alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Wet van Coulomb

De wet van Coulomb, genoemd naar de Franse natuurkundige Charles-Augustin de Coulomb, beschrijft de kracht die twee elektrische puntladingen op elkaar uitoefenen. Deze kracht wordt coulombkracht genoemd, is recht evenredig met elk der ladingen en omgekeerd evenredig met het kwadraat van de onderlinge afstand der ladingen. Als de ladingen tegengesteld van teken zijn, oefenen zij een aantrekkende kracht op elkaar uit, zijn de ladingen beide positief of beide negatief, dan oefenen zij een afstotende kracht op elkaar uit. In formule:

waarin:
  en  twee puntladingen zijn, die beide in coulomb C worden uitgedrukt,
  de kracht is die deze ladingen op elkaar uitoefenen, in het SI-stelsel uitgedrukt in newton N, of ,
  de afstand is tussen de beide ladingen in meter m,
 , de eenheidsvector, die de richting van de coulombkracht aangeeft,
  de constante van Coulomb is, met 
  de elektrische veldconstante van vacuüm,
  de relatieve elektrische veldconstante van het medium tussen die twee ladingen.
Indien , is
 

Wanneer alleen naar de absolute waarde van de coulombkracht wordt gekeken staat er:
.

In de Nederlandse middelbareschoolnatuurkunde wordt in plaats van het symbool  het symbool  gebruikt. Het symbool wordt door de SUNAMCO commissie niet voorgeschreven.

Wat de vorm betreft lijkt de wet van Coulomb sterk op de gravitatiewet van Newton, maar de coulombkracht kan, in tegenstelling tot de zwaartekracht, ook afstotend zijn.

Het feit dat keukenzout een kristallijne stof is, is een gevolg van de coulombkracht tussen de ionen waaruit het kristal is opgebouwd. Dat zijn de natrium- en chloride-ionen.

Elektrisch veld 
Indien , is het elektrische veld, dat door een puntlading  wordt opgewekt, in een punt op afstand  van  en met eenheidsvector  van  naar dat punt, gelijk aan:
.

Implicaties in de scheikunde 
Als een titratie niet in water, met een relatieve elektrische veldconstante , maar in ethanol wordt uitgevoerd, met een relatieve elektrische constante van slechts 24,5, zullen geladen deeltjes elkaar volgens de wet van Coulomb drie keer zo sterk aantrekken. Daardoor zal een zuur van het type HA + ROH <-> A- + ROH2+ in ethanol minder snel in ionen uiteen vallen en zal het evenwicht naar links verschuiven en het zuur in ethanol minder sterk zijn dan in water. Dit zuur heeft in ethanol dan een hogere pKa.

Elektriciteit
Coulomb
Specifieke lichtstroom

Onder specifieke lichtstroom of lichtrendement (Engels: luminous efficacy, Duits: Lichtausbeute) wordt verstaan de verhouding tussen de lichtstroom en het opgenomen vermogen. Het is een eigenschap van de lichtbron. Hoewel rendementen gewoonlijk dimensieloos zijn en derhalve geen eenheid hebben, wordt de specifieke lichtstroom uitgedrukt in lumen/watt.

Als Φ de lichtstroom en P het vermogen zijn, dan is de specifieke lichtstroom η = Φ/P

Voorbeeld: Op de verpakking van een bepaald type spaarlamp van een bekend merk staat dat hij 500 lumen levert bij een opgenomen vermogen van 8 watt. De specifieke lichtstroom is dan 500 lm/8 W = 62,5 lm/W.

Details 
De specifieke lichtstroom geeft een verband tussen de fysische grootheid (elektrisch) vermogen en de fysiologische grootheid lichtstroom, die mede afhangt van de empirisch bepaalde spectrale gevoeligheid van het menselijk oog.

Volgens de definitie van de lichtstroom kan een lichtbron van 1 watt elektrisch vermogen bij een golflengte van 555 nm (groen) voor het aan het licht geadapteerd oog (fotopisch zicht) nooit lichter zijn dan 683 lumen. Voor een aan het donker geadapteerd oog liggen deze waarden bij 510 nm (blauw-groen) en 1725 lumen. Bij de golflengtes 555 nm en 510 nm zijn liggen de gevoeligheidsmaxima voor resp. fotopisch en scoptopisch zicht.

Voor ander golflengtes of golflengtegebieden moet gecorrigeerd worden volgens de empirische ooggevoeligheidscurve V(λ).

Het oog ziet een lichtbron die van 380...740 nm homogeen straalt, als wit licht. maar met en ten opzicht gen groen verlaagd rendement van ca. 30%. In plaats van 683 lm is de helderheidsindruk nu nog slechts ca. 200 lm. In het gebied van 410...705 nm is het rendement 36% en de helderheidsindruk ca. 240 lm:

   

waarin:
 v(λ) = spectrale gevoeligheid van het oog
 λ = golflengte van het licht

Wegwijzer lichtgrootheden en -eenheden

Zie ook 
 Lichtgrootheden en -eenheden
 Lichtsterkte
 Lichtstroom
 Verlichtingssterkte
 Luminantie

Literatuur 
 Ubert, C.G.A.A.: Cursus verlichtingstechniek; PBNA
 Hans R. Ris: Beleuchtungstechnik für Praktiker. 2. Auflage, VDE-Verlag GmbH, Berlin-Offenbach 1997, ISBN 3-8007-2163-5.
 Günter Springer: Fachkunde Elektrotechnik. 18. Auflage, Verlag Europa-Lehrmittel, Wuppertal 1989, ISBN 3-8085-3018-9.
 Wilhelm Gerster: Moderne Beleuchtungssysteme für drinnen und draussen. Compact Verlag, München 1997, ISBN 3-8174-2395-0.
 Horst Stöcker: Taschenbuch der Physik. 4. Auflage, Verlag Harry Deutsch, Frankfurt am Main 2000, ISBN 3-8171-1628-4.

Externe links 
  Fotometrie-applet – Goede demonstratie van fotometrische grootheden

Grootheid
Fysische optica
Licht
Nationaal park Karoo

Het Nationaal park Karoo ligt naast de N1 van Kaapstad naar Gauteng, bij Beaufort-Wes. Omdat het landschap een halfwoestijn is, zijn antilopen vaak als kuddes te bewonderen, omdat men ver kan kijken.

Afgezien van de levende fauna besteedt het park aandacht aan de rijke fossiele vondsten uit de tijd van het Perm waar de Karoo om bekendstaat. Er is bijvoorbeeld een korte fossielenwandeling uitgestippeld waar men op een afstand van luttele meters van het ene fossiel naar het andere geleid wordt. De fossiele fauna is in zekere zin de directe voorganger van de recente fauna omdat er vooral veel synapsida gevonden worden. Deze dieren waren de directe voorlopers van de zoogdieren en waren de voornaamste landdieren in de tijd vóór de dinosauriërs. Sommige ervan, zoals de Diictodon, vervulden een functie in de toenmalige natuur die overeenkomt met die van bepaalde huidige dieren, in het geval van de diictodon wordt wel de klipdas als vergelijking gekozen.

Ook op ander plaatsen in de (gigantische) Karoo kunnen fossielenliefhebbers terecht, zoals het paleo-oppervlak van Fraserburg en het museum van Graaff-Reinet, hoewel veel interessants door Pretoria-hulle naar de hoofdstad gesleept is.

Externe link 
 http://www.sanparks.org/parks/karoo/

 
Karoo
Geografie van West-Kaap
Karoo

De Karoo of Karroo, vroeger Karru (Khoisan voor 'halfwoestijn') genoemd, is een landstreek in Zuid-Afrika die het grootste deel van de provincie Noord-Kaap beslaat.

Het gebied is een halfwoestijn die vrijwel geheel boomloos is. Het gebied is sterk Afrikaanstalig en wordt gebruikt voor extensieve veeteelt. De wegen in de Karoo zijn vaak onverhard, maar omdat het weinig regent en er weinig verkeer is, zijn ze uitstekend te berijden. Er zijn een aantal streken, onder andere de Hantam. De Oranjerivier stroomt door het noorden van de Karoo naar de Atlantische Oceaan. In het dal van de Oranje is door bevloeiing landbouw mogelijk, veelal wijnbouw.

De Karoo Supergroup, in het Karoobekken, staat bekend om zijn vindplaatsen van fossielen.

Vegetatie
Het WWF heeft de Karoo ingedeeld in twee aparte ecoregio's naar aanleiding van de verschillende plantengemeenschappen die er leven. Ten westen van de groene lijn is dat de Succulenten-Karoo, ten oosten de Nama-Karoo.

Nationale parken
 Karoo nationaal park
 Augrabies nationaal park
 Richtersveld

Bezienswaardigheden
 Het Uilhuis in Nieu Bethesda
 Het paleo-oppervlak van Fraserburg

Geografie van Noord-Kaap
Nationaal park Augrabies

Het nationaal park Augrabies is een van de kleinere nationale parken van Zuid-Afrika. Hoewel de 56 meter hoge waterval in de Oranjerivier de grote attractie van het park is, wordt er door toeristen ook in het gebied eromheen naar wild gekeken.

De oorspronkelijke Hottentotinwoners hebben de waterval Aukoerebis gedoopt; dit betekent "plaats van grote lawaai". Het is van deze naam dat de trekboeren de naam Augrabies hebben afgeleid.

Diamanten worden wijdverspreid aangetroffen langs de Oranjerivier, en er is een legende dat de grootste vondst diamanten in de wereld zal worden gevonden in het kolkgat dat door erosie aan de voet van de waterval gevormd is.

Flora en fauna 

De karakteristiekste boom in het park is de gigantische aloë (Aloe dichtoma), die meer algemeen bekend is als de kokerboom. De boom is perfect aangepast aan het droge woestijnachtige klipgebied van de Nama Karoo en kan de arme grond benutten en buitengewone temperaturen weerstaan. De boom, die ongeveer 5 meter hoog wordt, wordt de kokerboom genoemd omdat de Bosjesmannen de zachte takken ervan gebruikten om kokers voor hun pijlen van te maken. De boom bloeit in de winter en trekt grote aantallen vogels en zelfs bavianen met zijn zoete nectar aan. 

Een veel voorkomende antilope in deze droge streek is de klipspringer. Op de noordelijke oever van het park is men bezig met een project om van de zwarte neushoorn weer een levensvatbare populatie op te bouwen. Dieren die in het park worden aangetroffen, zijn onder andere de springbok, de genetkat, de gemsbok, de zwarte ooievaar en de afrikaanse dwergvalk.

Augrabies
Geografie van Noord-Kaap
Regelmatige vijfhoek

Een regelmatige vijfhoek is een regelmatige veelhoek en een vijfhoek, ofwel een meetkundige figuur met vijf gelijke hoeken en vijf gelijke zijden. Een vijfhoek of pentagoon (Oudgrieks, van πεντάγωνον, spreek uit pentágoonon, πέντε, pente, vijf en γωνία, gōnia, hoek) in het algemeen is een figuur met vijf hoeken en vijf zijden. De hoeken van een regelmatige vijfhoek zijn elk 180° − 360°/5 = 108°.

Dodecaëder en pentagram 
De dodecaëder is een regelmatig veelvlak, dus een driedimensionale figuur, met 12 zijvlakken. Deze zijvlakken zijn 12 congruente regelmatige vijfhoeken.

Een pentagram is een gelijkmatige vijfpuntige ster, het is een sterveelhoek. De hoekpunten van een pentagram zijn ook de hoekpunten van een regelmatige vijfhoek, maar bij het verbinden van de hoekpunten moet steeds een hoekpunt worden overgeslagen.

Constructie van de regelmatige vijfhoek 

Een manier om een regelmatige vijfhoek te construeren met passer en liniaal werd al gegeven door Euclides. Het kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld:

Eerst een assenkruis:
 x-as: Teken een horizontale lijn. Dat wordt de horizontale as.
 y-as: Teken twee cirkels met dezelfde straal met het middelpunt op deze lijn, die met elkaar twee snijpunten hebben. De lijn door deze twee snijpunten wordt de verticale as. Het snijpunt O van beide assen is te vergelijken met de oorsprong in een Cartesisch coördinatenstelsel.

Nu de regelmatige vijfhoek:
 Teken een cirkel met het middelpunt in O, waarop de hoekpunten AEGHF van de vijfhoek moeten komen te liggen. In de figuur is deze eerste cirkel groen. Een snijpunt van de verticale as en de groene cirkel is punt A.
 Een van de snijpunten van de groene cirkel met de horizontale as is punt B.
 Bepaal op de bekende manier het midden C tussen O en B.
 Zet nu de passerpunt op punt C, en de potloodpunt op A. Teken een deel van de cirkel, in de figuur rood onderbroken, tot het snijpunt met de horizontale as. Dit is punt D. D ligt aan de andere kant van de oorsprong O dan C.
 Zet de passerpunt in A, trek nu een cirkel door D. Deze cirkel, in de figuur blauw onderbroken, heeft twee snijpunten met de eerste groene cirkel. Dit zijn de punten E en F, de eerste twee gevonden hoekpunten van de regelmatige vijfhoek.
 Zet nu zonder de passer te veranderen de passerpunt in E en trek een cirkel, het snijpunt met de eerste groene cirkel is punt G.
 Zet nu zonder de passer te veranderen de passerpunt in F en trek een cirkel, het snijpunt met de eerste groene cirkel is punt H.
 Zet nu ter controle de passerpunt zonder de passer te veranderen in punt G, de cirkel moet nu door punt H lopen.
 Het door rechte lijnstukken verbinden van de vijf punten AEGHF resulteert in een regelmatige vijfhoek.

Formules 
Voor een regelmatige vijfhoek met zijde  is:
 de straal van de omgeschreven cirkel 
 de omtrek 
 de oppervlakte  
 de hoogte 

De verhouding tussen de lengte van een diagonaal en die van een zijde is gelijk aan het gulden getal.

Voorbeeld 
Het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, is gebouwd in de vorm van een regelmatige vijfhoek.

Veelhoek
Reto-Romaans

Het Reto-Romaans (Reto-Romaans: Rumantsch, Rumauntsch of Romontsch), ook wel gespeld als Rheto-Romaans, of Alpenromaans, is een taal of variëteit in de Zwitserse Alpen die behoort tot de Reto-Romaanse talen, binnen de grotere groep van de Romaanse talen. Het is de enige in Zwitserland gesproken taal die buiten dat land nergens officieel is.

Sprekers 
Het Reto-Romaans (ter plaatse meestal kortweg: Rumantsch) had in 2000 ruim 36.000 sprekers en heeft in het drietalige kanton Graubünden de status van officiële taal. Volgens artikel 70 van de Zwitserse Grondwet van 1999 heeft Zwitserland officiële talen, zijnde het Duits, het Frans en het Italiaans, en in contact met Reto-Romaanstaligen ook Reto-Romaans. De kantons kunnen zelf hun officiële talen bepalen, maar moeten rekening houden met hun taalminderheden.

Problematisch is in dit verband steeds de heterogeniteit van de taal geweest: er zijn vijf hoofddialecten, waarvan de uitersten onderling moeilijk verstaanbaar zijn en de overgangsdialecten leggen te weinig gewicht in de schaal om als compromis te kunnen dienen. De meeste sprekers telt het Surselvisch, de westelijkste variant, gevolgd door het Vallader, de oostelijkste. Sinds 1982 bestaat het Rumantsch Grischun, een kunstmatige standaardtaal die berust op de drie grootste dialecten en in het onderwijs wordt gebruikt, maar die niemands moedertaal is en die onder de Reto-Romaanstaligen weinig sympathie geniet.

Dialecten 
Het Reto-Romaans omvat de volgende vijf dialecten:
 Het Surselvisch in het dal van de Voor-Rijn en elders in het Bündner Oberland, Surselva is een andere naam voor het Bündner Oberland.
 Het Sutselvisch in het Schamsertal en het Surmeirisch in Oberhalbstein en het Albulatal, samen het Mittelbündnerisch,
 Het Vallader en het Puter, respectievelijk in het Unter-Engadin en het Ober-Engadin (het dal van de Inn) die samen Engadinisch of Ladinisch worden genoemd (de laatste term niet te verwarren met het Ladinisch van de Dolomieten). Deze beide varianten lijken wat meer op het Italiaans.

Veel moedertalige Reto-Romanen wonen inmiddels buiten Graubünden, bijvoorbeeld in Zürich of Genève.

Classificatie 
De taal kan als volgt geclassificeerd worden:
 Indo-Europees
 Italisch
 Romaans
 West-Italisch
 Gallo-Iberisch
 Gallo-Romaans
 Reto-Romaanse talen
 Reto-Romaans

Media 
Radiotelevisiun Svizra Rumantscha is de publieke omroep voor sprekers van het Reto-Romaans, die radio- en televisie-uitzendingen maakt. Alle radio-uitzendingen worden uitgezonden op Radio Rumantsch, de televisie-uitzendingen worden uitgezonden op de televisiezenders van het Duitstalige SRF en het Italiaanstalige RSI, daar de hoeveelheid televisie-uitzendingen (90 minuten per week) geen eigen zender toelaat.

Afbeeldingen

Externe links 
 Lia Rumantscha
 Das Romanische in Graubünden

 
Bedreigde taal
Taal in Zwitserland
Aare

De Aare is de grootste rivier die geheel op Zwitsers grondgebied loopt. Haar lengte is 295 km en haar stroomgebied 17.779 km². De Aare is een zijrivier van de Rijn, hoewel de Aare op Zwitsers grondgebied feitelijk veel meer water voert dan de Rijn.

De Aare begint in het Berner Oberland op de Aaregletsjer aan de voet van de Finsteraarhorn die tot de Berner Alpen behoort. Ze stroomt in noordwestelijke richting door het Haslital. Halverwege dit dal passeert de Aare bij Meiringen een kloof, de Aareschlucht. Bij Brienz stroomt ze in het Meer van Brienz, dat bij Interlaken in verbinding staat met het Meer van Thun. Vanaf Thun stroomt de Aare verder in noordwestelijke richting.

De Aare stroomt door de Zwitserse bondsstad Bern, neemt de Saane op en wordt bij Aarberg via het Aarekanaal naar een derde meer geleid: het Meer van Biel. Oorspronkelijk volgde de rivier een oostelijker koers en liet de Aare dit meer links liggen. Ten westen van Solothurn bereikt de rivier haar oorspronkelijke bedding weer. De Aare loopt hier inmiddels naar het noordoosten, evenwijdig aan de Jura, die ze scheidt van de Zwitserse Hoogvlakte.

Op dit traject neemt de Aare de Emme en (voorbij Olten en Aarau) de Reuss op alvorens de Rijn te bereiken. De benedenloop verloopt door het kanton Aargau, dat evenals het stadje Aarau naar de Aare is genoemd.

Rivier in Zwitserland
Geografie van Bern (kanton)
Zijrivier van de Rijn
Rudolf Virchow

Rudolf Ludwig Carl Virchow (Schivelbein, 13 oktober 1821 – Berlijn, 5 september 1902) was een Duitse arts, volkenkundige (antropoloog en etnoloog) en politicus.

Biografie 
Rudolf Virchow werd geboren in Schivelbein (thans Swidwin in Polen, destijds Duitsland) als zoon van Carl Virchow (boer en belastinginner) en Johanna Hesse. Hij was 14 jaar oud toen hij het ouderlijk huis verruilde voor het gymnasium. In 1838 werd hem een beurs toegekend om geneeskunde te studeren aan het Friedrich-Wilhelms Universität te Berlijn en hij behaalde zijn graad medicijnen in 1843.

Virchow was de grootste Duitse arts van zijn tijd, een tijd waarin de Duitse geneeskunde de meest geavanceerde ter wereld was. Hij was de grondlegger van de cellulaire pathologie en de vergelijkende pathologie. Hij was verbonden aan de Charité-kliniek van de Humboldtuniversiteit te Berlijn.

In 1845 ontdekte hij leukemie, in 1846 liet hij zien hoe een bloedstolsel trombose en embolie veroorzaakt. Hij benoemde de drie onderdelen (vaatwand, bloedstroom, samenstelling bloed) die tot een embolie kunnen leiden. Nog steeds heet dit principe de Trias van Virchow.
Virchow voegde aan de uit de oudheid reeds bekende kenmerken van een ontsteking (dolor, calor, tumor en rubor) een vijfde kenmerk toe (functio laesa oftewel functieverlies). In 1892 kreeg hij de Copley Medal.

De evolutietheorie van Darwin hield hij voor een interessant denkmodel, maar uiteindelijk liep hij er niet warm voor. In 1874 schreef hij, dat de prehistorie geen vak was en waarschijnlijk ook nooit zou worden. Virchow was gekant tegen de interpretatie van de neanderthaler als prehistorische mens. Tot aan zijn dood wilde hij de vondst uit het Neandertal niet aanvaarden als bewijs voor het bestaan van andere mensensoorten in het verleden

Als politicus speelde Virchow een rol in de Maartrevolutie in 1848. Van 1861 tot 1902 was hij actief in de gemeentepolitiek van Berlijn en tevens lid van het parlement van Pruisen. Van 1880 tot 1893 was hij tevens afgevaardigde in de Reichstag, waar hij zich sinds 1884 als lid van de fractie van de liberale Deutsche Fortschrittspartei sterk maakte voor overheidsbemoeienis met de (basis-)gezondheidszorg. Hij was een uitgesproken tegenstander van Otto von Bismarck, door wie hij ooit zelfs tot een duel werd uitgedaagd, dat hij afsloeg met de mededeling dat hij dit geen bijdetijdse manier van geschiloplossing vond.

Zie ook
Ontdekkingsgeschiedenis van de neanderthaler

Externe link 
  Biografie

Duits antropoloog
Duits medicus
Wikisoftware

Onder wikisoftware wordt verstaan de verzameling of verzamelingen computerprogramma's die nodig zijn om een wiki op een server te draaien.

De wikisoftware zorgt ervoor dat alle informatie op de juiste plaats terechtkomt, hij regelt op hoog niveau alle dataverkeer, doet het versiebeheer, houdt gebruikersvoorkeuren bij; kortom hij doet alles wat nodig is om een wiki mogelijk te maken.

Het originele wiki-principe van Ward Cunningham kan op verschillende manieren zijn uitgewerkt. Deze Nederlandstalige Wikipedia is slechts één zo'n uitwerking daarvan. In het Engels wordt een bepaalde implementatie van wikisoftware ook wel een WikiEngine genoemd.

Vaak draaien wiki's in een webserver/database-omgeving. Men zou ook kunnen zeggen dat wikisoftware daar bovenop is gebouwd. In dat geval hangt de uiteindelijke werking van de wiki wel af van de aanwezigheid en configuratie van de onderliggende lagen (webserver, database, besturingssysteem en computer), maar deze worden meestal niet als tot de wikisoftware behorend gezien.

{| style="text-align:center;"
| Wikisoftware
|-
| 

|-
| Webserver - Database
|-
| 

|-
| Besturingssysteem
|-
| 

|-
| Hardware
|-
| 

|-
| Internet
|}

Ook de inhoud van een wiki wordt niet tot de wikisoftware gerekend. De software van de Nederlandstalige Wikipedia bestaat (anno 2007) voor het grootste deel uit PHP-scripts, maar ook de documentatie erover, stylesheets, configuratiebestanden, enzovoorts worden beschouwd als tot de wikisoftware behorend.

Wikisoftware draait grotendeels op een server, maar op het moment dat ook kleine stukjes JavaScript-code naar clients worden toegestuurd, zou men kunnen zeggen dat een klein gedeelte van de wikisoftware zelfs gedistribueerd wordt uitgevoerd.

Lijst van wikisoftware 
 MediaWiki
 Foswiki
 DokuWiki
 TWiki
 TikiWiki

Zie ook 
 Databasedump, veel wikisoftware maakt dergelijke dumps

Externe links 
 Overzicht van WikiEngines
 Wikimatrix.org, een website waarop wikisoftware vergeleken kan worden

Encyclopedie Wikipedia
Regionale omroep

Een regionale omroep is een omroep gericht op een publiek in een subnationaal afgegrensd gebied, een regio.

Nederland 
In Nederland waren regionale omroepen al een tijdlang actief op de radio en in de jaren '90 ontstonden er ook regionale televisiezenders. Deze omroepen zijn publiek en worden bekostigd via de Rijksbegroting. Zie hun site voor webpagina's van de omroepen.

 Friesland: Omrop Fryslân
 Groningen: RTV Noord
 Drenthe: RTV Drenthe
 Overijssel: RTV Oost
 Gelderland: Omroep Gelderland
 Utrecht: RTV Utrecht
 Flevoland: Omroep Flevoland
 Noord-Holland: NH
 Zuid-Holland:
Rijnmond
Omroep West
 Zeeland: Omroep Zeeland
 Noord-Brabant: Omroep Brabant
 Limburg: L1

De regionale omroepen worden gefinancierd door een bijdrage uit de mediabegroting van het Rijk. In 2018 bedroeg dit budget 142 miljoen euro.

België 
Sinds oktober 1988 bestaan er in België regionale televisiestations. Grosso modo mochten er 2 zenders per provincie komen, elk met hun eigen zendgebied. Daar waar de meeste zenders wachtten op de mogelijkheid tot reclame maken, en de nodige fondsen door sponsors, in de persoon van Roularta met zijn Regionale Reclame Regie, die sinds 1993 actief is, was er toch reeds regionale televisie in Oost-Vlaanderen, met Audio Video Studio (AVS). Daarnaast kent België diverse regionale radiostations. Radio 2 heeft verschillende edities en daarnaast zijn er commerciële regionale radiostations.

Vlaamse Gemeenschap

 Tuub.tv (Meetjesland, Oost-Vlaanderen)

Franse Gemeenschap
 Télésambre (Oostelijk Henegouwen)
 RTC Télé Liège (Westelijk Luik)
 Canal Zoom Noordelijk (Namen), Zuid-Oost-Waals-Brabant)
 Canal C (Namen)
 TV COM (Waals-Brabant)
 Vedia (Oostelijk Luik (uitgezonderd Oostkantons))
 Notélé (Westelijk Henegouwen)
 Télévision Mons Borinage (Midden-Henegouwen)
 BX1 (Brussels gewest)
 ACTV (Noordelijk Henegouwen)
 TV LUX (Luxemburg)
 Matélé (Namen)

Referenties
Schwaz (stad)

Schwaz is een stad aan de rivier de Inn in Tirol, Oostenrijk, ongeveer 23 kilometer ten oosten van Innsbruck.

In de Romeinse tijd was de loop van de rivier wat anders en was het naburige Vomp de belangrijke plaats. In de Middeleeuwen nam Schwaz die rol over. Met zijn 20.000 inwoners was het in de 15e en 16e eeuw veruit de grootste stad van Tirol en na Wenen de tweede stad van Oostenrijk, omdat een van de grootste zilvermijnen van Europa zich hier bevond. Deze mijn werd de basis van de rijkdom van het bankiershuis Fugger, aan wie zij was verpand.

Geboren 
 Stephanie Brunner (20 februari 1994), alpineskiester

Stad in Oostenrijk
Gemeente in Tirol
Diaz-punt

Diaz-punt of Diaz point is een oriëntatiepunt nabij Lüderitz in Namibië.

Op zijn opdekkingsreizen langs de kust van Afrika op zoek naar een doorgang naar Indië heeft de Portugees Bartolomeus Dias een aantal gedenktekens achtergelaten. Eén daarvan, een kruisbeeld, werd op 25 juli 1488 opgesteld niet ver van het huidige Lüderitz in Namibië op een landtong die nu Diaz point genoemd wordt.

Omdat het originele beeld zich nu in een museum in Windhoek bevindt, staat er (sinds het Dias-jaar 1988) aan de ongenaakbare kust waar Dias het had geplaatst een kopie.

Kruis
Geografie van Namibië
Grote kuifstern

De grote kuifstern of geelsnavelstern (Thalasseus bergii) is een zeevogel uit de familie van de meeuwen (Laridae) en de geslachtengroep sterns (Sternini). De soort is circa 46 cm groot met een groenig gele snavel, een zwarte kuif en een witte neus. De vogel komt in kleine groepen voor langs de kustgebieden rond de Indische Oceaan en Australië. Hij broedt op rotsen langs de kust, vaak in gezelschap van meeuwen, bijvoorbeeld de Hartlaubs meeuw. Deze vogel is genoemd naar de Duitse natuuronderzoeker Carl Heinrich Bergius (1790-1818) die het eerste exemplaar van deze vogel had verzameld.

Herkenning 
De grote kuifstern is 44 tot 48 cm lang en heeft een spanwijdte van 109 cm. Het is de op een na grootste stern, want hij is kleiner dan de reuzenstern (48–56 cm lang, spanwijdte 135 cm).
De grote kuifstern behoort binnen de groep van de sterns tot een geslacht Thalasseus waartoe ook de grote stern behoort, maar niet de reuzenstern (Hydroprogne caspia) hoewel hij van datzelfde formaat is. Kenmerkend zijn de zwarte kuif op het achterhoofd in combinatie met het formaat, lange, slanke strogele snavel en zwarte poten.

Verspreiding en leefgebied 
Binnen het grote verspreidingsgebied worden vier ondersoorten onderscheiden:
T. b. bergii: Kust van Namibië tot Mozambique
T. b. thalassinus: Kust van Oost-Afrika en eilanden zoals Madagaskar
T. b. velox: Rode Zee, Noordwest-Somalië tot aan Myanmar en West-Sumatra
T. b. cristatus: van Oost-China tot Noord-Australië, Riukiu-eilanden en Tuamotu-eilanden
De grote kuifstern leeft op volle zee, langs kusten, bij riviermondingen en in ondiepe baaien. Deze stern houdt zich ook op bij brak water en trekt soms landinwaarts langs grote rivieren.

Status 
De grote kuifstern heeft een enorm groot verspreidingsgebied en daardoor alleen al is de kans op de status kwetsbaar (voor uitsterven) uiterst gering. De grootte van de populatie wordt geschat op 150.000 tot 1,1 miljoen individuen. Hoewel er een aantal bedreigingen zijn voor zeevogels zoals de langelijnvisserij en toenemende verstoring op stranden is er geen aanleiding te veronderstellen dat de grote kuifstern in aantal achteruit gaat. Om deze redenen staat deze stern als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Thalasseus
Dier uit het Afrotropisch gebied
Dier uit het Oriëntaals gebied
Dier uit het Palearctisch gebied
Dier uit het Australaziatisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Hartlaubs meeuw

Hartlaubs meeuw (Chroicocephalus hartlaubii) is een meeuw uit de familie van de Laridae die voorkomt aan de westkust van Afrika. De vogel is in 1853 geldig beschreven door de Duitse ornitholoog Carl Friedrich Bruch en vernoemd naar zijn collega Gustav Hartlaub.

Beschrijving 
Hartlaubs meeuw is 38 cm lang. De vogel heeft een geheel witte kop, hoewel in het broedseizoen
wel een beetje grijs aanwezig kan zijn. De bovenvleugels zijn grijs met een zwarte punt. De poten en snavel zijn donker met een rode inslag. De vogel broedt in kolonies; wanneer de kolonie door indringers wordt betreden, kan de vogel flink agressief worden en duikvluchten houden, eventueel met een bombardement van uitwerpselen.

Taxonomie 
Tot voor kort werd de soort bij het geslacht Larus ingedeeld, maar aan de hand van onderzoek aan mitochondriaal DNA is gebleken dat dit niet correct is.

Verspreiding en leefgebied 
Hartlaubs meeuw komt voor langs de westkust van Zuid-Afrika en Namibië en broedt daar op natuurlijke rotseilanden, maar ook op kunstmatige eilanden en daken van huizen in kolonies van 10 tot wel 1000 nesten, soms samen met sterns, bijvoorbeeld de geelsnavelstern.

Status 
Hartlaubs meeuw heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor alleen al is de kans op uitsterven uiterst gering. De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd, maar lijkt toe te nemen. Om deze redenen staat deze meeuw als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Chroicocephalus
Dier uit het Afrotropisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Grasplatz

Grasplatz is de naam voor een plaats aan de spoorlijn tussen Lüderitz en Keetmanshoop in zuidelijk Namibië. Het bestaat uit een niet meer in gebruik zijnd stationsgebouw in Duitse stijl.

In het begin van de 20e eeuw leidde de vondst van diamanten tot een diamantkoorts.

Zandhopen en duinen bedekken thans grote delen van de eens zo prestigieuze spoorlijn. Op sommige plaatsen getuigen eenzame, vervallen treinwagons van andere tijden.

Plaats in Namibië
Lijst van zangers en zangeressen

Dit is een lijst van bekende zangers en zangeressen met een artikel op de Nederlandstalige Wikipedia.De personen in deze lijst staan algemeen bekend als [zanger] of zangeres, omdat zij vaak hebben opgetreden en zijzelf, of de groep waarin ze zingen, een of meer hits hebben behaald. Nederlandse en Belgische zangers en zangeressen worden niet opgenomen in de algemene lijsten omdat daarvoor specifieke lijsten bestaan.

Landen

Nederland

België

Vlaanderen

Wallonië

Zangers

Pop en rock 
 A 

 B 

 C 

 D 

 E 

 F 

 G 

 H 

 I 

 J 

 K 

 L 

 M 

 N 

 O 

 P 

 R 

 S 

 T 

 U 

 V 

 W 

 Y 

 Z

Klassiek 
 Altzangers 

 Baritonzangers 

 Baritontenorzangers 

 Baszangers 

 Basbaritonzangers 

 Contratenorzangers 

 Sopraanzangers 

 Tenorzangers

Jazz, blues en soul

Metal

Chanson

Wereldmuziek

Gospel

Zangeressen

Pop en rock 
 A 

 B 

 C 

 D 

 E 

 F 

 G 

 H 

 I 

 J 

 K 

 L 

 M 

 N 

 O 

 P 

 R 

 S 

 T 

 V 

 W 

 Z

Klassiek 
 Altzangeressen

 Contra-altzangeressen

 Mezzosopraanzangeressen

 Sopraanzangeressen

Jazz, blues en soul

Metal

Chanson

Wereldmuziek

Gospel

Zie ook 
 Zangkunst

 
Zangers en zangeressen
Steradiaal

Een steradiaal, symbool sr, is de SI-eenheid voor ruimtehoek. De steradiaal is het driedimensionale equivalent van de radiaal. Het woord steradiaal is een samenvoeging van het Griekse woord στερεός, stereos, vast en het Latijnse woord radius, straal. Wanneer men op een boloppervlak met een straal van 1 m een figuur van willekeurige vorm tekent met een oppervlakte van 1 m², heeft deze figuur, vanuit het middelpunt van de bol, een ruimtehoek van 1 steradiaal. Aangezien de totale oppervlakte van een bol gelijk is aan , is de ruimtehoek gevormd door een hele bol gelijk aan  sr.

Net als de gewone hoek is de ruimtehoek dimensieloos. De ruimtehoek wordt immers bepaald door een oppervlakte (m²) te delen door het kwadraat van een straal (m).

Is de figuur op het oppervlak van een bol een cirkel, dan ziet het verband tussen openingshoek  in radialen en ruimtehoek  in steradialen er als volgt uit:
 

Afgeleide SI-eenheid
Radiaal (wiskunde)

De radiaal is de SI-eenheid voor hoek. Eén radiaal is gedefinieerd als de grootte van een middelpuntshoek van een cirkel  waarvan de lengte van de boog gelijk is aan de lengte van de straal van . Een hoek van bijvoorbeeld 1,7 rad staat dus op een boog waarin 1,7 maal de straal van de cirkel past.

De radiaal is de coherente afgeleide eenheid m·m−1, een dimensieloze grootheid. Het symbool rad kan in berekeningen worden weglaten of door 1 worden vervangen. De eenheid radiaal wordt ook in de natuurkunde veel gebruikt.

Uit de formule voor de omtrek van een cirkel volgt dat een volledige cirkel overeenkomt met 2 radialen.

, dus 180 booggraden, komt overeen met  radialen. Dat is hetzelfde als 200 gon. De lengte van een gegeven booglengte kan hiermee worden berekend.

Omrekenen 
Vanwege de bovengenoemde relatie tussen graden en radialen, geldt voor een hoek

  

en omgekeerd

Voorbeelden

Wiskunde 
Hoeken worden in de wiskunde meestal in radialen uitgedrukt. Het voordeel van het gebruik van radialen in plaats van graden is dat veel formules en ook sommige benaderingen een eenvoudiger gedaante hebben. Zo is bijvoorbeeld voor kleine  uitgedrukt in radialen:
  oftewel 
  oftewel 

De machtreeksen voor goniometrische functies zijn het eenvoudigst in radialen. Als  een reëel getal is, is:

 

Een radiaal geeft aan hoe groot een hoek in twee dimensies is. Een steradiaal komt daarmee overeen, maar dan in drie dimensies.

Afgeleide SI-eenheid
Dimensieloos getal
Goniometrie
Bodensee

Bodenmeer (Duits: Bodensee), ook wel 'Meer van Konstanz' genoemd, een groot meer op de grenzen van Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk.
Bodensee (Nedersaksen), een gemeente in de Duitse deelstaat Nedersaksen.
Bodensee (schip, 1993)
Bodenseekreis, een district in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg.
LZ120 Bodensee, een luchtschip
Drau

De Drau (; Sloveens, Kroatisch en Italiaans: Drava —  respectievelijk , Hongaars: Dráva) is een rechter zijrivier van de Donau, die vanuit het Italiaanse Zuid-Tirol gelijkmatig in oostzuidoostelijke richting naar de Hongaarse Laagvlakte stroomt. De rivier heeft een lengte van 749 km. Onderweg doet ze Italië, Oostenrijk, Slovenië en Kroatië en Hongarije aan (het laatste land alleen als zuidgrens).

De Drau ontspringt op het Toblacher Feld bij Toblach (Dobbiaco) in het Pustertal in het Italiaanse (voorheen Oostenrijkse, en hier Duitstalige) Zuid-Tirol en stroomt in oostelijke richting om al na enkele kilometers de Oostenrijkse grens te passeren. Het Pustertal wordt verlaten bij de Oost-Tiroolse hoofdstad Lienz, waar de Isel zich bij de Drau voegt.

De Drau verlaat Tirol bij de nauwe Kärntner Tor en stroomt bij Oberdrauburg de deelstaat Karinthië binnen, waarvan ze de voornaamste rivier is. Het dal waar de Drau doorheen stroomt heet hier achtereenvolgens Oberdrautal (tot Spittal), Lurnfeld, Unterdrautal (tot Villach), Rosental en Jauntal. De grootste steden op het Karinthische traject zijn Spittal an der Drau en Villach, een belangrijk verkeersknooppunt: noord-zuidroutes kruisen hier de Drau, die zelf een belangrijke west-oostroute is. Bij Villach komt de Gail bij de Drau. De Drau stroomt vanaf Villach naar het oosten, min of meer parallel met Oostenrijks zuidgrens. In het Rosental bevinden zich enkele stuwmeren. In dit dal en het aansluitende Jauntal woont een belangrijke Sloveense minderheid (zoals eerder de Oostenrijkers aan de bron van de rivier het volgende land al aankondigden).

De Drau verlaat Oostenrijk bij het marktstadje Lavamünd (monding van de Lavant) en komt Slovenië binnen. De eerste grotere plaats is daar Dravograd (Duits: Unterdrauburg). Dan volgt Maribor, de tweede stad van Slovenië en de grootste stad aan de Drau (tot 1918 Marburg an der Drau; universiteit, industrie). Hier verlaat de rivier de Alpen. Via het historische stadje Ptuj (wijnbouw) bereikt de Drau de Kroatische grens. Bij het grensstadje Ormož kruisen grens en rivier elkaar verschillende keren. Het was niet alleen een nieuwe Europese grens en een buitengrens van de Europese Unie, tot Kroatië in 2013 onderdeel werd van de Europese Unie, maar ook een historische grens tussen Oostenrijk en Hongarije. De huidige buitengrens is de Sava die de grens vormt tussen Kroatië en Bosnië-Herzegovina.

De eerste stad op Kroatisch grondgebied is Varaždin. Bij Legrad voegt de Mur zich bij de Drau. Het lange Kroatische traject voert door de Hongaarse Laagvlakte, en gedeeltelijk vormt de Drau hier de grens met Hongarije. Pas ver naar het oosten doet de Drau opnieuw een tamelijk grote stad aan: Osijek in het Kroatische Oost-Slavonië. Niet ver voorbij die stad bereikt de Drau de Donau, die het water van de rivier afvoert naar de Zwarte Zee.

De Drau is de naamgeefster van het mineraal draviet.

Foto's 

Rivier in Karinthië
Rivier in Trentino-Zuid-Tirol
Rivier in Hongarije
Rivier in Kroatië
Rivier in Slovenië
Rivier in Tirol
Geografie van Zuid-Tirol
Stroomgebied van de Donau
Johann Strauss

Met Johann Strauss wordt gewoonlijk de Oostenrijkse componist Johann Strauss jr. bedoeld. Zijn vader en een van zijn neven hadden echter dezelfde naam, en waren ook bekende componisten.

Zie:
 Johann Strauss sr., Weense componist (1804-1849)
 Johann Strauss jr., Oostenrijks componist (1825-1899)
 Johann Strauss III, Oostenrijks componist (1866-1939)

Ook:
 Johann Strauss (trein), een internationale trein
XTC

MDMA (3,4-methyleendioxymethamfetamine), een chemische stof die als drug ook bekend is onder de naam xtc of ecstasy
 XTC (band), een Britse popgroep
Holhoornigen

De holhoornigen (Bovidae) zijn de grootste familie van evenhoevige zoogdieren. Er zijn minstens 120 soorten in meer dan veertig geslachten en acht onderfamilies. De meningen over de indeling zijn echter verdeeld.

Kenmerken 
De meest opvallende eigenschap zijn de onvertakte hoorns met een kern van botweefsel die bedekt is met een laag keratine. Bij sommige soorten hebben alleen de mannetjes hoorns, bij andere hebben de vrouwtjes kleinere hoorns.

Verspreiding en leefgebied 
De meeste soorten leven in Afrika, maar ook in Azië leven veel holhoornigen, terwijl ook enkele soorten in Europa en Noord-Amerika voorkomen. Wilde holhoornigen ontbreken in Zuid-Amerika, Australië en Antarctica.

Het is een groep met een aantal bekende dieren, zoals runderen, waterbuffels, schapen en geiten. De antilopen, waarvan er in Afrika en Azië een groot aantal soorten zijn, behoren ook tot deze groep, evenals de gems.

Taxonomie
Familie: Bovidae (Holhoornigen)
Onderfamilie Runderen (Bovinae)
Onderfamilie Duikers (Cephalophinae)
Onderfamilie Echte antilopen (Antilopinae)
Onderfamilie Impala (Aepycerotinae)
Onderfamilie Koeantilopen (Alcelaphinae)
Onderfamilie Paardantilopen (Hippotraginae)
Onderfamilie Rietbokken en waterbokken (Reduncinae)
Onderfamilie Bokken (Caprinae)
Antilopen

Antilope is de naam die wordt gegeven aan verscheidene holhoornige hoefdieren, die voornamelijk in Afrika leven. Enkele soorten leven in Azië.

Verwantschap 
Het is geen monofyletische groep: sommige soorten, als de koedoe en de elandantilope, zijn meer verwant aan de runderen dan aan de andere antilopen, terwijl de Tibetaanse antilope meer verwant is aan de bokken. Overigens worden sommige soorten (bijvoorbeeld springbok en waterbok) bok genoemd, terwijl ze niet verwant zijn aan de bokken. Dit komt uit het Afrikaans, waar "bok" een ander woord is voor antilope. Antilope kan dus gezien worden als de verzamelnaam voor alle holhoornigen die geen rund, schaap of geit worden genoemd.

Voeding 
De antilopen zijn heel kieskeurig, ze eten meestal bladeren, knoppen, gras en groene scheuten.

Kenmerken 
Alle antilopen hebben gemeen dat het lichtgebouwde, elegante dieren met kleine gespleten hoeven zijn. Ze kunnen zeer hard rennen, en enkele soorten behoren tot de snelste landdieren.

Verspreiding 
De meeste soorten leven op de steppen en savannen van Afrika, Arabië, Centraal-Azië en India. Er zijn echter ook soorten die leven in woestijnen of in dichte regenwouden.

Enkele soorten 
De familie der holhoornigen is onderverdeeld in zes onderfamilies. Vijf van deze onderfamilies bevatten soorten die tot de antilopen worden gerekend. De zesde onderfamilie is de Caprinae. Eén onderfamilie, de Bovinae, bestaat behalve uit de schroefhoornantilopen (koedoes, elandantilopen en verwanten), de vierhoornantilope en de nijlgau ook uit runderen als rund, kafferbuffel, bizon en jak.

De soorten uit de overige onderfamilies worden allemaal als antilopen beschouwd: Cephalophinae (duikers), Hippotraginae (grazende antilopen: onder andere impala, de gnoes, hartenbeest, bontebok, de oryxen, sabelantilope en waterbok), Antilopinae (echte antilopen: onder andere de gazellen, Indische antilope, springbok, gerenoek, saïga, klipspringer en de dikdiks) en Pantholopinae (de Tibetaanse antilope of chiroe).

In Noord-Amerika leeft de gaffelbok (Antilocapra americana), maar ook al wordt dit dier soms gaffelantilope genoemd, toch is het eigenlijk geen antilope. Hij hoort niet bij de Bovidae, maar is de enige nog levende soort uit de Antilocapridae.

EtymologieOnline Etymology Dictionary 
De benaming "antilope" is in het Nederlands geen erfwoord van Germaanse herkomst, maar is via het Frans overgenomen uit het Engels. Toen Engelse ontdekkingsreizigers in Afrika voor het eerst antilopen leerden kennen, gaven ze de dieren de naam antelope (een ontlening aan het Oudfranse antelop); onze spelling met een "i" stamt uit het Frans en is een fonetische weergave van de Engelse uitspraak. Met dit woord duidde men destijds een heraldisch fabeldier aan. Zo vinden we in het middeleeuws-Latijn benamingen als talopus en calopus voor een hertachtig fabeldier. Oorspronkelijk gaat het hier om een ontlening via het Latijn aan het Oudgriekse antholops, dat uit een onbekende taal stamt.

Holhoornigen
Gnoes

Gnoes of wildebeesten (Connochaetes) zijn een geslacht van de evenhoevigen behorende tot de familie der holhoornigen (Bovidae).

Soorten 
Het geslacht kent twee soorten, die leven op de grasvlakten van zuidelijk en oostelijk Afrika:
 Witstaartgnoe (Connochaetes gnou) – Karoo, Zuid-Afrika.
 Blauwe gnoe (Connochaetes taurinus) – van Oost- tot Zuid-Afrika.

Leefwijze 
Beide soorten migreren in de droge tijd naar voedselrijke gebieden. Gnoes leggen duizenden kilometers per jaar af. Jongen kunnen al vlug mee met de kudde als ze geboren worden, soms al tien minuten na de geboorte.

Holhoornigen
Dier uit het Afrotropisch gebied
Speeltuin van de reuzen

De Speeltuin van de reuzen (Giants' playground) is een park ten noordoosten van Keetmanshoop in het zuiden van Namibië dat bekendstaat om zijn bizarre rotsformaties die eruitzien alsof een reus met rotsblokken heeft lopen gooien. Er is ook een bos van kokerbomen: het Kokerboomwoud.

Natuurgebied in Namibië
Kokerboom

De kokerboom (Aloe dichotoma) is geen boom in de engere zin van dat woord, maar een plant van het geslacht Aloë, die uitgroeit en vertakt tot hij de proporties van een flinke knotwilg heeft. Aloë's zijn een Afrikaans vetplantengeslacht waarvan slechts enkele bomen vormen. De kokerboom komt voor in erg droge streken in het noordoosten van de Karoo in Zuid-Afrika (onder andere bij Brandvlei) en het naburige zuiden van Namibië, onder andere in Speeltuin van de reuzen en het Kokerboomwoud bij Keetmanshoop.

De naam kokerboom (Quivertree) is afgeleid van het feit dat de Bosjesmannen (San) de holle takken van de plant gebruiken om er pijlkokers van te maken.

De meeste kokerbomen groeien over, op, of tegen blokken basalt. Deze blokken nemen gedurende de dag de hitte van de zon op, welke warmte vervolgens gedurende de nacht wordt afgestaan. Ondanks de koude nachten (het kan vriezen) is er op deze manier sprake van een microklimaat dat wordt gekenmerkt door een relatief constante omgevingstemperatuur.

Affodilfamilie
Succulent
kokerboom
Natuurreservaat Mpofu

Het natuurreservaat Mpofu is een natuurreservaat in Zuid-Afrika en ligt enige kilometers westelijk van de weg door de vallei van de Katrivier, zo'n 20 km ten noorden van Fort Beaufort in de provincie Oost-Kaap. Enige dieren die er goed waar te nemen zijn:

 Witte neushoorn
 Knobbelzwijn
 Giraffe
 Waterbok
 Impala
 Springbok
 Rietbok
 Waterbok
 Witstaartgnoe 
 Hartebeest
 Struisvogel
 Blesbok
 Zebra

Het park is niet erg groot maar het is zeker de moeite van een bezoek waard. Het is afwisselend bosveld, struweel met veel doringbomen (Acacia sp.) en hoger gelegen zuurveld met open weideachtige stukken, waar men soms tussen de kuddes antilopen in rijdt. Er zijn ook uitzichtpunten met een schitterende blik over het Katberg gebergte en de vallei van de Katrivier. Beide delen hebben een andere fauna (en flora). Even buiten het park bevinden zich op een steile rand van de Katberg de resten van Fort Fordyce. Dit is een van de vele forten die in de tijd van de Xhosa-oorlogen door de Britse kolonisator gebouwd is om het gebied onder controle te krijgen. Hoewel in Mpofu zelf de auto niet verlaten mag worden, is het beboste Fort Fordyce gebied voor wandelaars toegankelijk. Die moeten niet schrikken wanneer ze opeens oog in oog met een bok of zebra komen te staan. Echt gevaarlijk groot wild is er echter niet.

Externe link
Video

Mpofu
Geografie van Oost-Kaap
Nieu Bethesda

Nieu Bethesda is een klein en onopvallend dorp met 1540 inwoners, in de grote Karoo in het droge westen van Zuid-Afrika. Het ligt zo'n 50 km ten noorden van Graaff-Reinet in het Sneeuberg gebied. Het is in 1838 gesticht door Charles Murray, een Nederduits-Gereformeerde dominee van Graaff-Reinet met de woorden 'En laten wy deze plaats nu Bethesda noemen' vanwege de vruchtbaarheid van het dal en het voorhanden zijn van voldoende water. De naam Nieu Bethesda is Nederlands, ondanks de ontbrekende w. (In Afrikaans nieuw/nieuwe = nuut/nuwe)

Helen Martins 
In het dorp woonde en werkte Helen Martins (1898-1976), een beeldend kunstenares die samen met Koos Malgas (1937-2000) een grote hoeveelheid kunstwerken achterliet. Haar tuin en huis puilen ervan uit. Helen was een arme vrouw die vaak het geld niet had om materialen voor haar werk aan te schaffen. Zij werkte daarom vaak met de goedkoopste middelen die zij krijgen kon, zoals beton of gebroken glas van flessen en glazen. Hele wanden en plafonds van haar huis zijn beplakt met gebroken glas in fantastisch gekleurde patronen. Haar huis staat bekend als het Uilhuis, omdat de uil er in alle soorten en maten in is afgebeeld. De tuin staat bekend als de kamelentuin. Alle kamelen en andere figuren kijken verwachtingsvol naar het oosten. Veel van haar symboliek is christelijk maar ook elementen van een meer Oosterse herkomst zijn te ontwaren.

Helen Martins was geen gelukkig mens. Zij werd door de kleine dorpsgemeenschap niet begrepen en min of meer als dorpsgek gezien. Andere mensen waren in de Karoo -letterlijk- zeer ver te zoeken. Toch werd haar weleens eten gebracht omdat buren vreesden dat zij zich in haar gedrevenheid anders helemaal zou verwaarlozen. Uiteindelijk mocht dat niet baten en na twaalf jaar bouwen en scheppen zocht zij door vergiftiging de dood.

Vandaag is Nieu Bethesda een trekpleister geworden, niet alleen voor toeristen maar ook voor kunstenaars die er hun eigen werk neer komen zetten of laten fotograferen. Er is ook een kunstgalerie.

Subplaatsen 
Het nationaal instituut voor de statistiek, Stats SA, deelt sinds de census 2011 deze hoofdplaats in in zogenaamde subplaatsen (sub place), c.q. slechts één subplaats:
Nieu Bethesda SP.

Zie ook 
 Lijst van plaatsen in Zuid-Afrika

Plaats in Oost-Kaap
Rhône (rivier)

De Rhône (Latijn: Rhodanus) (Franse uitspraak []) is een rivier in Zwitserland en Frankrijk. De Rhône heeft op de Nijl na het grootste debiet van alle rivieren die in de Middellandse Zee uitmonden. De Rhône is 812 kilometer lang (267 kilometer in Zwitserland en 545 kilometer in Frankrijk) en haar stroomgebied meet 98.000 km². De grootste zijrivier is de Saône en de voornaamste steden aan de rivier zijn Genève, Lyon en Avignon. De Rhônevallei staat bekend als een vooraanstaand wijnbouwgebied.

Stroomverloop 
De Rhône ontspringt uit de Rhônegletsjer bij de Furkapas in het noordoosten van het Zwitserse kanton Wallis (Valais) en stroomt van daar in zuidwestelijke richting. De grenzen van het kanton komen overeen met die van het stroomgebied van de rivier. Tot Brig heet het hooggebergtedal Goms en de rivier zelf wordt er Rotten genoemd. Bij Brig verbreedt het dal zich sterk. De rivier stroomt nu naar het westen. Noordelijk liggen de Berner Alpen en zuidelijk de Walliser Alpen. De grootste plaatsen op dit traject zijn Brig, Sion en Martigny, waar de rivier een scherpe bocht naar het noordwesten maakt. 40 km verder mondt de Rhône uit in het meer van Genève.

De Rhône verlaat het meer bij Genève om enkele kilometers zuidwestelijker de grens met Frankrijk te passeren. Rechts ligt nu de zuidelijke Jura, links Savoie.

Vooral in het deel van de bovenloop tot aan het meer van Genève, maar ook nog in Genève, stroomt de Rhône snel.

Bij Lyon voegt zich de Saône bij de rivier en stroomt de Rhône definitief verder naar het zuiden. Hier begint de benedenloop, die goed bevaarbaar is.
Op dit traject, omzoomd door wijnhellingen, monden achtereenvolgens de Saône, de Isère, de Drôme, de Ardèche, de Eygues, de Durance en de Gard, uit in de Rhône. Voor de monding van de Durance ligt de stad Avignon. Voor Arles splitst de rivier zich in de Grand-Rhône en de Petit-Rhône, de grootste armen van de delta die de Rhône vanaf hier vormt. Dit gebied heet de Camargue.

De Rhône mondt uit in de Golfe du Lion, die deel uitmaakt van de Middellandse Zee.

Drainagepatroon

Overstromingen 
De Rhône is berucht door de catastrofale overstromingen, zoals in 1812, 1840, 1856 en 1993.

Mistral
Koude lucht uit noordelijk Europa, die door het lagedrukgebied boven de Middellandse Zee wordt aangezogen, wordt in het nauwe Rhônedal vaak een beruchte wind of storm, de mistral.

Zie ook 
 Het Franse departement Rhône (nummer 69D) is genoemd naar de rivier.

Rivier in Zwitserland
Geografie van Wallis
Rivier in Haute-Savoie
Rivier in Ain
Rivier in Rhône
Rivier in Isère
Rivier in Ardèche
Rivier in Drôme
Rivier in Vaucluse
Rivier in Gard
Rivier in Bouches-du-Rhône