Mieszaniec

Mieszaniec, krzyżówka, hybryda (hybryd), bastard – osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian, podgatunków, gatunków lub rodzajów. Mieszańce uzyskiwane są na drodze rozmnażania płciowego.

W wyniku krzyżowania osobników w obrębie jednego gatunku (między podgatunkami, odmianami, rasami) powstają mieszańce wewnątrzgatunkowe, przy krzyżowaniu osobników zaliczanych do różnych gatunków lub rodzajów odpowiednio międzygatunkowe i międzyrodzajowe.

Zwyczajowo mieszańce roślin nazywa się hybrydami, a mieszańce zwierząt bastardami (jednak rozróżnienie to często nie jest przestrzegane).

Metody krzyżowania stosuje się często w produkcji roślinnej i zwierzęcej. Prócz mieszańców krzyżowania międzygatunkowego istnieją też mieszańce szczepieniowe (czyli wegetatywne), które powstają w wyniku połączenia tkanek osobników różnych genetycznie.

Niekiedy hybrydy międzygatunkowe okazują się płodne, dając początek nowym gatunkom. Wiele roślin uprawnych stanowi wynik takiego krzyżowania. Jednym z pierwszych tak powstałych gatunków, którego historia została dokładnie udokumentowana, jest pierwiosnek Primula kewensis, wyhodowany w 1912 w ogrodzie botanicznym Kew Gardens jako krzyżówka P. floribunda i P. verticillata.

Wykorzystanie ludzkiego materiału genetycznego 
Brytyjska placówka HFEA (The Human Fertilisation and Embryology Authority), regulująca badania naukowe nad ludzkim płodem i medyczne aspekty rozrodczości, w 2007 wyraziła zgodę na tworzenie w celach badawczych zarodków ludzko-zwierzęcych.

Przykłady mieszańców 
 ssaki:
 kotowate:
 legrys – mieszaniec lwa i tygrysicy
 tyglew – mieszaniec tygrysa (najczęściej syberyjskiego) i lwicy
 jaglew – mieszaniec jaguara i lwicy
 pumpart – mieszaniec pumy płowej (samca lub samicy) i lamparta (odpowiednio samicy lub samca)
 eurochaus – mieszaniec kota błotnego (chausa) i żbika europejskiego
 niektóre rasy kota domowego:
 kot savannah – mieszaniec afrykańskiego serwala i kota domowego
 chausie – mieszaniec kota błotnego i kota domowego
 kot bengalski – mieszaniec kotka bengalskiego (dzikiego) i kota domowego
 toyger – mieszaniec kota bengalskiego (rasa) i kota domowego
 serengeti – mieszaniec kota bengalskiego (rasa) i rasy kot orientalny
 safari – mieszaniec ocelota argentyńskiego i kota domowego
 bristol – mieszaniec margaja z kotem domowym
 niektóre rasy psa domowego:
 wilczak – mieszaniec wilka i psa
 wilczak czechosłowacki – rasa psa
 saarlooswolfhond (wilczak Saarloosa) – rasa psa
 wilczak włoski – rasa użytkowa nieuznawana przez FCI
 wilczak chiński – rasa użytkowa nieuznawana przez FCI 
 pies Sulimowa – mieszaniec szakala złocistego i psa
 coydog – mieszaniec kojota i psa
 wołowate:
 żubroń – mieszaniec żubra i bydła domowego
 beefalo lub cattalo – mieszaniec bizona i bydła domowego
 żubrobizon – mieszaniec żubra i bizona
 dzo – mieszaniec jaka i bydła domowego
 yakalo – mieszaniec jaka i bizona
 zobo – mieszaniec jaka i zebu
 koniowate:
 zebroid – mieszaniec zebry i innych koniowatych (konia, osła):
 zebrula – mieszaniec zebry i konia
 zebryna – mieszaniec klaczy zebry i osła
 muł – mieszaniec klaczy konia domowego i ogiera osła domowego
 osłomuł (oślik) – mieszaniec klaczy osła domowego i ogiera konia domowego
 wielbłądowate:
 birtugan – mieszaniec dromadera i baktriana
 cama – mieszaniec lamy i dromadera
 świniowate:
 świniodzik – mieszaniec dzika i świni domowej
 ptaki:
 kurowate:
 skrzekot – naturalny mieszaniec cietrzewia i głuszca

Mieszańce w fantastyce 
W fantastyce, zarówno w książkach jak i filmach istnieje wątek nadprzyrodzonych mieszańców, najczęściej człowieka i istoty nadnaturalnej. Oto najpowszechniejsze przykłady takich hybryd:

Heros – w mitach greckich Heros był potomkiem boga lub bogini i człowieka. Przykładem półboga w mitologii jest Achilles lub Herakles Powieść Percy Jackson i Bogowie Olimpijscy przedstawia dzieci zrodzone z greckiego boga i człowieka. Percy Jackson – tytułowy bohater – posiada potężne moce swojego ojca, aczkolwiek nie jest nieśmiertelny tak jak on. Wszyscy herosi po boskim rodzicu dziedziczą ogromne moce i urodę,  natomiast tak jak ludzki rodzic są śmiertelni i mają ludzkie uczucia.

Dhampir – legendy o dhampirach wywodzą się z folkloru cygańskiego. Dhampir to mityczny mieszaniec, potomek ludzkiej kobiety i wampirycznego ojca. Dhampiry posiadają zdolności typowe dla wampirów, to znaczy czynnik regeneracyjny, ostre zmysły i zwiększoną kondycję, lecz bez wampirzych słabości. Często stają po stronie dobra walcząc z „czystymi” wampirami. Najpopularniejszym pół człowiekiem, pół wampirem jest bohater komiksów Marvela – Blade (jednak Blade stał się półwampirem, będąc jeszcze w łonie matki, w chwili gdy została ona ukąszona przez wampira, a nie poprzez współżycie seksualne). Blade został łowcą wampirów, aby pomścić śmierć swojej matki, a dzięki ludzkiej stronie nie ma słabości typowych dla wampirów. W powieści Zmierzch dhampirzycą jest córka Edwarda, Renesmee.

Nefilim – dziecko anioła i człowieka. Wątek półanioła występuje w serii Dary Anioła oraz w powieści Anioł. W serii Dary Anioła istnieją potomkowie aniołów walczący z demonami, nazywają się nocnymi łowcami i stoją po stronie ludzkości.

Kambion – w mitologii średniowiecznej fantastyczne stworzenie zrodzone ze związku demona z człowiekiem. Najczęściej był owocem stosunku inkuba z kobietą, ale mógł też być synem sukkuba i mężczyzny. Jednym z najbardziej znanych kambionów w literaturze europejskiej był Merlin.

Zobacz też 

 mieszańce z rodzaju lampartów
 powstawanie gatunków
 pies nierasowy
 chimera
 klepton
 heterozja

Uwagi

Przypisy

Bibliografia