1882



Wydarzenia w Polsce 

 30 lipca – otwarto Dworzec Tatrzański w Zakopanem.
 28 sierpnia – w Krakowie rozpoczęto budowę linii tramwajowej.
 31 sierpnia – oddano do użytku linię kolejową ze Stargardu do Kostrzyna.
 1 września – w Warszawie, z inicjatywy Ludwika Waryńskiego, powstała Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat – pierwsza polska partia robotnicza.
 7 października – podczas posiedzenia Sejmu Krajowego we Lwowie Jan Matejko podarował Narodowi swój nowy obraz Hołd pruski, z przeznaczeniem do mającego powstać na Wawelu muzeum.
 31 października – w Krakowie oddano do użytku linię konnej kolei żelaznej zwanej tramwajem.
 2 listopada – przed bazyliką Świętego Krzyża w Warszawie ustawiono brązową figurę Chrystusa dźwigającego krzyż.
 11 listopada – otwarto odcinek linii kolejowej nr 207 Chełmża – Grudziądz.
 Zbudowano drogę bitą Lębork – Wierzchucino.

Wydarzenia na świecie 

 7 stycznia – Ferdinand Kilger, Heinrich Zametzer, Josef Zametzer, Heinrich Schwaiger oraz Alois Zott przeprowadzili pierwsze zimowe wejście na Zugspitze w Alpach Bawarskich, najwyższy szczyt Niemiec.
 25 stycznia – zabójca prezydenta USA Jamesa A. Garfielda, prawnik Charles J. Guiteau, został skazany na karę śmierci.
 7 lutego – cesarz Chin Guangxu ustanowił Order Podwójnego Smoka.
 2 marca – szkocki szaleniec Roderick McLean wystrzelił w kierunku powozu królowej brytyjskiej Wiktorii, chybiając celu.
 6 marca – Księstwo Serbii zostało przekształcone w Królestwo Serbii.
 9 marca – austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (223) Rosa.
 18 marca – amerykański astronom Charles S. Wells odkrył tzw. Wielką Kometę z roku 1882.
 21 marca – została założona Chicago Stock Exchange.
 23 marca – utworzono Biuro Wywiadu Marynarki Wojennej USA.
 24 marca – Robert Koch ogłosił w Berlinie wyodrębnienie bakterii prątka odpowiedzialnego za gruźlicę.
 29 marca – w USA założono zakon Rycerzy Kolumba, największą w świecie katolicką organizacją świecką o charakterze charytatywnym.
 30 marca – astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (224) Oceana.
 3 kwietnia:
 Stiepan Chałturin został stracony za nieudany zamach w Pałacu Zimowym na cara Aleksandra II.
 w St. Joseph w stanie Missouri zdrajca Robert Ford zamordował strzałem w tył głowy szefa swojego gangu, Jesse’ego Jamesa.
 19 kwietnia – astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (225) Henrietta.
 21 kwietnia – Frederick Whitaker został po raz drugi premierem Nowej Zelandii.
 25 kwietnia – wojska francuskie zdobyły Hanoi w północnym Wietnamie.
 29 kwietnia – na przedmieściach Berlina Werner von Siemens zaprezentował publicznie pierwszy na świecie trolejbus Elektromote.
 17 maja – całkowite zaćmienie Słońca widoczne w północnej Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Chinach.
 20 maja – Niemcy, Włochy i Austro-Węgry zawiązały Trójprzymierze.
 30 czerwca – zabójca prezydenta USA Jamesa A. Garfielda Charles J. Guiteau został stracony przez powieszenie.
 26 lipca:
 w Bayreuth odbyła się prapremiera opery Parsifal Richarda Wagnera.
 w południowej Afryce została utworzona republika burska Stellaland.
 4 września – przy Pearl Street w Nowym Jorku Thomas Alva Edison uruchomił pierwszą na świecie komercyjną elektrownię. Posiadała ona 6 generatorów prądu stałego, z których każdy był napędzany silnikiem parowym o mocy 125 KM.
 7 września – odkryto Wielką Kometę Wrześniową.
 13 września – zwycięstwo Brytyjczyków nad egipskimi powstańcami w bitwie pod Tel-el-Kebir.
 30 września – na rzece Fox w Appleton w stanie Wisconsin uruchomiono pierwszą hydroelektrownię.
 10 października – powstał Bank Japonii.
 22 grudnia – po raz pierwszy ozdobiono drzewko lampkami elektrycznymi w Nowym Jorku
 Rozegrano pierwsze regaty bojerowe (Rosja – ujście Newy, dystans: 84 km).

Urodzili się 
 2 stycznia - Anna Gramatyka-Ostrowska, polska malarka i grafik (zm. 1958)
 6 stycznia - Aleksandra Ekster, artystka, projektantka, pedagog (zm. 1949)
 7 stycznia – Humbert Lundén, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1961)
 10 stycznia – Eugène Joseph Delporte, belgijski astronom (zm. 1955)
 12 stycznia – Maria Wincencja Masia Ferragut, hiszpańska klaryska kapucynka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
 15 stycznia:
 Małgorzata Connaught, brytyjska księżniczka, szwedzka księżna (zm. 1920)
 Henry Burr, kanadyjski tenor (zm. 1941)
 Ignacy Kozielewski, pedagog, współtwórca harcerstwa polskiego (zm. 1964)
 Florian Znaniecki, polski filozof i socjolog (zm. 1958)
 17 stycznia - Helena Romanowa, wielka księżna Rosji (zm. 1957)
 18 stycznia – A.A. Milne, brytyjski pisarz, poeta i dramaturg, autor książek dla dzieci, m.in. Kubusia Puchatka (zm. 1956)
 24 stycznia – Harold Babcock, amerykański astronom (zm. 1968)
 25 stycznia – Virginia Woolf, angielska pisarka, feministka, krytyk literacki (zm. 1941)
 26 stycznia:
 André Rischmann, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1955)
 Franciszek Stryjas, polski katecheta, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1944)
 28 stycznia – Zdzisław Tomasz Rogalewicz, polski działacz socjalistyczny, członek Organizacji Bojowej PPS (zm. 1919)
 29 stycznia – Tadeusz Makowski, polski malarz (zm. 1932)
 30 stycznia – Franklin Delano Roosevelt, 32 prezydent USA (zm. 1945)
 5 lutego – August Kopff, niemiecki astronom (zm. 1960)
 9 lutego – Józef Rymer, powstaniec śląski i polski działacz patriotyczny na Górnym Śląsku (zm. 1922)
 13 lutego:
 Tadeusz Banachiewicz, polski matematyk, astronom i geodeta (zm. 1954)
 Jan Rostafiński, polski zootechnik i agronom (zm. 1966)
 18 lutego – Anna Schäffer, niemiecka mistyczka, święta katolicka (zm. 1925)
 3 marca – Kazimierz Bartel, polski polityk, profesor, matematyk, premier II RP (zm. 1941)
 13 marca - Anna Piasecka, polska działaczka społeczno-oświatowa, poseł na Sejm Ustawodawczy (zm. 1980)
 14 marca – Wacław Sierpiński, polski matematyk (zm. 1969)
 16 marca:
 Jan Antoni Grabowski, polski pedagog, pisarz, znawca sztuki (zm. 1950)
 Stanisław Pawłowski, polski geograf (zm. 1940)
 17 marca – Gustaf Svensson, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1950)
 19 marca – Aleksander Skrzyński, hrabia, prawnik, polityk, premier Polski (zm. 1931)
 25 marca – Otto Neururer, austriacki duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1940)
 31 marca – Fritzi Massary, austriacko-amerykańska śpiewaczka operowa (sopran), aktorka (zm. 1969)
 2 kwietnia – Maurus Witzel ofm, biblista katolicki, sumerolog, franciszkanin (zm. 1968)
 5 kwietnia:
 Song Jiaoren, chiński polityk (zm. 1913)
 Jerzy Świrski, polski wiceadmirał (zm. 1959)
 Jadwiga Wołoszyńska, polska biolog, profesor (zm. 1951)
 7 kwietnia:
 Józef Rybak, polski generał (zm. 1953)
 Kurt von Schleicher, niemiecki polityk, generał; ostatni kanclerz Republiki Weimarskiej (zm. 1934)
 20 kwietnia – Harry Rosenswärd, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1955)
 21 kwietnia – Percy W. Bridgman, amerykański fizyk i filozof (zm. 1961)
 26 kwietnia – Stanisław Car, polski prawnik, minister sprawiedliwości, marszałek Sejmu RP (zm. 1938)
 9 maja – Izabela Calduch Rovira, hiszpańska klaryska kapucynka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1937)
 10 maja – Donatien Bouché, francuski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1965)
 20 maja – Sigrid Undset, norweska powieściopisarka, laureatka Nagrody Nobla w 1928 roku (zm. 1949)
 25 maja:
 Filip Ericsson, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1951)
 Władysław Weber, działacz społeczny, burmistrz Rybnika (zm. 1961)
 31 maja – Willy de l’Arbre, belgijski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1962)
 3 czerwca – Ludwik Urbano Lanaspa, hiszpański dominikanin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
 7 czerwca – Bolesław Namysłowski, polski botanik (zm. 1929)
 15 czerwca – Piotr Maldonado Lucero, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1937)
 17 czerwca:
 Bunny Abbott, nowozelandzki rugbysta (zm. 1971)
 Igor Strawinski (5 czerwca ss.), rosyjski kompozytor, pianista, dyrygent (zm. 1971)
 20 czerwca:
 Józef Górski, działacz komunistyczny (zm. 1962)
 Jan Gruszczyński, radny Dzielnicowej Rady Narodowej w Warszawie, działacz komunistyczny (zm. 1957)
 22 czerwca:
 Jacques Thubé, francuski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1969)
 Aleksandra Zagórska, polska podpułkownik, legionistka, organizatorka i komendantka Ochotniczej Legii Kobiet (zm. 1965)
 26 czerwca - Aleksandra Karnicka, polska działaczka ludowa, polityk, senator RP (zm. 1965)
 15 lipca – Czesław Grabowski, polski radny i działacz komunistyczny (zm. 1966)
 24 lipca – Alfred Martin, niemiecki taternik, alpinista, narciarz wysokogórski, historyk, socjolog i profesor uniwersytecki (zm. 1979)
 26 lipca:
 Dixie Bibb Graves, amerykańska polityk, senator ze stanu Alabama (zm. 1965)
 Hans Wolfgang Maier, szwajcarski psychiatra (zm. 1945)
 27 lipca – Donald Crisp, brytyjski aktor i reżyser (zm. 1974)
 30 lipca – Malcolm McArthur, australijski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1961)
 1 sierpnia – August Krause, polski polityk, pierwszy burmistrz Gdyni (zm. 1957)
 5 sierpnia:
 Roman Archutowski, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1943)
 Mikołaj da Gesturi, włoski kapucyn, błogosławiony katolicki (zm. 1958)
 Trygve Schjøtt, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1960)
 6 sierpnia – Harlan J. Bushfield, amerykański prawnik, polityk, senator ze stanu Dakota Południowa (zm. 1948)
 11 sierpnia – Rodolfo Graziani, włoski marszałek i polityk (zm. 1955)
 16 sierpnia – Leonardo Bello, włoski franciszkanin, generał zakonu (zm. 1944)
 18 sierpnia – Jan Zhang Huan, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
 19 sierpnia – Stefania Betcherowa, polska aktorka (zm. 1945)
 21 sierpnia – Stanisław Wrzaliński, polski pułkownik (zm. 1950)
 22 sierpnia – Raymonde de Laroche, francuska lotniczka, pierwsza kobieta, która uzyskała licencję pilota (zm. 1919)
 24 sierpnia - Aleksandra Kazimiera Karpińska, polska archeolog, kustosz (zm. 1953)
 25 sierpnia – Seán T. O’Kelly, irlandzki polityk, drugi prezydent tego kraju (zm. 1966)
 2 września:
 J Harlen Bretz, amerykański geolog (zm. 1981)
 Paul Isberg, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1955)
 18 września – Ulryka Franciszka Nisch, niemiecka zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1913)
 20 września – Marceli Nowakowski, polski duchowny katolicki, działacz społeczny i polityczny (zm. 1940)
 21 września – Eliasz od Pomocy NMP Nieves Castillo, meksykański augustianin, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1928)
 24 września – Max Décugis, francuski tenisista (zm. 1978)
 26 września - Helena Kottler Vurnik, słoweńska malarka (zm. 1962)
 29 września - Aleksandra Hanowerska, księżna Meklemburgii (zm. 1963)
 3 października – Karol Szymanowski, polski kompozytor (zm. 1937)
 14 października – Éamon de Valera, irlandzki prezydent (zm. 1975)
 20 października – Béla Lugosi, węgierski aktor (zm. 1956)
 30 października – Günther von Kluge, niemiecki feldmarszałek (zm. 1944)
 5 listopada – Lajos Károly Horn, węgierski taternik, inżynier, autor licznych publikacji taternickich (zm. 1945)
 10 listopada – Antoni Zawistowski, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1942)
 11 listopada – Jan Prymus, pułkownik piechoty Wojska Polskiego (zm. ?)
 17 listopada – Henryk Raabe, polski zoolog i polityk (zm. 1951)
 21 listopada – Harold Lowe, piąty oficer na RMS Titanicu (zm. 1944)
 27 listopada – Chris McKivat, australijski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1941)
 29 listopada – Władysław Lutecki, polski duchowny katolicki, malarz (zm. 1968)
 1 grudnia – Franciszek Ścigała, polski duchowny katolicki (zm. 1940)
 7 grudnia – Viktor Glondys, niemiecki duchowny i teolog luterański (zm. 1949)
 8 grudnia – Manuel María Ponce, meksykański kompozytor, pianista i badacz muzyki ludowej (zm. 1948)
 11 grudnia:
 Henryk Bednarski, polski taternik, ratownik TOPR, narciarz i instruktor narciarski (zm. 1945)
 Max Born, niemiecki matematyk i fizyk, noblista (zm. 1970)
 12 grudnia:
 Akiba Rubinstein, polski szachista (zm. 1961)
 Aleksandra Piłsudska, druga żona marszałka Józefa Piłsudskiego (zm. 1963)
 Gustaw Nowotny, lekarz chirurg, autor prac o chirurgicznym leczeniu gruźlicy, lekarz TOPR (zm. 1944)
 19 grudnia:
 Fernand Cournollet, francuski curler (zm. 1971)
 Bronisław Huberman, polski skrzypek (zm. 1947)
 Rudolf Patoczka, pułkownik artylerii Wojska Polskiego (zm. 1942)
 28 grudnia – Arthur Stanley Eddington, brytyjski astrofizyk (zm. 1944)
 29 grudnia – Kazimierz Sykulski, polski duchowny katolicki, poseł na Sejm Ustawodawczy (1919–1922), męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1941)
 31 grudnia – Ragnar Svensson, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1959)

Data dzienna nieznana: 
 Fernand Carlier, belgijski żeglarz, olimpijczyk (zm. ?)
 Agata Phutta, tajska męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1940)
 Miklós Szontagh (junior), węgierski lekarz, taternik, działacz turystyczny (zm. 1963)
 Łucja Wang Cheng, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
 Chi Zhuzi, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900)

Zmarli 
 7 stycznia – Ignacy Łukasiewicz, polski wynalazca, pionier przemysłu naftowego (ur. 1822)
 11 stycznia – Theodor Schwann, niemiecki naturalista, fizjolog i histolog, jeden z twórców teorii komórkowej (ur. 1810)
 13 stycznia – Wilhelm Mauser, niemiecki, konstruktor broni palnej (ur. 1834)
 23 marca – Annunciata Cocchetti, włoska zakonnica, założycielka Sióstr św. Doroty, błogosławiona katolicka (ur. 1800)
 24 marca – Henry Wadsworth Longfellow, amerykański poeta (ur. 1807)
 19 kwietnia – Karol Darwin, angielski przyrodnik (ur. 1809)
 25 kwietnia – Joseph Aschbach, niemiecki historyk związany z Uniwersytetem Wiedeńskim (ur. 1801)
 30 kwietnia – Wilhelm Kohn, polski lekarz żydowskiego pochodzenia (ur. 1831)
 2 czerwca – Giuseppe Garibaldi, włoski generał i rewolucjonista (ur. 1807)
 11 czerwca – Paula Frassinetti, włoska zakonnica, założycielka Sióstr św. Doroty, święta katolicka (ur. 1809)
 3 lipca – Józef Abelewicz, polski duchowny katolicki, pedagog (ur. 1821)
 15 sierpnia – Karol Miarka, polski pisarz, działacz narodowy na Górnym Śląsku (ur. 1825)
 8 września – Joseph Liouville, matematyk francuski (ur. 1809)
 23 września – Friedrich Wöhler, niemiecki chemik (ur. 1800)
 13 października – Arthur de Gobineau, francuski dyplomata; uchodzi za twórcę doktryny rasizmu (ur. 1816)
 28 października - Ludwig Greiner, niemiecki leśnik pracujący gł. na terenie dzisiejszej Słowacji (ur. 1796)
 17 listopada – Đuro Daničić, serbski filolog, tłumacz i leksykograf (ur. 1825)
 20 listopada – Henry Draper, amerykański lekarz i astronom (ur. 1837)
 6 grudnia – Louis Blanc, francuski historyk i polityk, socjalista (ur. 1811)
 12 grudnia – Alexander Gardner, szkocki fotograf działający głównie w USA (ur. 1821)

Zdarzenia astronomiczne 
 17 maja – całkowite zaćmienie Słońca
 17 września – przejście przez peryhelium komety C/1882 R1. To najjaśniejsza kometa z ostatnich 800 lat.
 6 grudnia – przejście planety Wenus na tle tarczy Słońca. Następne przejście 8 czerwca 2004.

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 16 lutego
 Ostatki: 21 lutego
 Popielec: 22 lutego
 Niedziela Palmowa: 2 kwietnia
 Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 2 kwietnia
 Wielki Czwartek: 6 kwietnia
 Wielki Piątek: 7 kwietnia
 Wielka Sobota: 8 kwietnia
 Wielkanoc: 9 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 10 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 18 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 28 maja
 Boże Ciało: 8 czerwca

Zobacz też 

 1882 w literaturze
 1882 w muzyce
 1882 w sztuce

1882