Johann Strauss jr.

Johann Baptist Strauss jr., ook wel Johann Strauss II (Wenen, 25 oktober 1825 – aldaar, 3 juni 1899) was een Oostenrijks violist en componist van vele walsen en operettes. Hij is onder andere bekend van de wals An der schönen blauen Donau en de operette Die Fledermaus.

Zijn vader, de componist Johann Strauss sr. (met als beroemdste werk de Radetzkymars), wilde niet dat hij musicus zou worden. Hij studeerde als kind stiekem viool, onder anderen bij de grootste 'rivaal' van zijn vader, Joseph Lanner. Hij heeft ook les gevolgd bij de Weense professor in compositieleer Joseph Drechsler, die bekend is geworden door zijn theaterlied Brüderlein fein. Johann Strauss jr. kon zich pas echt gaan toeleggen op een carrière als componist, toen Johann sr. in 1842 de familie verliet.

Johann jr. (door zijn familie doorgaans "Schani" genoemd) kwam uit een muzikale familie. Zijn vader Johann Strauss sr. en broers Josef en Eduard waren eveneens componisten, maar Johann jr. is met afstand de bekendste.
Dit wekte een niet geringe jaloezie op bij zijn beide broers, met name bij Eduard. Maar objectief muzikaal gezien stak "Schani" met kop en schouders boven het niveau van zijn broers uit. De composities van Josef en Eduard zijn weliswaar verdienstelijk te noemen, maar missen de geniale en verrassende wendingen van de composities van Johann jr.

Gedurende zijn leven was hij al bekend als de walskoning en de populariteit van de Weense wals is voor een belangrijk deel aan hem te danken. De Weense wals werd in de tijd waarin Johann Strauss jr. leefde voornamelijk in danszalen gespeeld. Het is uitsluitend aan Johann Strauss jr. te danken dat de Weense wals van het niveau van de danszaal naar het concertpodium getild werd.

Hij streefde zijn vader als componist snel voorbij en beleefde successen op tournees door Oostenrijk, Polen, Duitsland, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië.

Hij werd gewaardeerd door prominente componisten uit zijn tijd, onder wie Johannes Brahms, een persoonlijke vriend.

Johann Strauss jr. stierf op 73-jarige leeftijd aan een longontsteking. In Wenen zijn er twee musea die aandacht aan zijn werk en leven besteden, namelijk het Museum der Johann Strauss Dynastie en de Johann Strauss Wohnung. Verder staat er in het Stadspark nog het Johann Strauss-monument.

Composities (Uittreksel)

Werken voor orkest 
{{Kolommen lijst | inhoud=
 1844 Sinngedichte, wals, Op. 1
 1844 Debut-Quadrille, Op. 2
 1844 Herzenslust, Polka, Op. 3
 1844 Gunstwerber, wals, Op. 4
 1845 Patrioten, mars, Op. 8
 1845 Amazonen-Polka, Op. 9
 1846 Jugend‑Träume, wals, Op. 12
 1846 Serben-Quadrille, Op. 14
 1846 Sträußchen, wals, Op. 15
 1846 Jux-Polka, Op. 17
 1846 Berglieder, wals, Op. 18
 1846 Dämonen-Quadrille, Op. 19
 1846 Austria, mars, Op. 20
 1846 Lind-Gesänge, wals, Op. 21
 1846 Pesther Csárdás, Op. 23
 1846 Zigeuner-Quadrille, Op. 24
 1846 Zeitgeister, wals, Op. 25
 1846 Hopser-Polka, Op. 28
 1846 Die Belagerung von Rochelle, Quadrille, Op. 31
 1847 Slaven-Potpourri, Op. 39
 1847 Serbischer Marsch, WoO
 1847 Sängerfahrten, wals, Op. 41
 1847 Explosions-Polka, Op. 43
 1847 Fest, mars, Op. 49
 1848 Revolutions-Marsch, op. 54 - origineel getiteld: Siegesmarsch der Revolution 
 1848 Studenten-Marsch, op. 56
 1848 Brünner Nationalgarde-Marsch, Op. 58
 1849 Einheits‑Klänge, wals, Op. 62
 1849 Kaiser Franz Josef Marsch, Op. 67
 1849-1850 Triumph Marsch, op. 69
 1850 Die Gemüthlichen, wals, Op. 70
 1850 Frohsinns-Spenden, wals, Op. 73
 1850 Lava‑Ströme, wals Op. 74
 1850 Wiener Garnison Marsch, Op. 77
 1850 Heiligenstädter-Rendezvous Polka, Op. 78
 1850 Johannis‑Käferln, Op. 82
 1850 Ottinger Reitermarsch, Op. 83
 1850 Hirten-Spiele, wals, Op. 89
 1851 Kaiser-Jäger-Marsch, Op. 93
 1851 Rhadamantus‑Klänge, wals, Op. 94
 1851 Viribus Unitis, Op. 96
 1851 Vöslauer-Polka, Op. 100
 1851 Mephistos Höllenrufe, wals, Op. 101
 1851 Albion Polka, Op. 102 (opgedragen aan Albert van Saksen-Coburg en Gotha)
 1852 Harmonie-Polka, Op. 106
 1852 Großfürsten-Marsch, Op. 107
 1852 Tete a Tete, Quadrille, Op. 109
 1852 Elektromagnetische Polka, Op. 110
 1852 Blumenfest-Polka, Op. 111
 1852 Melodien-Quadrille, nach Motiven aus Opern von Giuseppe Verdi, Op. 112
 1852 Sachsen-Kurkaiser-Marsch (Sachsen-Kürassier-Marsch), Op. 113
 1852 Liebeslieder", wals, Op. 114
 1852 Wiener Jubelgruß Marsch, Op. 115
 1852 Annen-Polka, Op. 117 (opgedragen aan Maria Anna van Sardinië keizerin van Oostenrijk)
 1852-1853 Santanella-Polka, Op. 124
 1852-1853 Phönix-Schwingen, wals, Op. 125
 1853 Kaiser-Franz-Josef I Rettungs-Jubel-Marsch, Op. 126
 1853 Freudengruß-Polka, Op. 127
 1853 Aesculap-Polka, Op. 130
 1853 Wiener Punch-lieder, wals, op. 131
 1853 Caroussel Marsch, Op. 133
 1853 Kron-Marsch, Op. 139
 1854 La Viennoise, Polka mazur, Op. 144
 1854 Musen-Polka, Op. 147
 1854 Erzherzog Wilhelm Genesungs Marsch, Op. 149
 1854 Elisen Polka francaise, Op. 151
 1854 Myrthen-Kränze (ook: Elisabethsklänge), wals, op. 154
 1854 Napoleon-Marsch, Op. 156
 1854 Nachtfalter, wals, Op. 157
 1854 Alliance-Marsch, Op. 158
 1854 Schnellpost-Polka, Op. 159
 1855 Souvenir-Polka, Op. 162
 1856 Grossfürstin Alexandra-Walzer, Op. 181
 1856 Krönungsmarsch, Op. 183
 1856 Krönungslieder, wals, Op. 184
 1857 Alexandrinen, Polka-française, Op. 198
 1858 L'enfantillage (Zepperlpolka), Polka francaise, Op. 202
 1858 Champagner-Polka, Op. 211
 1858 Fürst Bariatinsky Marsch, Op. 212
 1858 Tritsch-Tratsch, Polka schnell, Op. 214
 1859 Auroraball-Polka, Op. 219
 1859 Reiseabenteuer, wals, Op. 227
 1860 Sentenzen, wals, Op. 233
 1860 Accelerationen, wals, Op. 234
 1861 Hesperus-Polka, Op. 249
 1861 Perpetuum mobile, Musikalischer Scherz, Op. 257
 1861 Furioso Polka, Quasi Galopp, Op. 260
 1862 Motoren, wals, Op. 265
 1862 Wiener Chronik, wals, Op. 268
 1862 Demolierer-Polka, Op. 269
 1862 Morgenblätter, wals, Op. 279
 1863 Leitartikel, wals, Op. 273
 1863 Bauern-Polka, Polka française, Op. 276
 1864 Vergnügungszug, Polka schnell, Op. 281
 1864 Deutscher Krieger-Marsch, Op. 284
 1864 Persischer Marsch, Op. 289 - origineel getiteld: Persischer Armee-Marsch 1864 Quadrille sur des airs français, Op. 290 (oorspronkelijke titel: Blondin-Quadrille, benoemd naar de Franse koorddanser Charles Blondin (1824-1897)) 
 1865 "'s Gibt nur a Kaiserstadt, 's gibt nur ein Wien", Polka schnell, Op. 291
 1865 Aus den Bergen, wals op. 292
 1866 Flugschriften, wals, Op. 300
 1866 Wiener Bonbons, wals, Op. 307
 1866 Par Force!, Polka schnell, Op. 308
 1867 An der schönen, blauen Donau, wals, Op. 314
 1867 Künstlerleben, wals, Op. 316
 1867 Postillon d'amour, Polka-française, Op. 317
 1867 Leichtes Blut, Polka schnell, Op. 319
 1867 Figaro-Polka, Polka française Op. 320
 1868 Stadt und Land, Polka, Op. 322
 1868 Ein Herz und ein Sinn, Polka muzarka, Op. 323
 1868 Unter Donner und Blitz, Polka schnell, Op. 324 (Oorspronkelijke titel: Sternschnuppe)
 1868 Geschichten aus dem Wienerwald, wals, Op. 325
 1868 Freikugeln, Polka schnell, Op. 326
 1868 Sängerslust, Polka, Op. 328
 1869 Pizzicato Polka (samen met: Josef Strauss)
 1869 Eljen a Magyar!, Ungarische Polka schnell, Op. 332
 1869 Wein, Weib und Gesang!, wals, Op. 333
 1869 Ägyptischer Marsch, Op. 335 - soms ook als Tscherkessen Marsch getiteld 
 1869 Im Krapfenwaldl, Polka française, Op. 336
 1869 Von der Börse, Polka française, Op. 337
 1870 Freuet euch des Lebens, wals, Op. 340
 1870 Neu‑Wien, wals, Op. 342
 1871 Indigo-Quadrille, Op. 344
 1871 Tausend und eine Nacht, wals, Op. 346
 1871 Indigo-Marsch, Op. 349
 1871 Die Bajadere, Op. 351
 1872 Russische Marsch-Fantasie, Op. 353
 1873 Wiener Blut, wals, Op. 354
 1873 Carnevalsbilder, wals, Op. 357
 1873 Gruß aus Österreich, Polka mazur, op. 359
 1873 Bei uns z'Haus, Op. 361
 1874 Fledermaus-Polka, Op. 362
 1874 Fledermaus-Quadrille, Op. 363
 1874 Wo die Zitronen blühn, Op. 364
 1874 Tik Tak, Polka schnell, Op. 365
 1874 An der Moldau, Polka francaise, Op. 366
 1874 Du und Du, Op. 367
 1875 Cagliostro-Walzer, Op. 370
 1875 Hoch Österreich, Op. 371
 1875 Bitte schön!, Op. 372
 1875 Auf der Jagd, Op. 373
 1875 O schöner Mai!, Op. 375
 1875 Banditen-Galopp, Op. 378
 1878-1879 Kennst du mich?, wals, Op. 381
 1879 Pariser Polka, Op. 382
 1880 Rosen aus dem Süden, wals, Op. 388
 1881 Stürmisch in Lieb' und Tanz, Polka schnell, Op. 393
 1881 Jubelfest Marsch, Op. 396
 1881 Der Lustige Krieg Marsch, Op. 397
 1881 Frisch ins Feld!, mars, Op. 398
 1881 Kuß-Walzer, Op. 400
 1881 Entweder - oder!, Polka schnell, Op. 403
 1881 Matador Marsch, Op. 406
 1881 Italienischer Walzer, Op. 407
 1882 Habsburg Hoch!, mars, Op. 408
 1883 Frühlingsstimmen, wals, Op. 410
 1883 Lagunen-Walzer, Op. 411
 1885 Einzugsmarsch aus der Operette "Zigeunerbaron", WoO
 1885 Schatz-Walzer, Op. 418
 1886 Russischer Marsch, Op. 426
 1887 Freiwillige vor, WoO - opgedragen aan "Wiener Freiwillige Rettungsgesellschaft"
 1887 Donauweibchen, wals, op. 427
 1887-1888 Reitermarsch, Op. 428
 1888 Soldatenspiel, Polka francaise, Op. 430
 1888 Spanischer Marsch, Op. 433
 1888 Kaiser-Jubiläum-Jubelwalzer, Op. 434
 1888 Kaiser-Walzer Op. 437
 1890 Rathausball-Tänze, wals, Op. 438
 1891 Ritter Pasmann, Csárdás, Op. 441
 1892 Seid umschlungen Millionen, wals, Op. 443
 1892 Märchen aus dem Orient, wals, Op. 444
 1893 Ninetta-Marsch, Op. 447
 1893 Festmarsch, Op. 453 - gecomponeerd ter gelegenheid van het huwelijk van prins Ferdinand I van Bulgarije met prinses Maria Louisa van Bourbon-Parma (1870-1899) op 20 april 1893
 1894 Zivio! Marsch, Op. 456 
 1896 Neue Pizzicato-Polka, Op. 449
 1896 Gartenlaube-Walzer, op. 461
 1896 Trau, schau, wem!, Op. 463
 1896 Es war so wunderschön, mars, Op. 467
 1896 Deutschmeister Jubiläums-Marsch, Op. 470 - gecomponeerd ter gelegenheid van het 200-jaar jubileum van het Hoch- und Deutschmeister Infanterie Regiment Nr. 4 in Wenen
 1897 Wo uns're Fahne weht, mars, Op. 473
 1898 Aufs Korn! Bundesschützen-Marsch, Op. 478
 1898 Klänge aus der Raimundzeit, Quodlibet aus Gesängen und Tänzen über Themen von Joseph Drechsler, Conradin Kreutzer, Joseph Lanner, Wenzel Müller en Johann Strauss sr, Op. 479
 Vaterländischer Marsch (samen met: Josef Strauss)
}}

 Werken voor harmonieorkest 
 An der Elbe'', wals, op. 477

Muziektheater

Opera

Ballet

Operettes

Zie ook 
 :Categorie:Compositie van Johann Strauss jr., voor besproken composities

Externe link