alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Teofila

Teofila – żeński odpowiednik imienia Teofil. Oznacza „miłującą Boga”. Za odpowiedniki znaczeniowe uznaje się m.in. imiona Bogumiła i Amadea.

Teofila imieniny obchodzi 28 grudnia.

Znane osoby o tym imieniu:
 święta Teofila z Nikomedii – męczennica, wspomnienie 28 grudnia;
 Teofila Chmielecka – wojewodzina kijowska, „wilczyca kresowa”;
 Teofila Działyńska;
 Teofila Bogumiła Glińska – poetka;
 Teofila Strzeżysława z Jabłonowskich Sapieha.

Żeńskie imiona greckie
Adaptacja

Adaptacja – doskonaląca zmiana w celu przystosowania.
 adaptacja (biologia)
 adaptacja (psychologia)
 adaptacja sensoryczna
 adaptacja (socjologia)
 adaptacja (architektura)
 adaptacja (sztuka)
 adaptacja filmowa
 Adaptacja – film z 2002 roku w reżyserii Spike’a Jonze’a z Nicolasem Cage’em w roli głównej
 Adaptacja (zespół muzyczny)

Zobacz też
Geografia historyczna

Geografia historyczna – dział geografii oraz jedna z nauk pomocniczych historii. Zajmuje się badaniem zróżnicowania geograficznego przestrzeni w przeszłości, względnie wymiarem historycznym świata współczesnego. Celem geografii historycznej jest zrozumienie dawnej organizacji przestrzennej danego obszaru, jego ewolucję oraz wpływ na stan aktualny.

Zobacz też 
 państwa historyczne
 krainy historyczne
 atlas historyczny

Przypisy

Bibliografia 
 Julian Janczak: Geografia historyczna – samodzielna dyscyplina czy tylko nauka pomocnicza?, w: Ojczyzna bliższa i dalsza. Studia historyczne ofiarowane Feliksowi Kirykowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, pod red. J. Chrobaczyńskiego, A. Jureczki i M. Śliwy, Kraków 1993, s. 86–89.
 Józef Szymański: Nauki Pomocnicze Historii, Wydawnictwa Naukowe PWN, 2004, .
Grupa Abu Sajjafa

Grupa Abu Sajjafa – islamska organizacja terrorystyczna, która wyłoniła się z Narodowego Frontu Wyzwolenia Moro w 1991 roku. Grupa działa na południu Filipin, głównie na wyspie Mindanao. Jej liderem był do 1998 roku, kiedy to zginął w walce z policją, weteran wojny w Afganistanie – Abduragak Abubakar Dżandżalani. Po śmierci Abduragaka dowództwo objął jego brat, Kadafi Dżandżalani.

W 2003 roku liczebność organizacji oceniana była na kilkuset bojowników. Wspierana jest ona przez około 1000 sympatyków.

Geneza 
Południe wyspy Mindanao było zasiedlone przez Arabów na wieki przed przybyciem Magellana. Rządy hiszpańskie przyniosły Filipinom katolicyzm. Później archipelag we władanie przejęły Stany Zjednoczone. Natomiast ludność Mindanao wyznaje islam, mimo zmian zwierzchnictwa nad wyspą na przestrzeni wieków.

Cele 
Celem działalności Grupy Abu Sajjafa jest oderwanie południa Filipin i utworzenie na tych terenach państwa islamskiego na wzór Iranu. Według relacji CIA Abu Sajjaf ma silne związki z organizacjami fundamentalistów islamskich na całym świecie, w tym z al-Kaidą. Na tę teorię nie ma dowodów. Jest to mało prawdopodobne z powodu zacofania rejonów i braku komunikacji ze światem zewnętrznym.

Organizacja zajmuje się zamachami bombowymi, zabójstwami i porwaniami. Celem ataków często są obiekty rządowe. Dotychczas (2003 r.) najbardziej krwawą akcją grupy był rajd na chrześcijańskie miasto Ipil na Mindanao. W kwietniu 1995 roku terroryści zamordowali tam 53 osoby.

Liczbę ofiar Grupy Abu Sajjafa (ranni i zabici) ocenia się na kilkaset osób.

Historia Filipin
Islamskie organizacje terrorystyczne
Organizacje paramilitarne
Organizacje terrorystyczne według Departamentu Stanu USA
Partyzantka
Polityka Filipin
Ruchy secesyjne i separatystyczne
Fundamentalistyczne organizacje muzułmańskie
Mapa Ptolemeusza

Mapa Ptolemeusza – jedna z pierwszych map świata powstała około 160–180 roku n.e. Przedstawia ona cały znany w ówczesnym Cesarstwie Rzymskim świat. Była częścią dzieła Geografia, syntezy ówczesnej wiedzy geograficznej napisanej przez Ptolemeusza z Aleksandrii.

Mapa świata Ptolemeusza może być kopią jakichś dawnych map. Charakterystyczna dla mapy Ptolemeusza jest duże przewiększenie wyspy Cejlon (na mapie zaznaczona jako Taprobane) na Oceanie Indyjskim (Indicum Pelagus). Zaś sam Ocean Indyjski jest otoczony ze wszystkich stron lądem, m.in. tzw. Złotym Chersonezem (Aurea Chersonesus), dużym półwyspem, położonym w miejscu obecnego Półwyspu Malajskiego, Sumatry i Borneo.

Geografia historyczna starożytności
Mapy historyczne
Zjednoczone Siły Samoobrony Kolumbii

Zjednoczone Siły Samoobrony Kolumbii (hiszp. Autodefensas Unidas de Colombia, AUC) – zbrojna grupa walcząca z lewicowymi partyzantami w czasie konfliktu w Kolumbii.

Historia 
Założycielami AUC byli bracia Carlos i Vicente Castaño. W latach 80. Castaño sformowali oddział mający zwalczać Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii (FARC). W 1997 roku bracia wchłonęli inne prawicowe oddziały, tworząc tym samym Zjednoczone Siły Samoobrony Kolumbii (AUC).

AUC zyskały rozgłos poprzez brutalne egzekucje osób popierających lewicową partyzantkę. W ciągu dwóch pierwszych lat działalności AUC, ofiarą organizacji padło 19 tysięcy osób podejrzanych o sprzyjanie partyzantom. Ataki AUC często prowadzone były celem sabotowania rozmów pokojowych między rządem a lewicowymi rebeliantami. W 2000 roku prawicowi bojownicy zaatakowali i zajęli część terenów należących do Armii Wyzwolenia Narodowego (ELN). Działalność AUC odbywała się za cichym przyzwoleniem rządu. 

2 maja 2002 roku doszło do starcia pomiędzy FARC a Zjednoczonymi Siłami Samoobrony Kolumbii w Bojayá. Bojownicy AUC użyli cywilów jako żywych tarcz. W czasie strzelaniny wybuchła butla z gazem, w eksplozji zginęli cywile ukrywający się w kościele. Śmierć poniosło ponad 79 osób.

W 2004 roku zbrodnie AUC skłoniły Stany Zjednoczone do wywarcia presji na rząd Kolumbii, aby, ten podjął działania zmierzające do likwidacji prawicowych oddziałów. W 2005 roku AUC rozpoczął rozmowy pokojowe z rządem, które zakończyły się rok później demobilizacją formacji. W kolejnych latach pojawiały się informacje o kontynuowaniu działalności militarnej przez byłych członków AUC.

Związki z handlem narkotykami 
AUC wspierane były przez kartele narkotykowe, które płaciły bojownikom za ochronę przed lewicowymi partyzantami. Także same AUC zaangażowane były w handel narkotykami: w 2001 roku 70% budżetu organizacji pochodziło z handlu kokainą.

BACRIM  
Część byłych dowódców AUC po demobilizacji powołało formację występującą pod nazwą BACRIM (Bandas Criminales). BACRIM zajmuje się działalnością czysto przestępczą. Według części źródeł członkowie BACRIM zawiązali alians z FARC i współpracowali z dotychczasowymi przeciwnikami przy handlu narkotykami

Liczebność 
Liczebność organizacji według lat:

 2000: 30000
 2006: 10000

Ideologia 
Wyznawały prawicowe poglądy.

Jako organizacja terrorystyczna 
Do 2014 roku figurowały na liście organizacji terrorystycznych Departamentu Stanu USA, a do 2011 roku na analogicznej liście Unii Europejskiej.

Przypisy 

Kolumbia
Organizacje terrorystyczne według Departamentu Stanu USA
Antykomunizm
Latynowie

Latynowie () – jedno z plemion italskich żyjące w regionie ujścia Tybru i Gór Albańskich, od którego pochodzi nazwa regionu Lacjum (Latium vetus). Najważniejszym miastem początkowo była Alba Longa w okolicach jeziora Albano (identyfikacja miejsca pozostaje sporna). Latynowie stworzyli cywilizację zwaną kulturą Lacjum.

W czasie dominacji Etrusków znajdowali się pod ich panowaniem, zwłaszcza bardzo silnego miasta-państwa Weje. 

Zgodnie z legendą w 753 p.n.e. na ich terenach powstało miasto Rzym, które najpierw pokonało Weje, aby z czasem rozrosnąć się w hegemona Italii i wielkie imperium. 

Z języka Latynów wyrosła łacina, która stała się językiem urzędowym imperium i fundamentem kultury europejskiej.

Przypisy

Bibliografia 
 

Ludy starożytnej Italii
Historia Rzymu
Bill Bruford

William Scott "Bill" Bruford (ur. 17 maja 1949 w Sevenoaks w hrabstwie Kent) – brytyjski perkusista rockowy i jazzowy.

Życiorys 
Na początku kariery występował w składach progresywnych zespołów rockowych: Yes (1968–1972 oraz 1990–1991), King Crimson (1972–1974 i od 1981 do końca lat 90.), Gong (tylko koncerty w roku 1974), National Health (1975, 1976), Genesis (tylko koncerty w 1976), UK (1977–1978) wraz z Eddiem Jobsonem, Allanem Holdsworthem i Johnem Wettonem, Bruford (1977–1981), Bill Bruford's Earthworks oraz ABWH (1989).

Od końca lat 70. wydawał płyty solowe. Od 1986 występował pod szyldem Earthworks. Znany jest z doskonałej techniki, innowacyjnego wykorzystania talerzy, metalowych bębnów, elektronicznej perkusji oraz melodyjnej gry na perkusji. W 2007 roku muzyk został sklasyfikowany na 23. miejscu listy 50 najlepszych perkusistów rockowych według Stylus Magazine. W 2009 roku zakończył karierę muzyka.

W 2016 obronił na University of Surrey doktorat z zakresu muzykologii.

W 2017, jako członek zespołu Yes, został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

Dyskografia 
 Patrick Moraz, Bill Bruford – Music For Piano And Drums (1983, Editions EG)
 Patrick Moraz, Bill Bruford – Flags (1985, EG Records)
 The New Percussion Group Of Amsterdam, Bill Bruford, Keiko Abe – Go Between (1987, Editions EG)
 Bill Bruford, Ralph Towner, Eddie Gomez – If Summer Had Its Ghosts (1997, Discipline Global Mobile)
 Bill Bruford, Tony Levin, David Torn, Chris Botti – Bruford Levin Upper Extremities (1998, Discipline Global Mobile)
 Pete Lockett's Network Of Sparks Featuring Bill Bruford – One (1999, M.E.L.T. 2000)
 Bill Bruford, Michiel Borstlap – Every Step A Dance, Every Word A Song (2004, Summerfold)
 Bill Bruford, Tim Garland – Earthworks Underground Orchestra (2006, Summerfold)
 Bill Bruford, Michiel Borstlap – In Two Minds (2007, Summerfold)
 Pianocircus featuring Bill Bruford – Skin And Wine: Play The Music Of Colin Riley (2009, Summerfold)

Publikacje 
 Bill Bruford The Autobiography, 2009, Jawbone Press, 
 When in Doubt, Roll!, 2012, Foruli Classics,

Filmografia 
 „Prog Rock Britannia” (2009, film dokumentalny, reżyseria: Chris Rodley)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna witryna Internetowa 

Brytyjscy perkusiści rockowi
Brytyjscy perkusiści jazzowi
Muzycy jazzrockowi
Brytyjscy muzykolodzy
Członkowie Yes
Członkowie Genesis
Członkowie King Crimson
Urodzeni w 1949
Steve Howe

Steve Howe, właśc. Stephen James Howe (ur. 8 kwietnia 1947 w Holloway, Londyn) – gitarzysta rockowy znany z występów z grupami Tomorrow, Yes, Asia, GTR, Anderson Bruford Wakeman Howe oraz z kariery solowej. Jego styl jest oryginalną wypadkową klasycznego, jazzowego i rockowego stylu gry na gitarze. Steve Howe gra na wszelkiego rodzaju gitarach i innych podobnych instrumentach strunowych. Po pięciokrotnym z rzędu wygraniu plebiscytu czasopisma "Guitar Player" na najlepszego gitarzystę roku, umieszczony w "Guitar Player Hall of Fame" (jako pierwszy gitarzysta rockowy).

Uczestniczył w tworzeniu wydanego w roku 1991 utworu "Innuendo" brytyjskiej grupy Queen – zagrał na gitarze flamenco charakterystyczne „hiszpańskie solo”.

W 2003 został sklasyfikowany na 69. miejscu listy 100 najlepszych gitarzystów wszech czasów magazynu Rolling Stone.

Dyskografia

Solowa 
 1976: Beginnings
 1979: The Steve Howe Album
 1981: The Bodast Tapes (materiały archiwalne)
 1989: Guitar Player (materiały instruktażowe)
 1991: Turbulence
 1993: The Grand Scheme of Things
 1994: Mothballs (materiały archiwalne)
 1994: Not Necessarily Acoustic (koncert)
 1995: Seraphim (z Paulem Sutin)
 1996: Homebrew (kompilacja materiałów demo)
 1998: Quantum Guitar
 1999: Pulling Strings (koncert)
 1999: Portraits of Bob Dylan
 2000: Homebrew 2 (kompilacja materiałów demo)
 2001: Natural Timbre
 2002: Skyline
 2002: Steve Howe and Martin Taylor: Masterpiece Guitars
 2003: The Steve Howe's Remedy - Elements
 2005: Spectrum

Filmografia 
 "Prog Rock Britannia" (2009, film dokumentalny, reżyseria: Chris Rodley)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona oficjalna 

Brytyjscy basiści rockowi
Brytyjscy gitarzyści akustyczni
Brytyjscy gitarzyści rockowi
Brytyjscy keyboardziści
Brytyjscy mandoliniści
Brytyjscy sitarzyści
Urodzeni w 1947
Członkowie Asia
Członkowie Yes
Chris Squire

Chris Squire (ur. 4 marca 1948 w Londynie, zm. 27 czerwca 2015 w Phoenix) – brytyjski basista rockowy znany z długoletnich występów z progresywną grupą Yes oraz z nagrań studyjnych z wieloma artystami progresywnego rocka. Znany był z unikatowej riffowej i bardzo melodyjnej gry na gitarze basowej.

Muzyk zmarł 27 czerwca 2015 roku w Phoenix w trakcie leczenia ostrej białaczki szpikowej. Miał 67 lat. Był trzykrotnie żonaty, miał pięcioro dzieci.

Filmografia 
 "Rising Low" (2002, film dokumentalny, reżyseria: Mike Gordon)
 "An Ox's Tale: The John Entwistle Story" (2006, film dokumentalny, reżyseria: Glenn Aveni, Steve Luongo)
 "Jimi Hendrix: The Guitar Hero" (2011, film dokumentalny, reżyseria: Jon Brewer)

Dyskografia 
 Chris Squire – Fish out of Water (1975, Atlantic Records)
 Rick Wakeman – The Classical Connection 2 (1991, President Records)
 Chris Squire, Billy Sherwood – Conspiracy (2000, Eagle Rock)
 Gov't Mule – The Deep End Volume 2 (2002, ATO Records)
 Chris Squire – Swiss Choir (2007, Lime Records)
 Squackett (Chris Squire, Steve Hackett) – A Life Within a Day (2012, Esoteric Antenna)

Instrumentarium

Przypisy

Linki zewnętrzne 
  

Członkowie Yes
Brytyjscy wokaliści rockowi
Brytyjscy basiści rockowi
Urodzeni w 1948
Zmarli w 2015
Ludzie urodzeni w Londynie
Rick Wakeman

Richard "Rick" Christopher Wakeman (ur. 18 maja 1949 w Perivale, Middlesex, Wielka Brytania) – brytyjski muzyk i kompozytor, znany z występów z progresywnymi grupami The Strawbs i Yes oraz wieloletniej kariery solowej. Rick Wakeman gra na całej gamie instrumentów klawiszowych – od akustycznych (fortepian, klawesyn i klawikord), przez instrumenty elektromechaniczne, do elektronicznych. Długa kariera Ricka Wakemana obejmuje m.in. takie style i gatunki jak rock progresywny, muzyka filmowa i art rock.

Wakeman ma sześcioro dzieci w tym dwóch synów: Adama i Olivera, którzy również są muzykami.

Wolnomularz, członek londyńskiej Chelsea Lodge 3098 od 2008 roku.

Publikacje 
 Say Yes, 1995, Hodder & Stoughton, 
 Grumpy Old Rockstar and Other Wonderous Stories, 2008, Preface Publishing, 
 Further Adventures of a Grumpy Old Rock Star, 2010, Random House,

Dyskografia

Filmografia 
 "Lisztomania" (jako Thor, 1975, film fabularny, reżyseria: Ken Russell)
 "Moog" (2004, film dokumentalny, reżyseria: Hans Fjellestad)
 "Blood on the Turntable" (2004, film dokumentalny, reżyseria: Steve Crabtree)
 "Shameful Secrets of the 70s" (2005, film dokumentalny, reżyseria: Mike Griffiths)
 "The Wonderful World of Whiteley" (2005, film dokumentalny, reżyseria: John Piper)
 "Grumpy Old New Year" (2006, film dokumentalny, reżyseria: Judith Holder)
 "Amazing Journey: The Story of The Who" (2007, film dokumentalny, reżyseria: Paul Crowder, Murray Lerner, Parris Patton)
 "Countdown: One Last Consonant Please, Carol" (2008, film dokumentalny, reżyseria: Derek Hallworth)
 "Prog Rock Britannia" (2009, film dokumentalny, reżyseria: Chris Rodley)
 "Forever Young: How Rock 'n' Roll Grew Up" (2010, film dokumentalny, reżyseria: Chris Rodley)
 "David Bowie: Five Years" (2013, film dokumentalny, reżyseria: Francis Whately)

Przypisy 

Brytyjscy muzycy rockowi
Brytyjscy pianiści
Członkowie Yes
Urodzeni w 1949
Brytyjscy keyboardziści
Brytyjscy_wolnomularze
Alan White

Alan White (ur. 14 czerwca 1949 w Pelton, zm. 26 maja 2022 w Seattle) – brytyjski perkusista grający w zespole Yes w latach 1972–2022. White współpracował ponadto m.in. z takimi wykonawcami jak: Joe Cocker, Tony Levin, George Harrison, John Lennon, Billy Preston oraz Eric Clapton.

Dyskografia 
 Alan White – Ramshackled (1976, Atlantic Records)
 White – White (2006, Renaissance Records)
 Tony Levin, David Torn, Alan White – Levin Torn White (2011, Lazy Bones Recordings)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona internetowa 

Brytyjscy perkusiści jazzowi
Brytyjscy perkusiści rockowi
Członkowie Yes
Urodzeni w 1949
Zmarli w 2022
Rudy



Miejscowości i ich części w Polsce 
 Rudy – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Solec Kujawski
 Rudy – część wsi Zakrzówek-Wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Zakrzówek
 Rudy – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Końskowola
 Rudy – część wsi Bilczyce w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Gdów
 Rudy – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Kuźnia Raciborska
 Rudy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów
 Rudy – część wsi Świnków w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Krotoszyn
 Rudy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Strzałkowo

Osoby 
 Jan Bytnar, ps. Rudy (1921–1943) – podporucznik Armii Krajowej, bojownik Szarych Szeregów, harcmistrz
 Stanisław Panek, ps. Rudy (1924–1946) – żołnierz zbrojnego podziemia, dowódca oddziału partyzanckiego operującego na południu woj. łódzkiego i na pograniczu Śląska, w powiatach wieluńskim i kluczborskim
 Mikołaj Radziwiłł Rudy – hetman wielki litewski w latach 1553–1566 i 1576–1584, kanclerz wielki litewski od 1566, wojewoda trocki (od 1550) i wileński (od 1566)
 Eryk Rudy – założyciel pierwszych normańskich osad na Grenlandii odkrytej przez niego w 982

Inne 
 rudy – minerały zawierające związki metali
 Rudy – fikcyjny czołg, w którym walczyli główni bohaterowie powieści Janusza Przymanowskiego oraz serialu telewizyjnego pt. Czterej pancerni i pies
 Rudy – staw rybny pobliżu rezerwatu przyrody Stawy Milickie, w zachodniej części Rudy Żmigrodzkiej (gmina Żmigród)
 Rudy – stacja kolei wąskotorowej w Rudach (woj. śląskie), na linii Gliwice – Racibórz
 gmina Rudy – gmina w USA, w stanie Arkansas, w hrabstwie Crawford
 Rudy – miasto w USA, w stanie Arkansas, w hrabstwie Crawford
 Rudy – część Dąbrowy Górniczej
 Rudy – singel Natalii Zastępy
 Rudy – amerykański film z 1993 roku w reżyserii Davida Anspaugha

Zobacz też 
 Małe Rudy, Rudy-Rysie, Ruda
 rude włosy
Edyp

Edyp (gr.  Oidipous – według tradycyjnej etymologii „o obrzękłych kostkach u nóg”, od  oideo „nabrzmiewać, puchnąć” i  pus „stopa”) – w mitologii greckiej syn Lajosa i Jokasty.

Wyrocznia oznajmiła Lajosowi, że jego syn ma go zabić i poślubić własną matkę. Kiedy urodził mu się syn, Lajos przebił mu (Edypowi) stopy żelaznymi gwoźdźmi, spętał i nakazał służącemu Forabasowi zostawić go w górach. Ten jednak uratował Edypa, przekazując go pasterzom, którzy zanieśli go do bezdzietnego króla Koryntu Polibosa i jego żony Merope.

Kiedy Edyp dorósł, udał się do wyroczni delfickiej, która wyjawiła mu, że zabije własnego ojca i poślubi matkę. Przerażony tym Edyp, przekonany, że jego ojcem jest król Koryntu, postanowił udać się do odległej krainy, aby zapobiec spełnieniu się przepowiedni. W drodze natknął się na starca podróżującego z eskortą. Gdy buńczuczny młodzieniec nie chciał usunąć się z drogi, wywiązała się bójka, w której z rąk Edypa zginął starzec, którym był ojciec młodzieńca, Lajos. Edyp dotarł do Teb, gdzie po śmierci Lajosa władzę przejął Kreon. Pod miastem grasował okrutny potwór – Sfinks, który mordował przechodzących ludzi i kupców nieznających odpowiedzi na jego zagadkę. Dzięki wizji z proroczego snu Edyp uratował miasto przed potworem, rozwiązując jego zagadkę i w nagrodę otrzymał rękę Jokasty. Miał z nią dwóch synów (Polinika i Eteoklesa) i dwie córki (Antygonę i Ismenę). Jednak Teby zaczęły nawiedzać nieszczęścia. Edyp dowiedział się od wróżbity Tejrezjasza, że jest to kara za ojcobójstwo i kazirodztwo. W końcu Edyp dowiaduje się od sługi, który przeżył morderstwo jego ojca, że przepowiednia wypełniła się. W rozpaczy oślepił się i udał na wygnanie, gdzie towarzyszyła mu Antygona. Ukojenie i oczyszczenie z win zyskał w Kolonos, gdzie zmarł.

Zobacz też 
 kompleks Edypa
 Król Edyp

Królowie w mitologii greckiej
Osoby upamiętnione nazwami kompleksów
Przekrój



Nauki ścisłe 
 rysunek przedstawiający przedmiot przecięty
 przekrój poprzeczny
 figura płaska powstająca przy przecięciu bryły płaszczyzną
 przekrój – część wspólna zbiorów
 przekrój Dedekinda
 przekrój geologiczny
 przekrój czynny

Kultura 
 Przekrój – czasopismo
Flint (optyka)

Flint – szkło optyczne o wysokiej zdolności rozszczepiania światła. Razem ze szkłem crown stosowany do korekcji aberracji chromatycznej w układach optycznych np. obiektywach achromat. Szkło flint ma współczynnik załamania światła w granicach 1,55–1,9 (dla czystego szkła: 1,50–1,54) i dużą dyspersję (liczbę Abbego ok. 50–55 lub mniej).

Przybliżony skład chemiczny 
 kwarc (SiO2) – ok. 62%
 tlenek sodu (Na2O) – ok.  6%
 tlenek potasu (K2O) – ok. 8%
 tlenek ołowiu (PbO) –  24%

Zobacz też 
 apochromat

Fotografia
Optyka
Szkło
Mary Leakey

Mary Douglas Leakey z domu Nicol (ur. 6 lutego 1913 w Londynie, zm. 9 grudnia 1996 w Nairobi) – brytyjska archeolog i paleoantropolog.

Zarys biografii 
Rozsławiona przez odnalezienie w 1978 w Laetoli (Tanzania) skamieniałych odcisków stóp w prehistorycznych popiołach wulkanicznych sprzed 3,6 mln lat. Były to odciski stóp, prawie takie same jak ludzkie, samca i samicy, którzy szli obok siebie w pozycji wyprostowanej. Świadczy to o tym, że hominidzi w tym okresie przyjęli już postawę wyprostowaną. Dużo wcześniej, w 1959 znalazła w Olduvai (Oldupai), położonym na skraju Parku Narodowego Serengeti w Tanzanii fragment czaszki wczesnego hominida zaliczonego przez nią do rodzaju Zinjanthropus boisei – na cześć średniowiecznych mieszkańców Afryki Wschodniej, w pismach arabskich nazywanych Zindż (obecnie Paranthropus boisei), szacowane na 1,75 mln lat. Czaszka posiadała masywne kości, potężne szczęki i stosunkowo mały mózg.

Życie prywatne 
Żona Louisa Leakeya, matka Richarda Leakeya.

Wybrane publikacje książkowe 
 Olduvai Gorge: My Search for Early Man (1979)
 Disclosing the Past (1984) – autobiografia

Ciekawostki 
 6 lutego 2013 na stronie głównej wyszukiwarki Google, Mary Leakey została ukazana jako Doodle z okazji setnej rocznicy jej urodzin.

Zobacz też 
 Louis Leakey
 Richard Leakey

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Kim była Mary Leakey?

Brytyjscy archeolodzy
Brytyjscy antropolodzy fizyczni
Ludzie urodzeni w Londynie
Urodzeni w 1913
Zmarli w 1996
Choreografia

Choreografia (z gr. χορεία "taniec" i γραφή "pisać") – pierwotnie zajmowała się układem ruchów tanecznych w balecie, komponowaniem tańca, dziś pojęcie to rozszerzyło się na wszystkie dziedziny, w których ruch ludzki ma charakter artystyczny – na pokazowe walki, ruch gwiazd muzyki rozrywkowej, łyżwiarstwo figurowe czy gimnastykę artystyczną. Coraz częściej także choreograf – będąc odpowiednikiem kompozytora na etapie tworzenia, czy dyrygenta albo reżysera w teatrze operowym – układa sceny walk na potrzeby filmu.

W choreografii używa się specjalnego, wynalezionego przez Raoul-Auger Feuilleta systemu notacji; także za pierwszy traktat o choreografii uważa się Chorégraphie, ou l'art de décrire la danse par caractères, figures et signes démonstratifs Feuilleta, wydany w roku 1700.

Zobacz też 

 taniec
 taniec klasyczny

Taniec
Taniec klasyczny

Taniec klasyczny (akademicki) – specyficzna forma tańca, zwana też baletem. Różnica polega na tym, że termin balet odnosi się do spektaklu odbywającego się na scenie, natomiast termin taniec klasyczny odnosi się do techniki, jakiej używają tancerze.

Początki baletu 

Taniec klasyczny wywodzi się z renesansowych tańców dworskich udoskonalonych na dworze Ludwika XIV, który w 1653 mianował Jeana-Baptiste’a Lully’ego nadwornym kompozytorem i stworzył dla niego zespół Les petits violons. Lully komponował wówczas głównie balety i divertissementy, a po nawiązaniu współpracy z Molierem tzw. comédie-ballets. W 1672 otrzymał przywilej królewski na założenie Académie Royale de Musique et de Danse oraz patent na wyłączne prawo wystawiania dzieł scenicznych z muzyką w teatrach francuskich, czym przypieczętował zwycięstwo nad swym muzycznym konkurentem Pierre’em Perrinem. Wykształcił pierwszych zawodowych choreografów i pedagogów. Balety opierały się wtedy głównie na kombinacjach kroków pochodzących z basse danse, pawany i menueta. Suknie kobiet były na tyle ciężkie i długie, że uniemożliwiały zbyt skomplikowane ruchy nóg, a o podskokach w ogóle nie było mowy, z tego powodu partie solowe najczęściej wykonywali mężczyźni. Dopiero La Camargo 5 maja 1726 r. skróciła suknie o kilka centymetrów i jako pierwsza uniosła się na scenie w powietrze, wzbogacając tym taniec, ale jednocześnie wywołując skandal.

XIX wiek 
Zasady tańca klasycznego skodyfikował w oparciu o estetyczne kanony klasycznej sztuki starożytnej Carlo Blasis w Traité élémentaire, théorique et pratique de l'art de la dance (1820), tworząc system dokładnie opracowanych ruchów ciała, oznaczonych terminologią francuską. Doprowadzono je do perfekcji w okresie romantyzmu, kiedy tancerki zaczęły używać usztywnionych baletek zwanych pointami, dzięki którym mogły wynieść się na czubki palców. Forma teatralna baletu klasycznego, ukształtowana w XIX w. polega na uszeregowaniu ruchu ciała według stałych schematów, tzw. techniką klasyczną. 

Największy wkład w udoskonalenie współczesnej techniki tańca klasycznego wnieśli Marius Petipa, Enrico Cecchetti, Nikołaj Legat oraz Olga Prieobrażenska.

Balety i znani wykonawcy 

Znanymi baletami, w których wykorzystuje się technikę tańca klasycznego są: 
 Córka źle strzeżona 
 Jezioro łabędzie P. Czajkowskiego,
 Dziadek do orzechów P. Czajkowskiego 
 Giselle A. Adama, 
 Spartakus A. Chaczaturiana, 
 Coppélia L. Delibes'a,
 Jaś i Małgosia E. Humperdincka 
 Don Kichot L. Minkusa, 
 Romeo i Julia S. Prokofjewa 
 Sylfidy F. Chopina
 Święto wiosny I. Strawińskiego
 Harnasie K. Szymanowskiego

Do znanych tancerek klasycznych należą: Carlotta Grisi, Marie Sallé, Marie Camargo, Fanny Elssler, Maria Taglioni, Olga Prieobrażenska, Agrippina Waganowa, Tamara Karsawina, Anna Pawłowa, Galina Ułanowa, Maja Plisiecka, Margot Fonteyn, Alicia Alonso, Carla Fracci, Natalia Makarowa i Sylvie Guillem. Do tancerzy: Wacław Niżyński, Stanislas Idzikowski, Rudolf Nuriejew, Michaił Barysznikow, Matthew Bourne oraz Carlos Acosta.

Bibliografia 
 

Taniec
Balet
Taniec ludowy

Taniec ludowy jest wytworem kultury ludowej danego kraju. Stał się określeniem dotyczącym nie tylko samego sposobu poruszania się, ale również tradycyjnej muzyki, a dokładnie utworów komponowanych specjalnie z myślą o konkretnym rodzaju tańca. Wiążą się z tym także obyczaje poszczególnych regionów obejmujące między innymi barwne stroje, przeznaczone między innymi do tańca oraz ludowe pieśni powiązane z licznymi ceremoniałami jak też regionalne instrumenty. Każdy taniec ludowy zaliczany jest do dziedzictwa kulturowego danego kraju . 

Tańce ludowe można podzielić na trzy kategorie: 

 tańce powszechne: ogólnie znane, tańczone przy wielu okazjach.
 tańce-zabawy: zazwyczaj wykonywane bez muzycznego akompaniamentu, towarzyszy im śpiew.
 tańce obrzędowe: stanowiące istotny element obrzędowy.

Tańce ludowe różnych krajów

EUROPA 
 polskie: cenar, chmielowy, chodzony, drabant, dzëk, goniony, taniec podhalański, kaczok, kołomajka, krakowiak, krzesany, kujawiak, lasowiak, mazur, mazurek, oberek, olender, polka, polka trzęsiona, polonez, szot, trojak, zbójnicki, kosyder, ryz dwa (taniec kaszubski), korkowy, korowód, siustany, świniorz
 śląskie: trojak, mietlorz, drybek, waloszek
 wielkopolskie: wiwat, marynia, ceglorz, duda, przodek, luter, weksel, równy, siber, walcerek, pisany, siódemka, mietlorz
 angielskie: morris, country-dance
 białoruskie: lawonicha
 bułgarskie: swisztowsko horo
 chorwackie: linđo, kolo
 czeskie: polka, furiant, manczestr, pilky, rejdovak
 francuskie rigaudon, mazurka, scottish, kankan, an-dro, hanter-dro, cercle circassien, chapelloise, sept sauts, plinn, avant-deux, bourrée, rondo, branle, gawot
 greckie: sirtós, sirtaki, zorba
 hiszpańskie: bolero, jota, kaczucza, seguidilla
 irlandzkie: céilí, jig, slip jig, reel, hornpipe, set dance, step irlandzki
 kaukaskie: lezginka
 litewskie: suktinis
 norweskie: gammal reilender
 rosyjskie: kamarinskaja, trepak, kalinka
 rumuńskie: alunelul, kolo walaskie, manele
 słowackie: hajduk, odzemek
 serbskie: kolo
 ukraińskie: arkan, hopak, kołomyja, reszeto, trepak, kowali, kozak
 węgierskie: czardasz, leany korikazo, hajduk
 włoskie: tarantela, saltarello

Zobacz też 

 muzyka ludowa
 polskie tańce narodowe
 taniec
 taniec dworski

Przypisy

Linki zewnętrzne 
  — 2011
  - Roderyk Lange
Polka

Polka ( „połowa”) – powszechny w wielu krajach taniec ludowy, w metrum 2/4, w szybkim tempie. Wielu etnografów i etnochoreologów wskazuje na czeskie pochodzenie tańca. Jest też uważany za tradycyjny ludowy taniec polski już w XIX w., znany we wszystkich regionach etnograficznych, z Podhalem włącznie (polka sądecka).

Polka powstała w około 1822 roku, zyskała popularność na całym świecie, szczególnie w Polsce, Niemczech i we Włoszech. Obok walca była bardzo popularnym tańcem towarzyskim w XIX w.

Nazwa pochodzi od czeskiego słowa půlka, oznaczającego „połowę”. 

Najsłynniejsi twórcy polek to: Bedřich Smetana, Antonín Dvořák, Stanisław Moniuszko, Piotr Czajkowski, Igor Strawinski, Dmitrij Szostakowicz.

Polka-mazurka – odmiana polki w metrum mazurka (3/4) będąca połączeniem jego rytmu i figur tanecznych polki.

Polka wraz z mazurkiem i habanerą dały początek wczesnym wersjom tanga (patrz tango milonga).

Światowy rozgłos zyskała polka Modřanská polka – Škoda lásky, którą skomponował Jaromír Vejvoda.

Przypisy 

Czeskie tańce ludowe
Polskie tańce ludowe
Polka
Taniec śmierci

Taniec śmierci (z fr. danse macabre, wym. []) – alegoryczny taniec, którego przedstawianie rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu śmierci.

Późne średniowiecze 
Taniec śmierci był jedną z najpopularniejszych alegorii w sztuce plastycznej i literaturze późnego średniowiecza. Przedstawienia tego typu powstawały jako upomnienie przed nieuchronnym śmiertelnym losem, ale także jako wyraz rozczarowania marnością świata i skargi na przemijanie.

Przedstawia on trupy w stanie rozkładu toczone przez robactwo, żaby czy węże, zmumifikowane zwłoki ludzkie lub szkielety w ludycznym geście triumfu porywające do tańca przedstawicieli wszystkich stanów.

Wczesne tańce śmierci przedstawiają koło taneczne, w którym rozradowane trupy tańczą z przestraszonymi ludźmi. Później krąg taneczny rozpada się na podwójne pary. Tak też przedstawia swój Taniec Śmierci Hans Holbein.

Barok 
W baroku powraca popularność średniowiecznych motywów tańca i triumfu śmierci. Na przykład w Polsce powstają obrazy tego typu, jak np. Taniec śmierci w Kościele Bernardynów w Krakowie, (XVII w.), w klasztorze w Kalwarii Pacławskiej koło Przemyśla (XVII w.) czy stiuki z Kaplicy Pana Jezusa w kościele parafialnym w Tarłowie (połowa XVII wieku).

Zobacz też 

 taniec w średniowieczu
 pieśni i tańce śmierci
 Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią

Przypisy

Bibliografia 
 Marek Żukow-Karczewski, Taniec śmierci (Dance macabre), "Życie Literackie",  43/1989.
 Opis tematu

Taniec
Kultura średniowiecza
Motywy w sztuce

da:Døden fra Lübeck
Kaczucza

Kaczucza (hiszp. Cachucha) -  żywy hiszpański taniec ludowy z towarzystwem kastanietów, w metrum 3/4.

Linki zewnętrzne 
 
 

Tańce ludowe
Taniec w Hiszpanii
Lawonicha

Lawonicha – białoruski taniec ludowy  w metrum parzystym. Nazwa pochodzi od popularnej białoruskiej piosenki ludowej, zaczynającej się słowami "А Лявоніху Лявон палюбіў..." ("A Lawonichę Lawon pokochał..."). Taniec posiada zwykle metrum na dwie czwarte, w którym zaznacza się wyraźna trzytaktowa fraza (cztery ósemki | dwie ósemki – ćwierćnuta|  dwie ósemki – ćwierćnuta) a trzy ostatnie dźwięki wzmocnione są charakterystycznym przytupywaniem.

Tańce ludowe
Taniec na Białorusi
Samba (taniec towarzyski)

Samba – taniec brazylijski. Prawdopodobnie wywodzi się z tańca „w kółko” afrykańskich ludów Bantu, ponieważ samba turniejowa tańczona jest „po kole”. Obecnie także jeden z tańców towarzyskich, wchodzący w zestaw pięciu tańców latynoamerykańskich obok rumby, cza-czy, paso doble i jive'a.

Typowe tempo samby to ok. 54–56 taktów/min. W sambie nałożone są na siebie dwa rytmy: rytm synkopowany (ósemka z kropką, szesnastka i ćwierćnuta), rozliczany jako na „raz-e-dwa” oraz rytm składający się z czterech ósemek, rozliczany jako „raz-i-dwa-i”. 

Podobnie jak w innych tańcach latynoamerykańskich, figury podstawowe można tańczyć w trzymaniu zamkniętym (prawa dłoń partnerki trzymana przez lewą dłoń partnera mniej więcej na wysokości ich wzroku, lewa ręka partnerki leży luźno na prawym barku partnera, prawa dłoń partnera na lewej łopatce partnerki) lub w trzymaniu otwartym (prawa dłoń partnerki trzymana przez lewą dłoń partnera na wysokości bioder, prawa ręka partnerki oraz prawa dłoń partnera odprowadzone naturalnie do boku na wysokości barku). 

Jednak poza rzadko tańczonymi figurami podstawowymi, samba ma charakter progresywny – tańcząca para szybko przemieszcza się po całym parkiecie. Samba zwana jest tańcem kochanków. Jest tam bardzo dużo ruchów, wyrażających uczucia. Ruch samby przypomina falowanie partnerów. W wielu figurach partnerzy kolejno obiegają się dookoła, jakby starając się przechytrzyć nawzajem i wyprzedzić w drodze do mety. Tańczenie samby może też przypominać bieganie po rozżarzonych węglach, na których trzeba jak najkrócej stawać, by się nie poparzyć. Natomiast w niektórych figurach, np. w Bota Fogos, stopy wykonują ruch, niczym grabie, lub nogi ptaka, zgrabiając znalezione skarby.

By zwiększyć dynamikę i progresję tańca, ciało jest utrzymywane nad przednią częścią stóp. Charakterystyczny falujący ruch w sambie w znacznej mierze wypływa z pracy przepony polegającej na wypychaniu do przodu bioder i potem ich powrocie do tyłu. 
 
Na turniejach WDSF samba tańczona jest jako pierwszy taniec latynoamerykański, w kategorii par zawodowych – jako drugi.

Zobacz też 

 Samba de Roda

Linki zewnętrzne 
 Przykładowa muzyka.

Tańce latynoamerykańskie
Taniec w Brazylii
Taniec dworski

Taniec dworski – forma tańca, która ukształtowała się pod koniec średniowiecza i była popularna do XVIII w. na najbogatszych dworach europejskich, wśród koronowanych głów, najwyższej arystokracji i dworzan. Największym powodzeniem cieszył się na dworach włoskich, francuskich i angielskich. Kiedy rozrywce tego typu zaczęto poświęcać coraz więcej czasu, powstał nowy zawód organizatora zabaw, prototyp choreografa.

Tańce dworskie są zaliczane do tańców historycznych. Niektóre z nich wywodzą się z tańców ludowych. Na temat ich rozwoju w nowożytnej Europie mówią artykuły:
 taniec w średniowieczu
 taniec w renesansie

Pierwszym znanym z nazwiska twórcą tańców dworskich był Domenico da Piacenza. Z czasem taniec dworski przerodził się w taniec salonowy.

Najbardziej znane rodzaje tańca dworskiego to:
 allemande
 basse danse - taniec niski
 branle
 chaconne
 courante (kurant)
 forlane
 galiarda – gaillarde
 gawot – gavotte
 gigue
 loure
 menuet
 musette
 nachtanz
 kontredans – contredanse
 passacaglia
 passamezzo
 passepied
 pawana – pavane
 piva
 rigaudon
 saltarello – saltarelle
 sarabanda – sarabande

Zobacz też 
 taniec

Kultura średniowiecza
Renesans

fi:Historiallinen tanssi
Kłos (ujednoznacznienie)

kłos – rodzaj kwiatostanu, w którym na osadce siedzą bezszypułkowe kwiaty
 kłos zarodnionośny – skupienie drobnych sporofilów na szczycie pędów
 Spica (Kłos) – gwiazda w gwiazdozbiorze Panny

Miejscowości
 Kłos – nieoficjalna część osady Monetki położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Ryn
 Kłos – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim, w gminie Sianów

Osoby o nazwisku Kłos
 Ireneusz Kłos – polski siatkarz
 Karol Kłos – polski siatkarz
 Robert Kłos – polski piłkarz
 Romuald Kłos – polski aktor
 Tomasz Kłos – polski piłkarz
Fitopatologia

Fitopatologia (gr.  phyton „roślina”,  pathos „cierpienie”,  logos „nauka”) – nauka zajmująca się chorobami roślin, często nazywana patologią roślin.

Nauka wyodrębniona w latach 70. XIX w. jako samodzielna gałąź botaniki stosowanej, stanowiąca jeden z najważniejszych czynników udoskonalania współczesnej produkcji rolniczej. Fitopatologia wykorzystuje z jednej strony wiadomości z przedmiotów ogólnoprzyrodniczych, takich jak mykologia, bakteriologia, wirusologia, fizjologia roślin, biochemia, chemia, a z drugiej strony wiadomości z przedmiotów rolniczych, takich jak uprawa roli i roślin, nawożenie, hodowla roślin i genetyka oraz maszynoznawstwo rolnicze.

Do zadań fitopatologii należy badanie objawów chorobowych, wpływu czynników chorobotwórczych na organizmy roślinne, biologii tych czynników i ich cyklu życiowego, a także opracowywanie metod i środków, które będą zapobiegać powstawaniu tych chorób lub je zwalczać.

Razem z entomologią stosowaną i herbologią tworzą odrębną dziedzinę wiedzy – ochronę roślin
 diagnostyka – identyfikacja czynników infekcyjnych,
 symptomatologia (morfologia fitopatologiczna) – badanie i opisywanie zjawisk chorobowych i objawów chorób,
 patogeneza – badanie mechanizmów odporności roślin na choroby, rozwoju chorób od momentu zakażenia rośliny oraz związane z nią współdziałanie między czynnikiem chorobotwórczym i porażoną rośliną.
 etiologia – identyfikacja, opisywanie i klasyfikacja (ustalanie przyczyn) czynników infekcyjnych chorobotwórczych (wirusy, mikoplazmy, bakterie, grzyby i pasożytnicze rośliny nasienne) oraz czynników nieinfekcyjnych chorobotwórczych (niekorzystne warunki środowiska),
 epidemiologia – rozwój chorób i ich szkodliwość w populacji roślin, głównym przedmiotem badań są źródła infekcji, wpływ czynników zewnętrznych na rozwój chorób i rozprzestrzenianie się patogenów. Zajmuje się sposobami i warunkami rozprzestrzeniania patogenów w populacji roślin oraz badaniem mechanizmów powstawania epidemii (warunków, jakie do niej doprowadzają i w jakich powstaje), jej rozwoju;
 profilaktyka – sposoby zapobiegania chorobom,
 terapeutyka – badanie środków zaradczych i sposobów ich stosowania.

Fitopatologia jako dziedzina biologii jest nauką teoretyczną, ale wymagania stawiane jej ze strony praktyki w rolnictwie, ogrodnictwie i leśnictwie, nadają jej kierunek praktyczny.

Przypisy 

Fitopatologia
Fizjologia

Fizjologia (gr. φυσιολογία, od φύσις „natura”, λόγος „nauka”) – nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów.

Można ją podzielić w zależności od badanego poziomu organizacji żywej materii na:
 cytofizjologię
 histofizjologię
 działy badające funkcjonowanie narządów i ich układów np.: neurofizjologia
 działy badające funkcjonowanie całego organizmu.

W zależności od opisywanego taksonu można wyróżnić takie działy jak:
 fizjologia roślin
 fizjologia grzybów
 fizjologia zwierząt
 fizjologia człowieka
Ze względu na opisywany proces życiowy można wyróżnić np.: fizjologię mowy. Działem fizjologii jest również patofizjologia oraz endokrynologia.

Jednym z podstawowych pojęć fizjologii jest homeostaza utrzymywana dzięki mechanizmowi sprzężenia zwrotnego. Fizjologia w swych badaniach opiera się na pracach z innych nauk przyrodniczych takich jak: cytologia, anatomia, biofizyka, biochemia. Z jej osiągnięć korzystają: medycyna, weterynaria oraz rolnictwo.

Fizjologami nazywani byli czasem najwcześniejsi filozofowie greccy okresu przedsokratejskiego.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Polskie Towarzystwo Fizjologiczne
Abdon (imię)

Abdon – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się z hebrajskiego słowa oznaczającego „sługa”. Nosił je święty Abdon żyjący w II lub III wieku.

Znane osoby noszące imię Abdon 
 Abdon — sędzia biblijny
 Abdon Stryszak – polski naukowiec, weterynarz

Odpowiedniki w innych językach 
 czeski – Abdon
 niemiecki – Abdon
 francuski – Abdon
 hiszpański – Abdón
 portugalski – Abdão
 rosyjski – Aвдoн
 słoweński – Abdon
 węgierski – Abdon
 włoski – Abdon, Abdone

Męskie imiona semickie
Gra w cykora

Gra w cykora (w literaturze występuje również jako gra w tchórza, jastrząb-gołąb lub dylemat kurczaków) – model niekooperacyjnej gry o sumie niezerowej, w której najwięcej można zyskać lub stracić, wybierając strategię konfrontacyjną. Strategia pokojowa natomiast chroni wprawdzie przed największą stratą, ale nie przynosi też żadnej nagrody.

Klasyczną postać tej gry opisuje przykład:
Dwie osoby wsiadają do samochodów i z dużą prędkością jadą naprzeciwko siebie – ten, kto pierwszy zahamuje lub zjedzie z trasy, jest "cykorem" i przegrywa. Ten, który skręci, ratuje życie, ale traci prestiż, jadący do końca prosto wygrywa prestiżowo, jeśli jednak obydwaj zdecydują się jechać do końca – zginą. 

W grze w cykora są tylko dwie niezdominowane strategie proste – jazda do końca lub skręt w ostatniej chwili. Możliwe wyniki gry przedstawia poniższa tabela:

W przeciwieństwie do dylematu więźnia najgorsza jest nie sytuacja asymetryczna (jeden jedzie, drugi ucieka), lecz symetryczna (obaj jadą na siebie) – jeśli koszty honorowe byłyby większe od kosztów wypadku, gra zmienia się w zwykły dylemat więźnia.

Gra ma dwie równowagi Nasha w strategiach czystych: pierwszy gracz jedzie, drugi ucieka oraz drugi gracz jedzie, pierwszy ucieka. Gra ma także równowagę Nasha w strategiach mieszanych, w których obaj gracze randomizują. Prawdopodobieństwo w randomizacji zależy od wartości różnych sytuacji dla obu graczy.

W sytuacjach rzeczywistych, które modeluje gra w cykora, najbardziej opłacalna jest "strategia szaleńca" – trzeba przekonać przeciwnika, że nie myśli się racjonalnie i zamierza jechać bez względu na okoliczności. Właśnie taka jest interpretacja antropologiczna pewnych pozornie irracjonalnych zachowań społecznych. Do tego służy okno Overtona.

Przypisy 

Teoria gier
Intarsja

Intarsja (wł. intarsio – wykładzina) – technika zdobnicza polegająca na tworzeniu obrazu przez wykładanie powierzchni przedmiotów drewnianych (zwłaszcza mebli) innymi gatunkami drewna, czasem podbarwianymi, bejcowanymi lub podpalanymi. Wstawki umieszcza się w miejscu usuniętych fragmentów z powierzchni przedmiotu.

Charakterystyka 
Technika znana już w starożytności została rozwinięta w okresie baroku i renesansu. Najstarszym zachowanym przedmiotem jest sarkofag z cedru z ok. 2000 p.n.e.

Szczególny rozkwit intarsji nastąpił w Toruniu w wieku XVIII. Chociaż technika ta była obecna w Toruniu od drugiej połowy XVI wieku, jednak od około 1730 stała się ona dominującą techniką zdobniczą w toruńskim stolarstwie artystycznym. Zdobiło się nią wszystkie elementy wystroju wnętrz mieszczańskich (np. szafy sieniowe, szafki ścienne, szafy zegarowe, skrzynki, kasetki, boazerie, drzwi) oraz reprezentacyjnych – ratuszowych, kościelnych (np. portale, drzwi, boazerie). Powstałe tak wyposażenie, odznaczające się swoistymi cechami formalnymi, zyskało miano mebli toruńskich. Produkowane w Toruniu meble osiągały wysokie walory artystyczne i zyskały dużą popularność.

Bezpośrednie związki z meblami toruńskimi wykazuje podobna, choć mniej liczna XVIII-wieczna wytwórczość elbląska.
Współcześnie jest to już ginąca technika i bardzo niewiele podmiotów zajmuje się wykonywaniem intarsji. Tworzą oni nie tylko zdobienia na meble drewniane i elementy wyposażenia wnętrz, ale również zajmują się tzw. 'malowaniem drewnem'.

Zobacz też 

 chebska intarsja reliefowa

Przypisy

Literatura 
 I. Grzeluk, Słownik terminologiczny mebli, Warszawa 2000
 Słownik terminologiczny sztuk pięknych, wyd. PWN, Warszawa 2003.

Zdobnictwo
Meblarstwo
Czop

czop –  odcinek osi lub wału stykający się z innymi częściami mechanizmu (na czopach osadzane są łożyska, sprzęgła i inne elementy)
 czop – rodzaj połączenia ciesielskiego
 czop – ściętostożkowa zatyczka wciskana w otwór
 Czop – miasto na Ukrainie
 czop – gatunek ryby:
 czop czarny albo czop wielopromienny
 czop francuski
 czop żółty albo czop małopromienny
Okrągły Stół

Okrągły stół – symbol spotkania, na którym wszyscy są równi
 Okrągły stół – legendarne miejsce spotkań rycerzy na dworze króla Artura
 Okrągły Stół – negocjacje prowadzone w 1989 roku przez władze PRL i opozycję
 Okrągły Stół – rozmowy prowadzone w 1990 roku przez władze Ludowej Republiki Bułgarii i opozycję
Taniec charakterystyczny

Taniec charakterystyczny – uformowany w ciągu XIX wieku stylizowany taniec ludowy, zaadaptowany do potrzeb scenicznych, jak na przykład: mazur ze Strasznego Dworu Moniuszki. 

To również stylizacja taneczna charakterystycznych cech jakiejś grupy społecznej lub zawodowej, jak taniec: marynarski, góralski, cygański lub chiński.

Do tańców charakterystycznych zaliczamy także opracowania tańców ludowych wykonywanych przez takie zespoły jak Mazowsze i Śląsk.

Zobacz też 
 pas de caractère

Taniec
Pneumatyczny przenośnik cieczy

Pneumatyczny przenośnik cieczy (inaczej powietrzny przenośnik cieczy) – używany jest do podnoszenia zawiesin cząsteczek oraz szlamu. Podnośniki pneumatyczne stosowane są w pogłębiarkach, maszynach oczyszczających dno akwenów oraz do wydobywania minerałów z dna mórz (np. buł manganowych).

Podnośnik pneumatyczny zbudowany jest z elastycznej rury, której ssawny koniec omiata dno akwenu. Blisko jej końca podłączone są dysze tłoczące do niej powietrze pod wysokim ciśnieniem. Powietrze mieszające się z wodą tworzy zawirowania wystarczające do oderwania od dna cząstek lub szlamu. Bąble powietrza zmierzające wewnątrz rury ku powierzchni unoszą z sobą cząstki, które potem są odfiltrowywane.

Maszynoznawstwo
Taniec wyrazisty

Taniec wyrazisty (także ekspresjonistyczny) – nurt w tańcu powstały w latach 1920-1930 w Niemczech.

Przedstawiciele 
Jako pierwszy swój udział w tworzeniu tego stylu miał Émile Jaques-Dalcroze. Był on twórcą rytmiki, czyli inaczej systemu wychowania muzycznego. Zauważył on zależność między ekspresją ruchu a eskalacją dźwięku. Uważał, że każdy tancerz powinien wyrażać uczucia poprzez ruchy ciała. Założeniem ekspresjonizmu było jak największe wyrażanie siebie oraz swoich emocji. Zwrócono uwagę na inscenizacje. 

Jednym z przedstawicieli kierunku tańca w tym okresie był choreograf Rudolf Laban, który stworzył teorię ruchu, choreologię oraz kinetografię. Podzielił on je na trzy typy: naprężenie, pchniecie i wymach, oraz wyodrębnił trzy podstawowe składniki ruchu: czas (rytm i tempo), energię (siłę produkowaną przez mięśnie) i przestrzeń (obszar, w obrębie którego porusza się tancerz). Oprócz tego, zwrócił uwagę na emocje, które stanowiły kluczową cześć w procesie zrozumienia swojego ciała w ruchu. 

Następnym przedstawicielem była Mary Wigman. Była to tancerka, uczennica Dalceroza i Asystentka Labana, która w latach trzydziestych oraz czterdziestych uważana była za geniusza tańca niemieckiego. Założyła ona szkołę która stała się „ośrodkiem tańca wyrazistego”. W swoim tańcu dążyła do maksymalizacji swoich emocji z gestów oraz ruchów. Czerpała inspiracje ze średniowiecza, wdrażała demoniczne, groteskowe i przygnębiające scenariusze. Chciała wydobyć silne emocje poprzez dynamikę ruchów. Stworzyła „Krzyk”, „Oblicze nocy”, „Pieśni burzy”, „Siedem tańców życia”, „Ofiara”, „Wizje”, „Czarownica”, „Taniec na cześć słońca”. 

Kurt Joos był współpracownikiem i asystentem Rudolpha von Labana, który połączył jego zasady wraz z techniką klasyczną (która była zwalczana przez ekspresjonistów), przez co udało mu się stworzyć swój własny styl, nowatorskiego teatru tańca. Jego główną zasadą była wyrazistość ciała podczas ruchu tanecznego. Jednak nie miał być to jedynie stan subiektywny. Miało to być obiektywne odbieranie sygnałów emocjonalnych i przekazywanych ich przez poruszanie się. Uważał, że każde ruchy tancerza powinny mieć swoją przyczynę psychologiczną, wychodzącą z wnętrza człowieka, które są wynikiem własnych przeżyć oraz odczuć, tak aby przekazać je publiczności. Ruchy kolejnego tancerza powinny tworzyć spójną całość, dopełniającą lub kontynuującą zadanie początkującego tancerza. Wystawił „Pietruszkę”, „Tańce Połowieckie”, „Syna Marnotrawnego oraz „Bal”.

Zobacz też 
 taniec nowoczesny
 Ausdruckstanz

Taniec w Niemczech
Ekspresjonizm