شالوم اليخيم

شالوم اليخيم او شولوم اليخم ( ييدى שלום־עליכם ،  Шолом-Алейхем)، اسم مستعار لـ شولوم ياكوف رابينوفيتش (برياسلاڤ، اوكرانيا، 18 فبراير 1859 - نيو يورك، 13 مايو 1916 ). اديب ييدى روسي من أهم واكبر كتاب اللغه الييدى. الف روايات و قصص و مسرحيات كتيره استوحى منها فيلم غنائي انتجته هوليوود بعنوان "كمانجي على السطوح" (Fiddler on the Roof)، اللى إتعرض لأول مره سنة 1964.

اتولد شولوم فى برياسلاف جنب كييف وبدا الكتابه وهو لسه صغير و اشتغل مدرس لغه روسيه خصوصي وهو عنده سبعتاشر سنه. واشتغل حاخام حكومي فى لوبين.

كتاباته 

اول كتابات شالوم اليخيم كات بالروسي و العبري. العبري كات اللغه اللى بيكتب بيها غالبية اليهود فى روسيا أياميها، وبعدين ابتدى يكتب بالييدى بس، لإن الييدى كات اللغة اللى بيتكلم بيها الناس وبيتعاملوا بيها حواليه فى المجتمع اللى كان عايش فيه. الموسوعه اليهوديه (1901 -1906) صنفت شالوم اليخيم على اساس إنه روائي عبري. لكن العبري و الييدى لهم جذور مختلفه.

شالوم اليخيم من سنة 1883 لما نشر اول حكاياته ولغاية وفاته سنة 1916 كتب اكتر من 40 مجلد فيها روايات و قصص قصيره و مسرحيات ومذكرات ادبيه وخلافه. اتجوز ست غنيه واتغنى و استخدم جزء من ثروته لتشجيع ادباء اللغه الييديه، و حرر فى 1888-1889 دوريه سنويه اسمها "المكتبه الشعبيه الييديه" (Die Yidische Folksbibliotek). كتابات شالوم دخلت قلوب الناس لإن لغته ومواضيعه كان بتخاطب الناس من كل الطبقات و من كل المستويات الفكريه باللغه والكلام اللى بينطقوه فى الشوارع و فى بيوتهم، وبقى فى حياته ممثل حقيقي للادب اليهودي. اترجمت رواياته فى حتت كتيره وبقى معروف، وفي امريكا سموه " مارك توين اليهودي " .

هجرته 

فى سنة 1905 خد عيلته وراح على سويسرا وبقى يتنقل فى اوروبا وامريكا عشان يلقي محاضرات. وظهرت ترجمه انجليزيه لشويه روايات من رواياته كان من ضمنها "الاطفال اليهود"، و "البلد القديم"، و "مغامرات ابن موتيل مغني الكنيس". وفي سنة 1914، قبل ما يتوفى بسنتين هاجر على امريكا مع يهود كتير بعد ما حسوا ان العيشه فى أوروبا مبقلهاش امان، زائد الإشاعات اللى كات منتشره أياميها بإن امريكا بلد دهبيه، الفلوس فيها مرميه فى شوارعها وعايزه اللى يلمها. وشالوم اليخيم كان كتب عن امريكا من قبل ما يروحها ويشوفها. وفي قصته "يهود صغار بشعر احمر" (1900) استخدم إستعباد اليهود فى مصر كرمز لأمريكا واتكلم بمراره عن النصابين والمستغلين اللى كانوا بيغرروا باليهود المهاجرين على امريكا.
وبعد ما هاجر امريكا سنة 1914كتب قصص عن تجربته هناك وصور شخصيات يهوديه مهاجره و ردود أفعالها فى امريكا. وركز على المهاجرين اللى كانوا بينتقدوا عيالهم لإنهم إتأقلموا بسرعه فى امريكا وإتأمركوا ونسوا ثقافتهم الاصليه بسرعه، مع إنهم هما نفسهم كانوا بيكتبوا جوابات بالييدى بس بكلام وإسلوب متأمرك لدرجة إن اللى بيستلموها الناحيه التانيه ما كانوش بيفهموها بسهوله. شالوم اليخيم ما إتأقلمش على العيشه فى ارض الميعاد امريكا وحس بغربه بعد ما لقى نفسه عايش فى مجتمع متعدد الثقافات والأجناس وبعيد عن مجتمعه اليهودي المقفول اللى إتعود عليه. بس قدر ببراعه اول ما وصل امريكا ولمدة سنتين إنه يألف قصص بنفس روح الطرافه بتاعته بخلفيه امريكانيه، ودي حاجه ماقدرش يعملها كتاب يهود كتار عاشوا فى امريكا مده أطول منه بكتير.
شالوم اليخيم كان اول مؤلف يكتب للاطفال باللغه الييدى، واقتبست من قصصه للاطفال حكايات اتعرضت على مسرح الفن الييدى فى نيو يورك.

كتب شالوم اليخيم، مع انه كان اتوفى من سنين، اتحرقت فى المانيا ايام هتلر والنازي اللى كات عقولهم منغلقه وكانوا بيعادوا اليهود والثقافات التانية. وده كان زي ما هو نفسه اتوقع وكان بيقول إن مفيش مستقبل لليهود اللى عايشين فى مجتمعات بتعاديهم.

امريكا 

شالوم اليخيم هاجر على امريكا سنة 1914 وبعدها بسنتين اتوفى فى نيو يورك وهو عنده سبعه وخمسين سنه بعد ما عيي بالسل، بعد ما لعب دور كبير فى تعريف الناس بالادب الييدى، وظهر بعده كتاب كبار بيستخدموا اللغه دي زي ايزاك سينجر اللى خد جايزة نوبل فى الادب سنة 1978 كاكبر تتويج للغه والثقافه الييدى اللى اخلص لهم شالوم اليخيم.

من اقواله 
 الحياة حلم للحكيم، ولعبه للعبيط، و كوميديا للغنى، و تراجيديا للفقير.
 النميمه تليفون طبيعى.
 مهما كان الموضوع مؤسف لازم تستمر فى الحياه حتى لو اتسبب ده فى موتك.

فهرست وملحوظات

مراجع 

 Leviant. Curt: Sholom Aleichem, Some laughter, some tears, Paperback Liberary, New York 1968
 The New Encyclopædia Britannica, Micropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
 The New Encyclopædia Britannica, Macropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974

مواليد 1859
وفيات 1916
كتاب روس
كتاب اوكرانيين
ييديش
ادب ييديش
ادب يهودى
كتاب يهود
يهود
روائيين