek is de radiaal. Een booggraad is per definitie het 1/180-ste deel van een gestrekte hoek. Hieruit volgt dat een booggraad overeenkomt met  radialen.
Het stelsel van booggraden wordt ook wel 360-graden-stelsel genoemd.

Een booggraad wordt volgens het sexagesimale stelsel verdeeld in 60 boogminuten of kortweg minuten (gradus minuti primi, 1/60e deel van een graad), die elk weer uit 60 boogseconden of kortweg seconden (gradus minuti secundi, 1/60e deel van een minuut) bestaan. In de geodesie is de decimale verdeling wel naast de 60-delige in gebruik genomen.

De booggraad wordt genoteerd met het symbool °; een rechte hoek is bijvoorbeeld 90°. Boogminuten worden aangeduid met een enkele apostrof of accentteken en boogseconden met twee accenten: bijvoorbeeld 5° 6' 8" voor 5 booggraden, 6 boogminuten en 8 boogseconden.

Toepassingen 
De graad wordt in de geografie gebruikt om een positie aan te duiden in lengtegraad en breedtegraad. 

De booggraad wordt onder andere in de astronomie gebruikt om de plaats (de declinatie, noord-zuid) van hemelobjecten aan te duiden door middel van hemelcoördinaten. De rechte klimming (oost-west) wordt overigens in uren, minuten en seconden aangegeven, waarbij de hele cirkel 24 uren beslaat. Een uur in rechte klimming komt dus overeen met 360/24 = 15 booggraden. De booggraad wordt ook gebruikt om de schijnbare diameter van een object in de hemel weer te geven. De schijnbare diameter van de volle maan is bijvoorbeeld ongeveer een halve graad, ofwel 30 boogminuten. De parallax of schijnbare verschuiving van een ster vanuit de Aarde bezien, wordt uitgedrukt in boogseconden en zegt iets over de afstand van die ster.

Zie ook 
 Decimale graad
 Vierkante graad

Niet-SI-eenheid
Meetkunde
Goniometrie
Biljoen

Een biljoen is tien tot de 12e macht, 1012, dus 1.000.000.000.000. Het is een miljoen tot de tweede macht (een miljoen keer een miljoen), hetgeen de naam met het voorvoegsel bi- verklaart.

Het SI-voorvoegsel voor een biljoen is tera, afgekort T.

Biljoen in andere talen 
Het Engelse woord billion is een zogenaamde valse vriend. Het Engelse billion is wat in het Nederlands een miljard genoemd wordt, dus 1000 miljoen of 1.000.000.000 (109). Deze betekenis was oorspronkelijk tot het Amerikaans-Engels beperkt, maar is thans ook in het Brits-Engels de norm. 

Een biljoen heet in het Engels trillion (1000 × 10003). Hetzelfde geldt voor het Turks: het Turkse woord voor biljoen is trilyon. Het Nederlandse triljoen staat op zijn beurt voor een miljoen tot de derde macht oftewel een miljoen keer een miljoen keer een miljoen (1018).

Trivia
 Een biljoen seconden duurt ongeveer 31.690 jaar.
 Een biljonair is iemand die een privévermogen heeft van minstens 1 biljoen (munteenheden) en een multibiljonair is iemand die 2 biljoen of meer in zijn bezit heeft. In dollars of euro's gemeten zijn er tot op heden geen biljonairs op de wereld.

Zie ook 
 Lijst van machten van tien
 Korte en lange schaal

Natuurlijk getal