Luksemburg (miasto)

Luksemburg (luks. Lëtzebuerg, fr. Luxembourg, niem. Luxemburg) – gmina ze statusem miasta oraz stolica Wielkiego Księstwa Luksemburga. Jest centrum administracyjnym i finansowym państwa; położone na południu kraju, nad miejscem połączenia rzek Alzette i Pétrusse. W Luksemburgu ma swoją siedzibę kilka instytucji Unii Europejskiej, w tym jej Trybunał Sprawiedliwości.

Historia miasta 

W miejscu dzisiejszego miasta istniały już prawdopodobnie zabudowania w czasach cesarstwa rzymskiego, lecz obecnie za moment powstania Luksemburga przyjmuje się rok 963 gdy wywodzący się z lokalnego rodu Zygfryd kupił od opactwa benedyktyńskiego w Trewirze castellum quod dicitur Lucilinburhuc – niewielki zamek zbudowany na skale przy dawnej drodze rzymskiej z Reims do Trewiru. Zygfryd zbudował nowy zamek na skale zwanej Bock, w pobliżu której rozrosła się osada miejska. Sam Zygfryd jest dziś uznawany za pierwszego hrabiego Luksemburga, choć sam nie posługiwał się tym tytułem. Miasto otrzymało prawa miejskie w 1244. Z racji strategicznego położenia było bardzo silnie ufortyfikowane i bardzo często przechodziło z rąk do rąk. W 1443 roku książę burgundzki Filip Dobry odkupił od Elżbiety z Goerlitz Luksemburg i wkroczył do miasta rozpoczynając okres rządów Księstwa Burgundii trwający do śmierci Marii Burgundzkiej w 1482 roku. Po niej miasto odziedziczył jej syn Filip Piękny, który założył dynastię hiszpańskich Habsburgów. W 1542 i ponownie w 1543 Franciszek I Walezjusz zdobył miasto i zburzył stary zamek hrabiów luksemburskich, jednak jego rządy nie trwały długo. Po ponownym opanowaniu Luksemburga przez hiszpańskich Habsburgów, w 1684 miasto zostało zdobyte przez Francuzów, którzy następnie otoczyli je systemem nowoczesnych fortyfikacji według projektu Sebastiana Vauban. Po zakończeniu Wojny o Palatynat w roku 1697 miasto powróciło w ręce Hiszpanii, a po wojnie o sukcesję hiszpańską przeszło w ręce Austrii.
Podczas Rewolucji Francuskiej miasto zostało dwukrotnie zajęte przez Francję – na krótko w 1793 roku i ponownie po 7 miesiącach oblężenia, po którym francuski inżynier Lazare Carnot stwierdził, że Luksemburg to najlepsza twierdza na świecie poza Gibraltarem, w związku z czym zaczęto określać miasto jako „Gibraltar Północy”. Po 1815 roku miasto znajdowało się pod pruską kontrolą wojskową. Po Kryzysie Luksemburskim w 1867 roku na podstawie traktatu londyńskiego miasto opuścił garnizon pruski i rozpoczęto trwającą szesnaście lat rozbiórkę potężnych fortyfikacji twierdzy.

Po wybuchu I wojny światowej, mimo ogłoszonej przez Luksemburg neutralności, 2 sierpnia 1914 roku miasto zajęli Niemcy, którzy następnie od 30 sierpnia przenieśli tu na cztery lata swój sztab. W czasie II wojny światowej od 1940 roku pod okupacją niemiecką. 10 września 1944 roku wyzwolone przez wojska amerykańskie. W grudniu 1944 i styczniu 1945 roku był ostrzelany przez Niemców 183 pociskami z działa V3 z okolic Lampaden koło Trewiru. W 1952 roku w mieście umieszczono siedzibę Wysokiej Władzy Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.

Gospodarka 
Ważny ośrodek finansowy i przemysłu stalowego, meblarskiego, garbarskiego, tekstylnego, browarów i fabryk spożywczych.

Instytucje Unii Europejskiej 
W mieście mają siedzibę Europejski Trybunał Sprawiedliwości, sekretariat Parlamentu Europejskiego, Europejski Trybunał Obrachunkowy, Europejski Bank Inwestycyjny. Większość budynków instytucji europejskich zlokalizowana jest w dzielnicy Kirchberg.

Zabytki i atrakcje turystyczne 

 Pałac Wielkich Książąt z 1572 r. z nowym skrzydłem Hôtel de la Chambre z XIX w.
 kościół św. Michała z 987 r. (kaplica zamkowa), przebudowany w stylu gotyckim
 brama św. Michała z 1050 r.
 Brama Trewirska z murami i wieżami obronnymi z okresu średniowiecza
 Katedra Notre Dame w Luksemburgu (dawny kościół Jezuitów) z 1613 r.
 Pozostałości Twierdzy Luksemburg:
 Fort Thüngen z 1732 r.
 Fort Ober-Grunewald
 Skała Bock (z ruinami zamku z X wieku i kazamatami)
 Brama des Bons-Malades (Sichepaart), Brama d’Eich i most Béinchen z 1684
 Most zamkowy z 1735 r.
 Fort Rumigny
 Fort Lambert
 Wieża Malakoff z 1861
 Koszary Vaubana z 1684 w dzielnicy Grund
 Klasztor Kapucynów z 1623 r. (obecnie teatr)
 Opactwo benedyktynów Neumünster z 1688 r. w dzielnicy Grund
 Kolegium Jezuitów z XVII w.
 Teatr Kapucynów z XVII w.
 Pałac Château de Septfontaines z 1783 r. (właścicieli manufaktury Villeroy & Boch)
 Ratusz z 1830 r. w stylu klasycystycznym
 Most Nei Bréck z 1900 roku
 Dworzec kolejowy z 1907 r. w stylu neobarokowym
 Villa Louvigny z 1920 r. (dawna siedziba RTL)
 pomnik Gëlle Fra z 1923 r. (rekonstrukcja pomnika zburzonego przez Niemców)
 Cmentarz żołnierzy USA poległych podczas Ofensywy w Ardenach wraz z późniejszym grobem gen. Georga Pattona.
 Dzielnica Sądowa z 2003 r. (proj. Robert Krier)
 Filharmonia Luksemburska z 2002 r. (proj. Christian de Portzamparc)

Muzea 

 Muzeum Historii i Sztuki (Musée national d’histoire et d’art)
 Muzeum Historii Naturalnej (Musée national d’histoire naturelle)
 Muzeum Historii Miasta (Musée d’histoire de la Ville de Luxembourg)
 Muzeum Sztuki Nowoczesnej – MUDAM (Musée d’art moderne Grand-Duc Jean) proj. I.M. Pei

Transport 

W mieście znajdują się stacje kolejowe Luksemburg, Hollerich i lotnisko Luxembourg-Findel.

Sport 
 W Luksemburgu od 1996 roku rozgrywany jest kobiecy turniej tenisowy, BGL BNP Paribas Luxembourg Open.
 W mieście działają dwa kluby piłkarskie, Racing FC Union Luksemburg i RM Hamm Benfica.

Polonia 
 W 1929 roku w Luksemburgu powstał Związek Chrześcijańskich Robotników Polskich, którego kontynuatorem od 1958 r. jest Związek Polaków im. Fryderyka Chopina (Union des Polonais Fryderyk Chopin au Grand Duché de Luxembourg). W mieście działa także Polskie Towarzystwo Kulturalne w Luksemburgu (L’Association Culturelle Polonaise à Luxembourg).
 Kościół pw. św. Henryka Króla (Eglise Saint-Henri) w dzielnicy Neudorf, należy do Polskiej Misji Katolickiej.

Kultura 
 Corocznie na placu Glacis odbywa się dobroczynny festiwal Scheuberfouer organizowany od 1340, kiedy to został zainicjowany przez księcia Jana Luksemburskiego.
 Poza Metz, Saarbrücken i Trewirem Luksemburg jest centrum europejskiego rejonu Saar-Lor-Lux. Od 2006 roku cztery wyżej wspomniane miasta tworzą sieć, tak zwaną Quattropole. Miasta współpracują ze sobą na różne sposoby (komunikacja, festiwale, wydarzenia kulturalne).
 W roku 2007 Luksemburg był Europejską Stolicą Kultury i reprezentował rejon Saar-Lor-Lux.

Zobacz też 
 Radio Luxembourg, Luksemburgowie
 Synagoga w Luksemburgu
 Uniwersytet Luksemburski
 Historia Luksemburga

Przypisy 

 
Miasta w Luksemburgu
Stolice państw w Europie