Windows NT

Windows NT (ang. New Technology) – rodzina 32- i 64-bitowych systemów operacyjnych firmy Microsoft, początkowo przeznaczonych do zastosowań profesjonalnych, obecnie z tej rodziny pochodzą także najpopularniejsze systemy dla użytkowników domowych. Rodzina systemów NT wywodzi się z systemu OS/2, opracowanego przez IBM we współpracy z Microsoftem. Początkowe wersje Windows NT w wersji 3.x mogły być instalowane na partycji HPFS (System plików OS/2), właśnie dlatego, że rodzina NT bazowała na kodzie OS/2.

Na jądrze Windows NT oparto system Windows Phone 8 (w przeciwieństwie do systemu Windows Phone 7, który był oparty jeszcze na Windows CE).

System wchodził także w skład pakietu Microsoft BackOffice Server.

Najnowszą stabilną wersją Windows NT jest Windows 11

Charakterystyka 
System NT daje się przenosić na różne architektury procesorów, a także działa z wywłaszczeniem oraz wielozadaniowo. Jedną lub więcej wersji systemu NT przeniesiono na procesory Intel 386 i nowsze (x86), MIPS R4000, DEC Alpha, PowerPC, Itanium (IA-64) oraz AMD64 (x64). W chwili obecnej wspierane są platformy x86, x64 i ARM.

Podstawowymi celami systemu Windows NT są:
 deklarowana zgodność z aplikacjami MS-DOS
 przenośność
 rozszerzalność
 bezpieczeństwo
 umożliwienie korzystania z kilku procesorów
 częściowa zgodność ze standardem IEEE 1003 interfejsu przenośnego systemu operacyjnego (patrz: POSIX)
 adaptacje międzynarodowe

Jądro NT 
W systemie NT zastosowano architekturę mikrojądrową – podobnie jak w jądrze Mach (patrz: jądro systemu operacyjnego), dzięki czemu daną część systemu można ulepszać bez zbytniego naruszania jego innych części.

Co do uznania jądra za mikrojądro istnieją spekulacje. Jądro NT wprawdzie ma pewne cechy mikrojądra, lecz jego budowa stricte odnosi się do architektur warstwowych systemów operacyjnych, co nie wyklucza jednak modułowości jądra.

Wersje systemów z rodziny NT 

Istnieje kilka wersji systemów Windows NT: dla domowych centrów rozrywki, dla zwykłych komputerów domowych, dla stacji roboczych oraz serwerów. Wszystkie korzystają z tego samego jądra i kodu systemu operacyjnego, lecz oprogramowanie serwera jest skonfigurowane do pracy z aplikacjami typu klient-serwer i może działać jako serwer aplikacji w sieciach lokalnych NetWare i Microsoft.

Windows NT 3.1 w stosunku do 3.51 zawierał Menedżer programów i Menedżer plików z serii Windows 3.1x. Windows NT 4.0 zastąpił te programy Eksploratorem Windows (pasek zadań i menu Start), który pierwotnie pojawił się w Windows 95.

Język programowania 
Windows NT jest napisany w C i C++, w małej części napisany w asemblerze. C jest głównie używany w kodzie jądra, podczas gdy C++ jest używany głównie w kodzie trybu użytkownika. W miarę możliwości unika się języka asemblera, ponieważ utrudniłoby to przenoszenie.

Sukces Windows NT 
W 1996 sprzedano więcej licencji serwera NT niż wszystkich licencji różnych wersji systemu Unix. System plików NTFS zaprojektowany dla Windows NT cechuje współpraca z rozwiniętym systemem obsługi uprawnień użytkowników i wyższy poziom bezpieczeństwa danych niż w systemie FAT (stosowanym w MS-DOS i Windows 9x/Me). Kolejne wersje systemów z rodziny NT wdrażały również nowości przygotowane głównie dla użytkowników domowych, jak obsługa DirectX i multimediów.

Architektura Windows NT jest stosowana także w konsumenckich edycjach Windows od wersji 2000.

Windows 2000 

Microsoft Windows 2000 jest 32-bitowym systemem operacyjnym Microsoftu wydanym 17 lutego 2000. Często mylony z Windows Me. Ma możliwość pracy z systemem plików NTFS i FAT32, lepsze zabezpieczenia logowania, prawa dostępu do plików i ich szyfrowanie i kompresowanie (tylko NTFS). Jest też pierwszym systemem z rodziny NT obsługującym technologie USB i IrDA. Microsoft Windows 2000 jest też ostatnim systemem z rodziny NT pozbawionym aktywacji systemu. Edycje Windows 2000 to:

 Microsoft Windows 2000 Terminal – środowisko udostępniane przez Windows 2000 Server jako usługi terminalowe ze współdzielonymi procesami i pamięcią,
 Microsoft Windows 2000 Professional – najbardziej zaawansowana edycja Windowsa 2000, obsługuje 2 procesory i 4 GB RAM. Łączy w sobie cechy wszystkich Windowsów 2000,
 Microsoft Windows 2000 Server – obsługa 4 procesorów oraz 4 GB RAM, Active Directory, Intellimirror, Kerberos, usług terminalowych,
 Microsoft Windows 2000 Advanced Server – jak wersja „Server”, lecz występuje obsługa 8 procesorów oraz 8 GB RAM, 2 klastry,
 Microsoft Windows 2000 Datacenter Server – jak wersja „Advanced Server”, lecz występuje obsługa 32 procesorów oraz 64 GB RAM, 4 klastry,
 Microsoft Windows 2000 Advanced Server, Limited Edition – specjalna wersja systemu wydana w 2001 r. przeznaczona dla procesorów Itanium firmy Intel,
 Microsoft Windows 2000 Datacenter Server, Limited Edition – specjalna wersja systemu wydana w 2001 r. przeznaczona dla procesorów Itanium firmy Intel.

Następcą systemu Windows 2000 jest Windows XP a bezpośrednim następcą wersji serwerowych jest Windows Server 2003.

Windows XP 

Microsoft Windows XP pod nazwą kodową Whistler to 32-bitowy system operacyjny z rodziny Microsoft Windows NT wydany oficjalnie 25 października 2001.

Windows XP to udana próba połączenia Microsoftu 2 w jedno, bowiem wcześniej Microsoft rozwijał 2 linie produktów – dla użytkowników domowych i zaawansowanych. W Windows XP zadebiutował GUI Luna, które wprowadzały wiele nowości graficznych do systemu i usprawnień.

W Microsoft Windows XP po raz pierwszy pojawiła się aktywacja systemu Windows, mająca zapobiec piractwu. Szybko jednak została ona złamana przez piratów komputerowych. Następcą systemu Microsoft Windows XP jest system Windows Vista.

Nowe funkcje Windowsa XP:

 Nagrywanie dysków CD – System potrafi w prosty sposób nagrywać płyty CD za pomocą wbudowanego programu nagrywającego.
 Nowe menu Start – Menu zawiera w pierwszej kolejności najczęściej używane programy, co większości użytkowników ułatwia i przyspiesza pracę.
 Łatwy dla użytkownika interfejs – Dzięki opcji grupowania programów na pasku zadań nie powstaje bałagan związany z otwarciem dużej ilości programów. System został także zaopatrzony w funkcję automatycznego oczyszczania pulpitu, która przenosi do osobnego folderu skróty z pulpitu, które nie były używane przez ostatnie 60 dni.
 Technologia ClearType® – To technologia pozwalająca na podwyższenie jakości i wygładzenie tekstu na ekranach LCD
 Inteligentne oszczędzanie energii – Ta funkcja przydaje się użytkownikom laptopów. Dzięki monitorowaniu przez system stanu baterii, system może zachować wyniki pracy zanim stan baterii się wyczerpie i zamknąć system bez szkody dla użytkownika i komputera. Po załadowaniu baterii system rozpoczyna pracę od tego momentu, gdy został on zahibernowany.
 Przełączanie użytkownika – Przydatne, gdy z komputera korzysta kilka osób. Gdy jeden użytkownik pracuje, a drugi chce zdobyć dostęp do spersonalizowanych danych na swoim profilu, można przełączyć użytkownika pozostawiając jego profil w takim stanie, w jakim został on zachowany, po czym do niego powrócić po skończeniu pracy przez drugiego użytkownika.

Edycje systemu XP 
Windows XP został wydany w 2 głównych edycjach:

Windows XP Home Edition – wersja dla użytkowników domowych, bez zaawansowanych narzędzi administracyjnych czy pulpitu zdalnego.

Windows XP Professional – wersja dla firm i bardziej zaawansowanych użytkowników od wersji Home Edition różni się m.in. obsługą pulpitu zdalnego i znacznie lepszych narzędzi administracyjnych. Obecnie najbardziej popularna wersja systemu Windows.

Ponadto istnieje kilka mniejszych edycji systemu Windows XP:
 Windows XP Media Center Edition – wersja dla komputerów HP Media Center Computer, niektórych komputerów w sieci sklepów Vobis, Alienware Navigator oraz Optimus. Wersja ta jest dostarczana tylko i wyłącznie z tymi komputerami i nie można jej kupić w sklepie.
 Windows XP Tablet PC Edition – wersja dla urządzeń typu Tablet PC.

Pod koniec roku 2004 Microsoft wydał kolejną wersję tego systemu:

 Windows XP Media Center Edition 2005 – podobna do swojego poprzednika, jednak mająca nowe opcje, design oraz kompozycję – Energy Blue, wykorzystującą nowy schemat kolorów Royale.
 W niektórych krajach, takich jak Rosja czy Indie, Microsoft wprowadził nową edycję systemu Windows – XP Starter Edition
 Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej udostępniona została edycja pozbawiona 186 plików, w tym programu Windows Media Player (a co za tym idzie – możliwości odtwarzania multimediów bez instalacji dodatkowego oprogramowania). Komisja nie zgodziła się na proponowaną przez Microsoft nazwę Windows XP Reduced Media Edition i wybrała Windows XP N spośród pozostałych nazw zaproponowanych przez koncern. Microsoft twierdził, że nazwa taka może zdezorientować klientów, ale ostatecznie zatwierdził ją. System ten jest dostępny tylko w Europie.

Windows Server 2003 

Microsoft Windows Server 2003 jest systemem z rodziny NT opartym na Windows XP, bezpośrednim następcą wersji serwerowych Microsoft Windows 2000. System wydany został 24 kwietnia 2003.

W porównaniu do wersji 2000 w Windows Server 2003 dodano i poprawiono wiele funkcji sieciowych. Do najważniejszych należą między innymi IIS w wersji 6.0, poprawki w usłudze Active Directory, a także dodanie funkcji Kopii w tle. W Windows Server 2003 została wbudowana specjalna wersja przeglądarki Internet Explorer. Program jest domyślnie skonfigurowany w ten sposób, że praktycznie niemożliwe jest uruchamianie lub ściągnięcie plików lub rozszerzeń, które mogą zaszkodzić systemowi. Edycje systemu Windows 2003 Server to:
 Small Business Server.
 Web Edition.
 Standard Edition,
 Enterprise Edition.
 Datacenter Edition.

31 marca 2005 wydany został dodatek Service Pack 1 do Microsoft Windows Server 2003. Położono tam nacisk na zwiększenie bezpieczeństwa systemu.

Najważniejsze wprowadzone nowości:
 Kreator zabezpieczeń systemu – automatyczna konfiguracja wbudowanej zapory sieciowej, wyłączenie niepotrzebnych usług itp.
 Windows Firewall – wbudowany program typu zapora sieciowa, analogiczny jak w systemie Windows XP z dodatkiem Service Pack 2.
 Wprowadzenie technologii Data Execution Prevention – zapobiega ona wykonywaniu kodu umieszczonego w obszarze dla danych, który może być niebezpieczny dla komputera.
 Blokowanie wyskakujących okienek we wbudowanej przeglądarce Internet Explorer 6.0 – analogicznie jak w Service Pack 2 dla systemu Windows XP

Ponad 2 lata później bo 14 marca 2007 Microsoft opublikował drugi zbiór poprawek dla Windows Server 2003 – Service Pack 2. W Service Pack 2 do Windows Server 2003 głównie położono nacisk na większą wygodę pracy z serwerem. SP2 zawiera także konsolę MMC 3.0. (Analogiczną do Service Packa 3 do Win XP).

Następcą Microsoft Windows Server 2003 jest Windows Server 2008.

Windows Vista 

Microsoft Windows Vista pod nazwą kodową Longhorn to dostępny w 32- i 64-bitowej wersji system operacyjny Microsoftu, następca Windows XP. Hasło reklamowe systemu to Clear, Confident, Connected, czyli Przejrzysty, Pewny, Połączony. Premiera systemu miała miejsce 29 stycznia 2007 w USA i Europie Zachodniej oraz 30.01.2007 w Polsce.

W systemie Windows Vista zadebiutował Windows Presentation Foundation czy też Windows Communication Foundation. Do owego systemu dodany został program antyspyware o nazwie Windows Defender. Kolejną funkcją, która zadebiutowała w systemie Windows Vista to trójstopniowy system limitowania konta, który zastąpił dwustopniowy system limitowania konta obecny w Windows XP. W Windows Vista pojawił się też nowy wygląd systemu bazujący na silniku Aero. W edycję Windows Vista Ultimate został wbudowany tzw. BitLocker służący do szyfrowania partycji.

Edycje systemu Windows Vista:
 Windows Vista Starter (jako jedyna wersja nie jest dostępna w wersji x64)
 Windows Vista Home Basic\Windows Vista Home Basic N
 Windows Vista Home Premium
 Windows Vista Business\Windows Vista Business N
 Windows Vista Enterprise
 Windows Vista Ultimate

Interfejsy Windows Vista 
 Windows Aero jest przeznaczony dla nowszych kart graficznych. Windows Aero zawiera trójwymiarowe efekty, takie jak: przełączanie się między aplikacjami – Windows Flip 3D, następca klasycznego przełączania Alt+Tab oraz animacja minimalizacji i maksymalizacji otwartych okien.

 Windows Basic jest uproszczoną wersją Windows Aero, zaprojektowaną dla komputerów, które nie spełniają wymagań sprzętowych Aero Glass.
 Interfejs klasyczny znany z systemów Windows 95, Windows 98 i Windows ME, przeznaczony dla najsłabszych kart graficznych.

Windows 7 

Microsoft Windows 7 pod nazwą kodową Windows NT 6.1 oraz Blackcomb, to dostępny w 32- i 64-bitowej wersji system operacyjny Microsoftu, następca systemu Windows Vista.

Edycje systemu Windows 7:
 Windows 7 Starter (tylko 32-bit)
 Windows 7 Home Basic
 Windows 7 Home Premium
 Windows 7 Professional
 Windows 7 Enterprise
 Windows 7 Ultimate

Przypisy