alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Gewone zeester

De gewone zeester (Asterias rubens) is een algemene zeesterrensoort langs de kusten van de noordelijke Atlantische Oceaan en de Noordzee. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus in de tiende editie van Systema naturae.

Beschrijving 
De diameter verschilt van 10 tot 30 centimeter, maar uitschieters tot meer dan 50 cm zijn ook bekend. De kleur kan eveneens verschillen; meestal rood tot oranje, soms paars. De bovenzijde bestaat uit een harde huid met vele kleine stekelachtige bultjes. Aan de onderzijde zijn vijf dubbele rijen kleine en zeer flexibele buisvoetjes aanwezig. De gewone zeester heeft vijf armen.

Algemeen 
De gewone zeester komt voor in de Europese zeeën van het noorden van Noorwegen tot en met het Iberisch Schiereiland, en verder langs de Noord-Amerikaanse kust van de Atlantische Oceaan. Ze is zeldzaam in de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. De soort wordt aangetroffen in het getijdengebied op stenen en rotsen. Mosselkwekers hebben een hekel aan de soort omdat mosselen het favoriete maaltje zijn; mosselbanken zijn dan ook een ideaal milieu voor deze soort. De zeester wordt onder andere door het hongerlijdertje (Pariambus typicus) gebruikt als 'taxi' om zich te verplaatsen.

Voedsel 

Het voedsel bestaat uit diverse zeedieren, waaronder weekdieren, krabben en aas, maar vooral schelpdieren als mosselen worden gegeten. Deze worden door de zeester opengetrokken, en ondanks de vaak sterke sluitspieren van de schelp is de zeester aanhoudend en wint het van de meeste schelpdieren. Als de schelp eenmaal open is, stuwt de zeester zijn maag naar binnen waarna de prooi levend wordt verteerd en vervolgens opgezogen. Een dergelijk 'gevecht', wat in wezen een traag proces is, kan vele uren in beslag nemen. Jongere exemplaren pakken kleinere prooien als zeepokken. De monddelen van de zeester zitten aan de onderzijde van het dier, wat handig is omdat zeesterren over de bodem kruipen. De anus zit juist aan de bovenzijde, en net als de mond in het midden van de centrale schijf.

Anatomie 

Het spijsverteringsstelsel van de zeester begint bij de mond, en het voedsel gaat naar de hartmaag die verbonden is met de maag van de pylorus. De pylorische maag is verbonden met zowel de anus als met het pylorusstof en de pylorische blindedarm. De pylorische blindedarm en de hartmaag produceren spijsverteringsenzymen en het verteerde materiaal wordt door de pyloruscel door de rest van het lichaam opgenomen.

Voortplanting 
De voortplanting vindt plaats in het voorjaar en het begin van de zomer. Zeesterren kennen geen paring; zowel mannetjes als vrouwtjes laten grote hoeveelheden eicellen en zaadcellen wegzweven met de stroming. Bevruchting vindt plaats als eitjes en zaadcellen elkaar tegenkomen.

Forcipulatida
Molecuulspectroscopie

Molecuulspectroscopie is de verzamelnaam voor een aantal scheikundige technieken waarbij met behulp van elektromagnetische straling van verschillende golflengten een elementenanalyse van een monster wordt uitgevoerd. In tegenstelling tot bij de atoomspectroscopie is hierbij niet de elementensamenstelling van het monster het onderwerp van het onderzoek, maar de vorm en identiteit van de moleculen.

Verschillende technieken die onder molecuulspectroscopie vallen zijn:

 Microgolfspectroscopie: Een gasvormig monster wordt blootgesteld aan microgolven, en de absorptie wordt gemeten. Het absorptiespectrum is karakteristiek voor de rotatie-vrijheden in het molecuul. Deze techniek wordt voornamelijk gebruikt om eigenschappen van bekende zuivere stoffen te bepalen.
 Infraroodspectroscopie: Een absorptie-spectrum wordt gemaakt van infrarood-straling aan een vast of soms vloeibaar monster. Het spectrum is karakteristiek voor de bindingen tussen de atomen. Deze techniek wordt veel gebruikt om zuivere stoffen te identificeren.
 Ramanspectroscopie: Een speciale vorm van infraroodspectroscopie waarbij alleen symmetrische trillingen van het molecuul kunnen worden waargenomen die in normale infraroodspectroscopie niet worden gezien. Deze techniek wordt alleen in speciale gevallen gebruikt.
 Ultravioletspectroscopie: Er wordt een absorptie-spectrum gemaakt voor zichtbaar licht en ultraviolette straling. Dit spectrum is specifiek voor geconjugeerde dubbele bindingen zoals in benzeen.

Een aantal andere technieken worden vaak ook onder de molecuulspectroscopie gerekend ondanks dat ze geen absorptie of emissie van elektromagnetische straling op zich meten:

 Kernspinresonantie-spectroscopie: De atomen van 1 elementtype worden, onder invloed van een sterk magneetveld, in resonantie gebracht door een radio-frequentie. Door meting van de exacte resonantiefrequentie kan de omgeving van het atoom worden bestudeerd, en daarmee de structuur van het molecuul. Deze techniek kan worden gebruikt ter identificatie van een onbekende stof, en ook voor de studie van de structuur van een bekende stof.
 Massaspectrometrie: De massa van het molecuul wordt gemeten, en ook de massa van fragmenten wanneer het molecuul 'ruw wordt behandeld'. Tezamen kan dit een identificatie van het monster geven.

Spectroscopie
Koekoeksvogels

De koekoeksvogels (Cuculiformes) zijn een monotypische orde van de vogels. Traditioneel bevatte deze orde naast de eigenlijke koekoeken (Cuculidae) twee (en soms meer) andere families: de hoatzins (Opisthocomidae) en de toerako's (Musophagidae).

Taxonomie 
Zowel de hoatzins als de toerako's worden nu meestal tot aparte ordes gerekend. Dit werd bevestigd in het DNA-onderzoek uit 2008. Daaruit bleek dat de orde van de koekoeken een zustergroep is van de kraanvogelachtigen (kraanvogels en rallen). Wat verder van deze ordes af staat de orde Otidiformes, waartoe de trappen horen.

De toerako's kwamen niet in de buurt van de koekoeken, maar -heel verrassend- als een vroege aftakking van de clade watervogels (pelikanen, ooievaars, reigers, stormvogels, pinguïns en zeeduikers) uit de bus. De plaats van de hoatzin was en bleef een probleem. De beide laatste families worden tegenwoordig in aparte orden (respectievelijk Opisthocomiformes en Musophagiformes) ondergebracht.

Volgens de IOC World Bird List bevat de orde (anno 2022) slechts één familie:

Familie Cuculidae (Koekoeken)
Toerako's

De toerako's (Musophagidae) (ook wel loeries of bananeneters) zijn een familie van vogels die traditioneel tot de orde van de Cuculiformes (koekoeksvogels) gerekend worden. In de Sibley-Ahlquist-taxonomie van de vogels wordt de groep echter tot een eigen orde verheven: Musophagiformes. De studie van Hackett et al. uit 2008 bevestigt dit en laat daarbij ook een verrassend verband met de grote groep (clade) van zogenaamde watervogels zien.
De familie telt 5 geslachten en 23 soorten. De vogels komen voor in Afrika bezuiden de Sahara. Zij zijn vrij groot, tot zo'n 50 cm en de meeste van hen vertonen spectaculaire kleuren, vooral in vlucht.

Lijst van geslachten 
(alfabetische volgorde)
 Corythaeola (1 soort: reuzentoerako)
 Crinifer (5 soorten)
 Gallirex (2 soorten)
 Menelikornis (2 soorten)
 Tauraco (13 soorten)

Uitgestorven soorten zijn uit bekend uit Noord-Amerika en Europa, zoals de stamvorm Foro.

Externe links 
 Aviornis: Werkgroep Toerako's

Musophagiformes
Roodkuiftoerako

Zoals alle toerako's is de roodkuiftoerako (Tauraco erythrolophus) een vrij forse vogel met een lange staart. Het is een bosvogel die alleen voorkomt in Angola.

Kenmerken
De vogel is 40 tot 43 cm lang en weegt 200 tot 325 g. Deze kuiftoerako heeft een duidelijke, geheel rode kuif, waarbij het rood doorloopt tot achter op de nek. De veren rond het oog zijn wit, de snavel is geel. Verder is de vogel geheel glanzend groen van boven en heeft rood gekleurde hand- en (gedeeltelijk) armpennen, die worden pas in vlucht goed zichtbaar. Het verenkleed is bij beide geslachten gelijk. de vogel is nauw verwant aan Bannermans toerako.

Leefwijze
De roodkuiftoerako leeft meestal in paren of soms in een groep van 4-5 exemplaren. De vogel is een vruchteneter, vooral vruchten en bessen staan op het menu. Blad- en bloemknoppen worden ook gegeten.

Voortplanting
Beide ouders bouwen een vrij schamel nest en broeden bij afwisseling de een of twee gebroken-witte eieren uit. Na een week of vier zijn de kuikens klaar om het nest te verlaten en na 1-2 jaar zijn ze zelf geslachtsrijp. In gevangenschap kan de vogel wel 20 jaar oud worden.

Verspreiding en leefgebied
Deze soort komt voor in Angola in bosrijke gebieden.

Status
De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd, maar er is aanleiding te veronderstellen dat de soort in aantal achteruit gaat. Echter, het tempo ligt onder de 30% in tien jaar (minder dan 3,5% per jaar), daarom staat de roodkuiftoerako als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.

Galerie 

Endemisch dier uit Angola
Musophagiformes
IUCN-status niet bedreigd
Balispreeuw

De balispreeuw (Leucopsar rothschildi) is een zangvogel uit de spreeuwenfamilie.

Kenmerken 
Het lichaam is vlekkeloos wit, met uitzondering van de zwarte vleugels. Op de kop bevindt zich een flinke, witte kuif.

Leefwijze 
Het voedsel van deze vogel bestaat hoofdzakelijk uit wormen, slakken en insecten.

Bescherming 
Deze vogel van Bali in Indonesië is met uitsterven bedreigd. Er waren in 2008 het Bali Barat natuurreservaat nog hoogstens 50 exemplaren van de 2000 die er waren toen de soort in 1913 beschreven werd. De balispreeuw is in het wild dus bijna uitgestorven. Echter, door een fokprogramma binnen de dierentuinen wordt de soort niet meer met definitief uitsterven bedreigd. Er zijn al verschillende malen pogingen ondernomen om balispreeuwen uit te zetten op Bali. In de jaren 1980 waren er mogelijk 350 in het wild levende balispreeuwen. Gedurende de jaren 1990 werden daarbij nog eens 400 individuen losgelaten die waren verkregen door zorgvuldig opkweken uit dieren in gevangenschap. Maar ondanks als deze pogingen lukte het niet een levenskrachtige populatie van de grond te krijgen. Hiervoor zijn verschillende oorzaken:
 De populatie is buitengewoon klein van omvang
 De soort is gebonden aan een speciaal type leefgebied, droog heuvellandbos, dat klein is qua oppervlakte.
 Er is illegale wildvang omdat een gevangen vogel op de zwarte markt veel geld opbrengt (ca. $2000 in de jaren 1990)
 Binnen de regio op Bali waarin de vogel van oorspronkelijk voorkomt, wordt het leefgebied aangetast door omzetting van natuurlijk bos in kokos- en kapokplantages en dorpsuitbreiding.

Soms wordt ook concurrentie met de zwartvleugelspreeuw (Acridotheres melanopterus) genoemd, maar dit is niet relevant, omdat deze soort een ander habitat bewoont en bovendien weinig algemeen is en sterk in aantal afneemt en daarom ook een bedreigde diersoort is.

Dit alles maakt het de balispreeuw niet gemakkelijk zich op het hoofdeiland Bali te handhaven. Succesvoller is de introductie van de balispreeuw op het nabijgelegen eilandje Nusa Penida. Daar is een vogelreservaat ingesteld. De bevolking beschouwt de bescherming als een spirituele plicht en veel vrijwilligers komen op het eiland om te werken aan verbetering van het leefgebied en het stimuleren van het ecotoerisme. Maar ook hier blijft illegale vangst een bedreiging voor deze populatie in het wild levende spreeuwen. De omvang van de populatie wordt geschat op minder dan 50 volwassen vogels.

Foto's 

Spreeuwachtigen
Endemisch dier uit Indonesië
IUCN-status kritiek
Ooievaarachtigen

Ooievaarachtigen (orde Ciconiiformes) zijn een orde van vogels. De orde telt 1 familie, 6 geslachten en 19 soorten.
Traditioneel behoorden vele families tot deze orde, onder andere de reigers. Dit is nu niet meer zo, want volgens recente taxonomische inzichten bestaat de orde nog maar uit één familie:
 Ooievaars (Ciconiidae)

Taxonomie van de Ciconiidae en verwante groepen 

Welke vogels er precies wel of niet tot deze orde behoren is een twistpunt in de taxonomie van de vogels, omdat in de vroege DNA-gebaseerde indeling de orde bijzonder sterk werd uitgebreid met groepen die er traditioneel niet in thuishoorden. Zij gebruiken de term "Ciconii" voor de Ciconiiformes zoals die hier gebruikt wordt.

In het latere werk van Hackett, dat op veel meer genetische gegevens gebaseerd is met veel betere technieken zowel in biochemisch als in statistische zin, blijft deze grootschalige uitbreiding grotendeels overeind. Er zijn echter ook wijzigingen. De gieren van de Nieuwe Wereld (Cathartidae) blijken bijvoorbeeld toch gewoon aan de gieren en arenden (havikachtigen) verwant en de roofvogels zijn geen nauwe verwanten van de ooievaarachtigen. De flamingo's - altijd al een omstreden groep - zijn waarschijnlijk ook in het geheel niet verwant. Andere groepen zee- en watervogels zijn dat echter wel. Zo blijken ooievaars verwant aan de pelikanen en een aantal van hun verwanten op een manier die de Ciconiiformes en de Pelecaniformes versmelt tot een nieuw geheel. Samen met een aantal andere water- en oceaanvogels vormen zij een taxonomisch gezien elegante supergroep: de watervogels. Zowel statistisch als genetisch is deze indeling zeer waarschijnlijk. Een opmerkelijke conclusie van het DNA-werk is echter dat de toerako's, een groep landvogels uit Afrika die altijd moeilijk te plaatsen was maar meestal in de Cuculiformes gezet werd een zustergroep van deze 'watervogels' zouden zijn.
Cycloon

Cyclonale circulatie, een luchtstroming in dezelfde richting als de draairichting van de aarde. Dit  is het geval bij lagedrukgebieden:
 frontale depressies;
 secundaire depressies:
warmtefrontgolf;
polar low;
koudeput;
 thermische depressies;
 orografische depressies;
 tropische storingen;
 tropische cyclonen (ook orkaan, cycloon, tyfoon of taifoen genoemd)
 tornado (of wervelstorm) of een wervelwind
 Hydrocycloon, een toestel gebruikt om een mengsel van materialen te scheiden op basis van dichtheid

Zie ook
Cyclone (doorverwijspagina)
Panda

een van de twee voornamelijk van bamboe levende dieren uit China:
reuzenpanda of bamboebeer
 kleine panda of rode panda 
 Panda (motorfiets), een Italiaans historisch motorfietsmerk
 Panda (muzikant), een Nederlandse elektronische artiest
 Panda (single), een nummer van Desiigner uit 2015
 Panda (strip), een stripverhalenserie van Toonder Studio's
 Panda (tijdschrift), een tijdschrift van het WNF
 Panda (uitgeverij), een uitgeverij van strips
 Panda Security, een ICT-bedrijf
 Panda Cloud Antivirus
 Fiat Panda, een automodel gemaakt door Fiat
Groeiring

Groeiringen, of, populair gezegd, jaarringen, zijn patronen die vooral herkenbaar zijn op de doorsnee van dwars gezaagd hout (kopshout). Groeiringen zijn ook herkenbaar op langshout, in het bijzonder op dosse gezaagd hout waar ze de vorm hebben van zogeheten vlammen.

Bomen, vooral bomen die groeien in een gematigd klimaat, hebben een wisselende groeisnelheid. Rondom het binnenste, reeds afgestorven hout bevindt zich een levende laag, waarin het cambium zorgt voor de diktegroei. Onder gunstige omstandigheden groeit de boom snel en zijn de cellen van het hout wijd van diameter; wordt het weer slechter dan worden ook de cellen kleiner van diameter. 

Op doorsnee zijn deze verschillen zichtbaar als lijnpatronen die concentrische ringen vormen. Deze heten groeiringen. Deze zijn met name duidelijk als de groei geruime tijd geheel stilvalt, zoals in de winter, of bij een uitgesproken droog seizoen. Vaak wordt er per jaar één groeiring aangelegd, en in dat geval  kan men aan een omgezaagde boom (of aan een uitgeboorde kern) zien op welke leeftijd deze is geveld door het aantal ringen van de rand naar het centrum te tellen. 

Het is in principe ook mogelijk dat er in één jaar meer dan één groeiring gevormd wordt, of dat er in een jaar helemaal geen groeiring gevormd wordt. De term "jaarring" is dan ook minder juist.

In drogere en nattere omstandigheden, of in koudere en warmere, zullen bomen groeiringen van verschillende dikte vormen. De zo ontstane patronen van dikkere en dunnere groeiringen zijn te vinden bij alle bomen in een bepaald gebied, die aan dezelfde klimaatomstandigheden zijn blootgesteld. Deze vergelijkbare patronen (te zien als lichte en donkere ringen op de foto's) worden gebruikt in de dendrochronologie.

Ook de elfjarige zonnecyclus (minima en maxima van zonneactiviteit) is terug te vinden in de groeiringen van bomen. Tijdens maxima zijn de ringen dikker.

Rondom de groeiringen van een boom kan zich marginaal parenchym bevinden. Bij tropische soorten is dit vaak de meest duidelijke manier om groeiringen te herkennen.

Jaarcycli in andere organismes 
Ook in andere materialen en afzettingen zijn jaarcycli te herkennen, al kan men vaak niet spreken van jaarringen of groeiringen. Zo is in de schubben van vele soorten vissen en de osteodermen van krokodilachtigen seizoensvariatie te herkennen, maar ook in afzettingen van sneeuwlagen in gletsjers en poolgebieden en op Groenland. In zulke lagen, maar ook in sedimentgesteenten kan voldoende regelmaat zitten om van een jaarcyclus te kunnen spreken. Elk laagje in gesteente met een jaarcyclus wordt een warve genoemd en evenals sneeuwlagen worden dergelijke afzettingen gebruikt voor datering in de geochronologie. Voorbeelden van warven zijn te vinden in:
 Gelaagde bodems onder het kalme water van sommige meren.
 De afwisseling van fijne en grove lagen die ontstaat in de beddingen van rivieren die in het voorjaar sneller stromen dan normaal.

Zie ook
 Bast

Boom (plant)
Hout
Ouranos

Ouranos (Oudgrieks: ) of Uranus (gelatiniseerd) is een figuur uit de Griekse mythologie. Hij is de personificatie van de hemel. Volgens Hesiodos hangt deze hemelkoepel zo hoog boven de aarde (Gaia) als de Tartaros (het diepste deel van de onderwereld) onder haar ligt. Een bronzen aambeeld zou tien dagen nodig hebben om vanaf Ouranos naar het aardoppervlak te vallen. Ouranos werd zelden afgebeeld als een persoon.

De naam Ouranos wordt wel in verband gebracht met de godheid Varuna uit het hindoeïsme. Beide namen zouden komen van een Indo-Europese stam die 'bedekken' betekent. Deze theorie wordt echter niet alom aangehangen. De Romeinse tegenhanger van Ouranos is Caelus.

Oorsprong en nakomelingen

Ouranos is de zoon en echtgenoot van Gaia, de Aarde. Zij vormen het oudste godenpaar en zijn verantwoordelijk voor de creatie van vele mythologische figuren, waaronder de cyclopen, de Titanen, de Hecatoncheiren en de Oceaniden. Uit angst voor zijn kroost verbande Ouranos de Cyclopen, de Titanen en de Hecatoncheiren naar Tartarus. Uiteindelijk wordt hijzelf met de hulp van zijn eigen vrouw Gaia, door zijn zoon, de Titaan Kronos, met een sikkel gecastreerd. Zijn genitaliën vallen in de zee en uit het zaad wordt Aphrodite/Venus geboren. Uit het bloed dat op aarde spat worden de Erinyen (Furies), reuzen en Meliae (nimfen van de esseboom) geboren. Vanaf Ouranos' castratie heerst Kronos met zijn zuster en vrouw Rheia over de wereld tot Kronos op zijn beurt het veld moeten ruimen voor zijn zoon Zeus.

Griekse oergod
Uranus

Ouranos, een figuur uit de Griekse mythologie
Uranus (planeet), een van de planeten binnen het zonnestelsel
Uranus (astrologie), een planeet in de astrologie
Operatie Uranus, een Russische operatie tijdens de slag om Stalingrad
Uranus (film), een Franse film uit 1990
DNA-DNA-hybridisatie

DNA-DNA-hybridisatie is het vergelijken van de samenstelling van het DNA van twee verschillende organismen. Daarbij wordt gekeken naar de mate waarin DNA-hybridisatie (het samenvoegen van twee complementaire DNA-strengen tot een dubbele helix) plaatsvindt. Dit is een techniek om twee verschillende DNA-volgorden kwalitatief of semi-kwantitatief met elkaar te vergelijken.

Men doet dat door een overeenkomstig stuk DNA uit twee bronnen, bijvoorbeeld van een paard en een zebra eerst in de afzonderlijke strengen te splitsen, met elkaar te mengen en dan weer te laten verenigen tot een dubbele helix. Als de twee strengen veel op elkaar lijken zal dat een stabieler geheel opleveren dan wanneer er op veel plaatsen een verschil in het molecuul zit. Op die plek kan het molecuul zich dan namelijk niet goed aan zijn partner hechten. 

Men kan de graad van hechting bepalen, bijvoorbeeld door de temperatuur te meten waarbij de helix weer in afzonderlijke strengen uiteenvalt. Deze temperatuur wordt wel de smelttemperatuur genoemd, hoewel dat enigszins in overdrachtelijke zin gezien moet worden.

Door hybridisatie-experimenten te doen tussen een aantal verschillende soorten dieren, kan een maat voor de onderlinge verwantschap worden verkregen. In de jaren 1980-1990 is deze techniek populair geweest, maar na die tijd is het mogelijk geworden om zeer eenvoudig de base-volgorde van het te onderzoeken DNA te bepalen. Vergelijking van de base-volgorde is een statistisch veel rijkere bron van informatie. Het latere vergelijkend onderzoek naar stamverwantschap is dan ook vrijwel uitsluitend op deze veel betrouwbaardere methode gebaseerd en daarmee is de DNA-hybridisatietechniek op de achtergrond gedrongen.

Genetica
Chileense flamingo

De Chileense flamingo (Phoenicopterus chilensis) is een van de drie Zuid-Amerikaanse leden van de flamingo's.

Kenmerken
De vogel is gemiddeld 105 cm lang en weegt ongeveer 2,3 kilogram. Deze soort onderscheidt zich van de Andesflamingo door zijn grijze poten met rode "knieën" (feitelijk enkelgewrichten),  terwijl de Andesflamingo geheel vuilgele poten heeft.

Leefwijze
Het voedsel bestaat uit kreeftachtigen en andere kleine aquatische organismen, maar ook zaden van waterplanten en algen staan op het menu. De vogel komt voor in groepen die kunnen bestaan uit ongeveer enkele tot tienduizenden exemplaren.

Voortplanting
Deze vogel broedt in kolonies in maart en juni. Het legsel bestaat uit een enkel ei.

Verspreiding
Hij komt voor in de zuidelijke helft van Zuid-Amerika in de Andes, met name van centraal Peru tot Tierra del Fuego tot zuidelijk Brazilië, Uruguay en centraal Argentinië. De vogel broedt in de Andes tot op 4500 m boven de zeespiegel in zoetwatermeren en zij overwinteren in zoutwatermoerassen langs de westkust van Zuid-Amerika.

Voorkomen in Nederland en Duitsland 
Op de grens van Nederland en Duitsland in het Zwillbrocker Venn broedt sinds 1982 een kleine kolonie die is ontstaan uit verwilderde vogels die zijn ontsnapt uit gevangenschap.Zo broeden daar enkele tientallen paren, samen met nog twee andere soorten flamingo's (de gewone flamingo, P. roseus en de rode flamingo, P.ruber). Deze vogels overwinteren op schorren en slikken in Zeeland.

Status 
In het oorspronkelijke verspreidingsgebied worden de broedgebieden bedreigd door waterwinning voor irrigatie en door mijnbouw. Verder zijn verstoring door toerisme en het verzamelen van eieren een bedreiging. In 2010 werd de populatie geschat op nog 300.000 individuen. De soort gaat echter in aantal  achteruit. Om deze redenen staat de Chileens flamingo als gevoelig op de Rode Lijst van de IUCN.

Phoenicopteriformes
Dier uit het Neotropisch gebied
IUCN-status gevoelig
North Carolina Zoological Park

Het North Carolina Zoological Park is de officiële dierentuin van de staat North Carolina.

Het Park is gelegen nabij Asheboro op zo'n 110 kilometer ten westen van de hoofdstad Raleigh en bijna even ver ten noordoosten van Charlotte. De situering, ver van de belangrijkste bevolkingconcentraties, heeft zowel positieve -meer ruimte- als negatieve kanten -minder bezoekers.

De dierentuin werd in 1976 geopend en bestaat uit twee continenten. Het oudste deel is Afrika, waar men een Afrikaans dorpje heeft nagebootst. Er zijn leeuwen, Afrikaanse wilde honden, witte neushoorns, en een groot gebied met antilopen, zebra's en struisvogels. Er is een vogelhuis met Afrikaans regenwoud met vrij vliegende vogels.

Het nieuwere deel van de dierentuin heet Noord-Amerika en concentreert zich op dieren van het eigen continent. Er is veel gedaan om dieren van de kust zowel boven, op als onder water aan de bezoeker te tonen. Dat geldt voor de ijsberen, de Californische zeeleeuwen, de otters maar ook voor de zeekoeten en papegaaiduikers. De dierentuin is nauw betrokken bij het herinvoeringprogramma voor de rode wolf, een inheemse soort die sinds 1970 nog slechts in gevangenschap voorkomt. Ook de Amerikaanse woestijn komt aan bod met een huis met veel cacteeën, vogels en reptielen in vrije toestand.

Externe link
  Website van het North Carolina Zoological Park

Dierentuin in de Verenigde Staten
Bouwwerk in North Carolina
Vee

Vee zijn door de mens gedomesticeerde dieren die in de landbouw om economische redenen gehouden worden, doorgaans als voedselbron.

Diersoorten 
De belangrijkste diersoorten die tot vee gerekend worden zijn rund (zie ook rundveerassen), varken, schaap (zie ook schapenrassen) en geit. Daarnaast zijn er verschillende soorten pluimvee zoals kip, kalkoen, parelhoen, gans en eend. Soms rekent men de ezel tot vee, en ook wel het paard en verschillende pelsdieren. In toenemende mate houdt men in Europese regionen andere, soms meer exotische dieren als vee, zoals struisvogel, emoe, hert en kangoeroe. Ook het houden en kweken van vis (visteelt) rekent men tot veeteelt. Buiten Europa komen daar nog andere soorten bij, bijvoorbeeld de kameel, dromedaris en lama.

Kleinvee 
Het begrip kleinvee wordt gebruikt voor al het vee dat kleiner is dan een ezel, in het bijzonder voor schapen, geiten en pluimvee, maar ook voor bijen. Het begrip grootvee wordt in de landbouw meestal voor volwassen runderen gebruikt om onderscheid te maken tot jongvee.
Rode wolf

De rode wolf (Canis rufus) is een roofdier uit de familie van de hondachtigen.

Kenmerken
De vacht is geel- tot kaneelbruin met een inslag van grijs en zwart. De rug is donkerder. De lichaamslengte bedraagt 100 tot 120 cm, de staartlengte 25 tot 35 cm en het gewicht 18 tot 41 kg.

Leefwijze
Het voedsel van deze dieren bestaat uit konijnen, beverratten en wasberen. Ze vormen groepen die in hun sociale structuur doen denken aan een meute wolven.

Bescherming
Deze soort kwam oorspronkelijk voor in het gehele oostelijke deel van de Verenigde Staten, maar is daar dusdanig door de mens in het nauw gebracht dat hij sinds 1970 in het wild uitgestorven is. Er zijn fokprogramma's om de soort weer op de been de helpen, onder andere in de dierentuin van Noord-Carolina. Men heeft de dieren opnieuw uitgezet, zowel in het bergachtige westen van de staat (Great Smoky Mountains National Park) als in het moerassige oosten (Alligator River National Wildlife Refuge).

Beschrijving
De taxonomische status van de rode wolf is zeer onduidelijk. Volgens sommigen is de rode wolf een hybride van de coyote en de wolf. Alle exemplaren van de rode wolf die tot nu toe genetisch zijn bestudeerd hadden ofwel het mitochondriaal DNA van een coyote, ofwel van een wolf. Volgens een andere genetische studie naar het mitochondriaal DNA is de variatie in het wolven-DNA echter zo groot dat niet alleen de rode wolf, maar ook een Canadese ondersoort van de wolf, Canis lupus lycaon, een aparte soort is. Een morfometrische studie ondersteunde die positie echter niet. Een analyse van de variatie in de morfologie van de tanden toonde aan dat er een populatie bestaat met een tandmorfologie die het midden houdt tussen die van de wolf en van de coyote, die als een aparte soort kan worden beschouwd. Dat is de rode wolf. Een gezaghebbend naslagwerk over zoogdiertaxonomie heeft de kwestie voorlopig opgelost door de rode wolf als een ondersoort van de wolf te zien, een procedure die normaal niet wordt gevolgd door kruisingen.

Dier uit het Nearctisch gebied
Hondachtigen
IUCN-status kritiek
Runderen

De runderachtigen (of informeel runderen) (Bovinae) vormen een onderfamilie van de familie der holhoornigen (Bovidae). De onderfamilie omvat onder andere gedomesticeerd rundvee, de Amerikaanse bizon, waterbuffel, jak en diverse antilopen, waaronder de koedoes en de elandantilope.

 Onderfamilie Bovinae
Tak Boselaphini (nilgaiachtigen)
 Geslacht Tetracerus
 Tetracerus quadricornis, vierhoornantilope
 Geslacht Boselaphus
 Boselaphus tragocamelus, nijlgau
 Tak Bovini (runderen)
 Geslacht Bubalus (valse buffels, anoa-achtigen, karbauwachtigen of nyalabuffels)
Bubalus arnee, wilde waterbuffel
Bubalus arnee bubalis, (gedomesticeerde) waterbuffel of karbouw
Bubalus depressicornis, anoa
Bubalus quarlesi, berganoa
Bubalus mindorensis, tamaroe
Bubalus cebuensis† 
 Geslacht Bos
Bos primigenius, oeros †
 Bos primigenius taurus, (gedomesticeerd) huisrund
 Bos primigenius indicus, (gedomesticeerd) zeboe
 Bos javanicus, banteng
Bos javanicus domesticus, (gedomesticeerde) banteng
Bos gaurus, gaur
 Bos gaurus frontalis, (gedomesticeerde) gayal
Bos mutus, (wilde) jak
 Bos grunniens, gedomesticeerde jak
Bos sauveli, kouprey
 Geslacht Pseudoryx
 Pseudoryx nghetinhensis, saola
 Geslacht Syncerus (echte buffels)
 Syncerus caffer, kafferbuffel of Afrikaanse buffel
 Syncerus caffer nanus, bosbuffel
 Syncerus caffer brachyceros
 Syncerus caffer aequinoctialis
 Syncerus caffer mathewsi
 Geslacht Bison (bizons)
 Bison bison, (Amerikaanse) bizon
 Bison bonasus, wisent (Europese bizon)
 Tak Strepsicerotini (koedoeachtigen)
 Geslacht Tragelaphus (echte koedoes)
 Tragelaphus spekeii, sitatoenga
 Tragelaphus angasii, nyala
 Tragelaphus scriptus, bosbok
 Tragelaphus buxtoni, bergnyala
 Tragelaphus imberbis, kleine koedoe
 Tragelaphus strepsiceros, grote koedoe
 Tragelaphus eurycerus, bongo
 Geslacht Taurotragus (elandantilopes)
 Taurotragus oryx, elandantilope
 Taurotragus derbianus, reuzenelandantilope

Holhoornigen
Stier

stier (rund)
 Stier (sterrenbeeld), Taurus
 Stier (astrologie), een astrologisch teken van de dierenriem
 Stier (Beursplein, Amsterdam), een kunstwerk in de openbare ruimte
 Stier (hulpkruiser), een Duits schip tijdens de Tweede Wereldoorlog, ook bekend als Schiff 23
 Stier (koning), een Egyptische koning uit het vierde millennium v.Chr.
 Stier (schip, 1954), een Duitse havensleepboot
 Stier van Osborne, een Spaans symbool
 De stier, schilderij van Paulus Potter
 De Stier (molen)
Vivien Leigh

Vivien Leigh, echte naam Vivian Mary Hartley (Darjeeling, 5 november 1913 – Londen, 8 juli 1967), was een Engels actrice. Ze werd in Brits-Indië geboren, maar haar ouders verhuisden naar Engeland en daar groeide ze op.

Loopbaan 
Viviens carrière begon in het theater met The Green Sash, maar het stuk Mask of Virtue maakte van haar een ster. In 1935 begon ze haar filmcarrière met films zoals The Village Squire, Things are Looking Up en Look Up and Laugh. Ze is echter het bekendst geworden door haar rol als Scarlett O'Hara in de film Gone with the Wind (1939), waarvoor ze een Oscar kreeg voor beste vrouwelijke hoofdrol.

In 1944 werd vastgesteld dat zij tuberculose in haar linkerlong had. Alhoewel ze nog verschillende succesvolle stukken maakte, zoals Thornton Wilders The Skin of Our Teeth en de film Caesar and Cleopatra in 1946, ging haar gezondheid sterk achteruit. Toch won ze in 1951 haar tweede Oscar, dit keer voor haar rol als Blanche DuBois in A Streetcar Named Desire (Tramlijn Begeerte).

Tegen de vroege jaren 60 had ze twee miskramen gehad en de tuberculose maakte haar erg zwak. Vivien Leigh overleed aan chronische tuberculose in haar huis in Londen, nog geen 54 jaar oud. Ze werd gecremeerd en haar as is uitgestrooid over het meer bij Tickerage Mill, in Sussex, Engeland.

Ze heeft een ster op de Hollywood Walk of Fame, bij 6773 Hollywood Blvd.

Privéleven 
Vivian Mary Hartley trouwde op haar 19e met Leigh Holman en kreeg een dochter, Suzanne, in 1933. In 1940 scheidde ze van Holman en trouwde met de beroemde Britse toneelspeler Laurence Olivier. Zij hadden elkaar in 1935 ontmoet en begonnen aan een enigszins publiekelijke liefdesaffaire. Beiden waren getrouwd (Olivier was getrouwd met actrice Jill Esmond).

In 1960 scheidde ze van Olivier en later woonde ze samen met de van oorsprong Canadese acteur Jack Merivale.

Filmografie 

|-

|-
|align=center| 1935 || Things Are Looking Up || Schoolmeisje
|-
||| Look Up and Laugh || Marjorie Belfer
|-
||| Gentlemen's Agreement || Phil Stanley
|-
||| The Village Squire || Rose Venables
|-
|align=center| 1937 || Fire over England || Cynthia
|-
||| Dark Journey || Madeleine Goddard
|-
||| Storm in a Teacup || Victoria 'Vickie' Gow
|-
|align=center| 1938 || A Yank at Oxford || Elsa Craddock
|-
||| Sidewalks of London || Liberty 'Libby'
|-
|align=center| 1939 || Gone with the Wind || Scarlett O'Hara
|-
|align=center| 1940 || 21 Days || Wanda
|-
||| Waterloo Bridge || Myra
|-
|align=center| 1941 || That Hamilton Woman || Emma 'Emily' Hart, Lady Emma Hamilton
|-
|align=center| 1945 || Caesar and Cleopatra || Cleopatra
|-
|align=center| 1948 || Anna Karenina || Anna Karenina
|-
|align=center| 1951 || A Streetcar Named Desire || Blanche DuBois
|-
|align=center| 1955 || The Deep Blue Sea || Hester Collyer
|-
|align=center| 1961 || The Roman Spring of Mrs. Stone || Karen Stone
|-
|align=center| 1965 || Ship of Fools || Mary Treadwell
|}

Brits filmacteur
Brits toneelacteur
Saffraan

Saffraan is een specerij die gewonnen wordt uit de saffraankrokus (Crocus sativus). De meeste productiesaffraan komt uit Iran.

Productie 
Voor de kostbare saffraan worden delen van de stampers handmatig geoogst: de stijlen en de stempels, die zowel smaak- als kleurstof zijn. De meeldraden van de saffraankrokus hebben geen culinaire waarde.

Na het oogsten worden de stijlen en stempels gedroogd. Dit drogen gebeurt in droogkasten met een warme luchtstroom of in de zon. De hoogste kwaliteit saffraan komt van de bloedrode stempels, het bovenste deel van de gedroogde stijlen. Voor een kilo gedroogde saffraan zijn circa 150.000 bloemen nodig, wat overeenkomt met een areaal van circa 2000 m2 saffraanplanten.

Saffraan heeft een bittere smaak en een aangenaam aroma dat doet denken aan honing.  Slechts één draad saffraan volstaat om een liter kokend water in een uur diepgeel te kleuren. Saffraan is ook fijngemalen verkrijgbaar. De arbeidsintensieve teelt maakt saffraan tot een kostbare specerij, het wordt daarom ook wel het rode goud genoemd. De in Nederland te koop aangeboden saffraan is niet altijd van goede kwaliteit.

Gebruik 
De chemische stof die in hoofdzaak verantwoordelijk is voor de kleur van saffraan is crocine. De smaak wordt vooral bepaald door picrocrocine en het aroma door safranal.

Saffraan wordt onder meer toegepast in sauzen, rijst- en visgerechten, brooddeeg, desserts en melk. In Europa wordt saffraan veel gebruikt in Spanje, waar het een onmisbaar ingrediënt is in de paella. Men gebruikt saffraan in Italië bij de bereiding van risotto en in België bij de bereiding van rijstpap. Saffraan is ook een belangrijk bestanddeel van fernet, een kruidenbitter. De Romeinen vulden na een feestmaaltijd hun hoofdkussen op met saffraan om zo de kater te bezweren.

Saffraan is dankzij de crocine zowel een antidepressivum als een afrodisiacum en een antioxidant. Saffraan zou ook een geneeskrachtige (pijnstillende) werking hebben. 

Saffloer of valse saffraan is vanouds een alternatief voor de kostbare saffraan. In de keuken gebruikt men ook de veel goedkopere kurkuma, ook geelwortel of Indische saffraan genoemd, die vergelijkbare kleureigenschappen heeft, maar anders smaakt en een geheel andere oorsprong heeft.

Specerij
Plantenkleurstof
Sagittaal vlak

Een sagittaal vlak is een anatomisch vlak dat van voor naar achter door het lichaam loopt en dit verdeelt in een linker- en rechterdeel. Een van deze vlakken is het mediane vlak dat door het midden van het lichaam loopt, dus in de linker- en rechterhelft verdeelt.

Sagittaal is genoemd naar de pijlnaad, die van voor naar achter over de schedel loopt.

Anatomische terminologie
Coronaal vlak

Het coronaal vlak of frontaal vlak is het anatomische vlak dat het lichaam verdeelt in een voorkant, die anterior ligt en een achterkant, die posterior ligt. Het coronaal is naar de kroonnaad genoemd, die van links naar rechts over de schedel loopt, bijna van oor tot oor. Afbeeldingen van een coronaal vlak worden van voren bekeken. Rechts is dan voor de kijker links.

Anatomische terminologie
Transversaal vlak

Het transversale vlak of de dwarsdoorsnede is het anatomische vlak dat dwars op de lichaamsas staat. Dit is horizontaal bij de mens en verticaal bij dieren. Bij lichaamsdelen wordt de hoofdas van het lichaamsdeel beschouwd.

Het transversale vlak verdeelt het lichaam van de mens in een boven- en onderkant. Afbeeldingen van het transversale vlak geven het lichaam vanaf de voeten weer. De rechterkant van het lichaam is dan voor de kijkers links in beeld en de voorkant van het lichaam is aan de bovenkant. Dat is in de neurochirurgie vaak omgekeerd, omdat chirurgen bij een craniotomie, een ingreep in de hersenen waarbij de schedel wordt geopend, de hersenen ook zo bekijken.

Meer betekenissen 
Transversaal betekent in het algemeen: dwars.
 De transversale richting in een cirkel is de richting naar het middelpunt van de cirkel of ervan af.
 Een hoektransversaal in een driehoek is een lijn door een van de hoekpunten van die driehoek.
 Transversaliteit heeft in de differentiaaltopologie een eigen betekenis.
 Een transversale golf is een golf waarbij de uitwijking loodrecht op de richting staat waarin de golf zich voortbeweegt.
 Men kan met transversaal ook diachroon bedoelen.

Anatomische terminologie
De Lijn

De Lijn (vervoermaatschappij), een autonoom overheidsbedrijf in Vlaanderen dat er het grootste deel van het stads- en streekvervoer uitvoert 
 De Lijn (stripblad), een Nederlands stripblad
Lille

Lille, een gemeente in de Belgische provincie Antwerpen
 Kaulille, een deelgemeente van het Limburgse Bocholt
 Sint-Huibrechts-Lille, een deelgemeente van het Limburgse Pelt, in het Frans voluit Lille-Saint-Hubert genoemd
 Rijsel, een stad in Noord-Frankrijk, die in het Frans  genoemd wordt
 Lille OSC, een voetbalclub uit deze stad
 Zie ook Lillo dat soms als Lil of Lille wordt uitgesproken.
Centaur



Mythologie
 Centaur (mythologie), een paardmens uit de Griekse mythologie

Vernoemd

Sterrenkunde
 Centaur (sterrenbeeld), een sterrenbeeld
 Centaurusarm, een van de spiraalarmen van het Melkwegstelsel
 Centaur-planetoïden, een type van planetoïden

Voertuigen
 Centaur (Coventry), een Brits historisch motorfietsmerk
 Centaur (Forchheim), een Duits historisch motorfietsmerk
 Centaur (Youngstown), een Amerikaans historisch merk van vouwscooters
 Centaur (boot), een type zeilboot
 Centaurus (motorfiets), een Italiaans historisch motorfietsmerk

Ruimtevaart 
 Centaur (rakettrap), een krachtige Amerikaanse bovenste rakettrap voor de ruimtevaart die aan verschillende typen raketten kan/kon worden toegevoegd.

Overig
 Centaur (lettertype), een lettertype van Monotype Corporation
 Centaur (Harry Potter), een fabeldier uit de Harry Potter-boeken gebaseerd op het mythologische figuur.
 Centaurus (stripreeks), een sciencefiction-stripserie van Janjetov, Rodolphe en Leo
 Centauren oftewel Aurora en Ulysses, een stripreeks van Pierre Seron
 Klon Centaur, zeldzaam zeer gewild overdrivepedaal voor elektrische gitaar.
 Centaur (schaakstuk), een stuk in fantasieschaak (fairy chess)
 Centaur Technology, een CPU ontwikkelaar
Centaur-planetoïden

Centaurs zijn planetoïden die grotendeels uit ijs bestaan en om de zon draaien tussen de banen van Jupiter en Neptunus.
Ze zijn vernoemd naar de mythologische centaurs (half mens, half paard), omdat deze hemellichamen half planetoïde en half komeet zijn.

Omdat ze uit ijs bestaan, vertonen ze enigszins de eigenschappen van kometen. Waarschijnlijk zal elke centaur die dichter in de buurt van de zon komt, een komeet worden.
Toen Charles Kowal de eerste Centaur (2060 Chiron) ontdekte op 1 november 1977 werd die dan ook aanvankelijk voor een komeet aangezien.

De grootste tot nu toe bekende centaur is 10199 Chariklo, met een geschatte diameter van 258 km en een tamelijk stabiele 4:3 baanresonantie met Uranus.

Sommige centaurs hebben zeer excentrische baan, een extreme inclinatie (5335 Damocles) of zelfs een retrograde baan (20461 Dioretsa).

Er zijn aanwijzingen dat Phoebe, een van de manen van Saturnus, een gevangen Centaur zou zijn.

Externe link 
 Chiron fact sheet (NASA)

Planetoïde
Lijst van Nederlandse metalbands

Dit is een alfabetische lijst van Nederlandse metalbands met een eigen artikel op de Nederlandstalige Wikipedia.

0-9 
37 STABWOUNDZ

A 
After Forever -
AliennatioN -
Altar -
Ambeon -
Angus -
Arminius -
Asrai -
Asphyx -
Autumn -
Ayreon

B 
Bastaerdschwaerd -
Blackbriar -
Blind Sight -
Bloodgod -
Brutal Obscenity

C 
Callenish Circle -
Carach Angren -
Casual Silence -
Celestial Season -
The Charm The Fury -
Chiraw -
The Circle -
Cliteater -
Countess -
Creepmime

D 
Dark Reign -
Day Six -
Delain -
Detonation -
Devious -
Disabuse -
Disquiet -
Drain Life

E 
End Of The Dream -
Epica -
Eternal Serenity

F 
Fenris -
For I Am King -
Fuelblooded

G 
The Gathering -
Grimm -
God Dethroned -
Gorefest

H 
HDK -
Heidevolk -
Herder

I 
Instil -  
Izegrim -
Inferum

J 
Jewel -
Jitiizer

K 
Karbo -
Katafalk -
Kingfisher Sky

L 
Laster -
Legion of the Damned

M 
Mandator -
Massive Assault -
Mennen -
Morphia -
Mountain Eye -
My Own Mess -
Mysto Dysto -
Myrkvar

N 
Nemesea -
Non-Divine -
The New Dominion

O 
Orphanage

P 
Pene Corrida - 
Pestilence -
Phantom Elite -
Picture -
Poet's Cry -
Polluted Inheritance -
Portall -

R 
ReVamp

S 
Slechtvalk -
Star One -
Stream of Passion - 
Sisters of Suffocation - Soulburn

T   
Textures

U 
Urfaust

V 
Vandenberg -
Vanderbuyst -
VanKatoen -
Vengeance -
Vopo's -
VUUR

W 
Warmaster -
Whispering Gallery -
Wings of Fury -
Within Temptation -
The Wounded

X 
Xenomorph

Y

Z

Zie ook 
 Lijst van metalbands
 Lijst van Nederlandse artiesten
 Lijst van Vlaamse bands naar genre

Externe link 
 Encyclopaedia Metallum (The Metal Archives) - Nederlandse metalbands

 
Nederlandse metalbands
metalband
Autumn (Nederlandse band)

Autumn is een alternatieve rockband uit Nederland. Autumn is opgericht in 1995 in Friesland en bracht in 2002 haar eerste cd When Lust Evokes The Curse uit. In de beginjaren werd de muziek van Autumn tot de gothic metal gerekend, maar door de jaren heen is de band meer invloeden uit progressieve rock en alternatieve rock gaan gebruiken.

Autumn bestaat uit Marjan Welman (zang), Jan Grijpstra (drums), Jeroen Vrielink (bas), Jens van der Valk (gitaar/zang), Mats van der Valk (gitaar/zang) en Jan Munnik (keyboards).

De band heeft opgetreden op festivals als Wacken Open Air, Summer Breeze, Wâldrock, Dynamo Open Air, Fields Of Rock en op Graspop Metal Meeting.

Op 27 april 2007 kwam hun derde album, My New Time uit, het eerste voor label Metal Blade Records en het laatste met zangeres Nienke de Jong. In februari 2009 verscheen het album Altitude waarop voor het eerst Marjan Welman te horen was. Begin 2010 volgde een tour door Europa als support van The Gathering.

In november 2011 kwam het album "Cold Comfort" uit, incl. videoclip bij het nummer "Scarecrow".

Discografie

Albums 

|- align=center
|align=left|When Lust Evokes the Curse||2002||-||||||
|- align=center
|align=left|Summer's End||2004||02-10-2004||60||1||
|- align=center
|align=left|My New Time||2007||05-05-2007||72||2||
|- align=center
|align=left|Altitude||2009||21-02-2009||94||1||
|- align=center
|align=left|Cold Comfort||2011||||||||
|}

Leden

Ex-leden 
Hilbrand v/d Woude,
Welmoed Veersma (Fearsma),
Jeroen Bakker,
Bert Ferwerda,
Jasper Koenders,
Menno Terpstra,
Meindert Sterk,
Nienke de Jong.

Externe links 
 www.autumn-band.com
 

Nederlandse rockband
Alternatieve rock
Electro (muziekstijl)

Electro of electro funk is een muziekstijl die valt onder de meer algemene noemer elektronische muziek. Het is een mengeling van Duitse/Japanse elektronische muziek met Amerikaanse funk. Het electrogeluid wordt getypeerd door de prominente aanwezigheid van oude drumcomputers zoals de Roland TR-808 en Roland TR-909. Een ander typerend element is het robotachtige stemgeluid dat wordt vervormd door een vocoder.

Electro is oorspronkelijk een muziekstijl die ontstaan is aan het eind van de jaren 1960. Groepen als het Duitse Can waren de pioniers van het genre, toen nog Krautrock genaamd. Maar de bekende droge elektronische sound van electro ligt bij de Duitse groep Kraftwerk en ook het Japanse Yellow Magic Orchestra in het begin en midden van de jaren 1970. De naam electro is waarschijnlijk afkomstig uit Japan als variant en nieuw gedefinieerd hokje voor de Duitse benaming voor elektronische muziek, elektrischen Klangmusik. 

Begin jaren 1980 was dit genre enorm populair en ging hand in hand met de breakdancerage. Bekende artiesten uit die tijd waren Afrika Bambaataa ("Planet Rock", 1982), Egyptian Lover, Newcleus, Man Parrish en Cybotron, een project met onder andere technopionier Juan Atkins. Het genre had een grote invloed op techno en breakbeat en trok in de jaren na de eeuwwisseling weer veel aandacht met artiesten als Anthony Rother en DMX Krew en dj's als Dave Clarke. De electroclash-scène mengde electro met new wave en synthpop. Onder meer Fischerspooner, Miss Kittin, Felix Da Housecat, Vitalic en het Belgische Vive la Fête waren bekende electroclashartiesten.

Een Nederlandse electroartiest is I-F (Inter-Ference), een pseudoniem voor de Haagse dj/producer Ference van der Sluijs. Zijn electroklassieker "Space Invaders Are Smoking Grass" (1997) wordt gerekend tot een van de eerste electroclashnummers, hoewel het gewoon electro is. Een andere Haagse electroartiest met internationale bekendheid is Legowelt.

De term electro wordt ook veel gebruikt voor elektronische bands binnen de new wave/gothic-scène, variërend van de toegankelijke futurepop van VNV Nation tot de meer duistere muziekstijlen EBM en hellektro.

Externe links 
  Electro Empire
  Top 100 Greatest Electro Songs
Miss Kittin

Miss Kittin, een pseudoniem voor Caroline Hervé (Grenoble, 1973), is een Franse dj en zangeres. Samen met Michel Amato is ze actief als Miss Kittin & The Hacker. Miss Kittin stond als dj op grote feesten en evenementen, zoals Lowlands, I Love Techno te Gent, en Pukkelpop te Kiewit. Ook werkte ze samen met Felix Da Housecat, Sven Väth, Primal Scream en T.Raumschmiere.

Biografie 

Hervé werd geboren in Grenoble en studeerde aan de kunstacademie in Marseille. Op haar 22e begon ze met deejayen. Na haar afstuderen in 1995 ging ze fulltime aan de slag als dj. Ze draaide op raves in Frankrijk, Moskou en zelfs samen met Mike Dearborn in Chicago. Met Michel Amato, ook uit Grenoble, begon ze halverwege de jaren negentig ook zelf muziek op te nemen als. Amato opereerde daarbij als The Hacker. In 1998 troffen ze DJ Hell in Marseille, die haar om materiaal vroeg voor zijn nieuwe label International DeeJay Gigolo Records.

Samen met Amato gaf ze hem Champagne EP (Gigolo 11) en Intimites EP (Gigolo 24). De grote doorbraak kwam echter bij het album First Album (Gigolo 75) in 2001, dat haar bekend maakte bij het grote publiek. Ook zong Caroline de hit Silver Screen (Shower scene) van Felix Da Housecat en maakte ze met Sven Väth een coverversie van Je t'aime... moi non plus van Serge Gainsbourg. Een jaar later nam ze met Zwitserse Golden Boy het nummer Rippin Kittin op. Ze mixte in 2002 ook de verzamelalbums On the Road and Radio Caroline Vol.1. In 2003, na hun tournee in de VS, besloten ze samen een rustpauze in te lassen in hun samenwerkingsproject. Een jaar later, in 2004, bracht Miss Kittin haar album I Com uit. Met dit album had ze een aantal hits, bijvoorbeeld Requiem for a hit. Voorts werkte ze samen met Chicks on Speed en T.Raumschmiere. Met die laatste trad ze ook op. 

In 2007 kwamen Miss Kittin & The Hacker weer bij elkaar. Ze maakten de single Hometown/Dimanche en deden in 2008 een nieuwe tournee. Van Hervé zelf verscheen in 2008 het album BatBox, waarop ze met Gothic flirtte. Van Miss Kittin & The Hacker verscheen in 2009 het album Two. Hierna werkte ze samen met Primal Scream voor een eerbetoon aan de band Suicide. In 2013 verscheen het dubbelalbum Calling From The Stars en deed ze een bijdrage aan het album van Kris Menace.

Externe link 
 Officiële website

Frans live-dj
Electro
Electroclash
Dancezanger
Franse danceact