Evenaar

De evenaar, evennachtslijn of equator is een breedtecirkel op het aardoppervlak in de vorm van een grootcirkel midden tussen de polen. De evenaar verdeelt de aarde in een noordelijk halfrond en een zuidelijk halfrond. De hemelevenaar is de projectie van de aardse evenaar op de hemelbol, en ligt dus in hetzelfde vlak als de aardse evenaar. Hij verdeelt de sterrenhemel in een noordelijke en zuidelijke sterrenhemel, en is de basis van het equatoriale coördinatenstelsel.

De evenaar dient als referentie (nul graden NB/ZB) voor het aangeven van de geografische breedte van een positie. De polen liggen daarbij op 90° NB/ZB. De evenaar is 40 075 016,6856 m lang.

De snelheid ten gevolge van de draaiing van de aarde is op de evenaar het grootst en bedraagt ongeveer 1670 kilometer per uur. Op de pool is deze snelheid het laagst, namelijk gelijk aan nul. Iemand die op de pool staat, draait alleen maar om zijn of haar eigen as. Het waait echter niet harder op de evenaar dan elders, omdat de atmosfeer van de aarde net zo hard meedraait.

Op de evenaar staat de zon tweemaal per jaar precies recht boven de grond (in het zenit). Dat geldt overigens voor het gehele gebied tussen de beide keerkringen. Daarom is het op de evenaar over het algemeen warm en zijn er geen seizoenen. Wel kent men er vaak een natte en een droge tijd. De zonkracht is op de evenaar gemiddeld het grootst.

Een andere bijzonderheid is dat de dag en de nacht rond de evenaar vrijwel even lang zijn. De sterren aan de hemel beschrijven alle een halve cirkel, net als de zon. De Poolster, die in noordelijke gebieden vrijwel stil staat doordat de aardas erdoorheen wijst, is op en ten zuiden van de evenaar niet te zien.

De ligging van de evenaar werd bepaald in de 18e eeuw door een Franse expeditie onder leiding van Charles Marie de La Condamine. Met zijn expeditie wilde hij bewijzen dat de aarde aan de polen is afgeplat. De locatie die hij aanwees als de evenaar, ligt echter enkele honderden meters naast de werkelijke helft van de aarde, een fout die door de Ecuadoraanse overheid is vereeuwigd in het monument Mitad del Mundo.

Landen op de evenaar 

Het aardoppervlak bestaat rond de evenaar voor een groot deel uit oceaan. De volgende landen worden door de evenaar doorsneden:

 Sao Tomé en Principe
 Ilhéu das Rolas
 Gabon
 Congo-Brazzaville
 Congo-Kinshasa
 Oeganda
 Kenia
 Somalië
 Maldiven
 Indonesië
 Pini - een klein eiland bij Sumatra
 Sumatra
 Lingga
 Borneo - Kalimantan
 Sulawesi
 Halmahera - met een paar kleine eilanden ten oosten
 Enkele kleine eilandjes nabij Waigeo
 Kiribati
 Gilberteilanden - waarschijnlijk ligt geen enkel eiland precies op de evenaar.
 Phoenixeilanden
 Line-eilanden - drie van Line-eilanden behoren aan de Verenigde Staten.
 Ecuador - het land is naar de evenaar genoemd.
 Galapagoseilanden - de evenaar loopt door het eiland Isabela.
 Colombia
 Brazilië

Ironisch genoeg ligt Equatoriaal-Guinea niet pal op de evenaar, ook al is de evenaar in de naam van het land opgenomen. Wel loopt de evenaar tussen het continentale gedeelte Mbini en het zuidelijkste eiland Annobón, maar niet over grondgebied van Equatoriaal-Guinea.

Neptunusritueel
Een zeeman die voor het eerst de evenaar overschrijdt, moet traditioneel een ontgroening ondergaan, de doop op de evenaar of het Neptunusritueel.

Klimatologie
Breedtegraad