Hermann Minkowski

Hermann Minkowski (ur. 22 czerwca 1864 w Aleksocie, zm. 12 stycznia 1909 w Getyndze) – niemiecki matematyk i fizyk pochodzenia żydowskiego i polskiego, profesor uniwersytetów w Bonn, Królewcu, Zurychu i Getyndze. Był nauczycielem Alberta Einsteina. Wprowadził idee geometryczne do fizyki matematycznej, teorii względności i teorii liczb.

Życiorys 
Urodził się w Aleksocie w guberni suwalskiej Królestwa Polskiego (obecnie dzielnica Kowna, na Litwie) w rodzinie przedsiębiorcy Lewina Minkowskiego i Racheli z domu Taubmann. W 1872 r. kampania antysemicka w Imperium Rosyjskim zmusiła rodzinę Minkowskich do emigracji do Królewca. Starszym bratem Hermanna był lekarz Oskar Minkowski, odkrywca roli trzustki w powstawaniu cukrzycy. Studiował na Uniwersytecie Albrechta w Królewcu. Gościnnie uczestniczył w zajęciach na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie. W 1885 uzyskał doktorat swej alma mater za pracę . W tym czasie zaprzyjaźnił się z Davidem Hilbertem i Adolfem Hurwitzem. Jeszcze jako student w 1881 otrzymał nagrodę Francuskiej Akademii Nauk za pracę z teorii form kwadratowych. Od 1887 wykładał na uniwersytecie w Bonn. Pracę w Bonn uzyskał prezentując pracę . W 1892 został adiunktem, po czym przeniósł się na powrót do Królewca, skąd po 2 latach wyjechał uczyć w Zurychu, gdzie był nauczycielem Einsteina. W 1897 poślubił w Strasburgu Auguste Adler, z którą miał 2 córki: urodzoną rok później Lily oraz Ruth urodzoną w 1902.

Uczestniczył w przygotowaniach pierwszego Międzynarodowego Kongresu Matematyków () w Zurychu w 1897, w czasie którego przewodniczył obradom sekcji 1. Arytmetyka i algebra. Trzy lata później w Paryżu był jednym z sekretarzy ICM. W 1904 w czasie Kongresu w Heidelbergu wygłosił wykład pt. .

Badania w dziedzinie arytmetycznych form kwadratowych  zmiennych nasunęły mu myśl badania własności pewnych zbiorów (mianowicie zbiorów wypukłych) w przestrzeniach -wymiarowych. W roku 1896 zebrał swe wyniki w postaci geometrycznej teorii liczb.

W roku 1902 został członkiem Wydziału Matematyki na Uniwersytecie w Getyndze, gdzie został polecony przez Hilberta, z którym blisko współpracował.

Zmarł nagle w 1909 wskutek pęknięcia wyrostka robaczkowego.

Osiągnięcia 
Jedną z zasług Minkowskiego jest wykład szczególnej teorii względności w oparciu o tak zwaną przestrzeń Minkowskiego. Około roku 1907 Minkowski doszedł do wniosku, że idee Einsteina oparte na wcześniejszych pracach Lorentza i Poincarégo dadzą się łatwiej przedstawić, jeśli czas i przestrzeń potraktować jako wymiary pewnej przestrzeni czterowymiarowej, a nie osobne i niezwiązane ze sobą wielkości. Można przyjąć, że to właśnie Minkowskiemu zawdzięczamy interpretację czasu jako czwartego wymiaru i istnienie terminu czasoprzestrzeni.

Ważnym wkładem Minkowskiego do fizyki matematycznej jest postulat niezmienności praw fizyki względem grupy przekształceń Lorentza, który wykorzystał przy wyprowadzeniu równań pola elektromagnetycznego.

Upamiętnienie 
Na cześć Minkowskiego jedną z planetoid nazwano „Minkowski”. W rodzinnym Kownie na Aleksocie istnieje ulica braci Minkowskich. Ulica jego imienia istnieje także w Getyndze. 

Niemieckie Towarzystwo Matematyczne () od 2020 roku przyznaje co dwa lata medal Minkowskiego. Nagroda przyznawana jest naprzemiennie z medalem Cantora.

Zobacz też 
 czasoprzestrzeń Minkowskiego
 diagram Minkowskiego
 dodawanie Minkowskiego
 funkcjonał Minkowskiego
 nierówność Minkowskiego
 twierdzenie Minkowskiego o punktach kratowych
 wymiar Minkowskiego

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
  [dostęp 2021-10-30].

Absolwenci i studenci Uniwersytetu Albrechta w Królewcu
Absolwenci Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie
Ludzie upamiętnieni nazwami twierdzeń
Ludzie upamiętnieni nazwami przestrzeni matematycznych
Ludzie urodzeni w Kownie
Niemieccy matematycy XIX wieku
Niemieccy matematycy XX wieku
Niemieccy geometrzy
Niemieccy teoretycy liczb
Niemieccy fizycy XIX wieku
Niemieccy fizycy XX wieku
Niemieccy teoretycy względności
Niemieccy Żydzi
Osoby upamiętnione nazwami nierówności
Urodzeni w 1864
Wykładowcy Politechniki Federalnej w Zurychu
Wykładowcy Uniwersytetu Albrechta w Królewcu
Wykładowcy Uniwersytetu w Bonn
Wykładowcy Uniwersytetu w Getyndze
Zmarli w 1909