alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Bulgaarse volksmuziek

Bulgaarse volksmuziek is de volksmuziek die in heel Bulgarije gespeeld wordt. Kenmerkend zijn de onregelmatige maatsoorten. De muziek wordt gespeeld om volksdansen te begeleiden, maar er is daarnaast ook een sterke zangcultuur.

Indeling naar streek 
De muziek kun je opdelen naar streek.
 Sjoploek, het gebied van de sjops, ten westen van Sofia
 Pirin-Macedonië, ten zuiden van Sofia (veel 7/8 3+2+2)
 Severnijasko, noord Bulgarije
 Thracië, en het Rodopegebergte (Zuid- en Zuidoost-Bulgarije)
 Dobroedzja (in het noordoosten, bij de grens met Roemenië)

Instrumenten
Behalve naar streek is er ook onderscheid te maken in stads- en dorpstraditie.

De dorpstraditie kermerkt zich (o.a.) door de gebruikte instrumenten:
tapan (grote trom) zurla (schalmei), gaida (doedelzak), tambura (Bulgaarse gitaar), kaval (herdersfluit) en gadulka (knieviool).

In de stadstraditie worden ook accordeon, klarinet, saxofoon, viool, drumstel en keyboard gebruikt.

Maatsoorten 
Typerend voor veel Bulgaarse muziek zijn de samengestelde maatsoorten (tot bijvoorbeeld 22/16). Veel van deze maatsoorten horen bij een vast type dans.
 Paidushko (5/16 : 2+3)
 Rutjsenitsa (7/16 : 2+2+3)
 Tsjetvorno, Dospatsko, Macedonsko, dansen liederen uit het Piringebergte (7/16 : 3+2+2)
 Daitjsevo, Kucek, Varnensko (9/16: 2+2+2+3)
 Gruntsjarsko, (9/16: 2+3+2+2)
 Kopanitsa (11/16: 2+2+3+2+2)
 Ispaitsje (13/16: 8 + 5 = 3+2+3 + 2+3)
 Sandansko (22/16: 7+7+4+4 = 3+2+2 + 3+2+2 + 2+2 + 2+2)

Bulgaarse muzikanten 
 Galina Durmushliyska
 Boris Karlov (accordeon)
 Ivan Kovachev (gadulka, viool, tambura)
 Ivo Papasov (klarinet)
 Petar Ralchev (accordeon)

Volksmuziek
Volksmuziek
CPB

Centraal Planbureau, een adviesorgaan van het Nederlandse Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
 Corporation for Public Broadcasting, een Amerikaanse instelling met zorg voor de publieke omroepen aldaar.
 Christelijke Partij Burgerbelangen, een politieke partij in de Nederlandse gemeente Steenwijkerland.
 Christelijke Plattelandsvrouwenbond.
 Club des Patineurs de Bruxelles, een Belgische ijshockeyclub
Vittorio Monti

Vittorio Monti (Napels, 6 januari 1868 – Napels, 20 juni 1922) was een Italiaans componist.

Monti werd geboren in Napels en studeerde aldaar viool en compositie aan het Conservatorio di San Pietro a Majella di Napoli. Rond 1900 werd hij dirigent in Parijs waar hij diverse balletten en operettes het licht deed zien. In zijn latere jaren hield hij het dirigeren voor gezien en wijdde hij zich aan het componeren en lesgeven op viool en mandoline waarvoor hij ook een leerboek schreef.

Zonder zijn befaamde Csárdás - de Csardas van Monti - zou hij weinig bekendheid genieten; er is waarschijnlijk geen enkel zigeunerorkest dat dit werk uit 1904 niet op het repertoire heeft staan. Zijn csardas is ook gebruikt in nummer "Alejandro" van Lady Gaga.

Externe links

Monti, Vottorio
Italiaans dirigent
Italiaans violist
Monti, Vottorio
Monti, Vottorio
François Clouet

François Clouet (Tours, 1510 - Parijs, 22 september 1572) was een Frans maniëristisch schilder.

François Clouet, de zoon en opvolger van Jean Clouet, was een portretschilder die werkte aan het Franse hof ten tijde van Frans I. Zijn stijl leunt aan bij de Italiaanse renaissance.

Het Louvre in Parijs bezit een belangrijke collectie van zijn werken.

Historische referenties 
François Clouet werd geboren in Tours, als zoon van de hofschilder Jean Clouet. Jean Clouet was afkomstig uit de Zuidelijke Nederlanden en waarschijnlijk uit de omgeving van Brussel. François Clouet studeerde onder zijn vader. Hij erfde de bijnaam 'Janet' van zijn vader en wordt zo genoemd in sommige vroege bronnen en de oudere literatuur.

De vroegste verwijzing naar François Clouet is een document van december 1541 waarin de koning afstand doet ten behoeve van François van het landgoed van zijn vader, dat aan de kroon was nagelaten als landgoed van een buitenlander. In dit document zou de jongere Clouet zijn vader op de voet hebben gevolgd. Net als zijn vader bekleedde hij het ambt van kamerschilder en gewone schilder van de koning, en wat het salaris betreft, begon hij waar zijn vader ophield. Veel tekeningen worden aan deze kunstenaar toegeschreven, vaak zonder perfecte zekerheid. Er is echter meer dan bij zijn vader.

Aangezien de lof van François Clouet werd bezongen door de schrijvers van die tijd, werd zijn naam zorgvuldig bewaard van regering tot regering, en er is een oude en ononderbroken traditie in de toeschrijving van veel van zijn schilderijen. Er zijn echter geen originele getuigenissen van zijn werken, noch zijn er documenten bekend die de algemeen aanvaarde beschrijvingen garanderen. Aan hem worden toegeschreven de portretten van Frans I in het Uffizi en in het Louvre, en verschillende tekeningen die daarop betrekking hebben.

Frans kunstschilder
Portretschilder
16e-eeuws kunstenaar
Csárdás

Een csárdás is een parendans zoals die in het vroegere Oostenrijk-Hongarije gebruikelijk was in de betere kringen.

In de hedendaagse Hongaarse muziek komen talloze csárdássen voor. Ook worden in Hongarije en Slowakije csárdássen in verschillende vormen als traditionele dans gedanst. Een csárdás bestaat doorgaans uit een langzaam (lassú) en een snel deel (friss).

Een bekende compositie is de csárdás van Monti uit 1904, die ook als intro in het nummer Alejandro van Lady Gaga wordt gebruikt.

Externe links 
 Hongaarse csárdás - meer dan 1200 mp3-/midi-bestanden
 Hongaarse csárdás - videoafspeellijsten op YouTube

Dansstijl
Kunst in Hongarije
Volksdans
Muziek in Hongarije
Relationele database

Een relationele database is een database die is opgebouwd volgens een relationeel model. 

De gegevens worden opgeslagen in tabellen waarin de rijen de soortgelijke groepen informatie, de records vormen, en de kolommen de informatie die voor elk record moet worden opgeslagen. Verschillende tabellen kunnen met elkaar worden verbonden door een kolom toe te voegen waarin een verwijzing naar een record in een andere tabel wordt opgenomen.

Een relationele database kan worden opgeslagen, geraadpleegd en gewijzigd middels een relationeel database management systeem, RDBMS. Er zijn meerdere systemen verkrijgbaar. Vele daarvan kunnen in de gestandaardiseerde taal SQL worden geraadpleegd, verwerkt en bewerkt.

Wanneer de gegevens in een relationele database goed gestructureerd zijn, wordt duplicatie van gegevens tot een minimum beperkt en fouten in de gegevensverwerking worden voorkomen.

Programma's die veel gegevens moeten verwerken, gebruiken hier vaak een relationele database voor.

Voorbeeld
Een voorbeeld van een schema in een relationele database:
Klanten:
KlantID  Naam    Achternaam
1        David   Copperfield
2        Hans    Kazan
   |
   |___
               |
Facturen:      |
FactuurID  KlantID  bedrag
1          2        10
2          1        20
3          2        20
4          2        30
5          1        40

Dit schema heeft twee tabellen. De kolom "KlantID" (in de tabel Facturen) is een verwijzing naar de Klant in de tabel "Klanten" met hetzelfde ID. Wanneer informatie wordt opgevraagd welke klant bij factuur 2 hoort, wordt de informatie voor KlantID 1 in de tabel "Klanten" opgezocht. Op deze manier kan een verandering in klant-details (naam, achternaam) beperkt blijven tot één plaats, namelijk in de Klanten-tabel. Dit verschijnsel heet databasenormalisatie. Het ontwerpen van zulke tabellen heet normaliseren. Een database kan in verschillende mate genormaliseerd zijn.

Geschiedenis

De grondlegger van het relationeel model was Ted Codd. Hij publiceerde in 1970 een baanbrekend artikel, waarbij hij begrippen uit de relationele algebra toepaste op het probleem van het opslaan van grote hoeveelheden gegevens. Dit was het begin van een ontwikkeling in de databasewereld die binnen enkele jaren zorgde voor de definitie van het relationeel databasemodel.

Relationele databasesystemen

Externe link
 Codds publicatie over het relationele model op www.acm.org 

Database
 
Databaseserver
Schaal van Mercalli

De intensiteitsschaal van Mercalli is een schaal om de gevolgen van aardbevingen uit te drukken.

De gevolgen van een aardbeving worden weergegeven met de schaal van Mercalli. De schaal geeft de intensiteit van de optredende trillingen weer. Deze trillingen zijn de directe oorzaak van schade. De intensiteitsschaal van Mercalli is in 1902 ontworpen door de Italiaan Giuseppe Mercalli (1850-1914). De intensiteit is een aanduiding voor wat er op een bepaalde plaats wordt waargenomen van een aardbeving, dus wat de effecten zijn op bijvoorbeeld mensen, voorwerpen, gebouwen en het landschap. De intensiteit is afhankelijk van de afstand tot het epicentrum en van het soort ondergrond. Hoe groter de epicentrale afstand is, hoe minder de grond zal bewegen en hoe kleiner de schade, dus hoe kleiner de intensiteit. Maar de intensiteit kan toenemen wanneer de lokale ondergrond de seismische trillingen versterkt, zoals dat het geval was bij de zware aardbeving in Mexico in 1985.

Indeling 
De schaal van Mercalli is verdeeld in twaalf graden, aangegeven met romeinse cijfers. De schaalverdeling loopt van I (niet gevoeld, slechts door instrumenten geregistreerd) tot XII (buitengewoon catastrofaal). De verdeling ziet er als volgt uit:

Schalen voor de omvang van aardbevingen 
De omvang van aardbevingen kan worden aangegeven met de magnitude of met intensiteit. De magnitude geeft aan hoeveel energie er bij de aardbeving vrij kwam. Dat geeft aanwijzingen over de processen die zich in de aardbodem afspelen. De magnitude is onafhankelijk van de plaats op aarde waar deze wordt berekend.

De intensiteit van de aardbeving geeft wat de uitwerking op het aardoppervlak is. Het geeft aanwijzingen over de gevolgen die de aardbeving heeft op het aardoppervlak. De intensiteit van een beving is afhankelijk van de plaats van waarneming. Een aardbeving op grote diepte geeft een minder grote intensiteit aan het aardoppervlak dan een minder grote diepte. De intensiteit is ook afhankelijk van de samenstelling van de bodem.

Zie ook 
 Europese macroseismische schaal, een verfijning van Mercalli's schaal
 Medvedev-Sponheuer-Karnik-schaal, eveneens een verfijning van Mercalli's schaal

Verwijzingen 

Mercalli Schaal van
Mercalli Schaal van
Eponiem
Eigentrillingen van de Aarde

Eigentrillingen van de Aarde zijn trillingen die kunnen optreden na een aardbeving, doordat de Aarde in resonantie komt.

Bij zeer krachtige aardbevingen met een magnitude groter dan 7 op de schaal van Richter kan de Aarde als geheel in trilling komen. Deze trillingen zijn staande trillingen als in een snaar en worden ook wel eigentrillingen of "modes" genoemd. De beweging is goed voor te stellen als het trillen van een grote zeepbel wanneer die vrij door de lucht zweeft. Een andere vergelijking die vaak gemaakt wordt is die met een kerkklok. Wanneer die wordt aangeslagen met de klepel komt de hele klok in trilling, waarna het geluid binnen een tiental seconden uitsterft. Wanneer de Aarde gaat "klinken" door een aardbeving kan het wel twee dagen of langer duren voordat de trillingen niet meer zijn waar te nemen.

Een kerkklok produceert een grondtoon en een hele reeks boventonen. Dat is ook bij de Aarde het geval. De frequenties van de trillingen van de Aarde zijn echter een miljoen maal zo laag als die van een klok. De grondtoon van de Aarde heeft een frequentie van 0,000815 Hz, wat overeenkomt met een periode van 20 minuten en 27 seconden (1227 sec.). Deze grondtoon wordt zo nu en dan door laagfrequente seismometers geregistreerd. De boventonen worden regelmatig geregistreerd, meestal vanaf de zevende of de achtste boventoon met een periode van 10 minuten. Merkwaardig is dat de grondtoon met de meest eenvoudige beweging, die ook wel "breathing mode" wordt genoemd (de Aarde wordt in haar geheel groter en kleiner), niet de laagste frequentie heeft. De laagste frequentie van de Aarde komt van de tweede boventoon die de Aarde op twee denkbeeldige assen afwisselend vervormt tot een rugbybal. Deze football mode heeft een periode van ongeveer 54 minuten. Deze periode wordt beïnvloed door de rotatie van de Aarde zodat in feite twee tonen ontstaan met een klein verschil in periode namelijk 54,7 en 53,1 minuten.

Naast de hierboven beschreven bewegingen van de Aarde in een richting loodrecht op het oppervlak die aanleiding zijn tot de sferoïdale modes bestaan er ook eigentrillingen met een bewegingsrichting langs het oppervlak; de toroïdale modes. De trilling met de laagste frequentie is er een waarbij het ene halfrond van de Aarde naar links draait en het andere naar rechts. Het spreekt vanzelf dat het hier om zeer kleine bewegingen gaat waarbij de amplitude niet groter is dan een miljoenste millimeter.

Aardbeving
Geofysica
River Cola

River Cola is een colamerk dat als huismerk wordt verkocht door de supermarktketen Aldi. Zoals veel van de producten die door die supermarktketen worden verkocht, kan ook River Cola worden gezien als een goedkoop alternatief voor de bekendere en grotere merken. 

River Cola wordt verkocht in blikjes van 0,15 en 0,33 liter, in petflessen van 0,5 liter en petflessen van 1,5 liter.

Behalve voor cola wordt het merk River ook gebruikt voor andere frisdranksoorten van de Aldi.

Colamerk
Romeinse tijd

Het Romeinse Rijk
Voor de Romeinse tijd in België, zie Romeinen in België
Voor de Romeinse tijd in Friesland, zie Romeinen in Friesland
Voor de Romeinse tijd in Nederland, zie Romeinen in Nederland
Voor de Romeinse tijd in Groot-Brittannië, zie Britannia (Romeinse provincie)
Voor de Romeinse tijd in Frankrijk, zie Gallo-Romeinse periode
Agentschap

Een agentschap is een zelfstandig onderdeel van een ministerie dat een eigen beheer voert. Een agentschap heeft een eigen directie, een eigen begroting en een eigen financiële administratie die losstaan van de begrotingsadministratie van het ministerie waartoe het behoort. De minister is de hoogste baas en de ministeriële verantwoordelijkheid geldt onverminderd voor een agentschap. Een agentschap heeft doorgaans een ondersteunende of uitvoerende taak.

Overheden

Vlaanderen 

In het kader van de hervorming voor BBB ("Beter Bestuurlijk Beleid"), werden begin 2006 de structuur en de bevoegdheden van de agentschappen die afhangen van de Vlaamse Regering grondig herschikt. Ook kregen zij meer (financiële) verantwoordelijkheid, en werd er een "manager" aangezocht voor de dagelijkse leiding, in plaats van een "ambtenaar".

IVA is een Intern Verzelfstandigd Agentschap. Er bestaan twee soorten IVA's: IVA's zonder rechtspersoonlijkheid en IVA's met rechtspersoonlijkheid.

EVA is een Extern Verzelfstandigd Agentschap. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen (1) privaatrechtelijk vormgegeven EVA's en (2) publiekrechtelijk vormgegeven EVA's

Nederland 
Enkele agentschappen van de Nederlandse overheid zijn:
 Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
 Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)
 Rijksvastgoedbedrijf
 Rijkswaterstaat (sinds 2006)
 Dienst Landelijk Gebied (opgeheven 2015)
 KNMI
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 RIVM
 Nederlands Forensisch Instituut
 Agentschap Telecom
 Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

Benelux 
Op het niveau van de Benelux is er één instelling dat als agentschap kan beschouwd worden, namelijk het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom.

Europese Unie 

De Europese Unie telt een relatief groot aantal agentschappen. Elk daarvan heeft rechtspersoonlijkheid.

Deze agentschappen hebben een specifieke taak en verschillen van de (algemene) instellingen van de Europese Unie.

Zie ook 
 Overheid

Externe link 
 Alle agentschappen binnen de Rijksoverheid van Nederland - agentschap.nl (gearchiveerd)

 Agentschap
Ministerie
 Agentschap
 Agentschap
WRR

De afkorting WRR of Wrr kan verwijzen naar:
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)
de Wet raadgevend referendum (Wrr)
Water Resources Research, een wetenschappelijk tijdschrift
Weighted round robin, een algoritme voor datanetwerken
wrr, de ISO-code voor het Wardaman, een taal van Aboriginals in Noord-Australië
West Romeinse rijk (WRR)
Torentje

Het Torentje is een gebouw bij het Binnenhof in Den Haag. Het staat in de Hofvijver, naast het Mauritshuis. In het Torentje bevindt zich de werkkamer van de minister-president van Nederland. Het wordt daarom vaak naar de huidige premier genoemd: Torentje van Rutte, Torentje van Balkenende enz. Ook de uitdrukking Torentjesoverleg komt ervandaan.

Ten westen van het Torentje is de Maurits- of Grenadierspoort, die toegang geeft tot het Binnenhof. Recht tegenover het Torentje bevinden zich kantoorruimtes van de Tweede Kamer.  

Op de begane grond bevindt zich in het torentje een kleine vergaderruimte, de Thorbeckezaal. Op de eerste verdieping huist het kantoor van de minister-president.

Geschiedenis 
Het achthoekige gebouw wordt voor het eerst genoemd in een kroniek uit 1354 en dateert vermoedelijk uit de eerste helft van de veertiende eeuw. Aan de rand van het Binnenhof lag het Torentje oorspronkelijk als zomerprieel van de graven van Holland. Het was door middel van een ophaalbruggetje verbonden met de grafelijke tuin. Op de plaats van deze tuin, ten oosten van het Torentje, is later, rond 1640, het Mauritshuis gebouwd. 

De eerste etage dateert vermoedelijk uit 1479. Het Torentje werd een vestingwerk voorzien van schietspleten en van kantelen. De ramen en de torenspits werden in 1547 aangebracht. In de veertiende en vijftiende eeuw was het torentje in gebruik bij de beheerder van het Binnenhof, de kastelein. Het gebouw had, net als de kastelein zelf, vele functies, waaronder die van herberg, wijnkelder, bottelarij en conciërgewoning.

In 1798 werd de werkkamer van de secretaris-generaal van het ministerie van Binnenlandse Zaken ingericht op de eerste etage van het Torentje.

Het Torentje werd in 1849 door Thorbecke in gebruik genomen als minister van Binnenlandse Zaken, tevens voorzitter van de ministerraad. Opeenvolgende premiers wisselden nog weleens van kantoor. Pas sinds de regeerperiode van Ruud Lubbers in 1982 is het Torentje de vaste werkplek van de minister-president.

Tweemaal hield minister-president Mark Rutte een tv-toespraak vanuit het Torentje; in 2020 tijdens de coronacrisis in Nederland.

Sinds augustus 2002 staat er een hek voor de oprit naar het torentje, deze is geplaatst nadat de moord op Pim Fortuyn er toe leidde dat de beveiliging rondom het Binnenhof verscherpt werd.

Afbeeldingen

Zie ook 
 Catshuis
 Oval Office
 10 Downing Street (Londen)

Bouwwerk in Den Haag Centrum
Binnenhof
Torentjesoverleg

Torentjesoverleg is informeel overleg tussen leden van het Nederlands kabinet en vertegenwoordigers van coalitiepartijen, dat plaatsvindt in de werkkamer van de minister-president in het Torentje.

Het torentjesoverleg is bij tijd en wijle controversieel, doordat politieke besluiten soms in kleine kring worden voorgekookt en slechts ritueel worden behandeld in de ministerraad en de Tweede Kamer. Torentjesoverleg is vaak echter onvermijdelijk om een broze regeringscoalitie bij elkaar te houden.

Nederlands politiek jargon
Kennisbank Filosofie in Nederland

De Kennisbank Filosofie in Nederland (KFN) was een database waarin verschillende soorten gegevens met betrekking tot de Nederlandse filosofie konden worden geïntegreerd.

De database bevatte een 35.000 records tellende bibliografie van filosofische publicaties in Nederland en Vlaanderen, van de Middeleeuwen tot nu toe. Hiervan maakte het vierdelige gedrukte naslagwerk Poortmans Bibliografie der Nederlandse Filosofie (1949-1983) deel uit.

Daarnaast was er een structuur ontworpen voor biografische gegevens, gegevens over filosofische verenigingen, archieven en bibliotheken, onderwijsinstellingen en cursussen. Tijdschriften konden over enige tijd op jaargang en aflevering gepresenteerd worden. Bezoekers konden ook zelf gegevens aanleveren via de hiertoe bestemde webformulieren. Op 3 december 2018 is de Koninklijke Bibliotheek gestopt met het aanbieden van de website.

Zie ook
Repertorium der Nederlandse Wijsbegeerte

Externe link 
 Kennisbank Filosofie in Nederland aan Koninklijke Bibliotheek Den Haag.

Filosofische organisatie
Koninklijke Bibliotheek (Nederland)
Rijp

Rijp en rijm zijn een witte aanslag van ijskristallen die vormen onder het vriespunt op een ondergrond. Het is een meteorologisch fenomeen van thermodynamische aard. Het wordt soms op gras, struiken en voorwerpen als daken, hekken en auto's aangetroffen. Deze ontstaat bij temperaturen onder nul door de overgang van waterdamp in ijs.

Vorming van rijp 
Het thermodynamische proces waarin gas (waterdamp) overgaat in vaste stof (ijs) heet (ver)rijpen of desublimeren. Hiernaar is rijp vernoemd. Rijp heeft een kristallijne structuur, meestal in de vorm van naalden, schubben, waaiers of veren, afhankelijk van de vochtigheid van de lucht, de temperatuur, de warmtecapaciteit en warmtegeleiding van het voorwerp en de temperatuur en beweging van de lucht. Rijp kan ook ontstaan doordat de waterdamp bij afkoeling eerst als dauw neerslaat en daarna bevriest. Dit wordt rijm genoemd.

Rijp ontstaat bij voorkeur tijdens een rustige, heldere nacht op voorwerpen, die snel warmte verliezen door uitstraling naar de ruimte. Zodra de temperatuur van het voorwerp onder het vriespunt daalt, gaat de waterdamp direct over in ijskristalletjes, bv. op het raam van buiten geparkeerde auto's na een koude winternacht. Rijp kan ook ontstaan door capillaire werking, vooral in het geval van planten of grond. In dit geval onttrekt een ijskristal water uit kleine kanaaltjes, waardoor het ijskristal van binnenuit aangroeit.

Ruige rijp

Bij mist zweven de fijne waterdruppeltjes in de lucht. Daalt de temperatuur onder nul, dan raken die waterdruppeltjes onderkoeld. Ze bevriezen zodra ze ergens tegenaan botsen. In dat geval spreken de weerkundigen van ruige rijp. Deze vorm van neerslag komt minder vaak voor dan rijp doordat daarvoor behalve vorst ook mist nodig is. Het komt wel op uitgebreidere schaal voor dan rijp en kan de natuur een sprookjesachtig aanzien geven. Wanneer de mist zich geruime tijd weet te handhaven en de temperatuur onder het vriespunt blijft, kan de ruige rijp tot een laagje van enkele centimeters aangroeien. De aangroeiing gaat tegen de richting van de wind in. Bij lichte nevel en geringe wind worden naalden gevormd.

Vormen van rijp 
 Ruige rijp
 IJskristal
 IJsbloemen
 IJshaar
 Yukimarimo

Zie ook 
 Faseovergang
 Vorst (weer)

Meteorologie
IJs
Aggregatietoestand
Vorm van water
Natuurkunde
Weerverschijnsel
IJzel

IJzel is onderkoelde regen, die bij aanraking van een voorwerp of oppervlakte, in ijs  overgaat.

Ontstaan
Het ijslaagje kan zich op verschillende manieren vormen, meestal aan het eind van een vorstperiode, wanneer de grond bevroren is en er nog een koude luchtlaag aanwezig is van onder het vriespunt. Dat is goed mogelijk omdat de grond vaak langer koud blijft dan de lucht die er overheen stroomt. Een dooiaanval begint meestal op enige honderden meters hoogte, waar de minder koude lucht binnenstroomt. De koudere vrieslucht heeft door haar lagere temperatuur een groter gewicht dan de zachtere lucht. Daardoor weet de vorst zich aan het aardoppervlak het langst te handhaven. Als de koude lucht hardnekkig is, spreken we van een 'koude plaklaag'.

De neerslag valt dan in de vorm van regen uit de zachte lucht, maar de druppels koelen onderweg in de koude lucht weer af tot onder het vriespunt, men spreekt daarom ook wel over onderkoelde regen. Er treedt geen bevriezing van de regendruppels op, omdat de daarvoor in de druppels benodigde groeikernen (stof of andere vorm van aerosolen) afwezig zijn. Zodra de regen de grond of een voorwerp bereikt, wordt de onderkoelde regen direct wel omgezet in ijs. Het ijs dat zo ontstaat, wordt ijzel genoemd. Bevriest de regen al in de lucht tot fijne ijskorreltjes, dan spreekt men van ijsregen. IJzel leidt altijd tot gladheid, maar ijsregen soms ook: als de druppels niet helemaal bevroren zijn, kan ijsregen aan de grond vastvriezen en een ijslaagje vormen. 

Als er regen valt die niet onderkoeld is maar wel bevriest op de grond, mag er in de meteorologie strikt genomen niet gesproken worden van ijzel, men spreekt dan van aanvriezende regen. Bij deze neerslagvorm vindt bevriezing alleen plaats op voorwerpen die een temperatuur onder nul graden Celsius hebben. Meestal wordt daartussen in weersverwachtingen en -waarschuwingen geen onderscheid gemaakt.

De neerslag die uiteindelijk als ijzel valt begint, net als de meeste regen, in de vorm van sneeuw op enkele kilometers hoogte, smelt tot regen in de warmere luchtlaag, en raakt dan in de onderste luchtlaag, waar het nog vriest, onderkoeld.

Verkeersproblemen

Het verkeer ondervindt vaak veel hinder van ijzel op de weg. Ook elektrische treinen en trams kunnen stilvallen als zich ijzel op de bovenleiding heeft afgezet. In de extreemste gevallen vormt zich een spiegelgladde laag op alle verharde oppervlakken waardoor autorijden, fietsen en lopen riskant zijn. In de recente Nederlandse weergeschiedenis is er meerdere keren zware hinder opgetreden als het gevolg van ijzel. Bekende voorbeelden hiervan zijn de ijzel van 2 maart 1987 en de ijzel van januari 2016.

Symbolen
De volgende weerkundige symbolen worden gebruikt op weerkaarten:

Literatuur 
 C. Bekink (1987): IJzelboek (over de gevolgen van het bizarre winterweer begin maart 1987)

Neerslag
Depressie

Medisch
 Depressie (klinisch), een ziektebeeld met verlies van levenslust of verlaagde stemming
 Post-partumdepressie, ook wel postnatale depressie, een vorm van depressie bij vrouwen na de bevalling
 Bipolaire stoornis, ook wel manische depressie, een stoornis gekenmerkt door wisselende stemmingen
 Cyclothyme stoornis, psychische aandoening die gekenmerkt wordt door wisselende stemmingen
 Dysthyme stoornis, lichte vorm van depressie die minimaal twee jaar duurt
 Winterdepressie, depressiviteit die zich manifesteert in de winter
 Depressieve stoornis niet anderszins omschreven, overige depressieve stoornissen
 Depressie (anatomie), neerwaartse beweging van een gewricht
 Ademdepressie, een verminderde ademhaling doordat de prikkel daartoe tekortschiet

Overig
 Lagedrukgebied, een gebied met relatief lage luchtdruk
 Laagconjunctuur, een periode van sterk verminderde economische activiteit
 Grote Depressie (1873-1896)
 Crisis van de jaren 1930, vooral in de Verenigde Staten
 Depressie (geografie), een relatief laaggelegen gebied
Noorderlicht

Poollicht op het noordelijk en zuidelijk halfrond van de Aarde, en op de planeten Jupiter en Saturnus.

Vernoemd
Noorderlicht (schip, 1910), een Nederlandse zeilschoener die vaart rondom Spitsbergen
Het Noorderlicht (loge), een vrijmetselaarsloge in Veendam, opgericht in 1878
Het Noorderlicht (school), een school in Zoetermeer

Kunst en cultuur
Noorderlicht (Ferdinand Bordewijk), een roman van Ferdinand Bordewijk
Het Noorderlicht (Het gouden kompas), een boek uit 1995 van Philip Pullman
Noorderlicht (fotomanifestatie), een jaarlijks fotofestival, afwisselend in Groningen en Leeuwarden
Noorderlicht (sculptuur), een sculptuur in Zweden
Het Noorderlicht (krant), een communistische krant in Noord-Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog
Noorderlicht (Klami), een muzikale fantasie van Uuno Klami
Noorderlicht (programma), een radio- en televisieprogramma van de VPRO

Gebouw
In het Noorderlicht, gebouw in Utrecht
Meteoor

Een meteoor of vallende ster is een meteoroïde op ca. 100 km hoogte die met een enorme snelheid (tot tientallen kilometers per seconde) in de atmosfeer van de Aarde terechtkomt. Soms heeft men het over het stofdeeltje maar een meteoor verwijst naar de lichtflits die wordt veroorzaakt door een meteoroïde. Een meteoroïde die de aarde bereikt wordt een meteoriet genoemd. Meestal zijn de stofdeeltjes te klein om het aardoppervlak te bereiken.

Een meteoor kan in omvang variëren. Het kan veroorzaakt worden door een klein stofdeeltje, maar kan ook een omvang hebben van enkele tientallen meters, zoals de meteoroïde bij Tsjeljabinsk in 2013.

De meteoroïde wordt door de atmosfeer afgeremd. Door de enorme wrijvingskrachten die hierbij optreden wordt de meteoroïde verhit waardoor deze verdampt, al dan niet versneld door uit elkaar te vallen. Bij lichamen groter dan het gemiddelde atmosferische vrije pad (10 cm tot verscheidene meters) wordt dit zichtbare licht veroorzaakt door de hitte als gevolg van ram pressure en niet door wrijving, zoals meestal aangenomen wordt. De wrijvingskrachten doen bovendien ook de omringende lucht oplichten, zoals een elektrische stroom het gas in een buislamp. Er is dus een ionisatie van de omliggende luchtkolom. Het lichtspoor dat ontstaat wekt de illusie van een ster die zich plotseling snel verplaatst of naar beneden valt, vandaar ook de benaming 'vallende ster'.

Een deeltje ter grootte van een erwt geeft al een bijzonder heldere lichtstreep. Een zeer helder lichtspoor (helderder dan de planeet Venus) wordt ook wel een bolide of vuurbal genoemd.

Meteoroïden vallen 24 uur per dag de atmosfeer binnen. Aan de kant van de aarde die op dat moment naar de omlooprichting van de Aarde gekeerd is - waar het op dat moment ochtend is - dringen meer meteoroïden de dampkring binnen dan aan andere kanten. Dat komt doordat de aarde op die plek de meteoroïden tegemoet komt. Maar meteoroïden dringen ook op andere plaatsen de dampkring binnen. De lichteffecten zijn (behalve in zeer uitzonderlijke gevallen) alleen 's nachts te zien. Overdag kunnen meteoren waargenomen worden met radar.

Meteoren kunnen afzonderlijk komen, maar ook in zwermen of sterrenregens, bijvoorbeeld de Leoniden of Perseïden.

Soms is een meteoroïde zo groot dat zij niet volledig in de atmosfeer verdampt. Er valt dan een gedeelte (eventueel in stukken) op Aarde. Dit wordt dan een meteoriet genoemd. Dit gebeurt echter zeer zelden. De brokstukken van zulke meteoroïden zijn zeer waardevol voor het astronomisch onderzoek naar het ontstaan van het zonnestelsel.

Zie ook 
 Meteoriet
 Meteoroïde

Meteoroïde
Vallende ster

Meteoor, een begrip uit de astronomie
Vallende ster (Bernlef), boek van J. Bernlef
Vallende ster (Sheldon), boek van Sidney Sheldon
Vallende ster (Van der Werf), boek van Sjoerd van der Werf
Vallende ster (lied), een lied van Kraantje Pappie uit 2019
Hardware

Met hardware of apparatuur worden in de computertechniek alle fysieke componenten of onderdelen aangeduid die in een computer een rol spelen. De term wordt gebruikt als tegenhanger van software (programmatuur), maar het onderscheid tussen beide is niet altijd even gemakkelijk aan te geven. Voorbeelden van hardware zijn een computer (pc) en een mobiele telefoon.

In de Angelsaksische wereld heeft de term "hardware" een bredere betekenis dan in het Nederlands. In het Engels duidt de term "hardware" niet alleen op computeronderdelen, maar op gereedschappen, bouwmaterialen, machineonderdelen en ijzerwaren in het algemeen.

Onderverdeling 
Hardware valt onder te verdelen in twee groepen:

Interne componenten 
Interne componenten of onderdelen zijn stukken hardware die in de computer geïntegreerd worden en los van de computer niet kunnen werken. Voorbeelden hiervan zijn:
 Netvoeding
 Moederbord (printplaat)
 Processor
 Intern geheugen
 Harde schijf
 Cd-rom- of dvd-romspeler of brander
 Diskettestation
 Insteekkaart (waaronder netwerkkaart, videokaart en geluidskaart)
 SSD (solid state drive)

Randapparatuur 
Vaak wordt er ook nog bijkomende apparatuur (randapparatuur) aan een computer gekoppeld. Voorbeelden hiervan zijn:
 Beeldscherm (CRT/lcd/tft)
 Toetsenbord
 Muis
 Printer
 Digitale camera of webcam
 Mp3-speler
 Luidspreker
 USB-stick
 SD-kaart

Onderscheid software en hardware 
Er bestaan verschillende vormen tussen software (programmacode) en hardware (fysieke onderdelen of apparaten) waarbij de lijn tussen software en hardware vervaagt.

Bestaande tussenvormen zijn firmware (software die in hardware is vastgelegd) en programmable gate arrays (generieke hardware die softwarematig van een functie wordt voorzien).

Omwille van betere prestaties worden sommige functies in hardware geïmplementeerd, die evengoed in de vorm van software gerealiseerd kunnen worden. Een videokaart is hier een voorbeeld van.

 
Computerterminologie
Regeringsverklaring

Een regeringsverklaring is een rede van een regeringsleider waarin hij/zij het beleid van de nieuw aangetreden regering mededeelt aan het parlement.

België 
In België kan de premier namens de regering verklaringen afleggen in het parlement. Dit gebeurt met name in de Kamer van volksvertegenwoordigers naar aanleiding van de vorming van de regering. Een ander type regeringsverklaring is de jaarlijkse State of the Union, ook wel beleidsverklaring, ingevoerd sinds 1993. Dit is vergelijkbaar met de Nederlandse Prinsjesdag, een toelichting van de beleidskeuzes in de gepresenteerde begroting.

Nederland 
In de regeringsverklaring legt de minister-president na het aantreden van een nieuw kabinet namens de Nederlandse regering in de Tweede Kamer verantwoording af over de kabinetsformatie en over het regeerprogramma, dat bestaat uit het regeerakkoord met aanvullingen van het nieuwe kabinet. Hierbij is het voltallige kabinet aanwezig.

Ook tussentijds kan de minister-president over bijzondere onderwerpen een regeringsverklaring afleggen in de Tweede Kamer, al dan niet in aanwezigheid van het voltallige kabinet.

Belgische regeringsformatie
Nederlandse kabinetsformatie
American Kenpo

American Kenpo of kortweg kenpo is een vechtsport die in de 20e eeuw is ontstaan in de VS. Als vader van het moderne kenpo wordt Ed Parker beschouwd, die de IKKA oprichtte om zijn vechtkunst te verspreiden. Na de dood van Ed Parker in 1990 viel de IKKA uiteen in een groot aantal bonden met elk een eigen interpretatie van het systeem. In Nederland zijn ten minste vijf van deze stromingen actief, de IKKA, EKKI, UKF, AKKS en Kenpo 2000. Van deze heeft de IKKA-school de meeste studenten.

American Kenpo noemt zichzelf "the science of streetfighting" en is qua filosofie te vergelijken met kajukenbo en jiujitsu, in de zin dat het zich voornamelijk richt op effectieve zelfverdediging. De bedoeling is de student een aantal principes te geven waarmee hij of zij zich uit netelige situaties kan redden.

De nadruk bij kenpo ligt op vechten met handen, voeten, knieën en ellebogen en minder op het gebruik van grepen en klemmen. Het idee hierachter is dat in een situatie met meerdere aanvallers het nadelig is één hiervan in een klem te nemen en met het idee dat worstelingen nadelig zijn in straatgevechten waar messen en ander wapens gebruikt kunnen worden; in plaats daarvan is het doel de aanvallers zo snel en grondig mogelijk uit te schakelen.

Historisch gezien heeft kenpo zijn oorsprong in het Chinese kempo dat via Okinawa en Hawaï overwaaide naar de Verenigde Staten.

Externe links 
Internationale organisaties 
EKKI (European Kenpo Karate International)
IKKA (International Kenpo Karate Alliance)
Kenpo 2000
UKF (Universal Kenpo Federatian)
AKKS (American Kenpo Karate System)

Overige informatie 

https://web.archive.org/web/20161228045912/http://www.kenpo.nl/
http://www.kenpo-nederland.nl/
http://www.katsudokenpo.nl/
afkomst kenpo

Vechtsport
Frans Boermans

Frans Boermans (Venlo, 8 juni 1917 – aldaar, 11 maart 1999) was een Nederlandse liedjesschrijver. Hij schreef vooral veel carnavalskrakers.

De bijna vijfhonderd teksten van Boermans zijn bewaard in het Gemeentearchief van Venlo. In het jaar 2000 schreef Adri Gorissen het boek 't Theater van 't laeve over het leven en werken van Boermans.

Bekendheid 
Nationale bekendheid kreeg hij vooral met zijn door Johnny Hoes vertolkte liedje Och was ik maar bij moeder thuisgebleven (vertaald uit het Venloos, originele titel: Och waas ik maar, later opgenomen door Huub Stapel samen met Mooder Hellup). De muziek werd geschreven door Will Kranen, musicus te Venlo.

Carrière 
In 1951 won het liedje 't Fleske (van d'n dokter), waarvoor Boermans de tekst schreef (Thuur Luxembourg schreef de muziek), het Venlose liedjesconcours, georganiseerd door de Venlose carnavalsvereniging Jocus. Boermans is onder andere de tekstdichter van het carnavalsliedje Twieë bein, ook wel getiteld De Veuroêtgank, dat in humoristische bewoordingen het lopen op twee benen beschrijft.

Door de jaren heen heeft Boermans (in Limburg) menig succesvolle carnavalskraker geschreven, voornamelijk met Thuur Luxembourg en later veel met Giel Aerts en met Wim Roeffen. In 2000 won Boermans met het liedje Josefien voor het laatst het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer. De muziek was ditmaal van Wim Roeffen.

Hij bagatelliseerde zijn werk zelf altijd en meende dat hij moest oppassen om niet van trots naast zijn schoenen te lopen als hem lof werd toegezwaaid. Dat verklaarde hij tenminste bij de toekenning van de Jo Hansenprijs in 1997.

Het Volkstheater Frans Boermans organiseert theaterproducties in onder meer het Venloos dialect.

Privé 
Boermans is de vader van regisseur Theu Boermans en de opa van regisseur Bobby Boermans, acteur Thijs Boermans en actrice Antje Boermans.

Ereprijzen 
 1971 - Limburgse Cultuurprijs
 1978 - Bronzen Eendagsvlieg
 1984 - Venlonaar van het Jaar
 1989 - Erepenning Gemeente Venlo
 1997 - Jo Hansenprijs
 1999 - Venlonaar van de Eeuw

Externe links
 Volkstheater Venlo: Frans Boermans
 Old Folks At Home: Frans Boermans
 1Venlo: e-paper pagina 7 Floddergats
 Bladmuziek van 't Fleske

Nederlands musicus
Muziek in Venlo
1232

Het jaar 1232 is het 32e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
februari
 8 - In de bul Ille humani generis wordt de inquisitie in handen van de orde der Dominicanen gelegd.
mei
 30 - Antonius van Padua wordt heilig verklaard
 mei - Keizer Frederik II bevestigt het Statutum in favorem principum, waarin hij diverse koninklijke rechten opgeeft ten faveure van de rijksvorsten.
juni
 15 - Slag bij Agridi: Hendrik I van Cyprus verslaat troepen trouw aan keizer Frederik II. Het beleg van Kasteel Sint Hilarion wordt opgeheven.
zonder datum
 Mohammed I ibn Nasr wordt in Asrona tot sultan gekroond.
 De graaf van Holland verkoopt Waalwijk aan de hertog van Brabant.
 De Narracio, een verslag van de Slag bij Ane (1227) met zijn voorspel en gevolgen, wordt geschreven.
 Pogrom in Marrakesh
 huwelijk: Theobald IV van Champagne met Margaretha van Bourbon-Dampierre
 stadsrechten: Eindhoven, Grave, Hasselt, Helmond (vermoedelijke datum), Sint-Oedenrode
 oudst bekende vermelding: Brijdorpe, Udenhout, Waldeck, Wouw

Opvolging 
 Almohaden - Abul Ula Idris al-Mamun opgevolgd door zijn zoon Abd al-Wahid ar-Rashid
 Bosnië (ban) - Stefanus opgevolgd door Mattheus Ninoslav
 huis Habsburg - Rudolf II opgevolgd door zijn zoons Albrecht IV en Rudolf III
 Japan - Go-Horikawa opgevolgd door Shijo
 Malta - Enrico Pescatore opgevolgd door zijn zoon Nicolò
 Polen (groothertog) - Koenraad van Mazovië opgevolgd door Hendrik I
 Sleeswijk - Abel in opvolging van Erik
 Tempeliers (grootmeester) - Peter de Montaigue opgevolgd door Armand de Périgord

Geboren 
 Manfred, koning van Sicilië (1258-1266)
 Ottokar II, koning van Bohemen (1253-1278) (jaartal bij benadering)
 Ramon Llull, Aragonees filosoof, theoloog en schrijver (jaartal bij benadering)

 Ottokar II van Bohemen (overleden 1278)

Overleden 
 10 april - Rudolf II van Habsburg, Duits edelman
 24 november - Balsamus van Cava, Italiaans abt
 Abul Ula Idris al-Mamun, kalief van de Almohaden (1227-1232)
 Enrico Pescatore, graaf van Malta
 Peter de Montaigu, grootmeester der Tempeliers
 Tolui, grootkan der Mongolen (1227-1229)

Jaar
Seismogram

Een seismogram is de registratie van de bodemtrillingen op een bepaald punt op de aarde. De trillingsbewegingen worden geregistreerd in drie dimensies: verticaal, horizontaal in Noord-Zuid richting, horizontaal in Oost-West richting.

Met een seismogram worden aardbevingen geregistreerd, maar ook worden explosies in de aarde waargenomen, bijvoorbeeld ondergrondse kernproeven. De seismograaf versterkt de beweging van de aarde zeer sterk. Zo kunnen met het seismogram aardbevingen zichtbaar gemaakt worden die op een heel andere plaats op de wereld plaatsvinden, en die daar ter plaatse door een mens niet voelbaar zijn.

Het opgenomen trillingssignaal werd vroeger afgebeeld op een rol papier. Tegenwoordig worden de signalen digitaal opgeslagen.

Seismometer
Een seismogram wordt gemaakt door een meetinstrument, seismograaf genoemd. De eerste seismograaf die in drie richtingen de trillingen kon registreren werd in 1893 ontworpen door de Engelse seismoloog John Milne

Seismogrammen in Nederland
Het KNMI registreert de bodembeweging op een aantal plekken in Nederland. Iedere plek is uitgerust met seismische meetapparatuur en dit wordt een seismisch station genoemd.

Seismisch onderzoek
Voor het opsporen van aardgas en aardolie is kennis van de ligging van de lagen binnen de aardkorst nodig. Die kennis kan worden verkregen door seismisch onderzoek (seismiek). Door een ontploffing onder de grond wordt de aarde in trilling gebracht. De trillingen worden weerkaatst tegen de verschillende aardlagen. Elk scheidingsvlak tussen twee steenlagen veroorzaakt een echo. De teruggekaatste trillingen worden geregistreerd op een seismogram, waarmee een geoloog kan voorspellen welke lagen geschikt zijn om olie of gas te bevatten. Maar men kan het pas zeker weten na het uitvoeren van een proefboring.

Aardbeving
Kabinet-Van Agt III

Het kabinet-Van Agt III was het Nederlandse kabinet van 29 mei 1982 tot 4 november 1982. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Christen-Democratisch Appèl (CDA) en de Democraten 66 (D'66) na de val van het kabinet-Van Agt II op 12 mei 1982. Het kabinet-Van Agt III was een rompkabinet dat als belangrijkste taak had om de voorbereidingen van de vervroegde verkiezingen te organiseren.

Kabinetsformatie
 Ontslagaanvraag vorig kabinet kabinet-Van Agt II: 12 mei 1982
 Beëdiging kabinet: 29 mei 1982
 Duur formatie: 17 dagen
 Informateur
 dr. P.A.J.M. (Piet) Steenkamp (CDA), (14 mei 1982 – 24 mei 1982) 11 dagen
 Formateur
 mr. A.A.M. (Dries) van Agt (CDA), (25 mei 1982 – 28 mei 1982) 4 dagen

Verloop
Het kabinet houdt zich vooral bezig met het begrotingstekort. Het kabinet besluit daarom tot extra ombuigingen (onder meer in de welzijnssector) van bijna 13 miljard. De uitkeringen op grond van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) en Werkloosheidswet (WW) worden daarnaast per 1 juli 1982 door het kabinet bevroren en de salarissen van ambtenaren en trendvolgers per 1 januari 1983. Aangedrongen wordt op vrijwillige loonmatiging in het bedrijfsleven. Ook schaft het kabinet de cent af als wettig betaalmiddel. Verder komt het kabinet met een interim-wet voor de bodemsanering.

Ambtsbekleders

Reden ontslagaanvraag

De val van het kabinet-Van Agt II ontstond door onder andere de grote politieke en karakterverschillen tussen minister-president Dries van Agt (CDA) en vicepremier Joop den Uyl (PvdA), wat leidde tot diverse aanvaringen. Op 12 mei 1982 kwam er een einde aan het kabinet-Van Agt II. De PvdA-bewindslieden konden zich niet vinden in het financieel-economisch beleid, meer in het bijzonder in de financiering van het werkgelegenheidsbeleid. Op 29 mei 1982 traden alle PvdA-bewindslieden af en werd het nieuwe kabinet beëdigd.

Noemenswaardigheden
 Dries van Agt is anno  de laatste minister-president die naast het premierschap een dubbele functie vervulde als minister van Buitenlandse Zaken.
 Hans van Mierlo (D66) ontbreekt op de bordesfoto omdat hij in het ziekenhuis verbleef na een operatie aan zijn been.

Zie ook
 Tweede Kamerverkiezingen 1981
 Samenstelling Tweede Kamer 1981-1982

Agt III
Nederlandse politiek in 1982
Pidgin (taal)

Een pidgintaal is een doorgaans vereenvoudigde taal  die ontstaat wanneer mensen met verschillende moedertalen, die elkaars taal niet kennen, elkaar toch proberen te begrijpen. Dit laatste doen ze bijvoorbeeld door een paar basale woorden uit te wisselen en er gebaren bij maken om hun bedoeling te verduidelijken. Wanneer het contact lang genoeg duurt, kan zich op deze manier tussen hen een nieuw taalsysteem vormen dat zich vervolgens verder ontwikkelt, waardoor er feitelijk een nieuwe taal ontstaat. Een dergelijke pidgintaal zal elementen bevatten van alle talen die de individuele sprekers zelf als moedertaal hebben (meestal gaat het om slechts twee verschillende talen). 

In veel gevallen gaat het hier om voormalige koloniën, waar de taal van de koloniserende macht (Engels, Frans, Nederlands, Spaans, Portugees...) zich vermengde met de oorspronkelijke taal van het gebied. De meeste pidgins zijn zodoende ontstaan na 1500, toen de Europese kolonisatie zich verspreidde. Plekken waar zodoende veel pidgins zijn ontstaan zijn de West-Afrikaanse kust en een aantal eilanden in de Indische en Stille Oceaan.  Maar ook bij contact tussen handelaars uit verschillende delen van de wereld konden zich pidgins vormen.

Kenmerken
Pidgins worden gekenmerkt door een gereduceerde woordenschat en relatief weinig syntactische regels. Om zinnen te maken zet men de inhoudswoorden achter elkaar. De volgorde van de woorden wordt meer bepaald door pragmatische, contextuele factoren dan door grammaticale regels.

Een pidgintaal is altijd een tweede taal. De sprekers hebben dus altijd hun moedertaal ernaast. Als de volgende generaties in een meertalig gebied echter opgevoed worden in deze pidgintaal, ontwikkelt de pidgintaal zich tot een creoolse taal. 

Een pidgintaal is, nadat deze zich eenmaal heeft gevormd, tevens een lingua franca. Een lingua franca hoeft echter geen pidgintaal te zijn, en is dit in de meeste gevallen dan ook niet; de meeste linguae francae zijn wereldtalen.

Etymologie
Het woord pidgin is vermoedelijk een Chinese verbastering van business.

Ontstaan
Vaak ontstaat een pidgin niet doordat een spreker de taal van de ander slecht kent, maar doordat een spreker zijn eigen taal “vereenvoudigd” uitspreekt, in de hoop dat de ander dat beter zal verstaan. Dit kan bijvoorbeeld door de grammaticale regels van de ene taal toe te passen op de andere taal. Zo ontstaan bijvoorbeeld zinnen of zinsdelen met uitsluitend infinitieven en een afwijkende woordvolgorde (zoals de bekend geworden Engelse zin Long time no see, die echter onderdeel is geworden van het gewone Engelse idioom).

Voorbeelden 
Twee bekende historische pidgintalen – die inmiddels weer zijn verdwenen – zijn het Russenorsk en Sabir. Tok Pisin en Papiaments zijn voorbeelden van als pidgin begonnen talen die moedertaalsprekers hebben gekregen en zich daarmee tot creoolse talen hebben ontwikkeld.

Literatuur 
 Inleiding tot de Algemene Taalwetenschap, Instituut voor Algemene Taalwetenschap, Universiteit van Amsterdam (1991), p. 56-57

Pidgin- of creooltaal