Lot nad kukułczym gniazdem (film)

Lot nad kukułczym gniazdem (One Flew Over the Cuckoo's Nest) – amerykański film fabularny z 1975 roku w reżyserii Miloša Formana, oparty na książce Kena Keseya pod tym samym tytułem wydanej w roku 1962.

Film jest wysoko ceniony przez widzów, w rankingu IMDb Top 250 (najlepsze 250 filmów) jest na 18 miejscu z oceną 8,7.

Opis fabuły 
Pełen życia McMurphy ma nadzieję, że uda mu się bezboleśnie przetrzymać więzienie, jeśli będzie udawał wariata. Plan, z pozoru dobry, obraca się w klęskę, gdy trafia do domu dla psychicznie chorych. McMurphy stara się rozruszać naszpikowanych lekami pacjentów, co budzi sprzeciw Mildred Ratched, siostry przełożonej. Niedługo dowiaduje się, że w szpitalu ma zostać dłużej niż myślał. Wobec nowej sytuacji, w jakiej się znalazł, namawia innych pacjentów do ucieczki, na co ci z chęcią przystają. Zdobywając sobie zaufanie niektórych z nich, kradnie autobus i wraz z kilkoma chorymi wyjeżdża, po czym wszystkich pakuje na jacht, legitymując się jako doktor pracujący w klinice i tak też przedstawiając swoich współtowarzyszy. Incydent ten, jak również libacja przez niego urządzona na oddziale szpitalnym prowadzi do zaostrzenia konfliktu między McMurphym a Ratched.

Obsada 
 Jack Nicholson – Randle Patrick McMurphy
 Louise Fletcher – siostra Mildred Ratched
 Will Sampson – Wódz Bromden
 Sydney Lassick – Charlie Cheswick
 Danny DeVito – Martini
 Christopher Lloyd – Taber
 Brad Dourif – Billy Bibbit
 Vincent Schiavelli – Frederickson
 William Redfield – Harding
 Michael Berryman – Ellis
 Peter Brocco – Matterson
 Mwako Cumbuka – Warren
 Mews Small – Candy
 Nathan George – Washington
 Josip Elic – Bancini
 Dwight Marfield – Ellsworth, tańczący pacjent
i inni

Nagrody 
Lot nad kukułczym gniazdem zdobył Oscary w pięciu najważniejszych kategoriach:
 dla najlepszego filmu
 dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (Jack Nicholson),
 najlepszej aktorki pierwszoplanowej (Louise Fletcher),
 za reżyserię (Miloš Forman),
 dla najlepszego scenariusza adaptowanego
Obraz był nominowany jeszcze w innych czterech kategoriach. Poza filmem Miloša Formana tylko trzem innym filmom udało się zdobyć Oscary we wszystkich tych kategoriach – były to: Ich noce, Sprawa Kramerów i Milczenie owiec.

Poza tym film otrzymał nagrody:
 Złoty Glob dla Najlepszego filmu dramatycznego (1975),
 BAFTA dla Najlepszego filmu (1977).

Film a książka 
Wersja książkowa opisuje w przybliżeniu tę samą historię (film pomija pewne wątki, a inne skraca), ale z punktu widzenia Wodza Bromdena, którego rola została w filmie zredukowana (rolę tę grał Will Sampson). Oczami Bromdena, poprzez pryzmat jego choroby psychicznej, widzimy władzę żelaznej ręki Wielkiej Oddziałowej (siostra Ratched) i jak ta władza jest stopniowo osłabiana przez McMurphy'ego. Sam Bromden, olbrzymiej postury Indianin, targany wizjami o ukrytej elektryczno-mechanicznej strukturze otoczenia, choć początkowo udaje głuchoniemego, pod wpływem McMurphy'ego nawiązuje kontakt ze światem i uświadamia sobie, że jego wizje są skutkiem przeżyć z czasów wojny, a poczucie niższości wyniósł z dzieciństwa (tytuł pochodzi z wyliczanki, którą Bromden poznał jako chłopiec, film nie wyjaśnia jego znaczenia, aczkolwiek "Kukułcze gniazdo" jest popularnym slangiem na zakład dla obłąkanych). Książkowy opis szpitala psychiatrycznego bardziej opiera się wspomnianej wcześniej krytyce.

Zobacz też 
 lista stu najlepszych amerykańskich filmów według AFI

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 
 Plakat filmowy

Amerykańskie adaptacje filmowe
Amerykańskie dramaty filmowe
Amerykańskie filmy z 1975 roku
Filmy nagrodzone Oscarem dla najlepszego filmu
Filmy nagrodzone Złotym Globem dla najlepszego filmu dramatycznego
Filmy o zaburzeniach psychicznych
Filmy w National Film Registry
Filmy w reżyserii Miloša Formana
Filmy wytwórni United Artists
Filmy wyróżnione nagrodą BAFTA dla najlepszego filmu