GNOME

GNOME () – graficzne środowisko użytkownika oparte na systemie X Window System oraz widżetach GTK+ i GDK. Działa na większości systemów typu Unix.

Informacje ogólne 
GNOME stanowi część projektu GNU.

Projekt został rozpoczęty w sierpniu 1997 roku przez Miguela de Icaza w celu stworzenia w pełni wolnodostępnego graficznego środowiska użytkownika dla systemu GNU/Linux, jako alternatywa dla środowiska KDE, opartego na bibliotece Qt (do listopada 1997 niebędącej wolnym oprogramowaniem).

Większa część środowiska GNOME została napisana w czystym C. Możliwe jest jednak tworzenie aplikacji GNOME w innych językach programowania dzięki możliwościom bibliotek opakowujących wywołania (ang. wrappers) – m.in. Python, C++, C#, Ada95, Perl, Ruby, Vala.

Cele 
Projekt GNOME stara się dostarczać dwie rzeczy: środowisko graficzne GNOME, mające stanowić intuicyjny i atrakcyjny pulpit dla użytkowników końcowych, oraz platformę rozwojową GNOME – zespół bibliotek koniecznych do budowania aplikacji, które integrują się z tym środowiskiem.

Silny nacisk położony jest na prostotę oraz wygodę obsługi, a co za tym idzie – internacjonalizację i ułatwienia dostępności.

Organizacja 
Rozwój projektu GNOME jest dosyć luźno zorganizowany, podobnie jak inne projekty wolnego oprogramowania. Większość dyskusji na temat rozwoju środowiska prowadzona jest w otwartych listach dyskusyjnych.

W sierpniu 2000 r. utworzona została Fundacja GNOME, zajmująca się zadaniami administracyjnymi, kontaktami z prasą oraz stanowiąca punkt kontaktowy dla firm zainteresowanych rozwojem lub dystrybucją GNOME.

Platformy, na których działa GNOME 
Początkowo przeznaczone dla GNU/Linuksa, środowisko GNOME może obecnie pracować na wielu systemach typu Unix (*BSD, AIX, IRIX, HP-UX). Zostało także zaadaptowane przez firmę Sun Microsystems jako standardowe środowisko graficzne dla jej dwóch systemów operacyjnych – Solaris (zastępując przestarzałe CDE) oraz Sun Java Desktop System.

Istnieje także port GNOME dla środowiska Cygwin, dzięki czemu może ono pracować w systemie Microsoft Windows. Udało się je także skompilować w systemie Mac OS X.

Wersje środowiska 
Każdy element składający się na projekt GNOME posiada swoją własną numerację wersji i harmonogram wydań. Jednakże autorzy tych modułów współdziałają w celu wydania pełnej stabilnej wersji środowiska GNOME co około sześć miesięcy. Poniższa tabela zawiera tylko informacje o pełnych wydaniach stabilnych, wydania niestabilne zostały pominięte.

Architektura 
Środowisko GNOME składa się z wielu mniejszych projektów. Najistotniejsze z nich wymieniono poniżej:

 ATK – biblioteka odpowiedzialna za ułatwienia dostępności;
 DConf – do przechowywania ustawień aplikacji;
 GDM – menedżer logowania;
 GVFS – wirtualny system plików;
 GNOME Keyring – system bezpieczeństwa dla GNOME;
 GStreamer – podstawowa biblioteka obsługi multimediów;
 GTK+ – biblioteka widżetów;
 libxml – biblioteka zapewniająca obsługę XML;
 Mutter – menedżer okien (wcześniej Metacity, jeszcze wcześniej Sawfish);
 Pango – wyświetlanie czcionek międzynarodowych;
 Vala – język programowania stworzony na potrzeby GNOME, przypominający C#.

Aplikacje GNOME 
Aplikacje GNOME są zgodne z wytycznymi tworzenia interfejsu użytkownika (ang. Human Interface Guidelines), uściślające zasady tworzenia przyjaznych dla użytkownika aplikacji GNOME. Pierwszą specyfikację dla GNOME2 opracował Sun Microsystems; najnowsza specyfikacja została dostosowana dla GNOME4 .

W środowisku GNOME są wyróżnione trzy klasy aplikacji: główne, Circle i dla programistów.

Główne aplikacje są zbiorem prawie 30 programów użytkowych, tworzących środowisko GNOME:
 Cheese – robienie zdjęć i nagrywanie filmów za pomocą kamery internetowej.
 Czcionki – wyświetlanie czcionek w systemie.
 Dyski – narzędzie do zarządzania dyskami.
 Dzienniki – wyświetla szczegółowe dzienniki zdarzeń.
 Edytor tekstu – edytor tekstu.
 Epiphany – przeglądarka internetowa oparta na silniku WebKit.
 Eye of GNOME – przeglądarka obrazów.
 Evince – przeglądarka dokumentów PDF, PostScript, DVI, TIFF.
 Kalendarz – kalendarz dla GNOME
 Kalkulator – wykonywanie obliczeń.
 Kontakty – menedżer kontaktów.
 Konsola – emulator terminala.
 Mapy – wyszukiwanie miejsc na świecie.
 Monitor systemu – wyświetlanie i zarządzanie zasobami systemu.
 Muzyka – odtwarzanie i organizowanie muzyki.
 Nautilus – menedżer plików.
 Oprogramowanie – instalowanie i aktualizowanie programów.
 Pogoda – wyświetlanie warunków pogodowych i prognozy.
 Połączenia – wyświetlaj i używaj innych komputerów.
 Pomoc – przeglądarka pomocy dla środowiska GNOME.
 Przewodnik – przewodnik po środowisku GNOME.
 Rozszerzenia – zarządzanie rozszerzeniami GNOME.
 Skaner dokumentów – tworzenie cyfrowej kopii zdjęć i dokumentów.
 Ustawienia – narzędzie do konfiguracji środowiska GNOME
 Totem – odtwarzacz filmów.
 Wykorzystanie dysków – wyświetlanie rozmiaru katalogów i dostępnego miejsca na dysku.
 Zdjęcia – organizator zdjęć.
 Zadania – osobisty menedżer zadań dla GNOME
 Zegar – zegar światowy, budzik, stoper i minutnik.
 Znaki – tablica znaków.
Aplikacje i biblioteki należące do GNOME Circle rozszerzają ekosystem GNOME. Grupę stanowią ponad 53 programy:
 Amberol –  odtwarzacz muzyki.
 Apostrophe – edytor Markdown.
 Authenticator – generowanie kodów uwierzytelniania dwuetapowego.
 Blanket – odsłuchiwanie różnych dźwięków (np. burzy, deszczu, fal, ptaków, wiatru itp.).
 Collision – sprawdza sumy kontrolne plików.
 Commit – edytor wiadomości Commit.
 Curtail – kompresuje zdjęcia.
 Drawing – edytuje zrzuty ekrany i memy internetowe.
 Déjà Dup – narzędzie do tworzenia kopii zapasowych.
 Decoder – skaner kodów QR.
 Dialect – tłumacz językowy.
 Fragments – klient sieci BitTorrent.
 Identity – porównuje obrazy i filmy.
 Junction – pozwala wybrać program do otwarcia plików i linków.
 Kooha – nagrywa ekran.
 Lorem – generuje tekst demonstracyjny Lorem ipsum.
 Metadata Cleaner – czyszczenie metadanych.
 NewsFlash – czytnik RSS.
 Obfuscate – umożliwia usuwanie prywatnych informacji z każdego obrazu.
 Podcasts – odtwarzanie i zarządzanie podcastami.
 Polari – klient sieci IRC.
 Secrets – zarządzanie hasłami
 Shortwave – radio internetowe.
 Solanum – program służący do planowania czasu używający techniki Pomodoro.
 Video Trimmer – przycinanie fragmentów wideo
 Wike – czytnik Wikipedii.
Ostatnią grupą są aplikacje dla programistów, tworzących programy dla GNOME:
 Biblioteka ikon – ikony symboliczne dla programów.
 Boxes – program służący do tworzenia wirtualnych maszyn.
 Builder – zintegrowane środowisko programistyczne dla GNOME.
 Devhelp – narzędzie dla programistów do przeglądania i przeszukiwania dokumentacji API.
 Edytor dconf – graficzne narzędzie do modyfikowania bazy danych dconf.
 Kontrast – Sprawdzanie kontrastu między dwoma kolorami.
 Paleta kolorów – narzędzie z paletą kolorów.
 Podgląd ikon dla programów – narzędzie do projektowania ikon dla programów.
 Podgląd ikon symbolicznych – łatwe tworzenie ikon symbolicznych.
 Sysprof – profilowanie programów lub całego systemu.

Ponadto istnieje duża liczba aplikacji, które korzystają z biblioteki graficznej GTK i wybranych technologii środowiska GNOME:
 AbiWord – procesor tekstu.
 Anjuta – środowisko programistyczne.
 Brasero – program do nagrywania płyt.
 Ekiga – komunikator rozmów VoIP i wideokonferencji.
 Evolution – program pocztowy i zarządca informacji osobistej; zbliżony funkcjonalnie do Microsoft Outlook.
 GIMP – rozbudowany edytor grafiki rastrowej (na potrzeby którego powstała niegdyś biblioteka GTK+, tj. The GIMP Toolkit).
 Glade – program do tworzenia graficznego interfejsu użytkownika.
 GnuCash – aplikacja finansowa.
 Gnumeric – arkusz kalkulacyjny.
 Inkscape – rozbudowany edytor grafiki wektorowej.
 Mono – środowisko programistyczne na licencji GPL implementujące technologiczne rozwiązania własności firmy Microsoft.
 Planner – program do zarządzania projektami i planowania.
 Pidgin – komunikator.
 Sound Juicer – ripper CD.
 Tomboy – aplikacja do tworzenia notatek.

Lokalizacja 
Środowisko GNOME wraz z programami dodatkowymi jest dostępne w języku polskim. Od września 2006 roku jego lokalizacją zajmuje się zespół Aviary.pl. Wcześniej środowisko tłumaczył nieistniejący już GNOME PL Team. Od wersji 2.32 interfejs środowiska jest przetłumaczony w 100%.

Zobacz też 

 GNU
 GTK+
 KDE
 Linux
 MacOS X
 Microsoft Windows
 Wolne Oprogramowanie
 Xfce
 X.org
 Wayland (serwer wyświetlania)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona GNOME
 Aplikacje dla GNOME

GNOME