Marta (imię)

Marta – imię żeńskie pochodzenia semickiego. Wywodzi się z aramejskiego rzeczownika mar, mar(a)tha, marta, oznaczającego „pani domu, gospodyni, pani”. W Polsce po raz pierwszy zanotowano je w 1265 roku. Do dawnych zdrobnień zaliczała się np. Marusza (wsł., od wsł. Marchwa), oraz m.in. Marocha, Marsza, Marszka, Marucha, Maruchna, Maruszka (też od innych imion na Ma-, np. od Małgorzaty). Istnieje ponad 10 świętych katolickich o tym imieniu.

Nie jest żeńskim odpowiednikiem łacińskiego imienia Marcin, którego odpowiednikiem jest Martyna.

Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Marta w 2017 r. zajmowała 50. miejsce w grupie imion żeńskich. W całej populacji Polek Marta zajmowała w 2017 r. 18. miejsce (287 239 nadań).

Imieniny 
 19 stycznia, jako wspomnienie św. Marty, wspominanej razem ze swoim mężem, św. Mariuszem, oraz synami – św. Audyfaksem i św. Abakukiem
 23 lutego, jako wspomnienie św. Marty z Astorgi
 18 marca, jako wspomnienie bł. Marty Le Bouteiller
 5 lipca, jako wspomnienie św. Marty, matki św. Symeona Słupnika
 29 lipca, jako wspomnienie św. Marty z Betanii
 19 września, jako wspomnienie św. Marty, wspominanej razem ze św. Zuzanną
W niektórych kalendarzach można znaleźć datę 22 lutego, która zaczęła funkcjonować w oderwaniu od tradycji obchodzenia imienin w dniach wspomnień świętych i błogosławionych. Ze względu na bliskość wspomnienia św. Marty z Astorgi należy sądzić, iż chodzi o błędną datę wspomnienia tej świętej, powielaną w kolejnych kalendarzach; być może jednak doszło do zniekształcenia imienia Marolda, obchodzącego imieniny 22 lutego.

Znane osoby noszące imię Marta 
Święte o imieniu Marta:
 Marta z Betanii – siostra Marii i Łazarza

Błogosławione o imieniu Marta:
 Marta Wiecka – siostra miłosierdzia, szarytka

Pozostałe osoby:
 Marta Ludwika – norweska księżniczka
 Martha Argerich – argentyńska pianistka
 Marta Bartel – polska szachistka
 Marta Bassino – włoska narciarka alpejska
 Martha Beck – amerykańska seryjna morderczyni
 Marta Bernadotte – szwedzka księżniczka, na której cześć fragment wybrzeża Antarktydy nazwano Wybrzeżem Księżniczki Marty
 Marta Bijan – polska piosenkarka
 Marta Bizoń – polska aktorka
 Marta Bogdanowicz – polska psycholog kliniczny dziecięcy
 Marta Bryła – polska aktorka
 Marta Burbianka – polska historyczka, bibliotekarka, badacz drukarstwa; działaczka polonijna i oświatowa
 Marta Burdynowicz – polska aktorka i piosenkarka
 Marta Chodorowska – polska aktorka
 Martha Coolidge – amerykańska reżyser filmowa
 Marta Cugier – polska piosenkarka
 Marta Cywińska – polska pisarka, poetka, tłumaczka
 Martha Dandridge Custis Washington – amerykańska pierwsza dama, żona pierwszego prezydenta George’a Washingtona
 Marta Dobecka – polska aktorka
 Marta Domachowska – polska tenisistka
 Marta Domínguez – hiszpańska lekkoatletka
 Marta Dziadura – polska pięcioboistka
 Marta Dzido – polska pisarka, reżyserka
 Mártha Eggerth – węgierska śpiewaczka, żona Jana Kiepury
 Marta Fox – polska poetka, powieściopisarka i eseistka
 Marta Gałuszewska – polska piosenkarka
 Marta Górnicka – polska piosenkarka
 Martha Graham – amerykańska tancerka, choreograf, pedagog, jedna z najważniejszych prekursorek tańca współczesnego
 Marta Grzywacz – polska dziennikarka
 Marta Guzowska – polska pisarka i archeolog
 Marta Jankowska – polska aktorka
 Marta Kielczyk – polska dziennikarka
 Marta Kleszczyńska – polska sztangistka
 Marta Klubowicz – polska aktorka teatralna i filmowa
 Marta Kubišová – czeska piosenkarka, jedna z najpopularniejszych czeskich artystek lat 60., sygnatariuszka Karty 77
 Marthe Kristoffersen – norweska biegaczka narciarska
 Marta Kwiecień – polska modelka, Miss Polonia 1999
 Marta Lipińska – polska aktorka
 Martha Daniell Logan – autorka pierwszej amerykańskiej rozprawy o ogrodnictwie
 Marta Manowska – polska dziennikarka i prezenterka telewizyjna
 Marta Markiewicz – polska piosenkarka
 Marta Matyjasik – zwyciężczyni konkursu Miss Polonia 2002
 Márta Mészáros – węgierska reżyser filmowa
 Marta Michna – polska szachistka
 Marta Mizuro – polska krytyk literacka
 Marta Najfeld – polska pilotka, dwukrotna kobieca szybowcowa rekordzistka świata w prędkości przelotu po trasie trójkąta o długości 100 km
 Marta Nieradkiewicz – polska aktorka
 Marta Obregón – hiszpańska Służebnica Boża
 Marte Olsbu – norweska biahtlonistka
 Martha M. Place – amerykańska morderczy, pierwsza kobieta z 26 ogółem straconych na krześle elektrycznym
 Martha Scott – amerykańska aktorka
 Marta Stebnicka – polska aktorka, pieśniarka, reżyser teatralny
 Martha Stewart – amerykańska osobowość telewizyjna
 Marta Ścisłowicz – polska aktorka
 Marta Tomaszewska – polska pisarka, poetka i autorka słuchowisk radiowych
 Marta Vieira da Silva – brazylijska futbolistka
 Marta Walczykiewicz – polska kajakarka
 Marta Wiśniewska – polska tancerka i piosenkarka, znana jako Mandaryna
 Marta Wojciechowska – znana jako Martyna Wojciechowska, polska dziennikarka i prezenterka telewizyjna
 Marta Wykupil – polska judoczka
 Marta Żmuda Trzebiatowska – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna

Postaci fikcyjne o tym imieniu:
 Marta Bellan – pseudonim spółki autorskiej Zbigniewa Adrjańskiego i Zbigniewa Kaszkura, którzy pisali m.in. dla Czesława Niemena, Trubadurów, Niebiesko-Czarnych, Czerwonych Gitar, Anny Jantar i wielu innych
 Marta Mostowiak – jedna z głównych postaci z serialu M jak miłość
 Marta Walawska – jedna z głównych postaci z serialu Barwy szczęścia
 Marta – pies z serialu animowanego Marta mówi
 Marta Korczyńska – główna bohaterka powieści Elizy Orzeszkowej Nad Niemnem.

Zobacz też 
 Sainte-Marthe (Eure) – miejscowość we Francji
 Sainte-Marthe (Lot i Garonna) – miejscowość we Francji
 Sauvagnat-Sainte-Marthe – miejscowość we Francji
 Santa Marta – miasto w północnej Kolumbii
 Sierra Nevada de Santa Marta – masyw górski w północnej Kolumbii
 Marta – miejscowość i gmina we Włoszech
 Santa Marta do Pinhal – portugalska gmina
 Santa Marta de Penaguião – miejscowość w Portugalii
 Martha’s Vineyard – wyspa u wybrzeży stanu Massachusetts
 Martha and the Vandellas – trio wokalne
 (205) Martha – planetoida

Przypisy 

Żeńskie imiona semickie