alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Altostratus

De altostratus is een egaal grijsachtig wolkengeslacht. Die bewolking ontstaat op de grens tussen koude en warmere lucht, waarbij de warme lucht over de zwaardere koude lucht schuift. Duitse meteorologen noemen dat proces "Eintrübung". Eerst is de omtrek van de zon of de maan er nog doorheen te zien (translucidus), maar meestal wordt de bewolking snel dichter, verdwijnt de zon en zet de neerslag in (opacus). Soms komt deze bewolking in verschillende lagen voor (duplicatus).

Deze wolk kan overgaan in de nimbostratus.

De altostratuswolken zijn een geslacht uit de familie van middelhoge wolken, maar kennen geen onderverdeling in wolkensoorten. Wel zijn er 5 ondersoortenvariaties op de altostratus. De ondersoortenvariaties zijn:
Translucidus
Opacus
Duplicatus
Undulatus
Radiatus

In weerberichten is de afkorting As en het symbool op weerkaarten is:

De zon schijnend door Altostratus Translucidus
Als de zon door een dichte laag Altocumulus Translucidus schijnt, is het mogelijk om er zonder zonnebril naar te kijken. De scherpbegrensde eigenlijke rand van de zonneschijf is in deze omstandigheden niet zichtbaar en is vervangen door een diffuus uitziende aanduiding ervan, vergelijkbaar met hetgeen er van een puntvormige lichtbron te zien is als deze door mat glas schijnt. De aanzienlijk in helderheid afgenomen zonneschijf kan een merkwaardige lichtblauwe of lichtgroene kleur laten zien, en is veelvuldig de oorzaak van verkeerd geïnterpreteerde waarnemingen van natuurlijke hemelverschijnselen, waardoor berichtgeving omtrent het zien van niet-geïdentificeerde vliegende objecten ontstaat.

Literatuur
Marcel Minnaert, De natuurkunde van 't vrije veld, Deel 2: Geluid, warmte, elektriciteit, blz 172, § 132: Altostratus
G. W. th. M. de Bont - B. Zwart - KNMI, De wolken en het weer, blz 43: Altostratus

Wolkengeslacht
Altocumulus

Een altocumulus is een type wolk (wolkengeslacht) die op middelbare hoogte voorkomt (2 tot 6 kilometer hoogte). Het woord komt van het Latijnse altus (hoog) en cumulus (gestapeld).

De bewolking bestaat vaak uit banken of velden grote schaapjeswolken soms met een golfvormige structuur (undulatus). Ze ontstaan wanneer op grote hoogte koudere lucht binnenstroomt en ook dan loopt het vaak uit op neerslag.

De delen van de altocumulus zijn veel kleiner dan die van de stratocumulus. Met gestrekte arm hebben de delen van de altocumulus de grootte van een duimnagel, terwijl de grootte van de stratocumulus delen een vuist is.

De altocumuluswolken zijn een geslacht uit de familie van middelhoge wolken en kunnen worden verdeeld in 4 wolkensoorten:
 Altocumulus stratiformis (Ac str)
 Altocumulus lenticularis (Ac len)
 Altocumulus castellanus (Ac cas)
 Altocumulus floccus (Ac flo)

In weerberichten is de afkorting Ac en het symbool op weerkaarten is:

Wolkenboog
Altocumulus en Cirrocumulus zijn ideale wolkentypes om er het optische verschijnsel wolkenboog in te zien te krijgen. De wolkenboog is verwant aan de regenboog en ziet eruit als een brede en bijna kleurloze (witte) wazige boog. Om er zeker van te zijn dat men met de wolkenboog te doen heeft is het aan te raden om dit verschijnsel met behulp van een draaiend lineair polarisatiefilter waar te nemen. De wolkenboog en de regenboog vertonen ongeveer dezelfde polarisatiegraad. Evenals de regenboog kan men de wolkenboog met behulp van een polarisatiefilter ofwel visueel doen verdwijnen, ofwel aanzienlijk versterken, waarbij de boog helderder wordt dan wanneer hij zonder filter te zien is .

Glorie
Evenals de wolkenboog kan in Altocumulus en Cirrocumulus ook de glorie worden waargenomen. Om de glorie te zien te krijgen moet men zich boven het wolkendek bevinden, bijvoorbeeld in een vliegtuig of in een ruimtestation in omloop rond de aarde. De glorie vertoont zich steeds rondom het tegenpunt van de zon.

Wolkengeslacht
Altocumulus lenticularis

Altocumulus lenticularis of lenswolk is een wolkensoort en is onderdeel van een internationaal systeem om wolken te classificeren naar eigenschap volgens de internationale wolkenclassificatie. Altocumulus lenticularis komt van het geslacht altocumulus, met als betekenis hoog- (alto) en -gestapeld (cumulus). De term lenticularis komt van amandelvormig of lensvormig. Het ziet eruit als een reusachtig luchtschip of een sigaar met gladgepolijste randen. Die opvallende vormen danken hun ontstaan aan wind of golfvormige beweging van lucht onder invloed van heuvels of bergen.

Wanneer de wind met een flinke kracht tegen de berg blaast wordt de lucht gedwongen te stijgen. Aan de achterzijde van de berg daalt de lucht dan weer.

Zo'n stijgbeweging plant zich voort tot hoog boven het niveau van de berg. Luchtlagen hoger in de atmosfeer koelen tijdens dat stijgproces af en raken soms verzadigd met waterdamp, waardoor zich wolken kunnen vormen. Daalt de lucht verderop, dan wordt ze weer warmer en raakt onverzadigd. De bewolking lost dan op.

Een lenswolk blijft daarom min of meer permanent boven dezelfde plaats hangen, terwijl de lucht gewoon verder stroomt. Vorming van lenswolken kan duiden op snelle stromingen in de hogere luchtlagen of plotseling toename van de wind op een bepaalde hoogte. Ballonvaarders en deltavliegers worden in dergelijke situaties gewaarschuwd om niet te hoog te stijgen, om te voorkomen dat ze plotseling in deze "snelle" luchtlagen terechtkomen. Een plotselinge toename van de windsnelheid kan een ballon ineendrukken en een zeilvlieger doen kantelen, waardoor ze draagvermogen verliezen en in een vrije val geraken. Zweefvliegtuigen daarentegen gebruiken deze luchtstromingen om hoogte te winnen en kunnen daarin grote afstanden afleggen. Zowel het wereldhoogterecord alsmede het wereldafstandsrecord zweefvliegen zijn onder deze condities gevlogen. 

Lensvormen doen zich in de bergen vaak voor bij föhnwinden en bij mooi-weersituaties. Ze zijn echter geen voorbode van mooi weer, vaak wordt het daarna minder fraai en kan er zelfs regen vallen.

Iriserende wolken 
Altocumulus lenticularis is het ideale wolkentype om het optisch verschijnsel irisatie in waar te nemen. Iriserende wolken zijn sterk verwant aan het cirkel- of ringvormig spectrumkleurig corona verschijnsel (de krans). De irisatie in Altocumulus lenticularis doet zich voor als grillig gevormde spectrumkleurige banden of omzomingen van lensvormige (of eilandvormige) wolken . De opvallende kleurenpracht van iriserende wolken kan vergeleken worden met deze van parelmoerwolken.

Wolk
Cirrus (wolken)

Cirrus, windveren of vederwolken zijn een type wolken (wolkengeslacht) die op een hoogte van 6 tot 12 kilometer voorkomen. Ze bestaan volledig uit ijskristallen. In weerberichten is de afkorting Ci en het symbool op weerkaarten is: .

Deze hoge wolken lijken heel langzaam te bewegen of zelfs stil te staan, maar door de grote hoogte geeft dat een vertekend beeld: in werkelijkheid gaan ze snel, soms ruim 100 km/uur. Weerkundigen noemen ze sluierwolken, die het licht van de zon nog doorlaten. Deze wolken, die vaak te zien zijn als het (nog) mooi weer is, hebben een draderige structuur en kunnen zich ook rangschikken in kleinere of grotere plukken of smalle banden. Vandaar dat men wolken, die in de meteorologie Latijnse namen hebben gekregen, niet alleen indeelt naar geslacht, zoals cirrus, maar ook in soorten en variëteiten.

De cirruswolken zijn een geslacht uit de familie van hoge wolken en kunnen worden verdeeld in 5 wolkensoorten:
 Cirrus fibratus (Ci fib) (vezelachtig, draderig)
 Cirrus uncinus (Ci unc) (vergelijkbaar met een langgerekte komma)
 Cirrus spissatus (Ci spi) (een dichtere wolk)
 Cirrus castellanus (Ci cas) (torentjes)
 Cirrus floccus (Ci flo) (wattenvlokjes)

De soorten zijn weer opgedeeld in variaties die soms aan de benaming wordt toegevoegd.

In cirruswolken is vaak een gekleurde ring rond de zon te zien, een zogenaamde halo, die soms lijkt op een "regenboog". In tegenstelling tot de regenboog ontstaat dit kleurrijke verschijnsel niet door breking en weerkaatsing van het zonlicht in regendruppels maar in ijskristalletjes. Het langzaam verdwijnen van zon of maan of de gekleurde kring is vaak een voorbode van slechter weer, vooral als ze uit het westen komen en snel dichter worden. Eeuwen geleden is dat al verwoord in weerspreuken. Zoals:
Een waterige zon of bleke maan kondigt meestal regen aan.
Kruipt de zon in haar nest dan regent 't de volgende dag op zijn best.
Kring om de zon brengt regen in de ton.
Die spreuken vertellen meestal de waarheid: in ongeveer 80% van de gevallen regent het binnen 24 uur na het zien van een ring om de zon. In het voorjaar en als de cirrus uit het oosten komt opzetten gaat de regel vaak niet op en wordt het beter weer.

Een cirruswolk kan ook een zogenaamde parhelium (bijzon) veroorzaken.

Wolkengeslacht
Cirrocumulus

De cirrocumulus of schapenwolk is een type wolk (wolkengeslacht) dat op grote hoogte, 5 tot 12 km, voorkomt.

Dit soort wolk komt voor in grotere velden. Dit wolkentype wijst op een toenemende luchtvochtigheid. Het kan een voorbode zijn van een weersverslechtering door een naderend koufront en worden gevolgd door altocumulus. Vooral als de wolken een golfvormige structuur (undulatus) hebben, gaat het meestal mis.

Dat geldt zeker voor het wolkengeslacht cirrostratus van het soort nebulosus (sluier), een melkachtig witte lucht die geleidelijk een scherm voor de zon trekt, waardoor deze uiteindelijk verdwijnt, wat voorkomt bij een naderend warmtefront.

De cirrocumuluswolken zijn een geslacht uit de familie van hoge wolken en kunnen worden verdeeld in ten minste 5 wolkensoorten:
 Cirrocumulus stratiformis (Cc str)
 Cirrocumulus lenticularis (Cc len)
 Cirrocumulus castellanus (Cc cas)
 Cirrocumulus floccus (Cc flo)
 Cirrocumulus undulatus (Ci un)

Wolkenboog
Cirrocumulus en Altocumulus zijn ideale wolkentypes om er het optische verschijnsel wolkenboog in te zien te krijgen. De wolkenboog is verwant aan de regenboog en ziet eruit als een brede en bijna kleurloze (witte) wazige boog. Om er zeker van te zijn dat men met de wolkenboog te doen heeft is het aan te raden om dit verschijnsel met behulp van een draaiend lineair polarisatiefilter waar te nemen. De wolkenboog en de regenboog vertonen ongeveer dezelfde polarisatiegraad. Evenals de regenboog kan men de wolkenboog met behulp van een polarisatiefilter ofwel visueel doen verdwijnen, ofwel aanzienlijk versterken, waarbij de boog helderder wordt dan wanneer hij zonder filter te zien is .

Glorie
Evenals de wolkenboog kan in Cirrocumulus en Altocumulus ook de glorie worden waargenomen. Om de glorie te zien te krijgen moet men zich boven het wolkendek bevinden, bijvoorbeeld in een vliegtuig of in een ruimtestation in omloop rond de aarde. De glorie vertoont zich steeds rondom het tegenpunt van de zon.

Wolkengeslacht
Lichtende nachtwolk

Lichtende nachtwolken zijn een soort wolken die voorkomen op ongeveer 75 tot 85 kilometer hoogte, veel hoger dan gewone wolken, die hooguit zo'n 20 kilometer hoogte bereiken. Na zonsondergang weerkaatsen die hoge wolken nog een tijd zonlicht. De gewone wolken, die we meestal zien, steken daar donker bij af en kleuren na zonsondergang eerst rood en vervolgens donkergrijs. De lichtende nachtwolken blijven dan wit, geel-oranje of lichtblauw. De sterren blijven in deze dunne wolken zichtbaar.

In mei, juni en juli kan de noordelijke hemel geruime tijd na zonsondergang of voor zonsopkomst een paar uur worden opgelicht door deze wolken met een zilverachtige glans. In deze maanden staat de zon laag onder de noordelijke horizon, waardoor deze wolken als het ware van onderuit door de zon worden verlicht. De wolkenslierten hebben een ribbel- of vezelstructuur. Ze zijn vrij zeldzaam en komen onregelmatig voor: soms zijn ze alleen al in één maand enkele keren te zien, maar menig zomer gaat voorbij zonder deze wolken. De laatste jaren echter lijken ze meer voor te komen.

Het ontstaan van deze nachtwolken houdt verband met talrijke uiterst kleine deeltjes in de bovenste lagen van de atmosfeer. Dat kan bijvoorbeeld stof zijn afkomstig van meteorieten. Zulke deeltjes alleen zijn echter niet voldoende: ook is waterdamp nodig en zeer lage temperaturen tussen -90 en -145 graden Celsius. Op de deeltjes zet zich dan een laagje ijs af, net als rijp op het aardoppervlak. Door het ijs dat de deeltjes omhult, wordt zonlicht weerkaatst.

Wie de lichtende nachtwolken een tijd observeert zal zien dat de vormen relatief snel veranderen. Op de hoogte waar de wolken zich ophouden komen zeer sterke luchtstromingen voor. In horizontale richting stroomt de lucht met snelheden van gemiddeld 150 km/u en soms wel 500 tot 700 km/u. Daarmee samenhangend doen zich ook sterk dalende en stijgende luchtstromingen voor, waardoor de wolken een bijzonder turbulent aanzien krijgen. De karakteristieke golven en ribbels verdwijnen weer even snel als ze zijn gekomen.

Lichtende nachtwolken zijn niet voorspelbaar, maar het loont zeker op een heldere zomeravond na zonsondergang de moeite even naar de noordoostelijke of noordwestelijke hemel te kijken.

Wolk
Optisch verschijnsel in de atmosfeer
Dooi

Dooi houdt de toestand in wanneer de luchttemperatuur - vlak na een vorstperiode - boven nul komt. Het begrip wordt alleen gebruikt tot ongeveer één etmaal na het einde van de vorst. Eventueel wordt de dag daarna nog gesproken van aanhoudende- of doorzettende dooi. Loopt de temperatuur niet verder op dan 4°C boven het vriespunt, dan wordt dat lichte dooi genoemd. 

In het overgangsgebied met de zachtere lucht kan zich een neerslaggebied vormen en afhankelijk van de snelheid waarmee de dooi intreedt kan er eerst sneeuw vallen, die overgaat in natte sneeuw (dikkere vlokken) of regen. Zet de dooi niet door dan kan de neerslag opnieuw in sneeuw overgaan. Bij een snelle dooi-inval begint het vaak meteen te regenen, waarbij de druppels in de vrieslucht of op het aardoppervlak bevriezen. In de weerberichten wordt dit ijzel genoemd. 

Wanneer de zachtere lucht over het koudere aardoppervlak, een smeltende ijsvlakte of een sneeuwlaag stroomt, vormt zich door afkoeling mist. Bij invallende dooi wordt het zicht slechter en kan dichte tot zeer dichte mist met een zicht van minder dan 50 meter ontstaan. Dooimist ontstaat bij aanvoer van zachte lucht, zodat het bij deze vorm van mist ook behoorlijk kan waaien. Langs de oevers van het IJsselmeer, waar de lucht wordt aangevoerd over een ijsvlakte kan het nog dagen na het eind van de vorstperiode mistig zijn en blijft ook de temperatuur lager dan elders in het land. Wanneer het bovendien hard waait gaat het ijs kruien.

Na een vorstperiode zit de vorst nog een tijd in de grond, waardoor het aan het aardoppervlak bij helder weer in de nacht weer snel zal vriezen. Deze verraderlijke vorm van gladheid, die zeer plotseling kan optreden, wordt opvriezing genoemd.

Verkeersveiligheid
Dooi is voor het verkeer heel gevaarlijk, niet alleen door de kans op sneeuw of ijzel, maar ook vanwege de grote kans op mist of gladheid.
Vanwege opvriezing moet de weggebruiker ook na de vorstperiode bedacht te zijn op gladheid of mist. 

Temperatuur
Winter
Vorst

Zaken:
Vorst (heerser), koning, keizer en dergelijke
Vorst (weer), weersgesteldheid waarbij het vriest
synoniem voor de nok van een dak, de bovenste rij pannen van een dak; zie Dakpan

Plaatsen:
Vorst (toponiem)
Vorst (Antwerpen), deelgemeente van de Vlaamse gemeente Laakdal
Vorst (Brussel), gemeente in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Abdij van Vorst
Vorst (Kaarst), deelgemeente van de Duitse gemeente Stadt Kaarst
Vorst (Issum), deelgemeente van de Duitse gemeente Issum
Vorst (Mönchengladbach), onderdeel van het bij het Duitse stadsdistrict Mönchengladbach horende stadsdeel Hardt
Vorst (Tönisvorst), stadsdeel van de Duitse gemeente Tönisvorst
Vorst (Viersen), onderdeel van het bij het Duitse districthoofdstadje Viersen horende stadsdeel Süchteln
Vorst (Wachtendonk), deelgemeente van de Duitse gemeente Wachtendonk

Achternaam:
Van de Vorst (geslachtsnaam), geslachtsnaam Van de(r) Vorst
Harrie Vorst (1942), Nederlands psycholoog en methodoloog
Ies Vorst (1938-2023), Nederlands-Israëlisch rabbijn, kinderboekenschrijver en ingenieur
Peter van der Vorst (1971), Nederlands tv-presentator, tv-producent, columnist en koningshuisdeskundige

Overige:
Burcht Vorst, een burcht in Algund, Zuid-Tirol
De vorst, Il Principe, boek van Niccolò Machiavelli uit 1513
Vorst Nationaal, Forest National, concertzaal in de Brusselse gemeente Vorst
Vorst-primaat, voorzitter van de Rijnbond
Donder

Donder is het geluid dat tijdens onweer gehoord wordt door de ontlading van de bliksem.

Oorzaak
Donder wordt veroorzaakt doordat de lucht die direct grenst aan een bliksemschicht plotseling zeer sterk wordt verwarmd en daardoor zeer snel uitzet. Deze uitzetting veroorzaakt een geluidsgolf. Aangekomen bij een toehoorder wordt deze ervaren als een opeenvolging van meerdere knallen (de donder).

Doordat de voortplantingssnelheid van licht en geluid zeer verschillend zijn, wordt de bliksemflits op grotere afstand eerder gezien dan dat de donder wordt gehoord. Uit de tijd die verstrijkt tussen bliksem en donder kan worden afgeleid of het onweer nabij is. Het geluid legt in drie seconden een afstand van ongeveer één kilometer af, dat is dus 333,3 meter per seconde Omdat geluid zo relatief langzaam is en de bliksem soms kilometers lang, is niet één klap te horen, maar achter elkaar het geluid van steeds verder weg gelegen punten van de bliksem. Dit verklaart het rommelen.

Registratie van onweer
De traditionele manier om onweer te registreren is het bijhouden van het aantal uren of dagen dat donder wordt gehoord. Al eeuwenlang is het gebruikelijk dat weerwaarnemers het horen van donder noteren. Zo is over de hele wereld het jaarlijks aantal onweersdagen bekend. In het donker is de bliksem over grotere afstand te zien dan dat de donder te horen is, maar overdag hoort men de donder eerder, terwijl de bliksem vaak helemaal niet waar te nemen is met het menselijk oog.

Donder als waarneming voor het optreden voor de sterkte van het onweer is echter geen betrouwbare maat. Sommige bliksems produceren meer geluid dan andere. Sommige waarnemers horen beter dan andere. Storend geluid van de wind kan soms op donder lijken. Een belangrijke factor is ten slotte de geluidsvoortplanting, die afhangt van de verticale temperatuuropbouw en de windsnelheid: men hoort moeilijker tegen de wind in.

Tijdens onweersbuien wordt soms een onregelmatigheid aan regenbogen waargenomen. Bij iedere donderslag lijkt de boog te trillen, hetgeen vooral zichtbaar is aan de voor kleine veranderingen van de druppels gevoelige overtallige bogen. De oorzaak ligt vermoedelijk in trillingen van regendruppels die door de geluidsgolven van de donder worden opgewekt.

Religieuze beleving 
De vroegere mens zal ongetwijfeld veel ontzag hebben gehad voor de harde donderslagen die bij onweer optraden, en hij zag donder en bliksem als actie van de goden. Zo heeft de Egyptische god Seth met de donder die hij veroorzaakte in de hemel allerlei kwade vijanden verjaagd. De Griekse oppergod Zeus gooide met zijn donderkeil donder en bliksem op zijn vijanden. Ook de Germaanse god Thor of Donar, waarnaar donderdag is genoemd, had de donderslag als attribuut. De donder zou worden veroorzaakt door een strijdhamer die Donar naar beneden gooide.

In China werd het geluid van de donder met draken geassocieerd. De zogenaamde 'donderdraken' riepen de bliksem op. Dit is opmerkelijk omdat een bliksemflits altijd aan een donderslag voorafgaat. In Japan wordt de raiju in verband gebracht met donder.

Akoestiek
Onweer
Lijst van steden en dorpen in Groningen



A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Z

Groningen, lijst steden en dorpen
Lijst van steden en dorpen in Zuid-Holland

Lijst van Zuid-Hollandse steden, dorpen en buurtschappen met een verwijzing naar de gemeente waaronder ze vallen. Wat wel en wat niet in de lijst komt is bepaald door de index van de Topografische Atlas 1:25000 voor het laatst uitgegeven in 2004 door de ANWB. Eventuele wijzigingen betreffende gemeentelijke herindelingen zijn meegenomen t/m 2023.

A

B

C

D

E
 Engel, De (buurtschap in de gemeente Lisse)

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

Zie ook
 Lijst van gemeenten in Zuid-Holland naar inwoneraantal
 Lijst van voormalige gemeenten in Zuid-Holland

Zuid-Holland, lijst steden en dorpen
Lijst van steden en dorpen in Zeeland

Lijst van Zeeuwse steden, dorpen en buurtschappen met een verwijzing naar de gemeente waaronder ze vallen. Wat wel en wat niet in de lijst komt is bepaald door de index van de Topografische Atlas 1:25000 voor het laatst uitgegeven in 2004 door de ANWB. Eventuele wijzigingen betreffende gemeentelijke herindelingen zijn meegenomen tot en met 2008.

A

B

C

D

E

F

G

H

I

K

L

M

N

O

P

R

S

T

V

W

Y

Z

Zeeland, lijst steden en dorpen
Colorado

Colorado is Spaans voor 'rood' (afgeleid van het Latijnse coloratus 'gekleurd', 'gebruind'). Het kan verwijzen naar:

Plaatsen 
Verenigde Staten
 Colorado, een grote rivier in de Verenigde Staten
 Colorado (Texas), een rivier in Texas
 Colorado (staat), een staat van de Verenigde Staten
 Coloradoterritorium, een voormalig territorium van de Verenigde Staten
 Colorado City, verschillende plaatsen in de Verenigde Staten
 Colorado County, een county in de Amerikaanse staat Texas
 Coloradowoestijn, een woestijn in de Amerikaanse staat Californië

Zuid-Amerika
 Colorado (Paraná), een plaats in de Braziliaanse deelstaat Paraná
 Colorado (Rio Grande do Sul), een plaats in de Braziliaanse deelstaat Rio Grande do Sul
 Colorado (rivier in Argentinië), rivier in het zuiden van Argentinië
 Colorado do Oeste, twee bestuurseenheden in de Braziliaanse deelstaat Rondônia

Politiek 
 Coloradopartij, de naam van twee politieke partijen in Paraguay en Uruguay

Biologie 
 Coloradochipmunk
 Coloradokever
 Coloradopad
 Colorado-zilverspar

Andere 
 Colorado (Xandra), Nederlandse inzending voor het Eurovisiesongfestival van 1979
 Colorado EC, voormalige Braziliaanse voetbalclub uit Curitiba
 Colorado, het 39e studioalbum van Neil Young
 Colorado (film), Italiaanse film van Sergio Sollima uit 1966
Tripscompagnie

Tripscompagnie (Gronings: Tripskomnij) is een lintdorp aan een van de kanalen in Groningen in Nederland. Het ligt in twee gemeenten: Midden-Groningen en Veendam.

Het dorp is ontstaan langs het Tripscompagniesterdiep dat in 1640 gegraven is in opdracht van Adriaan Trip om turf te kunnen winnen uit de omliggende venen. Het dorp ontstond acht jaar later. Na de vervening is akkerbouw belangrijk geworden. Veel boerderijen in het dorp zijn van het Oldambtster type.

Van 1863 tot 1983 was er een lagere school in het dorp. Het was ten tijde van de sluiting met twee leerlingen de kleinste school van Nederland. Na de sluiting van de school heeft het gebouw de functie van dorpshuis gekregen. 

Van 1898 tot 1923 was de aardappelmeelfabriek l'Esperance in het dorp gevestigd. Daarnaast was er vanaf het begin van de 20ste eeuw een café, een stelmakerij (wagenmakerij) en een smederij. Aan de Nieuweweg werd in 1872 een stenen poldermolen gebouwd, waarvan het molenrestant nu onder de naam 'Torentje van Trips' dienstdoet als recreatiewoning. 

Het bedrijf Nedmag wint in Tripscompagnie magnesiumzouten voor industriële toepassingen.

Literatuur 

 M. Hillenga et al., Boerderijenboek oude Groningse Veenkoloniën: Kleinemeer, Kalkwijk, Borgercompagnie, Tripscompagnie. Groningen,Groningen 2000.

Geografie van Midden-Groningen
Plaats in Groningen
Veendam
Veenkolonie
Lijst van koningen van Frankrijk

Hieronder staat een chronologische lijst van koningen en keizers van Frankrijk. De geschiedenis van Frankrijk is een voortzetting van de geschiedenis van het Frankische Rijk (of Franken). Zie voor eerdere vorsten de lijst van koningen en keizers van het Frankische Rijk.

Let op: men laat deze lijst vaak pas beginnen in 888, omdat toen de band met Oost-Francië verbroken werd, of in 987, omdat toen de Karolingen (in mannelijke lijn) voorgoed van de Franse troon verdwenen (in 911 verdween de laatste Karolinger van de Duitse troon). Volgens geschiedkundigen kan er om deze redenen pas echt gesproken worden van een "Frankrijk" en een "Duitsland" in 888 of 987/911; daarvoor was er in zekere mate nog sprake van één rijk.

Koningen en keizers van Frankrijk (814-1870)

Huis Karolingen, Robertijnen en Bosoniden (814-987)

Huis Capet (Capetingen) (987-1328)

Huis Valois (1328-1589)

Huis Bourbon (1589-1795)

Eerste Franse Keizerrijk - Huis Bonaparte (1804-1814)

Restauratie - Huis Bourbon (1814-1815)

Honderd Dagen - Huis Bonaparte (1815)

Restauratie - Huis Bourbon (1815-1830)

Julimonarchie - Huis Orléans (1830-1848)

Tweede Franse Keizerrijk - Huis Bonaparte (1852-1870)

Engelse aanspraken op de Franse troon 1337-1801 
Alle Engelse koningen van Edward III tot en met George III noemden zich ook 'Koning van Frankrijk' en velen werden ook als zodanig gekroond. Ook was in de heraldiek van het Britse koningshuis in het wapenschild naast de drie Engelse leeuwen een kwartier ingeruimd voor de Franse lelie. Toen Filips VI de Franse leengoederen in Aquitanië verbeurd verklaarde, achtte de heer van Aquitanië, Edward III, zich niet alleen ontslagen van zijn eed van trouw als leenman aan de Franse koning, maar omdat hij een kleinzoon was van Filips de Schone eiste hij bovendien de Franse troon voor zich op. De opbrengsten van de handel tussen Aquitanië en Engeland waren te belangrijk om door beide partijen genegeerd te worden. Het conflict dat volgde was de Honderdjarige Oorlog. Ook na het einde van de Honderdjarige Oorlog in 1453 bleven Engelse koningen zich koning van Frankrijk noemen. Pas toen in 1801 het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland werd gesticht, liet George III zijn aanspraak op de Franse troon vervallen.

Zie ook 

 Stamboom van het Franse koningshuis

Geschiedenis van Frankrijk
 
Frankrijk
Frankrijk
Koningen
Johanna II van Navarra

Johanna II van Navarra (28 januari 1312 – Kasteel van Conflans, 6 oktober 1349) was de enige dochter van koning Lodewijk X van Frankrijk en Margaretha van Bourgondië.

Haar broertje Jan, die na de dood van hun vader geboren werd, was vier dagen koning van Frankrijk tot hij stierf. Johanna werd dus in feite erfopvolgster. Maar in Frankrijk had de Salische Wet, die vrouwen op de troon uitsloot, een sterke invloed en haar voogd, haar oom Filips zorgde ervoor dat deze regel toegepast werd zodat hij, en vervolgens zijn jongere broer Karel koning van Frankrijk werden. Beiden hadden geen zoons en daarmee ontstond in 1328 de erfkwestie om de Franse kroon die tot de Honderdjarige Oorlog zou leiden. De Franse kroon ging naar een neef, maar de Engelse koning eiste ook de kroon op omdat hij de zoon van een zuster van Lodewijk X was. Als de Salische Wet niet toegepast zou zijn geweest, zou Johanna echter al in 1316 de betere papieren hebben gehad, zelfs als een nog jonge minderjarige.

In Navarra gold echter de Salische Wet niet. Zodoende kon ze in 1328 wel haar erfrechten op de troon in Navarra laten gelden en werd ze uitgeroepen tot koningin van Navarra.
Johanna was op 18 juni 1318 getrouwd met een andere neef van haar vader Lodewijk X, namelijk hertog Filips van Evreux, die als koning-gemaal mee gekroond werd als Filips III.

Hun zoon, Karel II de Slechte erfde later de koningstitel van Navarra en was zich van zijn rechten op de Franse kroon maar al te bewust. Hij bezat ook uitgestrekte gebiedsdelen in Frankrijk onder andere vlak bij Parijs en trachtte de Lancasters tegen de Valois uit te spelen om zelf op de troon te komen.

Johanna en Filips hadden samen acht kinderen:
 Maria (1330-1347), huwde op 15 juli 1338 met Peter IV van Aragón 
Karel II de Slechte (1332-1387)
Blanca (1333-1398)
 Agnes (1334-1396)
 Filip van Navarra (1336-1363)
 Johanna (1338-1387), non
 Johanna (1339-1403)
 Lodewijk (1341-1372)

Voorouders 

Koning van Navarra
Huis Capet
Persoon in de 14e eeuw
Vrijstaat (provincie)

Vrijstaat (Afrikaans: Vrystaat; Engels: Free State; Sotho: Foreistata) is een van de negen provincies van Zuid-Afrika. De hoofdstad is Bloemfontein, tevens de rechterlijke hoofdstad van Zuid-Afrika.

Het gebied ligt in de hoogvlakte die begrensd wordt door de Drakensbergen.

De provincie telt ruim 2,7 miljoen inwoners en heeft een oppervlakte van bijna 130.000 km².

Van de bevolking is 88% zwart, 9% blank en 3% kleurling. Belangrijkste huistalen zijn Zuid-Sotho (63%), Afrikaans (12%), Xhosa (7%), Tswana (5%) en Zoeloe (4%).

Geschiedenis 
De Oranje Vrijstaat (voorheen Transoranje, later Oranje-Vrystaat in het Afrikaans) was de historische voorganger van de huidige Zuid-Afrikaanse provincie Vrijstaat. De Vrijstaat werd opgericht door de Voortrekkers. De Britten erkenden de onafhankelijkheid van de Oranje Vrijstaat op 17 februari 1854, en het land werd onafhankelijk op 23 februari 1854. In 1902 werd het na de Tweede Boerenoorlog door het Verenigd Koninkrijk bij de Unie van Zuid-Afrika ingelijfd en werd hierna een provincie. De oude naam Oranje Vrijstaat is in juni 1995 ingekort tot Vrijstaat.

Indeling 
De provincie Vrijstaat bestaat uit één Grootstedelijke gemeente en 4 districten. De districten zijn op hun beurt nog eens onderverdeeld in totaal 19 lokale gemeenten.

Grootstedelijke gemeente 

 Mangaung

Districten 

 District Fezile Dabi
 Moqhaka
 Ngwathe
 Metsimaholo
 Mafube
 District Lejweleputswa 
 Masilonyana
 Tokologo
 Tswelopele
 Matjhabeng
 Nala
District Thabo Mofutsanyana 
Setsoto
 Dihlabeng
 Nketoana
 Maluti-a-Phofung
 Phumelela
 Mantsopa
 District Xhariep 
 Letsemeng
 Kopanong
 Mohokare
 Naledi

Politiek 
De volksvertegenwoordiging wordt gevormd door de Provinciale Wetgevende Macht die bestaat uit 30 leden gekozen voor vijf jaar. De verkiezingen voor een nieuwe Provinciale Wetgevende Macht vinden tegelijkertijd plaats met de landelijke verkiezingen. De grootste partij in de Provinciale Wetgevende Macht is het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) met 18 zetels. De oppositie wordt gevormd door drie partijen: Democratische Alliantie (DA) (6), Economische Vrijheidsstrijders (EFF) (4) en het Vrijheidsfront Plus (FF+) (1). Parlementsvoorzitter is sinds 2019 Zanele Sifuba.

Uit het midden van het provinciale parlement wordt een regering (Uitvoerende Raad) gevormd onder leiding van een premier. De huidige premier is Sisi Ntombela (ANC). Alle leden van de Uitvoerende Raad (regering) behoren tot het ANC.

Zie ook 

 Oranje Vrijstaat
Kroonstad (Zuid-Afrika)

Kroonstad is een plaats in het noordelijke deel van de Vrijstaat (Zuid-Afrika) en is gesticht in 1855. Kroonstad is vernoemd naar een paard dat Kroon heette. Het paard was het bezit van Sarel Cilliers en raakte gewond in de Kroonspuit.

De bevolking van Kroonstad beliep 110.963 in 1991. Kroonstad was van 13 maart tot 11 mei 1900 de hoofdstad van de Oranje Vrijstaat.

Een groot deel van de ontwikkeling en economie van deze plaats is te danken aan de maïsboeren in de streek, de grote militaire basis, het grote complex van de gevangenisdienst (inclusief een opleidingscollege) en de spoorweg.

Kroonstad speelde een belangrijke rol in de eerste en tweede Boerenoorlog.

Geboren 
 Herbert Kretzmer (1925-2020), journalist en songwriter
 Antjie Krog (1952), dichteres en schrijfster
 Robbie Wessels (1980), zanger en acteur

Zie ook
Moederkerk (Kroonstad)

Stad in Zuid-Afrika
Plaats in Vrijstaat
Welkom (Vrijstaat)

Welkom is een plaats met 65.000 inwoners, in het noordelijke deel van de provincie Vrijstaat in Zuid-Afrika. De plaats is gesticht en ontwikkeld door de goudmijnen in die streek als een modeldorp hoofdzakelijk voor de mijnwerkers. Er is een theorie dat de goudmijnen eerst Odendaalsrus benaderd hebben voor verdere ontwikkeling, maar nadat de onderhandelingen afgebraken, is men Welkom gaan ontwikkelen.

Er bevindt zich een modern race-circuit waarop regelmatig Grand-Prix-wedstrijden plaatsvinden.

Subplaatsen 
Het nationaal instituut voor de statistiek, Stats SA, deelt sinds de census 2011 deze hoofdplaats in in 25 zogenaamde subplaatsen (sub place), waarvan de grootste zijn:
Bedelia • Bronville • Dagbreek • Doorn • Flamingo Park • Reitzpark • Rheederpark.

Geboren
 Mark Shuttleworth (1973), Zuid-Afrikaanse ondernemer en ruimtetoerist

Zie ook 
 Lijst van grote Zuid-Afrikaanse steden
 Lijst van plaatsen in Zuid-Afrika

Plaats in Vrijstaat
Stad in Zuid-Afrika
Johannes Martin Bijvoet

Johannes Martin Bijvoet (Amsterdam, 23 januari 1892 – Winterswijk, 4 maart 1980) was een Nederlandse scheikundige.

Familie en studie
Zijn oudere broers waren de gynaecoloog Willem Frederik Bijvoet en de architect Bernard Bijvoet.
Na het volgen van de HBS en een staatsexamen Grieks en Latijn studeerde Johannes Martin Bijvoet van 1910 tot 1919 scheikunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn studie werd onderbroken door de Eerste Wereldoorlog, maar gedurende zijn militaire dienst bestudeerde hij wel de statistische mechanica en de thermodynamica. Toen Bijvoet terugkwam werd zijn aandacht gegrepen door het werk van William Henry Bragg en diens zoon William Lawrence Bragg die röntgendiffractie aan kristallen bestudeerden. Hij ging in de leer bij Willem Keesom die vanuit de natuurkunde de diffractie beoefende in Utrecht. Het onderzoek leidde tot het ontrafelen van de structuur van lithiumhydride, het onderwerp van zijn promotie. Bijvoet kreeg zijn doctorstitel cum laude op 15 juli 1923.

Hoogleraar
Na een aantal verschillende posities in binnen- en buitenland werd Bijvoet hoogleraar in de Algemene Chemie aan de Universiteit Utrecht (toen nog Rijksuniversiteit Utrecht) van 1939 tot zijn pensioen in 1962. Hij introduceerde de analyse van chemische structuren door middel van röntgenstraling in Utrecht en onder zijn stimulerende leiding kreeg zijn groep wereldfaam op dat gebied.

In 1951 paste Bijvoet anomale verschillen toe om het faseprobleem in de röntgendiffractie op te lossen en om de absolute structuur van stereo-isomeren te bepalen.

Van 1951 tot 1954 was Bijvoet de voorzitter van de International Union of Crystallography. Tot zijn leerlingen behoorde de kristallografe Carolina Henriette Mac Gillavry.

Als bevestiging van de prestaties gedurende zijn wetenschappelijke loopbaan kreeg Johannes Martin Bijvoet eredoctoraten van de universiteiten van Delft (1967), Bristol (1971) en van de ETH Zürich (1970), het lidmaatschap van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en de lidmaatschappen van de Zweedse, Belgische en Engelse zustergenootschappen.

Bijvoet Centrum
Het Bijvoet Centrum voor Biomoleculair Onderzoek aan de Universiteit Utrecht, dat in maart 1988 werd opgericht is naar hem vernoemd. Het centrum doet onderzoek naar de relatie tussen de structuur en functie van biomoleculen, zoals eiwitten en vetten, die een rol spelen bij biologische processen zoals regulatie, interactie en herkenning. Het centrum heeft geavanceerde faciliteiten voor NMR, cryo-EM, kristallografie en massaspectrometrie voor het analyseren van eiwitten.

Externe links

 Biografie door H.A.M. Snelders in Biografisch Woordenboek van Nederland
 Bijvoet Center voor Biomoleculair Onderzoek aan de Universiteit Utrecht

Nederlands scheikundige
Hoogleraar aan de Universiteit Utrecht
Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen
Rayonisme

[[Bestand:Red and Blue Rayonism (Beach) (Larionov, 1911).jpg|thumb|Michail Larionov: Rayonisme rood en blauw, 1911]]
Rayonisme is een schilderstijl binnen de abstracte kunst uit het begin van de 20e eeuw.

Op de expositie van de Salon de la libre Esthétique te Moskou, in 1909, stelde Michail Larionov voor één dag zijn doek Verre voor, dat nu in het bezit is van het Guggenheim-museum te New York. Het was dit werk, dat het begin aangaf van een van de eerste avant-gardebewegingen in de abstracte kunst: het rayonisme.

Larionov had in 1906 in Londen het werk van William Turner gezien, en bewonderde de wijze waarop deze schilder pure kleur en licht tot een aparte uitstraling bracht. Hijzelf verdeelde de nog figuratieve voorstelling in stralendiagrammen en later verdween elke associatie met de realiteit, tot een compleet abstract 'rayonisme'.

In 1910 organiseerde hij met zijn latere vrouw Natalja Gontsjarova en met David Boerljoek en zijn broer Vladimir Boerljoek de expositie Ruiten Boer. In 1913 publiceerde hij het Manifest van het Rayonisme'' dat werd ondertekend door elf kunstenaars.

Directe inspiratie vanuit het gelijktijdig opkomende Italiaanse futurisme van Filippo Marinetti, die in 1909 het 'futuristisch manifest' had opgesteld, werd door Larionov steeds ontkend.

Abstracte kunst
Schilderstijl
Uil

Uilen (orde), een orde van vogels
 Echte uilen, een familie hierbinnen
 Uilen (vlinders)
 Uil (Winnie de Poeh)
 UIL, de afkorting van de Italiaanse vakbond Unione Italiana del Lavoro
Gerrit Jacob Boekenoogen

Gerrit Jacob Boekenoogen (Wormerveer, 18 april 1868 – Leiden, 26 augustus 1930) was een taalkundige die een Zaans woordenboek publiceerde.

Boekenoogen werd geboren te Wormerveer, als zoon van een koopman. Na de lagere school en het gymnasium studeerde Boekenoogen Nederlandse taal en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Toen hij halverwege was, vertrok zijn leermeester J. Verdam naar de Universiteit Leiden. Boekenoogen volgde zijn leermeester naar Leiden en studeerde in 1893 af. Hij wijdde zich aan zijn proefschrift en promoveerde in 1896 cum laude op een dissertatie getiteld De Zaansche volkstaal. Bijdrage tot de kennis van den woordenschat in Noord-Holland waarvan in 1897 een handelseditie verscheen. Een derde, geheel herziene druk, aangevuld en bewerkt door Klaas Woudt verscheen in 2004.

Tot aan zijn overlijden was Boekenoogen als redacteur verbonden aan het Woordenboek der Nederlandsche Taal. 

Daarnaast hield hij zich bezig met sprookjes, rijmpjes en volksverhalen. In 1893 publiceerde hij een verzameling rijmpjes onder de titel Onze rijmen. Hij adviseerde de illustrator Nelly Bodenheim bij de keuze van de bakerrijmpjes voor haar boeken Handje-Plak (1900) en Het regent, het zegent (1901). Hiervoor maakten ze gebruik van de Nederlandsche baker- en kinderrijmen (1872-1894), de toentertijd baanbrekende pioniersverzameling van Johannes van Vloten. Boekenoogen verzamelde ook oude raadsels. Deze collectie gebruikte Bodenheim voor haar boek Raadsels (1902). In de illustraties die Nelly Bodenheim daarbij maakte, is de oplossing van de raadsels verborgen. In de periode 1891-1930 legde Boekenoogen een verzameling van ruim 9000 volksliedjes aan, waaronder veel kinderliedjes. De verzameling is in het bezit van het Meertens Instituut onder de naam: Handschriftencollectie van G.J. Boekenoogen. De liedjes zijn ontsloten in de Nederlandse Liederenbank.

Ook werkte hij mee aan de serie Nederlandse Volksboeken van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Boekenoogen had zelf ook een grote verzameling volksboeken, met daarin speciaal aandacht voor de Sprookjes van Moeder de Gans en het volksverhaal Tijl Uilenspiegel. Een belangrijk deel ervan (500 titels) werd na zijn overlijden aangekocht door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, en beschreven in een aparte catalogus Catalogus van de Verzameling-Boekenoogen (1931).

Boekenoogen bleef zijn hele leven vrijgezel. Hij overleed op 62-jarige leeftijd te Leiden en werd begraven op de Leidse begraafplaats Rhijnhof. Het graf is inmiddels geruimd.

Zie ook
 Volksverhalen van Nederland

Externe links
 
 Biografisch artikel door T. Meder
 Artikel van Boekenoogen over de Nederlandse Volksboeken
 De Zaanse Volkstaal, derde herziene druk

Nederlands taalkundige
Nederlands boekverzamelaar
Mees

Mezen (vogels), familie van de zangvogels

Personen:
Mees (geslacht), familie Mees
Conno Mees (1894-1978), een Nederlands uitgever
Daniel Constant Mees (1882-1955), een Nederlands burgemeester van onder meer Spijkenisse
Fokko Alting Mees (1819-1900), een Nederlands advocaat, bankier, rechter, politicus en bestuurder
Fokko Mees (1887-1968), een Nederlands graficus, tekenaar, houtsnijder, etser, illustrator en boekbandontwerper
Gerlof Fokko Mees (1926-2013), een Nederlands ichtyoloog, ornitholoog en museumconservator
Heleen Mees (1968), een Nederlands econoom en publicist
Herman Mees (1880-1964), een Nederlands kunstschilder
Johan Rudolf Mees (1882-1936), een Nederlands burgemeester van Leerdam
Marten Mees (1828-1917), een Nederlands bankier en makelaar
Philibert Mees (1929-2006), een Belgisch componist en pianist
Victor Mees (1927-2012), een Belgisch voetballer
Willem Mees (1813-1884), president van de De Nederlandsche Bank

Mées, gemeente in het Franse departement Landes
Les Mées (Alpes-de-Haute-Provence)
Les Mées (Sarthe)
Slang

Slangen, een groep reptielen
Slang (taal), een taalvariant
een van de volgende sterrenbeelden:
Slang (Serpens)
Waterslang (Hydra)
Kleine Waterslang (Hydrus)
Slang (astrologie), een Chinees astrologisch teken
Slang (symbool), een symbool in veel mythologieën en riten
een flexibele buis, zoals:
tuinslang
brandslang
gasslang
Europees wisselkoerssysteem, ook wel Slang, in 1979 vervangen door het Europees Monetair Stelsel
Deukalion en Pyrrha

Deukalion en Pyrrha (Oudgrieks: ) zijn een echtpaar dat een grote rol speelt in een van de bekendste zondvloedverhalen uit de Griekse mythologie.

Om de mensen te straffen zond Zeus een zondvloed uit over de wereld. Alleen Deukalion (zoon van Prometheus) en Pyrrha (dochter van Epimetheus) bleven in leven. Prometheus had namelijk zijn zoon aangeraden om een schip te bouwen. Na de zondvloed kwam het schip terecht op de Parnassus.

Omdat ze niet wisten hoe ze de aarde opnieuw moesten bevolken, gingen ze naar het orakel van Themis, dat hun vertelde (zoals Ovidius het in Boek I, 348-414 van zijn Metamorfosen verwoordde in het Latijn):

Mota dea est sortemque dedit: Discedite temploEt velate caput cintasque resolvite vestes
Ossaque post tergum magnae iactate parentis.Obstipuere diu rumpitque silentia voce
Pyrrha prior iussisque deae parere recusat,Detque sibi veniam pavido rogat ore pavetque
''Laedere iactatis maternas ossibus umbras.

Vertaling:

De godin kwam in beroering en gaf de orakelspreuk:
"Ga weg van de tempel en omhul het hoofd en maak de omsnoerde kleren weer los
en gooi de botten van de grote moeder achter de rug."
Ze stonden lang verbaasd en Pyrrha verbrak als eerste de stilte met haar stem
en weigerde aan het bevel van de godin te gehoorzamen.
Ze vroeg met angstig gezicht vergiffenis aan haar te schenken en ze was bang
de schim van haar moeder te beschadigen door de gegooide botten.

Na een tijdje kwamen ze erachter dat de aarde de grote moeder was en dat de stenen haar beenderen waren. Zo wierpen ze stenen achter zich en werd de mensheid herschapen. De door Deukalion geworpen stenen veranderden in mannen, die door Pyrrha in vrouwen.

Deukalion en Pyrrha hadden drie kinderen: Hellen (hoewel volgens sommige schrijvers Zeus zijn echte vader zou zijn geweest), Amphiktyon en Protogeneia.

Bijbelse analogie 
Dit verhaal vertoont enige analogie met het verhaal uit de Bijbel. Zo kwam Noach na de zondvloed met zijn schip ook op een berg terecht, de Ararat.

Griekse scheppingsmythe
Koning in de Griekse mythologie
Duo
Multiple Document Interface

De Multiple Document Interface MDI wordt gebruikt in grafische applicaties, waarvan er voor alle vensters maar een gemeenschappelijk lint is en de vensters gescheiden van elkaar de overige ruimte op het werkblad vullen. Andere interfaces zijn de Single Document Interface en de Tabbed Document Interface. De verschillen zitten in de manier waarop, wanneer tegelijk verschillende vensters in een toepassing worden gebruikt, de verschillende vensters zichtbaar zijn en kunnen worden aangeroepen.

 websites
 Microsoft. Programming for the Single Document Interface in Excel, 30 maart 2022. voorbeeld met Excel

Grafische gebruikersomgeving
Applicatie

Een applicatie (letterlijk: "toepassing"; vaak ook afgekort als app) is een computerprogramma dat bedoeld is voor eindgebruikers. Dit in tegenstelling tot een servertaak of andere taken die door een besturingssysteem op de achtergrond worden uitgevoerd. Een applicatie draait 'op' (of 'onder') een bepaald besturingssysteem. Sommige populaire toepassingen zijn beschikbaar voor meer dan één besturingssysteem, en daarmee multiplatform. De complexiteit van applicaties loopt uiteen van simpel (in geval van een spelletje, of een teksteditor zoals Notepad) tot extreem complex (in geval van de systemen die in realtime processen verzorgen zoals luchtverkeersleiding, elektronisch betalingsverkeer, mobiele telefonie of administratieve of industriële processen). Complexe toepassingen zijn vaak verdeeld over meerdere systemen.

Voor de allereerste computers moesten de applicaties vaak zelf door de gebruiker geschreven worden. Tegenwoordig is echter voor de meeste toepassingen kant-en-klare software verkrijgbaar.

Voorbeelden 
Voorbeelden van applicaties zijn: tekstverwerkers (zoals LibreOffice of Microsoft Office Word), e-mailprogramma's (zoals Mozilla Thunderbird en Microsoft Outlook), en mediaspelers (zoals Winamp en Windows Media Player). Er bestaan ook steeds meer webapplicaties zoals PixLR of de e-mailapplicaties van Hotmail en GMail).

Mobiel 

Met de opkomst van smartphones is een handelstak ontstaan in applicaties voor deze apparaten, die in feite kleine computers zijn.

Windows 8 
In Windows 8 is Microsoft begonnen met het gebruik van de term "app" voor elke toepassing binnen dat besturingssysteem. Buiten deze specifieke context wordt de term "app" meestal gebruikt om een mobiele applicatie aan te duiden voor gebruik op een tablet of op een smartphone. De termen die Microsoft hanteert in de context van Windows 8 zijn "Windows 8 Store app" en "app voor Windows 8". In het Nederlandse taalgebied wordt het woord meestal als "ep" uitgesproken.

Software
SDI

Suriname Diplomaten Instituut
 Strategic Defense Initiative
 Single Document Interface
 Slibdrooginstallatie
 Spatial Data Infrastructure
Scanning tunneling microscopy

Scanning tunneling microscopy (STM) is een techniek waarmee men op atomaire schaal de topografie van een voorwerp kan bepalen. Hij is rond 1980 ontwikkeld door onderzoekers van de IBM-onderzoekslaboratoria. STM was een grote revolutie, omdat voor het eerst atomen één voor één in beeld kwamen. In 1986 ontvingen de ontwikkelaars, Gerd Binnig en Heinrich Rohrer, voor hun werk de Nobelprijs voor de Natuurkunde.

Werking
De scanning-tunnelingmicroscoop of rastertunnelmicroscoop werkt niet met golven of deeltjes die een afbeelding maken van een object, maar met een naald (probe) waarvan de punt slechts een enkel atoom groot is. Deze naald wordt vlak boven het object gebracht, zo dichtbij dat de golffuncties van de naald en het object overlappen. Zodra dat het geval is treedt tunneling van elektronen op: elektronen kunnen door de ruimte tussen het object en de naald tunnelen, en er begint een stroom te lopen. Door het exponentiële verval van de golffuncties is de tunnelstroom sterk afhankelijk van de precieze afstand tussen het object en de naald; door de naald op of neer te bewegen kan de tunnelstroom worden ingesteld.

Om van scanning tunneling microscopy gebruik te kunnen maken, moet het object elektrisch geleidend zijn. Op basis van soortgelijke technieken zijn later andere microscopen ontwikkeld, bijvoorbeeld de atoomkrachtmicroscoop, die deze beperking niet hebben en dus op niet-geleidende voorwerpen werken.

Om de minuscule bewegingen uit te voeren die nodig zijn voor een scanning-tunnelingmicroscoop wordt gebruikgemaakt van piëzo-elektrische kristallen: dat zijn kristallen die krimpen en uitzetten onder invloed van een elektrische spanning.

Beeldvorming
Om een beeld te maken wordt de naald in lijnen over het object bewogen. Tijdens deze beweging wordt geprobeerd om de tunnelstroom constant te houden. De verticale beweging die daarvoor nodig is geeft een beeld van de bergen en dalen op het oppervlak van het object.

Meting
Door de spanning op de naald aan te passen en het effect op de tunnelstroom te meten, kan men eigenschappen van de atomen in het object leren kennen.

Atomen verplaatsen
Met de scanning-tunnelingmicroscoop kan men niet alleen oppervlakken bestuderen, maar ook beïnvloeden: men kan atomen op het oppervlak van het object manipuleren - erbij zetten, verplaatsen en weghalen - door handig gebruik te maken van de naald en het elektrisch veld van de microscoop.

Microscopie