Casablanca (stad)

Casablanca (Arabisch: الدار البيضاء, ed-Dar el-Beida, Berbers: ⴰⵏⴼⴰ, Anfa, wat letterlijk heuvel betekent) is een stad in het westen van Marokko. Het is qua populatie de grootste stad van Marokko en het economisch hart van het land.

Casablanca betekent letterlijk in het Spaans wit huis. De stad valt bijna samen met de gelijknamige prefectuur Casablanca, onderdeel van de regio Grand Casablanca. De stad Casablanca heeft ruim 4 miljoen inwoners en is daarmee de grootste stad van Marokko. Het is tevens de belangrijkste haven van het land, gelegen aan de Atlantische Oceaan.

Sinds de afwerking in 1993 ligt in Casablanca de Hassan II-moskee, een moderne grote moskee gebouwd in opdracht van koning Hassan II gelegen aan de Bd Sidi Mohammed Ben Abdallah, tussen de haven en de vuurtoren El-Hank aan de kust met uitzicht over de Atlantische Oceaan. Vlak bij de moskee bevindt zich ook de oude medina.

Geschiedenis 
Op de plaats van het huidige Casablanca lag voorheen de Berberse nederzetting Anfa. De stad zou deze naam blijven houden tot de 16e eeuw, waarna het bekend kwam te staan onder haar huidige naam. De naam Anfa blijft bestaan in de benaming voor het oude, oorspronkelijke deel van Casablanca. Het is het meest welvarende deel van de stad. Daarnaast heet de grotere Casablanca regio, Casa-Anfa.

In reactie op de komst van de islamitische legers ontstond in de 7e eeuw rondom de stad een onafhankelijk, Berbers koninkrijk, dat zich verzette tegen Arabische invloeden. Dit kleine koninkrijk van de Barghawata bleef bestaan tot het in de 11e eeuw werd veroverd door de Almoraviden. In de 14e eeuw werd Anfa door de Meriniden ontwikkeld tot een belangrijke havenstad. Vanaf de 15e eeuw werd het opnieuw onafhankelijk en werd de stad een broeinest van piraten. Om deze reden vernietigden de Portugezen de stad in 1468. In 1515 herbouwden de Portugezen de stad onder de naam "Casa Branca". De Portugezen bleven tot 1755, toen ze na een aardbeving de stad verlieten. Het werd door sultan Sidi Mohammed Ben Abdallah herbouwd als Dar el-Beida. De Spanjaarden kregen het recht er een commercieel centrum te stichten, en gaven het zijn huidige naam.

Toch was het pas na het Franse protectoraat vanaf 1912 dat Casablanca andere Marokkaanse steden als Fez en Marrakesh overvleugelde: Rabat werd hoofdstad, en de as Rabat-Casablanca werd sterk ontwikkeld door de Fransen. Casablanca werd de belangrijkste handelsstad van het land en de belangrijkste plaats voor Europese vestiging.

In januari 1943 werd in Casablanca de Conferentie van Casablanca gehouden, een belangrijke conferentie, waarin Franklin Delano Roosevelt en Winston Churchill afspraken dat slechts de volledige overgave van nazi-Duitsland als einde van de Tweede Wereldoorlog zou worden geaccepteerd.

Op 16 mei 2003 vonden in Casablanca terroristische aanslagen plaats, waarbij 45 mensen omkwamen.

Op 26 april 2008 komen door een brand in een matrassenfabriek 55 mensen om. De werknemers konden veelal niet ontsnappen aan de brand. De fabriek was beveiligd tegen diefstal van binnenuit.

Economie 
De regio Groot-Casablanca wordt gezien als de locomotief van de ontwikkeling van de Marokkaanse economie. Het is verantwoordelijk voor 39% van de nationale productie en 60% van de industriële werkkracht. De regio verbruikt 35% van de nationale elektriciteitsproductie. Met 86 miljard MAD, zorgt de regio voor 54% van de industriële productie. 41% van 's lands industriële export komt van de regio Groot-Casablanca. 30% van de Marokkaanse banksector bevindt zich in Casablanca. Sinds een aantal decennia heeft Casablanca zich ontwikkeld tot een grotere wereldstad. Dat heeft zij onder andere te danken aan de bouw van vele kantoorgebouwen en een grotere haven.

De activiteiten van de havens van Casablanca en Mohammedia zijn verantwoordelijk voor 55% van de Marokkaanse internationale handel.
48% van personenvervoer in Marokko gaat via de luchthaven van Casablanca, Mohammed V International Airport.

Bevolking 
De bevolking van Groot-Casablanca wordt geschat op ruim 4,2 miljoen (2014). 98% daarvan woont in stedelijke gebieden. 25% is onder 15 jaar en 8,7% is boven de 60 jaar. De bevolking van de stad is zo'n 12% van de totale bevolking van Marokko. Groot-Casablanca is ook het grootste urbane gebied in de Maghreb. De bevolking bestaat uit drie belangrijke etnische groepen. De belangrijkste groep is die van de 'Roubie, afstammelingen van Arabische nomadenstammen, die in de 13e eeuw in dit gebied werden gevestigd. De tweede belangrijke groep zijn de Swassa, Berbers uit de omgeving van Agadir. Een derde en kleinste groep zijn de Fessies. De laatste twee groepen behoren traditioneel tot de economisch hogere klasse van Casablanca en heel Marokko.

Onderwijs 
 EMLYON Business School en Toulouse Business School hebben een campus in Casablanca.

Transport 
Omdat Casablanca de economische hoofdstad van Marokko is (en Rabat de bestuurlijke en regeringshoofdstad) zijn de verbindingen van en naar Casablanca prima: de belangrijkste internationale luchthaven ligt bij de stad, de grote noord-zuidspoorlijn en ook de autosnelwegen lopen via deze stad.

Openbaar vervoer 
Casablanca kent een uitgebreid netwerk aan trams en grootstedelijke treindiensten. De Al Bidaoui is een voorstadspoorweg in Casablanca en vervoert de meeste reizigers. Binnen de stad rijdt dit systeem als een metro en functioneert als aanvoer voor de tram en bus. Buiten de stad functioneert het als een stoptrein.

Wegen 
Casablanca is gelegen aan of vormt het begin- of eindpunt van vele autosnelwegen (meestal tolwegen) naar bijvoorbeeld:
 Rabat (A3) en verder noordwaarts naar Tanger ((A1)) of Fez (A2)
 Marrakesh via (A7)
 Agadir
 El Jadida

Spoor 
Tevens is het een knooppunt in het spoornet en heeft meerdere stations:
 Casablanca Voyageurs - transit/overstap-station
 Casablanca Port - haven
en ook onderstaand station van het vliegveld kan je bij Casablanca rekenen
en biedt rechtstreekse verbindingen met:
 zuidwaarts: Marrakesh
 noordwaarts: Rabat en Tanger
 noord/oost: Meknes, Fez, Taourirt, Al Hoceima en Oujda
 lokale shuttle: Mohammed V International Airport
 en nog enkele lokale bestemmingen

Luchthaven 
Het belangrijkste vliegveld van Marokko is Mohammed V International Airport bij Casablanca. Daarnaast is er ook de Luchthaven Casablanca Tit Mellil.

Zeehaven 
Casablanca is na de haven van Tanger de belangrijkste zeehaven van Marokko.

Sport 
Casablanca is de belangrijkste stad voor het Marokkaanse voetbal. De aartsrivalen Wydad AC Casablanca en Raja Casablanca zijn de enige clubs die altijd op het hoogste Marokkaanse niveau voetbalden. Beide clubs delen het Stade Mohammed V. Dit stadion werd ook gebruikt voor de Afrika Cup van 1988 (o.a. voor de finale) en veel thuiswedstrijden van het Marokkaans voetbalelftal. Racing de Casablanca en Étoile de Casablanca zijn andere voetbalclubs uit Casablanca en werden beiden eenmaal landskampioen.

Geboren in Casablanca 

 Larbi Ben Barek (1917-1992), voetballer
 Abderrahim Tounsi (1936-2023), acteur en komiek
 Frida Boccara (1940-1996), zangeres, verhuisde naar Frankrijk
 Serge Haroche (1944), Frans natuurkundige en Nobelprijswinnaar (2012)
 Alain Souchon (1944), Frans zanger en acteur
 Sharif Dean (1947), Frans-Algerijns zanger
 Jean Reno (1948), Frans acteur
 Eli Aflalo (1952), Israëlisch politicus
 Jean-Paul Bertrand-Demanes (1952), Frans voetballer
 Abdallah Zrika (1953), dichter
 Eli Ben-Dahan (1954), Israëlisch rabbijn en journalist
 Noureddine Farihi (1957-2022), Marokkaans-Belgisch acteur
 Jamal Fathi (1959), voetbalcoach
 Samira Said (1960), zangeres
 Alber Elbaz (1961-2021), Israëlisch modeontwerper
 Nawal El Moutawakel (1962), hordeloopster, eerste islamitische olympisch kampioene
 Aziz Doufikar (1963), Nederlands-Marokkaans voetballer en coach
 Guy Forget (1965), Frans tennisser
 Richard Virenque (1969), Frans wielrenner
 Noureddine Naybet (1970), voetballer
 Christine Hocq (1970), triatleet
 Youssef Fertout (1970), voetballer en voetbalcoach
 Gad Elmaleh (1971), komediant en acteur van Joodse komaf
 Salaheddine Bassir (1972), voetballer
 Hicham Arazi (1973), tennisser
 Karim Alami (1973), tennisser
 Youssef Safri (1977), voetballer
 Sana Mouziane (1980), actrice en zangeres
 Mounia Aboulahcen (1982), Belgisch atlete
 Ismail Elfath (1982), Amerikaans-Marokkaans voetbalscheidsrechter
 Karim Fegrouche (1982), voetballer
 Omar Lotfi (1983), acteur
 French Montana (1984), Amerikaans rapper
 Nabil Dirar (1986), voetballer
 Ayoub El Kaabi (1993), voetballer
 Zouheir Elgraoui (1994), volleyballer en beachvolleyballer
 Ahmed Reda Tagnaouti (1996), voetballer
 Hamza Mendyl (1997), voetballer

Stedenbanden 
Casablanca heeft stedenbanden met:
  Artvin (Turkije)
  Bordeaux (Frankrijk)
  Istanboel (Turkije)
  Madrid (Spanje)
  Rio de Janeiro (Brazilië)
  New York (Verenigde Staten)
  Parijs (Frankrijk)
  Tokio City (Japan)
  Sydney (Australië)
  Londen (Verenigd Koninkrijk)
  Berlijn (Duitsland)
  Dubai (Verenigde Arabische Emiraten)
  Buenos Aires (Argentinië)
  Jakarta (Indonesië)
  Busan (Zuid-Korea)
  Mexico-Stad (Mexico)
  Amsterdam (Nederland), sinds 1890