alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Bedum (gemeente)

Bedum () (Gronings: Beem) is een voormalige gemeente in Noord-Nederland, in de provincie Groningen. De gemeente besloeg een oppervlakte van 44,94 km² (waarvan 0,39 km² water), en telde 
10.484 inwoners (, bron:CBS), tegen 10.916 in 2002. Per 1 januari 2019 is Bedum opgegaan in de nieuwe gemeente Het Hogeland.

Indeling 

De gemeente Bedum omvatte ook de volgende plaatsen:
 Bedum
 Ellerhuizen
 Koningslaagte
 Menkeweer
 Noordwolde
 Onderdendam
 Onderwierum
 Plattenburg
 Rodewolt
 Sint Annerhuisjes
 Ter Laan
 Westerdijkshorn
 Willemsstreek
 Zuidwolde

Aangrenzende gemeenten zijn Groningen, Winsum, Loppersum en Ten Boer. Het Boterdiep doorsnijdt de gemeente.

Bij de gemeentelijke herindeling in 1990 was er sprake van samenvoeging van Bedum met de gemeente Ten Boer. Uiteindelijk is daar toch niet voor gekozen. De gemeente is in de loop der jaren wel een deel van haar grondgebied, waar nu de wijk Beijum ligt, kwijt geraakt aan de gemeente Groningen.

Loop van de bevolking 
 1975 - 8 955 inwoners
 1980 - 9 833 inwoners
 1985 - 10 117	inwoners
 1990 - 10 079	inwoners
 1995 - 10 550	inwoners
 2000 - 10 859	inwoners
 2005 - 10 733	inwoners
 2010 - 10 447	inwoners
 2015 - 10 441 inwoners

Politiek

Gemeenteraad

Openbaar Vervoer 
Bedum heeft een station aan de spoorlijn Groningen - Delfzijl. Daarnaast wordt het ook via de buslijn 61 (Groningen - Zuidwolde - Noordwolde - Bedum - Onderdendam - Middelstum - Usquert - Uithuizen) van Qbuzz met Groningen verbonden.

Voorheen had de gemeente Bedum naast het station ook een stopplaats aan de spoorlijn Groningen - Delfzijl, te weten stopplaats Wolddijk. Deze lag ten westen van de plaats Bedum.

Cultuur

Monumenten 
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Bedum (gemeente)
 Lijst van oorlogsmonumenten in Bedum

Kunst in de openbare ruimte 
In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Bedum

Zie ook 
 Lijst van burgemeesters van Bedum

Externe links 
 Officiële website
 Internetkrant over de gemeente Bedum - bedumer.nl

 
Voormalige gemeente in Groningen
Bellingwedde

Bellingwedde () is een voormalige gemeente in de provincie Groningen. De gemeente ontstond in 1968 door de samenvoeging van de voormalige gemeentes Wedde en Bellingwolde. Op 30 april 2017 had Bellingwedde 8921 inwoners, in 2000 waren dit er 9.549. De gemeente besloeg een oppervlakte van 110,13 km².

Op 1 januari 2018 fuseerde Bellingwedde met Vlagtwedde tot de nieuwe gemeente Westerwolde.

Indeling 
In de gemeente Bellingwedde bevonden zich de volgende kernen:

Overige officiële kernen:
 Den Ham
 Rhederveld

Buurtschappen en andere onofficiële kernen: De Bult, Hoorn, Hoornderveen, Koudehoek, De Lethe, Lutjeloo, Morige, Tjabbesstreek, Wedderheide, Westeind, Winschoterhoogebrug (ged.).

Zie verder: wijken en buurten in Bellingwedde.

Geschiedenis 
Burgemeester Engbert Drenth was bij zijn aftreden op 1 maart 2007 de langstzittende burgemeester van Nederland (sinds 1979). De toekomst van de gemeente werd in 2006 ter discussie gesteld, waarbij er aanvankelijk stemmen opgingen om Bellingwedde aan te sluiten bij de nieuw te vormen gemeente Oldambt. Het gemeentebestuur maakte daarop echter kenbaar dat als er een nieuwe herindeling zou uitkomen, de voorkeur uitging naar een samengaan met Vlagtwedde. In 2010 spraken Bellingwedde, Vlagtwedde en Stadskanaal uit voorstander te zijn van een verregaande vorm van intergemeentelijke samenwerking, waarbij als uitgangspunt gold dat de drie gemeenten onafhankelijk bleven.

Politiek

Gemeenteraad

College 
Het college van B&W bestond in de periode 2014-2018 uit:
 Janneke Snijder (VVD), waarnemend burgemeester, benoemd met ingang van 14 november 2013
Bart Huizing (PvdA), wethouder Jeugdzorg, Ruimtelijke Ordening, Krimp&Leefbaarheid, Recreatie&Toerisme, Monumentenbeleid en Sport
Lea van der Tuin (CDA), wethouder WMO&Welzijn, Milieu, Verkeer&Vervoer, Onderwijs, Kunst&Cultuur en Informatiseringsbeleid
Wim 't Mannetje (VVD), wethouder Financiën, Openbare Werken&Groen, Werkgelegenheid&Synergon (Wwb), Economische Zaken en Volkshuisvesting

Zie ook 
 Lijst van burgemeesters van Bellingwedde

Externe link 
 Historische Vereniging Westerwolde: Werkgroep Oud Bellingwedde (hier als afzonderlijk document)

Literatuur 
 René Perton, Harm Frits Korvemaker en Edo Edens, Bellingwedde. Een rijke historie, Blijham 2017

Reiderland
Voormalige gemeente in Groningen
Geschiedenis van Westerwolde
Eemsmond

Eemsmond (; inwoners in 2018: 15.553) is een voormalige gemeente in Noord-Nederland, in de provincie Groningen. De gemeente besloeg een oppervlakte van 551,24 km² (waarvan 360,43 km² water) en was daarmee een van de grotere gemeenten in Nederland. De dorpskernen variëren van 75 tot ca. 5600 inwoners per plaats. In de grootste kernen zijn eeuwenoude kerken, boerderijen, borgen, molens en huizen te vinden.

Eemsmond is op 1 januari 2019 samen met De Marne, Bedum en Winsum gefuseerd tot de nieuwe gemeente Het Hogeland. De oude gemeente moet niet worden verward met de nieuwe gemeente Eemsdelta, die in 2021 is gevormd uit Delfzijl, Appingedam en Loppersum.

De dorpen van de gemeente Eemsmond worden vanouds tot het district Hunsingo gerekend.

Geschiedenis
De gemeente werd gevormd in 1979 onder de naam Hefshuizen door samenvoeging van de toenmalige gemeenten Uithuizen en Uithuizermeeden. De naam betrof een samenvoeging van hef met de betekenis van 'zee' (vergelijk haf) en afkomstig van de naam van het gehucht Hefswal, en huizen, dat uit de namen Uithuizen en Uithuizermeeden komt. In 1990 werd de gemeente uitgebreid door toevoeging van de toenmalige gemeenten Kantens, Usquert en Warffum. In 1992 werd vervolgens de gemeentenaam gewijzigd in de huidige naam Eemsmond. Deze nieuwe naam houdt verband met het feit dat de gemeente aan de noordkust van Groningen ligt, waar de rivier de Eems in de Waddenzee uitmondt. Het gehele gebied (aan de ene zijde Nederlands, aan de andere zijde Duits) staat bekend als de Eemsmonding en is gelegen op ongeveer 22 kilometer van de stad Groningen.

Indeling 
De gemeente Eemsmond bestond uit de volgende dorpen, buurtschappen, gehuchten en (onbewoonde) eilanden:

Openbaar vervoer 
 Er loopt een spoorlijn van Groningen naar de Eemshaven met binnen de gemeente Eemsmond zes stations: in Warffum, Usquert, Uithuizen, Uithuizermeeden, Roodeschool en Eemshaven (het meest noordelijk gelegen station in Nederland). De treindienst wordt geëxploiteerd door Arriva.
 Van de Eemshaven vertrekt in het zomerseizoen (met een beperkt voor- en naseizoen) de veerboot van AG Ems naar het Oost-Friese waddeneiland Borkum.
 Busdiensten van Qbuzz in de gemeente zijn:
 lijn 61: Delfzijl - Appingedam - Spijk - Roodeschool - Uithuizen - Usquert - Rottum - Kantens - Middelstum - Onderdendam - Bedum - Groningen
 lijn 62/662: Uithuizen - Zandeweer - Loppersum

Politiek

Gemeenteraad 

Hieronder de samenstelling sinds 1998:

Laatste college van B&W 
Burgemeester:
 Marijke van Beek (PvdA)
Wethouders:
 Harald Bouman (GemeenteBelangen Eemsmond)
 Sandra Herkströter (SP)
 Harrie Sienot (CDA)
 Theo Berends (CU)

Monumenten 
In de voormalige gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Eemsmond
 Lijst van oorlogsmonumenten in Eemsmond

Zie ook 
 Lijst van burgemeesters van Eemsmond
 Wapen van Eemsmond

Externe link 
 Website van de gemeente Eemsmond

 
Voormalige gemeente in Groningen
Hoogezand-Sappemeer

Hoogezand-Sappemeer () (Gronings: Hogezaand-Sapmeer) is een voormalige gemeente in Noord-Nederland, in de provincie Groningen. De gemeente besloeg een oppervlakte van 73,05 km² (waarvan 5,05 km² water).

Geschiedenis 
De gemeente Hoogezand-Sappemeer maakte oorspronkelijk deel uit van het gebied het Gorecht dat bestuurd werd door de stad Groningen. De dorpen Westerbroek en Kropswolde waren destijds al kerspelen in het Gorecht; de rest van de gemeente bestond uit woeste gronden.

In de 17e eeuw werd begonnen met de ontginning van de veengronden. Tijdens deze ontginning ontstonden de dorpen (en gemeenten) Hoogezand en Sappemeer. Sappemeer was daarbij aanvankelijk de belangrijkste plaats, maar het werd later overvleugeld door Hoogezand.

Op 1 april 1949 ontstond door samengaan van beide gemeenten de gemeente Hoogezand-Sappemeer. Op 1 januari 2018 ging Hoogezand-Sappemeer met de gemeenten Slochteren en Menterwolde op in de fusiegemeente Midden-Groningen.

Politiek

Gemeenteraad
Onderstaand staat de samenstelling van de gemeenteraad vermeld van 1998 tot 2018:

College van B&W 
Het college van burgemeester en wethouders bestond in de periode 2014-2018 uit:
 Peter de Jonge (PvdA) - waarnemend burgemeester
 Peter Verschuren (SP) - wethouder Sociaal domein en Decentralisaties, locoburgemeester
 José van Schie (PvdA) - wethouder Ruimtelijke ordening en Sport
 Oetra Gopal (GroenLinks) - wethouder Kunst, cultuur en Jeugdbeleid
 Marco Metscher (ChristenUnie) - wethouder Financiën en Openbare ruimte
 Erik Drenth (CDA) - wethouder Onderwijs en Economische zaken

Zie ook 
 Lijst van burgemeesters van Hoogezand-Sappemeer

Voormalige gemeente in Groningen
Loppersum (gemeente)

Loppersum () (Gronings: Loppersom) is een voormalige gemeente in Nederland, in de provincie Groningen.

De gemeente Loppersum ontstond in 1990 door samenvoeging van de gemeente Loppersum met Stedum, Middelstum en 't Zandt. De gemeente telde  inwoners (per , bron: CBS) en besloeg een oppervlakte van 111,93 km². 

Op 1 januari 2021 is de gemeente Loppersum samen met Appingedam en Delfzijl opgegaan in de nieuwe gemeente Eemsdelta.

De dorpen van de gemeente Loppersum worden vanouds tot het district Fivelingo en de landstreek Hogeland gerekend.

De plaats wordt vaak genoemd als epicentrum van de aardschokken als gevolg van de bodemdaling door de winning van aardgas.

Indeling 

De gemeente Loppersum omvatte de volgende plaatsen en gehuchten:

Plaatsen

Gehuchten

Eekwerd, Eekwerderdraai, Fraamklap, Garsthuizervoorwerk, Hoeksmeer, Honderd, Kolhol, Lutjerijp, Lutjewijtwerd, Merum, Stork en Wirdumerdraai.

Politiek 
Loppersum stond van 2008 tot 2014 onder toezicht van het rijk krachtens de artikel 12-status.

Gemeenteraad

Cultuur

Monumenten 
In de gemeente waren er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Loppersum (gemeente)
 Lijst van rijksmonumenten in Loppersum (plaats)
 Lijst van oorlogsmonumenten in Loppersum

Kunst in de openbare ruimte 
In de gemeente waren diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Loppersum

 
Plaats in Groningen
Loppersum
Slochteren

Slochteren (dorp), een dorp in de gemeente Midden-Groningen
Slochteren (gemeente), een voormalige gemeente in de provincie Groningen
het aardgasveld van Slochteren
Slochter, een voormalig veenriviertje ten westen van Amsterdam
Stadskanaal (gemeente)

Stadskanaal () (Gronings: Knoal, inwoners per : , bron: CBS) is een gemeente in het noorden van Nederland, in de provincie Groningen. De gemeente beslaat een oppervlakte van 120 km² (waarvan 0,87 km² water).

De gemeente Stadskanaal ontstond op 1 januari 1969 door de samenvoeging van de voormalige gemeente Onstwedde met een deel van de voormalige gemeente Wildervank.

Indeling 

In de gemeente Stadskanaal liggen onder meer de volgende plaatsen : Alteveer (gedeeltelijk), Barlage, Blekslage, Braamberg, Ceresdorp, Höchte, Holte, Horsten, Kopstukken, Mussel, Musselkanaal, Onstwedde, Oomsberg, Smeerling, Stadskanaal, Sterenborg, Tange, Ter Maarsch, Ter Wupping, Veenhuizen, Vledderhuizen, Vledderveen, Vosseberg en Wessinghuizen.

Bevolkingsontwikkeling 
De gemeente Stadskanaal heeft een bevolking die redelijk stabiel schommelt tussen de 32.000 en 34.000 inwoners.
 1970 - 32.829
 1975 - 34.069
 1980 - 33.995
 1985 - 34.016
 1990 - 32.979
 1995 - 32.975
 2000 - 33.097
 2005 - 33.804
 2010 - 33.416
 2013 - 32.885
 2016 - 32.621
 2019 - 31.801
 2020 - 31.581
 2022 - 31.928

(Bron: CBS)

Openbaar vervoer 
Stadskanaal is een regionaal knooppunt voor het openbaar vervoer, waar de volgende buslijnen samenkomen:

Cultuur 
 Theater Geert Teis

Monumenten 
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Stadskanaal (gemeente)
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Stadskanaal
 Lijst van oorlogsmonumenten in Stadskanaal

Kunst in de openbare ruimte 

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Stadskanaal

Media 
Lokale omroep: Vanaf 1991 tot eind mei 2005 was dit de LOK. Vanaf 4 oktober 2005 is dit overgegaan in Stichting Lokale Omroep Stadskanaal, RTV Stadskanaal. In 2016 ging deze omroep samen met RTV Parkstad (Veendam) en heet sindsdien RTV1. 

Iedere woensdag verschijnen er (gratis) huis aan huis twee lokale kranten, onder de naam Kanaalstreek en de Nieuwsbode.

Politiek

Gemeenteraad
Behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen vanaf 2006:

Bron: gemeente Stadskanaal

College van B en W
Het college van burgemeester en wethouders bestaat voor de periode 2022-2026 uit de volgende personen:

Stedenbanden 
Stadskanaal onderhoudt een stedenband met het Duitse Lilienthal.

Werkloosheid 

Ontwikkeling werkloosheid in de periode 2003 t/m 2007:

(bron: provincie Groningen - Centrum voor Arbeid en Beleid)
Vlagtwedde (gemeente)

Vlagtwedde () (inwoners per 30 april 2017: 15.966, bron: CBS) is een voormalige gemeente in het zuidoosten van de Nederlandse provincie Groningen in de streek Westerwolde. De gemeente besloeg een oppervlakte van 170,30 km² (waarvan 1,24 km² water). Het gemeentehuis stond in Sellingen.

In 1822 werd de toenmalige gemeente Bourtange (met de dorpen Ter Apel, Bourtange en Sellingen) opgeheven en bij de gemeente Vlagtwedde gevoegd. In 1968 werd Hebrecht van de voormalige gemeente Bellingwolde - dat vanaf toen samen met Wedde de nieuwe gemeente Bellingwedde ging vormen - toegevoegd aan de gemeente Vlagtwedde.

Op 1 januari 2018 fuseerde Vlagtwedde met Bellingwedde tot de nieuwe gemeente Westerwolde.

Kernen 
In de gemeente Vlagtwedde bevonden zich de volgende kernen:

Overige officiële kernen:

Ondanks het grote aantal officiële kernen telde de gemeente slechts vijf postcodes:
 9541 Vlagtwedde
 9545 Bourtange
 9551 Sellingen
 9561 Ter Apel
 9563 Ter Apelkanaal
 Alle 60 dorpen en buurtschappen kregen in 2008 een eigen plaatsnaambord.

Politiek

Gemeenteraad
De gemeenteraad van Vlagtwedde bestond uit 17 zetels. De samenstelling van 1998 tot 2018 was als volgt:

Stedenbanden 
Vlagtwedde had partnerschappen met:
  Andrésy (Frankrijk), sinds 2000
  Haren (Duitsland), sinds 1972
  Międzyrzecz (Polen), sinds 1991

Zie ook
 Lijst van burgemeesters van Vlagtwedde

Voormalige gemeente in Groningen
Geschiedenis van Westerwolde
Smeltwarmte

De smeltwarmte is de hoeveelheid warmte die nodig is om een bepaalde hoeveelheid stof (meestal een mol) van een kristallijne vaste stof in een vloeistof te doen overgaan. In het algemeen wordt hiermee de molaire smeltenthalpie bedoeld. Deze grootheid wordt meestal uitgedrukt in joule per mol (J/mol).

De smeltwarmte van water (ijs) is ongeveer 6 kJ/mol (334 kJ/kg). 

Een goede manier om smeltwarmtes te meten is de differentiële scanningcalorimetrie (DSC).

Als men het smeltpunt van een stof kent, kan men met de regel van Richards een ruwe schatting maken van de smeltwarmte.

Zie ook
 Verdampingswarmte
 Faseovergang
 Soortelijke warmte

Vloeistoffysica
Thermodynamica
Stofeigenschap
Chemische grootheid
Aggregatietoestand
657 v.Chr.

Het jaar 657 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Egypte
Psammetichus I weet andere vorsten in de Nijl-delta te overtuigen hem als farao te erkennen.
De steun van Samtutefnakht van Herakleopolis als bondgenoot is doorslaggevend.

Griekenland
Cypselus wordt de eerste tiran van Korinthe, de oligarchie van de Bakchiaden wordt omvergeworpen.
Byzas sticht de stad Byzantion. (traditionele datum)

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
656 v.Chr.

Het jaar 656 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Egypte
Farao Psammetichus I stuurt een vloot de Nijl op om zijn dochter Nitokris I naar Thebe te brengen. Zij wordt geadopteerd door de Goddelijke Vereersters Sjepenoepet II en Amenirdis II. Daarmee aanvaardt nu ook het zuiden het gezag van Psammetichus I. De farao kan nu de resterende vorsten aan zijn gezag gaan onderwerpen en de grensgarnizoenen versterken. Dit is het begin van de Saïtische renaissance.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
Saïtische renaissance

De Saïtische renaissance of Saïstijd (664-525 v.Chr.) was de tijd van de grote nabloei van Egypte. Hoewel het land moeite had op het vlak van de buitenlandse politiek de ontwikkelingen in het Midden-Oosten bij te benen was het een tijd van grote bloei in de bouwkunst, de literatuur en de welvaart. Evenals onder de Nubische dynastie was er een sterke neiging op oude voorbeelden terug te vallen, soms zelfs op de tijd van het Oude Rijk. Er was een drang naar zuivering. Zo werd bijvoorbeeld de cultus van Seth niet langer als Egyptisch gezien, maar als een verwerpelijke invloed van de Semitische buren.

Het was echter ook een tijd waarin Egypte zijn traditionele geslotenheid opgaf voor meer openheid naar de buitenwereld. Zo werd er veel gebruikgemaakt van huurlingen uit Griekenland en Carië (nu in Zuidwest-Turkije). Er kwamen ook veel vreemdelingen in Egypte wonen zoals Feniciërs, Syriërs en Joden, die door de Assyriërs van huis verdreven waren. Necho II bouwde een aanzienlijke vloot, waarmee nieuwe handelsbetrekkingen aangeknoopt werden. De vloot werd zelfs erop uitgestuurd om te ontdekken of Afrika te ronden was.

Een typische religieuze ontwikkeling van deze tijd is de groei van de verering van dieren, zoals de Apis stier, de heilige ibis en de kat. De Apis stier kreeg koninklijke titels en de opvolging van de heilige stieren werd nauwkeurig bijgehouden. Dit laatste is bijzonder nuttig voor de chronologie van de periode omdat het vergelijking met de regeringsjaren van de farao's mogelijk maakt.

Egyptische oudheid
Seth (mythologie)

In de Egyptische mythologie was de god Seth de broer van Osiris. Hij vermoordde zijn broer en sneed zijn lijf aan stukken, die hij over alle nomen (gewesten) van Egypte verspreidde. Isis zocht de lichaamsdelen weer bij elkaar maar vond het geslachtsdeel van Osiris niet; dit was opgeslokt door een vis. Zij maakte het geslachtsdeel na uit klei en door haar bedrevenheid en met de magie van Thoth slaagde zij erin om zwanger te worden. Hieruit kwam haar zoon Horus voort. Deze streed met Seth en versloeg hem. Seth behoort net als zijn vrouw Nephthys tot de Enneade van Heliopolis

Seth werd gezien als de god van de woestijn, chaos, onvruchtbaarheid, van stof en kale grond en als een vijand van de mens. Hij wordt afgebeeld als een mens met een dierenkop. Welk dier daarvoor model gestaan heeft is niet bekend, hoewel er wel geopperd is dat het een springspitsmuis of een aardvarken zou kunnen zijn. Varkens en ezels waren aan hem gewijd en speelden ook een rol in zijn eredienst. De afkeer van varkens bij latere godsdiensten zou daar weleens iets mee te maken kunnen hebben.

Seth wordt in sommige mythen echter ook beschouwd als de god die Ra elke nacht beschermt tegen de slangendemon Apophis als hij met zijn zonnebark door de onderwereld reist. Deze reis was de verklaring die de Oude Egyptenaren gaven voor het ondergaan en weer opkomen van de zon.

Het is mogelijk dat in de predynastische tijd er strijd geweest is tussen de aanhangers van Seth en van Horus en dat de laatsten de eersten onderworpen hebben. De mythe van de Strijd tussen Horus en Seth zou hiernaar kunnen verwijzen. In de tweede dynastie is er een koning (Peribsen) die -in tegenstelling tot alle andere koningen- zijn naam schreef met een Seth-dier erboven, in plaats van een Horus-valk. Zijn opvolger heette Chasechemoey (de beide machten zijn tevreden). Hij schreef zijn naam met beide dieren erboven. Mogelijk weerspiegelt dit een oplaaien van de tegenstelling tussen aanhangers van Seth en Horus, die door Chasechemoey bijgelegd werd.

Seth werd onder andere veel vereerd in de noordoostelijke Nijldelta, een gebied waar veel contact met de buurvolken was. In de tijd van de Hyksos steunden deze Aziatische heersers de Seth-cultus en mede om die reden werd in de tijd van Saïtische Renaissance zijn cultus min of meer ondergronds gedreven. In die tijd werd Seth hoe langer hoe meer als de god van het kwaad -een soort duivel- gezien. In het millennium tussen de Hyksos en Saïs was dat echter zeker niet altijd zo. Bijvoorbeeld in de tijd van de Ramessiden was Seth de beschermgod van de koninklijke familie en heetten een aantal farao's naar deze later zo omstreden godheid, onder ander de vader van Ramses II, Sethi I, maar ook de farao Sethnacht.

Zie ook 
 Strijd tussen Horus en Seth
 Egyptische mythologie
 Lijst van goden en godinnen

Bronnen

Egyptische god
653 v.Chr.

Het jaar 653 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrië
Koning Assurbanipal begint een veldtocht tegen koning Te-Umman van Elam.
De Kimmeriërs bedreigen het Assyrische Rijk vanuit het noorden, Elam en Mannea vanuit het oosten.
Koning Phraortes van Medië lijdt een zware nederlaag en sneuvelt in de strijd om Assur.

Klein-Azië
Koning Gyges van Lydië doet een vertwijfelde poging de Kimmeriërs te weerstaan.

Egypte
Farao Psammetichus I maakt gebruik van de interne problemen van Assyrië en schudt het Assyrische juk van zich af.
Koning Atlanersa (653 - 643 v.Chr.) regeert over het koninkrijk Koesj.

Mesopotamië
Koning Cyaxares II (Hvakhshathra) heerser over het koninkrijk Medië.
Tammaritu wordt koning van Elam en volgt Tempt-Humban-Ishushinak op.

Geboren

Overleden 

Phraortes, koning van Medië
Tantamani, farao van Egypte
Te-Umman, koning van Elam

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
651 v.Chr.

Het jaar 651 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrische Rijk 

Koning Cyrus I van Perzië verbindt zich met Elam en stuurt hulp naar Shamash-shum-ukin van Babylon in de strijd tegen zijn broer Assurbanipal.

Klein-Azië 

Koning Rusa II van Urartu laat 35 km ten noorden van Tushpa aan het Van-meer het fort van Ayanis bouwen (dendrochonologische) datum.

Azië 

 Hertog Huan van Qi roept een conferentie bijeen van alle staten van Midden-China om afspraken te maken over een gezamenlijk bestuur. 
 De Periode van Lente en Herfst eindigt na een vijfjarige oorlog en de strijdende partijen sluiten een vredesverdrag.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
648 v.Chr.

Het jaar 648 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrië
Koning Cyrus I stuurt zijn zoon Arukku naar Ninive om schatting te betalen aan de Assyriërs.

Griekenland
De eerste zonsverduistering wordt gemeld door de Grieken.

Geboren 

648-609 v.Chr., Koning Josia van Juda

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
646 v.Chr.

Het jaar 646 v.Chr. is een jaartal in de 7e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrië
Koning Assurbanipal verovert de hoofdstad Susa van het koninkrijk Elam.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
629 v.Chr.

Het jaar 629 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië
De Scythen plunderen de havenstad Ashdod en vallen het Assyrische Rijk binnen.

Geboren

Overleden 

Erimena, koning van Urartu

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
627 v.Chr.

Het jaar 627 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrische Rijk 
 Koning Ashur-etil-ilani raakt verwikkeld in een burgeroorlog met zijn broer Sin-shar-ishkun.
De Meden komen in opstand en de Scythen plunderen het Assyrische Rijk.
Kroonprins Sin-shar-ishkun wordt onderkoning van Babylonië.

Babylonië 
Met de dood van zowel Assurbanipal van Assyrië en Kandalanu van Babylonië komt er een einde aan twintig jaar welvaart en vrede tussen beide landen.

Griekenland 
 Cypselus, tiran van Korinthe, overlijdt en wordt opgevolgd door zijn zoon Periander.

Balkan 
 De Illyrische stad Epidamnus (huidige Albanië) wordt ingenomen door de Grieken van het eiland Corfu.

Geboren

Overleden 

 Assurbanipal, koning van het Assyrische Rijk
 Cypselus, Grieks tiran van Korinthe
 Kandalanu, koning van Babylonië

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
626 v.Chr.

Het jaar 626 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Babylonië 

Nabopolassar van Chaldea maakt gebruik van de burgeroorlog in Assyrië, hij verovert Uruk, Sippar en Babylon.
Nabopolassar roept zichzelf uit tot koning van Babylonië, hij sluit een alliantie met de Meden en de Scythen.

Assyrië 

Er breek een burgeroorlog uit; Sin-shumu-lishir grijpt de macht en stoot Assurbanipals zoon Assur-etil-ilani van de troon. Daarmee begint een strijd waar ook een andere zoon van Assurbanipal, Sin-shar-ishkun zich mengt.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
625 v.Chr.

Het jaar 625 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Mesopotamië
Koning Cyaxares II verenigt de Scythen en de Perzen en maakt plannen om Assyrië aan te vallen.

Griekenland
Griekse kolonisten uit Korinthe stichtten de handelsnederzetting Epidamnus (Durrës) in Albanië.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
616 v.Chr.

Het jaar 616 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Babylonië 
 Koning Nabopolassar maakt plannen om Assyrië binnen te vallen.

Egypte 
 Farao Psammetichus I besluit Assur te steunen, vanwege het opkomende Babylon.
 Palestina wordt weer bij het Egyptische Rijk ingelijfd.

Italië 
 De Etruskische koning Lucius Tarquinius Priscus wordt heerser over Rome.

Geboren

Overleden 

 Ancus Marcius, koning van Rome

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
615 v.Chr.

Het jaar 615 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrië 

Cyaxares II, koning van de Meden, verwoest Kalhu en het religieuze centrum van Assur.

Griekenland 

Heniochides wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
614 v.Chr.

Het jaar 614 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrië 
Cyaxares II, koning van de Meden, de Scythen en de Perzen valt tevergeefs Ninive aan.
Cyaxares II voert onderhandelingen met Nabopolassar over een alliantie tegen Assyrië.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
612 v.Chr.

Het jaar 612 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrië
Dur-Katlimmu is ingelijfd door Babylonië.
De Babyloniërs onder koning Nabopolassar en Cyaxares II, koning der Meden belegeren Ninive. Ninive en de andere Assyrische steden worden vernietigd, koning Sin-shar-ishkun wordt gedood.
Assur-uballit II, een Assyrische generaal vlucht naar Harran in Turkije.
De val van Ninive luidt de ondergang in van het Assyrische Rijk.

Klein-Azië
Koning Alyattes II van Lydië sluit een vredesverdrag met Thrasybulus van Milete.

Egypte
Assur-uballit II roept zich met steun van farao Psammetichus I uit tot koning van Assur.

Italië
Koning Lucius Tarquinius Priscus laat de moerassen tussen de Romeinse heuvels droogleggen.
Rome krijgt meer de allure van een grote stad en gaat de omliggende steden domineren.

Geboren

Overleden 

Sin-shar-ishkun, koning van Assyrië

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
610 v.Chr.

Het jaar 610 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Egypte
Koning Necho II (610 - 595 v.Chr.) de derde farao van de 26e dynastie van Egypte.

Babylonië
Koning Nabopolassar van Babylon rukt op langs de bovenloop van de Eufraat.
Cyaxares II, koning der Meden verovert het koninkrijk Urartu.
De Assyrische koning Assur-uballit II verlaat de stad Harran.

Geboren 
Anaximander van Milete (610 v.Chr. - 546 v.Chr.), presocratische filosoof

Overleden 
Psammetichus I, farao van Egypte
Sun Yang/Bole, Chinese paardengod

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
609 v.Chr.

Het jaar 609 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Egypte
 Farao Necho II versterkt zijn grip op Kanaän en Syrië.
 Necho II voert het oppergezag over de Levant tot Karkemish, hij steekt de Eufraat over en belegert Harran.

Kanaän 
 Koning Josia van Juda trekt op tegen Necho II en sneuvelt in de slag bij Megiddo.
 Kroonprins Joachaz volgt zijn vader op als koning van Juda, maar wordt na drie maanden afgezet door Necho II.
 Koning Jojakim (r. 609 - 598 v.Chr.) volgt zijn halfbroer Joachaz op en bestijgt de troon van de vazalstaat Juda.

Babylonië
 Koning Nabopolassar van Babylon verwoest de Assyrische stad Harran.
 Het verlies van Egypte in het jaar 4141 van de Assyrische kalender betekent het einde van het Assyrische Rijk.

Geboren

Overleden 

 Joachaz, koning van Juda
 Josia, koning van Juda

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
608 v.Chr.

Het jaar 608 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Egypte 
 Farao Necho II laat een kanaal graven van de Nijl naar de Golf van Suez, door 120.000 arbeiders.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
605 v.Chr.

Het jaar 605 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Babylonië 
 Slag bij Karkemish: Kroonprins Nebukadnezar II verslaat farao Necho II in een veldslag bij de rivier Eufraat.
Nebukadnezar II laat zich in Babylon tot koning kronen, de Babyloniërs bezetten het Syrische grondgebied.

Griekenland 
 Aristocles wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

 Nabopolassar, koning van het Babylonische Rijk

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
604 v.Chr.

Het jaar 604 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Babylonië
Koning Nebukadnezar II begint een veldtocht naar Palestina om de schatting van Damascus, Juda, Sidon en Tyrus op te eisen.
Nebukadnezar II brengt het Babylonische Rijk tot bloei, hij is een bekwaam diplomaat en laat de Toren van Babel bouwen.

Geboren 
 Laozi (604 v.Chr. - 531 v.Chr.), Chinees filosoof en schrijver

Overleden 

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
601 v.Chr.

Het jaar 601 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Egypte
Farao Necho II stuurt hulp voor het opstandige Ashkelon, de Babyloniërs weten het expeditieleger bij Gaza tot staan te brengen.

Klein-Azië 
Traditionele data van de stichting van de stad Perinthus door kolonisten van Samos.

Midden Oosten 

 De Joods-Babylonische oorlog begint tussen het koninkrijk Juda en Babylon (tot 586 v. Chr.).

Geboren 

 Darius de Mediër, ook bekend als Gobryas or Cyaxeres II, koning van de Meden

 Laozi, Chinees filosoof

Overleden 

 Xuan van Zhao, politicus van de Zhou-Dynastie.

Jaar in de 7e eeuw v.Chr.
600 v.Chr.

Het jaar 600 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Palestina 
Koning Jojakim van Juda komt in opstand tegen Babylon.

Babylonië 
Koning Nebukadnezar II laat de Hangende tuinen van Babylon bouwen.
De Zarathustra-religie wordt populair bij de Meden en de Perzen.

Klein-Azië 
Koning Alyattes II van Lydië plundert en verwoest de stad Smyrna.

Griekenland 
 Thales van Milete, Griekse wetenschapper, beweert dat de aarde plat is.
 Solon leidt het Atheense leger bij de overwinning tegen Megara.
De Phociërs stichten Marseille en Tartessus in Spanje.
De tempel van Artemis wordt op Korfoe gebouwd.
 Critias wordt benoemd tot archont van Athene.

Italië 
De Kelten stichten de steden Capua en Milaan.
 Pompeï wordt gesticht door de Osken aan de rivier de Sarno.
Koning Tarquinius Priscus begint met de bouw van Circus Maximus.
 Rome groeit uit tot een bloeiende stad met 80.000 inwoners, het centrum wordt gevormd door het Forum.

Mexico 
 Monte Albán wordt door de Zapoteken gesticht in het jaar 2.514 van de Mayakalender.

Geboren 
 Cambyses I, koning der Achaemeniden

Overleden 

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
598 v.Chr.

Het jaar 598 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië 
 De Syracusiërs stichten de handelskolonie Kamarina op de zuidkust van Sicilië. (waarschijnlijke datum)

Palestina 
 Koning Jojakim van Juda komt tijdens het beleg van Jeruzalem om het leven. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Jojachin.

Geboren

Overleden 

 Jojakim, koning van Juda

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
597 v.Chr.

Het jaar 597 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Palestina
Jeruzalem wordt ingenomen door de Babylonische troepen van koning Nebukadnezar II.
De Joodse tempel wordt geplunderd en Jojachin wordt afgevoerd naar Babylon.
Sedekia wordt door Nebukadnezar II tot vazalkoning van Juda aangesteld.

Griekenland
Cypselus wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
595 v.Chr.

Het jaar 595 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

China
In de Zhou-dynastie wordt de Jin (staat) verslagen door de Chu (staat) in de veldslag bij Bi.

Egypte
Koning Psammetichus II (595 - 589 v.Chr.) de vierde farao van de 26e dynastie van Egypte.

Griekenland
Philombrotus wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

Necho II, farao van Egypte

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
Neon (element)

Neon is een chemisch element met symbool Ne en atoomnummer 10. Het is een kleurloos edelgas.

Ontdekking 
Neon is in 1898 ontdekt door William Ramsay en Morris Travers, vrijwel gelijktijdig met de elementen xenon en krypton. Het Griekse woord neon betekent nieuw.

Toepassingen 
Neon wordt vaak als warmtetransportmedium in koelinstallaties gebruikt. Naast de goede thermische eigenschappen vindt neon om zijn oranje uitstraling in ontladingsbuizen ook veel toepassing in reclameverlichting; in natriumlampen W.L. (gele straatlantaarns) wordt het gebruikt om bij het starten de gasontlading op gang te helpen tot de lamp warm genoeg is om het gele natriumlicht te gaan verspreiden. De reclameverlichtingen die vaak als groep neonlicht worden genoemd, bevatten soms neon, maar ook andere gassen zoals argon worden gebruikt.

Opmerkelijke eigenschappen 
Neon is na helium het lichtste edelgas en gloeit oranje/rood op bij ontlading in een elektronenbuis. Net als een aantal andere edelgassen kan neon bindingen aangaan met fluor. Dit is echter alleen in laboratoriumopstellingen aangetoond en nog nooit in de natuur. Tijdens massaspectrometrisch onderzoek zijn Ne+, (NeAr)+, (NeH)+ en (HeNe)+ aangetoond. Verder kan neon instabiele hydraten vormen.

Verschijning 
In de aardatmosfeer komt neon sporadisch voor (ongeveer 0,0015%) in ongebonden toestand. Het kan industrieel geproduceerd worden via gefractioneerde destillatie van gekoelde lucht.

Isotopen 

Van neon komen drie stabiele isotopen voor: 20Ne (90,48%), 21Ne (0,27%) en 22Ne (9,25%). Via neutronemissie en α-verval kunnen uit 24Mg en 25Mg de isotopen 21Ne en 22Ne worden geproduceerd. Isotopisch onderzoek van buitenaardse rotsblokken heeft aangetoond dat in het heelal 21Ne wordt geproduceerd. Dat houdt in dat neon kan worden gebruikt voor het bepalen van de ouderdom van dit soort rotsen en meteorieten.

Toxicologie en veiligheid 
Neon is niet brandbaar, explosief of giftig. Het wordt verhandeld in cilinders die onder hoge druk staan. Bij te snelle ontsnapping van het gas kunnen brandwonden op huid of ademhalingswegen ontstaan.

Externe links 
 
 Website met informatie over neon

 
Elementenlijst
Koudemiddel
Constantijn Huygens-prijs

De Constantijn Huygens-prijs is een Nederlandse literaire prijs, die sinds 1947 jaarlijks wordt toegekend door de Jan Campert-Stichting. Hij is vernoemd naar de dichter Constantijn Huygens en wordt toegekend voor complete oeuvres. Aan deze prijs is sinds 2017 een geldbedrag van 12.000  euro verbonden. (voorheen 10.000 euro) 

De prijs werd niet toegekend in 1968. Jan Wolkers, aan wie de prijs in 1982 werd toegekend, weigerde de prijs in ontvangst te nemen.

Gelauwerden 

 1947 - P.N. van Eyck
 1948 - Adriaan Roland Holst
 1949 - J.C. Bloem
 1950 - Geerten Gossaert

 1951 - Willem Elsschot
 1952 - Pierre H. Dubois 
 1953 - Martinus Nijhoff (postuum toegekend)
 1954 - Jan Engelman
 1955 - Simon Vestdijk
 1956 - Pierre Kemp
 1957 - F. Bordewijk
 1958 - Victor E. van Vriesland

 1959 - Gerrit Achterberg

 1960 - Anton van Duinkerken
 1961 - Simon Carmiggelt
 1962 - Hendrik de Vries
 1963 - Jan van Nijlen
 1964 - Abel J. Herzberg
 1965 - Lucebert

 1966 - Louis Paul Boon
 1967 - Jan Greshoff
 1968 - niet toegekend
 1969 - Maurice Gilliams
 1970 - Annie Romein-Verschoor
 1971 - F.C. Terborgh
 1972 - Han G. Hoekstra
 1973 - Beb Vuyk
 1974 - M. Vasalis
 1975 - A. Alberts
 1976 - Jan G. Elburg
 1977 - Harry Mulisch
 1978 - Elisabeth Eybers
 1979 - Hugo Claus
 1980 - Alfred Kossmann
 1981 - Hella S. Haasse
 1982 - Jan Wolkers (geweigerd)
 1983 - Rob Nieuwenhuys
 1984 - J. Bernlef
 1985 - Pierre H. Dubois
 1986 - Gerrit Krol
 1987 - Annie M.G. Schmidt
 1988 - Jacques Hamelink
 1989 - Anton Koolhaas
 1990 - Hans Faverey
 1991 - Bert Schierbeek
 1992 - Cees Nooteboom
 1993 - Jeroen Brouwers
 1994 - Judith Herzberg
 1995 - F. Springer
 1996 - H.C. ten Berge
 1997 - Leonard Nolens
 1998 - H.H. ter Balkt
 1999 - Willem Jan Otten
 2000 - Charlotte Mutsaers
 2001 - Louis Ferron
 2002 - Kees Ouwens
 2003 - Sybren Polet
 2004 - Willem G. van Maanen
 2005 - Marga Minco
 2006 - Jacq Vogelaar

 2007 - Toon Tellegen
 2008 - Anneke Brassinga
 2009 - Arnon Grunberg
 2010 - A.L. Snijders
 2011 - A.F.Th. van der Heijden
 2012 - Joke van Leeuwen

 2013 - Tom Lanoye
 2014 - Mensje van Keulen
 2015 - Adriaan van Dis
 2016 - Atte Jongstra
 2017 - Hans Tentije
 2018 - Nelleke Noordervliet
 2019 - Stefan Hertmans
 2020 - Guus Kuijer
 2021 - Peter Verhelst
 2022 - Marion Bloem
 2023 - Anjet Daanje

Externe link 
Constantijn Huygens-prijs (website Literatuurmuseum)
Archief Constantijn Huygens-prijs (website Jan Campertstichting)

Nederlandse literatuurprijs
Oeuvreprijs
Anton Wachterprijs

De Anton Wachterprijs is een prijs voor het beste schrijversdebuut. De prijs is vernoemd naar de hoofdpersoon in Simon Vestdijks achtdelige Anton Wachterreeks. 

De prijs werd in 1977 ingesteld door het Centraal Comité 1945 Harlingen en wordt tweejaarlijks uitgereikt. Het is de enige debuutprijs die door een vakjury wordt toegekend. De prijs bestaat uit een replica van het standbeeld van Anton Wachter van Suze Boschma-Berkhout en een geldbedrag.(2000 euro in 2020)

Tijdens de uitreiking in 2020, als al bekend is dat het Centraal Comité 1945 ophoudt te bestaan, kondigt de burgemeester van Harlingen aan dat de gemeente, de bibliotheek en een plaatselijke boekhandel voortaan deze prijs zullen gaan toekennen en uitreiken.

Commotie 
In 2000 ontstond er enige commotie rond de uitreiking van deze prijs, toen deze toegekend zou worden aan Marek van der Jagt voor het boek De geschiedenis van mijn kaalheid. Van der Jagt kwam niet opdagen voor de uitreiking. In een mail schreef hij: 'U was van plan mijn werk te bekronen, niet mijn existentie.' Er waren geruchten dat Marek van der Jagt een pseudoniem zou zijn van Arnon Grunberg. Later bleek dit gerucht bevestigd te kunnen worden en was er dus geen sprake van een debuut.

Prijswinnaars

Zie ook 
 https://vestdijk.com/anton-wachterprijs/
 Ina Dammanprijs.

Nederlandse literatuurprijs
Cultuur in Harlingen
839

Het jaar 839 is het 39e jaar in de 9e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Koning Egbert van Wessex overlijdt na een regeerperiode van 37 jaar en wordt opgevolgd door zijn zoon Ethelwulf. Tijdens zijn bewind verenigt hij de Angelsaksische koninkrijken en ontvangt de titel 'bretwalda'. Ethelwulf wordt gekroond in Kingston upon Thames en benoemt zijn oudste zoon Æthelstan tot onderkoning van Kent, Essex, Surrey en Sussex.

Europa 
 Zomer - Keizer Lodewijk I ("de Vrome") wil de verdeling van het Frankische Rijk opnieuw aanpassen en benoemt op de landdag in Worms zijn jongste zoon, de 16-jarige Karel de Kale tot koning van West-Francië. Hierop komt Lodewijk de Duitser in opstand en valt met een Frankisch leger Zwaben (Zuid-Duitsland) binnen. Koning Pepijn II van Aquitanië steunt zijn oom tegen Lodewijk I, hij mobiliseert in Gascogne een strafexpeditie en verovert Frankisch territorium tot aan de rivier de Loire.
 Lodewijk I benoemt Gerard van Auvergne en Renaud van Herbauges tot graaf van Auvergne en Poitiers.

Lage landen 
 8 juli - Lodewijk de Vrome schenkt aan zijn getrouwe Gerulf zekere hem toebehorende goederen genaamd Villa Cammingehunderi, gelegen in Westergo,
 (Groter-Friesland), en andere nabijgelegen landgoederen, in eigendom.
 De Vikingen verwoesten het kasteel van Robrecht in Oudheusden. (waarschijnlijke datum)

Geboren 
 Karel III, koning van de Franken (overleden 888)
 Tabari, Perzisch historicus (overleden 923)

Overleden 
 Aznar I Galíndez, Frankisch graaf
 Egbert, koning van Wessex
 Rorico, Frankisch graaf (of 840)
 Sicard, prins van Benevento

000
Rutheniumtris(bipyridine)

Rutheniumtris(bipyridine) Ru(biPy)32+ is een complex ion dat bestaat uit een centraal rutheniumatoom met daaromheen drie 2,2'-bipyridylmoleculen.  Rutheniumtris(bipyridine) wordt tot de MLCT complexen gerekend.

Een bispyridine molecuul bestaat uit twee ringvormige pyridinemoleculen die door een covalente binding aan elkaar vast zitten (C5H4N)2. Het stikstofatoom van de ring heeft een vrij elektronenpaar dat ervoor zorgt dat de ring als een ligand voor het rutheniumatoom kan dienen. Ieder bispyridinemolecuul is een bidentaat ligand. De in totaal zes stikstofatomen van de drie bispyridinemoleculen vormen zo een octaëder om het rutheniumatoom. Het complex kan verschillende ladingen dragen (2+ en 3+) en wanneer het vergezeld wordt door een geschikt tegenion (chloride is gebruikelijk) is het goed oplosbaar in water.

Het complexe ion is vooral bij elektrochemici populair omdat elektronenoverdracht van en naar het ion bijzonder soepel verloopt (weinig activeringsenergie). Op die manier kan de overgang van de tweewaardige naar de driewaardige toestand van het ion zonder enige verliezen bewerkstelligd worden. Daarom is het in de elektrochemie een veel gebruikt reagens voor elektronenoverdracht. Het wordt ook toegepast in foto-elektrochemie, waar men (zon)licht gebruikt om ladingsoverdracht tot stand te brengen. Ook daar zijn verliezen niet gewenst.

Coördinatieverbinding
Kation
Verbinding van ruthenium
Organometaalverbinding
Pyridine
Elektrochemie
Ruthenium(VIII)oxide

Ruthenium(VIII)oxide (RuO4) is een goudgele vaste stof die vooral in de elektronenmicroscopie vrij regelmatig wordt toegepast om preparaten te kleuren.

Synthese 
Ruthenium(VIII)oxide kan bereid worden door oxidatie van ruthenium(III)chloride met natriumperjodaat:
8RuCl3 + 5NaIO4 + 12H2O -> 8RuO4 + 5NaI + 24HCl

Toepassingen 
Het kleuren van elektronenmicroscopische preparaten heeft niet te maken met kleuren maar zorgt voor een beter contrast. Een ander veel hiervoor gebruikte verbinding is osmium(VIII)oxide, maar ruthenium(VIII)oxide is reactiever. Er zijn bijvoorbeeld polymeren die wel door ruthenium en niet door osmium ingekleurd (gestained) worden.

Toxicologie en veiligheid 
Ruthenium(VIII)oxide is een vrij gevaarlijk materiaal: als achtwaardige ruthenium-verbinding is het een extreem sterke oxidator. Dit betekent dat het met grote omzichtigheid gebruikt moet worden. Het gas reageert namelijk met ieder organisch materiaal, de hoornvliezen daarbij inbegrepen en dat kan tot permanente beschadiging van de ogen leiden. Ruthenium gaat daarbij namelijk in een lagere oxidatietoestand over en aangezien deze vormen niet meer gasvormig zijn kleurt het neergeslagen metaal de meeste voorwerpen waar het mee in aanraking komt zwart.

Externe link 
  MSDS van ruthenium(VIII)oxide

Verbinding van ruthenium
Oxide
Oxidator
Webpagina

Een webpagina is een pagina op het wereldwijde web. De basis is een HTML- of XHTML-code (de broncode) die is bedoeld om met een webbrowser bekeken te worden. De code kan verwijzen naar andere bestanden die ook nodig zijn voor de opbouw van de pagina, bijvoorbeeld een afbeeldingsbestand. De browser zet een en ander om naar de uiteindelijke pagina. Door hypertekst links in de HTML-code kan eenvoudig van de ene pagina naar de andere worden genavigeerd, een bezigheid die ook wel surfen op het internet wordt genoemd.

De definitie van webpagina van het World Wide Web Consortium (W3C) luidt: "een niet ingebed bestand dat door middel van HTTP verkregen wordt uit een enkele URI plus alle andere bestanden die door een user agent gebruikt worden bij het weergeven of bedoeld zijn om samen met het niet ingebedde bestand te worden weergegeven".

Webpagina's en URL 
Elke webpagina heeft in principe een eigen uniek adres in de vorm van een URL. Daar zijn echter uitzonderingen op, sommige webpagina's worden dynamisch gegenereerd door een programma of script (zie ook server-side scripting), waardoor dezelfde URL een andere pagina kan tonen op basis van acties van de gebruiker of andere variabele factoren (soort browser, cookies, tijd etc). Het bestaan van frames is ook verwarrend voor de een-op-eenrelatie tussen een webpagina en een URL. Frames maken het namelijk mogelijk dat binnen een webpagina (met een URL) meerdere andere webpagina's (met ieder een eigen URL) kunnen worden ondergebracht.

Website 
Een website bestaat uit een aantal samenhangende webpagina's op hetzelfde domein. De beginpagina van een website wordt de hoofdpagina of homepage genoemd.

Zie ook 
 Paginavouw
 Webdesign
 Webhosting
 Internetprovider

World wide web
Webdesign
Internet
Wegverkeer

Wegverkeer is verkeer dat over een weg gebeurt, per auto, bus, fiets, bromfiets, te voet, enzovoort. Ook openbaar vervoer per tram kan tot wegverkeer gerekend worden, omdat dit ook op de openbare weg plaatsvindt.

Het verkeer op de weg wordt gereguleerd door middel van verkeersregels en verkeerstekens.

Geschiedenis 
De oudste vorm van wegvervoer bestond uit paarden of ossen die lasten vervoerden over modderige paden. Met de toenemende handel werden deze paden vaak uitgevlakt en verbreed zodat het toenemende transport kon worden afgehandeld.

In het Romeinse rijk was er behoefte aan snelle verplaatsing van legers. De abominabele kwaliteit van de wegen werkte vaak sterk vertragend. Om dit probleem op te lossen bouwden de Romeinen verharde wegen. De bedding werd uit steengruis gemaakt zodat regenwater weg kon lopen en de wegen droogbleven.

Moderne tijd 

Het wegverkeer kan problemen met zich meebrengen. De belangrijkste zijn:
Geluidsoverlast
Luchtverontreiniging
Horizonvervuiling
Onveiligheid: jaarlijks vallen alleen in Nederland al zo'n 750 doden in het verkeer
Congestie: de vraag naar autoverkeer overtreft het aanbod van wegen, waardoor vooral in de spitsuren files ontstaan.
Als gevolg neemt volgens de trendprognose wegverkeer 2022-2027 van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) het verkeer op de Nederlandse wegen  weer toe, en stijgt in 2022 zelfs boven het pre-covid niveau van 2019 uit. "De afschaffing van de contactbeperkende maatregelen, waaronder het thuiswerkadvies medio maart 2022, is een belangrijke reden voor het toenemende verkeer, samen met de bevolkings- en economische groei."

Aanverwante onderwerpen 
 Verkeer
 Verkeersmodel
 Fietsverkeer
 Weg, voor informatie over dit stuk infrastructuur zelf.

Verkeer en vervoer
Weg
CSS

Cascading Style Sheets, een techniek voor het vormgeven van webpagina's;
 Content Scramble System, een encryptietechnologie tegen het kopiëren van films;
 Cross-site scripting (ook XSS), een beveiligingsfout in webapplicaties van computers;
 Cytokinestorm-syndroom, een ziektebeeld, zie Cytokinestorm;
 Counter-Strike: Source, een online first-person shooter (FPS) rond counter-terrorisme;
Confederate States Schip, aanduiding voor schepen van de Geconfedereerde Staten;
 Cansei de Ser Sexy, een Braziliaanse band;
 Catalina Sky Survey, een project om gevaarlijke astronomische objecten te lokaliseren;
 Chicago South Shore and South Bend, een Amerikaanse spoorwegmaatschappij;
Congregatio a Sanctis Stigmatibus Domini Nostri Iesu Christi, de Stigmatijnen, een rooms-katholieke congregatie;
Code voor het veilig stuwen en vastmaken van ladingen (Cargo Stowage and Securing).
Upload

Upload (televisieserie), Amerikaanse televisieserie uit 2020 
 Uploaden, het verzenden van bestanden of andere gegevens van de ene computer naar de andere computer