alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Walc

Walc – taniec wirowy pochodzenia niemieckiego o umiarkowanym tempie, w metrum 3/4 oraz budowie okresowej. Za prototyp walca uchodzą tzw. taniec niemiecki (niem. Deutscher Tanz, Deutsche) w takcie 3/8 oraz pokrewne lendler, Steirischer (zwany w Polsce sztajerkiem), Dreher czyli obracany oraz Roller czyli toczony.

Walc był początkowo tańcem podmiejskim, którego tańczono tylko w podrzędnych lokalach. Tempo tańca początkowo było wolne, wirowano na jak najmniejszej przestrzeni, czyli w miejscu i to uchodziło za dowód kunsztu tanecznego. Z przedmieść walc wkroczył do sal balowych i do salonów mieszczańskich, a nawet arystokracji, kiedy w 1786 po raz pierwszy odtańczono na scenie teatru wiedeńskiego walca w operze Una cosa rara Vicente Martína y Solera. Później walce komponowane były przez wielu kompozytorów romantycznych m.in. Walc Des-dur op. 64 nr 1 Chopina, Suita Śpiąca Królewna Czajkowskiego czy Capriccio-Valse E-dur Wieniawskiego.

Rodzaje 
 walc wiedeński – dość żywe tempo, ruch wirowy,
 walc angielski – tempo wolne, nastrojowa, romantyczna melodia,
 walc francuski (walc musette) – dość żywe tempo, często przy akompaniamencie akordeonu.
 Boston – tempo wolne, posuwiste ruchy, odmiana walca angielskiego.

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 muzykotekaszkolna.pl/wiedza/gatunki/walc/

Tańce
Taniec w Niemczech
Święte Cesarstwo Rzymskie
Taniec w Austrii
Rytm (muzyka)

Rytm (gr.  rhytmós – "miara; takt; proporcja") – jeden z elementów dzieła muzycznego odpowiedzialny za organizację czasowego przebiegu utworu.

Cechą rytmu jest zróżnicowanie dźwięków pod względem długości. Dźwięki mogą być akcentowane lub nie. Za pomocą metrum dźwięki organizowane są w grupy metryczne, z czego wynika regularność rozłożenia akcentów. Metrum zatem porządkuje rytm w utworze.

Pierwotnie rytm był monotoniczny. Z czasem wytworzyły się dwa typy rytmiki:
 izometria – rytm miarowy, dominujący w Afryce;
 rytm ataktyczny – nierównomierny, zależny od wykonawcy.
Następnie nastąpiła organizacja rytmu, z której wywodzi się takt, pojawiający się w muzyce europejskiej około połowy XVII w. Wcześniej kreski taktowe bądź nie występowały wcale, bądź (koniec XVI – początek XVII w.) dzieliły utwór na nieregularne pod względem czasu trwania odcinki, wyznaczane przez frazy muzyczne.

Rodzaje rytmów 
 Rytm wiązany lub taktowy grupy metryczne są związane w takty i powtarzają się regularnie przez cały utwór.
 Rytm swobodny lub ataktowy grupy metryczne następują po sobie bez ujmowania ich w takty. 

Rozkład akcentów w grupach metrycznych nie wymaga żadnych oznaczeń w zapisie w notacji muzycznej, gdyż wynika z naturalnego akcentowania.

Przypisy

Bibliografia

Zobacz też 
 muzyka
 taniec
 literatura
 synkopa
Abercjusz

Abercjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Nosił je Abercjusz Marcellus, biskup Hierapolis, żyjący w III wieku n.e.

Abercjusz imieniny obchodzi 22 października.

Odpowiedniki w innych językach 
 łacina – Abercius 
 rosyjski – Аверкий (Awierkij)
 włoski – Abercio

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Wenetowie

Termin Wenetowie może odnosić się do:
 Wenetowie – lud iliryjski zamieszkujący od IX wieku p.n.e. ziemie północnej Italii. W III wieku p.n.e.]uległ romanizacji.
 Wenetowie – lud celtycki zamieszkujący w starożytności Bretanię. W roku 56 p.n.e. podbity przez Rzymian.
 Wenetowie lub Wenedowie – lud zamieszkujący w okresie rzymskim (I–IV w. n.e.) ziemie nad Bałtykiem, kojarzony ze Słowianami.
Horacy (imię)

Horacy – imię męskie pochodzące od łac. nazwy rodowej , której pochodzenie jest niejasne, przedłacińskie. Imię to występowało w Polsce już w średniowieczu, m.in. w formach Horacy, Oracy, a także Jaracz, Jeracz. 

Jego oboczną formą jest Horacjusz.

Horacy imieniny obchodzi 24 kwietnia.

Znane osoby noszące to imię:
 Horacy – rzymski poeta
 Horace Herring – amerykański bokser, srebrny medalista letnich igrzysk olimpijskich w 1948 w Londynie
 Horace Jones – brytyjski architekt
 Horatio Nelson – admirał floty brytyjskiej
 Horacy Smith – amerykański wynalazca i konstruktor broni strzeleckiej, współzałożyciel firmy Smith & Wesson
 Horace Walpole – pisarz angielski
 Adam Horatio Casparini – organmistrz wrocławski

Męskie imiona łacińskie
Pompa tłokowa

Pompa tłokowa – rodzaj pompy wyporowej, w której elementem zmieniającym objętość komory pompy jest tłok poruszający się ruchem posuwisto zwrotnym w cylindrze.

Budowa i zasada działania 

Typowa pompa tłokowa jednostronnego działania składa się z komory (cylindra) (1), w której porusza się tłok (4) lub nurnik napędzany tłoczyskiem (5). Komora pompy jest oddzielona od części ssawnej samoczynnym zaworem (zawór ssawny) (3) umożliwiającym przepływ płynu od części ssawnej do komory pompy, a blokującym przepływ w odwrotnym kierunku. Podobnie zawór tłoczny (2) umożliwia jednokierunkowy przepływ z komory pompy do części tłocznej. Tłok wykonuje ruchy posuwisto-zwrotne na przemian w lewo i w prawo (rysunek). Podczas ruchu w prawo (ruch ssawny), w komorze spada ciśnienie, co powoduje samoczynne zamknięcie zaworu tłocznego (2). Zmniejszenie w komorze ciśnienia otwiera równocześnie zawór ssawny (3) i umożliwia przepływ płynu do komory pompy. Podczas ruchu w lewo (ruch tłoczny), zawór ssawny (3) zamyka się, a otwiera się zawór tłoczny (2). Zawory mogą działać w sposób grawitacyjny (w konfiguracji, jak na rysunku) lub też mogą być wyposażone w mechanizm sprężynowy.

Odmiany konstrukcyjne 
W pompach dwustronnego działania tłok rozdziela komorę pompy na dwie części. Ruch tłoka zwiększający ciśnienie w jednej części, zmniejsza równocześnie ciśnienie w drugiej.

Konstruuje się pompy ze stacjonarnym zaworem tłocznym, podczas gdy zaworem ssawnym jest uszczelka zainstalowana na tłoku. Rozwiązanie to jest stosowane np. w ręcznych pompkach rowerowych i pompach w hydraulicznych układach hamulcowych. Ich wydajność jest niewielka.

Podobne konstrukcje z jednym zaworem stosuje się do pomp podnoszących ciecze na niewielkie wysokości np. pompy zęzowe.

Wady i zalety 
Zalety:
 lepsze wykorzystanie energii - duża możliwość zmian obciążeń,
 możliwość tłoczenia cieczy o bardzo dużej lepkości oraz cieczy lotnych i zawiesin ciała stałego,
 stała wydajność,
 nie wymaga zalewania.

Wady:
 wysokie koszty eksploatacyjne,
 niewielka wydajność.

Zastosowania 
Przed wynalezieniem pomp wirowych pompy tłokowe były głównym rodzajem pomp używanych w technice.

Przypisy 

Pompy
CAE

CAE – certyfikat znajomości języka angielskiego (Certificate in Advanced English)
 CAE – Komputerowo Wspomagane Konstruowanie (Computer Aided Engineering)
Ciężki karabin maszynowy

Ciężki karabin maszynowy (ckm) – karabin maszynowy charakteryzujący się znaczną masą, przystosowany do prowadzenia ognia z masywnej podstawy (np. trójnogu). Waga samego karabinu właściwego waha się w przedziale 14-20 kg, natomiast całego zestawu (uwzględniając podstawę, wyposażenie dodatkowe i ewentualne chłodziwo) może przekraczać 60 kg (bez amunicji).

Charakterystyka 
Przeznaczeniem ciężkich karabinów maszynowych było niszczenie grupowych celów żywych, środków ogniowych, lekko opancerzonego sprzętu oraz nisko lecących celów powietrznych. Dzięki dużej masie własnej, osadzaniu na masywnej podstawie (dobrze stabilizującej broń) oraz zastosowaniu mechanizmów kierunkowego i podniesieniowego, ciężkie karabiny maszynowe zdolne były do prowadzenia celnego ognia bezpośredniego do 1000 m, a pośredniego, pogłębionego i posiewanego na odległościach 1000-2500 m. Przystosowane były do prowadzenia ognia ciągłego, lub długimi seriami, przy zasilaniu wyłącznie amunicja karabinową (najczęściej z taśm amunicyjnych, rzadziej z magazynków). Dużą szybkostrzelność praktyczną uzyskiwano dzięki zastosowaniu luf chłodzonych cieczą lub ciężkich luf o zwiększonej pojemności cieplnej chłodzonych powietrzem. Działanie broni najczęściej opierało się na zasadzie krótkiego odrzutu lufy (np. Maxim) lub odprowadzania gazów przez boczny otwór lufy (np. Hotchkiss). Wśród najpopularniejszych podstaw stosowanych w ckm-ach wyróżnić można: saneczkową, kołową i trójnóg.

Historia 

Ciężkie karabiny maszynowe były pierwszymi typami karabinów maszynowych w historii, począwszy od projektu Hirama Maxima z 1884 r. (zob. ckm Maxim). Cieszyły się dużą popularnością w pierwszej połowie XX w. (zwłaszcza w trakcie pierwszej i drugiej wojny światowej). Natomiast w okresie powojennym ich rola zaczęła gwałtownie spadać na rzecz uniwersalnych karabinów maszynowych, które ostatecznie całkowicie wyparły je z uzbrojenia.

Zobacz też 

 wielkokalibrowy karabin maszynowy
 kartaczownica
 działko automatyczne

Uwagi

Przypisy

Bibliografia 
 
 

 

de:Schweres Maschinengewehr
Absalon

Absalon, inaczej Absalom – imię męskie
 Absalon – biskup duński (1128-1201; zob. też Kanut VI)
 Absalon (Absalom) – syn króla izraelskiego, Dawida, przeciwstawiający się ojcu; postać biblijna
 Julien Absalon – francuski kolarz górski
 Okręty wsparcia typu Absalon
Kankan (taniec)

Kankan, cancan – francuski taniec z 2. połowy XIX wieku, pochodzenie niepewne. Według jednej z hipotez rozwinął się z kadryla, według innej był początkowo karykaturą tańców afrykańskich, istnieje również przypuszczenie, że do Francji przywieźli go wracający z Algierii żołnierze. Towarzyszy mu muzyka bardzo szybka, w rytmie galopu, w metrum 2/4.

Po błyskawicznej karierze we Francji, u schyłku XIX wieku kankan rozpowszechnił się szybko również i w innych krajach. Jacques Offenbach wprowadził go do swoich operetek (m.in. Orfeusz w piekle). Swoją popularność ugruntował przez paryskie teatrzyki variétés. Charakterystycznymi dla tego tańca są takie figury akrobatyczne, jak szpagat, gwiazda, wyrzut prostej nogi do góry. Początkowo wywoływał oburzenie w kręgach chrześcijańskich.

Zobacz też 

 cancan – muzyczna forma taneczna

Przypisy 

Tańce francuskie
Francja w XIX wieku
Don Kichot (balet)

Don Kichot () – balet komiczny w 4 aktach o charakterze divertissement z muzyką Ludwiga Minkusa oraz librettem i choreografią Mariusa Petipy według powieści Cervantesa.

Jego premiera odbyła się 14 grudnia 1869 w teatrze Bolszoj. Wersję poprawioną baletu Marius Petipa wystawił w 1871 w Petersburgu. W Moskwie od 1906 do 1935 prezentowano jedną z wersji Aleksandra Gorskiego.

Osoby:
 Kitri – córka oberżysty
 Basilio – cyrulik, ukochany Kitri
 Don Kichot 
 Sancho Pansa
 Lorenzo – oberżysta, ojciec Kitri
 Gamache – stary bogaty szlachcic
 Juana – przyjaciółka Kitri
 Dulcynea
 przyjaciółki Kitri, przyjaciele Basilia, Cyganie i Cyganki, toreadorzy, para książęca, dwór książęcy, driady, gnomy, potwory, nauczyciel Don Kichota

W 2014 nową wersję chorograficzną „Don Kichota” przygotował Polski Balet Narodowy, zrealizował ją rosyjski choreograf , a kierownikiem muzycznym był ukraiński dyrygent Alexei Baklan.

Przypisy

Bibliografia 
 

Balety
Don Kichot
Chopiniana

Chopiniana – neoromantyczny balet Michaiła Fokina w I akcie do muzyki zbioru utworów fortepianowych Fryderyka Chopina, znany również pod tytułem Sylfidy.

Pierwotna wersja choreograficzna Michaiła Fokina, nigdy potem nie wystawiana, pojawiła się 10 lutego 1907 na scenie Teatru Maryjskiego w Petersburgu. Nosiła początkowo tytuł Tańce do muzyki Chopina i była dość niejednolitą stylistycznie suitą baletową do muzyki 5 utworów Fryderyka Chopina w wersji orkiestrowej Aleksandra Głazunowa. Wykorzystywała następujące kompozycje muzyczne:
 Polonez A-dur op. 40 nr 1,
 Nokturn F-dur op. 15 nr 1,
 Mazurek cis-moll op. 50 nr 3,
 Walc cis-moll op. 64 nr 2,
 Tarantela As-dur op. 43;

Ilustrowały one 5 obrazów tanecznych o zróżnicowanej tematyce.

W 1908 roku choreograf przygotował drugą wersję baletu w Teatrze Maryjskim, nadając mu teraz tytuł Balet do muzyki Chopina i podtytuł Reverie romantique. W grudniu tego roku Michaił Fokin przyjechał osobiście do Teatru Wielkiego w Warszawie, gdzie zrealizował polską premierę swojego baletu, tym razem już – w geście wobec polskiej publiczności – pod tytułem Chopiniana, dodając też do premierowego wieczoru inny swój balet Eunice, inspirowany powieścią Quo vadis Henryka Sienkiewicza. Od tego momentu tytuł Chopiniana zaczął obowiązywać również w Rosji, gdzie do dziś balet Fokina znajduje się w żelaznym repertuarze każdego zespołu baletowego.

Tytuł Sylfidy został nadany Chopinianom przez Siergieja Diagilewa, kiedy jego słynny zespół Ballets Russes wprowadził balet Fokina do swojego repertuaru z okazji występów gościnnych w Paryżu w czerwcu 1909 roku, korzystając z nowej orkiestracji Igora Strawinskiego, Nikołaja Czerepnina i Anatolija Ladowa. Dlatego na Zachodzie balet ten do dzisiaj wystawiany jest po tym właśnie tytułem, choć w różnych orkiestracjach utworów Chopina.

Ostateczna wersja baletu Michaiła Fokina, którą świat zalicza obecnie do arcydzieł choreograficznych wszystkich czasów, opiera się na 8 utworach Fryderyka Chopina:
 Polonez A-dur op. 40 nr 1,
 Preludium A-dur op. 28 nr 7,
 Nokturn As-dur op. 32 nr 2,
 Walc Ges-dur op. 70 nr 1,
 Mazurek D-dur op. 33 nr 2,
 Mazurek C-dur op. 67 nr 3,
 Walc cis-moll op. 64 nr 2,
 Walc Es-dur op. 18.

Chopiniana (także pod tytułem Sylfidy) kilkakrotnie powracały także na polskie sceny baletowe.

Przypisy

Balety
Fryderyk Chopin
Achacy

Achacy – imię męskie najprawdopodobniej pochodzenia greckiego. W takim przypadku pochodzi ono od wyrazu achátēs – „agat”. Może również pochodzić od greckiego imienia Ἀκακίος Akakios (od ἀκακός akakos – „niewinny”, „nieznający zła”), albo od greckiego wyrazu ἀγαθός agathos – „dobry”. Jego żeńskim odpowiednikiem są Achacja i Akacja.

Imię to ma oboczną formę Achacjusz. Można również spotkać formę Akacjusz, są to warianty powstałe na skutek niepewnej pisowni łaciny (a zwłaszcza obcych imion własnych) w średniowieczu. W średniowieczu też wiązano to imię z nazwą kolców jakiegoś drzewa, prawdopodobnie akacji. W Polsce imię to pojawiło się w zapiskach z XV wieku, ale nie było często nadawane. Stosunkowo popularne jest natomiast w czasach współczesnych w Gruzji.

Notowany w źródłach rosyjskich pochodzących z lat 1479–1584 z monastyru sołowieckiego.

Achacy i Achacjusz imieniny obchodzą 2 stycznia, 27 lutego, 31 marca, 9 kwietnia, 28 kwietnia, 8 maja, 22 czerwca, 28 lipca i 27 listopada.

Odpowiedniki w innych językach: 
 ang. – Acacius
 czeski – Akacius
 franc. – Acace
 gr. – Akakios
 gruz. – აკაკი (Akaki)
 hiszp. – Acacio
 łac. – Acacius, Achatius 
 niem. – Achatius, Achaz, Agacius, Akaz, Akazius
 ros. – Akakij 
 południowo-słow. – Achaci, Ahacije, Akacije, Akakij, Akakio 
 węgierski – Ákos

Osoby o tych imionach 
 Achacjusz (Achacy) (zm. ok. 251) – być może biskup Antiochii lub Melitene, święty (wspomnienie 31 marca)
 Achacy Mniejszy (Agatus, Akacjusz) (zm. ok. 303) – żołnierz legionów rzymskich pochodzący z Kapadocji, męczennik w Konstantynopolu, święty
 inni święci tego imienia: Święty Achacy
 Achacy (zm. 366), ariański biskup miasta Caesarea Maritima
 Achacjusz z Melitene (zm. ok. 431) – biskup Melitene, wspomnienie 17 kwietnia
 Achacy (ok. 322 – ok. 432) – biskup miasta Beroea (Aleppo)
 Akacjusz (zm. 489), patriarcha Konstantynopola
 Achacy Correl (1621–1659) – drukarz i wydawca elbląski
 Achacy Czema (zm. 1565) (właśc. Zehmen) – wojewoda malborski 
 Achacy Grochowski (zm. 1633) – biskup przemyski

Przypisy 

Męskie imiona greckie
Steve Hackett

Stephen Richard „Steve” Hackett (ur. 12 lutego 1950 w Londynie) – angielski gitarzysta rockowy i klasyczny, znany m.in. z występów z grupami Genesis i GTR oraz z kariery solowej. Jest starszym bratem flecisty Johna Hacketta.

Jego pierwszym instrumentem była harmonijka ustna, na której nauczył się grać już w wieku czterech lat. Po gitarę sięgnął w wieku lat trzynastu.

Steve Hackett jest wśród gitarzystów uznawany za wynalazcę techniki tapping, spopularyzowanej później przez Eddiego Van Halena.  Muzyk posiada także krytycznie uznany dorobek w muzyce poważnej na gitarę jako wykonawca, aranżer, nauczyciel i kompozytor. Jego "Midsummer Night's Dream" była jedną z najlepiej sprzedających się płyt z muzyką poważną w 1997 roku.

Steve Hacket był trzykrotnie żonaty. Z pierwszą żoną Hellen Busse rozwiódł się po zaledwie dwuletnim związku w 1974 roku. Jego drugą żoną była brazylijska artystka biżuterii i malarka Kim Poor, pracująca m.in. w jej oryginalnej technice kładzenia zabarwionego kolorowym pyłem szkliwa na stali. Kim Poor m.in. projektowała okładki jego płyt, a za pierwszą, Voyage of the Acolyte, otrzymała międzynarodowe wyróżnienie Album Cover of the Year 1976. Związek zakończył się w 2008 roku. W czerwcu 2011 r. artysta poślubił Jo Lehmann.

Dyskografia

Przypisy 

Brytyjscy gitarzyści akustyczni
Brytyjscy gitarzyści rockowi
Brytyjscy basiści rockowi
Brytyjscy harmonijkarze
Urodzeni w 1950
Członkowie Genesis
Ludzie urodzeni w Londynie
Anthony Phillips

Anthony Phillips (ur. 23 grudnia 1951) – brytyjski gitarzysta i pianista rockowy grający artystycznego rocka. Grał z progresywną grupą Genesis, którą opuścił po nagraniu dwóch albumów, by poświęcić się karierze solowej wydając szereg studyjnych albumów i komponując muzykę filmową. Najciekawsza w jego katalogu jest seria albumów prezentujących wczesne nagrania studyjne Genesis i własne etiudy gitarowe i inne utwory.

Dyskografia 
 1977 The Geese & the Ghost
 1978 Wise After the Event
 1979 Sides
 1981 1984
 1984 Invisible Men
 1985 Harvest of the Heart
 1987 Slow Waves
 1991 Ivory Moon
 1991 Finger Painting
 1997 Dragonfly Dreams
 1998 Gypsy Suite
 1998 Live Radio Sessions
 1998 Living Room Concert [live]
 2000 Soiree
 2001 The Sky Road
 2001 Tarka

oraz:

 1978 Private Parts & Pieces
 1980 Private Parts & Pieces 2: Back to the Pavilion
 1987 Private Parts & Pieces 4: A Catch at the Tables
 1987 Private Parts & Pieces 5: Twelve
 1993 Private Parts & Pieces 8: New England
 1997 Private Parts & Pieces 6: Ivory Moon
 1997 Private Parts & Pieces 7: Slow Waves, Soft Stars

Przypisy 

Anthony Phillips
Brytyjscy gitarzyści rockowi
Członkowie Genesis
Urodzeni w 1951
Ludzie urodzeni w Londynie
Mike Rutherford

Mike Rutherford, właśc. Michael John Cleote Crawford Rutherford (ur. 2 października 1950 w Guildford) – angielski gitarzysta i basista rockowy, znany z występów w progresywnej grupie Genesis oraz popowej grupie Mike and the Mechanics.

W 1984 założył istniejącą do 1987 grupę Red 7. Jest jednym z dwóch członków (obok Tony'ego Banksa) zespołu Genesis, którzy znajdują się w jego składzie nieprzerwanie od początku istnienia grupy. Początkowo pełnił głównie funkcję basisty i gitarzysty rytmicznego (na koncertach występował z charakterystycznym dwugryfowym instrumentem, łączącym gitarę basową i 12-strunową, co pozwalało na wykonywanie obu partii bez konieczności zmiany sprzętu), podczas gdy funkcję gitarzysty prowadzącego pełnił Steve Hackett. Oprócz tego używał również pedałów basowych, a w kilku utworach na początku lat 70. XX wieku grał partie na wiolonczeli.

Po jego odejściu w październiku 1977 roku Rutherford przejął też jego rolę gitarzysty prowadzącego w nagraniach studyjnych. Na koncertach partię gitary prowadzącej wykonywali dodatkowi gitarzyści (Darryl Stuermer w latach 1978–1993 i 2007–2020, oraz Anthony Drennan w latach 1997–1998) zwłaszcza w repertuarze pochodzącym sprzed odejścia Hacketta. 

Jest również kompozytorem wielu utworów zespołu i autorem tekstów piosenek.

Solowa dyskografia Mike Rutherforda 
 Smallcreep's Day (1980)
 Acting Very Strange (1982)

Filmografia 
 "Prog Rock Britannia" (2009, film dokumentalny, reżyseria: Chris Rodley)

Przypisy 

Brytyjscy gitarzyści rockowi
Brytyjscy basiści rockowi 
Członkowie Genesis
Urodzeni w 1950
Ludzie urodzeni w Guildford
Pompa wielotłoczkowa

Pompa wielotłoczkowa – urządzenie hydrauliczne używane głównie w napędach hydraulicznych. Pompa wielotłoczkowa składa się z kilku lub kilkunastu małych pomp tłokowych umieszczonych w jednym korpusie. Pompy wielotłoczkowe dzielą się na promieniowe (rys. 1) i osiowe (rys. 2). W obydwu przypadkach zasada działania jest ta sama. Tłoczki pompy (1) umieszczone w korpusie (2) opierają się na pochylonej tarczy (3) (w pompie osiowej) lub na mimośrodowym pierścieniu (3) w pompie promieniowej. Obrotowy ruch pierścienia lub tarczy wymusza ruch posuwisto-zwrotny tłoczków co powoduje zasysanie i tłoczenie cieczy. Pompy wielotłoczkowe nie są wyposażone w zawory. Ich rolę spełniają tarcza rozdzielcza (4) w pompie osiowej lub wałek rozdzielczy (4) w pompie promieniowej. Obracają się wraz z pierścieniem lub tarczą przyłączając przestrzenie robocze cylinderków na przemian do przewodu ssawnego (5) lub tłocznego (6).

Jako że pompa wielotłoczkowa jest zwielokrotnioną pompą tłokową, której każdy z tłoczków pracuje w innej fazie, charakterystyka wydajności takiej pompy jest bliska stałej. Im większa liczba tłoczków tym pulsacje wydajności są mniejsze.

Pompy
Gwiazdy zmienne typu Delta Scuti

Gwiazdy typu Delta Scuti – gwiazdy zmienne pulsujące typów widmowych od A do wczesnych F (klasy jasności od III do V). Pulsują radialnie i nieradialnie w modzie p (prawdopodobnie także w modzie g) z okresem od 30 minut do 8 godzin. Prototypem tego typu gwiazd jest Delta Scuti.

Ich jasność zmienia się o mniej niż 1. Im amplituda zmian jest mniejsza, tym więcej gwiazd tego typu jest znajdowanych. Z dotychczasowych badań wynika, że około 30% gwiazd typów widmowych od A2 do F0, znajdujących się na ciągu głównym diagramu Hertzsprunga-Russella (HR), to gwiazdy pulsujące.

Gwiazdy typu Delta Scuti na diagramie HR znajdują się w pobliżu cefeid lub przesuwają się na ciągu głównym w kierunku olbrzymów. Ich okres zmian wyraźnie jednak odróżnia je od innych zmiennych gwiazd pulsujących. Sytuują się między gwiazdami pulsującymi, jak cefeidy (z dużą amplitudą pulsacji), a gwiazdami pulsującymi nieradialnie, skupionymi w „gorętszej” części diagramu HR.

Gwiazdy typu Delta Scuti dzielone są na dwie zasadnicze podgrupy:
 stare, wyewoluowane gwiazdy (II populacji) w stadium niestabilności, mające typowe okresy zmian jasności (gwiazdy typu SX Phe)
 masywne (masy większe od dwóch mas Słońca) gwiazdy ewoluujące w stadium niestabilności.

W obrębie tych grup rozróżnia się wiele podtypów charakteryzujących się okresami zmian i amplitudą jasności.
Pas de deux

Pas de deux (wym. ) – duet w balecie klasycznym, taniec wykonywany przez pierwszego solistę i pierwszą solistkę, którego celem jest ukazanie ich kunsztu tanecznego. W tradycyjnej wersji składa się z następujących części:
 entrée (wejście)
 adagio (część wolna, tańczona razem)
 wariacja męska
 wariacja żeńska
 coda (finał, tańczony razem)

Zobacz też 
 taniec klasyczny

Balet
Achilles

Achilles (gr. , Achilleús; łac. Achilles) – w mitologii greckiej heros i bohater wojny trojańskiej (wódz Myrmidonów).

Dane biograficzne 
Achilles uchodził za syna Peleusa, króla jednego z miast w Tesalii, i nereidy Tetydy. Był wychowankiem mądrego centaura Chejrona i ojcem Neoptolemosa. Iliada i Odyseja Homera oraz Cypria charakteryzują go jako największego wojownika.

Pragnąc zapewnić mu nieśmiertelność, Tetyda po narodzeniu zanurzyła syna w wodach Styksu, by w ten sposób uodpornić na ciosy całe jego ciało; jedynym słabym miejscem pozostała pięta, za którą matka trzymała niemowlę. W związku z przepowiednią, wedle której bez Achillesa zwycięstwo nad Troją jest niemożliwe, Tetyda ukryła go wśród córek króla Likomedesa na Skiros ponieważ udział w wojnie Achilles miał przypłacić życiem. Miał go znaleźć i zabrać stamtąd Odyseusz, który w przebraniu kupca rozłożył przed królewnami pachnidła i kosztowności. Wobec jedynej obojętnej na nie królewny wydobył bogato zdobiony miecz, po który bez wahania sięgnął Achilles, zdradzając tym samym swą męską tożsamość.

W czasie podróży pod Troję Achilles zdobył ok. 40 miast, biorąc bogate łupy i branki.

Z dziejami herosa związana była przepowiednia, że miał żyć długo i szczęśliwie, lecz umrzeć zapomniany – albo też umrzeć młodo, zdobywając chwałę. W innej wersji miał zginąć, gdy tylko zabije Hektora. Bohater zdecydował się na to, by pomścić śmierć swojego przyjaciela Patroklosa, który zginął z ręki trojańskiego królewicza. Gdy Achilles obraził się na Agamemnona za odebranie mu branki Bryzeidy i Trojanie wdarli się już do obozu Achajów i zaczęli podpalać ich okręty, Patroklos poprosił Achillesa o pożyczenie jego zbroi. Ubrany w nią uderzył na czele Myrmidonów na Trojan, pobił ich i odpędził pod mury Troi. Tam jednak padł od ciosu Hektora, który zdarł z niego zbroję i poznał, że to nie Achilles. Na drugi dzień, ubrany w nową zbroję wykutą w nocy przez Hefajstosa Achilles pomścił jego śmierć zabijając Hektora.

Achilles zginął, zanim Troja została zdobyta, gdy w jedyne miejsce „śmiertelne” – tam, gdzie matka trzymała go za piętę, ugodziła go strzała wypuszczona z łuku przez Parysa, brata Hektora. Stąd wzięło się wyrażenie „pięta Achillesa” oraz nazwa ścięgno Achillesa.

Zobacz też 
 Związek Achillesa i Patroklosa
 Priam prosi Achillesa o zwrot ciała Hektora (obraz Aleksandra Iwanowa)

Bibliografia 
 Mała encyklopedia kultury antycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968

Linki zewnętrzne 
 Tarcza Achillesa − wiersz autorstwa braci Stanisława i Wincentego Koraba-Brzozowskich

Herosi w mitologii greckiej
Walczący po stronie Achajów
Bohaterowie Heroid
Uczestnicy pojedynków
Pas de quatre

Pas de quatre – wariacja w tańcu klasycznym
 Pas de quatre – balet do muzyki Cesarego Pugni
Polskie teatry operowe

W Polsce repertuar operowy wystawiany jest w 13 teatrach operowych.

Polskie teatry operowe 
 Teatr Wielki w Warszawie – Opera Narodowa
 Opera i Filharmonia Podlaska
 Warszawska Opera Kameralna
 Teatr Wielki w Łodzi
 Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu
 Opera Krakowska
 Opera Śląska w Bytomiu
 Opera Bałtycka w Gdańsku
 Opera Wrocławska (d. Opera Dolnośląska)
 Opera na Zamku w Szczecinie
 Opera Nova w Bydgoszczy
 Krakowska Opera Kameralna
 Polska Opera Królewska (Warszawa)
Ponadto opery wystawiane są w Teatrze Muzycznym w Lublinie.

Byłe sceny operowe 

 Teatr Miejski w Kaliszu, obecnie Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu
 Teatr operowy w Zielonej Górze, obecnie  Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego w Zielonej Górze
 Teatr Miejski w Nysie
 Teatr Miejski w Opolu
 Teatr Miejski w Głogowie
 Teatr Miejski w Legnicy
 Teatr Miejski w Świdnicy
 Teatr Miejski w Bielsku-Białej, obecnie Teatr Polski w Bielsku-Białej

Zobacz też 
 teatr
 balet
 opera

Linki zewnętrzne 
  Encyklopedia muzyki RMF Classic
Adaukt

Adaukt – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łac. Adauctus,  od czasownika adaugeo, 'powiększam, pomnażam'.

Odpowiednikiem żeńskim była Adaucta.

Adaukt imieniny obchodzi 30 sierpnia, jako wspomnienie liturgiczne męczennika z III lub IV w. św. Adaukta.

Przypisy 

Męskie imiona łacińskie
Perkun

Perkun (lit. Perkūnas, Perkuns, fiń. Perkele, łot. Perkonos, Perkons, prus. Perkunis; możliwe że od praindoeuropejskiego rdzenia perk- – „dąb”) – naczelne, suwerenne bóstwo panteonu bałtyjskiego, gromowładca, bóg niebios, ognia i płodności, odpowiednik słowiańskiego Peruna. Ogólnobałtyjski bóg burzy i wojny, strażnik moralności oraz sprawca biokosmicznej płodności w lettolitewskich mitach nieba. Jego świętym drzewem i symbolem był dąb. Jako bóstwo, które można było oglądać, i o zdefiniowanej funkcji mitologicznej zastępował Dievs – deus otiosus panteonu bałtyjskiego. Wspominany był m.in. w pismach Jana Długosza.

Bibliografia 
 Jerzy Suchocki, Mitologia bałtyjska, Warszawa 1991.

Bałtyjscy bogowie
Bóstwa nieba
Bóstwa burz
Bóstwa płodności
Bóstwa ognia
Przeginia



Miejscowości i ich części 
 Wg TERYT jest ich 3, w tym 1 podstawowa
 Przeginia – część wsi Zbydniów w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Łapanów
 Przeginia – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia
 Przeginia – część wsi Siemianice w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Słupsk

Inne 
 Przeginia – potok, dopływ Tarnawki
 Przeginia – polski herb szlachecki

Zobacz też 
 Przeginia (gmina)
 Przeginia Duchowna
 Przeginia Narodowa
Spartakus (ujednoznacznienie)

Spartakus – tracki gladiator, przywódca powstania niewolników
 Spartakus – balet z 1956
 Spartakus – powieść Howarda Fasta z 1951 roku
 Spartakus – film z 1960 w reżyserii Stanleya Kubricka z Kirkiem Douglasem
 Spartakus – film z 2004 w reżyserii Roberta Dornhelma z Goranem Višnjiciem
 Spartakus – serial telewizyjny realizowany w latach 2010–2013 w reżyserii m.in. Michaela Hursta z Andym Whitfieldem i Liamem McIntyre'em
 Spartakus: Bogowie areny – prequel serialu
 „Spartakus” – anarchistyczne pismo wydawane w latach 1988–1989 w Trójmieście
 
Zobacz też:
 Spartakus Daleszyce – polski klub sportowy założony w 1972 w Daleszycach
 Uczniowie Spartakusa – powieść Haliny Rudnickiej wydana w 1951
 Związek Spartakusa – marksistowski ruch rewolucyjny, działający w Cesarstwie Niemieckim podczas I wojny światowej
 Związek Spartakusa (w Wolnym Mieście Gdańsku) – trockistowski ruch rewolucyjny działający do 1936 w Wolnym Mieście Gdańsku
 Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus” – młodzieżowa organizacja socjalistyczna założona w Warszawie w 1935 roku
Pompa zębata

Pompa zębata – rodzaj pompy wyporowej rotacyjnej.
Istnieją dwa rodzaje pomp zębatych, o zazębieniu:
 zewnętrznym
 wewnętrznym.

Pompa zębata o zazębieniu zewnętrznym składa się z dwóch jednakowych kół zębatych możliwie jak najciaśniej osadzonych w korpusie. Obracające się koła zębate zagarniają ciecz z komory ssawnej do przestrzeni międzyzębnych, transportując ją do komory tłocznej. Jedno z kół jest napędzane przez zewnętrzne źródło.

Pompy zębate są pompami o stałej wydajności. Cechują się prostą konstrukcją i dużą niezawodnością. Zakres ciśnień wynosi od 3,5 do 28 MPa a pojemności geometrycznych od 0,6 do 400 cm³/obr. Wydajność (wydatek) pompy zależy od pojemności geometrycznej i prędkości obrotowej silnika. Pompa o pojemności geometrycznej Vg=1 cm³/obr, napędzana silnikiem o obrotach 1000 obr./min, będzie miała wydajność teoretyczną 1 l/min. Wydajność rzeczywista to iloczyn wydajności teoretycznej i sprawności pompy. Zakres prędkości obrotowej kół zębatych wynosi 500–4000 obr./min. Charakterystyka wydajności jest pulsacyjna. Pulsację jednak można zmniejszyć stosując koła zębate z zębami śrubowymi. Sprawność pomp zębatych zależy od temperatury cieczy, ponieważ wraz ze wzrostem temperatury zmniejsza się lepkość cieczy. Pompy zębate mogą być budowane jako
 nieodciążone – występująca różnica ciśnień obciąża łożyska kół (jak na rysunku)
 częściowo lub całkowicie odciążone, w których stosuje się kanały odciążające, wówczas łożyska są odciążone i zyskuje się wyższą sprawność.

Bibliografia 
 

Pompy
Córka źle strzeżona

Córka źle strzeżona (La fille mal gardée) – komiczny balet-pantomima w 2 aktach, 3 obrazach. 
 Libretto i choreografia: Jean Dauberval; 
 muzyka: w pierwszej wersji złożona z wielu pots-pourris nieznanych kompozytorów; w wersji Hérolda - premiera 1828

Prapremiera: Bordeaux 1 lipca 1789, Grand Théatre.
Premiera polska: Warszawa 18 stycznia 1809, Teatr Wielki.

Osoby:
 Lise - młoda wieśniaczka
 Simone - matka Lise
 Colin - młody wieśniak zakochany w Lise
 Thomas - bogaty właściciel winnic
 Alain - syn Thomasa
 Notariusz wiejski
 przyjaciółki Lise, żniwiarki i żniwiarze

Balety
Romeo i Julia (ujednoznacznienie)

Romeo i Julia – dramat Williama Shakespeare’a
 Romeo i Julia – balet Siergieja Prokofjewa i Leonida Ławrowskiego
 Romeo i Julia – opera Charles’a Gounoda 
 Romeo i Julia – utwór Piotra Czajkowskiego
 Romeo i Julia – musical w reżyserii Janusza Józefowicza 
 Romeo i Julia – album z piosenkami z musicalu Janusza Józefowicza
 Romeo i Julia – spektakl Teatru Telewizji z 1974 roku w reżyserii Jerzego Gruzy
 Roméo et Juliette, de la Haine à l’Amour – musical Gérarda Presgurvica z 2001 roku

Filmy:
 Romeo i Julia – amerykański film z 1908 roku
 Romeo i Julia – amerykański film z 1936 roku
 Romeo i Julia – film w 1954 roku w reżyserii Renato Castellani
 Romeo i Julia – radziecki balet filmowy z 1955 roku w reżyserii Leo Arnsztama
 Romeo i Julia – film z 1966 roku
 Romeo i Julia – film z 1968 roku w reżyserii Franco Zeffirellego
 Romeo i Julia – film brytyjski z 1968 roku
 Romeo i Julia – film z 1996 roku w reżyserii Baza Luhrmanna z Leonardo DiCaprio
 Romeo i Julia – film z 2000 roku
 Romeo i Julia – film z 2013 roku w reżyserii Carlo Carleiego

Zobacz też 
 Romeo i Julia z Saskiej Kępy
 Capuleti i Montecchi
 Zamki Romea i Julii
Pompa membranowa

Pompa membranowa – pompa wyporowa, w której organem roboczym jest gumowa, plastikowa lub (dawniej) skórzana membrana poruszana za pomocą dźwigni, cyklicznie wtłaczanego sprężonego powietrza lub cieczy.

Przykładową konstrukcję pompy membranowej pokazuje rysunek. Membrana (1) napędzana cięgnem (2) na przemian powiększa lub pomniejsza objętość komory roboczej (3). Samoczynnie zamykające lub otwierające się zawory: ssawny (4) i tłoczny (5) - pozwalają przepompowywać ciecz z rurociągu ssawnego do tłocznego.

Pompa membranowa charakteryzuje się brakiem przecieków. Z tego powodu używana jest do pompowania cieczy zanieczyszczonych i toksycznych.

Pompy
Carmen (balet)

Carmen – balet w 5 obrazach. 
Libretto: Roland Petit (według noweli Prospera Merimée); 
muzyka: Georges Bizet, fragmenty opery Carmen;
choreografia: Roland Petit; 
scenografia: Antoni Clavé.

Premiera: Londyn 21 lutego 1949, Prince's Theatre, Les Ballets de Paris.

Osoby:
Carmen - młoda robotnica w fabryce cygar
Don José - kochanek Carmen
Escamillo - toreador
dziewczęta z fabryki cygar, opryszki, przechodnie, Hiszpanie i Hiszpanki.

Zobacz też: Sztuki baletowe, taniec klasyczny
Balety
Romeo i Julia (balet)

Romeo i Julia (Romeo i Dżulietta) – balet w 4 aktach Siergieja Prokofiewa według dramatu Williama Szekspira powstały w latach 1935–1936.

Światowa prapremiera baletu odbyła się w Brnie w teatrze Na Hradbách (obecnie Mahenovo divadlo) 30 grudnia 1938 roku. Autorem choreografii i reżyserem tego wystawienia był czeski tancerz Ivo Vána-Psota. 11 stycznia 1940 balet wystawiono w Leningradzie, w Teatrze imienia Kirowa. Premiera polska miała miejsce w warszawskiej Operze Państwowej 22 maja 1954 w choreografii Jerzego Gogóła.

 Libretto: Leonid Ławrowski i Siergiej Prokofjew według dramatu Williama Szekspira
Muzyka: Siergiej Prokofjew
 Choreografia: Leonid Ławrowski
Scenografia: Piotr Wiliams

Osoby 

 Romeo – syn możnego rodu Montecchich
 Julia – córka możnego rodu Capuletich
 Tybalt – krewny Capuletich
 Merkutio – przyjaciel Romea
 Pan Montecchi – ojciec Romea
 Pan Capuleti – ojciec Julii
 Hrabia Parys – pretendent do ręki Julii
 Benvolio – przyjaciel Romea
 Brat Laurenty (Wawrzyniec) – zakonnik
 Eskalus – książę Werony
 Pani Capuleti – matka Julii
 Mamka Julii
 Błazen, Przyjaciółki Julii, Kawalerowie, Damy, Paziowie, Słudzy Montecchich, Słudzy Capuletich, Mieszkańcy Werony

Przypisy

Zobacz też 

 Romeo i Julia – dramat Williama Szekspira
 Romeo i Julia – utwór Piotra Czajkowskiego
 Taniec klasyczny
 Sztuki baletowe

Balety
Dzieła Siergieja Prokofjewa
Nagroda filmowa

Nagroda filmowa – nagroda przyznawana filmom, ich twórcom oraz aktorom w różnych kategoriach. 

Nagrody filmowe są nadawane przez jury (zespół ekspertów, krytyków lub inna grupa osób, np. odpowiednia Akademia Filmowa) lub przez otwarty plebiscyt. Nagrody takie zwykle przyznawane są co roku w uroczysty sposób, na zakończenie festiwalu filmowego dla filmów w nim uczestniczących lub niezależnie od festiwalu spośród wcześniej wyselekcjonowanych (nominowanych) dzieł, lub spośród wszystkich filmów z danej kategorii. Niektóre nagrody festiwalowe mogą być w danym roku nie przyznane.

Do :

 AVN Awards
 BAFTA 
 César
 David di Donatello
 Nagroda Emmy
 Europejska Nagroda Filmowa - dawniej Felix
 Goya
 MTV Movie Awards
 Nagroda FIPRESCI
 Nagroda Młodych
 Nagroda im. Cecila B. DeMille’a
 Nagroda Akademii Filmowej (Oscar)
 Saturn
 Złoty Glob
 Złoty Lew
 Złota Malina
 Złoty Niedźwiedź
 Złota Palma 
 Złoty Żuk

polskie:
 Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego
 Polska Nagroda Filmowa (Orzeł)
 Złota Kaczka
 Złote Lwy - nagroda FPFF w Gdyni
Destrukt

Destrukt (z łac. destruetus ‘zniszczony’) – termin odnoszący się do zniszczonych, uszkodzonych przedmiotów, są to np.:
 w bibliotekarstwie: książki lub czasopisma nienadające się do włączenia do zbiorów
 w drukarstwie: arkusze zniszczone w procesie druku
 w bankowości i numizmatyce: zniszczone pieniądze papierowe; monety z wadami powstałymi na etapie bicia, czyli tzw. destrukty mennicze, np. obrócenie rewersu względem awersu, negatywowe odbicie jednej ze stron, niepełny wizerunek spowodowany przesunięciem krążka metalu
 w budownictwie: materiał o charakterze odpadu, nadający się jednak do ponownego wykorzystania, np. destrukt asfaltowy, betonowy
 w militarystyce: uszkodzona broń, amunicja, wydobywana z akwenów lub gruntu
 w archeologii, muzealnictwie i naukach pokrewnych: zniszczone artefakty, np. naczynia, uszkodzona rzeźba (np. korpus bez oryginalnych rąk)

Destrukty np. broni (zwane również deko) bywają przedmiotem kolekcjonerstwa, co rodzi niejasne sytuacje prawne.

Destrukty numizmatyczne poprzez swą unikatowość również stanową przedmiot zainteresowania kolekcjonerów.

Zniszczone przedmioty mogą stanowić tworzywo artystycznych dzieł rzeźbiarskich, np. prace Wima Delvoye’a ze zużytych opon.

Zobacz też 
 destrukt menniczy

Przypisy

Bibliografia 
 

Recykling
Numizmatyka
Źródła archeologiczne
Kopciuszek (balet)

Kopciuszek (Золушка, Le Cinderella, Cinderella) – balet fantastyczny w 3 aktach, 7 obrazach.
 Libretto: Mikołaj Wołkow według bajki Charlesa Perraulta
 Muzyka: Siergiej Prokofjew
 Choreografia: Rostisław Zacharow
 Scenografia: Piotr Wiliams

Prapremiera: Moskwa, 21 listopada 1945, Teatr WielkiPremiera polska: Bytom, 4 lipca 1953, Opera Śląska

"Kopciuszek" – balet fantastyczny według bajki Charles'a Perraulta. Dla dzieci.
Główni bohaterowie to tytułowy Kopciuszek (uboga dziewczyna) oraz zła Macocha i jej złośliwe córki, dobra Wróżka, Książę i Król. Fabuła spektaklu nawiązuje do tradycyjnego, powszechnie znanego schematu. Dziewczyna zwana Kopciuszkiem jest prześladowana przez macochę i przyrodnie siostry. Macocha z córkami jedzie na bal do pałacu królewskiego. Zjawia się tam też Kopciuszek.
Po północy opuszcza pałac. Po drodze gubi pantofelek. Książę szuka właścicielki pantofelka, jeżdżąc po całym kraju. Trafia do domu Macochy. Pantofelek pasuje na nogę Kopciuszka. Następuje szczęśliwy finał.

Ta opowieść o skromności i pysze, szlachetności i prostactwie, nagrodzie i karze opowiedziana w języku gestu i muzyki należy od ponad sześćdziesięciu lat do stałego repertuaru baletowego największych scen operowych świata. Urzeka w niej nie tylko bajkowa atmosfera, wyrazista choreografia, czytelne przesłanie moralne, ale przede wszystkim wspaniała muzyka, współtworząca urokliwy, baśniowy klimat. Jej melodyjność, bogactwo stylistycznych nawiązań do tańców i rosyjskiej muzyki ludowej zawsze pozostawia na widzach niezatarte wspomnienie.

Postacie 
 Kopciuszek, uboga dziewczyna
 Książę
 Dobra Wróżka
 Ojciec Kopciuszka
 Macocha Kopciuszka
 Grymaśnica, przyrodnia siostra Kopciuszka
 Złośnica, przyrodnia siostra Kopciuszka
 Nauczyciel Tańca
 Krawcy, fryzjer, modystka, wróżki czterech pór roku, karzełki, goście na balu, nadworny błazen, mistrz ceremonii, ministrowie dworu, Hindus, Chińczyk, Hiszpan, Arab, trzy pomarańcze, Hiszpanki, mieszkanki wschodniej krainy, mieszkanki wysp tropikalnych, szewcy.

Przypisy

Zobacz też 
 Taniec klasyczny
 Polskie teatry operowe
 Kopciuszek

Linki zewnętrzne 
 Balet Kopciuszek na scenach w Moskwie i Paryżu w kronice PKF w bazie Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej

Balety
Dzieła Siergieja Prokofjewa
Taniec historyczny

Taniec historyczny – taniec popularny w późnym średniowieczu i głównie w renesansie. Do tańców historycznych zalicza się tańce dworskie, i czasami używa się tych terminów jako synonimów.

Na temat historii i ewolucji tańca w nowożytnej Europie:
 taniec w średniowieczu 
 taniec w renesansie    

Obecnie tańce historyczne są odtwarzane przez  zespoły interesujące się tańcami i muzyką dawnych epok, biorące często  udział w rekonstrukcjach zabaw dworskich na zamkach i w czasie turniejów rycerskich.

Można zaliczyć do tej grupy tańce staropolskie, takie jak:
 drabant
 hajduk

Taniec

io:Kategorio:Historiala danso
nn:Kategori:Historiske dansar
fi:Luokka:Historiallinen tanssi
Adelina (imię)

Adelina - imię żeńskie pochodzenia germańskiego, utworzone za pomocą zdrabniającego przyrostka -ina od imienia Adela.    

Adelina imieniny obchodzi 2 września. Niekiedy spotykana data 28 sierpnia to w rzeczywistości imieniny Adelindy.

Osoby noszące to imię 
 Adelina Patti – włoska śpiewaczka sopranowa
 Adelina Cojocariu – rumuńska wioślarka
 Adelina Ismaili - albańska piosenkarka i modelka
 Adelina Sotnikowa - pierwsza rosyjska złota mistrzyni olimpijska w łyżwiarstwie figurowym Soczi 2014

Przypisy 

Żeńskie imiona germańskie
Addar

Addar – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wspaniały”.

Addar imieniny obchodzi 21 kwietnia.

Męskie imiona semickie
Bolero

bolero – taniec i forma muzyczna
 bolero – części garderoby
 Boléro – utwór Maurice’a Ravela
 Bolero – balet z muzyką Maurice'a Ravela
 Bolero a-moll op. 19 – utwór Fryderyka Chopina, skomponowany w 1833
 Bolero – firma zajmująca się produkcją i sprzedażą odzieży
 Bolero – albański film z 1997 roku
Bolero (balet)

Bolero – balet w I akcie.
 Libretto: Ida Rubinstein
 muzyka: Maurice Ravel
 choreografia: Bronisława Niżyńska
 scenografia: Alexandre Benois.

Premiera: Paryż 22 listopada 1928, Theatre National de l'Opera, zespół Idy Rubinstein.
Premiera polska: Bytom 18 grudnia 1965, Opera Śląska.

Osoby:
 solista
 solistka
 zespół baletowy

Później Bolero było wielokrotnie inscenizowane przez wielu choreografów na całym świecie, także w Polsce. Największe międzynarodowe uznanie zyskała wersja choreograficzna Maurice'a Béjarta i jego Baletu XX Wieku w Brukseli (1961), a u nas – realizacja Krzysztofa Pastora z Polskim Baletem Narodowym (2016).

Zobacz też: taniec klasyczny, bolero, Boléro

Balety
Pompa łopatkowa

Pompa łopatkowa – rodzaj pompy wyporowej o obrotowym ruchu organu roboczego.

Zasadę działania pompy łopatkowej pokazuje rysunek. Łopatki (3) osadzone są w wirniku (2), który jest umiejscowiony mimośrodowo wewnątrz korpusu (1) pompy. Łopatki są rozpierane w kierunku korpusu za pomocą sprężyn (4).  W czasie obrotu wirnika, łopatki zagarniają ciecz z komory ssawnej do przestrzeni międzyłopatkowej przenosząc ją do komory tłocznej pompy.

W zależności od rozwiązania konstrukcyjnego mogą one pracować jako:
 pompy próżniowe
 sprężarki powietrza
 pompy do cieczy
Pompy łopatkowe ze względu na swą delikatną konstrukcję stosowane są wyłącznie do pompowania gazów oraz czystych i samosmarujących cieczy. Tradycyjnie stosowane w napędach hydraulicznych obrabiarek. Ciśnienie osiągane w tych pompach wynosi do 6 MPa przy wydajności 3 dm³/s i prędkości obrotowej do 3000 obr./min.

Pompy
Część mowy

Część mowy – specyficzna dla danego języka, wyróżniona głównie na podstawie kryteriów składniowych i fleksyjnych klasa wyrazów (zobacz też klasyfikacja części mowy).

Nie istnieją żadne „uniwersalne” części mowy, które istniałyby w każdym języku, i – choć często na określenie „podobnych” klas funkcjonujących w różnych językach używa się tej samej nazwy, np. „rzeczownik” w języku polskim i w języku angielskim – są to jednak twory o zauważalnie odmiennym charakterze.

Co więcej, dla danego języka istnieć może wiele bardzo różnych od siebie klasyfikacji części mowy. Po pierwsze nie jest jasne rozróżnienie między pełną „częścią mowy” a jedną z form jakiejś innej części – np. przysłówek odprzymiotnikowy w języku angielskim można traktować jako część mowy lub też jako formę przymiotnika. Istnieją również problemy z zaszeregowaniem niektórych wyrazów, takich jak np. stokroć, trzeba, powinien. Przykładem może być klasyfikacja części mowy wg Tadeusza Milewskiego:

Podział części mowy 
Części mowy (w języku polskim) dzielą się na:

a) Odmienne:
 rzeczownik,
 przymiotnik,
 czasownik,
 liczebnik,
 zaimek – typ rzeczowny, przymiotny, liczebny.

b) Nieodmienne:
 przysłówek,
 zaimek – typ przysłowny,
 przyimek,
 spójnik,
 wykrzyknik,
 partykuła.

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

Morfologia
Pompa krzywkowa

Pompa krzywkowa – konstrukcja pompy wyporowej o obrotowym organie roboczym.

Istnieje wiele różnych konstrukcji pomp krzywkowych. Trzy rozwiązania konstrukcyjne wirników pokazano na rysunkach. Na rysunku z lewej strony - dwa krzywkowe wirniki (1 i 3) obracając się zagarniają ciecz z przestrzeni ssawnej (a) do przestrzeni pomiędzy krzywką a korpusem pompy (b) przetłaczając ją do przestrzeni tłocznej (c).

Pompy krzywkowe stosowane są do pompowania cieczy o dużej lepkości, takich jak ropa naftowa, mazut, olej spożywczy, miód. Wydajność pompy jest liniową funkcją prędkości obrotowej i praktycznie nie zależy od różnicy ciśnień na wejściu i wyjściu.

Pompy
Propaganda sukcesu

Propaganda sukcesu – rodzaj propagandy wyolbrzymiający sukcesy ekipy rządzącej. Wszystkie problemy zostają zminimalizowane, a odpowiedzialność za nie zrzuca się na poprzednią ekipę, wrogie siły itp.

Skutecznie uprawiana propaganda sukcesu może zostawić wśród ludzi pozytywną opinię o epoce, która nie była uznawana za tak dobrą.

Okres rządów Edwarda Gierka 
W Polsce przykładem propagandy sukcesu była propaganda uprawiana w latach 70. XX wieku za rządów ekipy Edwarda Gierka. Język propagandy operował chwytliwymi hasłami, typu: „aby Polska rosła w siłę, a ludzie żyli dostatniej”, „cud gospodarczy”, „dynamiczny rozwój”, „budowanie drugiej Polski”. .

W celu uwiarygodnienia tych twierdzeń, propaganda przedstawiała wysokie wskaźniki gospodarcze z wybranych sektorów – wysokie pozycje w produkcji węgla kamiennego (wówczas według oficjalnych danych Polska zajmowała 4 pozycję na świecie), produkcji energii elektrycznej, stali, cementu, statków – pomijając fakt, iż przy ich uzyskaniu posługiwano się przestarzałymi, energochłonnymi i rujnującymi środowisko naturalne technologiami, a konkurencyjność tych produktów wynikała z niskich płac robotników, pracujących w warunkach niebezpiecznych dla zdrowia.

Obraz rzeczywistości kreowanej przez publikatory w okresie tzw. gierkowskiej dekady (1970–1980) pozostawał w sprzeczności z realiami życia codziennego, niskimi dochodami większości społeczeństwa oraz powszechnym brakiem towarów konsumpcyjnych. Wówczas drogą zdobycia najpotrzebniejszych towarów stawały się coraz częściej koneksje rodzinne, czy też eufemistycznie nazywana „załatwianiem” – korupcja. Wbrew faktom i wskaźnikom ekonomicznym propaganda wykazywała, iż problemy wynikają z „okresowych trudności”, a „ludziom żyje się coraz lepiej”.

Rzeczywistość obrazowały wyliczenia porównawcze siły nabywczej obywateli z krajów „pierwszej dziesiątki” najsilniejszych gospodarek świata (do których według propagandy miała zaliczać się Polska), np. w momencie odejścia ekipy Edwarda Gierka w 1980 przeciętny Polak musiał pracować 37 godzin, aby kupić sobie jedną koszulę męską, a przeciętny Japończyk 2 godziny i 3 minuty. Analogiczne wyliczenia z 1980 dotyczyły możliwości zakupu telewizora czarno-białego – wówczas Polak musiał pracować 370 godzin, aby stać go było na zakup tego towaru, a Japończyk 9 godzin i 15 minut. Kontrastowało to również ze stylem życia ówczesnej nomenklatury PRL i jej odizolowaniem od rzeczywistych problemów społecznych, korzystającej z przywilejów typu talony, tanie dacze, specjalne sklepy („za żółtymi firankami”) oraz uwikłanej w malwersacje gospodarcze i rozkradanie majątku państwowego.

Przypisy 

Propaganda
Cudowny mandaryn

Cudowny mandaryn (A csodálatos Mandarin) – balet-pantomima w 1 akcie. 
 libretto: Manyhért Longyel; 
 muzyka: Béla Bartók; 
 choreografia: Gyula Harangozó; 
 scenografia: Gustav Oláh.

Pierwsze realizacje 

 Prapremiera pantomimy: 27 XI 1927 Kolonia 
 Prapremiera w postaci dramatu tanecznego (autoryzowanego przez kompozytora na podstawie prób w Budapeszcie w 1936 i 1938): 1942 Mediolan
 Premiera węgierska (po nieudanych próbach wystawienia dzieła w 1926 i 1931): 9 XII 1945 Budapeszt 
 Premiera polska: Gdańsk 27 marca 1960, Opera i Filharmonia Bałtycka.

Osoby 
 Mandaryn
 Dziewczyna
 trzech złoczyńców
 Stary mieszczanin
 Student

Zobacz też 
 Sztuki baletowe
 Taniec klasyczny
 Polskie teatry operowe

Balety
Don Juan (balet)

Don Juan (pełny tytuł Don Juan czyli Kamienny Gość) – tragiczny balet-pantomima w 3 obrazach, z muzyką  Christopha Willibalda Glucka,  librettem Gaspare Angiolinioniego i Rainieriego de' Calzabigiego (według Moliera),  choreografią Gaspare Angioloniego i scenografią Giulio Quaglio.

Premiera: Wiedeń 17 października 1761, Kärntnertortheater.
Premiera polska: Wilno 2 kwietnia 1925, Teatr Wielki (Teatr na Pohulance), zespół J. Cieplińskiego.

Osoby:
 Don Juan – zawodowy uwodziciel
 Komandor zakonu rycerskiego
 Donna Elwira – córka Komandora
 Sganarello – służący Don Juana
 Błazen, Cyganki, tancerki z tamburynami, kuglarze, muzykanci, goście, paziowie, służba, demony, furie.

Zobacz też 
 najbardziej znane balety
 taniec klasyczny
 polskie teatry operowe

Balety

ar:دون جوان
it:Don Juan
nl:Don Juan Tenorio