Samuel Beckett

Samuel Barclay Beckett (ur. 13 kwietnia lub 13 maja 1906 w Foxrock, zm. 22 grudnia 1989 w Paryżu) – irlandzki dramaturg, prozaik i eseista, tworzący początkowo w języku angielskim, a od 1945 – francuskim. Jeden z twórców teatru absurdu. Jego powieści są pozbawiane tradycyjnej narracji, utrzymane w klimacie skrajnego pesymizmu i podkreślające bezsens ludzkiej egzystencji.

Życiorys 
Urodził się na przedmieściach Dublina w rodzinie protestanckiej, jednak w dorosłym życiu stał się agnostykiem. Studiował filologię romańską w Trinity College, gdzie potem przez jakiś czas wykładał, jednak Irlandia, atmosfera domu rodzinnego, potem zaś śmierć ojca (1933) doprowadziły go do depresji nerwowej i ostatecznie osiadł w Paryżu. Brał czynny udział we francuskim ruchu oporu. W 1969 został uhonorowany literacką Nagrodą Nobla, której nie odebrał osobiście.

Postać ojca pojawia się w jego utworach mityzowana lub nawet deifikowana, matka zaś w kontekście gorzkim i ironicznym (w życiu była zimną bigotką).

Na studiach Becketta fascynowała filozofia: Kartezjusza, George’a Berkeleya, Henri Bergsona, Arthura Schopenhauera, Giambattisty Vico; klasyka francuska i włoska, poezja francuska takich poetów jak: Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud, Guillaume Apollinaire, Marcel Proust. Inspirował się także twórczością Dantego. Był sekretarzem i pomocnikiem Jamesa Joyce’a.

Beckett swoje dzieła tłumaczył z angielskiego na francuski i odwrotnie. Tłumaczenia te były dość swobodne, w związku z czym różne wersje językowe zawierają pewne różnice. Zadebiutował na scenie w 1953, sztuką Czekając na Godota. Oprócz sztuk teatralnych pisał słuchowiska radiowe, spektakle telewizyjne, a nawet scenariusz filmowy. Niektóre sztuki reżyserował samodzielnie.

Był bardzo aktywny społecznie oraz politycznie – występował przeciwko totalitaryzmowi; ostro przeciwstawiał się prześladowaniom politycznym na świecie; wspierał także więźniów politycznych. Nie wyrażał zgody na wystawienie swoich sztuk w Republice Południowej Afryki w czasach apartheidu; protestował także przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce.

W twórczości zajmowały go głównie kwestie egzystencjalne, problemy etyczne i poznawcze. Bohaterowie jego dzieł zadają sobie pytania zasadnicze o sens życia oraz o miejsce człowieka na ziemi (podobnie jak u Alberta Camusa, czy Antona Czechowa).

Dzieła 
 Sztuka bez Aktu (z butelką)
 Whoroscope (1930)
 Proust (1931)
 Sen o kobietach pięknych i takich sobie (1932)
 Murphy (1938)
 Watt (1953)
 Molloy (1951)
 Malone umiera (1951)
 Nienazywalne (1953)
 Bez (1969)
 także nowele (polskie wydanie 1973)
 Towarzystwo (1980)

Dramaty 
 Eleuteria (1947)
 Czekając na Godota (1952)
 Akt bez słów I (1956)
 Akt bez słów II (1956)
 Końcówka (1957)
 Ostatnia taśma (1958)
 Szczęśliwe dni (1961)
 Komedia (1964)
 Przychodzić i odchodzić (1965)
 Oddech (1970)
 Nie ja (1973)
 Fragment dramatyczny I (1974)
 Wtedy gdy (1976)
 Kroki (1976)
 Fragment dramatyczny II (1976)
 Partia solowa (1979)
 Kołysanka (1981)
 Impromptu „Ohio” (1981)
 Katastrofa (1982)
 Co gdzie (1983)

Zobacz też 
 Kanon na koniec wieku „Rzeczpospolitej” – uwzględniono Dramaty, a konkretnie: Czekając na Godota, Końcówka, Ostatnia taśma, Szczęśliwe dni.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 recenzja z polskiego wortalu teatralnego eteatr

Absolwenci Kolegium Trójcy Świętej w Dublinie
Aosdána
Doktorzy honoris causa uczelni w Irlandii
Dramaturdzy anglojęzyczni
Eseiści anglojęzyczni
Eseiści XX wieku
Irlandzcy dramaturdzy XX wieku
Irlandzcy eseiści
Irlandzcy prozaicy
Ludzie radia
Nobliści – literatura
Pisarze francuskojęzyczni
Pisarze związani z Dublinem
Pisarze związani z Paryżem
Pochowani na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu
Prozaicy anglojęzyczni
Prozaicy XX wieku
Urodzeni w 1906
Zmarli w 1989