1643



Wydarzenia w Polsce 

 1 lutego-29 marca – w Warszawie obradował sejm zwyczajny.
 18 lutego – kanclerzem wielkim koronnym został Jerzy Ossoliński.
 27 maja – wojewoda malborski Jakub Weiher założył Wejherowo.

Wydarzenia na świecie 

 21 stycznia – Abel Tasman odkrył dla Europejczyków największą wyspę archipelagu Tonga - Tongatapu.
 6 lutego – Abel Tasman odkrył dla Europejczyków Wyspy Fidżi.
 18 marca – irlandzka wojna konfederacka: zwycięstwo wojsk angielskich w bitwie pod New Ross nad irlandzkimi konfederatami.
 19 marca – angielska wojna domowa: rojaliści pokonali wojska Parlamentu w bitwie pod Hopton Heath.
 14 maja – po śmierci króla Francji Ludwika XIII tron objął jego starszy, czteroletni syn Ludwik XIV; regencja przypadła królowej wdowie Annie Austriaczce.
 19 maja – wojna trzydziestoletnia: w bitwie pod Rocroi armia francuska pod wodzą księcia d'Enghien (który zyskał później miano Kondeusza Wielkiego) pokonała wojska hiszpańskie dowodzone przez Francisco de Melo.
 22 maja – wojna trzydziestoletnia: wojska szwedzkie złupiły i spaliły czeski Bakov nad Jizerou.
 30 czerwca – angielska wojna domowa: bitwa pod Adwalton Moor.
 5 lipca – angielska wojna domowa: bitwa pod Lansdowne.
 13 lipca – angielska wojna domowa: siły rojalistów rozbiły wojska Parlamentu w bitwie pod Roundway Down.
 28 lipca – angielska wojna domowa: bitwa pod Gainsborough.
 20 sierpnia – angielska wojna domowa: bitwa pod Newbury.
 11 października – angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk Parlamentu w bitwie pod Winceby.
 24 listopada – wojna trzydziestoletnia: bitwa pod Tuttlingen.
 12 grudnia – niespodziewanym atakiem na Jutlandię dowodzonych przez Lennarta Torstenssona Szwedów rozpoczęła się wojna duńsko-szwedzka.
 13 grudnia – angielska wojna domowa: okupujące miasto Alton niewielkie oddziały Rojalistów zostały zaskoczone i pokonane przez siły Parlamentu.
 25 grudnia – kapitan William Mynos z Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej odkrył Wyspę Bożego Narodzenia na Oceanie Indyjskim.
 Rosjanin Kurbat Iwanow dotarł do jeziora Bajkał.
 Evangelista Torricelli zbudował pierwszy barometr cieczowy.

Urodzili się 
 4 stycznia – Isaac Newton, angielski fizyk, matematyk i astronom (zm. 1727)
 25 lutego – Ahmed II, sułtan turecki (zm. 1695)
 1 maja – Georg Buchholtz, spiskoniemiecki nauczyciel, duchowny ewangelicki, jeden z pierwszych badaczy Tatr (zm. 1724)
 21 sierpnia – Alfons VI, król Portugalii (zm. 1683)
 23 sierpnia - Fryderyk Mortzfeld, polski duchowny luterański, pisarz religijny (zm. 1691)
 22 listopada – René-Robert Cavelier de La Salle, francuski odkrywca delty Missisipi i badacz Ameryki Północnej (zm. 1687)

Zmarli 
 25 lutego – Marco da Gagliano, włoski kompozytor (ur. 1582)
 1 marca – Girolamo Frescobaldi, włoski kompozytor (ur. 1583)
 20 kwietnia – Christoph Demantius, niemiecki kompozytor (ur. 1567)
 14 maja – Ludwik XIII, król Francji i Nawarry (ur. 1601)
 19 lipca – François Duquesnoy, rzeźbiarz flamandzki tworzący w Rzymie (ur. 1597)
 21 września – Hong Taiji, władca mandżurski, pierwszy cesarz z dynastii Qing (ur. 1592)
 3 listopada
 John Bainbridge, angielski astronom (ur. 1582)
 Paul Guldin, szwajcarski matematyk i astronom (ur. 1577)
 17 listopada – Jean de Guebriant, marszałek Francji (ur. 1602)
 29 listopada – Claudio Monteverdi, włoski kompozytor, skrzypek i śpiewak (ur. 1567)
 11 grudnia – Artur Bell, angielski franciszkanin, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1590)
 30 grudnia – Giovanni Baglione, włoski malarz, rysownik i historyk sztuki (ur. 1566)

Święta ruchome 
 Tłusty czwartek: 12 lutego
 Ostatki: 17 lutego
 Popielec: 18 lutego
 Niedziela Palmowa: 29 marca
 Wielki Czwartek: 2 kwietnia
 Wielki Piątek: 3 kwietnia
 Wielka Sobota: 4 kwietnia
 Wielkanoc: 5 kwietnia
 Poniedziałek Wielkanocny: 6 kwietnia
 Wniebowstąpienie Pańskie: 14 maja
 Zesłanie Ducha Świętego: 24 maja
 Boże Ciało: 4 czerwca

Przypisy 

1643