alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Tjeerd Veenhoven

Tjeerd Veenhoven  (geboren 16 mei 1976) is een Nederlandse industrieel ontwerper. Hij woont en werkt in de stad Groningen. Van 1994 tot 1997 heeft hij aan de Academie Minerva in Groningen gestudeerd en vervolgens van 1998 tot 2000 aan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem (3D-design). Zijn specialisme is het onderzoeken en ontwerpen van waardeketens, van grondstof tot product en consumentenervaring. 

Door het verhitten, smelten, combineren en uit elkaar halen van bestaande materialen ontstaan nieuwe vormen, constructies, en functionaliteiten. Onder andere experimenteert hij met zogenaamde schuimtegels (Engels: foamtiles), waarbij hij kunststof (piepschuim) verhit en comprimeert, waardoor een harde toplaag ontstaat. Tijdens dit proces kan de tegel bedekt worden met stof, bijvoorbeeld kant, waardoor decoratieve patronen ontstaan. Deze tegels zijn licht van gewicht, hebben een hoge isolatiewaarde en kunnen zowel op wanden als op vloeren aangebracht worden.

De tentontwerpen die Veenhoven maakt zijn populair op festivals en tentoonstellingen. Daarnaast maakt hij meubels en richt zich op het ontwerpen van tentoonstellingsruimten, bijvoorbeeld voor architecten.

In 2011 won Veenhoven met zijn palmleren slippers de aanmoedigingsprijs van de Materiaalprijs 2011 van de Stichting DOEN. Deze slippers zijn gemaakt van het blad van de Arecapalm. Dit blad is sterk en flexibel. Veenhoven weekt het blad in een mix van biologische grondstoffen, waarna het gedroogd wordt; na het drogen blijft het blad soepel en sterk. Veenhoven presenteert de palmleren slippers als alternatief voor leren of plastic slippers, waarbij de palmleren slippers ook aan te schaffen zijn door armere bevolking in Ontwikkelingslanden. Veenhoven brengt zijn kennis van het productieproces over naar India waar hij meer producten van palmleer ontwikkelt voor zowel de lokale als de westerse markt.

Tentoonstellingen en opdrachten
Een keuze:
2000 Smart Textiles, TU Delft
2001 Met dank aan..., CBK Groningen 
2001 Presentatie op de Kampeer-RAI, Amsterdam 
2002 Sidekicks, Milaan, Italië
2002 Via Milano, Galerie Baby, Amsterdam 
2002 Vrienden van..., Arti, Amsterdam 
2002 Interior02, Kortrijk, België
2003 TryOut, Galerie Vivid, Rotterdam 
2003 The Puffinclub op Salone del Mobile, Milaan, Italië
2003 Galerie Lungomare, Bolzano, Italië
2003 Dag van de Architectuur, Groningen 
2004 Luxe Nomaden, CBK Gelderland
2005 Dutchspot op Salone del Mobile, Milaan, Italië
2007 Salone del Mobile, Milaan, Italië

Galerij

Externe link
 www.tjeerdveenhoven.com Officiële website van Tjeerd Veenhoven

Bronnen

Industrieel vormgever
Clair-obscur (schilderkunst)

Clair-obscur (Italiaans: chiaroscuro) is een techniek uit de schilderkunst, film en fotografie waarbij de licht-donkercontrasten sterker worden uitgebeeld dan ze in werkelijkheid vaak zijn. Er wordt weinig gebruikgemaakt van de zogenaamde middentonen. Hiermee wordt een dramatisch effect bereikt, waarmee driedimensionale vormen worden geaccentueerd. 

Bij clair-obscur is de achtergrond donker en de voorgrond licht. De lichtbron zelf is meestal niet duidelijk aanwijsbaar; het zou de zon kunnen zijn, of een kaarsvlam. 

De techniek is ontstaan in de renaissance en toegepast door Masaccio. In de Barok werd het systematisch toegepast. De schilder gebruikt het licht en donker om de nadruk te leggen op vooral de lichte delen, waarbij de donkere schaduwen naar de achtergrond worden gedrongen.

Meesters van het clair-obscur zijn bijvoorbeeld Caravaggio, Georges de La Tour en Rembrandt.

Zie ook 
 Tenebrisme

Iconografie
Schildertechniek
Chiaroscuro

Clair-obscur, techniek uit de kunstschilderwereld
Chiaroscuro (Bass Communion), muziekalbum van Bass Communion uit 2008
Chiaroscuro (Gia Kantsjeli), muzikale compositie uit 2011
Chiaroscuro (Ralph Towner), muziekalbum van Ralph Towner uit 1972
Chiaroscuro (boek), boek van Van Nievelt
Chiaroscuro Records, platenlabel
Bar (druk)

De bar is een niet-SI-eenheid van druk, maar is wel een blijvend erkende eenheid die heel vaak in de industrie en het dagelijkse leven gebruikt wordt. Het is daarvoor een praktische eenheid, omdat de luchtdruk op aarde ongeveer 1 bar is, en de bar bij het SI-stelsel aansluit, in tegenstelling tot de verouderde eenheid atmosfeer (atm). De SI-eenheid van druk is de pascal (Pa). 

Een bar is gedefinieerd als 100.000 Pa = 1·10⁵ Pa = 100 kPa. Van deze eenheid kunnen decimale veelvouden en delen worden gevormd. Het gebruikelijkste is de millibar (symbool: mbar = 100 Pa), vooral voor het aangeven van de atmosferische druk.

Geschiedenis
Het woord barometer werd in 1665 door de Ierse scheikundige Robert Boyle samengesteld uit de Griekse woorden báros (zwaarte) en métron (maat). De bar als eenheid voor druk werd naar aanleiding hiervan gevormd door de Noorse fysicus en meteoroloog Vilhelm Bjerknes in 1906. De bar is van oorsprong een aanduiding voor absolute druk.

Vroeger werd in de meteorologie de luchtdruk uitgedrukt in millibar (mbar); tegenwoordig wordt daar de eenheid hectopascal (hPa) voor gebruikt, die precies dezelfde waarde heeft.
Verder werd ook de atm (atmosfeer) gebruikt, een wat verouderde eenheid van druk, overeenkomend met de gemiddelde luchtdruk op zeeniveau, ofwel 101,325 kPa, ofwel 1,01325 bar.

Afgeleiden

Andere afgeleiden zijn bara, wat de absolute druk is en baro of barg (bar gauge), wat de overdruk is. Als een manometer (bijvoorbeeld op een fietspomp of een compressor) vrij in de atmosfeer de waarde nul aangeeft, dan is dat nul baro.

Om misverstanden te voorkomen is het wenselijk om aan te geven wat bedoeld wordt: absolute, over-, onder- of verschildruk. Dit wordt normaal gedaan door de toevoeging (suffix) van een letter als -a, -A, -g, -G, -ng, -NG, -d, -D. Deze suffixen komen niet alleen voor bij de Brits-Amerikaanse eenheid psi (pound-force per square inch), maar ook bij metrieke eenheden zoals bar en pascal (bijvoorbeeld: bara, barg, bard, kPaG, kPaA).

Niet-SI-eenheid
Bar

Bar (druk), een natuurkundige eenheid van druk
 Café of kroeg
 Toog (café), de bar in een café
 bar, een veelgebruikte metasyntactische variabele
 Bar (muziek), een muziekvorm
 Balie (advocatuur), Engels bar, beroepsvereniging voor advocaten
 Philippe Bär (1928), Nederlands bisschop van Rotterdam (1983-1993)

Plaatsen
 Bar (Corrèze), een plaats in de Corrèze in Frankrijk
 graafschap Bar, later hertogdom Bar, een voormalig hertogdom in de Franse regio Lotharingen
 Bar (Montenegro), een havenstad in Montenegro
 Bar (rivier), een zijrivier van de Maas
 Bar (Oekraïne), een plaats in het midden/westen van Oekraïne
 Bár, een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Baranya

BAR
 BAR-Honda (British American Racing), het voormalig Formule 1-team
 Browning Automatic Rifle, een Amerikaans machinegeweer
 Bruto aanvangsrendement, een in de vastgoedwereld veel gebruikt kengetal om waarde en risico van een (koop)object uit te drukken
 Berliner Außenring, de ringspoorlijn rond voormalig West-Berlijn
 BAR-gemeenten, samenwerking tussen de Nederlandse gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk
 BAR 297 (schip, 1970) - kraanponton en pijpenlegger
 BAR 347 (schip, 1976) - kraanponton en pijpenlegger

Zie ook 
 Barre (doorverwijspagina)
Aftakking

Een aftakking is een rivier die zich aftakt van een andere rivier (de hoofdstroom). Wanneer een aftakking via een aparte monding uitmondt in zee en een eigen stroomgebied heeft, wordt gesproken van een bifurcatie. Aftakkingen kunnen echter ook verderop weer samenstromen en worden dan (althans in de benedenloop) ook wel rivierarmen genoemd en de stukken land ertussen riviereilanden. Aftakkingen vormen vaak onderdeel van riviersystemen of vlechtende rivieren (bovenstrooms), maar met name van rivierdelta's (benedenstrooms). Een aftakking die weer in een andere rivier stroomt vormt daarvan een zijrivier. Een aftakking kan ook ontstaan wanneer een rivier in een meer stroomt en er als twee rivieren weer uitstroomt. Bij een dergelijk bifurcatiemeer is de waterscheiding niet precies te bepalen.

Voorbeelden

Afrika 
 de Rosetta en Damietta zijn de enige overgebleven aftakkingen van de Nijl binnen de Nijldelta
 de Okavango vertakt zich in vele mondingsarmen in de Okavangodelta

Azië 
 de Kollidam takt af van de Kaveri
 de Hooghly takt af van de Ganges
 de Munneru takt af van de Krishna

Europa 
 de IJssel, Waal en Nederrijn bifurceren van de Rijn binnen de Rijn-Maas-Scheldedelta.
 de Achtoeba bifurceert van de Wolga vlak voor haar uitmonding in de Wolgadelta
 de Nerodimka in Kosovo vertakt zich in twee rivieren waarvan de ene in de Sitnica stroomt die uitmondt in de Egeïsche Zee en de andere in de Lepenac stroomt die via de Vardar in de Zwarte Zee stroomt
 de Tärendörivier takt af van de Torne älv en stroomt verderop weer samen met de Kalixälven
 de Kleine Donau takt af van de Donau en stroomt stroomafwaarts in de Váh, die verderop weer een zijrivier van de Donau vormt

Noord- en Zuid-Amerika 
 de Atchafalaya takt af van de Mississippi
 de Casiquiare (grootste bifurcatie ter wereld) takt af van de Orinoco en stroomt stroomafwaarts in de Rio Negro

Oppervlaktewater
Pyro-elektrisch effect

Het pyro-elektrisch effect (Oudgrieks: πῦρ, pur is vuur) is een elektrische spanning die ontstaat als sommige materialen worden verhit. Het effect is origineel ontdekt in natuurlijke materialen zoals kwarts en toermalijn, en sindsdien zijn ook kunststoffen gemaakt die het effect vertonen. Zowel bot als peesmateriaal vertonen een pyro-elektrisch effect. Alle materialen die het pyro-elektrisch effect vertonen, vertonen ook het gerelateerde piëzo-elektrisch effect.

Geschiedenis 
De eerste keer dat het pyro-elektrisch effect wordt genoemd is in stukken van Theophrastus in 314 v.Chr.. Hem was opgevallen dat toermalijn een lading kreeg wanneer het werd verwarmd. David Brewster gaf het effect zijn huidige naam in 1824. Zowel William Thomson in 1878 en Voight in 1897 hebben geholpen op de theorie achter het effect te formuleren. Pierre Curie en zijn broer Jacques Curie bestudeerden pyroelektriciteit rond 1880, en ontdekten daarbij het mechanisme van de piëzo-elektriciteit.

Toepassing 
Heel kleine temperatuurveranderingen kunnen al een pyro-elektrische ladingsscheiding opleveren. Bewegingssensoren worden vaak uit pyro-elektrische materialen gemaakt omdat de lichaamswarmte van een mens of dier op meters afstand al voldoende zijn om een ladingsverandering te veroorzaken.

Materialen 
Goede kunstmatige pyro-elektrische materialen zijn geproduceerd in de vorm van dunne films van galliumnitride, cesiumnitraat, polyvinyl-fluoriden, afgeleiden van fenyl-pyrazine en van kobalt-ftalocyanine.

Zie ook 
 Statische elektriciteit
 Seebeck-effect
 Peltiereffect

Materiaalkunde
Elektriciteit
Zinkviooltje

Het zinkviooltje (Viola lutea subsp. calaminaria, synoniem: Viola calaminaria) is een ondersoort uit de viooltjesfamilie (Violaceae). De plant komt van nature voor in Kelmis (La Calamine) in de Belgische provincie Luik. De plant heeft zich aangepast aan een overmaat aan zink, afkomstig van een oude mijnsteenberg van een vroeger mijnbouwbedrijf.

Het opvallende gele viooltje komt ook voor langs de Geul, bij Epen, waar het net de Nederlandse grens bereikt. Het zink in het gebied langs de Geul is afkomstig van de zinkmijnen die tussen 1860 en het begin van de twintigste eeuw in België geëxploiteerd werden. Op het oude mijnterrein tussen Plombières en Moresnet liggen nog steeds zinkhoudende slakken. Ook in Kelmis liggen zinkhoudende mijnsteenbergen. Het zink wordt deels getransporteerd als wegwaaiend stof, zodat de omgeving rijp werd voor zinkverdragende en zinkminnende soorten, deels door het riviertje de Hohn, dat gedurende zijn loop ook zinkhoudende lagen aangesneden heeft, en dat in de Geul uitmondt.

De voormalige mijnzetel van Plombières is een natuurreservaat geworden en rond juni bloeien de zinkviooltjes er overvloedig. Ze kwamen daar van nature al voor, voordat de mijnexploitatie begon. Het was een aanwijzing dat er zink in de grond zat. Ook langs het riviertje de Vesder heeft het zinkviooltje nog groeiplaatsen. De soort komt ook in Duitsland bij Aken voor. Verder is er een groeiplaats in Oost-Westfalen waar een variëteit met blauwe bloemen voorkomt. Maar dat is dan ook het hele verspreidingsgebied. Het viooltje heeft nergens anders ter wereld noodzaak aan die aanpassing gevonden.

Het zinkviooltje wordt in Nederland wettelijk beschermd en staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en sterk afgenomen. Een van de bedreigingen voor het zinkviooltje is kruisbestuiving door tuinviooltjes.

De plant wordt 10-40 cm hoog, vormt wortelstokken en bloeit van april tot in juli. De gele of soms voor een deel blauwpaarse bloemkroon van het zinkviooltje is 2-2,5 cm groot en het heeft 7-9 mm lange kelkbladen. De spoor steekt 1-3 mm buiten de kelkaanhangsels uit. De onderste bladeren van de plant zijn eirond en de bovenste bladeren zijn smaller. De steunblaadjes zijn handvormig gedeeld, waarbij de eindslip niet veel langer is dan de zijslippen. De vrucht is een doosvrucht met kleppen. Het zaad is 1,80 mm lang en 1,10 mm breed. Het aantal chromosomen is 2n = 48.

Externe links 
 
 
 Zinkviooltje op Wilde planten
 Viola lutea subsp. calaminaria op Tele Botanica

Viooltjesfamilie
Zink
Plant uit het Palearctisch gebied
1065

Het jaar 1065 is het 65e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 27 december - Koning Ferdinand I van Castilië sterft. Het rijk wordt onder zijn vijf kinderen verdeeld. Sancho krijgt Castilië, Alfonso wordt koning van León, Garcia krijgt Galicië, Urraca krijgt Zamora en Elvira krijgt Toro.
 28 december - Inwijding van de abdij van Westminster.
 Viborg wordt een bisschopszetel.
 Waltheof wordt benoemd tot earl van Huntingdon.
 Sancho I van Aragón trouwt met Isabella van Urgel.
 Hendrik IV van Duitsland wordt meerderjarig. Zijn moeder Agnes van Poitou gaat in een klooster.
 In Rijsel komt het St. Pieterskapittel gereed.
 Voor het eerst genoemd: Bargfeld, Jemappes, Laar, Lessen, Mesen.

Opvolging 
 Castilië - Ferdinand I van León opgevolgd door zijn zoon Sancho II
 Chalon - Theobald opgevolgd door zijn zoon Hugo II
 Forcalquier - Bertrand I van Provence opgevolgd door zijn dochter Adelheid
 Khmer-rijk - Udayadityavarman II opgevolgd door Harshavarman III
 Galicië - Ferdinand I van León opgevolgd door zijn zoon Garcia I
 Gronsveld -
 Leon - Ferdinand I opgevolgd door zijn zoon Alfons VI
 Neder-Lotharingen - Frederik van Luxemburg opgevolgd door Godfried III van Verdun
 Mâcon - Godfried opgevolgd door zijn zoon Gwijde II
 Northumbria - Tostig opgevolgd door Morcar
 Provence - Bertrand I opgevolgd door zijn moeder Dulcia van Marseille
 Rethel - Manasses II opgevolgd door zijn zoon Hugo I
 Urgell - Armengol III opgevolgd door Armengol IV

Geboren 
 Stefanus I, graaf van Bourgondië (1097-1102)
 Jan I van Waasten, bisschop van Terwaan (1099-1130) (vermoedelijk jaartal)
 Goderik van Finchale, Engels heremiet en componist (jaartal bij benadering)
 Hugo VII, heer van Lusignan (1102-1151) (jaartal bij benadering)
 Robrecht II, graaf van Vlaanderen (1093-1111) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 28 augustus - Frederik van Luxemburg (~62), hertog van Neder-Lotharingen (1045-1065)
 27 december - Ferdinand I, koning van Léon, Galicië en Castilië (1037-1065)
 Bertha, gravin van Rouergue (1054-1065)
 Bertrand I, graaf van Provence (1051-1065)|
 Godfried, graaf van Mâcon (1049-1065)
 Manasses II, graaf van Rethel (1032-1065)
 Theobald, graaf van Chalon (1039-1065)

Jaar
Vineta

Vineta is een verloren stad aan de Duitse Oostzeekust. De stad is ook bekend als Vinneta, Jumneta, Niniueta en Immuueta. Dikwijls wordt de stad verbonden aan de legendarische versterking Jomsburg, de thuisbasis van de Jomsvikingen.

De oudste vermelding dateert uit de 10e eeuw en is van Ibrahim ibn Yaqub al-Tartushi, die spreekt van de stad Weltaba of Weltawa. Het zou de grootste stad van Europa zijn, met 40.000 tot 60.000 inwoners en 12 stadspoorten.

Er zijn diverse verhalen over het verdwijnen van Vineta. De inwoners zouden onderling ruzie hebben gekregen, waarna ze de hulp van buitenstaanders inriepen die echter niet kwamen helpen maar de stad verwoestten. Een andere verhaal meldt dat de stad door de zee is verzwolgen omdat de bewoners zich slecht gedroegen en God de stad wilde straffen. De Knýtlinga saga meldt dat de Denen de stad in 1170 verwoest hadden.

Er is een aantal plaatsen aan de Baltische kust waarvan men vermoedt dat Vineta zou kunnen liggen. De eilanden Usedom en Rügen worden genoemd, maar ook de streek rond Barth in Voor-Pommeren is een mogelijkheid. De historische kroniekschrijver Adam van Bremen noemde de plaats Jumne, tegenwoordig bekend als het Poolse Wolin; er zijn aanwijzingen van bewoning door vikingen en Slaven, maar er is geen grote oorlogshaven of een fort aangetroffen. Selma Lagerlöf vermeldt in haar Sprookjes en Geschiedenisboek over Zweden: Nils Holgerssons reizen dat Vineta heeft gelegen aan de kust van het Zweedse eiland Gotland.

Historische stad
Geschiedenis van Duitsland
Rataplan

Rataplan (Frans: Rantanplan) is een striphond van tekenaar Morris. Hij werd bekend in de strip Lucky Luke als bewaker van de gevangenis waar de Daltons gevangenzitten en kreeg later zijn eigen serie. Hij is 'de domste hond' ten westen van de Mississippi. Rataplan is dol op eten en op Joe Dalton.

Het woord rataplan betekent iets als rotzooi, rommeltje, en geeft redelijk weer hoe het brein van de hond functioneert. De naam is gebaseerd op de populaire heldhaftige filmhond Rin Tin Tin, waarop Rataplan een parodie is.

Personage 
Rataplan is een oliedom dier. Vaak interpreteert hij de werkelijkheid om zich heen precies tegengesteld aan hoe het zou moeten. Als Lucky Luke bijvoorbeeld de boeven de Daltons, probeert te arresteren, denkt Rataplan dat Lucky Luke een bruut is die deze "nette" heren probeert aan te vallen. Hij kan urenlang op een prooi blijven wachten voor de ingang van een konijnenhol, terwijl de konijnen zelf om hem heen aan het spelen zijn. Rataplan komt geregeld haast om van dorst, terwijl er een rivier een paar meter in de buurt stroomt. Hij kan absoluut niet zwemmen en moet dan ook steevast gered worden als hij in het water belandt. Jolly Jumper kijkt regelmatig minachtend op Rataplan neer.

Albums  
(In volgorde van verschijnen)
 De mascotte
 De peetvader
 Rataplan gegijzeld!
 De clown
 Blunders van Rataplan 1
 Blunders van Rataplan 2
 De vluchteling
 De bode
 Grijze cellen
 Blunders van Rataplan 3: Rataplan vangt bot
 De dromedaris
 Blunders van Rataplan 4
 De grote reis
 Blunders van Rataplan 5
 La belle et le bête (nog niet in het Nederlands verschenen)
 Blunders van Rataplan 6: Kerstmis voor Rataplan
 Blunders van Rataplan 7: Op oorlogspad
 Blunders van Rataplan 8: Sneeuwpret
 Blunders van Rataplan 9: Om je dood te lachen
 Blunders van Rataplan 10: Van de kaart

Animatieseries 
Rataplan is een regelmatig terugkerend personage in beide animatieseries gebaseerd op de Lucky Luke-verhalen. Zo wordt hij in de eerste animatieserie regelmatig als extra personage ten tonele gevoerd in afleveringen gebaseerd op strips waarin hij geen rol speelde, zoals De zingende draad en Dr. Doxey's elixer.

In 2006 verscheen een aparte animatieserie rond Rataplan.

Fictieve hond
Personage uit Lucky Luke
Belgische stripreeks
Komische strip
Strip met dieren in de hoofdrol
Jean Graton

Jean Graton (Nantes, 10 augustus 1923 – Brussel, 21 januari 2021) was een Frans striptekenaar.

Graton werd geboren in Frankrijk, maar vertrok na de Tweede Wereldoorlog naar België waar hij stripverhalen ging tekenen. Hij kreeg zijn eerste grote kans bij uitgeverij Dupuis toen hij voor het stripweekblad Robbedoes enkele afleveringen van De verhalen van oom Wim mocht aanleveren. Enkele jaren nadien maakte hij de overstap naar het rivaliserende weekblad Kuifje van uitgeverij Le Lombard dat destijds geleid werd door Hergé. Daar startte hij met zijn belangrijkste en succesrijkste serie Michel Vaillant die nog steeds loopt, maar tegenwoordig volledig overgenomen is door zijn zoon Philippe Graton die vanaf album nr. 57, Sporen van Jade, in 1994 coauteur werd. Deze laatste herlanceerde de serie, die na publicatie van album nr. 70 24 uur onder invloed gedurende vijf jaar stil lag, in 2012. Voor dit "nouvelle saison", zoals hij de herstart doopte, deed hij beroep op een nieuwe scenarist die samen met hem de verhaallijnen uitwerkt en twee nieuwe tekenaars ter vervanging van de oude ploeg van Studio Graton. Jean Graton was zelf niet langer actief als striptekenaar.

De rivaliteit die destijds heerste tussen de weekbladen Robbedoes en Kuifje, komt aan bod in het Michel Vaillant-album Tocht door de nacht, wanneer Graton een vrachtwagen van de transportfirma Vaillant een lading papier laat opladen bij "uitgeverij Van de Put" (put is puits in het Frans) in Marcinelle (waar uitgeverij Dupuis gevestigd is). Hierop blijkt dat er niet alleen papier geladen wordt, maar ook illegaal wapens aan boord van de vrachtwagen gesmokkeld worden, dit alles terwijl de jonge bijrijder van de Vaillant-vrachtwagen zit te lezen in een exemplaar van het weekblad Kuifje dat hem door een personeelslid van de drukkerij is overhandigd.

Auteur/tekenaar van de strips:
De Labourdets (het scenario voor deze strip schreef zijn vrouw Francine Graton).
Michel Vaillant
Julie Wood

Deze strips worden altijd bijzonder goed gedocumenteerd, er worden altijd veel foto's gemaakt die als voorbeeld dienen.

Jean Graton schreef ook een Michel Vaillant-dossier over de wereldberoemde formule 1-coureur Ayrton Senna: Dossier Michel Vaillant 6: Ayrton Senna: Het heilig vuur.

Externe link 
Jean Graton, Lambiek.net

Frans stripauteur
Julie Wood

Julie Wood is een stripfiguur die een rol speelt in de Michel Vaillant strips.

Daarnaast heeft Julie Wood een eigen stripserie, getekend en geschreven door Jean Graton.

In de film Michel Vaillant wordt het personage vertolkt door Diane Kruger.

Julie Wood is gebaseerd op Dominique Biarent, dochter van een vriend van Jean Graton. Biarent is in het echte leven hoofd van de dienst intensieve zorg van het UKZKF

Albums
Julie Wood
Duivelse Motoren
500 Dwazen aan de start
Julie krijgt het niet voor niets
De motorduivel
Een Stier, een Gorilla... en een zijspan
Orkaan over Daytona
Bol D'or

Julie
Realistische strip
Dirk Stallaert

Dirk Stallaert (Brussel, 28 december 1955) is een Belgische striptekenaar, onder meer bekend vanwege zijn medewerking aan de stripreeksen Nero (1992-2003), De Kiekeboes (2003-2005, 2020-2023) en Suske en Wiske (vanaf 2006).

Biografie 
Hij werkte als cartoontekenaar bij Knack, tekende de reeks De Strangers in de Gazet van Antwerpen, werkte voor Jean-Pol, werkte aan de reeks Nino met Hec Leemans, en had daarnaast nog vele andere opdrachten.

Als assistent van Marc Sleen tekende Stallaert sinds 1992 jarenlang de avonturen van Nero.

Hij won reeds meerdere prijzen, waaronder de Bronzen Adhemar in 1995. Het juryrapport vergeleek hem zowel met de grote Belgische striptekenaars als Hergé en Bob De Moor, als met de meesters van de Vlaamse School: Marc Sleen en Willy Vandersteen.

In 2003, na lang beraad, wegens het stopzetten van de Nero-reeks, besloot hij om een aanbod van Merho te aanvaarden en in diens De Kiekeboes-reeks als tekenaar te fungeren.

Daarnaast tekende hij verder twee gag-strips op scenario's van Urbanus: namelijk Plankgas en Plastronneke en Mieleke Melleke Mol.

Na drie jaar "Kiekeboe" verliet Stallaert eind december 2005 Merho om vanaf januari 2006 te gaan werken als tekenaar bij Studio Vandersteen. In 2005 had hij al enkele gags getekend voor de nieuwe reeks van De grappen van Lambik.

Van tijd tot tijd werkte hij ook samen met Erik Meynen, onder meer voor De Standaard, Unizo en Fedra.

In 2012 nam Stallaert even De Geverniste Vernepelingskes over van Jan Bosschaert, maar het tekenen van de reeks viel hem te zwaar. Steven Dupré nam over.

In 2018 werd hij aangesteld als tekenaar van K3 Roller Disco, in de reeks over de meisjesgroep K3.

In het najaar van 2020 verscheen in de reeks Suske en Wiske het verhaal De sonometer, getekend door Stallaert op scenario van François Corteggiani. Dit verhaal was Willy Vandersteen ooit gestart in 1959 in de Blauwe reeks, maar hij was nooit verder gekomen dan vier halve platen.

Bibliografie 
Hieronder volgt een lijst van stripreeksen, die Stallaert geschreven heeft of waaraan hij heeft meegewerkt.

 Ridder Digest (1981-1982)
 Arseen (1982)
 Waspman (1983)
 Dionies d' Oldenboom (1984)
 De Strangers (1985) (met Patrick Vermeir)
 Kitty (1986-1991) (met Patrick Vermeir)
 Nino (1989-?) (met Hec Leemans)
 Nero (1992-2003) (met Marc Sleen)
 De Kiekeboes (2003-2005, 2020-2023) (met Merho)
 Plankgas en Plastronneke (2004-) (met Urbanus)
 Mieleke Melleke Mol (2004-) (met Urbanus)
 De grappen van Lambik (2005-2006) (bij Studio Vandersteen)
 Suske en Wiske (2006-) (bij Studio Vandersteen)
 Pakkeman en Poulet (met Erik Meynen)
 ''De avonturen van K3 (2018-) (met Bruno De Roover)

Externe link
 Biografie officiële website

Belgisch stripauteur
De Kiekeboes
Studio Vandersteen
Nero (strip)
Oranje (kleur)

Oranje is een kleur die zich in het spectrum tussen rood en geel bevindt, bij golflengtes tussen 620 en 585 nanometer. De kleur kan dan ook door menging van geel en rood verkregen worden. In de (niet-wetenschappelijke) traditionele kleurenleer is het een secundaire hoofdkleur. De complementaire kleur is ultramarijnblauw.

Etymologie 
Het woord oranje is afkomstig van het Perzische narang (het Spaanse naranja), dat sinaasappel betekent.
Ook in veel andere talen, zoals Engels, Frans en Spaans, wordt hetzelfde woord gebruikt voor 'oranje' en 'sinaasappel'.

Kleurnuances 

Oranje in variabele mate van verzadiging (horizontaal) en intensiteit (verticaal):

Historische, politieke en culturele betekenis 
De kleur oranje komt vrij weinig in de natuur voor en kent dan ook niet zo veel symboliek als de meeste andere kleuren. Een uitzondering is dat het symbool staat voor Nederland. Dit komt door het Nederlandse koningshuis. De Vader des Vaderlands Willem van Oranje erfde van zijn neef Rene van Chalon de titel Prins van Oranje, een titel die hoorde bij het Prinsdom Orange in Frankrijk. Het oranje staat in Nederland voor alle nationale sportteams en pars pro toto veelal voor geheel Nederland. Ook op Koningsdag wordt veel oranje gedragen. Gedurende de Tweede Wereldoorlog sprak Koningin Wilhelmina haar bevolking vanuit Londen toe via Radio Oranje. Prins Willem-Alexander en Prinses Maxima ontvingen van Nationaal Cadeau bij hun huwelijk in 2002 het Oranje Fonds.

Ook in Ivoorkust wordt oranje geassocieerd met het nationaal voetbalelftal.

De Nederlandse vlag die bij de Unie van Utrecht in 1579 officieel werd aangenomen was oranje, wit, blauw. De rood, wit, blauwe vlag werd pas in 1937 bij Koninklijk Besluit de officiële vlag van het Koninkrijk der Nederlanden.

Een variant van de Nederlandse vlag is het Oranje Blanje Bleu, die voorzien met een VOC-symbool de vlag van deze organisatie was. Zo is de kleur ook in Zuid-Afrika beland. De huidige Zuid-Afrikaanse vlag heeft geen oranje meer.

De grootste rivier van het Zuid-Afrika heet de Oranjerivier omdat de kleur van de aarde vaak naar het oranje zweemt. Een van de twee Boerenrepublieken lag tussen de Oranjerivier en de Vaalrivier en heette oorspronkelijk Oranje Vrijstaat. Ook de vlag van de apartheidstaat was gebaseerd op Oranje-blanje-bleu.

In Ierland is de kleur door toedoen van Koning-Stadhouder Willem III de kleur van de kolonisten geworden. In Noord-Ierland worden ieder jaar door de Oranjeorde Oranjemarsen georganiseerd.

In Georgië koos oppositieleider Micheil Saakasjvili de kleur oranje als symbool van verzet tijdens de Rozenrevolutie in november 2003. Een jaar later vond in Oekraïne een soortgelijke omwenteling plaats: de Oranjerevolutie onder leiding van Viktor Joesjtsjenko.

Joodse kolonisten gebruikten de kleur als teken van verzet tegen de ontruiming van de Gazastrook in augustus 2005.

In de kleurcodering voor elektronica staat oranje voor het cijfer 3.

Kleur
Geel (kleur)

Geel is een primaire kleur bij de subtractieve kleurmenging. Bij de additieve kleurmenging is het een secundaire kleur die wordt verkregen door menging van rood en groen.

De complementaire kleur van geel is blauw.

In het spectrum vindt men geel licht bij straling met golflengtes tussen 565-590 nanometer.

Gebruik en gevoelswaarde 
Ecologen hebben ontdekt dat insecten een aangeboren voorkeur hebben voor gele bloemen boven rode bloemen. Het veranderen van de bloemenkleur van geel naar rood gedurende de bloeiperiode zorgt er voor dat de insecten de oudere rode bloemen gaan mijden.

Geel wordt veelal ervaren als zonnig en vrolijk in puur geel tot donkergeel. In de westerse Middeleeuwen werd geel gezien als de kleur van de haat. Bij geelzucht wordt geel echter gezien als ongezond. De negatieve bijklank van geel komt ook voor in de zegswijze zich groen en geel ergeren.

In de kleurcodering voor elektronica staat geel voor het cijfer 4. Zuiver geel is in het kleursysteem RAL 1026.

Wordt geel als signaalkleur gebruikt, dan is er sprake van de noodzaak voor oplettendheid:
 Bij verkeerslichten betekent geel (in de volksmond oranje) volgens Nederlandse verkeersregels dat het licht spoedig rood wordt en dat het verkeer, indien redelijkerwijs mogelijk, moet stoppen.
 Bij de spoorwegen betekent een geel licht dat er met beperkte snelheid moet worden gereden.
 De combinatie geel-zwart betekent "opgepast/aandacht".
 In de 15e tot 18e eeuw waren inwoners van ghetto's herkenbaar aan een gele lap op hun kleding.
 In Italië waren tot voor kort prostituées herkenbaar aan een geel kledingstuk of attribuut.
 'Giallo' (geel) is een Italiaans film-genre met een goedkope mix van detective, horror en erotiek.
 Een eigenaar van een hond die met rust gelaten moet worden, bindt een geel lint om de riem.

HTML-kleuren

Kleurnuances

Zie ook 
 🟨

Kleur
Running gag

Een running gag is een grap, grappige handeling of grappige gebeurtenis in bijvoorbeeld een film, boek, stripverhaal of televisieserie die telkens terugkomt en vaak juist door die herhaling als grappig wordt beschouwd door sommigen.

Soms speelt de schrijver een spel met de ervaren lezer - het lijkt erop dat een grap niet wordt afgemaakt of achterwege blijft. Even later blijkt dat toch nog te gebeuren. Zie hieronder bij Jansen en Janssen. 

Het is een Engelse term met letterlijk de betekenis van lopende (herhaalde) grap. Een voorbeeld is een steeds terugkerende uitspraak, de zogenaamde catchphrase, maar ook bepaalde verwijzingen of situaties. 

In het tijdschrift Onze Taal werd als Nederlandstalig alternatief voor running gag de term 'groeigrap' geïntroduceerd. Deze term heeft echter nog geen ingang gevonden in het algemene taalgebruik, evenmin als andere voorgestelde vertalingen zoals 'repeteergrap'.

Voorbeelden
Een voorbeeld is de zin Listen very carefully, I shall say this only once uit de Britse comedy 'Allo 'Allo!, elke keer uitgesproken door de leidster van het Franse verzet als er nieuwe informatie gegeven moet worden.
De blunderende detectives Jansen en Janssen uit de strips over Kuifje maken vaak brokken, en altijd met z'n tweeën. Als slechts een van de twee een ongeluk krijgt, krijgt de ervaren lezer het gevoel dat er wat ontbreekt - en inderdaad zal dan blijken dat de ander een pagina verder toch nog hetzelfde ongeluk krijgt.
Als Asterix op zee is, komt hij steevast de piraten tegen.
Detective De Cock heeft in elk boek een gesprek met zijn chef Buitendam, dat eindigt met "Eruit, De Cock!"
In elke  Kiekeboe-strip komt ten minste een keer de 'De dikke dame' voor, die niet bij naam wordt genoemd.

Humor
Stripterminologie
Tinpest

Tinpest is een verandering in de kristalstructuur van tin. Daarbij gaat de zilverwitte metallieke β-fase, die van 16°C tot 181 °C stabiel is, bij temperaturen onder 13,2 °C over in het grijszwarte α-tin. Het is dus geen corrosie; als men het poederige α-tin omsmelt en bij kamertemperatuur laat stollen, keert de zilverwitte tin gewoon terug.

Ontwikkeling 
De faseovergang begint meestal op een beperkt aantal plekken van het tinnen voorwerp en breidt zich langzaam uit. Er ontstaan donkere plekken met blaasjes en oneffenheden.

Bij verdere daling van de temperatuur verloopt het proces sneller, maar bij al te lage temperaturen neemt de groeisnelheid van de nieuwe fase af. De optimale temperatuur voor de overgang ligt rond -48 °C. Bij legeringen van tin met andere metalen kan de overgang zowel bevorderd (legering van tin met Zn of Al) als geremd (tinlegering met Sb of met Bi) worden. Ook een oplossing van tinammoniumchloride (NH4)2SnCl6) in alcohol bevordert het proces.

Tinpest was in de Middeleeuwen een onbegrepen en gevreesd verschijnsel omdat het orgelpijpen in stof deed uiteenvallen. De oorzaak werd in het begin van de 20e eeuw door Ernst Julius Cohen en C. van Eyk vastgesteld.

Munten 
Bij tinnen munten vertoont de tinpest zich met witte plekken. Het proces kan de munt vernietigen en ook overslaan naar andere tinnen voorwerpen waarmee de munt in contact komt. Dit proces is te voorkomen door de munt in een munthouder te bewaren.

Loodletter
Loodletter moet om tinpest te voorkomen bij kamertemperatuur worden bewaard. In onverwarmde opslagplaatsen zal in de winter door de rekristallisatie van het tin een wit poeder ontstaan, en wordt de letter uiteindelijk geheel onbruikbaar.

Literatuur 
Tinpest is tevens de titel van een roman van de Nederlandse schrijver Louis Ferron uit 1997.

Zie ook 
 Bronsrot
 Zinkpest

Anorganische chemie
Numismatiek
Tinlegering
Andrej Amalrik

Andrej Aleksejevitsj Amalrik (Russisch: Андрей Алексеевич Амальрик) (Moskou, 12 mei 1938 — bij Guadalajara, 12 november 1980) was een Sovjet-Russisch schrijver en dissident die in 1969 bekend is geworden met de Russische tekst van Haalt de Sovjetunie 1984?, een essay waarin hij de ineenstorting van de Sovjet-Unie voorspelt.

Leven en werk
In de jaren 1967-1968 was Karel van het Reve correspondent van het Parool in Moskou. In die jaren zijn Van het Reve en Amalrik met elkaar in contact gekomen. Dit contact bleek voor beiden vruchtbaar: Amalrik kreeg toegang tot Westerse uitgevers via de door Van het Reve en prof. Jan Willem Bezemer opgerichte Alexander Herzenstichting, en Van het Reve kreeg toegang tot de kring van Sovjet-Russische dissidenten. Amalrik was getrouwd met Gjoezel Amalrik.

Onder andere naar aanleiding van een scriptie die hij had opgestuurd naar een Noorse geleerde werd Amalrik ervan beschuldigd inmenging van het buitenland in Sovjetzaken te bevorderen en daarom moest hij de Staatsuniversiteit van Moskou verlaten. Hij deed allerlei los werk en schreef enige toneelstukken die als anti-Sovjet veroordeeld werden. Hij werd prompt naar Siberië verbannen. Hij schreef er een boek over: Niet begeerde reis naar Siberië (1970). Hij liet - wat verboden was - in het buitenland, in Amsterdam, door de Alexander Herzen Stichting een boek uitgeven waarvan de titel in vertaling luidt: Haalt de Sovjetunie 1984? (1969). Dit was in de tijd van de Vietnam-demonstraties, en bij links was hij in het Westen - ook Nederland - dan ook een ongewenste profeet.

Toch kan zijn boek zonder meer profetisch genoemd worden, al had hij het mis over hoe de machtige Sovjetstaat precies aan zijn einde zou komen. Volgens hem zou dat van de kant van de Chinese grens komen met een door de Chinezen gesteunde opstand van de plaatselijke bevolking. In 1976 werd hij verbannen naar Nederland. Andrej Amalrik stierf op 42-jarige leeftijd in ballingschap bij een verkeersongeluk in de Spaanse provincie Guadalajara, in het jaar van de Sovjet-Russische invasie in Afghanistan (eigenlijk begon deze helemaal aan het eind van 1979). In datzelfde jaar 1980 werd Dagboek van een provocateur uitgegeven, waarin hij zijn strijd voor de mensenrechten in Rusland beschrijft.

Vertaalde Publicaties
 Haalt de Sovjetunie 1984? (1969)
 Niet begeerde reis naar Siberië (1969)
 Dagboek van een provocateur (1980)
 Raspoetin'' (1988)

Russisch mensenrechtenactivist
Russisch schrijver
Dissident uit de Sovjet-Unie
Charles Perrault

Charles Perrault (Parijs, 12 januari 1628 – aldaar, 16 mei 1703) was een Frans schrijver, bekend vanwege zijn sprookjes.

Biografie 
Perrault werd geboren in Parijs uit een rijke familie, hij studeerde rechten aan de Université d'Orléans, en begon een carrière als ambtenaar. Hij was lid van de Académie française, en een belangrijk intellectueel.

In 1697 publiceerde hij zijn bekendste werk, Histoires ou contes du temps passé, avec des moralités: Contes de ma mère l'Oye. Het is een verzameling volksverhalen en sprookjes. Het werd een internationaal beroemd boek onder zijn ondertitel, en de verhalen zijn bekend als Sprookjes van Moeder de Gans. Meteen was een nieuw literair genre geboren: het sprookje.

Bekende sprookjes uit de verzameling van Perrault:
 Assepoester
 Blauwbaard
 De Schone Slaapster in het bos
 De gelaarsde kat
 Klein Duimpje
 Roodkapje

Perrault speelde een belangrijke rol in de Strijd tussen de klassieken en de modernen. In deze twist stonden schrijvers die de suprematie van de klassieken verdedigden, tegenover een groep die vond dat de klassieken door moderne Franse auteurs geëvenaard en zelfs overtroffen waren. De Querelle barstte los met een lezing van Perrault in de Académie op 27 januari 1687. Hij las een gedicht voor met de titel ‘Le siècle de Louis le Grand’ over de tijd van Lodewijk XIV. Hierin viel hij de slechte smaak van de gedichten van Homerus aan en noemde hij een aantal Franse schrijvers die te zijner tijd net zo beroemd zouden zijn als de grote Grieken en Romeinen. Nog voordat de lezing was afgelopen, verliet Nicolas Boileau de zaal. Hij zou zich opwerpen als verdediger van 'de Ouden’.

Later, tussen 1688 en 1697, schreef Perrault een reeks dialogen met de titel ‘Parallèle des anciens et des modernes’. Dit was een grootschalig werk waarin hij in de vorm van dialogen de vorderingen beschreef op het gebied van de verschillende kunsten en wetenschappen door de prestaties van de Oudheid met die van zijn eigen tijd te vergelijken. Zijn eigen tijd komt er daarbij steeds beter van af – met uitzondering van de literatuur en de welsprekendheid. Hij nam dus wel enig gas terug ten opzichte van zijn lezing en betoonde zich genuanceerder. Uiteindelijk werd de twist bijgelegd: op 30 augustus 1694 omarmden Boileau en Perrault elkaar in het openbaar in de Académie.

Zijn broer Claude Perrault is bekend geworden als de architect van de oostelijke vleugel van het Louvre in Parijs.

Frans schrijver
Sprookjesschrijver
17e-eeuws schrijver
Lid van de Académie française
Jean Anouilh

Jean Anouilh (Bordeaux, 23 juni 1910 – Lausanne, 3 oktober 1987) was een Baskisch-Frans toneelschrijver.

Levensloop 

Jean Anouilh werd geboren in Bordeaux als zoon van een kleermaker en een pianolerares.

Na een rechtenstudie werkte hij twee jaren voor een reclamebureau om vervolgens in 1929 secretaris te worden van Louis Jouvet van de Comédie des Champs-Élysées. In 1929 schreef hij zijn eerste stuk, de klucht Humulus le muet en vervolgens in 1931 zijn eerste 'echte' stuk l'Hermine. Hij besloot voor den brode te gaan schrijven, maar dit begin was niet eenvoudig.

Zijn doorbraak kwam in 1937 met Voyageur sans bagage. Het werd door de acteurs Sacha en Ludmilla Pitoëff in het theater des Mathurins op de planken gebracht.

Tijdens de bezetting ging Jean Anouilh door met schrijven. Hij nam het noch voor de bezetter noch voor het verzet op en dat zou hem later veel kritiek opleveren. Zijn Antigone werd in 1942 geschreven, maar pas in 1944 uitgevoerd. Bij de bevrijding zette hij zich in voor een medeschrijver die wel met de bezetter had samengewerkt, Robert Brasillach, en probeerde hem - tevergeefs - voor de doodstraf te behoeden. Deze gebeurtenis zou zijn hele verdere leven kleuren. Hij werd uiteindelijk mensenschuw en stierf in 1987 in Lausanne, Zwitserland.

Toneelstukken 
 1928 Humulus le muet (Het jongetje dat niet kon spreken)
 1929 La Mandarine
 1931 L’Hermine
 1932 Jézabel
 1932 Le Bal des Voleurs (Het Dievenbal)
 1934 La Sauvage (Een wilde vogel)
 1935 Y’avait un prisonier
 1935 Le Voyageur sans Bagage (Reiziger zonder bagage)
 1937 Le Rendez-vous de Senlis
 1939 Léocadia
 1941 Eurydice
 1942 Antigone
 1945 Oreste
 1945 Roméo et Jeannette
 1946 Médée
 1947 L’Invitation au Château (Gasten op het kasteel)
 1948 Ardèle ou la Marguérite
 1950 La Répétition ou l’Amour puni (De repetitie of de liefde gestraft)
 1951 Colombe
 1952 La Valse des Toréadors (De wals van de toreadors)
 1952 L’Alouette (De Leeuwerik)
 1954 Cécile ou l’Ecole des Pères (Cécile of school voor vaders)
 1955 Ornifle ou le courant d’airs (Ornifle)
 1956 Pauvre Bitos ou le Diner des Têtes
 1957 L’Hombre de la crosse
 1958 Becket ou l’honneur de Dieu (Becket of de eer van god)
 1959 L’Hurluberlu ou le réactionnaire amoureux (De verliefde reactionair)
 1959 La Foire d’empoigne (De honderd dagen)
 1959 La Petite Molière
 1960 Madame de… (Madame de…)
 1961 La Grotte (De grot)
 1962 L’Orchestre (Damesorkest)
 1968 Le Boulanger, La Boulangère et le petit Mitron (De bakker, de bakkersvrouw en het bakkersjong)
 1969 Cher Antoine ou l’amour raté (Vriend Antoine of onvoldoende voor liefde)
 1970 Ne réveillez pas madame (Maak mevrouw niet wakker)
 1970 Les poissons rouges ou Mon père, ce héros
 1973 Le Directeur de l’Opéra
 1981 Le Nombril

Frans toneelschrijver
Frans schrijver
Baskisch persoon
600

Het jaar 600 is het 100e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Keizer Mauricius stabiliseert de Balkanprovincies door de Avaren en de Slavische volkeren terug te drijven naar de Pannonische Vlakte. Hij versterkt de Donaugrens en herstelt het centrale gezag in het Byzantijnse Rijk.

Europa 
 Koning Chlotharius II wordt in een veldslag bij Dormelles door een Frankisch leger onder aanvoering van zijn neven Theudebert II en Theuderik II verslagen. Hij moet het gebied ten zuiden van de rivier de Seine afstaan.
 Koningin Brunhilde herstelt de oude Romeinse wegen in Austrasië (Frankrijk). Zij bouwt kerken en abdijen, en herorganiseert de koninklijke financiën in het koninkrijk.
 Dorestad (huidige Wijk bij Duurstede) in de Lage Landen komt tot bloei door de handel met de Chamaven, de Franken en de Friezen. (waarschijnlijke datum)

Zuidoost-Azië 
 Mahendravarman (600 - 616) bestijgt als koning de troon van Chenla (Cambodja). Een koninkrijk gelegen in de noordoostelijke provincies Buriram en Surin (Thailand).

Zuid-Amerika 
 In de Andes ontstaat langs de westelijke kustregio het Waririjk (huidige Peru). Tijdens de uitbreiding van het rijk wordt de Mochica en de Nazcacultuur onderworpen.

Cultuur 
 In India wordt aan het koninklijke hof Chaturanga, een voorloper van het Westerse schaken, gespeeld. Het bordspel verspreidt zich in de jaren richting China en Japan.

Landbouw 
 In Noord- en West-Europa wordt de haakploeg geïntroduceerd. Een diepwoeler (cultivator) maakt de vruchtbare grond los van het onkruid om het beter te bewerken.

Religie 
 Masoreten, middeleeuwse joodse geleerden, voorzien in Palestina en Babylon de Hebreeuwse Bijbel van klinker- en voordrachttekens, zogenaamde nikud en teamim.
 Augustinus van Canterbury bekeert de Angelsaksische koning Ethelbert van Kent tot het katholieke christendom. (waarschijnlijke datum)

Geboren 
 Amandus, bisschop van Maastricht (waarschijnlijke datum)
 Aubertus, bisschop van Atrecht (waarschijnlijke datum)
 Audomarus, bisschop van Thérouanne (waarschijnlijke datum)
 Bhāskara I, Indisch wiskundige (waarschijnlijke datum)
 Foillan, Iers missionaris (waarschijnlijke datum)
 Judocus, Brits edelman en heilige (waarschijnlijke datum)
 Kunibert, bisschop van Keulen (waarschijnlijke datum)
 Martinus I, paus van de Katholieke Kerk (waarschijnlijke datum)
 Remaclus, bisschop van Maastricht (waarschijnlijke datum)
 Yan Liben, Chinees schilder (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 13 maart - Leander, bisschop van Sevilla (of 601)
 Colman van Killruadh, Iers bisschop en heilige

000
599

Het jaar 599 is het 99e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Raedwald (599-624) wordt koning (bretwalda) van East Anglia onder de heerschappij van Ethelbert van Kent. (Volgens de Angelsaksische Kroniek)
 Een pokkenepidemie zet door in Westelijk Europa en verspreidt zich naar Brittannië. Honderdduizenden mensen sterven aan de dodelijke ziekte.

Perzië 
 Koning Khusro II stuurt een Perzisch expeditieleger naar het Arabisch Schiereiland. Hij verovert Jemen en de handelsroutes naar het Oosten.

Meso-Amerika 
 21 april - De Maya-stad Palenque (huidige Mexico) wordt door de rivaal stad Calakmul geplunderd.

Religie 
 Venantius Fortunatus, dichter aan het Merovingische hof, wordt benoemd tot bisschop van Poitiers. (waarschijnlijke datum)

Geboren

Overleden 
 Anastasius I, patriarch van Antiochië
 Warnachar I, hofmeier van Bourgondië

000
583

Het jaar 583 is het 83e jaar in de 6e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Eboric (r. 583-584) volgt zijn vader Miro op als koning van de Sueven in Gallaecia (Noord-Spanje).
 De Griekse vestingstad Monemvasia (Peloponnesos) wordt door inwoners van Laconië gesticht.

Religie 
 Volgens een legende ontmoet de 12-jarige Mohammed in Bosra de christelijke monnik Bahira.

Geboren

Overleden 
 Miro, koning van de Sueven (waarschijnlijke datum)

000
Bahira-legende

De Bahira-legende is een legende over Mohammed en een monnik, genaamd Bahira. De legende is waarschijnlijk zo'n twee eeuwen na Mohammed in het huidige Irak ontstaan, in een tijd waarin het land door moslims geregeerd werd, maar bijzonder veel christelijke onderdanen kende. Het is niet na te gaan in hoeverre dit verhaal op feiten berust. Van de Bahira-legende bestaat zowel een islamitische als een christelijke versie.

Islamitische versie
De twaalfjarige Mohammed zou, op reis met zijn oom Aboe Talib in de Bosra in Syrië een christelijke monnik ontmoet hebben, die in hem een profeet onderkende. In de islamitische versie van het verhaal zou de monnik Bahira er door studie van de Bijbel van overtuigd geraakt zijn dat er een groot profeet op komst was en had hij lang gebeden om het voorrecht deze profeet te ontmoeten. Het viel Bahira op dat een wolk mee bewoog met een karavaan die hij in de verte zag aankomen. Deze wolk verschafte dan schaduw aan deze karavaan. Nadat hij Mohammed gezien had wist hij dat dit de profeet was en drukte hij diens oom op het hart toch vooral goed op de jongen te passen.

Moslims zien naast de vermelding in de Koran daar o.a. een bevestiging in dat de islam een voortzetting is van de eerdere profetieën van de Thora en het Nieuwe Testament.

Christelijke versie
De christelijke versie is wat anders. In de langste, meest uitgewerkte versie van de legende is Mohammed een slimme en welbespraakte jongeman als hij, ergens in de woestijn, de monnik Bahira ontmoet. Bahira ziet dat er een wolk boven de jongen zweeft en vertelt hem dat hij is voorbestemd om `de voorspelling van de Zonen van Ismaël' (uit het Bijbelboek Genesis) in vervulling te brengen. Hoe weet u dat, vraagt de jongeman. Bahira antwoordt dat God hem dat in een visioen heeft laten weten. Mohammed wil dan weten wie God is en zo ontstaat er een gesprek waarin de monnik hem stap voor stap inwijdt in de basisbeginselen van het christendom. 

Mohammed bekeert zich tot het monotheïsme en hij wil het nieuwe geloof ook onder zijn mensen verkondigen. Hij vraagt de monnik hoe hij de Arabieren, die gewend zijn om stenen en hemellichamen te aanbidden, kan winnen voor het geloof in één God. Bahira bedenkt een list: hij zal een wonder in scène zetten. Hij zal een boek schrijven, dat op de hoorns van een koe doen en naar Mohammed sturen. Mohammed moet dan tegen zijn mensen zeggen dat God hem het boek gezonden heeft. Het plan slaagt, de Arabieren zien er een wonder in en bekeren zich tot één God.

Islam
Volksverhaal