Barokmuziek

Barokmuziek is een vorm van westerse klassieke muziek gecomponeerd in de periode van de barok, die in de muziek loopt van ca. 1600 tot ca. 1750. De barok wordt globaal gemarkeerd door de laat-16e-eeuwse revolte tegen polyfonie, die aanleiding gaf tot de opkomst van de opera, en het sterfjaar van Johann Sebastian Bach.

Als stijl was het de opvolger van de renaissancemuziek. Geleidelijk aan maakte de stile antico, de universele polyfone stijl van de 16e eeuw met meestal gewijde muziek, plaats voor de stile moderno of nuove musiche, bedoeld voor seculier gebruik.

Jacob Burckhardt gebruikte in 1855 als eerste de term "barok" om een bepaalde stijlperiode in de kunst aan te duiden. Ruim een halve eeuw later werkte Alois Riegl de stijlkenmerken verder uit in zijn boek Die Entstehung der Barockkunst in Rom.

De barokmuziek kon in het bijzonder gedijen door de bloeiende muziekcultuur aan de diverse Europese vorstenhoven. Veel rijke hooggeplaatsten hadden musici/componisten in dienst en/of fungeerden als hun mecenas. Veel hoogtijdagen en festiviteiten werden opgeluisterd door speciaal voor die gelegenheid in opdracht gecomponeerde werken. Ook ten behoeve van kerkelijke erediensten werden in het tijdperk van de barok nieuwe muziekvormen ontwikkeld.

Kenmerken van barokmuziek 
Kenmerken van barokmuziek zijn onder andere:
 Monodie op basis van basso continuo
 Affectenleer als leidraad voor de muzikale expressie
 Harmonisch contrapunt
 Opera's met thema's uit de Griekse en Romeinse mythologie
 Typisch instrumentale vormen, zoals het concerto grosso en de suite, bedoeld voor uitvoering in adellijke kringen
 Adellijke dansvormen, waaronder allemande, bourrée, gavotte, menuet en sarabande
 Magere, sobere bezetting
 Veel pracht, praal en versieringen in de muziek
 Polyfonie

Muziekinstrumenten 
 Altviool
 Arpa doppia
 Barokfluit
 Barokharp
 Barokhobo
 Barokpauken
 Barytone
 Blokfluit
 Cello
 Clavichord
 Klavecimbel
 Luit
 Oboe d'amore
 Oboe da caccia
 Orgel
 Teorbe
 Triple harp
 Viola d'amore
 Viola da gamba
 Viola da spalla
 Viool

Vormen van barokmuziek 
Vormen van barokmuziek zijn onder andere:
 Aria
 Canon
 Cantate
 Concerto
 Concerto Grosso
 Dramma per musica
 Fug(hett)a
 Humoristische barokmuziek
 Koraalbewerking
 Madrigaal
 Mis
 Opera
 Oratorium
 Partita
 Passiemuziek
 Prelude
 Sinfonia
 Sonate
 Suite

Componisten van barokmuziek

Uitvoerende musici van barokmuziek

Solisten/dirigenten 
 Elly Ameling, sopraan
 Raquel Andueza, sopraan
 Brian Asawa, contratenor
 Valer Barna-Sabadus, contratenor
 Cecilia Bartoli, mezzosopraan
 Pascal Bertin, contratenor
 Lisa Beznosiuk, blokfluit
 Anner Bijlsma, cello
 Fabio Biondi, dirigent
 James Bowman, contratenor
 Frans Brüggen, dwarsfluit, blokfluit, piano, dirigent
 Michael Brüssing, bariton
 Max Emanuel Cenčić, contratenor
 Michael Chance, contratenor
 Nicolas Clapton, contratenor
 Stephen Cleobury, dirigent
 Alfred Deller, contratenor
 Paul Dombrecht, dirigent, hobo
 Thurston Dart, klavecimbel, klavechord, dirigent
 Max van Egmond, bas
 Paul Elliott, tenor
 Paul Esswood, contratenor
 Franco Fagioli, contratenor
 Diego Fasolis, dirigent
 Isabelle Faust, viool
 Kathleen Ferrier, alt
 Dorina Frati, mandoline
 Reinhard Goebel, viool, dirigent
 John Eliot Gardiner, klavecimbel, dirigent
 Emmanuelle Haïm, dirigent, klavecimbel
 David Hansen, contratenor
 Nikolaus Harnoncourt, cello, viola da gamba, dirigent
 Philippe Herreweghe, dirigent
 Angela Hewitt, piano
 Aafje Heynis, alt
 Christopher Hogwood, dirigent
 Marilyn Horne, mezzosopraan
 Monica Huggett, viool
 Philippe Jaroussky, contratenor
 Simone Kermes, sopraan
 Emma Kirkby, sopraan
 Ralph Kirkpatrick, klavecimbel, klavechord, piano forte
 Eric Koevoets, orgel
 Robert Kohnen, klavecimbel
 Ton Koopman, orgel, klavecimbel, dirigent
 Sigiswald Kuijken, viool, viola da gamba, dirigent
 Wieland Kuijken, viola da gamba
 Barthold Kuijken, dwarsfluit
 Wanda Landowska, klavecimbel, piano
 Gustav Leonhardt, klavecimbel
 Julia Lezhneva, sopraan
 Hans Martin Linde, dwarsfluit, dirigent
 Franz Josef Maier, viool, dirigent
 Alessandro De Marchi, dirigent
 Andrea Marcon, dirgint, klavecimbel, orgel
 Eduard Melkus, viool, dirigent
 Roberto Michelucci, viool
 Filippo Mineccia, contratenor
 Marc Minkowski, fagot, dirigent
 Karl Münchinger, orgel, dirigent (van koor en orkest)
 Yuriy Mynenko, contratenor
 Vittorio Negri, dirigent
 Ugo Orlandi, mandoline
 Jakub Józef Orliński, contratenor
 Rachel Podger, viool
 Marcel Ponseele, hobo
 Simon Preston, dirigent, orgel
 Simon Standage, viool, dirigent
 František Xaver Thuri, klavecimbel, orgel, hobo, dirigent
 Trevor Pinnock, klavecimbel, dirigent
 Derek Lee Ragin, contratenor
 Karl Richter, orgel, klavecimbel, dirigent
 David Reichenberg, hobo, oboe d'amore
 Helmuth Rilling, dirigent
 Christoph Rousset, dirigent
 Xavier Sabata, contratenor
 Andreas Scholl, contratenor
 Claudio Scimone, dirigent
 Barbara Schlick, sopraan
 Marijke Smit Sibinga, klavecimbel
 Simon Standage, viool
 Tom Sutcliffe, contratenor
 Joan Sutherland, sopraan
 Frank Theuns, dwarsfluit
 David Thomas, bas
 Jos van Veldhoven, dirigent
 Dominique Visse, contratenor
 Jan Willem de Vriend, viool, dirigent
 Helmut Walcha, orgel, klavecimbel
 Franz Walter, cello
 Carolyn Watkinson, alt
 Janny van Wering, klavecimbel
 Vince Yi, contratenor
 Jaap van Zweden, viool, dirigent

Ensembles 
 Academia Montis Regalis
 Akademie für Alte Musik Berlin
 Amsterdam Baroque Orchestra & Choir
 Bach-Collegium Stuttgart
 Bachkoor Holland
 Cappella Figuralis
 Collegium Musicum 90
 Collegium Vocale Gent
 Combattimento Consort Amsterdam
 Concentus Musicus Wien
 Concerto Köln
 Nederlandse Bachvereniging
 Ensemble Masques
 Ensemble Sonnerie
 Europa Galante
 I Musici
 I Solisti Veneti
 Il Fondamento
 Il Gardellino
 L'orchestre du Louvre
 La Cetra Barockorchester Basel
 La Petite Bande
 Les Arts Florissants
 Les Buffardins
 Les Muffatti
 Les Musiciens du Louvre
 Linde Consort
 London Baroque
 Münchener Bach-Chor
 Münchener Bach-Orchester
 Musica Antiqua Köln
 Orchestra of the Antipodes
 Pandora2
 Pro Cantione Antiqua
 Ricercar Consort
 Scherzi Musicali
 The Academy of Ancient Music
 The Academy of St. Martin in the Fields
 The English Baroque Soloists
 The English Concert

Referenties