alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
226

Het jaar 226 is het 26e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Keizer Alexander Severus laat de Aqua Alexandriana bouwen, het aquaduct loopt over een afstand ca. 22 kilometer naar Rome. Het reservoir (wateropslag) ligt in de omgeving van het Pantheon.

Parthië
 Koning Ardashir I verovert de hoofdstad Ctesiphon en sticht het rijk der Sassaniden (Perzië), het Parthische Rijk houdt op te bestaan. Hij laat zich "koning der koningen" noemen en beschouwt zich een afstammeling van Cyrus de Grote.
 Ardashir I voert in zijn rijk hervormingen door en roept de leer van Zarathustra uit tot staatsgodsdienst.

China
 29 juni - De 21-jarige Cao Rui (r. 226-239) volgt zijn vader Cao Pi op en regeert als keizer over het koninkrijk Wei.
 Cao Rui herstelt het staatsbestuur en reorganiseert het leger. Hij voert een systeem in om de aristocratie te beperken, aangeduid als jiupin zhongzheng ("negen rangen onpartijdig en rechtvaardig").

Geboren

Overleden 

 Artabanus IV, koning van Parthië
 29 juni - Cao Pi (39), keizer van het Koninkrijk Wei

000
330 v.Chr.

Het jaar 330 v.Chr. is een jaartal in de 4e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Perzië 
 Alexander de Grote verslaat de Perzen bij de Perzische Poort, een bergpas in Iran.
 30 januari - De stad Persepolis wordt door het Macedonische leger geplunderd en door brand verwoest.
 17 juli - Koning Darius III wordt in Bactrië door de Perzische satraap Bessus vermoord. Het Perzische Rijk houdt op te bestaan.
 De Macedonische edelman Harpalus wordt in Babylon belast met het beheer van de buitgemaakte Perzische schatten.
 Alexander de Grote sticht de stad Alexandria Ariana (Herat) in Afghanistan.

Macedonië 
 Philotas de zoon van Parmenion wordt beschuldigd van een samenzwering tegen Alexander de Grote, hij wordt geëxecuteerd.
 In Medië wordt Parmenion op bevel van Alexander de Grote door Cleander en Sitalces, twee Macedonische officieren, vermoord.

Griekenland 
 In Arcadië verslaat Antipater de Spartanen bij Megalopolis. In de veldslag sneuvelt koning Agis III van Sparta.

Europa 
 De Griekse ontdekkingsreiziger Pytheas vertrekt uit Marseille voor een tocht die hem, deels over land maar grotendeels over zee, langs de West-Europese kusten en Engeland voert.
 Koning Archgallo (330 - 326 v.Chr.) bestijgt de troon en regeert als een tiran over Brittannië.

China 
 De Qin-staat verovert de westoever van de Gele Rivier.
 De Zhao-staat onderwerpt de barbaren in het noordwesten.

Geboren 

 Mithridates I, stichter van het koninkrijk Pontus (waarschijnlijke datum)

Overleden 

 Agis III (~400 v.Chr. - ~330 v.Chr.), koning van Sparta (70)
 Arete van Cyrene (~400 v.Chr. - ~330 v.Chr.), Grieks filosofe (70)
 Darius III (~380 v.Chr. - ~330 v.Chr.), koning van Perzië (50)
 Ephorus (~405 v.Chr. - ~330 v.Chr.), Grieks historicus (75)
 Parmenion (70), Macedonische veldheer
 Philotas, Macedonische officier en zoon van Parmenion
 Theopompus (~380 v.Chr. - ~330 v.Chr.), Grieks historicus en redenaar (50)

Jaar in de 4e eeuw v.Chr.
651

Het jaar 651 is het 51e jaar in de 7e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Koning Oswiu van Bernicia verklaart de oorlog aan het koninkrijk Deira in het noorden van Engeland. Hij laat zijn rivaal Oswine ter dood veroordelen, deze wordt opgevolgd door zijn neef Æthelwald, een zoon van Oswald van Northumbria.

Europa 
 De hofmeier Grimoald sticht de abdij van Stavelot.

Perzië 
 Koning Yazdagird III van Perzië wordt bij Merv (huidige Turkmenistan) door een lokale molenaar vermoord. Dit betekent het einde van het Perzische verzet tegen de Arabieren in het Midden-Oosten en het bestaan van het Perzische Rijk.

Arabische Rijk 
 Kalief Oethman ibn Affan van het Rashidun-kalifaat sluit een vredesverdrag (de bakt) met het christelijke koninkrijk Makuria in het zuiden van Egypte dat enige eeuwen stand zal houden.
 Een Arabische delegatie onder leiding van Sa`d ibn Abi Waqqas wordt in de Chinese hoofdstad Chang'an tijdens een audiëntie hartelijk ontvangen door keizer Gao Zong. (waarschijnlijke datum)

Religie 
 De Koran (openbaringen van de profeet Mohammed) wordt door zijn volgelingen verzameld en in zijn definitieve vorm (codex) vastgelegd. Dit werk wordt het "heilige boek" van de islam.

Geboren

Overleden 
 20 augustus - Oswine, koning van Deira
 31 augustus - Aiden van Lindisfarne, Iers bisschop
 Yazdagird III, koning van de Sassaniden (Perzië)

000
21e eeuw v.Chr.

De 21e eeuw v.Chr. (van de christelijke jaartelling) is de 21e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 2100 tot en met 2001 v.Chr. De 21e eeuw v.Chr. behoort tot het 3e millennium v.Chr.

Opmerking: Omdat in deze tijd de dateringen meestal niet veel nauwkeuriger zijn dan plusminus enkele tientallen jaren, worden in deze tijd de gebeurtenissen per eeuw weergegeven.

Gebeurtenissen

Mesopotamië

 De derde dynastie van Ur,  ook bekend als het Neo-Sumerische Rijk, beleeft een "Sumerische renaissance"". Koning Ur-Nammu van Ur geeft opdracht tot het bouwen van Ziggurats (torentempels) in Eridu, Nippur, Ur en Uruk.
 De Codex Ur-Nammu of wetboek van Ur-Nammu komt tot stand. Dit zijn voor zover bekend de oudste kleitabletten met spijkerschrift, waar geldende wetgeving of rechtspraak is vastgelegd (gecodificeerd). 
 Vele significante veranderingen in het rijk vinden plaats tijdens de heerschappij van Shulgi. Hij onderneemt stappen in de centralisatie en standaardisatie van procedures in het rijk. Hem wordt tevens de standaardisatie van administratieve processen, archivering van documentatie, het belastingsysteem en de nationale kalender toegeschreven. Hij vestigt een staand leger van Ur. Shulgi wordt vergoddelijkt tijdens zijn leven, een eer die normaliter gereserveerd is voor dode koningen. Op de koning-begraafplaats van Ur wordt voor hem een dodentempel gebouwd. Gudea van Lagash probeert de Sumerische tijd te herstellen.
De Sumeriërs sluiten handelsbetrekkingen met India. Dit leidt tot grote rijkdom. Met het geld daarvan bouwt men grote tempels en heiligdommen.
 ca. 2040 v.Chr. - Koning Shu-Sin van Ur regeert van (2038 - 2030 v.Chr.) hij laat tussen de Tigris en de Eufraat verdedigingswallen aanleggen.
Het Sumerische Rijk komt onder druk te staan van nomaden uit de Syrische woestijn.
 ca. 2020 v.Chr. - Koning Ibbi-Sin van Ur regeert van (2030 - 2004 v.Chr.) het land begint een periode van corruptie en verval.
 ca. 2000 v.Chr. - De stad Ur wordt vernietigd door invallen van de Elamieten. Dit betekent de ondergang van de 3e dynastie.
In Mesopotamië worden de staten Larsa en Isin opgesplitst in kleine koninkrijkjes.
 Zilver wordt rond deze tijd voor het eerst als betaalmiddel gebruikt.
De tijd van de 3e dynastie van Ur is een tijd van grote bloei in Sumer.

Dynastie Ur III (2119 - 2004 v.Chr.)
2046 - 2038 v.Chr. Amar-Sin
2038 - 2030 v.Chr. Shu-Sin
2030 - 2004 v.Chr. Ibi-Sin

Dynastie Larsa (Elamieten) (2025 - 1763 v.Chr.)
2025 - 2005 v.Chr. Naplamun
2005 - 1977 v.Chr. Emisum

Dynastie Isin (Amorieten) (2017 - 1794 v.Chr.)
2017 - 1985 v.Chr. Ishbigarra

Egypte

 ca. 2050 v.Chr. - Koning Antef III (2054 - 2046 v.Chr.) de vierde farao van de 11e dynastie van Egypte.
 ca. 2040 - v.Chr. Het Middenrijk (tot 1783 v.Chr.) wordt met Opper-Egypte en Neder-Egypte vanuit Thebe herenigt.
Koning Mentoehotep II (2046 - 1995 v.Chr.) de vijfde farao van Egypte (11e dynastie). Hij leidt expedities naar Libië en Nubië.

H-79e eeuw
23e eeuw v.Chr.

De 23e eeuw v.Chr. (van de christelijke jaartelling) is de 23e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 2300 tot en met 2201 v.Chr. De 23e eeuw v.Chr. behoort tot het 3e millennium v.Chr.

Gebeurtenissen

Mesopotamië
 ca. 2300 v.Chr. - Door de veroveringen van Sargon van Akkad raken Akkad en Sumer voor het eerst verenigd. Ondanks expedities in Anatolië en tot aan de Middellandse Zee wordt het aan het eind van zijn regering weer onrustig.
 ca. 2280 v.Chr. - Rimuš volgt zijn vader Sargon op te midden van opstanden van de Sumeriërs en de Elamieten. Hij begint een agressieve heroveringspolitiek om het Akkadische gezag te herstellen.
 ca. 2270 - Na het overlijden van koning Sargon van Akkad (2279 v.Chr.) komt een einde aan de macht van het koningshuis over het rijk. Naram-Sin, herstelt de macht van het Akkadische rijk. Hij regeert tot 2219 v.Chr. en brengt het rijk tot zijn grootste bloei.
Ondanks de buitenlandse successen wordt Rimuš vermoord; zijn broer Manishtusu volgt hem op.
 ca. 2260 v.Chr. - Manishtusu houdt een expeditie op de Benedenzee naar de landen overzee en keert met edelsteen en -metaal naar huis terug.
 ca. 2250 v.Chr. - Er wordt een einde gemaakt aan de onafhankelijkheid van Kish.
 ca. 2220 v.Chr. - Na het uitbreken van oorlogen in Arabië en het overlijden van Naram-Sin, vervalt het Akkadische rijk.
 ca. 2230 v.Chr. - Begin van de Guti-overheersing van Sumer. De verovering door de wilde volksstam gaat aanvankelijk met grote plundering en vernietiging gepaard.

Egypte
 De waterweg van de Nijl wordt gekanaliseerd en van sluizen voorzien. Dit is bedoeld om de overstromingen van de Nijl te beheersen, het waterpeil
tijdens droge seizoenen te reguleren en het omliggende gebied te irrigeren.

 ca. 2280 v.Chr. - Koning Merenre I (2285 - 2279 v.Chr.) de vierde farao van de 6e dynastie van Egypte. Hij onderneemt drie expedities naar Nubië.
 ca. 2270 v.Chr. - Koning Pepi II (2279 - 2219 v.Chr.) de vijfde farao van Egypte (6e dynastie). Hij komt als 6-jarige op de troon en zal 60 jaar regeren (tot 2219 v . Chr.).
 ca. 2220 v.Chr. - Koning Merenre II (2219 - 2218 v.Chr.) de zesde farao van Egypte (6e dynastie). Het koninklijk gezag is aangetast en de nomarchen zijn erg machtig geworden.
Koningin Nitokris (2218 - 2216 v.Chr.) de zevende farao/koningin van Egypte (6e dynastie).
 ca. 2210 v.Chr. - De Eerste tussenperiode kondigt zich aan in het Egyptische Rijk (2216 - 2134 v.Chr.). De 7e tot de 10e dynastie van Egypte regeren tot 2040 v.Chr. Men noemt dit het Herakleopolieten-tijdperk.

China
 ca. 2200 v.Chr. - Vermoedelijk begin van de Xia-dynastie in China. De stichter is koning Yü de Grote.

Europa

 ca. 2300 v.Chr. - In zuidelijk Europa wordt brons bewerkt en worden meer en meer gebruiksvoorwerpen vervaardigd in dit materiaal, ter vervanging van een aantal aardewerken voorwerpen.

Midden-Amerika
 ca. 2300 v.Chr. - In Meso-Amerika ontstaan de eerste blijvende landbouwdorpen.

Zie ook
 Voor een lijst van koningen van Sumer, zie lijst van koningen van Sumer

H-77e eeuw
24e eeuw v.Chr.

De 24e eeuw v.Chr. (van de christelijke jaartelling) is de 24e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 2400 tot en met 2301 v.Chr. De 24e eeuw v.Chr. behoort tot het 3e millennium v.Chr.

Gebeurtenissen

Europa 
 ca. 2400 v.Chr. - In Europa wordt rond deze tijd voor het eerst koper gesmolten en bewerkt. In Nederland op de Veluwe gebruiken smeden stenen aambeelden om koperen "tongdolkjes" te maken.
 ca. 2400 v.Chr. - In Griekenland begint de Vroeg-Helladische tijd (tot 1850 v.Chr.). In het Egeïsch gebied ontstaan verschillende culturen. In Griekenland zelf gaat het vooral om de Boerencultuur. Het gebied omvat Argolis, Attika, Boeotië, Korinthe, Phokis en Thracië.

Egypte 
 ca. 2360 v.Chr. - Koning Oenas (2367 - 2347 v.Chr.) de negende farao van de 5e dynastie van Egypte.
 ca. 2340 v.Chr. - Koning Teti (2347 - 2337 v.Chr.) de eerste farao van de 6e dynastie van Egypte. Hij leidt verschillende expedities naar Kanaän.
 ca. 2330 v.Chr. - Koning Oeserkare (2337 - 2335 v.Chr.) de tweede farao van Egypte (6e dynastie).
 ca. 2320 v.Chr. - Koning Pepi I (2335 - 2285 v.Chr.) de derde farao van Egypte (6e dynastie). De feodale heren verstevigen hun macht, ten nadele van de Egyptische farao's.

Midden-Oosten 
 ca. 2400 v.Chr. - Meer en meer worden in het Midden-Oosten ook brieven en verhalen in schrift vastgelegd, daar waar vroeger alleen handelsdocumenten werden genoteerd.
 Volgens de Bijbelse tijdlijn heeft de zondvloed in 2390 v.Chr. plaatsgevonden.

 (Sinds 2411 v.Chr.) tot - 2381 v.Chr. - Onder koningin Kubaba is Sumer goeddeels herenigd, maar na haar dood valt het land weer grotendeels uiteen.
 ca. 2350-2150 v.Chr - Akkad, genoemd naar de stad Akkad of Agade, is het eerste Semitische rijk in Mesopotamië.
 Het leger van Akkat maakt gebruik van nieuwe beweeglijke oorlogstechnieken met werpspeer en pijl-en-boog, die bovendien van koper zijn vervaardigd, terwijl vijandelijke legers zich nog moeten behelpen met stenen wapens. 
 ca. 2350 v.Chr. - Koning Urukagina van Lagash (Sumerische Rijk) legt wetten op schrift vast (de oudst bewaarde schriftelijke wetteksten).
 ca. 2340 v.Chr. - Umma wordt een van de latere stadstaten in Sumer. Lugalzagezi is koning van Umma en in tegenstelling tot koning Urukagina van de stadstaat Lagash, een militante figuur. Hij slaagde er ten slotte in om Lagash te veroveren en te verwoesten. Lugalzagezi slaagde er later in om ook Uruk te veroveren, en het oude religieuze centrum Nippur onder zijn macht te brengen.
 2335 v.Chr. - Sargon van Akkad wordt koning van Sumer en Akkad. Begin van de Semitische overheersing van Sumer door Akkad.
 ca. 2330 v.Chr. - Sargon van Akkad ("de Grote") verovert de Sumerische stadstaten en sticht in het Midden-Oosten het eerste wereldrijk. Het Akkadische Rijk omvat grote delen van Mesopotamië. De onttroonde stadsvorsten worden verplicht tribuut te betalen.
 Sargon de Grote laat Akkad verder uitbreiden en verfraaien. Hij benoemt zichzelf tot god-koning van het Akkadische Rijk.

India 
 ca. 2400 v.Chr. - De stad Lothal wordt uitgebouwd tot zeehaven.

Zie ook
 Voor een lijst van koningen van Sumer zie Lijst van koningen van Sumer

H-76e eeuw
404 v.Chr.

Het jaar 404 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
De Peloponnesische Oorlog wordt beëindigd en de Delisch-Attische Zeebond wordt ontbonden.
Athene capituleert, de Lange Muren worden afgebroken en een groep van Dertig Tirannen komt aan de macht.
Critias leidt het oligarchisch stelsel en voert in Athene een terreurbewind vergelijkbaar met de Pisistratiden.
Theramenes wordt beschuldigd van landverraad en gedwongen vergif te drinken.
Thrasybulus wordt verbannen en vlucht naar Thebe.
De Griekse steden in Ionië worden opnieuw bij het Perzische Rijk ingelijfd.
Lysander verovert met de Spartaanse vloot Samos.

Perzië
Alcibiades wordt in opdracht van de Perzische satraap Pharnabazus vermoord in Phrygia.
Artaxerxes II (404-358 v.Chr.) volgt zijn vader op en wordt koning van het Perzische Rijk.
Cyrus de Jongere een zoon van Darius II, wordt verdacht van een moordcomplot tegen zijn vader en gearresteerd.
Koningin Parysatis krijgt Cyrus vrij en laat hem terugkeren naar zijn satrapie in Carië.

Egypte
Farao Amyrtaios (404-399 v.Chr.) sticht de 28e dynastie van Egypte en organiseert het verzet tegen de terugkomst van de Perzen.

Geboren 
Diogenes van Sinope (~404 v.Chr. - ~323 v.Chr.), Grieks filosoof

Overleden 
Alcibiades (~450 v.Chr. - ~404 v.Chr.), Atheens staatsman en veldheer (46)
Darius II, koning van Perzië
Theramenes (~455 v.Chr. - ~404 v.Chr.), Atheens politicus (51)

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
44 v.Chr.

Het jaar 44 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 In Rome worden Julius Caesar en Marcus Antonius, gekozen tot consul van het Imperium Romanum. De maand juli wordt vernoemd naar Caesar.
 15 maart ("Idus van maart"): Julius Caesar wordt tijdens een bijeenkomst van de Senaat, in het Theater van Pompeius door zestig samenzweerders overrompeld en voor het standbeeld van Pompeius Magnus onder aanvoering van Marcus Junius Brutus en Gaius Cassius Longinus met 23 dolksteken om het leven gebracht.
 Gaius Octavianus, een achterneef van Caesar keert terug uit Apollonia in Illyrië en verneemt dat hij als voornaamste protegé bij testament verkozen is tot erfgenaam van het privévermogen van de Julia.
 Marcus Antonius wordt benoemd tot proconsul van de Romeinse provincies Gallia Narbonensis (Frankrijk) en Gallia Cisalpina (Noord-Italië) voor een ambtsperiode van 5 jaar.
 Marcus Tullius Cicero houdt politieke redevoeringen (de Philippica's) tegen Marcus Antonius en ten gunste van Octavianus. In een uitspraak zegt Cicero: "De jongeman moet worden geprezen, geëerd en verheven."
 Winter - Het Romeinse leger (3 legioenen) onder bevel van Marcus Antonius, belegert in de Po-vallei de vestingstad Mutina (huidige Modena).

Balkan 
 Koning Boerebista wordt door een volksopstand vermoord. Het Dacische Rijk valt uiteen in drie staten, de Griekse steden aan de Zwarte Zee verweren zich tegen het gezag van de Dacische heersers.

Egypte 
 Cleopatra VII keert terug naar Alexandrië en laat haar broer Ptolemaeus XIV Theos Philopator vergiftigen. Daarna regeert zij samen met haar zoon, de 3-jarige Ptolemaeus XV Caesarion, over Egypte.

Geboren 
 Gnaius Calpurnius Piso, Romeins consul en staatsman (overleden 20)

Overleden 
 Boerebista (~111 v.Chr. - ~44 v.Chr.), koning van Dacië (67)
 Gaius Julius Caesar (~100 v.Chr. - ~44 v.Chr.), Romeins politiek-militair genie en dictator (56)
 Ptolemaeus XIV Theos Philopator (~60 v.Chr. - ~44 v.Chr.), farao van Egypte (16)
 Publius Servilius Vatia Isauricus (~120 v.Chr. - ~44 v.Chr.), Romeins politicus (76)

Jaar in de 1e eeuw v.Chr.
1261

Het jaar 1261 is het 61e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 25 juli - Een kleine groep Niceaanse strijders onder Alexios Strategopoulos weet de stad Constantinopel in te nemen. Einde van het Latijnse Keizerrijk en herstel van het Byzantijnse Keizerrijk met keizer Michaël VIII Palaiologos van Nicea als keizer.
 Na de inname van de stad wordt de Venetiaanse wijk platgebrand.
 Michaël VIII Palaiologos laat keizer Johannes IV Doukas Laskaris van Nicea blind maken en gevangen zetten, en is daarmee de enige houder van de keizerstroon.
 Hasan-Jalal, de koning van Artsach, wordt gedood in opdracht van Argun Khan. Het koninkrijk Artsach komt hiermee ten einde, maar zijn nakomelingen blijven als prinsen het gebied besturen.
 Koning Mindaugas van Litouwen verbreekt zijn bondgenootschap met de Lijflandse Orde. Vermoedelijk keert hij ook terug van het christendom naar het heidendom.
 Groenland wordt geannexeerd door Noorwegen.
 De Universiteit van Northampton wordt gesticht.
 kloosterstichting: Oud Leeuwenhorst
 Waldemar I van Zweden trouwt met Sophia van Denemarken
 oudst bekende vermelding: Blokland, Etten, Sterkenburg

Kunst en literatuur 
 Gebouwd: Kasteel Schonauwen

Opvolging 
 Abbasiden (kalief van Caïro) - Al-Mustansir als opvolger van Al-Musta'sim (kalief van Bagdad)
 Brabant - Hendrik III opgevolgd door zijn zoon Hendrik IV onder regentschap van diens moeder Aleidis van Bourgondië
 Chatsjen - Hasan-Jalal opgevolgd door Atabak-Ivane I
 patriarch van Constantinopel - Niceforus II opgevolgd door zijn voorganger Arsenius Autoreianus
 Keulen - Koenraad van Hochstaden opgevolgd door Engelbert II van Valkenburg
 Neurenberg - Koenraad I opgevolgd door zijn zoon Frederik III
 paus (29 augustus) - Alexander IV opgevolgd door Jacques Pantaléon als Urbanus IV

Geboren 
 28 februari - Margaretha van Schotland, echtgenote van Erik II van Noorwegen
 9 oktober - Dionysius, koning van Portugal (1279-1325)
 Bohemund VII - graaf van Tripoli en titulair vorst van Antiochië (1275-1287)
 Daniël, vorst van Moskou

Overleden 
 28 februari - Hendrik III (~29), hertog van Brabant (1248-1261)
 25 mei - Alexander IV (~61), paus (1254-1261)
 8 juli - Adolf IV, graaf van Schauenburg en Holstein
 28 september - Koenraad van Hochstaden (~56), aartsbisschop van Keulen
 26 november - Hojo Shigetoki (63), Japans samoerai
 Hasan-Jalal, vorst van Chatsjen en koning van Artsach (1214-1261)
 Koenraad I van Neurenberg (~75), Duits edelman
 Sancha van Provence (~36), echtgenote van Richard van Cornwall

Jaar
1262

Het jaar 1262 is het 62e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
maart
 8 - Slag bij Hausbergen: De burgers van Straatsburg verslaan bisschop Walter von Geroldseck, waarmee de stad de status van vrije Rijksstad verwerft. Zie: Rijksstad Straatsburg.

mei
 28 - De latere koning Filips III van Frankrijk trouwt met Isabella van Aragon

juli
 22 - Ppaus Urbanus IV benoemt Ottone Visconti tot aartsbisschop van Milaan, tegen de wil in van de familie della Torre, heren van Milaan, die deze zetel bestemt voor Raimondo della Torre, de bisschop van Como. De heerser van het ogenblik, Martin della Torre, verbiedt aan Visconti de toegang tot de stad en verhindert hem de minste inkomst uit goederen in de streek van Milaan.

zonder datum
 IJsland verliest zijn onafhankelijkheid en wordt een vazal van Noorwegen.
 Koning Alexander III van Schotland claimt en bezet de Buiten-Hebriden, en begint daarmee de Schots-Noorse Oorlog.
 Chiang Rai wordt gesticht als hoofdstad van Lanna.
 Bihać wordt een vrije stad van het koninkrijk Hongarije.
 Breslau krijgt stadsrechten.
 De latere koning Peter III van Aragon trouwt met Constance van Sicilië
 De latere koning Leo III van Armenië trouwt met Keran.
 oudst bekende vermelding: Menton (21 juli)

Kunst en literatuur 
 Kasteel Huis te Riviere in Schiedam wordt gebouwd.

Opvolging 
 Abbasiden (kalief van Caïro): Al-Hakim I als opvolger van Al-Mustansir
 Bourbon: Mathilde II opgevolgd door haar zuster Agnes II
 Manipur: Puron Thaaba opgevolgd door Khumomba
 Mazovië: Ziemovit I opgevolgd door zijn zonen Koenraad II en Bolesław II
 Naxos: Angelo opgevolgd door Marco II
 Nevers: Mathilde II van Bourbon opgevolgd door haar dochter Yolande van Bourgondië

Geboren 
 Ladislaus IV, koning van Hongarije (1272-1290)
 Bernard Gui, Occitaans bisschop en schrijver (jaartal bij benadering)
 Sangpo Päl, Tibetaans geestelijk leider (jaartal bij benadering)

Overleden 
 23 april - Egidius van Assisi, Italiaans monnik
 23 juni - Ziemovit I, hertog van Mazovië
 Angelo Sanudo, hertog van Naxos
 Olivier I de Clisson, Bretons edelman
 Otto van der Mark, Duits edelman
 Richard de Clare (~40), Engels edelman

Jaar
415

Het jaar 415 is het 15e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 De stad Theodosiopolis (huidige Turkije), vernoemd naar keizer Theodosius II, wordt gesticht. (waarschijnlijke datum)

Europa 
 Constantius, Romeins generaal (magister militum), verdrijft de Visigoten uit Gallië. Tijdens de succesvolle veldtocht neemt hij usurpator Priscus Attalus gevangen en stuurt hem onder begeleiding van een escorte naar Ravenna.
 De Visigoten onder leiding van Athaulf vallen het Iberisch Schiereiland binnen. In een tweejarige strijd weten de Goten hun Romeinse bondgenoten de Alanen en Vandalen uit hun woongebieden in Zuid- en Noord-Spanje te verdrijven. 
 Wallia (r. 415-418) volgt zijn broer Athaulf op als koning van de Visigoten. Hij sluit een vredesverdrag met keizer Honorius en laat tijdens de onderhandelingen Galla Placidia terugkeren naar Rome, in ruil voor voedseltransporten.

Azië 
 Koning Kumaragupta I (r. 415-455) regeert over het Gupta Rijk (India). De Alchon-Hunnen bedreigen het koninkrijk en voeren een plunderveldtocht in Centraal-Azië.

Religie 
 maart - Hypatia, Griekse neoplatonische filosofe, wordt in Alexandrië door een christelijke menigte op brute wijze vermoord. Dit conflict brengt een smet op patriarch Cyrillus en de Alexandrijnse Kerk.  
 Johannes Cassianus, christelijke theoloog, vestigt zich in Marseille en sticht twee kloosters. Hij organiseert monastieke gemeenschappen van mannen en vrouwen naar het Oostelijke model.   
 De beenderen van de heilige Stefanus worden gevonden in Jeruzalem. De relikwieën (overblijfselen) worden overgebracht naar het Vaticaan en bijgezet in het graf van Laurentius van Rome.

Geboren 
 Eurik, koning van de Visigoten (waarschijnlijke datum)
 Tonantius Ferreolus, Gallo-Romeins politicus (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Athaulf, koning van de Visigoten
 Hypatia (45), Grieks wiskundige en filosofe 

000
538 v.Chr.

Het jaar 538 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Perzië
Koning Cyrus II verovert Juda en vergroot het Perzische Rijk, hij laat de tempel in Jeruzalem herstellen.
Cyrus II laat de Judeeërs gedwongen in ballingschap in Babylon terugkeren naar het Beloofde Land.
Zerubbabel wordt satraap van Juda, de Perzen nemen Damascus in.
 Cyrus verovert Susa

Geboren

Overleden 

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
606 v.Chr.

Het jaar 606 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

China
Ding Wang wordt koning van de Zhou-dynastie.

Egypte
De strategisch belangrijke stad Kimuhu aan de Eufraat wordt door Necho II heroverd.

Palestina
Koning Jojakim van Juda weigert aan Babylon de verplichte schatting te betalen.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
413

Het jaar 413 is het 13e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 

 8 mei - Keizer Honorius vaardigt een edict voor belastingverlaging uit, met name in de Italiaanse provincies Toscane, Campania, Picenum, Apulië en Calabrië. Dit vanwege de schade die de provincies hebben opgelopen door de rooftochten van de Goten.

Europa 
 Bonifatius, Romeins stadhouder (praefectus),  verdedigt met succes Marseille tegen de Visigoten. Koning Athaulf geeft het beleg op en trekt plunderend verder door zuidwest Gallië. 
 De Visigoten onder leiding van Athaulf veroveren de steden Toulouse en Bordeaux. De opstandige tegenkeizer Jovinus en zijn broer Sebastianus worden tijdens de belegering  van Valentia gevangengenomen. Athaulf laat hen overbrengen naar Narbonne waar ze worden geëxecuteerd (onthoofding). De hoofden worden als trofee naar het keizerlijk paleis in Ravenna gestuurd.
 Honorius sluit een foederati-verdrag met de Bourgondiërs. Koning Gundohar wordt belast met de verdediging van de Rijngrens en mag zich permanent vestigen in Germania Superior.

Religie 

 Augustinus van Hippo schrijft zijn boekwerk De civitate Dei (Over de stad Gods). Hierin wordt de beschuldiging geuit, dat het christendom de ondergang van het Romeinse Rijk heeft veroorzaakt.

Geboren

Overleden 

 Gwanggaeto de Grote (39), koning van Koguryo
 Jovinus, Romeins tegenkeizer van Gallië
 Kumarajiva (69), boeddhistische monnik en vertaler
 Prudentius, (65), Romeins christelijk dichter
 Sebastianus, Romeins usurpator 
 Synesius van Cyrene (43), bisschop en filosoof

000
436

Het jaar 436 is het 36e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Slag bij Worms: De Hunnen onder leiding van Attila en zijn broer Bleda verslaan bij Worms de Bourgondiers. Het Koninkrijk der Bourgondiërs wordt vernietigd en koning Gundohar met zijn familie worden uitgemoord. Enkele jaren later zal het koninkrijk der Bourgondiërs hersticht worden nabij Genève.
 Koning Theodorik I belegert de stad Narbonne (Zuid-Gallië), de Visigoten bezetten de belangrijke handelswegen naar de Middellandse Zee en de Pyreneeën.

India 
 Het koninkrijk Ceylon wordt geregeerd door de Shad Dravida (zes Tamils) (waarschijnlijke datum).

Geboren 
 Childerik I, koning (hertog) van de Salische Franken (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Gundohar, koning van de Bourgondiërs

000
410

Het jaar 410 is het 10e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Keizer Honorius verwittigt in een Rescript (diplomatieke brief) aan de Romano-Britse magistraten, dat zij hun provincie zelf moeten besturen en voor de veiligheid van de steden moeten zorg dragen. Er zullen geen Romeinse troepen meer worden gestuurd. Brittannië wordt officieel onafhankelijk van het Romeinse Rijk.
 Al hetzelfde jaar nemen invallen van de Picten in East-Anglia weer toe.

Italië 
 Voorjaar - Constantijn III trekt over de Alpen en valt Ligurië (Noord-Italië) binnen. Hij moet echter zijn expeditieleger naar Gallië terugtrekken, omdat er in Spanje een opstand is uitgebroken.
 Priscus Attalus wordt als medekeizer door Alarik I afgezet, vanwege dat hij weigert een militaire campagne te steunen tegen Honorius in Africa.
 24 augustus - De Visigoten onder leiding van Alarik I plunderen Rome. Drie dagen lang worden er in de stad vernielingen en gewelddaden aangericht. Hoewel de stad grotendeels intact blijft, is de betekenis van de val van Rome enorm. Voor het eerst sinds 390 v.Chr. wordt de oude hoofdstad weer door "barbaren" ingenomen.
 Galla Placidia, dochter van Theodosius I, wordt door de Goten gegijzeld en meegevoerd tijdens de plunderveldtocht door Midden-Italië en Gallië.
 Alarik I trekt naar Sicilië met de bedoeling naar Africa over te steken, maar overlijdt in Calabrië (Zuid-Italië) aan een hevige koorts. Hij wordt opgevolgd door zijn zwager, Athaulf, die tracht met diplomatieke middelen Honorius te verzoenen.

Religie 
 In Constantinopel wordt de eerste algemene synode van de Kerk van het Oosten (Synode van Isaak) gehouden. De bisschop van Ctesifon (huidige Irak) wordt erkend als primaat van de Katholieke Kerk, de titel staat gelijk met de metropolieten van Rome, Jeruzalem, Alexandrië en Antiochië.
 Honoratus van Arles sticht een klooster op het eiland Lerins (Frankrijk). Hij vormt een kloostergemeenschap en monniken bestuderen in afzondering het christelijk geloof.
 De Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel wordt aanvaard door de bisschoppen van Arbela, Basra, Gondesjapoer, Kirkoek en Nisibis.

Geboren
 Severinus van Noricum, monnik en heilige (waarschijnlijke datum)

Overleden
 Alarik I, koning van de Visigoten
 Hanzei, keizer van Japan (waarschijnlijke datum)
 Marcella (85), kloosterstichtster en heilige
 Maron, missionaris en kluizenaar
 Tyrannius Rufinus van Aquileia, schrijver en kerkvader

000
408

Het jaar 408 is het 8e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 De 7-jarige Theodosius II (r. 408-450) volgt zijn vader Arcadius op als keizer van het  Oost-Romeinse Rijk. Hij komt onder regentschap van Anthemius, raadsheer en stadsprefect (praefectus praetorio Orientis) van Constantinopel.

Europa 
 Constantijn III verovert Gallië en vestigt zijn hoofdstad in Arles. Hij benoemt zijn zoon Constans tot caesar en stuurt hem met een expeditieleger naar Spanje.
 Om de Peloponnesos (Griekenland) te beschermen bouwt men een verdedigingsmuur van circa 10 kilometer – de Hexamilion – langs de Landengte van Korinthe.

Balkan 
 De Hunnen onder leiding van koning Uldin steken de Donaugrens over en vallen Moesië (huidige Bulgarije) binnen. Na vergeefse onderhandelingen, drijft een Romeins leger de indringers terug over de Donau.

Italië 
 Keizer Honorius, achterdochtig dat Stilicho een coup d'état aan het voorbereiden is, laat zijn trouwe bevelhebber in Ravenna gevangennemen. 
 13 augustus - Het Romeinse leger in Ticinum (Noord-Italië) begint te muiten. Hierbij worden 7 keizerlijke officieren vermoord (volgens Zosimus).
 22 augustus - Stilicho wordt op bevel van Honorius wegens verraad geëxecuteerd. De "barbaarse" foederati  wordt door heel Italië afgeslacht.
 Alarik I, koning van de Visigoten, trekt met een invasieleger (30.000 man) over de Julische Alpen en valt de Povlakte binnen. Rome wordt door de Goten belegerd en vele Germaanse huurtroepen (auxilia) lopen over naar Alarik. Na een korte belegering stemt de Senaat toe in het betalen van een enorme losprijs van onder meer 5000 pond goud en 30.000 pond zilver. Alarik trekt zijn leger terug naar Etrurië.

Geboren

Overleden 

 Arcadius (31), keizer van het Oost-Romeinse Rijk
 22 augustus - Flavius Stilicho, Romeins generaal

000
412

Het jaar 412 is het 12e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 Keizer Theodosius II laat de muren van Constantinopel uitbreiden met een 6,5 km lange dubbele stadsmuur die loopt van de Zee van Marmara tot de Gouden Hoorn.
 Uldin voornaamste hoofdman van de Hunnen overlijdt. Hij is vermoedelijk de grootvader van Attila en heerst met zijn stammen over de bovenloop van de Donaugrens.

Europa 
 Koning Athaulf trekt verder Gallië binnen en vestigt zijn residentie in Narbonne aan de Middellandse Zee. Hij voert onderhandelingen met tegenkeizer Jovinus. 
 Jovinus benoemt zijn broer Sebastianus tot medekeizer (augustus), dit verslechtert de diplomatieke betrekkingen met Athaulf. De Visigoten beginnen nieuwe roof- en plunderveldtochten in Zuid-Gallië. 
 Patroclus wordt benoemd tot aartsbisschop van Arles.
 Het plaatsje Caetobriga in Lusitanië wordt door een vloedgolf weggevaagd.

Afrika 
 Cyrillus wordt geïnstalleerd als patriarch van Alexandrië. Hij is een fel tegenstander van het arianisme.

Azië 
 Fa Hsien, Chinese boeddhistische monnik, verblijft 2 jaar op het eiland Sri Lanka en bestudeert religieuze geschriften. Vervolgens reist hij per schip terug naar China en bereikt na 200 dagen op zee met hevige stormen vasteland (zie: 414).

Geboren

Overleden 

 Theodosius de Oudere, heremiet en heilige
 Theophilus, patriarch van Alexandrië 
 Uldin, hoofdman van de Hunnen

000
425

Het jaar 425 is het 25e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 27 februari - Keizer Theodosius II sticht de Universiteit van Constantinopel. Op de hogeschool wordt o.a. Griekse en Latijnse letteren, en filosofie gedoceerd.

Europa 
 Flavius Aspar beëindigt de burgeroorlog door keizer Johannes bij Ravenna te verslaan met een Oost-Romeins leger. De keizer wordt gevangengenomen en in Aquileia geëxecuteerd.  
 23 oktober - De 6-jarige Valentinianus III (r. 425-455) wordt gekroond als keizer van het West-Romeinse Rijk. Zijn moeder Galla Placidia regeert als regentes over het rijk.
 De Hunnen onder leiding van Flavius Aëtius vallen Noord-Italië binnen. Bij aankomst in Ravenna hoort hij dat Johannes is gedood en sluit een vredesverdrag met Placidia.
 Aëtius wordt door Valentinianus III benoemd tot opperbevelhebber (magister militum) van het Romeinse leger in Gallië. De Hunnen worden afgekocht en trekken zich terug.
 In Ravenna wordt het mausoleum van Galla Placidia gebouwd. De graftombe is aan de binnenkant versierd met prachtige mozaïeken en heeft drie sarcofagen.

Geboren

Overleden 

 10 oktober - Atticus, patriarch van Constantinopel 
 Flavius Castinus, Romeins consul en veldheer (waarschijnlijke datum)
 Johannes, Romeins usurpator (tegenkeizer)
 Sulpicius Severus, christelijk schrijver 

000
428

Het jaar 428 is het 28e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Koning Vortigern roept de hulp in van Saksische huurlingen om zijn machtspositie te versterken in Engeland. Volgens de Historia Britonum mogen ze zich vestigen in Kent en voeren een strijd tegen de binnendringers (Ieren en Picten).

Europa 
 Geiserik (r. 428-477) volgt zijn halfbroer Gunderik op als koning van de Vandalen en Alanen. Hij breidt zijn invloedssfeer verder uit in Hispania Baetica (Zuid-Spanje). 
 Koning Chlodio valt het West-Romeinse Rijk binnen. Hij sticht een Frankisch koninkrijk tot aan de Somme en vestigt zijn residentie in Doornik (huidige België).

Afrika 
 Bonifatius, gouverneur van Africa, vraagt de Vandalen om militaire steun en zet zijn bloedige opstand voort tegen het bewind van keizer Valentinianus III.

Italië 
 Flavius Felix wordt door de Senaat benoemd tot consul van het Westen. Hij is een rivaal van Bonifatius en stuurt een expeditieleger naar Noord-Afrika.

Religie 
 10 april - Nestorius wordt benoemd tot patriarch van Constantinopel. Hij steunt de christologie van Antiochië: Maria wordt als moeder van Jezus Christus geaccepteerd, maar niet als moeder van God. Hierdoor komt hij in conflict met paus Celestinus I.

Geboren

Overleden 

 Gunderik, koning van de Vandalen en Alanen
 Theodorus van Mopsuestia, bisschop en theoloog 

000
423

Het jaar 423 is het 23e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 15 augustus - Keizer Honorius overlijdt in Ravenna aan een longoedeem (na een regeringsperiode van 30 jaar). Hij wordt opgevolgd door Johannes, de primicerius notariorum (hoogste notaris).

Europa 
 De Visigoten onder leiding van Theoderik I worden na de dood van Honorius meer onafhankelijk. Ze breiden hun invloedssfeer verder uit in Gallië en Hispania.

Klein-Azië 
 Keizer Theodosius II weigert Johannes te erkennen als keizer van het West-Romeinse Rijk en mobiliseert een expeditieleger onder bevel van Flavius Aspar.

Religie 
 Theodoretus van Cyrrhus wordt gewijd tot bisschop en bekeert tijdens zijn pontificaat in Syria meer dan 1000 marcionisten.

Geboren 
 Theodosius de Cenobiarch, monnik en stichter van een kloostergemeenschap (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 Eulalius, tegenpaus van de Katholieke Kerk
 15 augustus - Honorius (38), keizer van het West-Romeinse Rijk

000
414

Het jaar 414 is het 14e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 De 15-jarige Aelia Pulcheria ontvangt van de Senaat de titel augusta en neemt het regentschap over van Anthemius voor haar jongere broer Theodosius II. Om een gedwongen huwelijk te voorkomen, legt zij een gelofte van maagdelijkheid af.

Europa 
 Galla Placidia, halfzuster van keizer Honorius, wordt in Narbonne uitgehuwelijkt aan de Visigotische koning Athaulf. Hij benoemt Priscus Attalus in Bordeaux opnieuw tot medekeizer van het West-Romeinse Rijk.
 Constantius, Romeins generaal (magister militum), valt met een expeditieleger Gallië binnen. Hij blokkeert de Gallische havens aan de Middellandse Zee en belegert de Goten in Marseille.

Egypte 
 Onder het patriarchaat van Cyrillus van Alexandrië worden alle synagogen in Alexandrië gesloten. Cyrillus eigent zich het bezit van de Joden toe en zet hen de stad uit.

Perzië 
 Koning Yazdagird I begint in het Perzische Rijk een christenvervolging. Kerken worden verwoest en christenen uit het land verdreven.

Azië 
 Fa Hsien, Chinese boeddhistische monnik, beëindigt zijn 15-jarige bedevaartsreis naar India. In Nanking, hoofdstad van de Oostelijke Jin-Dynastie, werkt hij aan een vertaling van soetra's en andere religieuze geschriften van het Sanskriet in het Chinees.

Geboren

Overleden 

000
472

Het jaar 472 is het 72e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 Voorjaar - Flavius Marcianus en Flavius Festus worden door de Senaat gekozen tot consul van het Imperium Romanum.
 Het West-Romeinse Rijk valt uiteen, de Bourgondiërs, Franken en Visigoten verdelen in Gallië de militaire macht. Ricimer (magister militum) komt in conflict met keizer Anthemius over zijn politieke ambities.
 Ricimer belegert Rome, het volk komt in opstand en Anthemius moet de stad ontvluchten. Hij wordt echter bij de basiliek van Santa Maria in Trastevere, vermomd als bedelaar, herkend en gearresteerd.  
 11 juli - Ricimer laat Anthemius executeren (onthoofding) en plaatst Olybrius op de troon als keizer van het West-Romeinse Rijk. Hij is een stroman en deelt zijn macht met Ricimer, de feitelijke heerser.
 18 augustus - Ricimer overlijdt aan hevige koorts en wordt opgevolgd door zijn neef Gundobad. Hij wordt benoemd tot magister militum (opperbevelhebber) en krijgt voor twee jaar het bevel over het Romeinse leger (voornamelijk Germaanse hulptroepen).
 22 oktober - Olybrius overlijdt aan oedeem (opeenhoping van vocht) na een regeringsperiode van vier maanden. Gundobad vult het machtsvacuüm op en laat Germaanse bevelhebbers het Westelijke rijk besturen. 
 De Vesuvius ten zuidoosten van Napels komt tot uitbarsting. Tijdens de eruptie wordt de stad Abellinum bedolven en verlaten.

Religie 

 Euphronius wordt bisschop van Autun en schenkt een blok marmer boven het graf van Martinus van Tours in de abdij van Sint-Maarten.
 Sidonius Apollinaris wordt dankzij zijn politieke en theologische vaardigheden, gekozen tot bisschop van Auvergne.

Geboren

Overleden 

 11 juli - Anthemius, keizer van het West-Romeinse Rijk
 Ming Di, Chinese keizer van de Liu Song-Dynastie
 22 oktober - Olybrius, keizer van het West-Romeinse Rijk
18 augustus - Ricimer, Germaans generaal (magister militum)

000
422

Het jaar 422 is het 22e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 Keizer Theodosius II tekent na twee jaar oorlog een vredesverdrag (die 100 jaar zal duren) met het Perzische Rijk. Hij accepteert een status quo ante bellum ("de situatie voor de oorlog"). Koning Bahram V belooft in zijn rijk godsdienstvrijheid en beëindigt de christenvervolgingen. Beide partijen blijven heersen over een verdeeld Armenië.
 Theodosius II ontvangt van de Senaat een standbeeld in Hebdomon, militaire paradeplaats aan de oevers van de Zee van Marmara, net buiten Constantinopel. Op de piëdestal (fragmenten zijn te bezichtigen in het Archeologisch museum van Istanboel), staat de inscriptie “overal en voor eeuwig zegevierend”.

Europa 
 De Vandalen onder leiding van Gunderik verslaan in Murcia een Romeins leger en veroveren de belangrijke havenstad Cartagena. Ze breiden hun macht verder uit naar het zuiden in Andalusië.

Italië 
 Keizer Honorius laat zijn halfzuster Galla Placidia verbannen; zij vertrekt met haar kinderen Grata Honoria en Valentinianus naar het keizerlijk paleis in Constantinopel.
 Paus Celestinus I (r. 422-432) volgt Bonifatius I op als de 43e paus van Rome. Tijdens zijn pontificaat organiseert hij het Concilie van Efeze en veroordeelt het nestorianisme.

Geboren 
 Genoveva van Parijs, Frans patroonheilige (overleden 502)
 Licinia Eudoxia, Romeins keizerin (overleden 462)

Overleden 
 Abraham van Cyrrhus, Syrisch kluizenaar en bisschop
 4 september - Bonifatius I, paus van de Katholieke Kerk
 Fa Hsien, Chinese monnik en reiziger (waarschijnlijke datum)
 Maximus van Hispania, Romeins usurpator (waarschijnlijke datum)

000
429

Het jaar 429 is het 29e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië
 Keizer Theodosius II kondigt in de senaat van Constantinopel zijn plannen aan om de Codex Theodosianus te codificeren. Hij stelt een comité aan om alle wetten in het rijk te verzamelen. 
 Theodosius II beveelt dat al het geld dat door de Joden bij elkaar is gesprokkeld voor onderwijs (scholen) afgegeven moet worden voor zijn schatkist: "Het Patriarchaal Fonds". (waarschijnlijke datum)

Brittannië  
 Slag bij Verulamium: De Romano-Britten behalen bij Verulamium, het tegenwoordige St Albans, ten noorden van Londen de overwinning op de Saksen.

Europa 
 Slag bij Merida: De Vandalen onder leiding van koning Geiserik verslaan in de omgeving van Emerita Augusta (huidige Mérida) de rivaliserende Sueven.

Afrika 
 Zomer - Geiserik steekt met 80.000 Vandalen en bondgenoten, van wie niet meer dan 15.000 krijgers, via de Straat van Gibraltar (tussen de Zuilen van Hercules) over naar Noord-Afrika. Hij voert een plunderveldtocht in Mauretania en Africa. Onder meer de Romeinse stad Icosium wordt getroffen.  De Vandaalse vloot bedreigt in de Middellandse Zee de graantoevoer naar Italië.
 Bonifatius, verzwakt door de burgeroorlog tegen keizerin Galla Placidia, sluit een vredesverdrag en ontvangt de eretitel van patriciër (Romeinse adel).

India 
 De Tamils steken via Zuid-India de Golf van Bengalen over en vallen Ceylon binnen.

Religie 
Paus Celestinus I stuurt de bisschoppen Germanus van Auxerre en Lupus van Troyes naar Engeland om het pelagianisme te bestrijden.
 Hilarius, een familielid van Honoratus, volgt hem op als aartsbisschop van Arles.

Geboren

Overleden 

 6 januari - Honoratus van Arles, Frans aartsbisschop

000
438

Het jaar 438 is het 38e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 De Codex Theodosianus wordt samengesteld en gepubliceerd. Deze verzameling van keizerlijke edicten (16 boeken) sinds de regeringsperiode van Constantijn de Grote, geldt als het belangrijkste Romeinse wetboek tot de Codex Justinianus, en wordt zowel door het West- en Oost-Romeinse Rijk afgekondigd.

Europa 
 Koning Hermeric wordt ernstig ziek en draagt de bestuurstaken over aan zijn zoon Rechila. Hij regeert in Gallaecia (Noord-Spanje) over de Sueben en verdedigt het Suevenrijk tegen de plunderende Visigoten die het gebied binnenvallen.

Perzië 
 Yazdagird II (438-457) volgt zijn vader Bahram V op als zeventiende koning (sjah) van het Perzische Rijk.

Religie 
 Johannes Chrysostomos, postuum in ere hersteld, wordt in Constantinopel herbegraven.
 Het Joodse toegangsverbod tot Jeruzalem wordt opgeheven.

Geboren

Overleden 

 Bahram V, koning van de Sassaniden (Perzië)

000
450

Het jaar 450 is het 50e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië 
 Iusta Grata Honoria, oudste zuster van keizer Valentinianus III, stuurt een brief met haar zegelring naar Attila de Hun. Zij is in ongenade gevallen bij haar broer en wordt gedwongen tot een huwelijk met een rijke Romeinse senator. Attila eist de hand van Honoria alsmede een bruidsschat; hij claimt ook de helft van het West-Romeinse Rijk. Valentinianus weigert dit voorstel en Attila verklaart hem de oorlog.
 28 juli - Keizer Theodosius II valt van zijn paard tijdens de jacht en overlijdt later aan zijn verwondingen. Hij heeft sinds 408 het Oost-Romeinse Rijk geregeerd, meestal begeleid onder persoonlijk advies van zijn dominante zuster Pulcheria. 
 25 augustus - Aspar, Romeins generaal (magister militum), regelt in Constantinopel een schijnhuwelijk tussen Pulcheria en de 58-jarige Marcianus. Hierdoor wordt de troonopvolging veilig gesteld en geeft de Senaat en het Romeinse leger hun volledige steun.
 Marcianus laat Chrysaphius, keizerlijk adviseur, in het openbaar executeren. Tevens beëindigt hij de afspraak om schatting te betalen aan de Hunnen.

Brittannië 
 De Angelen, Friezen, Juten en Saksen uit Denemarken en Noord-Duitsland vallen Engeland binnen. De Britten worden naar het zuidwesten verdreven. Zij vestigen zich in Cornwall, Wales of Schotland. Sommigen steken Het Kanaal over en stichten een zelfstandig koninkrijk in Bretagne (huidige Frankrijk).

Armenië 
 De Armeense adel onder leiding van Vardan Mamikonian doen tevergeefs een beroep op het Oost-Romeinse Rijk. Koning Yazdagird II probeert de christelijke Armeniërs te bekeren tot het zoroastrisme. 
 Marcianus weigert Romeinse hulptroepen te sturen naar Armenië. Yazdagird II mobiliseert in Ctesiphon een strafexpeditie om de opstand te onderdrukken.

Italië 
 De bevolking van Rome loopt, volgens schattingen, terug van circa 500.000 in dit jaar naar 50.000 inwoners in 550.

Geboren 
 Gunthamund, koning van de Vandalen (overleden 496)
 Justinus I, keizer van het Byzantijnse Rijk (overleden 527)
 Sigebert de Lamme, Frankische koning (waarschijnlijke datum)
 Thrasamund, koning van de Vandalen (overleden 523)

Overleden 
 Chrysaphius, hofeunuch en eerste minister
 Galla Placidia, keizerin en dochter van Theodosius I
 Petrus Chrysologus, aartsbisschop van Ravenna
 Sozomenus, Byzantijns historicus (waarschijnlijke datum)
 28 juli - Theodosius II (49), keizer van het Oost-Romeinse Rijk

000
454

Het jaar 454 is het 54e jaar in de 5e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Slag aan de Nadao: De opstandige Gepiden en Ostrogoten onder leiding van Ardarik verslaan in Pannonië de Hunnen van koning Ellac, oudste zoon van Attila de Hun. Tijdens de veldslag sneuvelt Ellac en wordt hij opgevolgd door zijn broer Dengizich. Hiermee komt er een einde aan de overheersing van de Hunnen in Centraal- en Oost-Europa.
 De Visigoten onder leiding van koning Theodorik II onderdrukken in Hispania een opstand van benden Bagaudae in opdracht van Valentinianus III die het West-Romeinse Rijk terroriseren.
 Het Koninkrijk der Bourgondiërs rond het gebied van Genève, breidt zijn territorium verder uit tot Lyon en Vienne. De Alemannen worden uit Langres verdreven.
 De Vandalen plunderen het strategische eiland Malta.

Italië 
 21 september - Keizer Valentinianus III vermoordt Flavius Aëtius (magister militum) tijdens een audiëntie in Rome. Aangewakkerd door geruchten in hofkringen met name door Petronius Maximus, wordt Aëtius beschuldigd van een samenzwering.

Godsdienst 
 Keizer Valentinianus III verklaart in een decreet dat de paus de hoogste macht in de Katholieke Kerk vertegenwoordigt.

Geboren 
 8 januari - Johannes Hesychastes, Armeens bisschop (overleden 559)

Overleden 
 Ellac, koning van de Hunnen
 Eutyches (76), priester en theoloog
 21 september - Flavius Aëtius, Romeins veldheer (magister militum)
 Iusta Grata Honoria, zuster van Valentinianus III (waarschijnlijke datum)
 Quodvultdeus, bisschop van Carthago (waarschijnlijke datum)

000