1783



Wydarzenia w Polsce 

 18 marca – Antoni Protazy Potocki założył Kompanię Handlową Polską.
 2 kwietnia – spółka Kompania Solna uzyskała od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zezwolenie na poszukiwanie i eksploatację pokładów soli na Ponidziu w okolicach Buska.
 11 grudnia – cesarz Józef II wydał rozporządzenie o utworzeniu Cmentarza Stryjskiego we Lwowie.

 Założono Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
 Założono Arboretum w Lipnie najstarszy park dendrologiczny w Polsce.
 Zakończono budowę Kanału Ogińskiego.

Wydarzenia na świecie 

 3 lutego – Hiszpania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.
 4 lutego – Wielka Brytania ogłosiła zawieszenie działań wojennych w koloniach w Ameryce Północnej.
 4–5 lutego – seria wstrząsów i wywołane nimi tsunami spowodowały śmierć około 25 tys. osób w Kalabrii i na Sycylii.
 Luty – preliminaria pokojowe między Wielką Brytanią a USA.
 19 marca – król Ludwik XVI założył École nationale supérieure des mines de Paris mającą kształcić zarządców królewskich kopalń.
 3 kwietnia – Benjamin Franklin i Gustaf Filip Creutz podpisali w Paryżu szwedzko-amerykański traktat o przyjaźni i handlu, który miał obowiązywać przez 15 lat.
 8 kwietnia – caryca Katarzyna II podpisała akt przyłączenia Krymu do Rosji.
 14 kwietnia – w Berlinie odbyła się premiera dramatu Natan mędrzec autorstwa Gottholda Ephraima Lessinga.
 15 kwietnia – papież Pius VI erygował archidiecezję mohylewską.
 21 kwietnia – zainaugurował działalność Teatr Stanowy w Pradze.
 13 maja – kombatanci wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych założyli Towarzystwo Cyncynatów.
 31 maja – francuskie malarki Adélaïde Labille-Guiard i Louise Élisabeth Vigée Le Brun znalazły się w gronie kobiet po raz pierwszy przyjętych do Académie royale de peinture et de sculpture.
 1 czerwca – założono miasto San José de Mayo w Urugwaju.
 4 czerwca – bracia Montgolfier dokonali pierwszego udanego publicznego wzlotu bezzałogowego balonu na ogrzane powietrze.
 8 czerwca – rozpoczęła się trwająca do lutego 1784 erupcja Laki, największa erupcja wulkaniczna w czasach historycznych.
 22 czerwca – chmura trujących pyłów z islandzkiego wulkanu Laki dotarła do francuskiego Hawru.
 25 czerwca – założono miasto Concepción del Uruguay w Argentynie.
 15 lipca – „Pyroscaphe”, pierwszy statek napędzany silnikiem parowym, wypróbowano na rzece Saonie we Francji.
 24 lipca – podyktowany władającemu wschodnią Gruzją carowi Herakliuszowi II przez gen. Pawła Potiomkina w imieniu rosyjskiej cesarzowej Katarzyny tzw. traktat gieorgijewski uznał „po wieczne czasy” protektorat i władzę zwierzchnią Rosji w Kartlii i Kachetii.
 26 lipca – francuski chemik L. Lenormand na skonstruowanym przez siebie spadochronie skacze z drzewa, nie czyniąc sobie przy tym krzywdy.
 27 sierpnia – Jacques Alexandre Charles wypuścił w Paryżu pierwszy balon (średnica 4 m) napełniony wodorem.
 3 września – zawarcie pokoju w Paryżu pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią. Po zwycięstwie w wojnie i zawarciu pokoju w 1783 roku niepodległe stany utworzyły nowe państwo – USA.
 19 września – w Wersalu odbył się pokazowy lot balonem, na pokładzie którego znalazły się baran, kogut i kaczka. Celem lotu było zbadanie wpływu wysokości na organizmy żywe.
 15 października – Francuz Jean-François Pilâtre de Rozier jako pierwszy człowiek na świecie wzleciał balonem – na uwięzi, na wysokość 20 metrów.
 3 listopada – wojna o niepodległość USA: po sukcesie Amerykanów rozwiązano Armię Kontynentalną.
 21 listopada – balon na ogrzane powietrze braci Montgolfier odbył pierwszy swobodny lot załogowy nad Paryżem.
 25 listopada – wojna o niepodległość USA: wojska brytyjskie ewakuowały się z Nowego Jorku, ostatniego przyczółka w USA.
 1 grudnia – Jacques Alexandre Charles i Nicolas Robert odbyli drugi w historii wolny lot balonem i pierwszy przy użyciu balonu wypełnionego wodorem.
 19 grudnia – w Wielkiej Brytanii utworzono pierwszy gabinet Williama Pitta młodszego.
 26 grudnia – według niektórych źródeł francuski fizyk Louis-Sébastien Lenormand wykonał, z balkonu obserwatorium w Montpelier, pierwszy w historii skok na spadochronie własnego projektu.

 Rosja zaanektowała Chanat Krymski, tworząc jednocześnie nową prowincję – Nową Rosję.
 Rosjanie założyli Sewastopol przy Zatoce Sewastopolskiej na Półwyspie Krymskim, jako miasto-twierdzę.
 Gruzja była zmuszona przyjąć protektorat Imperium Rosyjskiego.
 W Prusach Powszechna Ordynacja Hipoteczna unormowała system ksiąg gruntowych.

Urodzili się 
 6 stycznia – Helena Lubomirska, polska księżna, malarka (zm. 1876)
 23 stycznia – Stendhal, francuski pisarz (zm. 1842)
 25 lutego – Franz Großmann, niemiecki duchowny katolicki, biskup pomocniczy warmiński (zm. 1852)
 3 kwietnia – Joseph Ambrosius Geritz, niemiecki duchowny katolicki, biskup warmiński (zm. 1867)
 10 kwietnia – Hortensja de Beauharnais, królowa Holandii (zm. 1837)
 16 kwietnia – Joachima De Vedruna, hiszpańska zakonnica, założycielka karmelitanek miłosierdzia, święta katolicka (zm. 1854)
 24 lipca – Simón Bolívar, bohater walk o wyzwolenie Ameryki Południowej spod władzy Hiszpanów (zm. 1830)
 9 sierpnia – Aleksandra Pawłowna Romanowa, wielka księżna rosyjska, arcyksiężna austriacka (zm. 1801)
 12 sierpnia – Franciszek Lewiński, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy janowski (zm. 1854)
 3 września – Anna Maria Russell, brytyjska arystokratka (zm. 1857)
 17 września – Nadieżda Durowa, rosyjska oficer, pisarka (zm. 1866)
 25 listopada – Christian Andreas Zipser, austriacki pedagog i przyrodnik (zm. 1864)

 data dzienna nieznana: 
 Magdalena Han Yŏng-i, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839) 
 Anna Pak A-gi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839) 
 Katarzyna Yi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)

Zmarli 
 15 stycznia – William Alexander, oficer i generał Armii Kontynentalnej
 16 kwietnia – Benedykt Józef Labre, francuski tercjarz franciszkański, pielgrzym, święty katolicki (ur. 1748)
 19 sierpnia – Franz Xaver Messerschmidt, niemiecko-austriacki rzeźbiarz (ur. 1736)
 18 września – Leonhard Euler, szwajcarski matematyk i fizyk (ur. 1707)
 20 grudnia – Antonio Soler, hiszpański kompozytor (ur. 1729)

 data dzienna nieznana: 
 Józef Tadeusz Kierski, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (ur. 1706)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 27 lutego
 Ostatki: 4 marca
 Popielec: 5 marca
 Niedziela Palmowa: 13 kwietnia
 Wielki Czwartek: 17 kwietnia
 Wielki Piątek: 18 kwietnia
 Wielka Sobota: 19 kwietnia
 Wielkanoc: 20 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 21 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 29 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 8 czerwca
 Boże Ciało: 19 czerwca

Przypisy 

1783