Muzyka

Muzyka (ze stgr. μουσική mousiké „sztuka Muz”) – sztuka organizacji struktur dźwiękowych w czasie. Jedna z dziedzin sztuk pięknych, która wpływa na psychikę człowieka przez dźwięki.

Struktury dźwiękowe składają się z zestawów fal akustycznych o celowo dobranych częstotliwościach i amplitudach oraz ciszy pomiędzy nimi. Jednym z celów muzyki jest samoekspresja oraz przekaz subiektywnych odczuć kompozytora lub wykonawcy, który ma wpływ na odczucia, reakcje i świadomość słuchacza przetwarzającego te doznania w sposób zupełnie indywidualny. Od mowy ludzkiej różni się znacznie większą abstrakcyjnością przekazywanych treści oraz wykorzystaniem, oprócz głosu ludzkiego, instrumentów muzycznych oraz wszelkich dźwięków elektronicznych, naturalnych i nieartykułowalnych.

Muzyka jest jednym z przejawów ludzkiej kultury. Można przyjąć, że muzyka od zawsze towarzyszyła człowiekowi w pracy, zabawie, odpoczynku oraz w obrzędach, najpewniej również od początku łączona była z tańcem i słowem. Z początku muzyka służyła celom praktycznym – pomagała w pracy zespołowej, była formą komunikacji, później stała się także elementem tożsamości zbiorowej. Z czasem wykształciła się jako jedna z gałęzi sztuki.

Początki 

W czasach prehistorycznych grano na muszlach i piszczałkach wykonanych z kości. Muzyka towarzyszyła tańcom i ceremoniom religijnym. A w starożytnych państwach: Mezopotamii, Egipcie, Indiach, Chinach i Grecji słuchano muzyki również dla przyjemności. Muzykę zaczęto zapisywać w starożytnej: Mezopotamii, Egipcie i Grecji, a specjaliści uważają nawet, że znaleźli zapisany fragment muzyczny – hymn, pochodzący z Sumeru z okresu 5000–3000 lat p.n.e.

Prawdopodobnie za najstarszy wiernie odtworzony współcześnie utwór muzyczny uważany jest Hymn do Nikkal, którego zapis datowany jest na 1400 rok p.n.e. Zapis pochodzi z państwa Hurytów; odnaleziono go w połowie XX wieku w Ugarit na wybrzeżu Morza Śródziemnego, zaś muzykę odtworzono po piętnastu latach prac na Uniwersytecie Kalifornijskim (Berkeley).
Pierwszy kompletny utwór muzyczny, który zachował się do naszych czasów, datowany jest na IX wiek.

Mitologiczne początki 
Według przekazów biblijnych wynalazcą muzyki był Jubal, gdyż w Rdz 4, 21 określony został jako ojciec wszystkich tych, którzy grają na „cytrach i organach”.

Według mitologii rzymskiej wynalazcą muzyki był Merkury, który ze skorupy wyschniętego żółwia zrobił lirę.

Elementy dzieła muzycznego 

W tradycyjnym i najbardziej rozpowszechnionym ujęciu, struktury muzyczne składają się z rytmu, melodii oraz harmonii. Rozpatrując ten problem bardziej szczegółowo, podział ten można przedstawić następująco (są to tzw. elementy dzieła muzycznego):
 melodyka
 rytmika
 harmonika
 dynamika
 agogika
 artykulacja
 kolorystyka.

W muzyce współczesnej także akustyka.

Klasyfikacje 

Muzykę euroatlantyckiego kręgu kulturowego można klasyfikować na wiele sposobów, np.:

Forma przekazu:
 muzyka rozrywkowa – przekazywana poprzez środki masowego przekazu;
 muzyka ludowa – przekazywana poprzez naśladownictwo;
 muzyka profesjonalna – przekazywana poprzez notację muzyczną.

Środki wykonawcze:
 muzyka wokalna;
 muzyka instrumentalna;
 muzyka wokalno-instrumentalna.

Liczba wykonawców:
 muzyka solowa;
 muzyka kameralna;
 muzyka koncertowa (estradowa);
 muzyka symfoniczna;
 muzyka chóralna.

Przeznaczenie:
 muzyka funkcjonalna;
 muzyka autonomiczna;
 muzyka sceniczna – opera, balet, muzyka teatralna, muzyka filmowa;
 muzyka liturgiczna.

Cechy formalne i genetyczne:
 muzyka poważna;
 muzyka rozrywkowa;
 muzyka ludowa.

Ze względu na cechy stylistyczne dzieli się też muzykę według epok. Mówi się o:
 muzyce antycznej;
 muzyce średniowiecznej;
 muzyce renesansowej;
 muzyce barokowej (wraz ze średniowieczną i renesansową o muzyce dawnej);
 muzyce klasycznej;
 muzyce romantycznej;
 muzyce współczesnej.

Zobacz też 

 muzyka prehistoryczna

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Co to jest muzyka