Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (, OECD, , OCDE) – organizacja międzynarodowa o profilu ekonomicznym skupiająca 38 wysoko rozwiniętych i demokratycznych państw. Utworzona na mocy Konwencji o Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju podpisanej w Paryżu przez 20 państw 14 grudnia 1960.

Siedzibą OECD jest Château de la Muette w Paryżu. W ramach systemu OECD funkcjonuje Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA).

Historia OECD 

OECD zastąpiła Organizację Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC), powstałą 16 kwietnia 1948 dla integrowania odbudowujących się ze zniszczeń wojennych gospodarek państw europejskich, korzystających z pomocy w ramach Planu Marshalla. Początkowo w skład OECD wchodziło 17 państw Europy Zachodniej oraz Stany Zjednoczone, Kanada i Turcja Według słów prezydenta USA, Johna F. Kennedy’ego, działalność OECD miała wzmocnić ekonomicznie sojuszników USA oraz skonsolidować wspólnotę atlantycką, która stała przed szeregiem wspólnych wyzwań ekonomicznych. Kolejnym celem OECD miała być współpraca na rzecz rozwoju najmniej rozwiniętych państw świata.

Cele i działania OECD 
Celem OECD jest wspieranie państw członkowskich w osiągnięciu jak najwyższego poziomu wzrostu gospodarczego i stopy życiowej obywateli. Do dorobku prawnego OECD należą umowy i kodeksy postępowania, np. Liberalizacji Przepływów Kapitałowych i Bieżących Operacji Niewidocznych oraz zalecenia, rezolucje i deklaracje – instrumenty nieformalnego nacisku. Oprócz tego OECD wypracowuje „reguły gry” w międzynarodowych stosunkach gospodarczych, tzn. opracowuje i wprowadza w życie wspólne zasady (wytyczne) i normy działania (standardy) w poszczególnych dziedzinach gospodarki. OECD zajmuje się też pomocą dla najbiedniejszych państw. Wpływ OECD na zachowania państw jest większy niż się powszechnie uważa; nie ogranicza się on do oddziaływania tylko na państwa członkowskie, ale dotyczy łącznie około 100 krajów.

W OECD obowiązuje zasada równości wszystkich członków, niezależnie od ich potencjału gospodarczego czy wkładu do budżetu organizacji. Podstawowym sposobem podejmowania decyzji jest konsensus wypracowany z użyciem charakterystycznej dla OECD metody nacisku równych siebie (peer pressure). Mechanizm ten polega na wzajemnym wywieraniu na siebie presji przez rządy poszczególnych państw, tak aby w trakcie podejmowania suwerennych decyzji w sprawach gospodarczych i społecznych uwzględnione zostało stanowisko i interesy pozostałych członków OECD.

Struktura organizacyjna 
 Organy OECD:
 Rada – naczelny organ OECD. Tworzą ją szefowie stałych przedstawicielstw państw przy OECD. Raz do roku zbiera się na szczeblu ministrów spraw zagranicznych oraz ministrów finansów. Decyzje przez nią podejmowane zapadają jednomyślnie lub w oparciu o konsensus. Rada przede wszystkim zatwierdza budżet oraz podejmuje zasadnicze decyzje o charakterze merytorycznym.
 Komitet Wykonawczy – zajmuje się wdrażaniem decyzji podejmowanych przez Radę.
 Sekretariat – podejmuje działania z zakresu bieżącej obsługi OECD. W jego skład wchodzi 11 dyrektoriatów merytorycznych i 5 administracyjno-technicznych. W Sekretariacie OECD zatrudnionych jest około 2190 osób (stan na koniec marca 2010 roku), z których 23 osoby to Polacy (w tym jedna osoba zatrudniona jako szef wydziału (Head of Division), trzy osoby na stanowisku starszego ekonomisty, 12 osób na stanowisku ekonomisty, jeden statystyk i sześciu asystentów lub sekretarek).
 Sekretarz Generalny – stoi na czele Sekretariatu; jest funkcjonariuszem międzynarodowym.
 Komitety Branżowe – wykonują decyzje podejmowane przez Radę. Ich sesje odbywają się kilka razy w roku. Łącznie Komitetów jest ok. 150. System uzupełniają Grupy Robocze.
 Organizacje afiliowane przy OECD:
 Międzynarodowa Agencja Energetyczna
 Agencja Energii Nuklearnej
 Europejska Konferencja Ministrów Transportu
 Klub Sahelu

Sekretarze Generalni OECD 
 Thorkil Kristensen, Dania wrzesień 1961 – wrzesień 1969
 Emile Van Lennep, Holandia październik 1969 – październik 1984
 Jean-Claude Paye, Francja październik 1984 – maj 1996
 Donald Johnston, Kanada czerwiec 1996 – maj 2006
 José Ángel Gurría, Meksyk czerwiec 2006 – maj 2021
Mathias Cormann, Australia czerwiec 2021 – nadal

Członkowie OECD 

Podczas ministerialnej sesji Rady OECD 16 maja 2007 ministrowie podjęli decyzję w sprawie rozszerzenia OECD. Decyzja przyznaje Sekretarzowi Generalnemu OECD mandat upoważniający do podjęcia rozmów przygotowawczych z pięcioma krajami – Chile, Izraelem, Federacją Rosyjską, Estonią i Słowenią. Podjęto również decyzje o wzmożeniu współpracy z takimi państwami, jak: Brazylia, Chiny, Indie, Indonezja i Południowa Afryka.

Tajwan posiada status obserwatora przy dwóch komitetach OECD, jednak ze względu na swój kontrowersyjny status międzynarodowy nie jest formalnym członkiem organizacji.

Rozmowy akcesyjne z Rosją zostały zawieszone 13 marca 2014 ze względu na kryzys krymski.

25 lutego 2022 Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) poinformowała, że rezygnuje z przyjęcia Rosji. OECD solidaryzuje się z narodem ukraińskim — napisano w komunikacie, w którym potępiono z wielką mocą rosyjską agresję na wielką skalę wobec Ukrainy. Decyzja ta została podjęta po rozpoczęciu wojny przez Rosję z Ukrainą.

Członkostwo Polski 
Polska jest pełnoprawnym członkiem OECD od 22 listopada 1996. Pierwszym polskim dyplomatą akredytowanym przy OECD, a zarazem najważniejszym negocjatorem po stronie Polski, był Mieczysław Szostak. Od maja 1997 r. do października 2001 r. oraz od grudnia 2005 r. funkcję Ambasadora, Stałego Przedstawiciela RP przy OECD pełnił dr Jan Woroniecki. 11 sierpnia 2010 roku placówkę objął dr Paweł Wojciechowski, od 13 września 2014 dr Jakub Wiśniewski, a od sierpnia 2016 prof. Aleksander Surdej.
Udział Polski w składce członkowskiej płaconej na rzecz OECD w 2010 roku wynosi 1,201%.

Zobowiązania przyjęte przez Polskę w związku z uzyskaniem członkostwa w OECD, obejmujące m.in. przepływy kapitałowe, bieżące transakcje niewidoczne, bezpośrednie inwestycje zagraniczne czy politykę podatkową i ekologiczną, wywarły pozytywny wpływ na rozwój polskiej gospodarki. Zaakceptowanie dorobku organizacji w tym zakresie oznacza, iż w Polsce obowiązują te same prawa i standardy funkcjonowania gospodarki co w państwach wysoko rozwiniętych. W efekcie Polska w wymianie międzynarodowej jest traktowana jako równorzędny partner, co przynosi jej wymierne korzyści ekonomiczne w postaci przychodów z eksportu, wykorzystania zagranicznych czynników produkcji i bardziej wydajnych metod zarządzania.

Filatelistyka 
 Poczta Polska wyemitowała 16 października 2021 r. znaczek pocztowy upamiętniający 25 lat obecności Polski w OECD. Znaczek o nominale 3,30 zł zaprojektował Jan Konarzewski. Wydrukowany został techniką rotograwiury na papierze fluorescencyjnym. Nakład wyniósł 140 000 sztuk.

Zobacz też 
 Oficjalna Pomoc Rozwojowa

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna witryna internetowa
 

 
Międzynarodowe organizacje gospodarcze
Obserwatorzy w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ
XVI dzielnica Paryża