Województwo mazowieckie

Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo, znajdujące się w środkowej i wschodniej części Polski. Obejmuje obszar o powierzchni 35 558,47 km². Według danych z 31 grudnia 2019 r. miało około 5,4 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa.
Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 roku.

Historia 

Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526–1795 i 1816–1837.

Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:
 warszawskiego (w całości)
 ostrołęckiego (oprócz gminy Rozogi)
 radomskiego (oprócz gmin Drzewica i Gowarczów)
 ciechanowskiego (oprócz gmin powiatu działdowskiego)
 siedleckiego (oprócz gmin powiatu łukowskiego i gminy Kłoczew)
 płockiego (oprócz gmin powiatów kutnowskiego i łęczyckiego oraz gminy Kiernozia)
 skierniewickiego (gminy powiatów żyrardowskiego i sochaczewskiego bez gmin Iłów i Brochów oraz 3 gminy powiatu grodziskiego: Baranów, Jaktorów i Żabia Wola)
 bialskopodlaskiego (tylko gminy powiatu łosickiego)
 łomżyńskiego (tylko gminy: Andrzejewo, Boguty-Pianki, Nur, Szulborze Wielkie i Zaręby Kościelne).

Geografia

Powierzchnia 
Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 35 558,47 km², co stanowi 11,4% powierzchni Polski. Mazowieckie jest największym województwem w Polsce.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. w województwie mazowieckim lasy obejmowały powierzchnię 815,0 tys. ha, co stanowiło 22,9% jego powierzchni. 26,9 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych.

Położenie administracyjne 
Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z województwami:
  kujawsko-pomorskim na długości 187,4 km na północnym zachodzie
  lubelskim na długości 362,6 km na południowym wschodzie
  łódzkim na długości 314,4 km na południowym zachodzie
  podlaskim na długości 345,7 km na północnym wschodzie
  świętokrzyskim na długości 200,3 km na południu
  warmińsko-mazurskim na długości 210,9 km na północy

Położenie matematycznogeograficzne i rozciągłość 
Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:
 północny: 53°28′55″ szer. geogr. pn – pn. narożnik działki ewidencyjnej nr 970 (powiat ostrołęcki),
 południowy: 51°00′47″ szer. geogr. pd – pd.-zach. narożnik działki ewidencyjnej nr 309 (powiat lipski),
 zachodni: 19°15′33″ dł. geogr. wsch. – zach. narożnik działki ewidencyjnej nr 44/1 (powiat gostyniński),
 wschodni: 23°07′42″ dł. geogr. wsch – nurt Bugu we wsch. narożniku działki ewidencyjnej nr 1017 (powiat łosicki).

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 274 km, co w mierze kątowej daje 2°28′08″. W wymiarze wschód-zachód rozciągłość województwa wynosi 265 km, to jest 3°52′09″.

Położenie fizycznogeograficzne 

Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

Ukształtowanie powierzchni 
Niziny mazowieckie składają się z rozległych wysoczyzn, które oddzielone są dolinami dużych rzek. Pośrodku terytorium znajduje się kotlinowe obniżenie, Nizina Środkowomazowiecka, z Kotliną Warszawską w centrum. Spływają ku niej większe rzeki: Narew z Wkrą, Bugiem, Pilica, Bzura, Liwiec, Świder, a wody odprowadza na zachód Wisła.
Najwyższym punktem jest wierzchołek Altany – 408 m n.p.m., na południowym skraju województwa, na krańcu Wyżyny Kieleckiej.

Położenie historycznogeograficzne i etnograficzne 
Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia sandomierska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.

Demografia 

Według danych z 30 czerwca 2014 r. województwo mazowieckie miało 5 324 519 mieszkańców, co stanowiło 13,7% ludności Polski. Mazowieckie jest województwem o największej liczbie ludności w Polsce.

Dane z 30 czerwca 2014 r.:

Ze względu na płeć wśród ludności żyjącej na Mazowszu przeważają kobiety. W 2016 r. ich odsetek w ogóle ludności kształtował się na poziomie 52,2%, przy średniej krajowej wynoszącej 51,6%. Co prawda chłopców rodzi się zazwyczaj nieco więcej niż dziewczynek, ale różnica ta maleje przy przechodzeniu do kolejnych grup wiekowych. W starszych grupach wiekowych (55–59 lat) kobiety zaczynają wyraźnie przeważać liczbowo, co wiąże się z krótszym przeciętnym czasem życia mężczyzn.

 Piramida wieku mieszkańców woj. mazowieckiego w 2014 roku.

Podział administracyjny 

Województwo mazowieckie składa się z 37 powiatów i 5 miast na prawach powiatu. Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 60 miejsko-wiejskich i 219 wiejskich.

Urbanizacja 
W województwie mazowieckim jest 95 miast, w tym 5 miast na prawach powiatu.

Administracja i polityka

Samorząd województwa 
Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Mazowieckiego, składający się z 51 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Warszawa.
Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Budżet województwa mazowieckiego w 2013 r. zamknął się dochodami w wysokości 2191,6 mln zł oraz wydatkami w wysokości 2164,7 mln zł. Zadłużenie samorządu na koniec 2013 r. wyniosło 1587,5 mln zł, co stanowiło 73,3% wysokości wykonywanych dochodów samorządu.

W 2012 r. przeciętne zatrudnienie administracji samorządu wojewódzkiego wynosiło 2903 osoby.

Marszałkowie Województwa Mazowieckiego:
 Adam Struzik (od grudnia 2001); (radny wojewódzki PSL)
 Zbigniew Kuźmiuk od 1 stycznia 1999 do października 2001; (radny PSL – zrzekł się mandatu radnego i marszałkowania, gdy został posłem PSL)

Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:
 Wiesław Raboszuk
 Rafał Rajkowski

Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:
 Elżbieta Lanc
 Janina Orzełowska (radna wojewódzka PSL)

byli wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:
Antoni Pietkiewicz od 2002 do 2003
 Tomasz Siemoniak od 24 listopada 2006 do 26 listopada 2007; (od 26 listopada 2007 sekretarz stanu w MSWiA)
 Jacek Kozłowski od 24 listopada 2006 do 27 listopada 2007; (od 29 listopada 2007 wojewoda mazowiecki)
 Stefan Kotlewski od 27 listopada 2007 do 2010; (radny wojewódzki PO)
 Ludwik Rakowski od 2 stycznia 2008 do 2010; (radny wojewódzki PO)
 Marcin Kierwiński (PO), od 2010 do 2011; (poseł)
 Krzysztof Strzałkowski od 2010 do 2014; (radny wojewódzki PO)
 Leszek Ruszczyk (PO), od 2011 do 2015
 Janina Orzełowska od 2014 do 2018; (radna wojewódzka PSL)

byli członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:
 Waldemar Roszkiewicz od 24 listopada 2006 do 2010 (rekomendowany przez LPR)
 Piotr Szprendałowicz od 24 listopada 2006 do 2010 (rekomendowany przez PO)
 Leszek Ruszczyk (PO), od 2010 do 2011
 Wiesław Raboszuk od 2011 do 2014, od 2014 do 2015

Administracja państwowa 

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Mazowiecki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Warszawa, gdzie znajduje się Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie. Siedzibą urzędu i wojewody są połączone pałace Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu i Ministra Skarbu przy placu Bankowym 3/5.

W celu usprawnienia działania urzędu działa także jego 5 delegatur (placówek zamiejscowych): w Ciechanowie, Ostrołęce, Płocku, Radomiu i Siedlcach.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania:
 delegatura w Ciechanowie – powiaty: ciechanowski, mławski, pułtuski, płoński, żuromiński;
 delegatura w Ostrołęce – powiaty: ostrołęcki, makowski, ostrowski, przasnyski i miasto na prawach powiatu Ostrołęka;
 delegatura w Płocku – powiaty: płocki, gostyniński, sierpecki i miasto na prawach powiatu Płock;
 delegatura w Radomiu – powiaty: radomski, białobrzeski, grójecki, kozienicki, lipski, przysuski, szydłowiecki, zwoleński i miasto na prawach powiatu Radom;
 delegatura w Siedlcach – powiaty: siedlecki, łosicki, garwoliński, sokołowski, węgrowski i miasto na prawach powiatu Siedlce.

Wojewodowie Mazowieccy:
 Antoni Pietkiewicz od 1 stycznia 1999 do 21 października 2001
 Stanisław Pietrzak (UW), I wicewojewoda od 1999 do 2000
 Andrzej Wieczorek (AWS), I wicewojewoda od 2000 do 2001
 Dariusz Krajowski-Kukiel (UW), II wicewojewoda od 1999 do 2001
 Leszek Mizieliński (SLD) od 21 października 2001 do 10 stycznia 2006
 Maciej Sieczkowski, I wicewojewoda od 2001 do 2006
 Elżbieta Lanc, II wicewojewoda od października od 2001 do 2003
 Adam Mroczkowski (PL-D), II wicewojewoda od 12 maja 2003 do 11 stycznia 2006
 Tomasz Koziński (PiS) od 10 stycznia 2006 do 17 stycznia 2007
 Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda od 10 stycznia 2006
 Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) od 12 stycznia 2006
 Wojciech Dąbrowski (PiS) od 18 stycznia 2007 do 1 lutego 2007
 Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda
 Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)
 Jacek Sasin (PiS) od 15 lutego 2007 do 29 listopada 2007
 Marek Martynowski (PiS), I wicewojewoda od 19 kwietnia 2007 do 13 listopada 2007
 Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)
 Jacek Kozłowski (PO) od 29 listopada 2007 do 8 grudnia 2015
 Dariusz Piątek, I wicewojewoda od 27 grudnia 2007 do 10 grudnia 2015
 Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) do 4 grudnia 2007
 Zdzisław Sipiera (PiS) od 8 grudnia 2015 do 11 listopada 2019
 Dariusz Piątek, wicewojewoda od 27 grudnia 2007 do 10 grudnia 2015
 Sylwester Dąbrowski, I wicewojewoda od 11 stycznia 2016
 Artur Standowicz, II wicewojewoda od 11 stycznia 2016
 Konstanty Radziwiłł od 25 listopada 2019 do 15 marca 2023
 Sylwester Dąbrowski, I wicewojewoda
 Artur Standowicz, II wicewojewoda
 Tobiasz Bocheński od 18 kwietnia 2023
 Sylwester Dąbrowski, I wicewojewoda
 Artur Standowicz, II wicewojewoda

Charakterystyka gospodarki 

W 2012 r. produkt krajowy brutto województwa mazowieckiego wynosił 353,3 mld zł, co stanowiło 21,9% PKB Polski. Należy jednak podkreślić, że 59,1% PKB województwa wytwarza sama Warszawa. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca mazowieckiego wynosił 66,8 tys. zł (159,2% średniej krajowej), co lokowało na 1. miejscu względem innych województw. Według Eurostatu w 2011 r. PKB na 1 mieszkańca woj. mazowieckiego, według zestandaryzowanego parytetu siły nabywczej, wynosiło 107% średniego PKB w Unii Europejskiej, natomiast PKB województwa bez uwzględnienia siły nabywczej stanowiło w 2009 r. 55,3% średniego PKB Unii (13 000 euro na mieszkańca wobec średniej w Unii 23 500 euro).

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w województwie mazowieckim wynosiła 199,3 mld zł, co stanowiło 20,2% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w mazowieckim wynosiła 37,4 mld zł, co stanowiło 23,3% tej sprzedaży Polski.

W Radomiu mieści się siedziba jednego z największych koncernów obronnych w Europie – Polskiej Grupy Zbrojeniowej SA. W Płocku swoją siedzibę ma PKN Orlen (4. w indeksie), największy polski koncern paliwowy. W Warszawie i w Siedlcach działa Polimex-Mostostal. W Przasnyszu swoją siedzibę ma firma Kross.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca województwa mazowieckiego we wrześniu 2019 r. wynosiło 6000,45 zł, co lokowało je na 1. miejscu względem wszystkich województw.

W końcu września 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 123,3 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 4,4% do aktywnych zawodowo.
Według danych z 2011 r. 3,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych województwa mazowieckiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji), przy czym wskaźnik dla województwa mazowieckiego bez Warszawy obejmował 4,5% mieszkańców tego obszaru.

Transport

Transport drogowy 

Przez województwo przebiegają drogi krajowe:
 droga krajowa nr 2, droga ekspresowa S2, autostrada A2 – Świecko – Poznań – Warszawa – Kukuryki
 droga krajowa nr 7, droga ekspresowa S7 – Gdańsk – Warszawa – Kraków
 droga krajowa nr 8, droga ekspresowa S8 – Suwałki – Warszawa – Wrocław
 droga krajowa nr 17, droga ekspresowa S17 (trasa europejska E372) – Warszawa – Lublin – Hrebenne
 droga krajowa nr 79, droga ekspresowa S79 – Warszawa – Sandomierz – Kraków; Lotnisko Chopina w Warszawie – A2 w gminie Raszyn
 droga krajowa nr 9 – Radom – Rzeszów
 droga krajowa nr 12, droga ekspresowa S12 – Piotrków Trybunalski – Radom – Lublin – Dorohusk
 droga krajowa nr 19 – Kuźnica – Białystok – Łosice – Lublin – Rzeszów – Barwinek
 droga krajowa nr 50, droga ekspresowa S50, autostrada A50 – Tranzytowa Obwodnica Warszawy.

Transport kolejowy 

Czynne linie kolejowe na obszarze województwa:

Planowana jest budowa szybkiej kolei łączącej Łódź z Warszawą, Poznaniem i Wrocławiem, tzw. linii „Y”.

Lokalny transport kolejowy zapewniają Koleje Mazowieckie, którego województwo mazowieckie jest właścicielem. 

Warszawa jest jedynym posiadającym metro miastem w Polsce.

Tabor kolejowy 
Województwo mazowieckie wraz z Kolejami Mazowieckimi i Mazowiecką Spółką Taborową są właścicielem 276 pojazdów z których stanowią 244 elektryczne zespoły trakcyjne, 17 spalinowych zespołów trakcyjnych i autobusów szynowych, 13 lokomotyw elektrycznych i 59 wagonów piętrowych systemu push-pull zakupionych głównie przez Koleje Mazowieckie.

Ponadto Mazowiecka Spółka Taborowa jest właścicielem ośmiu pojazdów serii VT627 i VT628 niemieckiej produkcji. Natomiast Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego jest właścicielem pięciu szynobusów polskiej produkcji.

Tabor niebędący własnością Kolei Mazowieckich

Transport lotniczy 

W województwie znajduje się największy w Polsce port lotniczy: Lotnisko Chopina w Warszawie.

Na obszarze województwa zlokalizowane są następujące lotniska:

Nauka i oświata 

Mazowsze, w zakresie rozwoju szkolnictwa wyższego przewodzi wśród polskich województw. W szkołach wyższych kształci się tu obecnie 270 tys. studentów, czyli dwa razy tyle, co w województwie dolnośląskim, oraz półtora razy tyle, co w województwie małopolskim. W roku 2018 ok. 67% studentów kształci się na uczelniach publicznych, co w skali kraju stanów najwyższy wynik i jednocześnie świadczy o silnie rozbudowanym rynku szkolnictwa niepublicznego.

Warszawa jest największym skupiskiem uczelni (stolica skupia 75% mazowieckich szkół wyższych oraz blisko 90% studentów), ale są one również zlokalizowane w innych miastach województwa: (Płock, Pułtusk, Radom, Siedlce).

Uczelnie publiczne: (zobacz też uczelnie w Warszawie)

 Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku
 Akademia Pożarnicza
 Akademia Sztuki Wojennej
 Akademia Pedagogiki Specjalnej
 Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
 Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
 Politechnika Warszawska
 Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
 Szkoła Główna Handlowa
 Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
 Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
 Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
 Uniwersytet Radomski
 Uniwersytet Warszawski
 Warszawski Uniwersytet Medyczny
 Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego w Warszawie

Bezpieczeństwo publiczne 

W województwie mazowieckim działają dwa centra powiadamiania ratunkowego, które znajdują się w Warszawie i Radomiu i które obsługują zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999.

Kultura

Zabytki 
Pod względem liczby zabytków województwo mazowieckie plasuje się tuż za dolnośląskiem. Na Mazowszu znajduje się najwięcej w Polsce zabytkowych obiektów przemysłowych (294). Znaczna jest liczba historycznie wartościowych rezydencji znajdujących się w rejestrze zabytków (509).

Według badań Polskiej Organizacji Turystycznej przeprowadzonych w 2014 r. najbardziej rozpoznawalnymi atrakcjami Mazowsza są przede wszystkim obiekty zabytkowe: pałac w Wilanowie, Łazienki Królewskie oraz warszawska Starówka.

Na obszarze obecnego województwa mazowieckiego tworzyli i żyli przez wiele lat: Juliusz Słowacki, Witold Gombrowicz, Julian Tuwim, Bolesław Prus, Fryderyk Chopin, Isaac Bashevis Singer.

Język 
Większość ludności Mazowsza posługuje się językiem polskim. Przed II wojną światową wśród Żydów w użyciu był język jidisz, obecnie jest on nauczany jedynie na Uniwersytecie Warszawskim oraz używany w Teatrze Żydowskim w Warszawie w niektórych sztukach. Na wsi posługiwano się dialektem mazowieckim, który jednak zanika w ostatnich dziesięcioleciach.

Województwo mazowieckie charakteryzuje się najlepszą znajomością języków obcych w Polsce. Jest pierwsze pod względem znajomości języka angielskiego i włoskiego, drugim pod względem znajomości francuskiego i niemieckiego oraz szóstym pod względem znajomości hiszpańskiego.

Religia 

Większość mieszkańców województwa mazowieckiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego. Praktykuje jednak mniej niż połowa ludności. W archidiecezji warszawskiej praktykuje 30% ludności, w diecezji płockiej 32% i 34% w diecezji warszawsko-praskiej, co sprawia, że należą one do najbardziej zlaicyzowanych w Polsce. W diecezji radomskiej praktykuje 37% ludności. Najbardziej religijna jest diecezja siedlecka (45%) i diecezja łomżyńska (44%).

Drugim co do liczebności wyznaniem województwa mazowieckiego są mariawici, szczególnie licznie zamieszkujący okolice Płocka, Warszawy, Siedlec i Mińska Mazowieckiego. Niemal połowa polskich mariawitów zamieszkuje województwo mazowieckie. Kolebką mariawityzmu jest Płock, gdzie św. Maria Franciszka Kozłowska otrzymała objawienia Dzieła Wielkiego Miłosierdzia. W Płocku znajduje się Świątynia Miłosierdzia i Miłości, sanktuarium i siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Parafie tego Kościoła rozsiane są po całym województwie i administracyjnie należą do dwóch diecezji: warszawsko-płockiej i lubelsko-podlaskiej. W klasztorze w Felicjanowie pod Płockiem, swoją siedzibę mają władze zwierzchnie Kościoła Katolickiego Mariawitów, który składa się z dwóch kustodii: warszawskiej i płockiej.

Wyznawcy prawosławia z województwa mazowieckiego zamieszkują głównie Warszawę, gdzie też mieści się siedziba władz Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Parafie w województwie należą administracyjnie do trzech diecezji: warszawsko-bielskiej (Warszawa, Wołomin, Stanisławowo, Płock), lubelsko-chełmskiej (Siedlce, Mińsk Mazowiecki) i łódzko-poznańskiej (Radom). Ponadto w Warszawie działa parafia katedralna Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego.

Na terenie województwa działają także synagogi (neoortodoksyjna, reformowana i ortodoksyjna), meczet, sikhowska gurdawara, jedyna wolnostojąca kaplica mormonów oraz bardzo dużo kościołów protestanckich. Trwają starania o wybudowanie świątyni buddyjskiej.

 Na północno-wschodnim Mazowszu istotny był kalwinizm. Na terenie województwa działają także Świadkowie Jehowy, także tutaj w miejscowości Nadarzyn w powiecie pruszkowskim mają swoją główną siedzibę na terenie Polski.

Sport 

Gra tutaj najbardziej utytułowany polski klub piłkarski Legia Warszawa. Poza tym grają jeszcze Polonia Warszawa, Wisła Płock, Świt Nowy Dwór Mazowiecki, Ząbkovia Ząbki, Radomiak Radom, Sęp Żelechów. W Polskiej Lidze Koszykówki gra AZS Politechnika Warszawska oraz Rosa Radom. W Polskiej Lidze Siatkówki gra AZS Politechnika Warszawska oraz Czarni Radom. W TAURONLidze gra DPD IŁCapital Legionovia Legionowo. W PGNiG Superlidze Mężczyzn występuje jeden z najbardziej utytułowanych klubów piłki ręcznej w Polsce Orlen Wisła Płock.

Ochrona środowiska 

Na terenie województwa mazowieckiego znajdowało się:
 1 park narodowy – Kampinoski Park Narodowy
 9 parków krajobrazowych
 Bolimowski Park Krajobrazowy
 Brudzeński Park Krajobrazowy
 Chojnowski Park Krajobrazowy
 Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy
 Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy
 Kozienicki Park Krajobrazowy
 Mazowiecki Park Krajobrazowy
 Nadbużański Park Krajobrazowy
 Park Krajobrazowy Podlaski Przełom Bugu
 189 rezerwatów przyrody
 62 obszary chronionego krajobrazu

Zmiany 
Rozważany był projekt wyłączenia z regionu Warszawy jako niezależnego województwa i przeniesienia stolicy Mazowsza do innego miasta np. do Płocka lub Radomia. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że z powodu wysokiego wskaźnika PKB per capita w Warszawie reszta województwa nie będzie mogła korzystać z funduszy strukturalnych UE, gdy PKB dla całego województwa przekroczy wyznaczony przez Unię Europejską wskaźnik 75% PKB. Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty administracyjne wynikłe z dublowania urzędów i przeprowadzki do innego miasta oraz konieczności zmiany wielu systemów w administracji publicznej. Premier Donald Tusk w swoim exposé zapowiedział, że nie przewiduje w czasie swoich rządów poparcia żadnych inicjatyw w zakresie zmian podziału administracyjnego.

Zobacz też 

 Warszawa (projekt województwa)
 województwo staropolskie
 Mazowsze
 VeloMazovia – sieć szlaków rowerowych na Mazowszu
 Mazowiecka Chorągiew Harcerzy ZHR

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 
 Strona samorządu województwa mazowieckiego