Schiedam

Schiedam () is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Het gemeentebestuur neemt deel aan de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.

Schiedam is gelegen tussen Rotterdam en Vlaardingen, oorspronkelijk aan de Schie en later ook aan de Nieuwe Maas. Per  had de gemeente  inwoners (bron: CBS). De stad is bekend om haar jeneverproductie, de historische binnenstad met historische havens (in andere steden worden dat 'grachten' genoemd) en de hoogste windmolens.

Schiedam heeft vele wijken en omgevingen, de drukste zijn Groenoord (Schiedam), Nieuwland en Schiedam-Centrum.

Geschiedenis 

De geschiedenis van de stad Schiedam gaat terug tot de 13e eeuw. Nabij de monding van de Schie werd rond waarschijnlijk 1230 door de heer van Wassenaar en/of heer Dirk Bokel van ambacht Mathenesse een dam aangelegd om het polderland te beschermen tegen het zeewater. In 1247 kreeg Aleid van Holland bij haar huwelijk met Jan van Avesnes het oostelijke deel van de dam (en het poldertje) als bruidsgeschenk. In 1275 werden stadsrechten verleend door vrouwe Aleid van Holland (Aleida van Avesnes), de zuster van graaf Willem II van Holland.

De achttiende eeuw was voor Schiedam een Gouden Eeuw als gevolg van de stilgevallen drankimport uit het buitenland en de opkomst van de jeneverstokerij. Er ontstonden tientallen branderijen en destilleerderijen die over de hele wereld exporteerden. De jeneverindustrie gaf Schiedam de bijnaam 'Zwart Nazareth'. De bedrijfstak is inmiddels grotendeels verdwenen, maar de ten behoeve van de industrie gebouwde zes klassieke windmolens bepalen nog steeds het stadsbeeld. In 2005 is de Noletmolen gebouwd naar het beeld deze molens. Ook zijn er nog een aantal voormalige branderijen. In een daarvan aan de historische Lange Haven, is sinds 1996 het Jenevermuseum gevestigd.

In 1941 werd de gemeente Kethel en Spaland geannexeerd, waardoor er ruimte was voor grootschalige woningbouw ten noorden van Schiedam. Hier liggen nu de wijken Tuindorp, Sveaparken, Kethel, Groenoord, Woudhoek en Spaland.

Bezienswaardigheden 
 Stadhuis, Grote Markt
 Grote of St. Janskerk
 Schiedamse molens: de zes klassieke stellingmolens (Molen De Walvisch, Molen De Drie Koornbloemen, Molen De Vrijheid, Molen De Noord, Molen De Palmboom, Molen De Kameel) en de nieuwe "energiemolen" De Nolet (2005); de op de afbeelding getoonde molens zijn de hoogste klassieke windmolens ter wereld
 De ruïne van Huis te Riviere
 Liduinabasiliek met Heilig Hartbeeld
 De grachten van Schiedam ("havens" genoemd: Lange Haven, Korte Haven en de Nieuwe Haven)
Babbersmolen (steenhuismolen 1710-1888) stellingmolen (1888-1924) Stellingmolen (2014-heden)
 Zakkendragershuisje
 Korenbeurs
 Voormalig Sint-Jacobs-gasthuis, nu het Stedelijk Museum Schiedam
 Kantoorgebouw voor de toenmalige HAV Bank van architect Dudok uit 1935, in 1997 verbouwd tot appartementen
 Sint-Jan-de-Doperkerk (Havenkerk)
 Historische stadsgezichten

Monumenten 
Een deel van Schiedam is een beschermd stadsgezicht. In de gemeente is er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Schiedam
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Schiedam
 Lijst van oorlogsmonumenten in Schiedam

Kaart van het oude centrum van Schiedam, met bezienswaardigheden.

Kunst en cultuur 
De meeste culturele voorzieningen in Schiedam bevinden zich in de binnenstad. Zo is er het Stedelijk Museum Schiedam, bekend om zijn grote collectie Cobra-kunst, het Nationaal Jenevermuseum waar nog regelmatig gestookt wordt en museummolen De Walvisch, waar nog gedraaid en gemalen wordt. Tot februari 2018 was De Nieuwe Palmboom museummolen. Andere musea zijn de Nationaal Coöperatie Museum Schiedam / 't Winkeltje en het Borrelmuseum.

Naast de musea zijn er vele  kunstenaars en hun ateliers te vinden in de stad. Ook kent de stad een aantal galeries. In de jaren '70 kende Schiedam een bijzonder gunstig cultureel klimaat en  de creatieve sector leeft met inmiddels ook veel grafisch en ruimtelijke ontwerpers. In 2016 werd nog het nieuwe theatergezelschap De Stokerij opgericht. Ook kent Schiedam sinds januari 2019 een stadsdichter, Yvette Neuschwanger-Kars. 

In de voormalige Korenbeurs naast de Dam is tegenwoordig de eerste groene bibliotheek van Nederland gevestigd. In het Wennekerpand, een voormalig distilleerderij, zijn diverse culturele instellingen ondergebracht. Onder meer is er het filmhuis Wenneker Cinema en de kleine zaal van het Theater aan de Schie waarvan de hoofdlocatie aan het Stadserf te vinden is. Naast zijn musea en culturele centra kent Schiedam een groeiend aantal terugkerende evenementen en festivals, waarvan de bekendste zijn:
 Brandersfeesten
 De Bonte Koe Chocolade Festival
 Film op 't Erf
 Fotofestival Schiedam
 Jenever- en Ginfestival
 Muziek op het Water
 Nationale Molendag
 Open Monumentendagen
 Open Expo Schiedam
 Opera aan de Schie
 Suikerzoet Filmfestival
 Wereldmuziekfestival Verueño
 Where we've met

Kunst in de openbare ruimte 
In Schiedam zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Schiedam

Samenstelling gemeentebestuur

Gemeenteraad 
 De gemeenteraad van Schiedam telt 35 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1994:

Burgemeester 
Waarnemend burgemeester van Schiedam is sinds 2 juni 2023 Jules Bijl (D66).

Coalitie collegeperiode 2022-2026 
Vanaf 30 juni 2022 bestaat de coalitie uit VVD, DENK, PvdA, D66 en Progressief Schiedam. 

Politieke ambtsdragers (wethouders):

 Antoinette Laan (VVD)
Doğukan Ergin (DENK)
Petra Zwang (PvdA)
Anouschka Biekman (D66)
Frans Hamerslag (Progressief Schiedam)

Secretaris  (geen politieke ambtsdrager):
 Caroline Bos

Verkeer en vervoer 

 Schiedam ligt voor een groot gedeelte binnen de Ring Rotterdam. Hierdoor is de stad goed te bereiken via de afrit aan de A4 Schiedam-West en de afritten aan de A20 Schiedam-Noord en Schiedam.

 Schiedam heeft een gecombineerd trein- en metrostation, station Schiedam Centrum. Vanaf dit station kan met een directe verbinding per trein onder meer gereisd worden naar Almere, Amsterdam, Dordrecht, Den Haag, Lelystad, Rotterdam, Roosendaal en Vlissingen.

 Schiedam is ook per metro bereikbaar. station Schiedam Centrum is bereikbaar met metrolijnen A, B en C vanuit Rotterdam. Met metrolijn C kan men ook verder reizen langs de Schiedamse metrostations Parkweg, Troelstralaan en Vijfsluizen richting Hoogvliet en Spijkenisse. Na een opening op 28 september 2019 is de Hoekse Lijn op 30 september 2019 van start gegaan. Station Schiedam Nieuwland is bij de ingebruikstelling als metro van de Hoekse Lijn geopend en is bereikbaar met metrolijnen A en B.

 Ook heeft Schiedam een tramverbinding met Rotterdam. Tramlijnen 21 (alleen overdag tot circa 19:00) en 24 doen beide de binnenstad, station Schiedam Centrum en Schiedam-Noord aan.

Onderwijs en gezondheidszorg

Onderwijs 
In Schiedam bevinden zich ongeveer 35 scholen voor basisonderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en mbo, waaronder zowel openbare als rooms-katholieke, protestants-christelijke, gereformeerde en islamitische scholen. In het aangrenzende Rotterdam bevinden zich diverse hbo-opleidingen en de Erasmus Universiteit Rotterdam.

De oudste school voor voortgezet onderwijs is het Stedelijk Gymnasium Schiedam met een historie die teruggaat tot 1346. De nieuwste middelbare school is Lyceum Schravenlant.

Gezondheidszorg 
Van oudsher kende Schiedam twee ziekenhuizen: het Gemeenteziekenhuis en het Nolet Ziekenhuis, die in 1981 fuseerden tot het Schieland Ziekenhuis. In 2008 werd het Vlietland Ziekenhuis in gebruik genomen, een fusie van het Schieland Ziekenhuis in Schiedam en het Holyziekenhuis in Vlaardingen. Dit ziekenhuis ligt nabij de A20 en station Schiedam Nieuwland. Op 29 juni 2012 fuseerde dit ziekenhuis met het Fransiscus Gasthuis in Rotterdam.

Bekende Schiedammers

Externe links 

 Website van de gemeente Schiedam
 Gemeentearchief van Schiedam
 Toeristische informatie Schiedam

Plaats in Zuid-Holland