Napięcie elektryczne

Napięcie elektryczne – różnica potencjałów elektrycznych między dwoma punktami obwodu elektrycznego lub pola elektrycznego. Symbolem napięcia jest U. Napięcie elektryczne jest to stosunek pracy wykonanej przeciwko polu, podczas przenoszenia ładunku elektrycznego między punktami, dla których określa się napięcie, do wartości tego ładunku. Wyraża to wzór:
 

przy czym zakłada się, że przenoszony ładunek jest na tyle mały, iż nie wpływa znacząco na zewnętrzne pole elektryczne.

W przypadku źródła napięcia (prądu) elektrycznego napięcie jest jego najważniejszym parametrem i określa zdolność źródła energii elektrycznej do wykonania pracy. Napięcie mierzone na zaciskach źródła napięcia jest mniejsze od siły elektromotorycznej źródła. Różnica ta spowodowana jest spadkiem napięcia na oporze wewnętrznym źródła.

Zależność pomiędzy spadkami napięć i siłami elektromotorycznymi w obwodach elektrycznych opisuje II prawo Kirchhoffa.

Związek napięcia z natężeniem pola elektrycznego 
Napięcie elektryczne można określić, znając natężenie pola elektrycznego:
 

Całkowanie odbywa się pomiędzy punktami A i B, przy czym wartość całki nie zależy od wyboru drogi. Wynika stąd, że napięcie między dwoma punktami może być dodatnie, ujemne, a w szczególnych przypadkach – równe zero.

Napięcie elektryczne otwartego źródła prądu 
Napięcie elektryczne otwartego źródła prądu (bez poboru prądu) równe jest sile elektromotorycznej (SEM) tego źródła, co wynika z zależności:
 

gdzie:
  – napięcie na zaciskach źródła,
 – siła elektromotoryczna,
  – opór wewnętrzny źródła,
  – natężenie prądu pobieranego ze źródła.

Dla otwartego źródła:  zatem

Jednostka napięcia 
Jednostką napięcia jest wolt (V). Między dwoma punktami pola elektrycznego jest napięcie 1 V, jeżeli do przeniesienia między tymi punktami ładunku 1 C potrzebna jest praca 1 J
 

a wymiar wolta

Pomiar napięcia 
Przyrządy służące do pomiaru napięcia elektrycznego to woltomierze.

Napięcie w obwodach prądu zmiennego 
W obwodach prądu zmiennego napięcie może być opisane przy pomocy kilku pojęć, są to: wartość chwilowa, skuteczna, średnia i maksymalna.

Wartość skuteczną  napięcia elektrycznego okresowego o okresie  określa się wzorem:
 

Wartością średnią  napięcia określa się napięcie o wartości:
 

Dla napięcia przemiennego sinusoidalnego, którego przebieg można opisać wzorem:
 

wartość skuteczna napięcia wynosi:
 

wartość średnia jest równa 0, a średnia z wartości bezwzględnej:
 

gdzie:
  – napięcie chwilowe w funkcji czasu 
  – napięcie maksymalne, równe jego amplitudzie,
  – napięcie skuteczne,
  – napięcie średnie,
  – pulsacja,
  – faza początkowa.

W sieciach niskiego napięcia w Polsce napięcie skuteczne fazowe (mierzone między przewodem fazowym, czyli będącym pod napięciem a ziemią) wynosi 230 V, zaś międzyfazowe (mierzone między przewodami dwóch faz) 400 V, co odpowiada amplitudom:  ≈ 325 V i 563 V. Pomiędzy napięciem fazowym  a międzyfazowym  układu 3-fazowego, symetrycznego, gwiazdowego zachodzi następująca zależność:
 

gdzie:
  – napięcie międzyfazowe (nazywane też przewodowym lub liniowym od ang. line-to-line voltage),
  – napięcie fazowe.

Zobacz też 
 elektryczność
 natężenie prądu
 opór elektryczny
 II prawo Kirchhoffa
 prawo Ohma
 sieć wysokiego napięcia
 spadek napięcia
 woltomierz

Przypisy 

 
Elektryczność