alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ruby (programmeertaal)

Ruby is een programmeertaal, die doorgaans wordt geïnterpreteerd. De taal is ontworpen om snel en makkelijk objectgeoriënteerd te programmeren. Het heeft verschillende mogelijkheden om tekstbestanden te verwerken en kan ook systeemtaken aan.

Er is een opensource- en gratis implementatie beschikbaar van Ruby.

De grammatica van Ruby is geïnspireerd op andere talen zoals Ada en Eiffel. De taal combineert elementen van verschillende andere scripttalen.

Ruby wordt vaak vergeleken met Python en Perl.

Geschiedenis 
Ruby werd op 24 februari 1993 in het leven geroepen door Yukihiro Matsumoto (beter bekend als "Matz") en uitgebracht in 1995. 

Ruby is geen afkorting, maar is afgeleid van het Engelse woord voor robijn, ruby, een woordspeling op Perl (afgeleid van pearl: Engels voor parel). De auteur zegt dat hij Ruby gemaakt heeft om 'het principe van de minste verrassing' te volgen, waarmee hij bedoelt dat de taal vrij zou moeten zijn van de angels en voetklemmen die andere talen teisteren.

Het gebruik van Ruby groeide enorm nadat het op Ruby gebaseerde ontwikkelsysteem Ruby on Rails uitkwam en door veel ontwikkelaars gebruikt werd voor het bouwen van webapplicaties.

In januari 2009 werd Ruby 1.9.1 uitgebracht. Deze versie was gebaseerd op de YARV-interpreter in plaats van het vaak tragere MRI. Daarnaast zijn er diverse wijzigingen in de syntaxis doorgevoerd.

In Ruby zijn er 38 gereserveerde woorden:
alias, and, begin, BEGIN, break, case, class, def, defined, do, else, elsif, end, END, ensure, false, for, if, in, module, next, nil, not, or, redo, rescue, retry, return, self, super, then, true, undef, unless, until, when, while en yield.

Voorbeeldscript 
 class Person
  attr_accessor :name, :age
  def initialize(name, age)
    @name = name
    @age  = age.to_i
  end
  def inspect
    "#@name (#@age)"
  end
 end
 
 p1 = Person.new('elmo', 4)
 p2 = Person.new('zoe', 7)
 p3 = Person.new('erik', 5)

 p1               # -> elmo (4)
 p2               # -> zoe (7)
 p3               # -> erik (5)

Literatuur 
Op 16 oktober 2008 publiceerde Ivo Balbaert het eerste Nederlandstalige boek over Ruby genaamd "Handboek Programmeren met Ruby en Rails" ()
In 2010 verscheen bij Academic Service Den Haag het leerboek Aan de slag met Ruby van Gertjan Laan ()

Externe links 
 Homepage Ruby
 Documentation, hulp en documentatie.
 Programming Ruby, Engelstalige handleiding.
 RubyLearning, Engelstalige cursus.
 RubyLang, Engelstalige cursus.

Ruby
Ruby
Pictografisch schrift

Het pictografische schrift, ideografische schrift of beeldschrift is de oudste vorm van schrift op aarde. Het werd rond 3300 v.Chr. in Sumer uitgevonden.

Oorspronkelijk werd het vooral gebruikt om aantallen uit te drukken, bij wijze van betalingsbewijs. Drie koeien werden afgebeeld als, inderdaad, drie koeienkoppen. Later werden de afbeeldingen als een soort rebus gebruikt waarin de afbeeldingen ieder de waarde van een lettergreep kregen. De vroegste vormen komen uit Uruk en Jemdet Nasr in Zuidoost-Irak, maar ook uit Ninive verder stroomopwaarts en uit Syrië (zoals Tell Brak) en Iran (Susa en Godin Tepe).

Omdat het tekenen van de afbeeldingen tijdrovend en lastig was, ontwikkelde het schrift zich later in het spijkerschrift dat eenvoudiger was, ofschoon het nog wel jaren kostte om het goed te leren schrijven. Schrijvers waren echter veel gevraagd voor de administratie van stad en tempel. Het schrift is daarmee zo'n slordige 5300 jaar oud.

Wanneer een pictografisch schrift met arbitraire tekens voor abstracte begrippen wordt aangevuld en de tekens gestileerd worden en daardoor minder herkenbaar worden, ontwikkelt het zich tot een logografisch schrift.

Zie ook 
Hiëroglief
Pictogram

Schriftsysteem
Quadrivium

Het quadrivium (Latijn voor "viersprong") was het tweede en laatste deel van de zeven vrije kunsten, de middeleeuwse opleiding aan de universiteit. Nadat de student het trivium met goed gevolg had doorlopen, was hij baccalaureus en was hij in staat het vierjarig quadrivium te gaan volgen. Dat bestond uit de vakken rekenkunde (arithmetica), meetkunde (geometria), muziek (musica) en astronomie (astronomia). Na de voltooiing was de afgestudeerde klaar voor een geestelijke of ambtelijke functie.

Zie ook 
 Andreas Capellanus

Geschiedenis van het onderwijs
Scholastiek
QwaQwa

QwaQwa is een voormalig thuisland in het oosten van Zuid-Afrika. Het was een zeer klein gebied (655 vierkante kilometer) in het oosten van de voormalige Zuid-Afrikaanse provincie Oranje Vrijstaat en grensde aan Lesotho. De hoofdstad was Phuthaditjhaba. Het was het thuisland van meer dan 180.000 Zuid-Sotho sprekende Basotho.

QwaQwa betekent witter dan wit in het San, en slaat op de vele zandstenen heuvels van de Drakensbergen waarin het gebied ligt. In het Afrikaans was het gekend onder de naam Witsieshoek, naar een boerderij die er gelegen was.

Oorspronkelijk leefden er naast de San twee Sotho-stammen, de Kwena en de Tlokwa. In 1969 werden zij verenigd en het gebied werd Kwakwa genoemd. In hetzelfde jaar werd de naam veranderd in Qwaqwa.

Op 1 november 1974 kreeg Qwaqwa "zelfbestuur". Op 27 april 1994 werd het, samen met de negen andere thuislanden, herenigd met Zuid-Afrika.

Bantoestan in Zuid-Afrika
Geschiedenis van Vrijstaat
Richard Adams

Richard George Adams (Newbury (West Berkshire), 9 mei 1920 – Oxford, 24 december 2016) was een Brits schrijver. Zijn bekendste boek is Watership Down, het verhaal over een kleine groep konijnen die na een visioen van een van hen overhaast hun kolonie ontvluchten en na veel omzwervingen de perfecte locatie voor een nieuwe kolonie vinden op Waterschapsheuvel (Watership Down), tevens de titel van het boek.

Biografie 
Richard Adams werd geboren in Newbury, Engeland als zoon van een plattelandsarts. Hij studeerde moderne geschiedenis in Oxford (Worcester College). In de Tweede Wereldoorlog was hij officier bij de Britse 1e luchtlandingsdivisie waar zijn oorlogservaringen mede een bron van inspiratie voor zijn boeken waren. Vervolgens was hij voor lange tijd ambtenaar. Op latere leeftijd besloot hij een verhaal, dat hij zijn kinderen tijdens een lange autorit naar een Shakespeare-voorstelling was begonnen te vertellen, op schrift te zetten. Het boek, Waterschapsheuvel, werd een succes en luidde daarmee het einde van zijn overheidsbaan en het begin van een succesvolle schrijverscarrière in.

Bibliografie 

 Watership Down (1972)
 Shardik (1974)
 The Tyger voyage, met illustraties van Nicola Bayley (1976)
 The Plague Dogs (1977)
 The Girl in a Swing (1980)
 Tales from Watership Down (1996)
 Maia (1998)

Waterschapsheuvel 
Het manuscript van Watership Down werd door zeven uitgevers afgewezen, voor het door Collings werd gedrukt. Het won de Guardian Children's Fiction Prize (1973) en werd in zeker 18 talen vertaald.

Externe links 
  Watership Down author Richard Adams: I just can’t do humans, op theguardian.com
  Richard Adams on Watership Down: 'Perhaps I made it too dark', op telegraph.co.uk

Engels schrijver
Request for Comments

RFC-documenten – voluit Request for Comments – zijn documenten die de protocollen en andere aspecten van het internet beschrijven. De RFC-documenten komen tot stand door een discussie- en publicatieproces dat wordt georganiseerd door de RFC Editor. Ze worden uiteindelijk als standaard bekrachtigd door de Internet Engineering Task Force.

De RFC-documenten zijn doorzoekbaar op de website van de RFC Editor. Op deze site is ook allerlei informatie te vinden over de totstandkoming van RFC's en Internet-standaarden.

Geschiedenis 
De eerste RFC's werden uitgegeven in 1969 in verband met het ARPANET-project, de voorloper van het internet. Omdat elektronische distributie nog in de kinderschoenen stond, werden de eerste RFCs uitgetypt en met de post verstuurd naar de onderzoekers van ARPA.

De allereerste RFC (RFC 1, getiteld "Host Software") werd op 7 april 1969 gepubliceerd door Steve Crocker van de University of California, Los Angeles. In 2009 werd herdacht dat het veertig jaar geleden is dat deze eerste RFC werd uitgegeven.

RFC-documenten op Wikipedia 
Van de volgende RFC-documenten is een beschrijving op de Nederlandstalige Wikipedia te vinden:
 768: UDP, zie User Datagram Protocol
 791: IP, zie Internet Protocol
 793: TCP, zie Transmission Control Protocol
 812: Nickname/Whois-protocol
 954: Nickname/Whois-protocol, update van 812
 959: FTP, zie file transfer protocol
 1055: SLIP, zie Serial Line Internet Protocol
 1142: IS-IS zie Intermediate System-to-Intermediate System
 1247: OSPF zie Open Shortest Path First
 1918: beschrijft de privé-adresruimte van IP-adressen
 1939: POP3
 1945: HTTP 1.0, zie Hypertext Transfer Protocol
 2229: DICT
 2397: Inline image
 2460: IPv6, zie Internet Protocol versie 6
 2616: HTTP 1.1, zie Hypertext Transfer Protocol
 2821: SMTP, zie Simple Mail Transfer Protocol
 3920: XMPP-Core, zie Extensible Messaging and Presence Protocol
 3921: XMPP-IM, zie Extensible Messaging and Presence Protocol
 3922: XMPP-CPIM, zie Extensible Messaging and Presence Protocol
 3923: XMPP-E2E, zie Extensible Messaging and Presence Protocol

1 april-RFC's 
Door de jaren heen is het traditie geworden om op 1 april een RFC te publiceren met een humoristisch voorstel. Voorbeelden hiervan zijn RFC 1149 (1 april 1990), die IP-verbindingen per postduif beschrijft en RFC 2324, die een hypertekstprotocol beschrijft om koffiezetapparaten te bedienen. Op 1 april 1998 verscheen RFC 2322, waarin een voorstel werd gedaan om IP-adressen met behulp van wasknijpers toe te wijzen. Dit was een methode die op Hacking in Progress in 1997 daadwerkelijk was toegepast, een jaar eerder.

Externe links 
 RFC Editor
 Internet Engineering Task Force

Internetprotocol
Filmregisseur

Een filmregisseur is de persoon die verantwoordelijk is voor de totale uitvoering van een filmproject en wordt in Europa ook vaak gezien als de "maker" van de film, zoals de auteur van een boek. De regisseur is echter alleen de artistiek leider van het filmproces en zal altijd een producent naast zich hebben voor de financiële en organisatorische kant van het proces.

Functie
Een regisseur kan een film maken in opdracht van;
 een filmproductiemaatschappij voor het maken van een bioscoopfilm;
 een televisiebedrijf (voor het maken van een televisiefilm);
 zichzelf (de zogenaamde vrije producties). Vrije producties komen in de praktijk bijna niet voor. Deze worden dan door zijn eigen filmproductiemaatschappij gemaakt. Ook al steekt hij er dus privégeld in. Hij wordt feitelijk gezien als geldschieter/grootaandeelhouder van de productie. Hoe groter de aandeelhouder hoe groter de invloed. Maar meestal werkt een regisseur samen met een filmproducent.

Taakinvulling
De regisseur is intensief betrokken bij, of verantwoordelijk voor:
 de interpretatie van het scenario (sommige regisseurs schrijven zelf een scenario),
 de keuze voor de stijl en techniek van het filmen (gedelegeerd aan respectievelijk de production designer en de Director of photography)
 het maken van een storyboard
 de casting (het uitkiezen van de acteurs en de rolverdeling), (gedelegeerd aan de Casting Director)
 het maken van een draaiboek. In het draaiboek staan de aanwijzingen wat iedereen moet doen en wanneer. Dit wordt per scène opgemaakt, in de mate van het nodige.
 aansturing van de filmacteurs,
 de samenstelling van zijn filmcrew, (gedelegeerd aan de productieleider)
 de aansturing over de filmlocaties, filmset, decorbouw, rekwisieten, kostumering, grimering, (gedelegeerd aan de artdirector)
 aansturing van de technische realisatie, (gedelegeerd aan de Director of photography)
 aansturing van de eindmontage van het gefilmde materiaal, (gedelegeerd aan de cutter of editor)
 aansturing van de keuze van de muziek (die al dan niet in zijn opdracht speciaal is gecomponeerd)
 begeleiding van de post-productie of filmnabewerking, waaronder de geluidsnabewerking.

Bij veel aspecten overlegt de regisseur met de filmproducent, zowel in het voortraject, als tijdens de opnamen. In de praktijk is de rol van een producent veel groter dan veel mensen denken. Een producent heeft ook vaak het laatste woord in het creatieve proces. Een film maken is een kostbare zaak, van vaak vele tientallen tot honderden miljoenen euro's. Een producent is namens de geldschieters verantwoordelijk voor het commerciële succes van een film.

Zie ook
 Lijst van filmregisseurs
Russische ruimtevaart

Rusland en de voormalige Sovjet-Unie hebben een grote rol gespeeld in de geschiedenis van de ruimtevaart.
Naast aardsatellieten waren de speerpunten van de Russische ruimtevaart:
 de Maan, het Loenaprogramma (onbemand)
 de planeet Venus (onbemand)
 permanent bewoonde ruimtestations (Saljoet, Mir).
In de beginjaren van de ruimtevaart boekte de Sovjet-Unie allerlei successen (de eerste kunstmaan, de eerste mens in de ruimte, enzovoort), maar werd later voorbij gestreefd door de Verenigde Staten. Nadat de Sovjet-Unie uit elkaar gevallen was, dreigde Rusland als ruimtevaartnatie op de achtergrond te raken. Dankzij grote financiële bijdragen, met name vanuit de Verenigde Staten, en dankzij verwoede pogingen een plaats te veroveren in de commerciële ruimtevaart, slaagt de Russische ruimtevaart in het begin van de 21e eeuw er redelijk in om het hoofd boven water te houden. In juni 2006 werden nieuwe plannen bekendgemaakt om in 2012 een nieuwe onbemande maanmissie (Loena-Glob) te starten.

Geschiedenis van de Russische ruimtevaart 
De Russische benaming voor een astronaut of ruimtevaarder is kosmonaut.
Grondleggers van de Russische ruimtevaart
Sergej Koroljov
Wedloop met de Verenigde Staten/NASA
Eerste kunstmaan: Spoetnik
Eerste levende wezen in de ruimte (afkomstig van de Aarde): het hondje Laika 
Eerste mens in de ruimte: Joeri Gagarin
Eerste gezamenlijk vlucht van twee bemande ruimtevaartuigen: Vostok 3 en Vostok 4
Eerste vrouw in de ruimte: Valentina Teresjkova
Eerste bemanning van meer dan één persoon (Konstantin Feoktistov, Vladimir Komarov en Boris Jegorov aan boord van Voschod 1)
Eerste wandeling in de ruimte: Aleksej Leonov vanaf Voschod 2
Ongeluk met Sojoez 1
Onvoltooide Russische project voor bemande landing op de maan, de N1-raketten
Idem Zondprogramma
Verlegging prioriteit naar ruimtestations
Eerste ruimtestation: Saljoet 1
Russische maanverkenningsprojecten
Vostokprogramma
Voschodprogramma
Zondprogramma
Sojoezproject
De Saljoet-ruimtestations
Het ruimtestation Mir
De Russische spaceshuttle Boeran
Internationale samenwerking
Intercosmos programma
Apollo-Sojoez-testproject 
Shuttle–Mir programma
Internationaal ruimtestation ISS
 Zvjozdny gorodok, de 'Sterrenstad' bij Moskou
 Kliper

Externe link
 RSC Energia is het bedrijf dat de Russische raketten ontwikkelt, bouwt, en lanceert.
Resolutie



Wetenschap 
De resolutie, ook wel het scheidend of oplossend vermogen genoemd, is hoe dicht waarden bij elkaar kunnen liggen zodat ze nog net gescheiden kunnen worden waargenomen. Het begrip komt in verschillende vakgebieden voor:

Natuurkunde

Optica 
 Resolutie (digitale beeldverwerking), het aantal beschikbare pixels van een apparaat in de digitale beeldverwerking
 Resolutie (optische systemen), het scheidend vermogen optische systemen
 Resolutie (radar), het onderscheidend vermogen tussen afzonderlijke objecten

Spectroscopie 
 Resolutie (spectroscopie), het kleinste verschil in golflengte dat nog onderscheiden kan worden

Akoestiek
 Resolutie (geluidsmeting), het kleinste waarneembare verschil in akoestische frequenties

Scheikunde
 Resolutie (chromatografie), de mate van scheiding tussen twee pieken in een chromatogram
 Resolutie (scheikunde), de scheiding van een racemisch mengsel in twee enantiomeren of optische isomeren

Wiskunde
 Resolutie (logica), een logische afleidingsregel 
 bij de fourieranalyse de afstand tussen de lijnen in een spectrum

Besluit
Een besluit van een of meerdere overheden, bijvoorbeeld:
 een verdrag
 een resolutie van de Verenigde Naties 
 een resolutie van de Republiek der Verenigde Nederlanden
Ragtime

Ragtime is een laatnegentiende-eeuwse Amerikaanse muziekvorm, die gekenmerkt wordt door syncopische melodie en begeleiding. Ragtime is een van de muzikale bronnen van de jazz. In 1918 kwam het stuk Rag-Time, door Igor Stravinsky, uit; een stuk voor elf instrumenten, gebaseerd op de jazzmuziek van New Orleans. Ragtime mag zelf echter niet als jazz beschouwd worden. Het ging aan de jazz vooraf. Wel zijn rags veelvuldig door orkesten van oude stijl jazz gespeeld. Ook in de jazzrevivalperiode in de vijftiger jaren van de twintigste eeuw was de muziek uit de ragtimeperiode vaak te horen, bewerkt voor dixielandorkest. In Europa heeft met name de Engelsman Chris Barber zich sterk ingezet voor de ragtime, door het met zijn dixielandorkest regelmatig ten gehore brengen van muziek uit de ragtimeperiode.

Hit the note twice is de lijfspreuk voor de ragtime. Ragtime is oorspronkelijk uitsluitend gemaakt voor piano, en werd gespeeld in clubs en bars in New Orleans, door zwarte pianisten. Later zijn ook wel bewerkingen voor blaasorkest gemaakt, ook nog voordat de jazz in ontwikkeling kwam. De stijl kenmerkt zich door een strakke baspartij terwijl de melodie hier ritmisch tegenin gaat. Het klinkt alsof de melodie net voor de begeleiding uitloopt of juist achter de begeleiding aangaat. Ze sporen in ieder geval niet samen. Hierdoor ontstaat het gevoel van ragged time: verscheurde maat. Als dansmuziek past de ragtime bij de cakewalk.
De beroemdste ragtime-componisten waren Scott Joplin, James Scott en Joseph Lamb. De nu wereldwijd bekendste compositie is Maple Leaf Rag. In Nederland is de rag The Entertainer het bekendst geworden, door de film The Sting.

Componisten 
 Winifred Atwell
 May Aufderheide
 Mike Bernard
 Eubie Blake
 William Bolcom
 George Botsford
 Zez Confrey
 Ben Harney
 Charles L. Johnson
 James P. Johnson
 Scott Joplin
 Joseph Lamb
 Jens Bodewalt Lampe
 Max Morath
 Jelly Roll Morton
 David Thomas Roberts
 Luckey Roberts
 Reginald Robinson
 Paul Sarebresole
 James Scott
 Wilbur Sweatman
 Trebor Tichenor
 Tom Turpin
 Leroy Napier
 Tom Brier

Trivia 
Ragtime is ook de titel van een bekend boek van de Amerikaanse schrijver E.L. Doctorow.

Muziekgenre
Afro-Amerikaanse muziek
Refactoren

Refactoren (Engels: refactoring) is het herstructureren van de broncode van een computerprogramma met als doel de leesbaarheid en onderhoudbaarheid te verbeteren of het stuk code te vereenvoudigen. Het refactoren van broncode verandert de werking van de software niet: elke refactorstap is een kleine, ongedaan te maken stap die de leesbaarheid verhoogt zonder de werking aan te passen. Het wordt met name gebruikt bij extreme programming, een vorm van agile-softwareontwikkeling.

Software refactoring 
Refactoren wordt met name gedaan in objectgeoriënteerde programmeertalen als C++, Java en C#. Voorbeelden van refactoren zijn:

 hernoemen van methods, variabelen en klassen
 constructors vervangen door factory methods
 omzetten van classes met alleen static methods in een singleton
 generaliseren van (delen) van klassen naar een basis-type
 inkapselen van publieke variabelen door functies (data-hiding)

Moderne IDE's zoals NetBeans en Eclipse JDT en een tiental anderen ondersteunen refactoren, zodat de refactoring altijd compleet wordt uitgevoerd. Hierbij is het van belang dat ook het bijbehorende commentaar bijgewerkt wordt.

Hardware refactoring 
De term "refactoring" werd vroeger enkel gebruikt voor software, maar in de afgelopen jaren werd ook programmacode in hardwarebeschrijvingstalen (HDL's) gerefactord. De term hardware refactoring wordt gebruikt als een handige afkorting voor refactoren van code in hardwarebeschrijvingstalen. Aangezien HDLs door de meeste elektrotechnisch ingenieurs niet als een programmeertaal beschouwd worden, kan men hardware refactoring zien als een aparte techniek ten opzichte van traditionele code refactoring.

Zeng en Huss introduceerden het automatisch refactoren van analoge hardwarebeschrijvingen in de VHDL-AMS taal. In hun aanpak behoudt een refactoring het gesimuleerde gedrag van het hardwareontwerp. De niet-functionele verbetering is dat de nieuwe code verder verwerkt kan worden door standaard synthese-tools, terwijl dit met de originele code niet mogelijk was. Een hooggeplaatste ingenieur van het technologiebedrijf Synopys, Mike Keating, heeft onderzoek gedaan naar het refactoren van digitale HDL code. Het is zijn doelstelling om complexe systemen zo te maken dat ze gemakkelijker begrepen kunnen worden, waardoor de productiviteit van de ingenieurs kan verbeteren.

Er zijn tools op de markt voor hardware-refactorings.

Programmeren
Agile-softwareontwikkeling
Redmond

Aardrijkskunde
 Redmond (Oregon), plaats in de Amerikaanse staat Oregon
 Redmond (Utah), plaats in de Amerikaanse staat Utah
 Redmond (Washington), plaats in de Amerikaanse staat Washington
 Redmond (West-Australië), plaats in West-Australië

Personen met de achternaam Redmond
 Marge Redmond, Amerikaans actrice
 Nathan Redmond, Engels voetballer
 Sophie Redmond, Surinaams arts, politica, toneelschrijfster, actrice, feministe
 William Redmond, Iers nationalistisch politicus en advocaat
Realisme (kunststroming)

Het realisme was een stroming in de 19e-eeuwse beeldende kunst, theater en literatuur, waarin gestreefd werd naar het weergeven van de (maatschappelijke) werkelijkheid. De stroming was vooral sterk in Frankrijk rond het midden van de 19e eeuw en wordt gezien als reactie op de romantiek. Daarnaast had het opkomende marxisme een belangrijke invloed door de gewone arbeider centraal te stellen. Uitgangspunt van de stroming was een uitspraak van Baudelaire: "je moet in je eigen tijd staan".

Realistische schilderkunst
Halverwege de 19e eeuw rees er bij diverse schilders verzet tegen de afstandelijke stijl van het classicisme en de overdreven stijl van de romantiek. Het realisme beeldde alledaagse gebeurtenissen af, een groet of gewone arbeiders aan het werk op het land. De manier van schilderen was vergelijkbaar met die van de romantiek: veel aardetinten en realistische verhoudingen en kleuren. Voor het eerst werd gezocht naar de ongeïdealiseerde werkelijkheid, dit uitte zich in het afbeelden van bezwete geharde havenarbeiders, maar ook in het afbeelden van schaam- en okselhaar in naakten. Dit riep veel weerstand op, critici vonden dat de realisten zich te veel richten op datgene wat lelijk was. Realisten zagen zichzelf meer als journalisten, maar koesterden ook zeker een romantisch verlangen naar de ongeïndustrialiseerde werkelijkheid.
Gustave Courbet was de oprichter, belangrijkste schilder en woordvoerder van het realisme.
Andere schilders zijn bijvoorbeeld:
 Théodore Rousseau
 Jean-François Millet (romantisch realisme)
 Édouard Manet
 Charles-François Daubigny
 Thomas Couture (nam de lelijkheid als thema)
 Honoré Daumier (satirische cartoonist en schilder)
 Jean-Baptiste Corot

Naar het voorbeeld van de Engelsen John Constable en John Crome gingen ze, vanaf 1832, "en plein air" schilderen, buiten, direct in de natuur, om bomen, planten, dieren en bevolking zo natuurgetrouw mogelijk te kunnen weergeven.

Amerika
 Thomas Anshutz
 Thomas Eakins
 James McNeill Whistler
 Edward Hopper

België
 De Belgische barbizonisten vond men in de School van Tervuren van Hippolyte Boulenger.
 De Société Libre des Beaux-Arts groepeerde Charles Degroux, Constantin Meunier en vele andere realisten.

Nederland
 Haagse School van Jozef Israëls
 Larense School van Albert Neuhuys
 Onafhankelijk realisme

Rusland
 De Trekkers (Peredvizjniki) van Ilja Repin

Andere essayisten wijden dan weer hun beschouwingen aan het sociaal realisme, dat zich ongeveer exclusief richt op de sociaal menselijke toestanden als arbeid, ziekte, ellende of geluk. Constantin Meunier, Pierre Paulus en Eugeen Van Mieghem zijn hiervoor Belgische voorbeelden, maar bij hen is de omschrijving heel wat moeilijker af te bakenen.

Zie ook
Realistische stromingen in de beeldende kunst:
 Naturalisme
 Sociaal realisme
 Socialistisch realisme
 Hyperrealisme
 Surrealisme
 Magisch realisme
 Onafhankelijk realisme

Realisme in andere kunstuitingen:
 Realisme (literatuur)

Overig:
 Realisme (doorverwijspagina)

Externe link
 Chronologisch overzicht van realistische schilders
 Overzicht van het Realisme

 
Schilderstijl
Literair genre
Stijlperiode
Esthetiek
Rijkskanselier (Duitsland)

De rijkskanselier was tussen 1871 en 1945 de titel van de Duitse regeringsleider. Daarvoor, in de Noord-Duitse Bond vanaf 1867, was de titel bondskanselier zoals overigens ook sinds 1949 weer het geval is. Hij was tot 1918 de enige verantwoordelijke minister en alleen aan het staatshoofd, de Duitse keizer, verantwoording schuldig. Omdat er geen collegiale regering bestond gebruikte men daarvoor vaak de uitdrukking Reichsleitung. Het ambtskantoor was vanaf 1878 de Rijkskanselarij.

Door de novemberrevolutie van 1918 werd de monarchie afgeschaft en de keizer afgezet als staatshoofd en werd Duitsland voor het eerst een republiek, de zogenaamde Weimarrepubliek. In 1919, dankzij de Grondwet van Weimar, werd het ambt van een gekozen rijkspresident ingesteld als staatshoofd en ontstond een collegiale Rijksregering met de rijkskanselier als regeringsleider. In 1933 werd Adolf Hitler tot rijkskanselier benoemd. Na de dood van de rijkspresident in 1934 gaf hij zichzelf, via een dubieus en onvrij referendum, de titel Führer und Reichskanzler. Bij die gelegenheid nam hij ook de macht van de rijkspresident over en was daarmee de totalitaire dictator van Duitsland geworden. 

Na de zelfmoord van Hitler op 30 april 1945 trad zijn testament in werking, waarin hij admiraal Karl Dönitz aanwees als Rijkspresident en Graaf Schwerin von Krosigk als Rijkskanselier. Deze regering vestigde zich in de marineschool te Flensburg, Sleeswijk-Holstein. Ze bleef zitten ook nadat de Wehrmacht op 8 mei had gecapituleerd. Op 12 mei zond de BBC zelfs een vraaggesprek uit met de nieuwe kanselier. Maar op 23 mei werd toch de hele regering door de Britse bezettingsmacht opgepakt. Daarna was er geen Duitse regering meer en werd Duitsland bestuurd door de geallieerde overwinnaars.

In de Bondsrepubliek Duitsland (opgericht in 1949) is de term bondskanselier. Dezelfde titel heeft ook de Oostenrijkse regeringsleider.

Rijksminister-president 
In de korte tijd tussen de afdanking van de keizer op 9 november 1918 en het in werking treden van de Grondwet van Weimar op 11 augustus 1919 had de regeringsleider een andere titel. De Raad van Volkscommissarissen had twee voorzitters, en de regeringsleider van de provisorische regering sinds 13 februari 1919 was de Reichsministerpräsident.

Zie ook 
 Lijst van rijkskanseliers

Duitse Rijk
Politiek in het Duitse Keizerrijk
Politiek in de Weimarrepubliek
Politiek in nazi-Duitsland
Nationaal park Rocky Cape

Het Nationaal park Rocky Cape is een nationaal park aan de kust van Straat Bass in het noorden van Tasmanië, Australië. Het park heeft een oppervlakte van 3064 hectare en is opgericht op 21 juni 1967.

Het park bestaat uit een enkele kilometers brede kuststrook, die loopt van Rocky Cape in het noordwesten, tot aan voorbij Sisters Beach in het zuidoosten. De strook bestaat uit zand en rotsstrandjes direct langs de kust met tot ongeveer 300 meter hoge heuvels in het achterland. De rotsen langs de kust zijn grillig gevormd door eeuwenlange erosie. Op sommige plaatsen zijn hierdoor natuurlijke grotten ontstaan. Hoewel kustplaatsje Sisters Beach helemaal omsloten is door het park, maakt het hier geen deel van uit.

Het park is voornamelijk geschikt voor dagrecreatie en er zijn geen kampeermogelijkheden. Een bescheiden overnachtingsmogelijkheid is te Sisters Beach en Boat Harbour Beach ten oosten van het park, terwijl westelijk buiten het park enige kampeerterreinen te vinden zijn. Het park bevat Aboriginalnederzettingen, onder meer in grotten van 8000 jaar oud. Men kan zwemmen, vissen en de kusten verkennen en er worden wandelingen georganiseerd variërend van minder dan 20 minuten tot een hele dag waarbij onder meer scheepswrakken en eigenaardige rotsformaties bezien kunnen worden.

Rocky Cape
Ronde van België

De Ronde van België is de naam voor twee meerdaagse wielerwedstrijden die jaarlijks in België worden verreden, een voor mannen (Baloise Belgium Tour) en een voor vrouwen (Lotto Belgium Tour).

Mannen 

De Baloise Belgium Tour werd voor het eerst verreden in 1908 en vervolgens, met uitzondering van de beide wereldoorlogen, jaarlijks tot en met 1981. Toen ondervond de ronde het nadeel van de Belgische wielercultuur waar de nadruk veel meer op de eendaagse wedstrijden lag. De ronde werd in de twintig jaar die volgden af en toe georganiseerd. Vanaf 2002 vind er weer jaarlijks een editie plaats. Met de invoering van de UCI ProTour in 2005 leek de ronde op te gaan in de Eneco Tour, maar bleef toch bestaan. Ze maakt sindsdien deel uit van het Europese continentale circuit, totdat ze in 2020 aan de UCI ProSeries werd toegevoegd. Dat jaar werd ze evenwel niet gereden wegens de coronapandemie.

De wedstrijd bestaat meestal uit een aantal ritten in lijn en een individuele tijdrit. Het is hier waar de wedstrijd meestal wordt beslist.

Erelijst

Meervoudige winnaars

Overwinningen per land

Meeste etappezeges

Vrouwen 

De Lotto Belgium Tour wordt sinds 2012 jaarlijks in september verreden en behoort tot de UCI 2.1-categorie.

Meervoudige winnaars

Overwinningen per land
Ronde van Nederland

De Ronde van Nederland was een wielerronde voor profrenners.

In de laatste jaren van zijn bestaan droeg deze wedstrijd omwille van sponsorbelangen al de naam Eneco Tour, naar het Nederlandse energiebedrijf. Traditioneel vond de wedstrijd plaats op het einde van de maand augustus. Gedurende een aantal jaren werd er geen ronde gereden.

In 2005 werd de Ronde van Nederland in het kader van de UCI ProTour vervangen door een Nederlands/Belgisch evenement. Deze opvolger behield de naam Eneco Tour en de datum op de wielerkalender.

Renewi Tour

Lijst van winnaars

In 2004 werd de laatste Ronde van Nederland verreden. De wedstrijd is voortgezet als Eneco Tour.

Meervoudige winnaars

Overwinningen per land
Raimondas Rumšas

Raimondas Rumšas (Šilutė, 14 januari 1972) is een Litouws voormalig wielrenner. Hij was beroepsrenner tussen 1996 en 2006.

Carrière 
In 2000 brak Raimondas Rumšas door met een vijfde plaats in het eindklassement van de Ronde van Spanje en winst in de Ronde van Lombardije.

In 2002 eindigde hij in de Ronde van Frankrijk als derde in het eindklassement. Een dag later werd de wielrenner geschorst door zijn ploeg Lampre, nadat in de auto van zijn vrouw dopingproducten werden gevonden zoals epo en testosteron. Volgens de vrouw waren de producten bestemd voor haar moeder. Rumšas zelf ontkende enig verboden middel gebruikt te hebben.

Lampre ontsloeg de renner nadat hij positief testte op epo in mei 2003, nadat hij de Ronde van Italië had gereden. Hij kreeg een schorsing van één jaar. In juni 2005 werd hij gearresteerd en in januari 2006 werden hij en zijn vrouw door de Franse justitie veroordeeld tot vier maanden gevangenisstraf.

Persoonlijk leven 
Op 2 mei 2017 overleed Rumšas' zoon Linas Rumšas op 21-jarige leeftijd. In september van dat jaar werd bekend dat vader Raimondas een van de vijf verdachten is in het onderzoek naar de dood van zoon Linas, nadat er verboden middelen werden gevonden in zijn woning. 

In oktober 2017 werd bekend dat zijn andere zoon, de 23-jarige Raimondas junior, op 6 september positief testte op het groeihormoon GRHP-6.

Belangrijkste overwinningen 

1992
 3e etappe Ronde van Polen
1994
 Eindklassement Course de la Solidarité Olympique
1996
 Bergklassement Ronde van Polen
 Memoriał Andrzeja Trochanowskiego
1997
 7e etappe Commonwealth Bank Classic
1998
 3e, 4e en 13e etappe Commonwealth Bank Classic
 1e en 4e etappe Vredeskoers
 4e etappe Hessen Rundfahrt
1999
 Eindklassement Wielerweek van Lombardije
 9e, 11e en 14e etappe Commonwealth Bank Classic
 6e en 7e etappe Ronde van Polen
 3e etappe Vredeskoers
 4e etappe Prudential Tour
 Baltyk-Karkonosze-Tour
2000
 Ronde van Lombardije
2001
 6e etappe + eindklassement Vuelta Ciclista al País Vasco
  Litouws kampioen op de weg, Elite
2005
  Litouws kampioen tijdrijden op de weg, Elite

Resultaten in voornaamste wedstrijden 

|
|}

Externe link 

Litouws wielrenner
Litouws olympisch deelnemer
Ronde van Frankrijk 1903

In 1903 ging de 1e Ronde van Frankrijk van start op 1 juli ter hoogte van herberg "Au Reveil Matin" in Montgeron, een voorstad van Parijs. Hij eindigde op 19 juli in Ville-d'Avray. Er stonden 60 renners aan de start, van wie er 21 de eindmeet in Parijs haalden.

 Aantal ritten: 6
 Totale afstand: 2428 km
 Gemiddelde snelheid: 25,678 km/h
 Aantal deelnemers: 60

Startlijst

Etappes

Etappe 1

Etappe 2
In deze Tour konden renners per etappe inschrijven. Ook renners die in eerder etappes waren uitgevallen konden weer opnieuw meedoen, maar deden natuurlijk niet meer mee voor het Algemeen Klassement. Zo won Aucouturier de 2e en 3e etappe, terwijl hij uitviel in de 1e etappe.

Etappe 3

Etappe 4

Etappe 5

Etappe 6

1903
Wielrennen in 1903
Ronde van Frankrijk 1904

In 1904 ging de 2e Tour de France van start op 2 juli in Parijs. Hij eindigde op 24 juli in Parijs. Er stonden 88 renners aan de start.

Verslag 
Een Tour die volgens de Franse pers tevens de laatste zou zijn. Het leek erop dat de wedstrijd, na het succes van de editie 1903, aan de eigen populariteit ten onder dreigde te gaan. Vooral de hartstochten van de vele supporters namen ongekende vormen aan. In de tweede rit naar Marseille liep het volledig uit de hand. In St.Etienne sleurden aanhangers van de regionale held Antoine Faure de andere renners van hun fietsen. In Nîmes barricadeerden leden van de plaatselijke motorclub de route, omdat hun stadgenoot Ferdinand Payan gestraft was wegens het vasthouden aan een...motor. De motorvrienden gingen er even hard op los als de supporters in St.Etienne. Met behulp van het startpistool en de politie kon de organisatie, die voor 't eerst in een automobiel de koers volgde, uiteindelijk een doorgang afdwingen.

Maurice Garin won de eerste rit en een van zijn voornaamste tegenstanders Hippolyte Aucouturier verloor daar al heel veel tijd door verschillende valpartijen. Hij won wel 4 andere etappes, maar kon zijn achterstand niet meer goed maken.

Eenmaal in Parijs bleek Maurice Garin zijn tweede eindzege te hebben geboekt, ditmaal met een voorsprong van slechts drie en een halve minuut op Lucien Pothier. Maar de feestvreugde was van korte duur. De Franse wielerbond weigerde de uitslag wegens alle onregelmatigheden, zoals het gedeeltelijk 'rijden' van de route per openbaar vervoer. Een flink aantal renners, waaronder de eerste vier van het eindklassement, werd uit de uitslagen verwijderd en Pothier werd geschorst voor het leven. Maurice Garin kreeg een startverbod van twee jaar. De zege ging uiteindelijk naar Henri Cornet, die bijna drie uur achterstand had op Garin. De laatste renner die in Parijs over finish kwam deed er ruim 101 uur langer over.

 Aantal ritten: 6
 Totale afstand: 2428 km
 Gemiddelde snelheid: 25.265 km/h
 Aantal deelnemers: 88
 Aantal uitvallers: 65

Startlijst

Belgische en Nederlandse prestaties 
In totaal namen er 12 Belgen en 0 Nederlanders deel aan de Tour van 1904.

Belgische etappezeges
In 1904 was er geen Belgische etappezege.

Nederlandse etappezeges
In 1904 was er geen Nederlandse etappezege.

Etappes
Paris-Lyon 467 km
 Michel Frederick (ZWI)
 Pierre Chevalier (FRA)
Winnaar M.Garin gediskwalificeerd
 Klassement: Michel Frederick (ZWI)

Lyon-Marseille 374 km
 Antoine Faure (FRA)Nrs. 1, 2 en 3, Aucouturier, César Garin en Pothier, gediskwalificeerd
 Klassement: Emile Lombard (BEL)

Marseille-Toulouse 424 km
 Henri Cornet (FRA)
 François Beaugendre (FRA)
Winnaar Aucouturier gediskwalificeerd
 Klassement: Henri Cornet (FRA)

Toulouse-Bordeaux 268 km
 François Beaugendre (FRA)Nrs. 1 en 2, Pothier en C.Garin, gediskwalificeerd
 Klassement: François Beaugendre (FRA)

Bordeaux-Nantes 394 km
 Jean-Baptiste Dortignacq (FRA)
Nrs 1 en 3, Aucouturier en C.Garin, gediskwalificeerd
 Klassement: Henri Cornet (FRA)

Nantes/Ville d'Avray-Paris 461 km
 Jean-Baptiste Dortignacq (FRA)Nrs 1 en 3, Aucouturier en M.Garin, gediskwalificeerd

Wielrennen in 1904
1904
Ronde van Frankrijk 2002

De 89e editie van de Ronde van Frankrijk ging van start op 6 juli 2002 in Luxemburg en eindigde op 28 juli in Parijs. Er stonden 189 renners verdeeld over 21 ploegen aan de start. De Texaan Lance Armstrong won deze editie van de Ronde van Frankrijk. In 2012 bleek echter dat hij doping heeft gebruikt. Hierop besloot de UCI Armstrong als winnaar de schrappen. Tourdirecteur Christian Prudhomme besloot om geen nieuwe winnaar aan te wijzen.

Etappe-overzicht

Belgische en Nederlandse prestaties

Belgische etappezeges
In 2002 was er geen Belgische etappezege

Nederlandse etappezeges
 Karsten Kroon won de 8e etappe van St-Martin de Landelles naar Plouay. Het hele podium van deze etappe was Nederlands, want Servais Knaven en Erik Dekker werden tweede en derde.
 Michael Boogerd won de 16e etappe van Les Deux Alpes naar La Plagne, na een lange solotocht over de toppen van de Col du Galibier en de Col de la Madeleine.

Etappes

Veertiende etappe 
Lodève - Mont Ventoux, 221 km

De klassementleiders per etappe

Eindklassementen

Algemeen klassement 

Rode lantaarn:

Puntenklassement

Bergklassement

Jongerenklassement

Ploegenklassement

Meerdaagse wielerwedstrijd in 2002
2002
Rechte klimming

In de astronomie is rechte klimming, RK of internationaal right ascension, RA van Latijn: ascensio recta, een van de coördinaten waarmee de positie van een punt op de hemelbol wordt vastgelegd. De andere coördinaat is declinatie. Rechte klimmimg en declinatie vormen samen een van de astronomische coördinatenstelsels. De rechte klimming kan met de lengtegraad op Aarde worden vergeleken.

De rechte klimming van een punt is de hoek tussen het snijpunt van de uurcirkel van het punt met de hemelevenaar en het stijgende lentepunt. Daartoe is de hemelequator verdeeld in 24 uren, overeenkomend met de tijd van een aardrotatie. De hoek wordt gemeten in uren, minuten en seconden, met opklimmende waarden naar het oosten toe, tot en met het punt van 23 uur 59 minuten en 59,9 seconden. Dit is anders dan de geografische lengte op aarde, waar in beide richtingen wordt gewerkt, oosterlengte en westerlengte, en waar in booggraden wordt gemeten. Een uur op de hemelequator komt dus overeen met een hoek van 360/24 = 15 graden. Zo komt ook één minuut overeen met 15 boogminuten en één seconde met 15 boogseconden. 

Er lijkt geen standaardnotatie voor de rechte klimming te bestaan, zowel 12u34m56,7s, 12 u. 34 min. 56,7 sec. als 12:34:56,7 komen voor, met voor internationaal gebruik nog de letter h voor de uren. Naast het eeuwenoude sexagesimale stelsel om de booggraad op te delen in minuten en seconden, is ook de decimale opdeling in gebruik, kortweg decimale graad genoemd. Als voorbeeld voor de ster Sirius wordt dan de rechte klimming 101,287155° i.p.v. 101° 17' 13,8".

'Rechte klimming' wijst erop dat een ster op de evenaar in dat punt loodrecht op de horizon opkomt.

Hemelmechanica
Sport

Een sport kan omschreven worden als een fysieke krachtmeting (bijvoorbeeld zwemmen), fysiek spel (bijvoorbeeld voetbal) of denkspel (bijvoorbeeld schaken) dat op reglementaire wijze in competitieverband of recreatief gespeeld kan worden.

Kenmerken 
Het is lastig om een eenduidige definitie van sport te geven. De term ontwikkelt zich voortdurend om nieuwe activiteiten die men als sport ervaart onder deze noemer te brengen.
Sporten zijn meestal activiteiten gebaseerd op lichamelijke beweging, gebruikmakend van kenmerken als kracht, snelheid, behendigheid en denkvermogen. Hieronder volgt een aantal kenmerken:
 Een sport heeft een vastgelegd aantal regels die bij alle spelers bekend behoren te zijn. Deze kunnen in de loop der tijd en van plaats tot plaats verschillen. Toernooien kunnen hun eigen aanvullende regels stellen, maar er is in beginsel een vast aantal van overeengekomen en aanvaarde regels.
 Een sport heeft vaak een competitieaspect. Dit kan zijn in een rechtstreeks treffen met andere spelers, of in de zin van het vestigen van een score.
 Een sport wordt beoefend voor het plezier van de deelnemers en/of van de toeschouwers; of omwille van het aanzien van een land, stad, club enzovoort.
 Een sport bestaat uit een fysieke of mentale activiteit, uitgevoerd individueel of in teamverband, met of zonder tegenspelers om van te winnen (bijvoorbeeld voetbal), of om een doel te bereiken (bijvoorbeeld bergbeklimmen), of om gezondheidsredenen (bijvoorbeeld zwemmen).
 Het primaire doel van een competitie is om volgens de regels te winnen, en niet om esthetische, artistieke of financiële redenen.

Geschiedenis 
Zie voor de geschiedenis van de afzonderlijke sporten het artikel over de betreffende sport.
Het verschijnsel sport is reeds bekend uit de klassieke oudheid, de Grieken organiseerden al de Olympische Spelen.

Etymologie 
Het woord 'sport' komt van het Oudfranse desport 'vermaak, recreatie', een afleiding van het werkwoord (se) desporter, 'afleiden, spelen, (zich) vermaken'.

Zie ook 

 Lijst van sporten
 Sport in het oude Griekenland
 Lijst van sportjaren
 Competities
 Olympische Spelen
 Pan-Amerikaanse Spelen
 Doping
 Trainen
 Topsport

 
Spel
Nationaal park Snowdonia

Nationaal park Snowdonia (Engels: Snowdonia National Park, Welsh: Parc Cenedlaethol Eryri) is een bergachtig gebied in het noorden van Wales. Het is een nationaal park met een omvang van ongeveer 2170 km².

Het park is vernoemd naar de Snowdon, Yr Wyddfa in Welsh, met 1085 meter de hoogste berg in Wales. De hoogste berg van heel Groot-Brittannië is de Ben Nevis in Schotland met een hoogte van 1344 meter. Het is een fikse wandeling naar de top, maar er gaat een tandradbaan naar boven, die in een klein halfuur van Llanberis Station tot op enkele meters van de top rijdt. Het gebied staat bekend om de mooie uitzichten met veel bergen en is populair onder toeristen.

Het was het eerste gebied van Wales dat als nationaal park werd aangeduid, in 1951.

Er wordt door de inwoners van het nationaal park landbouw bedreven.

Afbeeldingen

Externe links 
  Officiële website
  Snowdonia Society

Gebergte in het Verenigd Koninkrijk
S
Streek in Wales
Gwynedd
Alessandro Scarlatti

Pietro Alessandro Gaspare Scarlatti (Palermo, 2 mei 1660 - Napels, 24 oktober 1725) was een Italiaans componist van barokmuziek. Hij verwierf vooral bekendheid met zijn oratoria, cantates en (Napolitaanse) opera's. Hij was de vader van Domenico en Pietro Filippo, componist en organist.

Scarlatti werd geboren op Sicilië en kwam uit een muzikale familie: zijn zuster zong als operazangeres. Toen hij negentien was, schreef hij zijn eerste oratorium, dat in Rome opgevoerd werd. Na de opvoering van de opera Gli Equivoci nell’amore in 1679 werd hij kapelmeester bij Christina van Zweden, die in Rome in ballingschap leefde. Hij trouwde met Antonia Anzalone, met wie hij tien kinderen kreeg.

In 1684 kreeg hij een aanstelling in Napels bij de onderkoning van Spanje, de markies del Scarpio. In 1702 verliet hij de stad, werkte in Florence voor Ferdinando de' Medici, een begaafde musicus en de zoon van een van de rijkste mannen in Europa, Cosimo III de' Medici. Ferdinando was eigenaar van een bijzonder instrument, de voorloper van de piano, gebouwd door Bartolomeo Cristofori.  De kardinalen Pietro Ottoboni en Benedetto Pamphili waren verrukt van zijn muziek en schreven libretto's. Ottoboni bezorgde Scarlatti in 1703 een aanstelling in de Santa Maria Maggiore.

Na bezoeken aan Venetië en Urbino, waar zijn zoon Domenico een aanstelling had, blijkt Scarlatti in 1708 teruggekeerd te zijn naar Napels. Johann Adolf Hasse kwam hem daar opzoeken en was een van zijn laatste leerlingen. De opvoering van de zijn opera Tigrane in 1715 schijnt spectaculair te zijn geweest.

Van 1717 tot 1723 werkte Scarlatti opnieuw in Rome.

Werk 
Van de veertig opera's die hij had gecomponeerd zijn er zeven volledig bewaard gebleven. Mitridate Eupatore schijnt zijn beste opera te zijn, La Giuditta een interessant oratorium, maar nog zonder koormuziek.

Scarlatti heeft 38 oratoria geschreven. Zijn muziek is spontaan en verrassend, soms ook onsamenhangend.

Scarlatti had een grote invloed op de muziek van Georg Friedrich Händel. Rond 1708 ontmoetten ze elkaar bijna dagelijks.

Externe links 
  Istituto Internazionale per lo studio del '700 musicale napoletano
 Audioopname: Toccata voor klavecimbel nr. 27, 4e deel (1710)
 

Barokcomponist
17e-eeuws componist
18e-eeuws componist
Geschiedenis van Napels
Italiaans componist
Italiaans klavecimbelspeler
Signaaltransductie

Signaaltransductie is het doorgeven van signalen binnen een cel.

Deze signalen worden doorgegeven via reactiepaden van voornamelijk eiwitten. Een eiwit kan bijvoorbeeld geschakeld worden door een fosfaat-groep op een bepaalde positie aan te hechten (fosforylering door een kinase). Op die manier kan een signaal door de cel geleid worden naar de plek waar dat nodig is, waarna er iets met de cel kan gebeuren, zoals beweging, doodgaan of niet of starten met celdeling.

Naast de signalen binnen de cel komen er ook signalen van buiten de cel met speciale signaalstoffen, zoals hormonen, neurotransmitters en andere moleculen.

Voorbeelden
SH-domein
fosforylering van immuunreceptoren
bloedstolling
complementsysteem

Signaalamplificatie
De meest succesvolle vorm van signaalversterking is door de vorming van secundaire boodschappermoleculen, die doorgaans eiwitkinasen activeren. Voorbeelden hiervan zijn: adenylaatcyclase (AC), fosfolipase C (PLC), tyrosine-specifieke proteïnekinasen (TPK; hier staat T voor tyrosine en wordt niet de gebruikelijke eenlettercode Y gebruikt).

Signaaloverdracht in cellen
Smartlap

Smartlap is een benaming voor het levenslied en dan vooral voor die vormen van het levenslied waarin een larmoyante geschiedenis wordt verteld. De benaming was oorspronkelijk neerbuigend bedoeld.

Het woord kwam in zwang aan het begin van de jaren zestig toen velen naar aanleiding van de successen van de Zangeres Zonder Naam een weerzin opbouwden tegen het genre. Deze niet-liefhebbers spraken badinerend van een smartlap, naar analogie van de Duitse woorden Schmachtlappen (zwijmelaar) en Schmachtfetzen (sentimenteel lied). Deze woorden betekenen letterlijk 'smachtlap'. Het zijn oorspronkelijk bijnamen voor de in de katholieke liturgie gebruikte vastendoek. Met zo'n doek, waarop het lijden van Christus staat uitgebeeld, wordt tijdens de vastentijd het altaar afgedekt.

Smartlappen en roldoeken 
Hoewel de toenmalige leiding van het Utrechtse Museum van Speeldoos tot Pierement in een interview in NRC Handelsblad van 8 maart 1971 smartlap verklaarde als synoniem van rollied of roldoek en dit een paar jaar later werd herhaald door variété-kenner Jacques Klöters, is er geen relatie tussen die woorden. Roldoeken werden vanaf de 17e eeuw door straatzangers gebruikt om hun gezangen te illustreren. Er werden gruwelijke verhalen over moord en doodslag op verbeeld.
De vroegst bekende vermelding van het woord smartlap is echter te vinden in een editie van De Graafschapbode van 26 oktober 1936.  In 1973 definieerde de Winkler Prins smartlap als: "een ironische benaming die in de jaren zestig in zwang kwam voor wat men vroeger aanduidde met levenslied."

In de jaren negentig groeide het woord smartlap met de opkomst van smartlappenkoren en smartlappenfestivals uit tot een geuzennaam. Verwijzend naar de roldoeken werd deze ontwikkeling niet zelden gepresenteerd als een herleving van een 'eeuwenoude traditie'. Het repertoire waarop werd teruggegrepen was echter van relatief recente datum: de artiesten J.H. Speenhoff, Kees Pruis en Willy Derby maakten deze sentimentele liedjes over armoede, zieke moeders en stervende kinderen aan het begin van de 20e eeuw populair.

Zie ook 
Straatlied
Liefdeslied

Externe link 
25. Aan de muur van het oude kerkhof geheugen.delpher.nl - Tekst en muzieknotatie van een typische smartlap. Met een  uitvoering door Bob Fosko. De pagina is onderdeel van de website Geheugen van Nederland.

Levenslied
Zang
Statisticus

Een statisticus is iemand die zich (beroepshalve) bezighoudt met statistiek. Statistici zijn vaak opgeleid in de wiskunde.

Statistici werken onder meer bij banken (voor berekeningen aan beleggingen en rentes), verzekeringsmaatschappijen (voor het analyseren van risico's), pensioenfondsen en onderzoeksinstituten.

Statistiek