alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Penthesilea

In de Trojaanse Oorlog (Griekse mythologie) was Penthesilea de koningin-hogepriesteres van de Amazonen. Ze werd gedood door Achilles.

Zij werd door de Grieken 'dochter van de oorlogsgod Ares' genoemd om haar dapperheid, die legendarisch is geworden.

Ze vocht aan de kant van de Trojanen en viel op door haar vele overwinningen in de strijd. Achilles, vastbesloten om de confrontatie aan te gaan met de legendarische Amazone, doodde haar. Nadat hij haar van het leven beroofd had, nam hij haar helm van haar haar en werd door berouw overmand toen hij haar schoonheid zag.

De dood van Penthesilea was een groot verlies voor Troje.

Penthesilea in de Epische Cyclus 
Proclus was degene die de verloren gegane Epische Cyclus samenvatte; de Aethiopis van Arctinus van Milete, waar slechts vijf regels van zijn overgebleven in een citaat, gaf de gebeurtenissen van Penthesilea's leven weer. Het verhaal van Penthesilea vloeit zo vlot vanuit de Ilias in de Epische Cyclus over dat een bepaalde manuscripttraditie van de Ilias eindigt met:

"Aldus waren de begrafenis spelen voor Hector. En nu kwam er een Amazone opdagen, de groothartige dochter van de mannenverslaande Ares."

Volgens Diodorus Siculus:

"Nu zeggen ze dat Penthesileia de laatste der Amazonen was die de onderscheiding voor dapperheid won en dat voor de toekomst het ras minder en minder in aantal werd en dan al zijn kracht verloor; bijgevolg, wanneer in latere tijden welke schrijvers dan ook hun grootsheid verhalen, beschouwen mannen de antieke verhalen over de Amazones als fictieve vertellingen." (Diodorus Siculus, ii. 46).

Naast Penthesilea waren er nog twaalf andere Amazonen: Antibrote, Ainia, Cleite, Alcibië, Antandre, Bremusa, Derimacheia, Derinoë, Harmothoë, Hippothoë, Polemusa en Thermodosa.
Maar het schip van Cleite werd van zijn koers geblazen en geraakte nooit in Troje.

Noten

Zie ook 
 Amazonen
 Memnon

Externe Bronnen
 http://www.stanford.edu/~plomio/penthesilea.html

Koningin in de Griekse mythologie
Trojaanse Oorlog
Koolstofgroep

Elementen van de koolstofgroep (IUPAC-groepsnummer 14, vroeger bekend als IVa) uit het periodiek systeem worden soms wel de tetrel elementen genoemd (afkorting Tt) om aan te duiden dat zij zich in verbindingen met de alkalimetalen (Zintl verbindingen) als vierwaardige anionen Tt4− kunnen gedragen. Daarbij moet echter de 4− als lading met een korreltje zout genomen worden. Het is beter om van een oxidatiegetal −4 te spreken omdat door covalentie de lading ter plekke van het tetrel atoom zeker niet −4 bedraagt.

Het oxidatie getal −4 dat resulteert in een edelgas-configuratie moet ook eerder als uitzonderlijk dan als typerend voor deze groep gezien worden en komt alleen in verbindingen met elementen met extreem lage elektronegativiteit voor.

In combinatie met andere elementen overwegen andere oxidatiegetallen. In oxiden overwegen de oxidatiegetallen 2+ en 4+. Er is naast CO2 (kooldioxide) ook CO (koolmonoxide), naast SiO2 (kiezel, kwarts) ook SiO enzovoorts. Het karakter van de oxiden verschuift geleidelijk van zuur naar basisch van boven naar beneden.

Covalentie speelt een bijzonder grote rol in de chemie van deze groep en koolstof is daar het meest extreme voorbeeld van. 

De elementen in de koolstofgroep zijn in het periodiek systeem hieronder gekleurd.

Koolstofgroep
Boorgroep

De boorgroep (IUPAC-groepsnummer 13, vroeger bekend als IIIa) elementen uit het periodiek systeem worden ook wel de Triël-elementen genoemd (afkorting Tr) (naar analogie van de naam tetrels voor de koolstofgroep).

In verbindingen met alkalimetalen kunnen deze elementen bij uitzondering anionen vormen, vaak in de vorm van ingewikkelde clusters, maar in het algemeen gedragen zij zich als metalen die Tr3+ ionen vormen vanwege ns2np1 configuratie en zij gemakkelijk deze drie buitenelektronen verliezen.

Naar beneden in de kolom neemt de neiging toe om een Tr1+ ion te vormen. De reden daarvoor is dat het energieverschil tussen de s- en de p-subschil steeds groter wordt, waardoor de ns2 configuratie zich steeds meer op die van een edelgas begint te gelijken (vgl. He).

De elementen van de boorgroep zijn  in het periodiek systeem hieronder gekleurd.

Boorgroep
Metaal
Hoofdgroepmetaal

De hoofdgroepen in het periodiek systeem worden gevormd door de elementen waarbij een p-orbitaal het laatst toegevoegde elektron bevat.  De twaalf zwaardere elementen van de boorgroep, koolstofgroep en de stikstofgroep worden wel de hoofdgroepmetalen genoemd, om deze metalen te onderscheiden van de overgangsmetalen, de lanthaniden en de actiniden. Als het begrip hoofdgroep uitgebreid wordt met elementen waarbij het laatste elektron ook in een s-orbitaal geplaatst mag zijn dan worden de alkali- en aardalkalimetalen ook tot de hoofdgroepmetalen gerekend.

De hoofdgroepmetalen hebben gemeen dat zij metallieke geleiders zijn en dat de band waarin deze geleiding plaatsvindt voornamelijk uit p- of s-golffuncties bestaat (en niet uit d- of f-functies). Dit is een belangrijk verschil omdat p- en s-banden door hun grotere overlap meestal veel breder zijn. De elektronen benaderen daarom meer het ideaal van een vrij elektronengas.

Ook hun chemie is meestal wat eenvoudiger omdat er minder met elkaar concurrerende oxidatietoestanden zijn.  Wel treedt bij de zwaardere elementen vaak een inertie op in de s-orbitaal: de meest voorkomende ionlading wordt twee lager (de s-elektronen) dan het groepsnummer.  In tegenstelling tot de d- en f-metalen zijn de ionen vaak niet gekleurd.  Voor gekleurde ionen zijn onvolledig gevulde d- en/of f-orbitalen nodig die dicht genoeg bij elkaar liggen om overgangen in het zichtbare gebied mogelijk te maken.  Bij de hoofdgroepmetalen zijn slechts geheel lege, of juist helemaal gevulde d- en f-orbitalen aanwezig.

Chemisch element
Metaal
Vervalproduct

Een vervalproduct is een isotoop die door radioactief verval van een radio-isotoop ontstaat. Zo vervalt bijvoorbeeld koolstof-14 door β−-verval naar stikstof-14:

Stikstof-14 is het vervalproduct en is zelf stabiel.

Een vervalproduct kan ook een instabiel (radioactief) isotoop zijn. Zo vervallen de langlevende isotopen 238U, 235U en 232Th van uranium en thorium uiteindelijk naar lood maar zij doen dat in een keten met een vrij groot aantal stappen. De vervalproducten in de vervalreeksen van actiniden zijn vanwege het neutronenoverschot in het algemeen veel instabieler dan de oorspronkelijke langlevende isotoop. Omdat zij in een uraniumhoudend materiaal voortdurend aangemaakt worden (een langzaam proces) en weer vervallen (een snel proces) zijn zij in een lage evenwichtsconcentratie aanwezig. Deze concentratie is des te lager naarmate het vervalproduct instabieler is. Op deze manier bevat een uraniumhoudend erts altijd kleine concentraties van elementen als protactinium of radium. Men kan de vervalproducten chemisch scheiden uit het erts, maar dan zullen zij langzaam vervallen tot stabielere isotopen van andere elementen.

Kernfysica
Nucleaire chemie
Atoomstraal

De atoomstraal of atoomradius van een chemisch element is een maat voor de omvang van de atomen, gewoonlijk een gemiddelde of typische afstand van het centrum van de kern tot een bepaalde begrenzing van de omringende elektronenwolk. Aangezien de elektronenwolk geen goed gedefinieerde fysische grens heeft, zijn er verschillende niet-equivalente definities van atoomstraal. 

Afhankelijk van de definitie kan het begrip atoomstraal alleen van toepassing zijn op geïsoleerde atomen, maar ook op atomen in gecondenseerde materie, covalent gebonden in moleculen, of in geïoniseerd en aangeslagen toestanden. Drie veel gebruikte definities zijn: de vanderwaalsstraal, de ionstraal en de covalente straal.

De meeste definities van de atoomstraal van een geïsoleerd atoom geven waarden in het bereik van 30 tot 300 pm (picometer), of 0,3 tot 3 ångström. De  atoomstraal is daarmee zo'n 10,000 keer groter dan de straal van zijn kern, die afmetingen heeft van ca. 1–10 fm (femtometer), en minder dan 1/1000 van de golflengte van zichtbaar licht.

Voor de dichtheid van de elektronenwolk is er een kwantumtheoretisch model, waarin de atoomstraal van een enkel atoom in vacuo berekend kan worden. Dat geeft een indruk van de afmeting van het atoom. In het periodiek systeem neemt deze afstand binnen een periode meestal naar rechts toe af, aangezien het aantal protonen in de kern toeneemt en daarmee de aantrekkingskracht op de elektronenwolk, terwijl de toename van de elektronen in dezelfde buitenste schil plaatsvindt.

Er zijn ook experimentele technieken zoals elektronendiffractie aan verdunde eenatomige gassen, waarmee in bepaalde gevallen de atoomstraal gemeten kan worden. De berekeningen en de metingen zijn in goede overeenkomst. 

Chemisch is de atoomstraal niet erg relevant, omdat als er een chemische reactie plaatsvindt als twee of meer atomen elkaar benaderen, de bindingslengte tussen twee atomen in het nieuwe molecuul aanmerkelijk verschilt van de som van de atoomstralen. De bindingslengte tussen de twee in een molecuul gebonden atoomkernen is hun gemeten onderlinge afstand. 

Atoomfysica
Periodiek systeem
Alfastraling

Alfastraling is een van de meest voorkomende vormen van ioniserende straling, bestaande uit alfadeeltjes. Alfastraling komt vrij bij alfaverval van grotere kernen zoals uranium en plutonium. Een alfadeeltje bestaat uit twee protonen en twee neutronen, en is daarmee de kern van een helium-4-atoom (He2+).

Een voorbeeld van zo'n reactie is het verval van uranium-235 tot thorium-231:
^{235}_{92}U -> ^{231}_{90}Th + ^{4}_{2}He

Dit wordt vaak korter geschreven als een alfadeeltje (α):
^{235}_{92}U -> ^{231}_{90}Th + \alpha

Alfaverval
Alfastraling ontstaat in het α-vervalproces, waarin een atoomkern een 4He-kern uitzendt; daarmee verliest de radio-isotoop twee protonen en twee neutronen. Dit wordt op kwantumniveau mogelijk gemaakt door het tunneleffect. Het massagetal wordt daarmee met vier verminderd en het atoomnummer met twee. Er wordt dus een compleet ander element gevormd.

Doordringend vermogen
Alfastraling kan al tegengehouden worden door een vel papier, en heeft daarmee een kleiner doordringend vermogen dan bètastraling, die tegengehouden kan worden door een dik boek, en ook dan gammastraling, die tegengehouden wordt door een betonnen muur.

Gevaar
Alfadeeltjes zijn gevaarlijk als ze inwerken op weefsel; ze brengen daarin chemische reacties teweeg. Alfadeeltjes zijn echter gemakkelijk tegen te houden: een blad papier is genoeg. Alfastralers zijn daarom eigenlijk alleen gevaarlijk als ze in het lichaam worden opgenomen, bijvoorbeeld wanneer men alfastralers via het voedsel of via injectie naar binnen krijgt (zie de vergiftiging van Aleksandr Litvinenko). Eenmaal in het lichaam kunnen zij in hun directe omgeving grote schade aanrichten, omdat alle energie die vrijkomt bij hun verval, zich in een klein gebied om de vervallende kern concentreert.

Een andere besmettingsweg is de blootstelling aan gasvormige alfastralers, zoals het edelgas radon. Als radium door alfaverval twee protonen verliest, wordt radon gevormd, een alfastraler. Doordat radon ingeademd kan worden, is het erg gevaarlijk. De zeer krachtige alfastraling raakt de binnenkant van de longen en kan daar veel schade aanrichten. Bovendien zijn de eveneens radioactieve vervalproducten niet meer vluchtig en zij zetten zich daarom af in de longen.

Een ander voorbeeld van alfastralers die door inademing gevaarlijk worden, is polonium-210, een radioactieve isotoop, die in sigarettenrook zit. Het roken van anderhalf pakje sigaretten per dag geeft in een jaar een even grote dosis als 300 röntgenscans van de borst.

Zie ook 
Alfadeeltje
Straling
Bètastraling
Gammastraling
Radioactief verval

Noten 

Deeltjesfysica
Straling
Bètastraling

Bètastraling is ioniserende straling bestaande uit bètadeeltjes, d.w.z. elektronen of positronen.

Bètastraling ontstaat in het β-vervalproces (bètaverval), waarin een atoomkern een elektron e− of positron e+ uitzendt. 
Er zijn twee soorten bètastraling, β−- en β+-straling. 
Bij β−-straling verandert in de kern een neutron in een proton, waarbij een elektron en een elektron-antineutrino  worden weggeschoten. Dit dient niet verward te worden met interne conversie, waarbij een aan het atoom gebonden elektron wordt uitgezonden. De massa van de kern blijft ruwweg gelijk, aangezien het neutron en het proton ongeveer even zwaar zijn. Dit wordt kwalitatief aangegeven met de uitdrukking: het massagetal blijft gelijk, maar het atoomnummer neemt toe met 1. Voorbeeld:
^{170}_{69}Tm -> {^{170}_{70}Yb} + {^0_{-1}e^-} +\bar{\nu}_e

De halveringstijd is hierbij 458 jaar.

Bij β+-straling verandert in de kern een proton in een neutron, waarbij een positron e+ en een elektron-neutrino   worden weggeschoten. Het massagetal blijft gelijk, maar het atoomnummer neemt af met 1. Voorbeeld:
^{21}_{11}Na -> ^{21}_{10}Ne + ^0_1e^+ + \nu_{e}

De halveringstijd is hierbij 23 seconden.

Zie ook 
 Alfastraling
 Elektronenvangst
 Gammastraling
 Radioactiviteit
 Straling

Straling
Gammastraling

Gammastraling (γ-straling) is onzichtbare elektromagnetische straling met een hogere energie dan ultraviolet licht en röntgenstraling. Het ioniserende vermogen daarentegen is lager dan dat van alfastraling. Alfastraling heeft een hogere ioniserende energie, maar dat zorgt er weer voor dat de straling minder doordringend is doordat onderweg alle moleculen geïoniseerd worden.

De atmosfeer absorbeert gammastraling uit de ruimte. Waarnemingen hiervan vinden daarom plaats vanuit satellieten (gamma-astronomie).

Frequentie en energie 
De energie per foton wordt vaak uitgedrukt in elektronvolt. Deze is evenredig met de frequentie. Bij een frequentie van  (240 EHz) is die 1 MeV. Gammastraling is alle elektromagnetische straling vanaf ongeveer 0,2 MeV (daaronder ligt de categorie van röntgenstraling). Gammastraling door radioactief verval blijft onder de 10 MeV, maar in de astronomie wordt ook gammastraling met een hogere energie waargenomen.

Productie

Overgangen tussen energieniveaus in atoomkernen 
Een atoomkern in een hoge aangeslagen toestand kan op vele verschillende manieren vervallen naar zijn grondniveau langs tussengelegen niveaus. Elke stap kan gammastraling opleveren.

Excitatie door snelle nucleonen 
Nucleonen met een energie van omstreeks 10 MeV kunnen atoomkernen aanslaan (exciteren) naar hogere energieniveaus. Deze vervallen onder uitzending van een lijnspectrum van gammastraling. De tabel is ontleend aan Hillier (1986) naar gegevens van Ramaty, Kozbovsky en Lingenfelter (Astrophysical Journal, Supplement Series 40, 487, 1979)

Vangst van een neutron 
Eerst wordt een vrij neutron gevormd, bijvoorbeeld door de reactie

p (> 26 MeV) + 4He → 3He + n + p

Ontmoet dit vrije neutron een waterstofkern, dan volgt

n + 1H → 2H + γ (2,23 MeV)

Radioactief verval 
Gammastraling ontstaat vaak door radioactief verval van atoomkernen.
In zuiver gammaverval verliest de atoomkern alleen energie in de vorm van een foton. Atoomnummer en massagetal blijven gelijk.

Voorbeeld:

99mTc → 99Tc + γ (halveringstijd T½ = 6 uur)

Vaak blijft een isotoop, ontstaan door een andere kernreactie, achter in een aangeslagen toestand. Deze isotopen worden meestal weergegeven met een symbool 'm' (van metastabiel) achter het massagetal. Bij veel andere soorten van radioactief verval wordt naast andere straling ook een gammafoton uitgezonden.

Voorbeeld:

99Mo → 99mTc + γ + β (T½ = 66 uur)

Vernietiging van deeltjes door hun antideeltjes 
Een voorbeeld is de annihilatie van een positron en een elektron volgens de vergelijking

e+ + e− → γ + γ

Verval van elementaire deeltjes 
Een neutraal pion is instabiel en vervalt met een levensduur van 10−16 seconde tot twee gamma-kwanta:

π0 → γ + γ

Er zijn ook andere reacties van pionen die gammastraling opleveren.

Versnelling van elektrisch geladen deeltjes 
Gammastraling kan vrijkomen als synchrotronstraling.

Toepassing 
Gammastraling wordt onder meer toegepast in de medische fysica.

Verder lezen 
Hillier R., Gamma-ray astronomy, Clarendon Press, Oxford, 1984, 1986

Zie ook 
 Alfastraling
 Bètastraling
 Gammaflits

Straling
Elektronenvangst

Elektronenvangst is een radioactiefvervalproces dat een variant is op β+ verval. In plaats van een positron uit te zenden wordt er een elektron, meestal uit de binnenste elektronenschil, van het atoom opgenomen in de kern.

Proces 
Bij elektronenvangst wordt een elektron, meestal afkomstig uit de K- of L-schil, door een proton opgenomen. Daarbij wordt het proton (met het opgenomen elektron) omgezet in een neutron en een neutrino. Het massagetal blijft daarbij gelijk, maar het atoomnummer wordt met één verlaagd. Elektronenvangst treedt op bij isotopen waarbij te veel protonen aanwezig zijn in de kern, en er te weinig energie is om een positron uit te zenden. Het komt echter ook wel voor bij isotopen waarbij positronverval wel optreedt.

Als de massa's van het ouderatoom en het dochteratoom minder dan 0,001097 u verschillen (overeenkomend met 1,022 MeV aan energie) dan levert verval te weinig energie op om een positron te maken. Er kan dan alleen elektronenvangst optreden. Voorbeeld: rubidium-83 zal enkel en alleen via elektronenvangst vervallen tot krypton-83; het massaverschil tussen de atomen is namelijk 0,000974 u, wat overeenkomt met 0,907 MeV.

Het opgenomen elektron laat een gat achter in de K- of L-schil. Dit gat wordt opgevuld door een elektron uit een hogere schil, meestal onder uitzending van röntgenstraling. Het is te danken aan deze röntgenstraling dat verval via elektronenvangst te detecteren is. Het is ook mogelijk dat de energie die vrijkomt wanneer het gat opgevuld wordt door een elektron uit een hogere schil, geabsorbeerd wordt door een ander elektron in een buitenste schil, dat vervolgens uitgezonden wordt van het atoom. Dit staat bekend als het Augereffect.

Andere benamingen 
In sommige boeken, zoals de BINAS, wordt dit proces ook wel K-vangst genoemd, omdat het elektron dat ingevangen wordt meestal uit de K-schil afkomstig is. In de Engelstalige literatuur wordt vaak de afkorting EC (van Electron Capture) gebruikt als symbool voor elektronenvangst; in de Duitstalige wereld wordt ook wel de Griekse letter ε (voor Epsilonzerfall) als symbool gebruikt.

Voorbeelden 

Kernfysica
Nucleaire chemie
Spontane splijting

Spontane splijting is kernsplijting als onderdeel van een vervalproces dat vooral voor actiniden en transurane elementen steeds belangrijker wordt naarmate de atoommassa toeneemt. Spontane kernsplijting wordt veroorzaakt door een te hoge, positieve elektrische lading ten opzichte van het aantal neutronen in de kern. Daardoor kan de afstoting tussen de positief geladen protonen niet meer gecompenseerd worden door de sterke kernkracht tussen protonen en neutronen. Bij spontane splijting valt de hele kern in twee nieuwe kernen uiteen. Deze nieuwe kernen hebben een atoomnummer (Z) en een massagetal (A) dat ruwweg de helft bedraagt van de moederkern.

Voorbeelden:

^{238}_{92} {U} -> ^{140}_{54}Xe\ + ^{96}_{38}Sr + 2 ^1_0n
of
^{238}_{92} {U} -> ^{133}_{51}Sb\ + ^{102}_{41}Nb + 3 ^1_0n

Kernfysica
Pathfinder (ruimteveer)

De Pathfinder was gebouwd als een stalen constructie met ruwweg de afmetingen, gewicht en vorm van een spaceshuttle. Hij werd in 1977 gebouwd in het Marshall Space Flight Center en was bedoeld om het transport en hanteren van de spaceshuttles te testen in het Kennedy Space Center. Na de testperiode keerde de Pathfinder terug naar het Marshall Space Flight Center en werd daar opgeslagen.

Jaren later bood een groep van Japanse zakenlui aan om de Pathfinder voor 1 miljoen US dollar te verbouwen en hem zodoende meer op een echte spaceshuttle te laten lijken. Hij werd gebruikt voor de "Great Space Shuttle Exposition" in Tokio, Japan. Na deze tentoonstelling keerde de Pathfinder terug naar het Marshall Space Flight Center.

De Pathfinder is nu permanent tentoongesteld in het Alabama Space and Rocket Center in Huntsville, Alabama (Verenigde Staten).

Trivia 
 De Boosters die bij de Pathfinder zijn tentoongesteld zijn van het lichtere type dat voor de geannuleerde lanceringen vanaf Vandenberg Air Force Base was bedoeld. Deze zijn uit koolstofvezel vervaardigd en zijn samen met spaceshuttle Enterprise gebruikt voor de matingtest op lanceerplatform SLC-6.
 De externe tank was een testartikel dat is gebruikt om onderdelen van de tankinstallatie voor de spaceshuttle te testen.
 De naam "Pathfinder" werd  rond 2017 ook gebruikt voor het stalen prototype van het Space Launch System dat NASA bouwde om een deel van de systemen voor vervoer, assemblage en het lanceerplatform op het Kennedy Space Center te testen. Constructies met de juiste vorm om grondsystemen van raketten te testen wordt in het engels vaak met de term pathfinder hardware aangeduid.

Afbeeldingen

Externe links 
 Pathfinder op de website van Kennedy Space Center

Pathfinder
Ruimteveer
Kremlin (algemeen)

Kremlin (Russisch: кремль) is het Russische woord voor versterkte stadskern. Tot de 14e eeuw werd in Russische kronieken de naam detinets (Russisch: детинец) gebruikt. Later werd deze naam vervangen door kremlin, maar hij werd nog wel een tijdlang gebruikt als synoniem voor de woorden grad en gorod. 

De meeste Russische steden hadden nooit stadsmuren; alleen het centrale gedeelte, waar zich de belangrijkste paleizen van de knjazen en religieuze gebouwen bevonden, werd met muren beschermd. Het was bovendien vaak het enige stadsdeel waar gebouwen niet van hout, maar van (bak)steen gebouwd waren. Meestal wordt de benaming gebruikt voor de regeringsgebouwen en kremlinpaleizen en -kathedralen in de hoofdstad Moskou, zie hiervoor Kremlin van Moskou. 

Hieronder volgt een overzicht van steden met een kremlin.

Lijst van steden met een kremlin
 Werelderfgoedmonumenten
 Moskou (Kremlin van Moskou)
 Novgorod (Kremlin van Novgorod)
 Kazan (Kremlin van Kazan)

Andere nog bestaande kremlins
 Nizjni Novgorod
 Pskov
 Rostov (Kremlin van Rostov)
 Smolensk (Kremlin van Smolensk)
 Kolomna
 Astrachan
 Zarajsk
 Tobolsk
 Toela
 Soezdal

Alleen als ruïne
 Gdov
 Izborsk
 Porchov
 Serpoechov
 Velikieje Loeki

Niet ommuurd
 Dmitrov
 Rjazan
 Vologda
 Volokolamsk
 Jaroslavl

Slechts resten
 Borovsk
 Opotsjka
 Starodoeb

Onbekende toestand
 Ostrov
 Torzjok

Bouwwerk in Rusland
Lode Baekelmansprijs

De Lode Baekelmansprijs is een Vlaamse literatuurprijs die van 1940 tot 2000 driejaarlijks werd toegekend aan een in het Nederlands geschreven werk van een Belgisch schrijver dat verband houdt met de zee. De prijs is gesticht door het Comité Lode Baekelmans en wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden
 2000 - Bart Plouvier voor Het gemis
 1997 - Paul Demets voor De landsheer van de Lethe
 1994 - Bart Plouvier voor De kleuren van de zee
 1979 - Werner Pauwels voor Ik beware al die vare
 1976 - Fred Germonprez voor Haaien op de kust
 1967 - Andries Poppe voor Als een grote dooie vis
 1964 - Karel Van Isacker voor De Antwerpse dokwerker 1830-1940
 1958 - Libera B. Carlier voor Duel met de tanker
 1958 - Albert Van Hageland voor De magische zee
 1955 - Daniël Rosseels voor Windkracht 11
 1952 - Oswald Valcmar voor De Marina vaart
 1946 - Gaston Duribreux voor De laatste visschers. Storm op de kust
 1943 - Karel Jonckheere voor Cargo

Externe link 
 Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren

Vlaamse literatuurprijs
Karel Barbierprijs

De Karel Barbierprijs is een literatuurprijs die van 1927 tot 2001 tweejaarlijks werd toegekend aan een in het Nederlands geschreven historische roman over de Belgische geschiedenis. De prijs is gesticht door dr. Karel Barbier en wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent.  In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden
 2001 - Staf Schoeters voor De schaduw van de adelaar
 1995 - Willy Schuyesmans voor De winter van de Belgica
 1993 - Henriette Claessens voor Een wilde roos
 1991 - Maria Vlamijnck voor Toledo
 1985 - Valère Depauw voor Lutgardistrilogie
 1981 - Jaak Stervelynck voor De dagen van Hondschoote
 1965 - Armand Boni voor De Paap van Stabroek
 1963 - Louis-Paul Boon voor De zoon van Jan de Lichte
 1959 - Fred Germonprez voor Kaper Jan Bart
 1953 - Leo Mets voor Christiaan Reinland
 1949 - Emiel Van Hemeldonck voor De cleyne Keyser
 1947 - Valery Stuyver voor De hinde van den Heer
 1943 - F.R. Boschvogel voor Willem van Loo
 1939 - Edward Rombauts voor Adriaan Poirters
 1937 - Arthur Broeckaert voor Jan Palfijn
 1935 - Jef Crick voor De ridder van het slot van Laerne
 1931 - Paul Kenis voor Uit het dagboek van Lieven de Myttenaere

Externe link
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
August Beernaertprijs

De August Beernaertprijs is een literatuurprijs die van 1912 tot 2002 tweejaarlijks werd toegekend aan een in het Nederlands geschreven werk. Het is een aanmoedigingsprijs die dient ter bevordering van de Vlaamse letterkunde. Zowel gepubliceerd als nog niet gepubliceerd werk kwam in aanmerking voor de prijs. De prijs werd gesticht door August Beernaert en werd toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en sinds die datum worden nieuwe, vijfjaarlijkse, prijzen toegekend.

Gelauwerden 
 2002 - Piet Thomas en Ludo Verbeeck voor Hölderlin. De mooiste gedichten
 2000 - Joris Note voor Kindergezang
 1996 - Marcel Van Maele voor Rendez-vous
 1994 - Greta Seghers voor Het eigenzinnige leven van Angèle Manteau
 1992 - Koen Vermeiren voor Schaduwen
 1990 - Bert Vanheste voor Want uw vijand wie is dat ?
 1988 - Ludo Simons voor Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen 20e eeuw
 1986 - Lieven Tavernier voor Over water
 1984 - Marleen de Crée-Roex voor Brieven aan Plinius
 1982 - Daisy Ver Boven voor Gevierendeeld
 1980 - Paul de Wispelaere voor Tussen tuin en wereld
 1978 - Willy Spillebeen voor De vossejacht
 1976 - Willy Roggeman voor Gnomon
 1974 - Fernand Auwera voor Zelfportret met gesloten ogen
 1972 - Hugo Raes voor Reizigers in de anti-tijd
 1970 - Dirk De Witte voor De formule van Lorentz
 1968 - Marcel Janssens voor De schaduwloper
 1966 - Ward Ruyslinck voor De paardevleeseters
 1964 - Hugo Claus voor De Verwondering
 1962 - Elmar Borg voor De magische overzijde
 1960 - Herman Uyttersprot voor Het proza van Paul van Ostaijen
 1954 - René F. Lissens voor De Vlaamse letterkunde van 1780 tot heden
 1952 - Ferdinand Jozef De Waele voor Pelgrimstocht door Hellas
 1950 - Johan Daisne voor De man die zijn haar kort liet knippen
 1946 - André Demedts voor Het heeft geen belang
 1944 - Bert Decorte voor Refreinen
 1942 - Luc Indestege voor Orpeus en Eurydike
 1940 - Marcel Matthijs voor Schaduw over Brugge
 1938 - Maurits Gilliams voor Elias of Het gevecht met de nachtegalen
 1936 - Maurits De Doncker voor Opera
 1934 - Piet Schepens voor August Strindberg
 1932 - Gery Helderenberg voor De smeltkroes
 1930 - Gerard Walschap voor Adelaïde
 1928 - Achilles Mussche voor De twee vaderlanden
 1926 - Marnix Gijsen voor Het huis
 1924 - Karel Van den Oever voor Het open Luik en Inwendig leven van Paul
 1922 - Maurits Sabbe voor Het kwartet der Jacobijnen
 1920 - Ernest Claes voor Bei uns in Deutschland
 1920 - August Van Cauwelaert voor Liederen van Droom en Daad 
 1916 - Virginie Loveling voor Bina
 1914 - Karel van de Woestijne voor Interludiën

Externe link 
 Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde - kantl.be

Vlaamse literatuurprijs
Karel Bouryprijs

De Karel Bouryprijs is een literatuurprijs die van 1909 tot 2002 vierjaarlijks werd toegekend voor onuitgegeven Vlaamse school- of volksliederen. De prijs is gesticht door Sophie en Marie Boury en wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden
 2002 ? Geert Vander Straeten voor Volks- en schoolliederen op teksten van Christina Guirlande
 1978 - Gilbert Huybens voor 3 kinderliederen
 1958 - Armand Lonque voor 2 liederen op tekst van Dr. Fr. Cluytens
 1954 - Ivo Ceulemans voor Verzameling van 9 liederen
 1941 - Jan Broeckx voor Kinderliederen op teksten van Vlaamsche dichters
 1921 - Maria Vandendoorne voor Madeliefje
 1915 - Leo Van der Haeghen voor Immer zingen 
 1915 - Arthur Meulemans voor De toekomst hoort der Jeugd
 1913 - Willem Gyssels voor Gedichten

Externe link
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
Belgische muziekprijs
Arthur Cornetteprijs

De Arthur Cornetteprijs is een literatuurprijs die van 1950 tot 2001 vijfjaarlijks werd toegekend voor een in het Nederlands gesteld essay. De prijs is gesticht door het Comité A.H. Cornette en wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden

 2001 - Ludo Abicht voor Intelligente emotie
 1996 - Joris Denoo voor De lezer tussen woord en beeld
 1991 - Stefan Hertmans voor Sneeuwdoosjes
 1986 - Paul Claes voor Claus reading
 1981 - Willy Roggeman voor Lithopedia
 1976 - Anne-Marie Musschoot voor Karel van de Woestijne en het symbolisme
 1971 - Roger Gheyselinck voor De dood van taai geroddel

Externe link 
 Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
Nestor De Tièreprijs

De Nestor De Tièreprijs is een literatuurprijs die van 1930 tot 2002 tweejaarlijks werd toegekend aan een oorspronkelijk Nederlandstalig toneelstuk dat in de voorafgaande twee jaar is geschreven. De prijs van 500 euro (voorheen 2000 Belgische frank) wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden
 2002 - Joris Denoo voor Dode adder
 2000 - Hendrikjan voor Koek en ei en negen maanden
 1998 - Eric De Volder voor Polderkoorts
 1996 - Koen Vermeiren voor Herr Ludwig
 1992 - Gaston Van der Gucht voor De traktor
 1986 - Achilles Gautier voor De kikker heeft zes poten
 1984 - Gaston Gheuens voor Een familie van deze tijd
 1980 - Rudy Geldhof voor Winnaars en verliezers
 1978 - Fernand Handtpoorter voor De Vlaamse gaai is een bandiet
 1976 - Albert Van Hoeck voor De zaak
 1970 - Pierre Van Rompaey voor De staat zijn wij
 1966 - Astère M. Dhondt voor De ceremonie
 1964 - Marc Van Cauteren voor Diagonaal
 1960 - Jozef Van Hoeck voor zijn gezamenlijk werk
 1958 - Robert Van Passen voor De matroos
 1956 - Achilles Mussche voor Christoffel Marlowe
 1954 - Marcel Coole voor Dit moeilijke leven
 1952 - Joris Blondiau voor Het Voorgeborchte der Eeuwigheid
 1944 - Jan Peeters voor Het ganzenhoedstertje, Domme Hans
 1942 - Jos Janssen voor Hendrickje Stoffels
 1934 - Raymond Brulez voor De schone slaapster

Externe links
 Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
Joris Eeckhoutprijs

De Joris Eeckhoutprijs is een literatuurprijs, genaamd naar Joris Eeckhout, die van 1937 tot 2002 tweejaarlijks werd toegekend voor een letterkundig essay over een bij voorkeur Nederlands auteur. De prijs wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden
 2000 - Ludo Stynen voor Rosalie en Virginie.Leven & werk v/d gezusters Loveling
 1996 - Geert Lernout voor James Joyce. Schrijver
 1994 - Baudoin Yans voor De God bedrogen/Bedrogen de God
 1992 - Jos Borré voor Gerard Walschap. Rebel & Missionaris
 1990 - Hugo Bousset voor Lezen om te schrijven (Het boek Alfa van Ivo Michiels)
 1988 - Philip Vermoortel voor Multatuli. Ik kan met niemand meegaan
 1986 - Paul Claes voor De mot zit in de mythe
 1984 - Emiel Willekens voor Hij leerde zijn volk lezen. Profiel van H. Conscience
 1982 - Michel Dupuis voor Ferdinand Bordewijk
 1980 - Rudolf Van de Perre voor De poëtische wereld van M. Vasalis
 1978 - Sonja Vanderlinden voor De dansende burger A. van Schendels sociale visie
 1976 - Jaak Van Schoor voor Herman Teirlinck en het toneel
 1974 - Mathieu Rutten voor De 'interludiën' van Karel van de Woestijne
 1972 - Marcel Janssens voor Max Havelaar, de held van Lebak
 1970 - Louis Gillet voor Jan Greshoff, zijn poëzie en poëtiek
 1966 - Lieven Rens voor Het Priester-Koningconflict in Vondels Drama
 1964 - Roger Henrard voor Menno ter Braak in het licht van Friedr. Nietzsche
 1962 - Ada Deprez voor E. du Perron
 1958 - Raf Seys voor De dichter der Rozen (over Karel de Gheldere)
 1956 - René Verbeeck voor De dichter Hendrik Marsman
 1956 - André Demedts voor Streuvels
 1954 - Albert Westerlinck voor De psychologische figuur van K. van de Woestijne
 1952 - Gabriel J. Van Herpe voor Het Grieks-christelijk dualisme in Vondels Lucifer
 1948 - Jules Van Ackere voor Dichterschap en levenvlam bij Keats en Baudelaire
 1946 - Augusta M. Jacobs voor Jacobus van Looy
 1944 - Jozeph Gerard Jacob Maria Keunen voor P.B. Shelly
 1942 - Anthony Strauwen voor Renier van Gelderen Stort en zij werk
 1940 - Jozeph Gerard Jacob Maria Keunen voor Bernard Shaw

Externe link
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
Guido Gezelleprijs

De Guido Gezelleprijs was een literatuurprijs die van 1941 tot 2002 vijfjaarlijks werd toegekend voor een in het Nederlands geschreven verzenbundel. De prijs is opgericht door het Guido Gezelle-comité en werd toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden
 2002 - Peter Theunynck voor De bomen zijn paars en de hemel
 1997 - Charles Ducal voor Moedertaal
 1992 - Adriaan Magerman voor Mei Requiem
 1987 - Fernand Florizoone voor Op de bermen van de tijd
 1982 - Gwij Mandelinck voor De droefheid is in handbereik
 1977 - Lieven Rens voor Leander
 1972 - Gery Helderenberg voor Pentaphonium
 1967 - René Verbeeck voor De zomer staat hoog en rijp
 1962 - Gery Helderenberg voor dichtbundels verschenen in de periode
 1957 - Jos De Haes voor Gedaanten
 1952 - Jozef De Belder voor Ballade der onzekerheden
 1947 - Marcel Brauns voor Zangen van onmacht

Zie ook
Guido Gezelleprijs van de stad Brugge

Externe link
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
Guido Gezelle
Maurice Gilliamsprijs

De Maurice Gilliamsprijs is een literatuurprijs die van 1985 tot 2002 vierjaarlijks werd toegekend voor een in het Nederlands geschreven verzenbundel, een essay over poëzie of een compleet poëtisch oeuvre. De prijs is vernoemd naar de Vlaamse dichter Maurice Gilliams (1900-1982) wiens weduwe M. de Raeymakers de prijs oprichtte. De Maurice Gilliamsprijs wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend, waarin de Maurice Gilliamsprijs in op ging.

Gelauwerden 
 2002 - Stefan Hertmans voor Goya als hond
 1998 - Gwij Mandelinck voor Overval
 1994 - Frans Deschoemaeker voor Beginselen van archeologie
 1990 - Marleen De Crée voor verzameld werk

Externe link
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
Arthur Merghelynckprijs

De Arthur Merghelynckprijs is een literatuurprijs die van 1946 tot 2000 driejaarlijks werd toegekend voor een in het Nederlands geschreven proza- of poëziewerk, of beschouwend proza over een van beide categorieën. De prijs wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent.  In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden Arthur Merghelynckprijs voor poëzie 
 2000 - Lut De Block voor Entre deux mers
 1997 - Frans Deschoemaeker voor Hard stof
 1994 - Francis De Preter voor Nachtegaalrecht. Gedichten 1980-1992
 1991 - Michiel D'Ypre voor Taal. Subtiel gelaat
 1988 - Dirk De Geest voor Onder woorden
 1979 - Rudolf Van de Perre voor De gekleurde wereld
 1976 - Jozef L. De Belder voor Avondverzen
 1973 - Gwij Mandelinck voor De wijzers bij elkaar
 1970 - Walter Haesaert voor Droevig feest
 1967 - Johan Van Mechelen voor Silhouetten
 1964 - Adriaan Magerman voor Asthenisch
 1958 - Jan Veulemans voor Onbestendig
 1955 - Hubert van Herreweghen voor Gedichten
 1952 - Karel Jonckheere voor De Hondenwacht

Gelauwerden Arthur Merghelynckprijs voor proza 
 2000 - Marc van Alstein voor De engel van Simberg of is dit nu de wereld
 1988 - Hugo Bousset voor Grenzen verleggen. De Vlaamse prozaliteratuur 1970-1986
 1985 - Hervé J. Casier voor De weg naar Elysium
 1982 - Jos Smeyers voor Archipel van de eenzaamheid
 1979 - Marc van Alstein voor Liebrecht of de geruisloosheid van de bourgeoisie
 1976 - Mark Insingel voor Wanneer een dame een heer de hand drukt...
 1973 - Willy Lauwens voor Zing zacht zanger
 1970 - Frans Depeuter voor De hand aan jezelf
 1964 - Daniël Robberechts voor Drie maagden
 1961 - Jos Vandeloo voor De muur
 1958 - Johan Daisne voor Lago Maggiore
 1955 - Hubert Lampo voor Terugkeer naar Atlantis

Externe link 
 Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde - kantl.be

Vlaamse literatuurprijs
Ary Sleeksprijs

De Ary Sleeksprijs is een literatuurprijs die van 1974 tot 1996 driejaarlijks werd toegekend voor een in het Nederlands door een Vlaams auteur geschreven roman, novellebundel of essay. De prijs wordt toegekend door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in Gent. In 2003 werden de prijzen van KANTL gereorganiseerd en werden nieuwe vijfjaarlijkse prijzen toegekend.

Gelauwerden

 1996 - Marcella Baete voor Kasterbant
 1993 - Bart Plouvier voor De reiziger, de veroveraar en de autochtoon
 1984 - Hector J. Loreis voor De bevrijding van Sandor Töröl
 1981 - John Geeraert voor Paardjes uit Polen en andere verhalen
 1978 - Werner Pauwels voor Dameshondje

Externe link:

Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde

Vlaamse literatuurprijs
Boekensleutel

De Boekensleutel is een literatuurprijs die sinds 1979 onregelmatig wordt toegekend door de Stichting CPNB voor een bijzonder kinderboek. Voor de Boekensleutel komen boeken in aanmerking die opvallen door hun genre, de gebruikte techniek of vormgeving, of een anderszins opmerkelijke kwaliteit. De Boekensleutel wordt op voordracht van de Griffel- of Penseeljury toegekend. Ook in het Nederlands vertaald werk kan bekroond worden met de Boekensleutel.

Gelauwerden 
 1979 - Virginia Allen Jensen voor Wat is dat?
 1981 - Miep Diekmann voor Ik heb geen naam, uit een dagboek van een vijftienjarige. Co-auteur Dagmar Hilarová, illustrator Ralph Prins (Leopold)
 1986 - Virginia Allen Jensen voor Pak me dan
 1988 - Janet en Allan Ahlberg voor De puike postbode
 1992 - Catharine Roehrig voor Spelen met hiërogliefen
 1996 - Lucy Cousins voor Het huis van muis
 2000 - Joan Steiner voor Je Gelooft Je Ogen Niet
 2012 - Javier Sáez Castán en Miguel Murugarren voor Het Dierelirium van professor Revillod. (Vertaald en bewerkt door prof. dr. E.I. Kipping (Kees van Kooten))
 2019 - Ted van Lieshout voor Ze gaan er met je neus vandoor

Nederlandse literatuurprijs
Kinderboekwinkelprijs

De Kinderboekwinkelprijs is een literatuurprijs die sinds 1993 elk jaar door de Samenwerkende Kinderboekwinkels wordt toegekend aan een in het Nederlands geschreven of vertaald kinderboek, dat  bestemd voor een boek dat "(...) ten onrechte is 'vergeten' door de jury's van de Gouden en Zilveren Griffels en Penselen en de Woutertje Pieterse-prijs."

Van 1993 t/m 2013 werd de prijs jaarlijks uitgereikt. Na een pauze van 6 jaar, is deze traditie in 2019 opnieuw opgepakt en de prijs weer uitgereikt.

Gelauwerden
 2022 - Janneke Schotveld voor De eekhoorn legt een ei
 2021 - Charlotte Dematons voor Alfabet
 2020 - Maranke Rinck en Martijn van der Linden voor Bob Popcorn
 2019 - Mark Janssen voor Eiland
 2013 - Koos Meinderts en Annette Fienieg voor Bij ons in de straat
 2012 - Mies van Hout voor Vrolijk
 2011 - Catharina Valckx voor Poten omhoog!
 2010 - Suzanne Collins voor De Hongerspelen; Publieksprijs: Rob Ruggenberg voor Manhatan
 2009 - Pieter Feller en Natascha Stenvert (tekeningen) voor Kolletje
 2008 - Erik van Os en Elle van Lieshout (gedichten) en Nicolle van den Hurk (tekeningen) voor Klapzoen
 2007 - Frank Groothof voor Gilgamesj
 2006 - Mathilde Stein en Mies van Hout voor Bang mannetje 
 2005 - Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer voor Tim op de tegels
 2004 - Charlotte Dematons voor De gele ballon
 2003 - Annika Thor voor Op open water
 2002 - Francine Oomen voor Lena Lijstje
 2001 - Hans en Monique Hagen (gedichten) en Marit Törnqvist (tekeningen) voor Jij bent de Liefste
 2000 - Ingrid Schubert en Dieter Schubert voor Dat komt er nou van
 1999 - J.K. Rowling voor Harry Potter en de Steen der Wijzen
 1998 - Annemarie van Haeringen voor Onder water boven water
 1997 - Jacques Vriens voor Grootmoeder wat heb je grote oren...
 1996 - Sanderijn van der Doef (tekst) en Marian Latour (illustraties) voor Ben jij ook op mij
 1995 - Lieve Baeten voor Lotje is jarig
 1994 - Wouter Klootwijk voor Het erf van de oom van Adri
 1993 - Mary Hoffman en Caroline Binch voor Rosa

Nederlandse literatuurprijs
 Kinderboekwinkelprijs
Pseudocode

Met pseudocode wordt over het algemeen een onechte (niet-formele) programmeertaal bedoeld. 'Pseudo' betekent onecht, 'code' verwijst naar de broncode van een computerprogramma. Doordat pseudocode een informeel karakter heeft, is het niet geschikt om gecompileerd en uitgevoerd te worden. Het is hierdoor geen echte programmeertaal.

Pseudocode wordt gebruikt om algoritmen vast te leggen op een voor mensen leesbare manier, met behoud van de opeenvolgende algoritmische stappen. Natuurlijke taal is hiervoor niet geschikt, omdat deze ambigu (voor meerdere uitleg vatbaar) is. Een werkelijke (formele) programmeertaal is vaak te strak gedefinieerd, en vereist te specifieke kennis van die taal om het algoritme snel en voor iedereen begrijpelijk te maken.

In pseudocode komen bekende constructies uit bestaande programmeertalen voor (zoals C, Java of BASIC). Deze worden echter veel losser gebruikt en vaak in combinatie met geschreven zinnen (vaak in het Engels).

Een voorbeeld van pseudocode voor het sorteeralgoritme Bubblesort is:

 while exchanges are needed
   loop over all pairs of adjacent numbers
     if the two numbers are in the wrong order
       then exchange the pair

Pseudocode is nergens echt gedefinieerd (zoals dat bij het ontwerpen van een echte programmeertaal wel gebeurt), waardoor de schrijver van de pseudocode een zeer grote, haast dichterlijke vrijheid heeft. Hierdoor kan een hoger abstractieniveau worden gebruikt dan in een programmeertaal, hetgeen de leesbaarheid ten goede komt.

Voor de leesbaarheid is "exchange the pair" in bovenstaand voorbeeld beter dan:

 int temp = a;
 a = b;
 b = temp;

Net als programmeertalen maakt pseudocode gebruik van constructies voor herhalingen en beslissingen. Ook is het gebruikelijk pseudocode te laten inspringen. Details die voor compilers van belang zijn maar de leesbaarheid niet dienen (zoals puntkomma's en accolades) worden meestal niet gebruikt.

Programmeertaal
Programmeren
Goudchalcogeniden

De verbindingen van goud met een element uit de zuurstofgroep (chalcogenen) vertonen een merkwaardig (omgekeerd) stabiliteitsverloop. Meestal is het oxide van een metaal het stabielst en het telluride het minst stabiel. Bij goud echter zijn stabiele oxiden en sulfiden niet bekend. Zij kunnen wel uit oplossing neergeslagen worden maar zijn metastabiel ten opzichte van de elementen. Het selenide, of beter beide seleniden AuSe (er zijn twee structuren) zijn wel stabiel ten opzichte van de elementen en het telluride is zelfs een mineraal.

De reden voor dit gedrag ligt in de grote polariseerbaarheid van het zware goud atoom. In combinatie met een ander zacht atoom zoals telluur versterkt dat de chemische binding dusdanig dat het chalcogenide stabiel wordt. Een andere manier van verklaren kan gevonden worden het verschijnsel dat ook bij kwik optreedt: Hg+ bestaat eigenlijk niet, eigenlijk moet je hier spreken van Hg22+. Goud en kwik, vormen, ondanks het feit dat het metalen zijn, veel meer covalente bindingen. Met de grote atomen van goud zijn zuurstof en zwavel daar niet toe in staat, seleen en telluur blijkbaar wel.

Goudtelluride heeft zijn naam gegeven aan het stadje Telluride in het zuidoosten van de staat Colorado in de VS. In het begin hadden de goudzoekers van het Wilde Westen niet in de gaten dat dit zwartige erts goud bevatte, omdat zij meestal goud in gedegen vorm vonden. Toen zij dit eenmaal ontdekt hadden werd deze streek van Colorado een belangrijke goudleverancier.

Verbinding van goud
Woiwodschap

Een woiwodschap of provincie duidt oorspronkelijk het gebied aan dat door een woiwode wordt bestuurd en is tegenwoordig de benaming van de zestien regionale bestuursgebieden van Polen, de województwa (enkelvoud: województwo), waarvan de hoogste bestuurder nog steeds aangeduid wordt als woiwode. 

De term województwo wordt strikt gebruikt voor Poolse provincies; zo is een Nederlandse of Belgische provincie een prowincja en een Russische of Oekraïense oblast een obwód.

Het woord woiwode (ook: wojewode) gaat terug op het Slavische voj-voda, letterlijk: legeraanvoerder. De betiteling is daarmee dezelfde als die van een hertog. 

Het oude koninkrijk Polen had woiwodschappen en ook de vorsten van Moldavië en Walachije waren woiwoden. De naam van de regio Vojvodina in het noorden van Servië betekent niets anders dan woiwodschap.

Zie ook 
Woiwodschappen van Polen
Vojvodschap Servië en Temesbanaat

 
Gebiedsnaam
Woiwode

Woiwode, van het Slavische (Kroatisch en Servische) vojvoda (војвода), was een Slavische adellijke rang beneden die van een vorst (knjaz), die momenteel als bestuurstitel alleen nog in Polen wordt gebruikt. Het woord is samengesteld uit de Slavische woorden 'vojna' ("oorlog") of 'vojska' ("leger") en 'vođa' ("leider") en betekent iets als "legerleider". De titel werd gebruikt voor legeraanvoerders of militaire stadhouders en is ongeveer vergelijkbaar met de Germaanse rang van hertog en de rang van bey van een sandjak in het Ottomaanse Rijk.

De titel van woiwode werd gebruikt in Polen (wojewoda), Moldavië (woiwode), Walachije (voievod), Transsylvanië, het Banaat, Servië (vojvoda), Kroatië, Rusland (vojevoda), Wit-Rusland, Oekraïne en deels ook in Bulgarije en Hongarije (vajda). De militaire betekenis werd later in sommige gebieden uitgebreid met een civiele: behalve in Polen gebeurde dat vooral in de Roemeense vorstendommen (Moldavië, Walachije, Transsylvanië en het Banaat).

In Servië is de term vojvoda een militaire eretitel. De naam van de regio Vojvodina in het noorden van Servië verwijst naar deze functionaris.

In Rusland waren vojevoda's hoge militaire officieren die tegelijk gouverneur van een goebernija of plaats waren. Deze rang werd afgeschaft door Peter de Grote.

Tegenwoordig 
Woiwode is tegenwoordig de benaming van de hoogste bestuurder van de zestien regio's van Polen, de województwa (enkelvoud: województwo), zie woiwodschap.

Politiek in Polen
Geschiedenis van Roemenië
Geschiedenis van Moldavië
Geschiedenis van Walachije
Geschiedenis van Transsylvanië
Poolse titel