Neurologia

Neurologia – dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Neurologia i psychiatria są dziedzinami pokrewnymi, a niektóre choroby są domeną zarówno neurologa jak i psychiatry. Neurologia zajmuje się głównie schorzeniami, których podłożem jest proces uszkadzający układ nerwowy, a psychiatria z kolei zajmuje się głównie chorobami, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie funkcjonowania mózgu jako całości.

Neurologia zaczęła rozwijać się w bardziej znaczący sposób w epoce renesansu, jednak dopiero w XIX w. nastąpił skokowy przyrost wiedzy medycznej, w tym w zakresie czynności układu nerwowego, co doprowadziło do wyodrębnienia neurologii z medycyny wewnętrznej.

W Polsce lekarze neurolodzy są szkoleni w ramach dwóch specjalizacji: neurologia i neurologia dziecięca. Konsultantem krajowym neurologii od 2 lipca 2019 jest Agnieszka Słowik, a neurologii dziecięcej Ewa Emich-Widera (od 22 marca 2019).

Najczęstsze choroby układu nerwowego 

 Zakażenia układu nerwowego (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu)
 Choroby naczyniowe (np. krwotok śródmózgowy, zawał mózgu, przemijający napad niedokrwienny- TIA)
 Zaburzenia dotyczące płynu mózgowo-rdzeniowego (np. wodogłowie)
 Guzy (np. oponiaki, glejaki)
 Urazy układu nerwowego (np. ból neuropatyczny, uszkodzenia popromienne)
 Urazy okołoporodowe i zaburzenia rozwojowe (np. mózgowe porażenie dziecięce)
 Choroby genetyczne (np. choroba Wilsona)
 Choroby mitochondrialne (np. dziedziczna neuropatia nerwu wzrokowego Lebera)
 Zaburzenia nerwowo-skórne (np. choroba Recklinghausena)
 Neuropatie obwodowe (np. porażenie nerwu promieniowego)
 Zespoły otępienne (np. choroba Alzheimera)
 Ataksje dziedziczne (np. choroba Friedreicha)
 Zaburzenia ruchowe (np. choroba Parkinsona, choroba Huntingtona)
 Choroby rdzenia kręgowego (np. jamistość rdzenia)
 Choroby złącza nerwowo-mięśniowego (np. miastenia)
 Miopatie (np. dystrofia mięśniowa Duchenne’a)
 Choroby demielinizacyjne (np. stwardnienie rozsiane)
 Choroby autonomicznego układu nerwowego (np. rodzinna dysautonomia)
 Zaburzenia napadowe (np. padaczka, migrena, zaburzenia snu)

Badanie neurologiczne obejmuje 
 oględziny (typ budowy ciała, stan kości i mięśni, postawy, ułożenia)
 badanie głowy (ustawienie, ruchomość, kształt i wymiary czaszki)
 badanie nerwów czaszkowych
 badanie kończyn górnych (ułożenie, siła, ruchomość, zborność, odruchy, czucie)
 badanie tułowia (odruchy brzuszne, ruchomość kręgosłupa)
 badanie kończyn dolnych (ułożenie, siła, ruchomość, zborność, odruchy, czucie)
 badanie czucia powierzchownego
 badanie chodu
 badanie mowy
 badanie objawów oponowych
 badanie dna oka.

Elementy oceny wyższych czynności korowych w chorobach układu nerwowego 
 mowa (artykulacja, płynność, rozumienie, powtarzanie)
 orientacja (w miejscu, czasie, sytuacji osobistej)
 orientacja odnośnie do lewej i prawej strony
 pamięć (natychmiastowa, świeża, odległa)
 ilość posiadanych informacji
 czytanie i pisanie
 liczenie, umiejętności konstrukcyjne
 praksja
 gnozja (zdolność do rozpoznawania przedmiotów wzrokiem, dotykiem (brak zdolności to agnozja)

Pełniejsza i dokładniejsza ocena stanu procesów poznawczych dokonywana jest w badaniu neuropsychologicznym, które traktuje się jako badanie dodatkowe. Przesiewowa ocena neuropsychologiczna może być również postępowaniem rutynowym, zależnie od przyjętego modelu pracy w danej jednostce.

Badania pomocnicze układu nerwowego 
 elektroencefalografia (EEG)
 elektromiografia (EMG)
 ultrasonografia dopplerowska tętnic
 tomografia komputerowa (CT, KT, TK)
 tomografia rezonansu magnetycznego (MRI, MR, NMR, MRT)
 spektroskopia rezonansu magnetycznego
 czynnościowa tomografia rezonansu magnetycznego (fMRI)
 pozytonowa tomografia emisyjna (PET)
 tomografia emisyjna pojedynczego fotonu (SPECT)
 badanie płynu mózgowo-rdzeniowego
 angiografia
 badanie angio-TK i angio-MRI
 badanie potencjałów wywołanych
 badania rtg czaszki, kręgosłupa
 badania biochemiczne, np. stężenia ceruloplazminy
 badania genetyczne, np. w kierunku choroby Huntingtona.

Zobacz też 

 neurogeriatria

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Forum Neurologiczne
 Polskie Towarzystwo Neurologiczne
 Polskie Towarzystwo Neurologii Dziecięcej

 
Specjalności lekarskie