alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
1505



Wydarzenia w Polsce 

 30 marca-31 maja – w Radomiu obradował sejm.
 19 maja – Ćmielów otrzymał prawa miejskie.
 30 maja – podczas obrad Sejmu w Radomiu uchwalono konstytucję nihil novi, stanowiącą podstawę funkcjonowania dwuizbowego parlamentu Korony; jej wprowadzenie uważa się często za początek demokracji szlacheckiej w Królestwie Polskim.
 20 lipca – w Budzie został ufundowany przez króla Władysława Jagiellończyka czterowydziałowy Uniwersytet Wrocławski.
 30 sierpnia – zmarła polska królowa Elżbieta Rakuszanka, przez 38 lat żona króla Kazimierza IV Jagiellończyka w szczęśliwym i dobranym małżeństwie; była nazywana „matką królów”, spośród jej potomstwa czterej synowie: Władysław, Jan, Aleksander i Zygmunt zostali królami, Fryderyk – biskupem i kardynałem, a Kazimierz – ogłoszony świętym; córki zaś wydano za mąż na dworach zachodniej Europy, dzięki czemu Jagiellonowie spokrewnili się z wieloma królewskimi rodami.

 Zygmunt Jagiellończyk (późniejszy król Zygmunt Stary) ufundował renesansowy nagrobek dla swojego brata Jana Olbrachta.
 Piorun uderzył w wieżę zamku wawelskiego zwaną Lubranką.
 Powstał Kodeks Baltazara Behema.
 Wysoka otrzymała prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 11 października – senior Monako Jan II Grimaldi został zasztyletowany podczas kłótni przez swego młodszego brata Lucjana, który zajął jego miejsce.
 Marcin Luter wstąpił do klasztoru w Erfurcie.
 Na tron moskiewski wstąpił książę Wasyl III.
 Hiszpanie sprowadzili na Karaiby pierwszych niewolników z Afryki.
 Uruchomiono pierwszy międzynarodowy urząd pocztowy (Thurn und Taxis, Belgia-Austria).

Urodzili się 
 13 stycznia – Joachim II Hektor, elektor Brandenburgii (zm. 1571)
 4 lutego – Mikołaj Rej, polski poeta i prozaik okresu Odrodzenia (zm. 1569)
 18 września – Maria Habsburżanka, królowa Czech i Węgier, namiestnik Niderlandów Habsburskich, żona Ludwika II Jagiellończyka (zm. 1558)

Zmarli 
 4 lutego – Joanna de Valois, księżna du Berry, hrabina Orleanu, królowa Francji, żona Ludwika XII (ur. 1464)
 4 lub 5 maja – Władysław z Gielniowa, polski bernardyn, poeta-pieśniarz, błogosławiony katolicki (ur. ok. 1440)
 27 maja – Ascanio Sforza, włoski kardynał (ur. 1455)
 15 czerwca – Herkules I d’Este, książę Ferrary i Modeny (ur. 1431)
 18 czerwca – Hosanna z Mantui, włoska tercjarka dominikańska, mistyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1449)
 30 sierpnia – Elżbieta Rakuszanka, królowa Polski i wielka księżna litewska, żona Kazimierza Jagiellończyka (ur. 1436)
 27 października – Iwan III Srogi, wielki książę moskiewski (ur. 1440) 
 data dzienna nieznana: 
 Jacob Obrecht, flamandzki kompozytor i duchowny (ur. ok. 1457)

Przypisy 

1505
1506



Wydarzenia w Polsce 

 od około 15 stycznia-18 marca – w Lublinie obradował sejm.
 5 sierpnia – zwycięstwo wojsk polsko-litewskich nad Tatarami w bitwie pod Kleckiem.
 20 października – Zygmunt I Stary został Wielkim Księciem Litewskim.
 4 grudnia-8 grudnia – w Piotrkowie obradował sejm elekcyjny.
 8 grudnia – na sejmie piotrkowskim Zygmunt I Stary został obrany królem polskim.
 Początek epidemii dżumy w Polsce.
 Został wydany drukiem w języku łacińskim zbiór prawa polskiego tzw. Statut Łaskiego.

Wydarzenia na świecie 

 14 stycznia – w Rzymie została znaleziona rzeźba Grupa Laokoona.
 22 stycznia – do Rzymu na wezwanie papieża Juliusza II wkroczyło 150 szwajcarskich najemników, dając początek Gwardii Szwajcarskiej.
 18 kwietnia – papież Juliusz II położył kamień węgielny pod nową Bazylikę watykańską. Donato Bramante zaczął budowę bazyliki.
 19 kwietnia – w Lizbonie rozpoczął się kilkudniowy pogrom wymierzony w Żydów przymusowo nawróconych na katolicyzm.
 26 kwietnia – we Frankfurcie nad Odrą założono Uniwersytet Viadrina.

Urodzili się 
 13 kwietnia – Piotr Faber, francuski jezuita, święty katolicki (zm. 1546)

Zmarli 
 20 maja – Krzysztof Kolumb, włoski żeglarz, uznawany za odkrywcę Ameryki (ur. 1451)
 19 sierpnia – Aleksander Jagiellończyk, król polski od 1501 (ur. 1461)
 13 września – Andrea Mantegna, włoski malarz i rytownik (ur. ok. 1431)
25 września - Filip I Piękny, książę Burgundii i król Kastylii (ur. 1478)

 data dzienna nieznana: 
 Sesshū Tōyō (jap. 雪舟), japoński malarz (ur. 1420)

Przypisy 

1506
1507



Wydarzenia w Polsce 

 W Mielniku obradował Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego, rozpoczęty pod koniec 1506 roku.
 24 stycznia-8 marca – w Krakowie obradował sejm koronacyjny.
 24 stycznia – koronacja w katedrze wawelskiej Zygmunta I Starego przez arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski Andrzeja Boryszewskiego.
 Rozpoczęła się II wojna moskiewska.
 W Wilnie obradował Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego.
 Mikołaj Kopernik z nominacji kapituły fromborskiej został osobistym lekarzem biskupa. Opracował Komentarzyk o teoriach ruchu ciał niebieskich, pierwszy zarys teorii heliocentrycznej i rozpowszechnia go w licznych odpisach.

Wydarzenia na świecie 

 4 kwietnia – Marcin Luter otrzymał święcenia kapłańskie w katedrze w Erfurcie.
 25 kwietnia – niemiecki kosmograf Martin Waldseemüller na swej mapie Universalis Cosmographia po raz pierwszy użył określenia Ameryka.
 5 czerwca – Diego de Deza złożył dymisję z funkcji Wielkiego Inkwizytora Kastylii-Leónu i Grenady.
 Papież Juliusz II ogłosił odpust w celu zdobycia środków na budowę kaplicy Sykstyńskiej.
 Portugalczycy zajęli Bahrajn.
 Władca Azteków Montezuma II odprawił ostatnią przed przybyciem Hiszpanów ceremonię rozpalenia Nowego Ognia.

Urodzili się 
 Anna Boleyn, królowa Anglii (zm. 1536)
 Inés Suárez, konkwistadorka, jedna z założycielek Santiago de Chile (zm. 1580)

Zmarli 
 12 marca – Cezar Borgia, syn papieża Aleksandra VI, książę Romanii, kondotier (ur. 1475)
 2 kwietnia – Franciszek z Paoli, włoski zakonnik, założyciel minimitów i minimitek, święty katolicki (ur. 1416)

Przypisy 

1507
1508



Wydarzenia w Polsce 

 25 stycznia-22 lutego – w Krakowie obradował sejm.
 13 lipca – wojna litewsko-moskiewska: została stoczona bitwa pod Orszą.
 13 grudnia – w Wilnie rozpoczął obrady Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Wydarzenia na świecie 

 4 lutego – król Niemiec Maksymilian I Habsburg podczas pobytu w Trydencie przyjął tytuł „wybranego cesarza rzymskiego” (papież Juliusz II zezwolił później Maksymilianowi I tytułować się cesarzem rzymskim bez koronacji papieskiej).
 10 maja – Michał Anioł rozpoczął malowanie fresków w kaplicy Sykstyńskiej.
 10 grudnia – wojny włoskie: z inicjatywy papieża Juliusza II zawarto w Cambrai sojusz przeciwko Republice Weneckiej (zob. Liga w Cambrai).
 Traktat w Cambrai – powstanie ligi antytureckiej złożonej z Hiszpanii, Anglii, Francji, Cesarstwa i Papiestwa.

Urodzili się 
 5 kwietnia – Herkules II d’Este, książę Ferrary i Modeny (zm. 1559)
 9 lipca – Primož Trubar, słoweński duchowny protestancki (zm. 1586)
 Nikola Šubić Zrinski, ban Chorwacji (1542-1556), chorwacki i węgierski bohater walk z Turkami (zm. 1566)

Zmarli 
 1 lutego – Giovanni II Bentivoglio, pan Bolonii w latach 1463-1506, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli rodziny Bentivoglio (ur. 12 lutego 1443)
 4 lutego – Konrad Celtis, niemiecki humanista i poeta (ur. 1459)
 27 maja – Ludwik Sforza, książę Mediolanu (ur. 1452)
 10 października – Jan Turzo – kupiec, przedsiębiorca i patrycjusz krakowski (ur. 1437)
 9 listopada – Gracjan z Kotoru, augustianin, błogosławiony katolicki (ur. 1438)

Przypisy 

1508
1509



Wydarzenia w Polsce 

 16 lutego – w Wilnie zakończył obrady Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego.
 11 marca-16 kwietnia – w Piotrkowie obradował sejm.
 Jakub Polak założył jesziwę w Krakowie.
 Pochód Wojewody Bogdana na Polskę
 Lubraniec otrzymał prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 3 lutego – zwycięstwo w morskiej bitwie pod Diu na zachodnim wybrzeżu Indii zapewniło Portugalii dominację na południowych morzach wschodniej półkuli.
 21 kwietnia – Henryk VIII Tudor po śmierci swojego ojca Henryka VII został królem Anglii.
 27 kwietnia – papież Juliusz II obłożył klątwą Republikę Wenecką.
 14 maja – wojny włoskie: siły francuskie pokonały Wenecjan w bitwie pod Agnadello.
 8 czerwca – wojny włoskie: wojska florenckie zdobyły Pizę.
 11 czerwca – Henryk VIII Tudor zawarł małżeństwo z Katarzyną Aragońską.
 24 czerwca – Henryk VIII Tudor i Katarzyna Aragońska zostali koronowani w Opactwie Westminsterskim.
 10 września – trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zabiły w Stambule ok. 10 tys. osób.

Urodzili się 
 10 lipca – Jan Kalwin, twórca kalwinizmu (zm. 1564)
 3 sierpnia – Étienne Dolet, francuski uczony, tłumacz i drukarz (zm. 1546)
 data dzienna nieznana: 
 Fernão Mendes Pinto, portugalski podróżnik i poszukiwacz przygód (ur. ok. 1509 - zm. 1583)

Zmarli 
 21 kwietnia – Henryk VII Tudor, król Anglii i lord Irlandii (ur. 1457)
 11 lipca – Wilhelm II Średni, landgraf Hesji (ur. 1469)

Przypisy 

1509
1510



Wydarzenia w Polsce 

 17 stycznia – we Lwowie podpisano pokój polsko-mołdawski, kończący wojnę o Pokucie.
 5 lutego-2 marca – w Piotrkowie obradował sejm.
 25 lipca – drukarz Florian Ungler założył drugą w Krakowie polską drukarnię.
 Mikołaj Kopernik sporządził mapę Warmii i zachodnich granic Prus Królewskich, przeznaczoną na zjazd rady królewskiej w Poznaniu.
 Uchwała sejmowa zabraniająca przekazywania klerowi w testamencie nieruchomości ziemskich.

Wydarzenia na świecie 

 24 lutego – wojny włoskie: papież Juliusz II zawarł pokój z Republiką Wenecką i zdjął z niej ekskomunikę.
 15 sierpnia – Portugalczycy założyli faktorię handlową w Goa (Indie).

Urodzili się 
 28 października – Franciszek Borgiasz, wicekról Katalonii, hiszpański jezuita, święty katolicki (zm. 1572)
 data dzienna nieznana: 
 Jerzy Jazłowiecki, hetman wielki koronny, hetman polny koronny, wojewoda podolski i ruski, kasztelan kamieniecki, starosta (zm. 1575)
 Iwan Fedorowicz, działacz kultury wschodniosłowiańskiej (zm. 1583)
 Ambroise Paré, francuski chirurg (zm. 1590)
 Jan Przerębski, prymas Polski, podkanclerzy koronny (zm. 1562)

Zmarli 
 24 lutego – Marek Marconi, włoski zakonnik, błogosławiony katolicki (ur. 1480)
 20 kwietnia – Andrzej Boryszewski, prymas Polski (ur. 1435)
 17 maja – Sandro Botticelli, włoski malarz (ur. 1445)
10 lipca – Katarzyna Cornaro, królowa Cypru (ur. 1454)
 31 grudnia – Bianca Maria Sforza, księżniczka mediolańska, cesarzowa niemiecka jako żona Maksymiliana I Habsburga (ur. 1472)
 data dzienna nieznana: 
 Gaspar da Gama, żydowski podróżnik (ur. ok. 1450)
Mihnea I Zły, hospodar wołoski (ur. ?)

Przypisy 

1510
1511



Wydarzenia w Polsce 

 6 stycznia – 15 lutego (18 lutego) – w Piotrkowie obradował sejm.
 w Brześciu nad Bugiem obradował Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego.
 Wielki pożar Płocka.
 Drobin otrzymał prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 19 stycznia – wojny włoskie: Francuzi zajęli miasto Mirandola.
 26 marca – silne trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zabiły na północnym wybrzeżu Adriatyku kilkanaście tysięcy osób.
 20 kwietnia – Portugalczycy odkryli bezludne Wyspy Świętego Piotra i Pawła na południowym Atlantyku.
 6 lipca – Albrecht Hohenzollern został wybrany na wielkiego mistrza krzyżackiego.
 24 sierpnia – Portugalia przejęła kontrolę nad miastem i cieśniną Malakka.

Urodzili się 
 18 czerwca – Bartolomeo Ammanati, rzeźbiarz i architekt florencki (zm. 1592)
 9 lipca – Dorota von Sachsen-Lauenburg, królowa Danii i Norwegii, żona Chrystiana III Oldenburga (zm. 1571)
 30 lipca – Giorgio Vasari, włoski historiograf sztuki, architekt i malarz (zm. 1574)

Zmarli 
 data dzienna nieznana: 
 Johannes Tinctoris, franko-flamandzki kompozytor i teoretyk muzyki epoki renesansu (ur. między 1450 a 1455 )

Przypisy 

1511
1512



Wydarzenia w Polsce 

 8 lutego – (lub 12 lutego) – w katedrze wawelskiej odbył się ślub króla Zygmunta I Starego i Barbary Zápolyi, która została również koronowana na królową Polski.
 14 lutego-28 lutego – w Krakowie obradował sejm.
 28 kwietnia – bitwa pod Wiśniowcem: hetman wielki litewski Konstanty Ostrogski pokonał Tatarów.
 11 listopada-19 grudnia – w Piotrkowie obradował sejm.
 w Wilnie obradował Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego.
 Mikołaj Kopernik wraz z kapitułą fromborską złożył przysięgę wierności królowi Polski Zygmuntowi I.

Wydarzenia na świecie 

 11 kwietnia – w bitwie pod Rawenną wojska francuskie pokonały koalicję Świętej Ligi.
 23 kwietnia – zawarto pokój w Malmö między Danią a Lubeką.
 3 maja – rozpoczął się Sobór laterański V.
 19 października – Marcin Luter uzyskał stopień Doctor Theologiae.
 31 października – odsłonięcie wykonanego przez Michała Anioła na zamówienie papieża Juliusza II fresku zdobiącego sklepienie kaplicy Sykstyńskiej.
 1 listopada – freski Michała Anioła zdobiące sklepienie kaplicy Sykstyńskiej po raz pierwszy pokazane zostały publicznie.
 27 grudnia – ogłoszono Prawa z Burgos (hiszp. Leyes de Burgos), pierwszy skodyfikowany zbiór praw regulujący postępowanie Hiszpanów w Ameryce.
 Portugalski żeglarz Pedro Mascarenhas odkrył Maskareny i Czagos.
 Portugalski żeglarz Francisco Serrão odkrył Moluki.
 Korea wznowiła wymianę handlową z Japonią.
 Janczarzy dokonali przewrotu w Turcji i wynieśli na tron sułtański Selima I.
 Wybuchła dziesięcioletnia wojna litewsko-moskiewska.

Urodzili się 
 31 stycznia – Henryk I Kardynał, król Portugalii (zm. 1580)
 5 marca – Gerard Merkator, flamandzki matematyk i geograf, prekursor współczesnej kartografii (zm. 1594)
 data dzienna nieznana: 
 Gotfryd z Melveren, belgijski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1572)
 Marcin Kromer, polski historyk i kronikarz, biskup warmiński (zm. 1589)

Zmarli 
 22 lutego – Amerigo Vespucci, włoski podróżnik i odkrywca (ur. 1454)
 29 marca – Łukasz Watzenrode, biskup warmiński, dyplomata, mecenas sztuki i nauki (ur. 1447)
 11 kwietnia – Gaston de Foix, książę de Nemours, francuski dowódca wojskowy z okresu wojen włoskich (ur. 1489)
 2 sierpnia – Alessandro Achillini, filozof włoski (ur. 1463)
 5 października – Zofia Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, margrabina brandenburska na Ansbach i Bayreuth (ur. 1464)

Przypisy 

1512
1513



Wydarzenia na świecie 

 4 marca:
 Zygmunt Stary nadał Pile prawa miejskie oparte na prawie magdeburskim.
 rozpoczęło się konklawe po śmierci Juliusza II.
 11 marca – nieposiadający święceń kapłańskich syn Wawrzyńca Wspaniałego, Giovanni di Lorenzo de' Medici, został wybrany papieżem (przyjął imię Leona X); był to ostatni taki przypadek w historii Kościoła.
 2 kwietnia – hiszpański żeglarz i odkrywca Juan Ponce de León jako pierwszy Europejczyk postawił nogę na Florydzie.
 25 kwietnia – bitwa morska w porcie Le Conquet
 1 maja – Franciszek z Paoli został ogłoszony świętym przez papieża Leona X.
 6 czerwca – IV wojna włoska: doszło do pierwszej bitwy pod Nowarą (druga 1849) w której zwycięstwo odniosły wojska szwajcarskie nad francuskimi.
 16 sierpnia – wojny włoskie: Anglicy pokonali Francuzów w bitwie pod Guinegate.
 9 września – król Szkocji Jakub IV został pokonany i zabity przez Anglików w bitwie pod Flodden Field.
 25 września – hiszpański konkwistador Vasco Núñez de Balboa odkrył w czasie podboju Panamy Ocean Spokojny.
 7 października – wojny włoskie: Hiszpanie pokonali wojska Republiki Weneckiej w Bitwie pod Schio.

 Niccolò Machiavelli napisał słynne dzieło Książę.
 Juan Ponce de León, hiszpański konkwistador odkrył Florydę.
 Michał Anioł wyrzeźbił Umierającego i Zbuntowanego jeńca.
 Drukarnia Floriana Unglera w Krakowie wydała modlitewnik Raj duszny autorstwa Biernata z Lublina, jedną z pierwszych książek napisanych w języku polskim.
 Mikołaj Kopernik na apel soboru laterańskiego opracował i wysłał do Rzymu własny projekt reformy kalendarza.
 Kowary uzyskały prawa miejskie.
 Ziemia drohicka została przyłączona do województwa podlaskiego.

Urodzili się 
 15 marca – Jadwiga Jagiellonka, elektorowa brandenburska. Córka Zygmunta I Starego i Barbary Zapolyi (zm. 1573)
 24 września – Katarzyna saska, pierwsza żona króla Gustawa Wazy (zm. 1535)
 11 listopada – Stanisław Orzechowski, kanonik przemyski, historyk, ideolog złotej wolności szlacheckiej i ruchu obrony praw szlacheckich (zm. 1566)

 data dzienna nieznana: 
 Grzegorz Chodkiewicz, hetman wielki litewski, kasztelan wileński (zm. 1572) (data sporna lub przybliżona)

Zmarli 
 20 stycznia – Helena, żona Aleksandra Jagiellończyka, wielka księżna litewska i królowa Polski (ur. 1476)
 20 lutego – Jan II Oldenburg, król Danii, Norwegii i Szwecji (ur. 1455)
 21 lutego – Juliusz II, papież (ur. 1443)
 9 września – Jakub IV, król Szkocji (ur. 1473)

1513
1515



Wydarzenia w Polsce 

 12 lutego – 5 marca – w Krakowie obradował sejm.
 w czasie wojny z Moskwą polskie wojska zaciężne pod dowództwem Janusza Świerczowskiego przypuściły atak w głąb państwa moskiewskiego, podchodząc zagonami pod Wielkie Łuki i Toropiec.
 Wybuchła zaraza.

Wydarzenia na świecie 

 1 stycznia – Franciszek I Walezjusz wstąpił na tron Francji.
 25 stycznia – Franciszek I Walezjusz został koronowany w katedrze w Reims na króla Francji.
 3 maja – portugalski żeglarz, odkrywca i zdobywca Alfonso de Albuquerque zajął wyspę Ormuz w Zatoce Perskiej.
 15 lipca – rozpoczął się zjazd wiedeński.
 22 lipca – podczas zjazdu w Wiedniu Zygmunt I Stary, Władysław II Jagiellończyk oraz cesarz Maksymilian I zawarli układ, na mocy którego w razie wymarcia potomków Władysława II Jagiellończyka tron czeski i węgierski mieli przejąć Habsburgowie.
 13 września – wojny włoskie: w bitwie pod Marignano armia francuska pokonała wojska Federacji Szwajcarskiej.

Urodzili się 
 4 lutego – Mikołaj Radziwiłł Czarny, marszałek wielki litewski, kanclerz wielki litewski, wojewoda wileński (zm. 1565)
 18 lutego – Valerius Cordus, niemiecki naturalista, lekarz, chemik i botanik (zm. 1544)
 28 marca – Teresa z Ávili, hiszpańska karmelitanka, Doktor Kościoła, święta (zm. 1582)
 1 lipca – Anna Jagiellonka, polska królewna (zm. 1520)
 21 lipca – Filip Neri, włoski duchowny katolicki, założyciel filipinów, święty (zm. 1595)
 22 września – Anna z Kleve, czwarta żona króla Anglii Henryka VIII (zm. 1557)
 22 listopada – Maria de Guise, królowa Szkocji, później regentka (zm. 1560)
 data dzienna nieznana: 
 Beata Łaska z Kościeleckich, córka Katarzyny Telniczanki i Andrzeja Kościeleckiego, podskarbiego koronnego, pierwsza tatrzańska turystka (zm. 1576)
 Feliks z Kantalicjo, włoski kapucyn, święty katolicki (zm. 1587)
 Książę Mustafa, syn sułtana Sulejmana (zm. 1553)

Zmarli 
 1 stycznia – Ludwik XII, król Francji (ur. 1462)
 24 stycznia – Paula Gambara Costa, włoska tercjarka franciszkańska, błogosławiona katolicka (ur. 1463)
 6 lutego – Aldo Manuzio, jeden z najznakomitszych drukarzy renesansu (ur. 1449 lub 1450)
 2 października – Barbara Zápolya, królowa Polski i wielka księżna litewska jako żona Zygmunta Starego (ur. 1496)
 16 grudnia – Afonso de Albuquerque, portugalski żeglarz, odkrywca i zdobywca, wicekról Indii (ur. 1453)

Przypisy 

1515
1516



Wydarzenia w Polsce 

 5 kwietnia – Układ kolowratski, zawarty 12 lat wcześniej między wrocławską kapitułą a stanami śląskimi i miastem Wrocławiem, został uznany za nieważny przez papieża Leona X.
 W czasie wizytacji klasztoru franciszkanów w Krakowie zakonnicy zabili Wojciecha Fontyna.

Wydarzenia na świecie 

 23 kwietnia – zostało uchwalone Bawarskie Prawo Czystości, które regulowało ceny piwa i wymieniało jego składniki.
 29 listopada – Szwajcarzy i Francuzi podpisali tzw. Wieczny Pokój.
 Hiszpański żeglarz Juan Díaz de Solís odkrył ujście rzeki La Plata.
 Papież Leon X ustanowił odpusty.
 Powstała pierwsza stała linia pocztowa Wiedeń-Bruksela.
 Tomasz Morus opublikował swoją wizję idealnego państwa (Utopia}.
 Karol I został królem Hiszpanii.

Urodzili się 
 18 lutego – Maria I Tudor, królowa Anglii (zm. 1558)
 26 marca – Konrad Gesner, szwajcarski lekarz, przyrodnik, bibliograf, filolog, lingwista, leksykolog (zm. 1565)
 5 listopada – Martin Helwig, pedagog i kartograf, „ojciec śląskiej kartografii” (zm. 1574)
 17 listopada – Klemens Janicki, polski poeta piszący w języku łacińskim, humanista (zm. 1543)

Zmarli 
 23 stycznia – Ferdynand Aragoński, król Aragonii, Kastylii, Neapolu i Sycylii (ur. 1452)
 13 marca – Władysław II Jagiellończyk, król czeski, węgierski i chorwacki (ur. 1456)
 17 marca – Julian II Medyceusz, władca Florencji (ur. 1479)
 20 marca – Baptysta Spagnoli, włoski karmelita, błogosławiony katolicki (ur. 1447)
 9 sierpnia – Hieronim Bosch, malarz holenderski (ur. ok. 1450)
 16 października – Franciszek Florentczyk, architekt renesansu (ur. ?)
 29 listopada – Giovanni Bellini, malarz włoski (ur. ok. 1430)

Przypisy 

1516
1517



Wydarzenia w Polsce 

 2 lutego-(15) marca – w Piotrkowie obradował sejm.
 31 października – Sebastian z Felsztyna opublikował w Krakowie pierwszy w Polsce muzyczny podręcznik notacji menzuralnej, oparty na teorii Franchinusa Gaffuriusa)
 Maciej Miechowita wydał Traktat o Dwu Sarmacjach.
 W Krakowie na Rynku odbył się turniej rycerski, w obecności króla i posła cesarskiego, po którym przyjmowano monarchę na ratuszu.
 Przymierze zakonu krzyżackiego z Moskwą wymierzone przeciw Polsce.

Wydarzenia na świecie 

 22 stycznia – bitwa pod Ar-Randanijją: Zwycięstwo sułtana osmańskiego Selima I nad Mamelukami. Podbój Egiptu przez Turków Osmańskich.
 30 stycznia – po zwycięstwie w bitwie pod Ar-Rajdanijją Turcy Osmańscy zajęli Kair.
 10 marca – wielki mistrz krzyżacki Albrecht Hohenzollern zawiera przymierze przeciw Polsce z wielkim księciem Moskwy Wasylem III.
 16 marca – zakończył obrady Sobór laterański V.
 6 sierpnia – Franciszek Skaryna wydał w Pradze Psałterz, pierwszą książkę w języku starobiałoruskim.
 31 października – początek Reformacji: Wittenberga – ks. dr Marcin Luter ogłosił w liście do przełożonych 95 tez przeciwko płatnym odpustom a następnie wywiesił je na drzwiach kościoła w Wittenberdze.

 data dzienna nieznana:
 Turcy zajęli Kair, Mekkę i Medynę.
 Odkrycie Państwa Majów położonego na półwyspie Jukatan w Ameryce Środkowej przez Francisca Hernandeza Cordobę.
 Florian Geyer został wyklęty przez Kościół katolicki.

Urodzili się 
 10 kwietnia – Jan Bernard Bonifacio, włoski humanista, bibliofil, podróżnik, fundator Biblioteki Rady Miejskiej w Gdańsku (zm. 1597)
 18 czerwca – Ōgimachi (jap. 正親町天皇), cesarz Japonii (zm. 1593)

 data dzienna nieznana: 
 Krzysztof Bobola, polski szlachcic i rycerz, dziedzic dóbr koło Krosna (zm. 1559)
 Gioseffo Zarlino, kompozytor i teoretyk włoski z epoki renesansu (zm. 1590)

Zmarli 
 16 lutego – Elżbieta Jagiellonka, polska królewna, księżniczka litewska, księżna legnicka (ur. 1482)
 26 lutego – Heinrich Isaac, flamandzki kompozytor epoki renesansu (ur. między 1450 a 1455 )
 31 października – Fra Bartolomeo, włoski malarz renesansu (ur. 1472)

 data dzienna nieznana: 
 Jakub Andrzej Boner, polski szlachcic, kupiec i bankier na dworze Zygmunta Starego (ur. ?)

Przypisy 

1517
1518



Wydarzenia w Polsce 

 4 lutego – w Krakowie rozpoczął obrady sejm.
 18 kwietnia – koronacja Bony Sforzy na królową Polski i jej zaślubiny z Zygmuntem I Starym w katedrze wawelskiej.
 29 lipca – wojna polsko-moskiewska: wojska polsko-litewskie rozbiły Rosjan w bitwie pod Połockiem.

 Król zezwolił zamieszkać w Polsce emigrantom żydowskim wygnanym z miast czeskich i morawskich. Osiedlali się oni licznie w Kazimierzu.
 Salomon Szachna założył jesziwę lubelską, która otrzymała później osobny przywilej królewski w 1567.
 W Krakowie powstała drukarnia Hieronima Wietora.

Wydarzenia na świecie 

 3 lutego – Bona Sforza wyjechała z portu Manfredonia do Krakowa.

 Przesłuchanie Marcina Lutra na Sejmie Rzeszy w Augsburgu.
 Fryderyk I Oldenburg ożenił się z Zofią Pomorską, córką księcia pomorskiego Bogusława X.
 Powstały pierwsze pompy strażackie w Augsburgu.

Urodzili się 
 29 września – Tintoretto, malarz włoski, jeden z głównych przedstawicieli szkoły weneckiej (zm. 1594)

Zmarli 
 20 listopada – Pierre de la Rue, kompozytor franko-flamandzki (ur. ok. 1460)

Zdarzenia astronomiczne 
 5 czerwca – przejście Wenus na tle tarczy słonecznej

Przypisy 

1518
1522



Wydarzenia w Polsce 

 4 listopada-7 stycznia – w Piotrkowie obradował sejm.
 21 marca – Mikołaj Kopernik na odbywającym się w Grudziądzu Sejmiku Generalnym Prus Królewskich wygłosił traktat o monecie De aestimatione monetae.
 Edykt królewski skierowany przeciw wolności religii. Grożący konfiskata majątków i wygnaniem wyznawcom tzw. nowej wiary.

Wydarzenia na świecie 

 9 stycznia – Hadrian VI wybrany ostatnim - aż do Jana Pawła II – papieżem spoza Włoch.
 18 marca – baskijski żeglarz Juan Sebastián Elcano odkrył wyspę Amsterdam na południowym Oceanie Indyjskim.
 27 kwietnia – V wojna włoska: zwycięstwo wojsk hiszpańsko-austriackich nad francuskimi w bitwie pod Bicoccą.
 26 czerwca – Turcy rozpoczęli oblężenie Rodos.
 12 września – do Hiszpanii powrócił okręt „Victoria”, jedyny z ekspedycji Magellana, który opłynął Ziemię.
 15 października – Hernán Cortés został przez Karola – cesarza i króla Hiszpanii - mianowany gubernatorem nowo powołanej kolonii, nazwanej „Nową Hiszpanią”.
 22 grudnia – kapitulacja joannitów przed wojskami tureckimi na wyspie Rodos.

 data dzienna nieznana:
 Powstanie rycerstwa przeciwko arcybiskupowi Trewiru.
 Juan Sebastián Elcano odkrył Timor.
 Marcin Luter przetłumaczył na język niemiecki Nowy Testament.
 Strasburg przyjął protestantyzm jako religię państwową.
 Początki kredytu publicznego we Francji.

Urodzili się 
 23 stycznia – Georg Kleefeld, burmistrz Gdańska (zm. 1576)
 23 kwietnia – Katarzyna del Ricci – święta Kościoła katolickiego, mistyczka, wizjonerka, stygmatyczka (zm. 1590)
 25 kwietnia – Marek Criado, hiszpański trynitarz, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1569)
 13 lipca – Zofia Jagiellonka, księżna brunszwicka, córka Zygmunta I Starego i Bony Sforzy (zm. 1575)
 11 września – Ulisses Aldrovandi, włoski humanista, lekarz i przyrodnik okresu Odrodzenia (zm. 1605)
 4 listopada – Albert de Gondi, francuski dowódca wojskowy pochodzenia włoskiego (zm. 1602)
 27 listopada – Andrzej Patrycy Nidecki, polski humanista, wydawca i komentator Cycerona (zm. 1587)
 21 marca – Mihrimah, córka Sulejmana Wspaniałego i Roksolany (zm. 1578)

 data dzienna nieznana:
 Antoni z Weert, holenderski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1572)
 Hieronim z Weert, holenderski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1572)
 Nikazjusz Jonson, holenderski franciszkanin, męczennik, święty katolicki (zm. 1572)

Zmarli 
 15 marca – Anna Radziwiłłówna, córka Mikołaja Radziwiłłowicza, żona księcia mazowieckiego, Konrada III Rudego (ur. 1476)
 14 listopada – Anna de Beaujeu, księżniczka francuska, księżna de Burbon, regentka Francji (ur. 1461)

Przypisy 

1522
1523



Wydarzenia w Polsce 

 18 lutego–11 kwietnia – w Krakowie obradował sejm.
 24 października–17 grudnia – w Piotrkowie obradował sejm.
 Powstał projekt kodyfikacji polskiego procesu sądowego: Formula processus, jedyny skodyfikowany dział prawa sądowego w Polsce przedrozbiorowej.
 Kleszczele otrzymały prawa miejskie.

Wydarzenia na świecie 

 6 czerwca – koronacja Gustawa Wazy na króla Szwecji. Ostateczny rozpad Unii kalmarskiej.
 1 lipca – pierwsze spalenie na stosie zwolenników Marcina Lutra.
 19 listopada – wybrany na papieża Giulio de’ Medici, nieślubny pogrobowiec po zamordowanym przez spiskowców Giuliano de’ Medici, przyjął imię Klemens VII; wybór ten zakończył trwające 50 dni konklawe, zwołane po śmierci Hadriana VI.

 Pierwszy raz użyto nazwy skrzypce.

Urodzili się 
 18 października – Anna Jagiellonka, król Polski, żona Stefana Batorego (zm. 1596)

Zmarli 
 7 maja – Franz von Sickingen, zwolennik reformacji, przywódca powstania przeciwko arcybiskupowi Trewiru (ur. 1481).
 8 września – Maciej Miechowita, polski uczony (ur. 1457)
 14 września – Hadrian VI, ostatni papież spoza Włoch, aż do czasów Jana Pawła II (ur. 1459)
 5 października – Bogusław X, książę szczeciński, słupski i wołogoski (ur. 1454)
 Luca Signorelli, malarz włoskiego renesansu (ur. ok. 1445)

Przypisy 

1523
1524



Wydarzenia w Polsce 

 3 czerwca – Mikołaj Kopernik napisał we Fromborku List przeciwko Wernerowi, którego adresatem był kanonik krakowski Bernard Wapowski. Jest to druga znana praca astronomiczna Kopernika, w której wyraża swoją opinię na temat prac matematyczno-astronomicznych norymberskiego matematyka Johannesa Wernera. 
 26 grudnia – w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm.

 Sojusz między Jagiellonami a Walezjuszami wymierzony w Habsburgów, który miał zostać poparty dwoma mariażami, jednak ostatecznie Franciszek I wybrał inną opcję i porozumiał się z papieżem Klemensem VII, z którego bratanicą Katarzyną Medycejską ożenił swojego syna Henryka II.

Wydarzenia na świecie 

 17 stycznia – włoski żeglarz Giovanni da Verrazzano wypłynął z Madery w podróż do Ameryki Północnej w celu znalezienia przejścia północno-zachodniego.
 20 lutego – Hiszpański podbój Majów: miała miejsce bitwa pod Quetzaltenango.
 17 kwietnia – Giovanni da Verrazzano jako pierwszy Europejczyk dotarł do terenów dzisiejszego Nowego Jorku.
 30 kwietnia – V wojna włoska: wojska francuskie we Włoszech zostały rozbite przez wojska cesarskie w bitwie nad rzeką Sesia, podczas której zginął słynny francuski dowódca Pierre du Terrail de Bayard.
 8 czerwca – hiszpański podbój Ameryki: w bitwie pod Acaxual (dzisiejszy Salwador) Indianie Pipil pokonali Hiszpanów i sprzymierzonych z nimi Indian dowodzonych przez Pedra de Alvorado.
 1 września – podpisanie recesów z Malmö oficjalnie zakończyło szwedzką wojnę o niepodległość.

 W krajach niemieckich wybuchło chłopskie powstanie przeciwko feudałom (wojna chłopska w Niemczech). Na przełomie 1524/25 powstańcy wydali swój pierwszy program - Artikelbrief. Powstanie się rozprzestrzeniało, bunty i zamieszki chłopskie niszczyły kraj.
 Sadyci odbili Marrakesz z rąk Wattasydów.

Urodzili się 
 28 maja – Selim II, sułtan turecki (zm. 1574)
 3 sierpnia - Kaspar von Logau, duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1574)
 7 września – Thomas Erastus, dr prof. medycyny w Bazylei (zm. 1583)
 11 września – Pierre de Ronsard, francuski poeta (zm. 1585)
 5 października – Rani Durgavati, królowa Gondwany (zm. 1564)

 Data dzienna nieznana: 
 Stanisław Grzepski, matematyk, polihistor, filolog klasyczny (grecysta), historyk, numizmatyk, profesor Akademii Krakowskiej

Zmarli 
 11 lutego – Izabela Aragońska, księżna Mediolanu, matka Bony Sforzy, królowej Polski (ur. 1470)
 31 maja – Kamila Baptysta Varano, włoska błogosławiona (ur. 1458)
 23 maja – Isma'il I, szach Iranu (ur. 1487)
 20 lipca – Klaudia Walezjuszka, córka Ludwika XII, królowa Francji, żona Franciszka I (ur. 1499)
 24 grudnia – Vasco da Gama, portugalski odkrywca, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii (ur. ok. 1469)

Przypisy 

1524
1526



Wydarzenia w Polsce 

 26 stycznia – rozpoczęły się rozruchy w Gdańsku, wywołane przez luterańskich mieszkańców miasta.
 29 stycznia – w Piotrkowie zakończył obrady sejm.
 17 kwietnia – król Zygmunt Stary przybył do Gdańska, aby uśmierzyć zamieszki religijne. Wojska królewskie po wkroczeniu do miasta krwawo go stłumiły, wielu uczestników uwięziły, a 14 najważniejszych przywódców Zygmunt kazał ściąć.
 30 kwietnia – książę Jan Opolski i margrabia Jerzy Hohenzollern nadali Tarnowskim Górom prawa miejskie oraz przywileje górnicze.
 10 września – sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi polskiemu. Mazowsze (Księstwo Mazowieckie) zostało włączone do Korony Polskiej.

Wydarzenia na świecie 

 14 stycznia – król Francji Franciszek I, przebywający od czasu klęski w bitwie pod Pawią w niewoli hiszpańskiej, został zmuszony do podpisania pokoju madryckiego, w którym w zamian za uwolnienie zobowiązał się do licznych ustępstw terytorialnych i oddania dwóch synów jako zakładników.
 26 marca – zwolniony z hiszpańskiej niewoli król Francji Franciszek I powrócił do kraju.
 21 kwietnia – w bitwie pod Panipatem książę tamurydzki Babur odniósł decydujące zwycięstwo nad wojskami sułtanatu delhijskiego.
 22 maja – we francuskim Cognac została zawiązana Święta Liga skierowana przeciwko cesarzowi Karolowi V Habsburgowi.
 21 sierpnia – Alonso de Salazar odkrył Wyspy Marshalla.
 29 sierpnia – wojska węgierskie zostały rozbite przez armię osmańską pod dowództwem Sulejmana Wspaniałego w bitwie pod Mohaczem. Pod Mohaczem zginął król Czech i Węgier Ludwik II Jagiellończyk, ostatni z czesko-węgierskiej gałęzi dynastii Jagiellonów; zgodnie z postanowieniami zjazdu wiedeńskiego z 1515 Czechy (ze Śląskiem) i Węgry przeszły pod panowanie Habsburgów. 
 24 października – Ferdynand I Habsburg został królem Czech.
 16 grudnia – Ferdynand I Habsburg został wybrany na króla Węgier.
 31 grudnia – na zjeździe magnatów węgierskich w Cetin pod wodzą rodu Frangepán, Ferdynand I Habsburg został obwołany królem Węgier. 

 Pożar zniszczył holenderskie miasto Delft.
 Jorge de Meneses odkrył Nową Gwineę.

Urodzili się 
 1 stycznia – Ludwik Bertrand, hiszpański dominikanin, święty katolicki (zm. 1581)
 19 lutego – Charles de L’Écluse (Kluzjusz) – francuski lekarz i botanik (zm. 1609)
 9 lipca – Elżbieta Habsburżanka, królowa Polski, wielka księżna litewska, pierwsza żona Zygmunta Augusta (zm. 1545);
 1 listopada – Katarzyna Jagiellonka, królowa szwedzka, córka Zygmunta Starego (zm. 1583)

 data dzienna nieznana: 
 Benedykt Massari, franciszkanin, święty katolicki (zm. 1589)

Zmarli 
 4 sierpnia – Juan Sebastián Elcano, baskijski odkrywca, pierwszy, który opłynął Ziemię dookoła (ur. 1476)
 29 sierpnia – Ludwik II Jagiellończyk, król Czech i Węgier (ur. 1506)

 data dzienna nieznana: 
 Mikołaj Firlej, hetman wielki koronny.

Zdarzenia astronomiczne 
 2 czerwca – przejście Wenus na tle tarczy słonecznej

Przypisy 

1526
1527



Wydarzenia w Polsce 

 11 stycznia-20 marca – w Krakowie obradował sejm.
 27 stycznia – wojska litewskie odniosły wielkie zwycięstwo w bitwie pod Olszanicą, zabijając 40 tys. Tatarów i uwalniając 80 tys. wziętych w jasyr.
 Kwiecień – Jan Amor Tarnowski został mianowany przez króla Zygmunta Starego na hetmana wielkiego koronnego.
 3 czerwca – pożar strawił niemal doszczętnie zabudowę Lwowa.
 20 września – podczas polowania w Niepołomicach ciężarna królowa Bona Sforza spadła z konia po ataku niedźwiedzia, co spowodowało przedwczesne narodziny królewicza Olbrachta, który zmarł tego samego dnia.
 29 listopada – w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm.

 Puste wsie w okolicy Pasłęka zostały zasiedlone osadnikami z Holandii, co dało początek osadnictwu Holenderskiemu w Prusach Książęcych i później w Polsce.
 Król Zygmunt I Stary potwierdził prawa miejskie Kłecka nadane przez Bolesława Pobożnego.

Wydarzenia na świecie 

 24 lutego – Ferdynand I koronował się w Pradze na króla Czech.
 6 maja – niemiecko-hiszpańskie wojska cesarza Karola V zdobyły i rozpoczęły plądrowanie Rzymu. Z chroniących papieża Klemensa VII 189 szwajcarskich gwardzistów poległo 147 (Sacco di Roma). Koniec klasycznego renesansu we Włoszech.
 22 czerwca – muzułmański książę Fatahillah zdobył będący pod władaniem portugalskim port Sunda Kelapa na Jawie i nadał mu nową nazwę - Jayakarta, dosł. „całkowite zwycięstwo” (obecnie Dżakarta).
 26 lipca – zostało założone miasto Coro w Wenezueli.
 3 listopada – Ferdynand I został koronowany na króla Węgier.

 Lekarz i przyrodnik Teofrast von Hohenhein zwany Paracelsusem (1493-1541) wystąpił z krytyką poglądów medycznych wywodzących się od Galena. Wprowadził własne unowocześnione metody leczenia, zastosował szereg nowych lekarstw.
 Wypędzenie Medyceuszy z Florencji.
 Szwedzki sejm w Vlsteras podjął decyzję o wprowadzeniu reformacji w Szwecji.

Urodzili się 
 8 marca - Marcin Gerstmann, duchowny katolicki, biskup wrocławski (zm. 1585)
 14 kwietnia – Abraham Ortelius, flamandzki geograf, kartograf, historyk i wydawca map (zm. 1598)
 21 maja – Filip II Habsburg, król Neapolu i Sycylii, władca Niderlandów, król Hiszpanii i Portugalii (zm. 1598)
 31 maja - Agnieszka Heska, księżniczka heska, księżna Saksonii (zm. 1555)
 13 lipca – John Dee, angielski okultysta, nadworny astrolog Elżbiety I (zm. 1608 lub 1609)
 31 lipca – Maksymilian II Habsburg, król Czech i Węgier, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (zm. 1576)
 20 września – Olbracht Jagiellończyk, polski królewicz, syn Zygmunta I Starego i Bony Sforzy (zm. 1527)

 data dzienna nieznana: 
 Giuseppe Arcimboldo, włoski malarz (zm. 1593)
 Łukasz Górnicki, polski humanista, pisarz polityczny, autor Dworzanina, sekretarz Zygmunta II Augusta (zm. 1603)
 Li Zhi, uczony z czasów dynastii Ming (zm. 1602)

Zmarli 
 21 czerwca – Niccolò Machiavelli, historyk i dyplomata florencki, twórca doktryny politycznej w myśl zasady cel uświęca środki (ur. 1469)
 20 września – Olbracht Jagiellończyk, syn Zygmunta I Starego (ur. 1527)
 data dzienna nieznana:
 Huyana Capac, władca Inków (ur. 1467)

Przypisy 

1527
1528



Wydarzenia w Polsce 

 20 lutego – w Piotrkowie zakończył obrady sejm.
 15 czerwca – w Toruniu otwarto mennicę królewską.

 Mikołaj Kopernik opracował ostateczną wersję traktatu o monecie.
 W Tarnowskich Górach został ogłoszony „Ordunek Gorny” – pierwsza ustawa górnicza.

Wydarzenia na świecie 

 12 stycznia – Gustaw I, pierwszy z dynastii Wazów, został w Uppsali koronowany na króla Szwecji.
 10 marca – przywódca anabaptystów Baltazar Hubmaier został spalony na stosie w Wiedniu.
 27 marca – cesarz Niemiec i król Hiszpanii Karol V Habsburg przyznał niemieckiej rodzinie bankierskiej Welserów koncesję na utworzenie kolonii Klein-Venedig (Mała Wenecji) na terenie dzisiejszej Wenezueli.

 Alvaro de Saavedra odkrył Wyspy Admiralicji i Wyspy Marshalla.

Urodzili się 
 7 stycznia – Joanna d’Albret, królowa Nawarry (zm. 1572)
 7 lipca – Anna Austriacka, arcyksiężniczka austriacka, księżna Bawarii (zm. 1590)
 21 czerwca – Maria Hiszpańska, cesarzowa rzymsko-niemiecka, królowa Czech i Węgier, infantka hiszpańska (zm. 1603)
 8 lipca – Emanuel Filibert, książę Sabaudii (zm. 1580)

 data dzienna nieznana: 
 Juan de Garay, hiszpański konkwistador (zm. 1583)
 Andriej Kurbski, jeden z najbliższych współpracowników cara Iwana IV Groźnego, dowódca wojskowy, polityk (zm. 1583)
 Thomas Percy, 7. earl hrabstwa Northumberland, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1572)

Zmarli 
 10 marca – Baltazar Hubmaier, lider anabaptystów (ur. ok. 1480/1481)
 23 marca – Cristoforo Numai, włoski kardynał, generał franciszkanów (ur. w XV w.)
 6 kwietnia – Albrecht Dürer, malarz niemiecki (ur. 1471)
 31 sierpnia – Matthias Grünewald, malarz niemiecki (ur. ok. 1480)

Przypisy 

1528
1529



Wydarzenia w Polsce 

 22 stycznia-19 lutego – w Warszawie obradował sejm.
 24 lutego – wskutek wichury zawalił się 50-metrowy drewniany hełm na wieży kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu.
 3 grudnia – pierwszy urząd górniczy w Tarnowskich Górach, do którego zarazem należała administracja miasta i sądownictwo, otrzymał od księcia opolskiego pieczęć i herb.
 8 grudnia – w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm.
 18 grudnia – sejm w Piotrkowie: Zygmunt II August wybrany na króla Polski. Otrzymał tytuł Wielkiego Księcia Litewskiego. Faktyczną władzę królewską zaczął sprawować od 1548 r.
 24 grudnia – Sejm w Piotrkowie ogłosił inkorporację Mazowsza do Polski.
 27 grudnia – Zygmunt I Stary przyłączył Mazowsze do Polski.

 Zygmunt I Stary wydał pierwszy statut litewski.

Wydarzenia na świecie 

 9 lutego – Katedra Bazylejska oraz inne świątynie w mieście zostały sprofanowane przez luterański tłum.
 19 kwietnia – podczas sejmu Rzeszy w Spirze 6 księstw i 14 miast niemieckich złożyło protest przeciw uchwale zabraniającej przechodzenia na luteranizm, od czego powstała nazwa protestantyzm.
 22 kwietnia – zawarto hiszpańsko-portugalski układ w Saragossie o podziale stref wpływów, będący dopełnieniem traktatu z Tordesillas z 1494 roku.
 6 maja – władca Mogołów Babur pokonał wojska afgańsko-bengalskie w bitwie pod Gogrą.
 26 czerwca – zakończyła się I wojna kappelska między protestanckimi a katolickimi miastami Szwajcarii.
 26 lipca – królowa Hiszpanii Izabela Portugalska mianowała Francisca Pizarra gubernatorem nowo podbitych terytoriów w Ameryce Południowej.
 5 sierpnia – został zawarty pokój w Cambrai, kończący wojnę między Niemcami i Hiszpanią a Francją.
 27 września – I wojna austriacko-turecka: rozpoczęło się oblężenie Wiednia.
 14 października – I wojna austriacko-turecka: Turcy zakończyli nieudane oblężenie Wiednia.

 Odbył się drugi sejm Rzeszy w Spirze.
 Książęta niemieccy złożyli protest przeciwko potępieniu i zakazowi nauki Marcina Lutra.

Urodzili się 
 Caspar Henneberger – duchowny luterański i kartograf z Prus Książęcych (zm. 1600)

Zmarli 
 7 stycznia – Peter Vischer starszy, giser i mistrz odlewnictwa (ur. 1460)
 2 lutego – Baldassare Castiglione, pisarz i dyplomata włoski (ur. 1478)
 20 kwietnia – Silvio Passerini, włoski kardynał (ur. 1469)
 21 czerwca – John Skelton, angielski poeta, humanista i wychowawca późniejszego króla Henryka VIII (ur. ok. 1460)
 6 września – Jörg Blaurock, jeden z założycieli Braci Szwajcarskich w Zurychu (ur. ok. 1492)
 27 września – Jerzy Wittelsbach, książę Palatynatu, biskup Spiry (ur. 1486)

 Data dzienna nieznana:
 Jan Albin z Krakowa, duchowny katolicki i wykładowca Uniwersytetu Krakowskiego

Przypisy 

1529
1531



Wydarzenia w Polsce 

 22 sierpnia – zwycięstwa hetmana Jana Amora Tarnowskiego z wojskami hospodara mołdawskiego Piotra Raresza (Petryły) pod Gwoźdźcem i Obertynem. Skutkiem obu zwycięstw i zastosowania obrony tzw. taborowej pod Obertynem Polska odzyskała Pokucie, tracąc jednak Mołdawię, która ogłosiła się lennikiem tureckim.
 10 grudnia – w Krakowie rozpoczął obrady sejm.

 Książę opolski Jan II Dobry z górnośląskiej linii Piastów wydał tzw. przywilej Hanuszowy, który wyznaczył Racibórz, obok Opola, miejscem, w którym obradował sejmik krajowy oraz miejscem, gdzie składano hołd królowi Czech.

Wydarzenia na świecie 

 5 stycznia – Ferdynand I został królem Niemiec.
 26 stycznia – trzęsienie ziemi w Lizbonie. Zginęło około 30 tysięcy osób, 15 tysięcy domów zostało zburzonych.
 11 lutego – generalne zgromadzenie kleru obwołało króla Henryka VIII Tudora głową Kościoła anglikańskiego.
 27 lutego – niemieccy książęta protestanccy powołali związek szmalkaldzki, skierowany przeciw katolickiemu cesarzowi Karolowi V.
 11 października – II wojna kappelska: w Szwajcarii katolicy pokonali protestantów w bitwie pod Kappel.
 24 października – II wojna kappelska: zwycięstwo szwajcarskich kantonów katolickich nad protestanckimi w bitwie na wzgórzu Gubel.
 16 listopada – pokój w Kappel zakończył wojnę pomiędzy kantonami protestanckimi i katolickimi w Szwajcarii.
 9 grudnia – w Meksyku miało miejsce pierwsze objawienie Matki Bożej z Guadalupe; było to pierwsze z serii kilku objawień trwających aż do 12 grudnia, kiedy to – zgodnie z przekazami – miał w cudowny sposób powstać obraz Matki Bożej.

 W Anglii wydano prawo, iż żebracy nieposiadający specjalnego zezwolenia będą skazywani na karę chłosty.
 W Portugalii została założona inkwizycja.
 Król Czech i Węgier Ferdynand został wybrany na króla rzymskiego.
 Ekspedycja D. da Ordasa dotarła nad Orinoko.
 Francisco Pizarro rozpoczął podbój państwa Inków.

Urodzili się 
 8 lutego - Anna pomorska, księżna pomorska (zm. 1592)
15 maja – Maria Habsburg, arcyksiężniczka Austrii (zm. 1581)
17 lipca – Antoine de Créqui Canaples, francuski duchowny katolicki, kardynał, biskup Amiens, członek Rady Stanu za panowania Karola IX (zm. 1574)
14 września – Philipp Apian, niemiecki matematyk, lekarz i kartograf (zm. 1589)
9 paździenrika – Cihangir, osmański książę, syn sułtana Sulejmana Wspaniałego i Roksolany (zm. 1553)
 16 listopada - Anna d’Este, księżniczka z Ferrary (zm. 1607)
 28 listopada - Georgia, księżniczka pomorska, hrabina na Łabiszynie (zm. 1573/74)
10 grudnia – Henryk IX Waldeck-Wildungen, najkrócej panujący hrabia Waldeck (zm. 1577)
Antoni de Crato, pretendent do tronu portugalskiego (zm. 1595)

Zmarli 
 6 marca – Pedro Arias de Ávila, hiszpański konkwistador (ur. 1440-1443)
 11 maja – Jerzy I, książę zachodniopomorski (ur. 1493)
 19 maja – Jan Łaski, prymas Polski, kanclerz wielki koronny i dyplomata (ur. 1456)
 7 lipca – Tilman Riemenschneider, niemiecki rzeźbiarz (ur. 1459-1462)
 11 października – Huldrych Zwingli, szwajcarski teolog i humanista, działacz reformacji (ur. 1484)

Zdarzenia astronomiczne 
 widoczna kometa Halleya.

Przypisy 

1531
1532



Wydarzenia w Polsce 

 20 stycznia – w Krakowie zakończył obrady sejm.
 20 lutego – podpisano rozejm polsko-mołdawski kończący wojnę o Pokucie.
 Została uchwalona konstytucja sejmowa zabraniająca chłopom opuszczania wsi bez zgody pana.

Wydarzenia na świecie 

 26 kwietnia – założono miasto Oaxaca w Meksyku.
 16 maja – Thomas More zrzekł się funkcji kanclerza Anglii.
 27 lipca – w Starej Rzeszy wprowadzono kodeks karny, od imienia cesarza Karola V zwany Constitutio Criminalis Carolina.
 4 sierpnia – król Franciszek I Walezjusz przyłączył lenno Bretanii do Francji.
 16 listopada – hiszpański podbój Peru: w bitwie pod Cajamarca Hiszpanie pod wodzą Francisco Pizarro dokonali rzezi 4 tys. nieuzbrojonych Inków i wzięli do niewoli ich wodza Atahualpę.
 Turcy najechali na Węgry.

Urodzili się 
 22 listopada - Anna Oldenburg, księżniczka duńska i norweska, księżna-elektorowa Saksonii (zm. 1585)

Dokładna data nieznana 
 Sofonisba Anguissola, włoska malarka-portrecistka epoki renesansu (zm. 1625)
 Martin de Vos, flamandzki malarz rysownik i rytownik okresu manieryzmu (zm. 1603)
 Giacomo della Porta, włoski architekt i rzeźbiarz (zm. 1602)
 Andrzej Potocki, szlachcic, chorąży kamieniecki, rotmistrz (zm. 1575)
 Mikołaj Janssen, holenderski duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1572)
 Jan Paine, angielski duchowny katolicki, męczennik, święty katolicki (zm. 1582)
 Francis Walsingham – polityk angielski (zm. 1590)

Zmarli 
 Krzysztof Szydłowiecki, kanclerz wielki koronny, wojewoda krakowski (ur. 1467)

Przypisy 

1532
1534



Wydarzenia w Polsce 

 6 stycznia-28 stycznia – w Piotrkowie obradował sejm.
 3 marca lub 13 maja – Andrzejewo na Mazowszu uzyskało prawa miejskie.
 30 listopada – w Piotrkowie rozpoczął obrady sejm.
 13 grudnia – zebrał się sejm trzebiatowski, który zapoczątkował reformację na Pomorzu Zachodnim.
 Rozpoczęła się wojna polsko-moskiewska.
 Sejm polski odrzucił Korekturę Taszyckiego.
 Jutrosin otrzymał prawa miejskie.
 Szlachta zgromadzona na sejmiku w Środzie zażądała, aby księża nie zabraniali druku w języku polskim.

Wydarzenia na świecie 

 16 marca – Anglia zerwała ostatecznie stosunki z Kościołem katolickim. Henryk VIII ogłosił się głową Kościoła w Anglii - Akt Supremacji.
 23 marca – hiszpańscy konkwistadorzy pod dowództwem Francisca Pizarra zdobyli Cuzco.
 5 kwietnia – po opuszczeniu murów opanowanego przez wyznawców ruchu niemieckiego miasta Münster przywódca anabaptystów Jan Matthijs i jego 30 towarzyszy zostali pojmani przez wojska biskupa Franza von Waldecka i następnie ścięci, a ich głowy, po wbiciu na pale umieszczono tak, aby były widoczne dla pozostających w mieście rebeliantów.
 20 kwietnia – Francuz Jacques Cartier wypłynął z Saint-Malo w poszukiwaniu zachodniej drogi morskiej do Azji.
 10 maja – Jacques Cartier odkrył Nową Fundlandię.
 13 maja – zwycięstwo wojsk heskich nad habsburskimi w bitwie pod Lauffen am Neckar.
 9 czerwca – Jacques Cartier dopłynął do zatoki u ujścia Rzeki Św. Wawrzyńca w Ameryce Północnej.
 29 czerwca – Jacques Cartier jako pierwszy Europejczyk wylądował na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie.
 24 lipca – Jacques Cartier ogłosił po wylądowaniu na półwyspie Gaspésie terytorium Kanady posiadłością Francji.
 15 sierpnia – Ignacy Loyola założył Towarzystwo Jezusowe - zakon Jezuitów (został zaakceptowany przez papieża dopiero w 1540 roku).
 13 października – Alessandro Farnese został papieżem i przybrał imię Pawła III.
 18 października – wybuchła tzw. afera plakatów, uważana za początek reformacji we Francji.
 6 grudnia – Sebastián de Belalcázar założył miasto Quito.
 Turcy Osmańscy zdobyli Bagdad.

Urodzili się 
 15 lutego – Aleksander Sauli, włoski barnabita, biskup Alérii i Pawii, święty katolicki (zm. 1592)
 19 marca – Józef Anchieta, hiszpański jezuita, misjonarz w Brazylii, święty katolicki (zm. 1597)
 23 czerwca – Nobunaga Oda (jap. 織田信長), daimyō, japoński przywódca (zm. 1582)
 1 lipca – Fryderyk II Oldenburg, król Danii i Norwegii (zm. 1588)

Zmarli 
 25 września – Klemens VII, papież (ur. 1478)
 25 listopada – Otto Brunfels, niemiecki teolog i naturalista, lekarz i botanik (ur. 1488)

Przypisy 

1534