alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Mierzenie jakości w oświacie

Mierzenie jakości (oświata) – polega na zorganizowanym i systematycznym analizowaniu oraz ocenianiu stopnia spełniania przez szkołę lub placówkę oświatową wymagań wynikających z ich zadań, z uwzględnieniem opinii uczniów, rodziców i nauczycieli. 

Mierzenie jakości polega na rozpoznawaniu, czy szkoła spełnia, w szczególności wymagania wynikające z jej zadań określonych w prawie oświatowym. Ponadto mierzenie jest również rozpoznawaniem czy to, do czego szkoła zmierza i jak to realizuje, jest odpowiednie do potrzeb, możliwości i oczekiwań uczestników procesu edukacyjnego, a w szczególności uczniów, rodziców oraz nauczycieli. Mierzenie jest więc porównywaniem stanu faktycznego ze stanem pożądanym. 

Mierzenie jakości pracy szkoły jest procesem złożonym, wymagającym planowego i zorganizowanego działania. 

W mierzeniu stosowane są różnorodne procedury. Do najbardziej znanych zalicza się: 

 hospitacja, 
 ewaluacja,
 monitorowanie.

Zobacz też 
 System oświaty w Polsce

Przypisy

Bibliografia 
 Marek Durda, Jadwiga Maciejewska, Jak badać i podnosić jakość szkoły, "eMPi2", Poznań 2002
 Irena Dzierzgowska, Maria Kalinowska, Mierzenie jakości pracy liceum, Wyd. CODN,  Warszawa 1999
 Mierzenie jakości w szkole (placówce), red. Jan Kropiwnicki, Wyd. Nauczycielskie, Jelenia Góra 2002
 Stafan Wlazło, Mierzenie jakości pracy szkoły, "MarMar", Wrocław 1999
 Wincenty Wrzesiński, Systemy zarządzania jakością w placówkach oświatowych, "Eduk. Biol. Środ." 2/2003, s. 32-36

Oświata w Polsce
Monitorowanie

Monitorowanie – zorganizowany sposób obserwacji, zwykle ciągły i długoterminowy, przy pomocy kamery, wideorejestratora lub urządzeń pomiarowych.
„Monitorować” w znaczeniu „śledzić, obserwować, nadzorować” (bez użycia kamer) to wyraz modny (nadużywany), który nie uzyskał aprobaty językoznawców.

Monitorowanie w systemach bezpieczeństwa 
W systemach bezpieczeństwa wyróżnia się trzy rodzaje monitoringu:
 z nadzorem (człowiek lub maszyna dokonuje analizy obserwowanego materiału)
 bez nadzoru (materiał obserwacyjny jest gromadzony w formie zapisu (najczęściej wideo))
 mieszany (materiał jest nadzorowany i gromadzony)

Monitorowanie w informatyce i telekomunikacji 
W organizacjach zajmujących się nowoczesnymi technikami (informatycznymi i telekomunikacyjnymi) wyróżnia się monitorowanie operacyjne oraz planistyczne.

Monitorowanie operacyjne 
Na monitorowanie operacyjne składa się zarządzanie awariami, konfiguracją oraz bezpieczeństwem:
 zarządzanie awariami: wczesne wykrywanie problemów oraz podejmowanie odpowiednich działań w celu ich wyizolowania i usunięcia. Udostępnia komunikaty opisujące aktywne połączenia i stan wykorzystywanego sprzętu
 zarządzanie konfiguracją: nadzór nad konfiguracją poszczególnych urządzeń i sieci jako całości oraz ewentualne zmiany konfiguracji. Zmiana konfiguracji to podstawowa technika określania i naprawy awarii, stąd ścisłe powiązanie z zarządzaniem awariami.
 zarządzanie bezpieczeństwem: obejmuje powiadamianie osób odpowiedzialnych o próbach nieuprawnionego dostępu na poziomie okablowania, sieci, serwera plików i zasobów (które mogą dotyczyć wartości materialnych i niematerialnych) oraz na poziomie aplikacji.

Monitorowanie planistyczne 
 Zarządzanie wydajnością: dotyczy zliczania poszczególnych pozycji, na przykład pakietów, żądań dostępu do dysków i dostępu do określonych programów. Budowanie baz wiedzy na temat dostępu do systemów.
 Zarządzanie rozliczaniem: naliczanie opłat za korzystanie z sieci przez użytkowników. Dopasowanie opłat do obciążenia posiadanych zasobów sieciowych. Pomiary kosztów utrzymania.
 Zarządzanie zmianami: zbieranie danych do planowania rozwoju systemów. Wsparcie dla reengineeringu procesów zachodzących w organizacji oraz w wykorzystaniu systemów sieciowo-informatycznych.

Przypisy 

Metody badań społecznych
Metamer

Metamery, pierścienie ciała, czasami nazywane somitami – występujący u niektórych zwierząt dwubocznie symetrycznych szereg powtarzających się odcinków ciała o pierwotnie podobnej (homonomicznej) budowie. Wyraźnie widoczne metamery występują m.in. u pierścienic (Annelida) i owadów (Insecta). U wieloszczetów (Polychaeta) wszystkie metamery (oprócz płatu głowowego oraz odbytowego) zawierają te same narządy.

Zobacz też 
 metameria

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Anatomia zwierząt
Mars (ujednoznacznienie)

Mars – czwarta planeta Układu Słonecznego
 Mars – w mitologii rzymskiej bóg wojny
 Mars – baton czekoladowy
 Mars – marka papierosów
 Mars – program komputerowy
 mars – w żeglarstwie platforma w miejscu salingu
 Mars – XVI wieczny galeon wojenny króla Szwecji Eryka XIV Wazy
 Mars – debiutancka powieść Rafała Kosika
 Mars – manga
 Mars – pierwszy album Gackta
 Mars – minialbum zespołu B’z
 francuskie miasta:
 Mars – w regionie Langwedocja-Roussillon
 Mars – w regionie Rodan-Alpy
 Mars – w regionie Rodan-Alpy
 Les Mars – w regionie Limousin
filmy
 Mars (film 1968)
 Mars (film 2004)
Fikcyjne postacie
Rei Hino - inaczej zwana jako Czarodziejka z Marsa, bohaterka serii Czarodziejka z Księżyca

Zobacz też 

 Mars Polska Sp. z o.o. (Mars Incorporated) – polski oddział Mars Inc
 Pistolet Bergmann Mars (No 6) (Pistolet Bergmann-Bayard) – niemiecki pistolet samopowtarzalny
 Pistolet Webley Mars – angielski pistolet samopowtarzalny
 Program Mars – seria sond kosmicznych
 Weronika Mars – amerykański serial młodzieżowo-kryminalny
Modem

Modem (od modulator-demodulator) – urządzenie elektroniczne, które moduluje sygnał w celu zakodowania informacji cyfrowych, tak by mogły być przesyłane w wybranym medium transmisyjnym, a także demoduluje tak zakodowany sygnał w celu dekodowania odbieranych danych.

Najbardziej znanym przykładem jest modem akustyczny zamieniający cyfrowe dane z komputera osobistego na modulowany sygnał elektryczny w zakresie częstotliwości akustycznej kanału telefonicznego. Te sygnały mogą być przekazywane przez linie telefoniczne i demodulowane przez inny modem po stronie odbiornika, aby odzyskać dane cyfrowe.

Zasada działania

Modemy akustyczne 

W najstarszych modemach dane były zamieniane na dźwięki o częstotliwości 5 kHz i składały się z przetwornika elektrycznego, głośnika i mikrofonu. W urządzenie to wkładało się zwykłą słuchawkę telefoniczną, która ponownie przetwarzała dźwięki na impulsy elektryczne. W tamtych czasach firmy telefoniczne dopuszczały przesyłanie torem telefonicznym tylko sygnałów o przebiegu sinusoidalnym, co znacznie ograniczało dopuszczalne szybkości transmisji. Pierwsze modemy miały szybkość transmisji 300 bodów.

Modemy elektryczne 
Współczesne modemy generują wprost impulsy elektryczne, które przesyłane są bezpośrednio do kabla telefonicznego bez pośrednictwa mikrofonu. Współczesne modemy wykorzystujące sieć telefoniczną nie generują przerywanych dźwięków o stałej częstotliwości, lecz sygnał jest kodowany za pomocą modulowanych fal o częstotliwości od 5 do 15 kHz. Górna, fizyczna granica szybkości przesyłu informacji od centrali do abonenta przez zwykłe łącze telefoniczne to 56 kb/s, co można osiągnąć za pomocą protokołów takich jak K56Flex i X2. Wartość ta wynika z tego, że wewnątrz centrali sygnał przesyłany jest cyfrowo w standardzie: poziom: 8 bitów, częstotliwość: 8 kHz, jeden bit musi być wykorzystany jako zegar i dlatego maksymalna prędkość transmisji jest równa 56 kb/s.

Publiczną sieć telefoniczną wykorzystuje się również do znacznie szybszych połączeń, wymaga to jednak stosowania odpowiednich urządzeń na centrali telefonicznej.

Inne modemy 
Inne urządzenia do przesyłania danych cyfrowych w mediach, które pierwotnie lub z głównego założenia nie są cyfrowe, także nazywa się modemami. Przykładowo modemy stosuje się również do połączeń innych niż sieć telefoniczna, np. sieć telewizji kablowej, czy łącza dedykowane.

Rodzaje modemów 
Modem może być:
 zewnętrzny, czyli występujący w postaci oddzielnego urządzenia, znajdującego się poza komputerem i połączony z nim (lub z innym odbiornikiem) przy użyciu przewodu (interfejs: RS-232, USB, LPT, ethernet) oraz charakteryzujący się pełną samodzielnością sprzętową.
 wewnętrzny, w postaci specjalnej karty rozszerzeń instalowanej wewnątrz komputera (PCI, ISA), zazwyczaj wykorzystującej w pewnym stopniu procesor komputera.

Inną klasyfikację dokonuje się ze względu na medium. Wyróżniamy modemy:
 telefoniczne (klasyczne i xDSL)
 kablowe
 radiowe

Galeria zdjęć

Zobacz też 

 V.17 i V.90
 ASVD
 DSL
 ADSL
 neostrada tp
Maghreb

Maghreb ( al-Maġrib, dosłownie: ‘zachód’) – określenie stosowane przez Arabów w stosunku do regionu północno-zachodniej Afryki, powstałe w czasie ekspansji arabskiej w średniowieczu. Nazwa ta przyjęła się również w językach europejskich i odnosiła do Maroka, Algierii i Tunezji, a współcześnie również do Libii, Mauretanii i Sahary Zachodniej. Państwa Maghrebu współpracują ze sobą w ramach Arabskiej Unii Maghrebu.

Wielki Maghreb 
Wielki Maghreb – nacjonalistyczna idea, która zrodziła się w latach 30. XX wieku w Maroku. Miał on obejmować oprócz Maroka Mauretanię, saharyjskie posiadłości Hiszpanii (obecnie Sahara Zachodnia) i część algierskiej Sahary.

Migranci w Europie 
Liczba migrantów z Maghrebu (liczona w tysiącach) w poszczególnych państwach europejskich (stan na 2017):

Zobacz też 

 Maszrek
 kuchnia Maghrebu
 Lewant

Przypisy 

Regiony Afryki
Morze Sargassowe

Morze Sargassowe () – morze Oceanu Atlantyckiego.

Na obszarze Morza Sargassowego znajdują się Bermudy. Po raz pierwszy wspomniał o tym morzu Krzysztof Kolumb w trakcie swojej wyprawy w 1492 roku.

Leży w zwrotnikowych szerokościach geograficznych – między równoleżnikami 20°N i 35°N i południkami 30°W i 70°W; także pomiędzy prądami Zatokowym, Kanaryjskim i Północnorównikowym. Szacunkowa powierzchnia to 6–7 mln km². Osiąga głębokość 1500–7000 m.

Morze Sargassowe to obszar względnego bezruchu (halistazy). Gęsto porośnięte przez gronorosty (Sargassum), występują powiązane z nimi organizmy. Średnia temperatura wód powierzchniowych w zimie , w lecie . Zasolenie 36,5–37‰. Miejsce tarła węgorzy: europejskiego i amerykańskiego, kongerów: amerykańskiego i białopłetwego oraz kilku innych gatunków ryb węgorzokształtnych.

Zobacz też 
 Morze Karaibskie

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Jaka jest historia Morza Sargassowego? (The Straight) [dostęp 2010-05-26] 

Sargassowe, Morze
Locja
Malarstwo

Malarstwo – obok rzeźby i grafiki jedna z gałęzi sztuk plastycznych. Posługuje się środkami plastycznego wyrazu, np. barwną plamą i linią, umieszczonymi na płótnie lub innym podłożu (papier, deska, mur), a dzieła zwykle są dwuwymiarowe lub trzywymiarowe z elementami przestrzennymi. Twórczość malarska podlega zasadom właściwym dla danego okresu. Poszukiwanie odmiennych form wyrazu przyczynia się jednak do kształtowania nowych oryginalnych kierunków i niezwykłej różnorodności dzieł malarskich.

Dzieła sztuki dzielą się na przedstawiające i nieprzedstawiające (abstrakcyjne).

Podział malarstwa 
Malarstwo dzieli się ze względu na szereg kryteriów.

Zobacz też 

 historia sztuki
 malarstwo ludowe
 ukiyo-e

!
Mięczaki

Mięczaki (Mollusca,  ‘miękki’) – typ zwierząt, drugi najliczniejszy po stawonogach (Arthropoda), obejmujący około 130 tysięcy żyjących gatunków. Odznaczają się olbrzymią różnorodnością morfologiczną i zróżnicowaniem rozmiarów. Żyją zarówno na lądzie, jak i w wodzie. Badaniem mięczaków zajmuje się malakologia.

Typ ten sklasyfikowany jest w 11 gromad, w tym 3 wymarłe:
 bruzdobrzuchy (Solenogastres)
 chitony (Polyplacophora)
 głowonogi (Cephalopoda)
 Helcionelloida†
 hiolity (Hyolitha†)
 jednotarczowce (Monoplacophora)
 łódkonogi (Scaphopoda)
 małże (Bivalvia)
 rostrokonchy (Rostroconchia†)
 ślimaki (Gastropoda)
 tarczonogie (Caudofoveata)

Prawdopodobnie pojawiły się w prekambrze, ale współczesne bogactwo form osiągnęły pod koniec ordowiku. Być może pochodzą od organizmów podobnych do wstężnic.

Charakterystyka 

W budowie mięczaków można wyróżnić głowę (poza małżami), nogę i worek trzewiowy, okryty płaszczem.

Mięczaki należą do pierwoustych. Wykazują (poza głowonogami) bruzdkowanie spiralne. Należą do zwierząt dwubocznie symetrycznych, ale wszystkie ślimaki utraciły symetrię w wyniku torsji, czyli obrotu worka trzewiowego w stosunku do nogi i głowy o 180°.

Wiele mięczaków posiada szkielet zewnętrzny. Większość z nich wytwarza muszlę zbudowaną z substancji organicznej: konchioliny i związków wapnia. Muszla pełni rolę ochronną, zwierzę może się w niej schować w razie złych warunków środowiskowych czy niebezpieczeństwa. Poza tym muszla jest miejscem przyczepu mięśni, w tym również mięśni służących do poruszania się. U głowonogów jest skryta pod płaszczem.

Cechy:
 głowa wyodrębniona – cefalizacja (poza małżami)
 układ krwionośny otwarty (w przypadku głowonogów praktycznie zamknięty)
 ciało grzbietowo okryte charakterystycznym płatem skórno-mięśniowym (płaszczem)
 noga płaska u ślimaków, klinowata u małży i podzielona u głowonogów
 obecność tarki, służącej do rozdrabniania pokarmu
 jelito o przebiegu prostym lub tworzącym pętle w worku trzewiowym
 mięśnie skośnie prążkowane
 rozmnażanie płciowe (rozdzielnopłciowość, rzadziej obojnactwo)
 larwa typu trochofory lub weliger (u niektórych małży również glochidium)

Znaczenie 

 Wyrządzają szkody w rolnictwie i warzywnictwie (na przykład pomrowy).
 Są żywicielami wielu pasożytów człowieka i zwierząt.
 Ich muszle wykorzystywane są do wyrobu przedmiotów użytkowych i ozdobnych.
 Niektóre gatunki są jadalne (omułki, ostrygi).
 Mięczaki wykopywane jako skamieniałości przewodnie służą do określenia względnego wieku Ziemi.
 Komórek nerwowych mięczaków używa się do badań laboratoryjnych, gdyż są podobne do komórek ludzkich.
 Z ciała ostryg i kałamarnic można otrzymać pewne substancje działające antybakteryjnie i antywirusowo.
 Jako składnik past do zębów używa się sproszkowanych muszli mątw. Poza tym proszek taki używany jest do polerowania.
 Głowonogi są używane do produkcji purpury.

Zobacz też 
 mięczaki Polski
 zatrucie toksynami mięczaków morskich

Przypisy

Linki zewnętrzne
Mechowo (województwo pomorskie)

Mechowo (kaszb. Mechòwa, niem. Mechau, dawniej Mechowo, Miechaw) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck, na skraju Puszczy Darżlubskiej.

Historia 
 Pierwsze wzmianki o tej wsi, jako własności rycerskiej (Radzisław z Darżlubia), pochodzą z XIII wieku.
 1300 Mechowo staje się własnością cystersów oliwskich i pozostaje nią aż do 1772.
 od 1772 pod administracją zaboru pruskiego.
 od 1919 ponownie w granicach Polski w powiecie morskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Zabytki, przyroda i religia 

 ryglowy kościół z 1742 roku, wystrój barokowy. We wsi zachowało się kilka domów o konstrukcji szkieletowej (ryglowej) z XIX wieku i dwór z wieku XVIII,
 Groty Mechowskie - o powierzchni 750 m²,
 rezerwat "Darżlubskie Buki" (na południe od Mechowa),
 cyprysik Lawsona pomnik przyrody przy leśniczówce.

Miejscowość jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej, należącej do dekanatu Puck w archidiecezji gdańskiej.

Zobacz też 
 Darżlubie
 Domatowo
 Leśniewo
 Werblinia
 Zdrada
 inne miejscowości o nazwie Mechowo

Przypisy
Macierz diagonalna

Macierz diagonalna – macierz, zwykle kwadratowa, której wszystkie współczynniki leżące poza główną przekątną (główną diagonalą) są zerowe. Inaczej mówiąc jest to macierz górno- i dolnotrójkątna jednocześnie.

Definicja 
Macierz kwadratową  stopnia  nazywa się diagonalną, jeżeli
 

Często oznacza się ją symbolem  gdzie  są kolejnymi współczynnikami leżącymi na głównej przekątnej.

Przykłady 
Przykładem macierzy diagonalnej jest macierz
 

Macierzami diagonalnymi są również:
 macierze stopnia pierwszego (skalary),
 macierze zerowe (kwadratowe),
 macierze jednostkowe,
 macierze skalarne.

Własności 
Macierze diagonalne stopnia  tworzą podpierścień pierścienia wszystkich macierzy kwadratowych stopnia  Oznacza to m.in., że suma i iloczyn (Cauchy’ego) macierzy diagonalnych jest macierzą diagonalną.

Stąd dla macierzy
 

oraz
 

zachodzą działania
 
 

Zatem potęgowanie macierzy diagonalnej o wykładniku naturalnym  sprowadza się do potęgowania elementów tej macierzy:
 

Wyznacznik (o ile jest zdefiniowany) macierzy diagonalnej jest równy iloczynowi elementów leżących na głównej przekątnej, jeżeli jest on elementem odwracalnym (dla liczb wymiernych, rzeczywistych, czy zespolonych, lub ogólniej, ciał: niezerowy), to macierz diagonalna jest nieosobliwa. Macierz dołączona do macierzy diagonalnej również jest diagonalna.

Macierz diagonalna jest odwracalna, jeżeli każdy jej element jest odwracalny (jw.). Wówczas wzór na macierz odwrotną macierzy diagonalnej jest analogiczny do wzoru na jej potęgowanie:
 

Każda macierz diagonalna jest symetryczna, jeżeli zaś jej elementy należą do liczb rzeczywistych bądź zespolonych, to jest ona również normalna. Macierz kwadratowa jest diagonalna wtedy i tylko wtedy, gdy jest trójkątna i normalna.

Zobacz też 
 diagonalizacja
 macierz wstęgowa

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Macierz diagonalna  na PlanetMath
 

D
Macierz trójkątna

Macierz trójkątna – macierz kwadratowa, której wszystkie współczynniki pod główną przekątną lub wszystkie współczynniki nad tą przekątną są równe zero. Należy zauważyć, że kwadratowa macierz schodkowa jest zawsze macierzą trójkątną.

Dolna macierz trójkątna albo macierz dolnotrójkątna ma budowę następującą
 

czyli jest to macierz dla której spełniony jest warunek:  dla 

Górna macierz trójkątna albo macierz górnotrójkątna to macierz postaci:
 

czyli jest to macierz, dla której spełniony jest warunek:  dla 

Obliczenie wyznacznika oraz permanentu takiej macierzy sprowadza się do wymnożenia elementów leżących na głównej przekątnej:
 

Zbiór macierzy górnotrójkątnych (odpowiednio: dolnotrójkątnych) jest podalgebrą macierzy kwadratowych, bowiem suma i iloczyn macierzy górnotrójkątnych (odpowiednio: dolnotrójkątnych) jest macierzą górnotrójkątną (odpowiednio: dolnotrójkątną).

Zobacz też 
 metoda LU

Uwagi 

T
Mobile

Mobile (wym. ) – miasto w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, w stanie Alabama, ośrodek administracyjny hrabstwa Mobile. Miasto położone jest nad ujściem rzeki Mobile do zatoki Mobile, odnogi Zatoki Meksykańskiej. 

Założone w 1702 roku przez Francuzów, przeniesione na dzisiejsze miejsce w 1711 roku. Do 1723 roku było stolicą francuskiej Luizjany. Jedyny port morski Alabamy. Przemysł stoczniowy, lotniczy (fabryka Airbusa), papierniczy, chemiczny, drzewny, spożywczy oraz metalowy.

Według spisu w 2020 roku liczy 187 tys. mieszkańców, oraz około 430 tys. mieszkańców w obszarze metropolitalnym. Podczas gdy populacja miasta spada w ostatnich latach, populacja aglomeracji pozostaje względnie stabilna.

Demografia 

51,1% mieszkańców Mobile stanowią Afroamerykanie lub ludność czarna, następnie 43,6% to ludność biała (42,1% nie licząc Latynosów), 2,5% było rasy mieszanej, 1,8% to Azjaci i 0,3% to rdzenna ludność Ameryki. Latynosi stanowią 2,7% ludności miasta.

Religia 
W obszarze metropolitalnym Mobile dominują społeczności protestanckie, z dużym odsetkiem baptystów (30%), zielonoświątkowców (ponad 7%), metodystów (6%) i innych kościołów ewangelikalnych. W Kościele katolickim członkostwo deklaruje 10,3% osób. Inne grupy religijne mają mniej niż 1% osób, w tym: świadkowie Jehowy, mormoni, muzułmanie, buddyści, żydzi i prawosławni.

Atrakcje 
 Okręt-muzeum USS Alabama (BB-60).

Miasta partnerskie 
  Ichihara, Japonia
  Katowice, Polska
  Koszyce, Słowacja
  Wormacja, Niemcy
  Konstanca, Rumunia
  P'yŏngt'aek, Korea Południowa
  Veracruz, Meksyk
  Hawana, Kuba
  Tiencin, ChRL
  iLembe, RPA
  Rostów nad Donem, Rosja
  Málaga, Hiszpania

Urodzeni w Mobile 
 Hank Aaron (1934–2021) – baseballista
 Tim Cook (ur. 1960) – dyrektor generalny Apple Inc.
 Satchel Paige (1906–1982) – baseballista
 Gregory Benford (ur. 1941) – pisarz science fiction i astrofizyk
 Willie McCovey (1938–2018) – baseballista
 Cootie Williams (1911–1985) – muzyk, trębacz jazzowy

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Uczelnia: University of South Alabama (rok założenia 1830).

Miasta w stanie Alabama
!
Metastereotyp

Metastereotyp – wyobrażenie grupy społecznej o stereotypach odnoszących się do tej grupy, a istniejących wśród przedstawicieli innych grup.

Przypisy

Stereotypy
Megalomania narodowa

Megalomania narodowa – twierdzenie o wyższości, niezwykłości danego narodu, a przez to jego szczególnej misji dziejowej i posłannictwa wobec innych narodów.

Wyraża się ona w takich opiniach jak:
 przekonanie o zajmowaniu centralnego miejsca w świecie (np. polskie położenie między zachodem a wschodem, etnocentryzm, sinocentryzm),
 przekonanie o pochodzeniu od sławnych ludów historycznych (np. pochodzenie Polaków od Sarmatów),
 przekonanie o wyższości własnej kultury, języka, obyczajów itp. (np. wyższość Polaków nad resztą ludów słowiańskich),
 przekonanie o szczególnym stosunku Boga do danego narodu (np. żydowski naród wybrany, mesjanizm polski, Święta Ruś),
 przypisywanie swojemu narodowi wyłącznie cech pozytywnych (np. polska wyższość moralna z powodu bycia wiecznie poszkodowanym przez historię).

Warto zapoznać się z poglądem Jana Stanisława Bystronia na megalomanię narodową opublikowanym (w 1935) na początku zbioru jego rozpraw pod takimże tytułem „Megalomania narodowa”

Przypisy

Bibliografia 
 Jan Stanisław Bystroń: Megalomania narodowa, na podstawie edycji Towarzystwa Wydawniczego „Rój” z 1935 roku, Warszawa, 1995, Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, .

Linki zewnętrzne 
 Jan Widacki o megalomanii narodowej

Postawy społeczne
Megalopolis

Megalopolis (z gr. megalo- = 'wielko-', polis – ‘miasto’) – wielkoprzestrzenny policentryczny układ osadniczy, silnie zurbanizowany, powiązany funkcjonalnie i komunikacyjnie, tworzony przez układ kilku aglomeracji miejskich, o łącznej populacji powyżej 20 milionów mieszkańców. Innymi słowy: Pewna liczba aglomeracji, których miasta satelickie się zazębiają.

Przykłady megalopolis 

Tradycyjnie terminem Megalopolis określa się Megalopolis wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych (tzw. BosWash), gdzie na obszarze ok. 146 tys. km² zamieszkuje ponad 45 mln ludności.
Obejmuje miasta: Boston, Hartford, Nowy Jork, Filadelfia, Baltimore i Waszyngton.

Jednakże współcześnie rozważa się istnienie jeszcze innych megalopolis:
 megalopolis okręgu Wielkich Jezior w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie (tzw. CHICATOR): Milwaukee, Chicago, South Bend, Toledo, Detroit, Cleveland, Buffalo, Hamilton i Toronto, rozwijające się w kierunku południowym ku aglomeracji Indianapolis-Cincinnati-Dayton-Columbus-Wheeling-Pittsburgh; zamieszkuje je ponad 35 mln ludności, jest obszarem o znacznie mniejszej spójności niż poprzednie.
 megalopolis zachodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych z aglomeracjami San Francisco, zwane Bay Area (San Francisco-San Jose-Santa Cruz-Oakland-Berkeley) wraz z Sacramento oraz Los Angeles (Los Angeles-Long Beach-San Bernardino-Santa Barbara-San Diego), również o wyraźnie mniejszej spójności. Południowokalifornijskie megalopolis jest jednak najszybciej rozwijającym się w USA i liczy ponad 27,5 mln mieszkańców.
 japońskie megalopolis Pas Taiheiyō o łącznej populacji ok. 83 mln mieszkańców, w skład którego wchodzą m.in.:
 metropolis Greater Tokyo Area (Tokio-Kawasaki-Jokohama-Chiba-Saitama) skupiające 32–43 mln mieszkańców
 metropolis Greater Osaka Area (Osaka-Kioto-Kōbe) z 18,6 mln mieszkańców
 metropolis Chūkyō (Nagoja) – 8,7 mln mieszkańców
 inne wielkie aglomeracje;
 megalopolis brytyjskie – Londyn-Birmingham-Manchester-Liverpool, którego jądro stanowi tzw. Czarna Anglia, liczące 20,5 mln mieszkańców.
 Coraz wyraźniej rysujące się megalopolis zachodnioeuropejskie: Paryż-Lille-Bruksela-Antwerpia, wraz z obszarem Randstad Nederlanden (Rotterdam-Utrecht-Amsterdam) i Zagłębie Ruhry (zob. „europejski banan”), liczące około 36 mln mieszkańców. Jest to wybitnie policentryczny obszar o wciąż jeszcze małej spójności.
 megalopolis brazylijskie – São Paulo i Rio de Janeiro-Nova Iguaçu, największy w Ameryce Południowej – skupia na obszarze około 165 tys. km kw. prawie 34,5 mln mieszkańców.
 megalopolis w krajach Beneluksu – (m.in. Bruksela, Rotterdam, Haga, Amsterdam)
 Delta Jangcy w Chinach – (Szanghaj – Nankin – Hangzhou – Suzhou – Ningbo – Nantong – Wuxi – Shaoxing i inne wielkie aglomeracje) – skupia ok. 88 mln mieszkańców
 Delta rzeki Perłowej w Chinach – (Kanton – Shenzhen – Dongguan – Foshan – Jiangmen i inne wielkie aglomeracje) – skupia ok. 50 mln mieszkańców

Zobacz też 
 geografia osadnictwa, aglomeracja, konurbacja, obszary metropolitalne w USA

Przypisy 

Socjologia miasta
Aglomeracje
Mezosfera

Mezosfera – warstwa płaszcza Ziemi
 Mezosfera – warstwa atmosfery
Mila geograficzna

Mila geograficzna – pozaukładowa jednostka długości. Wynosi ona 1/15 stopnia na równiku, czyli ok. 7421,6 metra.

Przypisy 

Dawne jednostki długości
Mila polska

Mila polska – historyczna miara długości. Wynosiła ona (w XVIII wieku) 7 wiorst, czyli 7146 metrów,  a od 1819 roku – 8534,31 metra.

Długość mili polskiej była definiowana bardzo różnie w  różnych okresach, np. Zygmunt Gloger w 1898 roku podawał m.in. takie wartości historyczne:
 mila mała = 2500 sążni
 mila średnia = 3333 sążni
 mila wielka = 3750 sążni
Ponieważ sążeń był również różnie definiowany w różnych okresach, podanie precyzyjnych przeliczeń na jednostki współczesne jest trudne.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Edward Stamm, Staropolskie miary, Warszawa, 1938
 
Dawne jednostki długości
Mila międzynarodowa

Mila międzynarodowa (mila anglosaska, ) – pozaukładowa jednostka odległości, stosowana w krajach anglosaskich.
 1 mila angielska = 1760 jardów = 5280 stóp = 8 furlongów = 1609,344 metra

Przypisy 

Anglosaskie jednostki długości
Migracja

migracja danych
 migracja ludności
 migracja planetarna
 migracja zwierząt
 Migracje – album Meli Koteluk
Krater Meteorytowy

Krater Meteorytowy (lub Krater Barringera, , ) – krater uderzeniowy na obszarze Canyon Diablo hrabstwa Coconino stanu Arizona w Stanach Zjednoczonych, o średnicy 1200 metrów i głębokości 170 m. Ocenia się, że powstał około 50 tysięcy lat temu, w wyniku uderzenia meteorytu żelaznego o masie 300 000 ton poruszającego się z prędkością 12 km/s. Energia uderzenia odpowiada eksplozji 2,5 mln ton trotylu. Większość meteorytu stopiła się rozbryzgując się po okolicy (do dziś są znajdowane meteoryty w obszarze wielu kilometrów od krateru). Energia cieplna rozproszona w postaci wybuchu spowodowała wyrzucenie milionów ton skał tworząc krater i pokrywając na niemal 2 km (1 milę) ziemię pokruszonymi, częściowo stopionymi skałami zmieszanymi z fragmentami meteorytu.

Uważany za najlepiej zachowany krater na świecie, do czego przyczynił się pustynny klimat miejsca uderzenia. Erozja wodna niszczy go bardzo powoli, uboga roślinność nie stanowi zagrożenia, a erozja wiatrowa jest prawie niezauważalna.

Pierwszą osobą, która udowodniła, że krater powstał od uderzenia meteorytu był Daniel Barringer, amerykański geolog i przemysłowiec (stąd nazwa Krater Barringera). Jego rodzina jest obecnie właścicielem terenu, na którym leży krater i dlatego miejsce nie ma statusu Pomnika Narodowego USA, gdyż takowy musi być własnością federalną.

W latach 60. XX wieku amerykańscy astronauci z NASA na dnie krateru przeprowadzali treningi przed misją na Księżyc w ramach Programu Apollo.

Zobacz też 
 lista kraterów uderzeniowych w Ameryce Północnej
 Krater Chicxulub
 Rezerwat przyrody Meteoryt Morasko

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona krateru 

Geografia Arizony
Meteorytowy
Upadki ciał niebieskich
National Natural Landmark
Mulak czarnoogonowy

Mulak czarnoogonowy (Odocoileus hemionus) – gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych (Cervidae).

Długość ciała 1-1,9 metra, ogon 10–25 cm, masa 50–215 kg. Ubarwienie zimowe - szare, letnie rudawe.

Zamieszkuje na terenach leśnych oraz otwartych w zachodnich obszarach Ameryki Północnej. Żyje w parach lub w małych grupach.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Krótki film przedstawiający mulaki w Arizonie

Jeleniowate
Ssaki Ameryki Północnej
Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1817 roku
Magnituda

Magnituda  (łac.  "wielkość" od ,  (skrót MMS; MW lub M)) – liczbowa miara wielkości trzęsienia ziemi, oparta na wielkości tzw. momentu sejsmicznego. Pierwszą wersję opracował w 1935 r. Ch.F. Richter do sklasyfikowania lokalnych wstrząsów kalifornijskich. Opracowana przez niego „skala magnitud” została później nazwana skalą Richtera.

Obliczanie magnitudy 
Według oryginalnej skali Richtera magnituda jest definiowana jako logarytm dziesiętny maksymalnej amplitudy znormalizowanego zapisu fali sejsmicznej, przez sejsmograf Wooda-Andersona, w odległości 100 km od epicentrum.
Opracowany przez Richtera sposób obliczania magnitudy umożliwia porównywanie wstrząsów sejsmicznych w różnych miejscach kuli ziemskiej. 

W 1978 r. japoński geofizyk, Hirō Kanamori, zmodyfikował sposób obliczania magnitudy, opracowany przez Richtera tak, aby nadawała się ona do określania energii najsilniejszych wstrząsów i nie była zależna od przestarzałego sejsmografu. 

Obecnie magnituda obliczana jest na podstawie wartości tzw. momentu sejsmicznego, lecz w przedziale mierzonym przez skalę Richtera (do ok. 7) jest z nią porównywalna.

Magnitudę oblicza się według wzorów w oparciu o dane uzyskane z zapisu wstrząsu, takie jak: amplituda ruchu gruntu, okres fali, odległość epicentralna oraz głębokość ogniska. Magnitudę wyznacza się z fal podłużnych (P), poprzecznych (S) – Mb, powierzchniowych (L) – MS oraz z momentu sejsmicznego – M0. Moment sejsmiczny jest iloczynem wielkości przesunięcia, rozmiarów ogniska i sztywności (wytrzymałości) skał, w których doszło do wstrząsu.

 

Wzrost magnitudy MW o jednostkę oznacza ok. 30 razy większą energię M0. Energia fal sejsmicznych to jedynie część całkowitej energii trzęsienia ziemi. Reszta energii rozprasza się w postaci ciepła, powoduje trwałe deformacje skał.

Zobacz też 

 skala Mercallego
 skala Miedwiediewa-Sponheuera-Karnika
 skala Richtera

Przypisy 

Sejsmologia
Magnetyzacja szczątkowa

Magnetyzacja szczątkowa (remanentna) – utrwalone w skałach wartości opisujące dawne pole magnetyczne Ziemi, których porównanie z orientacją pola współczesnego umożliwia wyciąganie wniosków o zmianach ziemskiego pola magnetycznego. Przede wszystkim mierzy się deklinację i inklinację dawnego pola magnetycznego w miejscu powstawania danej skały. 

Najbardziej wiarygodne oznaczenia pochodzą z płasko zalegających, niezmienionych osadów (lessów bądź mułków jeziornych) i skał wulkanicznych.

Obecność pasmowych różnowiekowych anomalii magnetycznych rozmieszczonych symetrycznie względem osi grzbietów śródoceanicznych potwierdza hipotezę o rozszerzaniu się dna oceanicznego (strefa spreadingu).

Badania pola paleomagnetycznego i pozornej wędrówki biegunów paleomagnetycznych wykazały słuszność twierdzenia, że kontynenty zmieniają swoje położenie zgodnie z teorią tektoniki płyt.

Te same badania wykazały, że w ciągu dziejów Ziemi pole magnetyczne ulegało wiele razy odwróceniu, a bieguny magnetyczne zamieniały się miejscami. Z biegiem czasu wyróżniono epoki paleomagnetyczne wykazujące się długimi okresami takiej samej polarności (tj. kierunku pola magnetycznego). W nich wyróżniono krótsze okresy odwrócenia pola magnetycznego (tzw. epizody i ekskursje paleomagnatyczne). Dłuższe niż epoki okresy określonej polarności, trwające kilkadziesiąt milionów lat, noszą nazwę interwałów.

Zobacz 
 paleomagnetyzm
 remanencja w fizyce

Geomagnetyzm
Geochronologia
Marzec

Pod koniec miesiąca następuje na półkuli północnej równonoc wiosenna, a na południowej równonoc jesienna. Meteorologicznie jest to w Polsce miesiąc wiosenny.

Etymologia 
Obecna polska nazwa pochodzi — prawdopodobnie za średnio-wysoko-niemieckim pośrednictwem: marz — od łacińskiej nazwy tego miesiąca — Martius, tj. miesiąc Marsa. 

Staropolska nazwa tego miesiąca to brzezień — pochodząca od brzóz, które zaczynają się odżywać po zimie, co dawniej oznaczało także początek zbiorów oskoły, tj. soku brzozowego. Inna nazwa, obecnie niespotykana, to kazidroga — od słowa kazić, tj. niszczyć, psuć.

Łacińska nazwa stanowi źródłosłów nazw tego miesiąca dla większości europejskich języków z wyjątkiem części języków słowiańskich: 
 białoruskiego сакавік — od soku brzóz, 
 chorwackiego ožujak — od łżeć, w odniesieniu do zmiennej pogody (por. staropolską nazwę kwietnia – łżykwiat), 
 czeskiego i ukraińskiego — odpowiednio březen i березень — o tym samym pochodzeniu co staropolska nazwa, 
 kaszubskiego strëmiannik – dosłownie strumiennik,
 litewskiego (kovas) i północnych języków ugrofińskich.

Zobacz też 

 Idy marcowe, pole marcowe, rewolucja marcowa, konstytucja marcowa, marzec 1968, Marcowe migdały (film)
 przysłowia o marcu
 świąteczne dni ruchome

Przypisy
Maj

Maj jest miesiącem wiosennym na półkuli północnej, a jesiennym na południowej. W ciągu trwania miesiąca maja w Polsce dzień wydłuża się do blisko 16,5 godziny.

Nazwa 

Nazwa miesiąca pochodzi od łacińskiej nazwy Maius (zobacz: kalendarz rzymski). Miesiąc ten ma nazwę bogini Mai, matki boga Merkurego. Została ona zapożyczona przez większość języków europejskich. W języku polskim określenie "maić" oznacza tyle samo, co stroić.
Staropolska nazwa maja brzmiała trawień. Maj i marzec to jedyne miesiące, których polska nazwa wywodzi się z łacińskiej i nie ma słowiańskiego rodowodu.

Słowo maj stanowi również określenie młodej ziemi, która w całej swej krasie występuje w tym miesiącu. Według starej legendy Bóg Ojciec w maju stworzył świat.

Pogoda 
W Polsce miesiąc jest dość ciepły, noce i poranki są jeszcze chłodne. Czasem zdarzają się przymrozki. Słońce ogrzewa coraz głębsze warstwy ziemi i budzi do życia owady.

Trzej ogrodnicy i zimna Zośka 
Od 12 do 15 maja panują zwykle najchłodniejsze dni miesiąca.

Zjawisko klimatyczne charakterystyczne dla środkowej Europy, kiedy po okresie utrzymywania się wyżu barycznego nad Środkową i Wschodnia Europą (w tym nad Polską) następuje zmiana cyrkulacji atmosferycznej i przy słabnącym wyżu zaczyna wraz z niżem barycznym – napływać zimne powietrze z obszarów polarnych.

Według ludowej tradycji, środek miesiąca maja powinien być zimny, deszczowy i czasem mroźny (tzw. trzej ogrodnicy i zimna Zośka). Oznaczać ma to, że aż do jesieni nie powinno być przymrozków.

Nazwa pochodzi od imion przypisanych do dat od 12 do 15 maja kiedy to statystycznie najczęściej występuje to zjawisko klimatyczne.

Przyroda 

W maju zakwitają konwalie, piwonie, czerwone maki, niezapominajki, czeremcha, odmiany lilaków, irga, złotokap, jaśmin i tawuła. W ogródkach domów kwitną tulipany i narcyzy. Z drzew parkowych zaczynają kwitnąć klony i kasztanowce.

W maju łąki zmieniają swoje kolory. Gdy zaczyna kwitnąć mniszek lekarski, to na łąkach dominuje kolor żółty. Po przekwitnięciu mniszka, łąki są różowe. Następnie kwitnące jaskry, nadają łące kolor żółty. 

Na polach zielenią się oziminy, żółci się rzepak i wschodzą buraki. W zbożach zaczyna kwitnąć rumianek i kwiaty powoju.

W lasach kwitnie borówka czarna i borówka brusznica. Na polankach leśnych kwitnie na biało krzew maliny. 

Na leśnych polanach spotyka się motyle m.in. paź królowej i rusałka admirał. Pod wieczór rozpoczynają swe loty chrabąszcze. Maj dla ptaków leśnych jest porą lęgów. Można spotkać też m.in. jaszczurki, padalce i zaskrońce.

Religia 
W tradycji katolickiej maj jest miesiącem dedykowanym czci Matki Bożej. Wierni biorą udział w nabożeństwach majowych, podczas których śpiewa się litanię loretańską. Na Górnym Śląsku w ostatnią niedzielę maja odbywają się pielgrzymki stanowe mężczyzn i młodzieńców do Piekar Śląskich.

Zobacz też 

 pole majowe, Konstytucja 3 Maja, Mazurek 3 maja, ustawy majowe, Ruch 4 Maja, Ruch 30 Maja, przewrót majowy, pochód pierwszomajowy
 przysłowia o maju 
 świąteczne dni ruchome

Przypisy
Maria Krüger

Maria Krüger (ur. 6 września 1904 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 1999 tamże) – polska pisarka literatury dziecięcej oraz dziennikarka w prasie dla dorosłych czytelników, z zawodu ekonomistka.

Córka Edmunda Krügera i Anieli Pauliny z Dobosiewiczów oraz starsza siostra Haliny Bielińskiej.

Życiorys 
Ukończyła studia na Wydziale Humanistycznym UW oraz na Akademii Nauk Politycznych w Warszawie.

Debiutowała w 1928 w „Płomyczku”. Pisała również do czasopism: „Świerszczyk”, „Płomyk” oraz przedwojennych: „Dziatwa”, „Słonko” i „Poranek”. Podczas okupacji współdziałała z grupą „Epoka”. Uczestniczyła w powstaniu warszawskim.

Wymyśliła telewizyjną audycję „Miś z okienka”, do której pisała teksty. Jej najbardziej znana książka dla dzieci to Karolcia (1959), przetłumaczona na kilka języków. Ukazała się także część druga pt. Witaj Karolciu!. W 1995 powstał spektakl telewizyjny na jej podstawie. W 2008 roku rozpoczęto ekranizację książki (reż. Jowita Gondek) – ekranizacji tej nie ukończono. W 2009 roku ukazała się kontynuacja książki, napisana przez Krzysztofa Zięcika, pt. „Karolcia na wakacjach".

Jej najbardziej znana książka dla młodzieży to powieść pt. Godzina pąsowej róży (1960), która doczekała się adaptacji filmowej i radiowej. Film zrobił swojego czasu prawdziwą furorę wśród nastolatek, m.in. dlatego, iż grały tam sławy polskiego kina – Elżbieta Czyżewska, Lucyna Winnicka, Barbara Ludwiżanka. Na XV MFF dla Dzieci i Młodzieży w Wenecji film otrzymał „Złotego Lwa”. Maria  Krüger napisała również „Szkołę narzeczonych”.

Pochowana w grobie wraz z rodzicami i siostrą na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, kwatera 17 rząd 6, miejsce 28 (nr inw. 5709).

Twórczość 
 1930 Nasi przyjaciele (debiut; Płomyczek nr 11 z 12/11/1930)
 1945 albo 1946 Szkoła narzeczonych (dla „dorastających dziewcząt”)
 1957 Dar rzeki Fly
 1957 Petra
 1958 Bajki
 1959 Karolcia (książka jest dostępna w wersji audio)
 1960 Godzina pąsowej róży
 1962 Klimek i Klementynka (lektura dla klasy 5. szkoły podstawowej w czasach PRL)
 1963 Apolejka i jej osiołek
 1964 Ucho, dynia, sto dwadzieścia pięć!
 1965 O Margosi młynarzównie
 1966 Jak Bartuś z wiatrem gonił
 1970 Witaj, Karolciu (książka jest dostępna w wersji audio)
 1976 Złota korona. Opowiadania z historii Polski
 1981 Serce dzwonu
 1988 Odpowiednia dziewczyna
 1997 Najpiękniejsze bajki (dla maluchów)
 1997 To my! Dwa kapciuszki (dla maluchów)
 Było? Nie było?
 Legendy polskiej ziemi (cykl w Płomyczku)
 Po prostu Lucynka P.

Nagrody 
 1978 – nagroda Prezesa Rady Ministrów za całokształt twórczości

Odznaczenia 
 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
 Odznaka Grunwaldzka

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 
 
 

Absolwenci Akademii Nauk Politycznych w Warszawie
Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego
Kobiety – powstańcy warszawscy
Ludzie urodzeni w Warszawie
Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945
Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką
Pisarze związani z Warszawą
Polscy dziennikarze
Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego
Polscy pisarze współcześni
Polscy prozaicy
Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej
Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
Urodzeni w 1904
Zmarli w 1999
Monitor



Komputery 
 monitor komputera
 monitor ekranowy
 monitor CRT
 monitor LCD
 monitor (program)
 monitor (programowanie współbieżne)
 Monitor – program komputerowy zawarty w pamięci stałej komputera Meritum I
 Monitor – program komputerowy zawarty w pamięci stałej komputera Cobra 1

Zastosowania audio 
 monitor odsłuchowy
 monitor studyjny

Pozostałe 
 monitor (okręt)
 monitor rzeczny
 Monitor Polski
 Monitor – telewizyjny program publicystyczny w l. 70. XX wieku, prowadzony przez Karola Małcużyńskiego
 Monitor (program telewizyjny)
 USS „Monitor”
 Monitor (czasopismo)
 Monitor (Słowenia)
 Święty Monitor
Malarstwo kredkami

Malarstwo kredkami – pośrednia technika między rysunkiem i klasycznym malarstwem. Polega ono na pokrywaniu papieru barwnymi plamami za pomocą różnego rodzaju kredek. Współczesne kredki dają możliwość uzyskiwania za ich pomocą efektów bardzo zbliżonych do akwareli a nawet malarstwa olejnego. Przy pomocy miękkich kredek można nie tylko rysować szkice ale też tworzyć całkiem „pełnoprawne” obrazy. Tego rodzaju kredkami maluje się nie tyle za pomocą ich zaostrzonych końców jak to jest w przypadku kredek ołówkowych lecz wykorzystuje się ich całe powierzchnie boczne, dzięki czemu można szybko zamalowywać duże powierzchnie i uzyskiwać efekty fakturowe. W stosunku do malarstwa farbami kredki dają mniejszą możliwość mieszania barw ale jednocześnie dają większą precyzję i łatwość malowania. 

Trzy najczęściej stosowane kredki to:
 kredki pastelowe które przypominają bardzo miękką, kolorowaną kredę jednak nie pylą się tak jak kreda i dobrze przywierają do papieru. Dają one efekty zbliżone do akwareli zwłaszcza jeśli stosuje się dobrej jakości papier akwarelowy. Maluje się nimi jednak znacznie łatwiej niż farbami akwarelowymi i można przy ich pomocy uzyskiwać bardziej zdecydowane krycie papieru.
 kredki Conté przypominają bardzo miękkie kredki świecowe dając efekty zbliżone do gwaszu i malarstwa olejnego. Całkowicie „kryją” podłoże i dają „pełne soczyste” kolory.
 kredki ołówkowe są uzupełnieniem kredek pastelowych i Conté. Stosowane są do „cyzelowania” detali oraz robienia wstępnych szkiców wypełnianych następnie innymi kredkami.

Techniki malarskie
Malarstwo akrylowe

Malarstwo akrylowe – technika malarska wykorzystująca farby akrylowe. Malarstwo akrylowe jest alternatywą dla malarstwa olejnego i jednocześnie wygodniejszą techniką malarstwa od akwareli i gwaszu.

Farby akrylowe występują zarówno w postaci zawiesin umożliwiających malowanie na papierze, zbliżone do akwareli i gwaszu jak również można je rozpuszczać w rozpuszczalnikach organicznych i uzyskiwać farby zbliżone charakterem do farb olejnych. Farby akrylowe dostępne są także w formie puszek z rozpylaczem (sprayem) stosowanych w technikach graffiti.

W stosunku do akwareli malowanie farbami akrylowymi jest łatwiejsze, umożliwia pełne mieszanie kolorów i dokonywanie retuszy. Trudniej jest jednak za pomocą tych farb uzyskać wrażenie "ulotności" tak bardzo charakterystyczne dla akwareli.

W stosunku do farb olejnych farby akrylowe dają nieco mniej swobody w nadawaniu obrazom faktury, jednak podobnie łatwo można za ich pomocą uzyskiwać wszelkie inne efekty od wrażenia przenikania kolorów po efekty przestrzenne.

Techniki malarskie
MC68020

MC68020 – mikroprocesor firmy Motorola należący do rodziny M68000 (zwanej też rodziną 68k). Wprowadzony do sprzedaży w roku 1984. Osiągnął status end of life, co oznacza, że wkrótce nie będzie dostępny w sprzedaży.

Najważniejsze wprowadzone w nim zmiany (w stosunku do MC68010) to:
 3-poziomowe przetwarzanie danych znacznie poprawiające wydajność
 dodanie interfejsu dla koprocesora, maksymalnie 8 jednostek, główne zastosowane to MMU i FPU
 32-bitowa szyna adresowa
 32-bitowa szyna danych
 dodanie 64-bitowego typu danych używanego w instrukcjach dzielenia i mnożenia
 około 20 nowych instrukcji
 256-bajtowa wewnętrzna Pamięć podręczna (wraz z rejestrami CACR i CAAR)
 MSP – Master Stack Pointer, 32-bitowy rejestr wspierający wielozadaniowość.

Procesor występuje w obudowach PGA oraz PLCC. Dostępne są modele o szybkościach 16, 20, 25, 33 MHz. Istnieje też wersja EC („ekonomiczna”) – MC68EC020 – o 24-bitowej przestrzeni adresowej maksymalnie 16 MB (16 MHz/25 MHz). Zasilany jest napięciem 5 V.

Znalazł zastosowanie między innymi w komputerach Amiga, Apple Macintosh oraz akceleratorach do Amiga 500, Atari ST. Wersja MC68EC020 stosowana była standardowo w komputerze Amiga 1200 oraz konsoli Amiga CD-32.

Linki zewnętrzne 

 Strona producenta

Procesory Motorola
MC68010

MC68010 – mikroprocesor firmy Motorola należący do rodziny M68000 (68k). Obecnie już nie produkowany. Najważniejszą zmianą w stosunku do MC68000 jest możliwość obsługi pamięci wirtualnej poprzez poprawną obsługę błędów stronicowania (gdy strona nie jest obecna w pamięci, procesor jest w stanie przekazać kontrolę systemowi operacyjnemu w celu załadowania danych, a następnie kontynuować wykonywanie programu). Aby w pełni wspierać wirtualizację zmieniono tryb wykonywania instrukcji MOVE from SR na uprzywilejowany. Dodano także 3 rejestry – Vector Base Registry (VBR), Source Function Code (SFC) oraz Destination Function Code (DFC). Czas wykonywania niektórych instrukcji (zwłaszcza mnożenia i dzielenia) został skrócony, a dodany wewnętrzny bufor pozwala na wykonywanie 2-rozkazowych pętli bez konieczności odczytu pamięci – panuje opinia, że daje to ok. 10% szybszą pracę.

Rozkład wyprowadzeń jest zgodny z MC68000, natomiast zgodność na poziomie kodu nie jest pełna, co jednak można rozwiązać na poziomie programowym - umożliwia to zamianę procesora np. w komputerach Amiga czy Atari ST.

Procesory Motorola
MC68030

MC68030 – mikroprocesor firmy Motorola należący do rodziny M68000 (zwanej też rodziną 68k).

Debiutował w roku 1987, a obecnie osiągnął status end of life, co oznacza, że wkrótce nie będzie dostępny w sprzedaży. Składa się z około 273 tys. tranzystorów. MC68030 nie posiada zintegrowanego koprocesora (FPU), ale może być używany z zewnętrznym układem MC68881 lub MC68882. 

Ważne modyfikacje w stosunku do MC68020:
 zintegrowanie z procesorem układu zarządzania pamięcią (MMU) kompatybilnego z MC68851,
 wprowadzenie trybu 'burst' celem szybkiego wypełniania pamięci podręcznej (cache); polega to na przełączeniu magistrali danych w tryb synchroniczny (patrz niżej) i sekwencyjnym odczycie czterech kolejnych długich słów w ciągu siedmiu kolejnych cykli magistrali,
 dodanie dodatkowego 256-bajtowego cache dla danych,
 obsługa zarówno synchronicznego jak i asynchronicznego dostępu do pamięci (z możliwością przełączania trybów podczas pracy).

Procesor występuje w obudowach PGA oraz PLCC. Dostępne są modele o szybkościach 16, 20, 25, 33, 40 i 50 MHz. Zasilany jest napięciem 5 V. Istnieje też wersja EC („ekonomiczna”) – MC68EC030 – pozbawiona MMU (tylko 25 i 40 MHz).

Używany był między innymi w komputerach Amiga, Atari oraz Apple Macintosh.

Linki zewnętrzne 
 Strona producenta

Procesory Motorola
MC68040

MC68040 – mikroprocesor firmy Motorola należący do rodziny M68000. Wprowadzony do produkcji w 1990, jest produkowany do tej pory przez Freescale Semiconductor. Kompatybilny w dół. Do głównych innowacji należy zintegrowanie z procesorem koprocesora matematycznego.

Główne zmiany w stosunku do MC68030:
 koprocesor zgodny z MC68882 umieszczony w jednej obudowie z procesorem, kilka jego brakujących instrukcji emulowane programowo,
 oddzielne jednostki zarządzania pamięcią dla danych i instrukcji,
 4-kilobajtowe pamięci podręczne dla instrukcji i danych,
 wprowadzenie pamięci podręcznej zapisu (write-back cache),
 około dwukrotne przyspieszenie wykonywania rozkazów.

Dostępny jest w obudowach PGA i PLCC. Występują modele 25, 33, 40 MHz. Zasilany jest napięciem 5V.

Ponadto istnieją wersje:
 68EC040 – 68040 bez koprocesora i bez MMU,
 MC68LC040 – 68040 bez koprocesora,
 68040V – niskonapięciowa (3,3 V) wersja 68040 bez koprocesora.
Modele EC i LC produkowane są też w wersji 20 MHz.

Znalazł zastosowanie między innymi w komputerach Amiga, Apple Macintosh oraz Atari (karty rozszerzające) i jego klonach Milan, Medusa.

Linki zewnętrzne 
 Strona producenta

Procesory Motorola
MC68060

MC68060 – ostatni mikroprocesor firmy Motorola należący do rodziny M68000. Wprowadzony do produkcji w roku 1993 i nadal produkowany przez Freescale Semiconductor. Używa architektury superskalarnej i potokowej. Nie używa mikrokodu, ma pewne cechy charakterystyczne dla architektury RISC.

Pozostałe zmiany w stosunku do MC68040:
 rozszerzenie pamięci podręcznej do 8 KB,
 większa oszczędność energetyczna (zasilanie 3,3 V),
 wprowadzenie techniki przewidywania skoków względnych ().

Dostępny jest w obudowach PGA i BGA. Występują modele taktowane zegarem 50 MHz i 66 MHz. Procesor zasilany jest napięciem 3,3 V. Ostatnia rewizja Rev 6. (oznaczenie w prawym górnym rogu: 71E41J) z maską 006 (oznaczenie w lewym dolnym rogu) pracuje przy 110 MHz, co zostało wykorzystane w kartach dla Atari Falcon.

Ponadto istnieją:
 68EC060 – 68060 bez koprocesora i bez MMU,
 68LC060 – 68060 bez koprocesora.
Modele EC i LC dostępne są też w wersji 75 MHz.

Procesor znalazł zastosowanie między innymi w komputerach DraCo (klon Amigi) oraz Phenix (komputer), Hades i Milan (klony Atari ST, Atari TT). Używany także w kartach rozszerzeń do starszych komputerów Amiga i Atari Falcon.

Linki zewnętrzne 
 Strona producenta

Procesory Motorola