alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Slezina

Slezina ili slezena (lat. lien, grč. splen), žlezda bez kanala, prisutna kod kičmenjaka, i blisko povezana sa cirkulatornim sistemom. Njena funkcija je odstranjivanje starih crvenih krvnih zrnaca. Slezina je takođe rezervoar krvi. Danas se zna da njeno odstranjivanje čini osobu više podložnom infekcijama. 

Kod ljudi, slezina je organ veličine pesnice (tipično 12 cm x 8 cm x 4 cm), težak oko 150–200 grama, na levoj gornjoj strani abdomena, iza želuca i ispod dijafragme. Kod konja, slezina je dugačka 50 centimetara. Kod ptica je okruglasta.

Anatomija 

Slezina nadzire, uništava i skladišti crvena krvna zrnca. Uz to, slezina je sastavljena iz dve vrste tkiva, crvene i bele mase. Bela masa služi za borbu protiv infekcija, a crvena uklanja nepoželjne materije. Bela masa je najveći organ limfoidnog sistema.

Bolesti 
Uvećana slezina je stanje poznato kao splenomegalija. To može biti posledica malarije, endokarditisa, leukemije, Hodžkinove bolesti, mononukleoze, tumora itd.

Slezina može da se napipa u oko 30% novorođenčadi, ali, osim u slučajevima uvećane slezine, ona više ne može da se napipa kod deteta od 3-4 godine. Najčešći razlog za uvećanu slezinu kod dece je virusna, obično prolazna, infekcija.

Osobe bez slezine (stanje se naziva asplenija) su podložne infekcijama zvanim septikemija.

U retkim slučajevima, nedostatak slezine je urođen. 
Srpasta anemija može da izazove funkcionalnu aspleniju. Slezina se često hirurški uklanja (splenektomija) u slučaju povreda abdomena gde slezina krvari, u slučaju tumora, cista i drugih oboljenja.

Spoljni linkovi 

 Bolest srca i krvnih sudova 

Ljudski organi
Anatomija
Kardiovaskularni sistem
Limfni sistem
Abdomen
Limfni sistem

Limfni sistem je sistem izgrađen od tjelesne tekućine limfe, limfnih sudova, limfnih žlijezda i limfnih organa. Limfa se sastoji od tekućine sličnog sastava krvnoj plazmi i od limfocita (grupa leukocita). Nastaje izdvajanjem plazme i dijela leukocita u krvi. Limfa ispunjava sve međućelijske prostore i raznosi hranljive materije i kiseonik od krvnih kapilara do pojedinih ćelija, sakuplja štetne produkte metabolizma i ugljenik (IV) oksid. Limfni sudovi vraćaju limfu u krvotok, a limfa je posrednik između krvi i tkiva. Duž limfnih sudova su smještene limfne žlijezde, koje su uvijek grupisane. Najveći limfni čvorovi su oko lakta, pod pazuhom, u vratu, preponama, tankom crijevu, grudnom košu i ždrijelu (krajnici). Naročito je veliki broj limfnih žlijezda u slijepom crijevu. Limfni organ je i slezina, mada nije povezana sa limfnim sudovima. 

Najvažnija uloga limfnih žlijezda je u proizvodnji limfocita, pročišćavanju limfe, sprečavanju širenja zaraze i proizvodnji antitijela.

Anatomija kičmenjaka
Limfni sistem
Gornja šuplja vena

Gornja šuplja vena je glavni venski krvni sud gornje polovine tela, koji dovodi vensku krv bogatu ugljen dioksidom iz glave, vrata, gornjih ekstremiteta i organa grudnog koša u desnu pretkomoru srca. Nastaje spajanjem leve i desne brahiocefalične vene.

Osobine 
Gornja šuplja vena je kratak ali veliki krvni sud dužine oko 7 cm i širine oko 20–25 mm. Njen početak nalazi se u nivou prvog desnog međurebarnog prostora uz grudnu kost, zatim silazi skoro vertikalno desnom ivicom grudne kosti do nivoa 3. rebarne hrskavice, gde se uliva u gornji zid desne pretkomore srca.

Odnosi 
 
Levu stranu gornje šuplje vene dodiruje ushodni deo aorte. Ispred vene i nešto ulevo leži grudna žlezda, takođe desni prečažni živac se nalazi ispred ove vene, nešto udesno. Desno od vene nalazi se vrh desne plućne maramice () i vrh desnog pluća, na kome gornja šuplja vena ostavlja svoj otisak.
Pozadi gornje šuplje vene desni plućni koren sa desnom plućnom, desni desnim bronhom i desnom gornjom plućnom venom.
U srednji deo vene uliva se vena azigos. Donji deo vene nalazi se u srčanoj maramici.

Poremećaji 
 Venski zastoj
 Insuficijencija trikuspidalnog ušća

Vidi još 
 Brahiocefalične vene
 Vena azigos
 Leva pretkomora srca
 Donja šuplja vena

Literatura 
 Dr Dragoslav Bogdanović Anatomija grudnog koša Savremena administracija

Eksterni linkovi 
 Vene gornjih ekstermiteta i grudnog koša (Grejeva anatomija) 

Kardiovaskularni sistem
Grudna aorta

Grudna aorta, prsna aorta ili grudni deo aorte je gornji, nadprečažni (supradijafragmalni) deo nishodne aorte. Donji deo nishodne aorte, koji se nalazi ispod dijafragme zove se trbušna (abdominalna aorta).

Put i odnosi 

Grudna aorta se nastavlja na aortni luk u visini 4. grudnog pršljena sa leve strane. Grudni deo aorte silazi na dole , napred i nešto udesno, tako da se u svom toku postepeno približava srednjoj ravni kičmenih pršljenova. Završetak se nalazi u visini 12. grudnog pršljena, gde prolazi kroz aortni otvor dijafragme () i prelazi u trbušnu aortu.

Ispred grudne aorte se u gornjem delu nalazi leva plućna arterija, leva osnovna dušnica (bronh) i limfni čvorovi medijastinuma (srednjeg dela grudnog koša). Grudni deo aorte dodiruje sa zadnje strane srčanu maramicu (perikard), jednjak i desni živac vagus.

Iza grudne aorte nalazi se vena azigos i hemiazigos, kao i međurebarne vene.

Sa desne strane prolazi grudni limfni kanal (), koji taođe prolazi sa aortom kroz aortni prečažni otvor. U gornjem delu se jednjak nalazi desno od grudne aorte, a zatim je ukršta sa prednje strane. 
Levu stranu grudne aorte dodiruje plućna maramica i levo plućno krilo, na kome ostaje otisak aorte.

Bočne grane 
Iz grudne aorte izdvajaju se sitnije i brojne bočne grane, one su pretežno namenjene za ishranu organa grudnog koša.
 Dušničke arterije (grane) (), koje su najveće grane grudne aorte.
 Grane za jednjak (), ima ih 6-10. Namenjene su za ishranu srednjeg dela jednjaka.
 Grane za srčanu kesu (perikard) ()
 Grane za medijastinum (sredogruđe) ()
 Zadnje međurebarne arterije (), grade anastomoze (spojeve) sa prednjim međurebarnim arterijama.
 Podrebarna arterija ()
 Gornja prečažna arterija ()

Oboljenja 
 Koarktacija aorte
 Aneurizma
 Disekcija aorte

Vidi još 
 Aorta
 Aortni luk
 Nishodni deo aorte
 Abdominalna aorta
 Sredogruđe (medijastinum)

Literatura 
 Dr Dragoslav Bogdanović Anatomija grudnog koša Savremena administracija

Eksterni linkovi 
 Grejeva anatomija 

Kardiovaskularni sistem
Plućno arterijsko stablo

Plućno arterijsko stablo () je krvni sud malog krvotoka, koji prenosi krv bogatu ugljen dioksidom (vensku krv) iz srca u pluća, gde se ona okisduje. To je jedina arterija (zajedno sa levom i desnom plućnom arterijom), koja prenosi vensku krv.

Osobine 

Plućno arterijsko stablo počinje u desnoj komori srca, koja je u ovom delu levkasto proširena u arterijsku kupu (). Između plućnog stabla i desne komore nalazi se plućni zalistak.

To je kratak,ali širok krvni sud dužine 4–5 cm i širine oko 3 cm. Najvećim delom leži u srčanoj maramici (oko 2/3). Plućno arterijsko stablo ide nagore i pozadi prema račvi dušnika. U početku se nalazi ispred korena aorte, a zatim ukršta sa zadnje strane levu stranu ushodne aorte i podlači se kroz luk aorte.

Plućno arterijsko stablo se završava račvom, kojom je podeljena na levu i desnu plućnu arteriju. Ova račva nalazi se ispod luka aorte i ispred račve dušnika.

Odnosi 

Plućno arterijsko stablo projektuje se u nivou spoja 2. rebra sa grudnom kosti sa leve strana. Ovde je i mesto auskultacije plućnog zalistka. Ispod ove arterije nalazi se timus (kod odraslih masno tkivo timusa). Sa desne strane nalazi se ushodna aorta, dok leva strana dodiruje levi uvasti nastavak srca.

Završne grane su leva i desna plućna arterija, koje se pružaju do korena odgovarajućeg plućnog krila.

Desna plućna arterija 

Desna plućna arterija () je grana plućnog aterijskog stabla dugačka oko 5–6 cm i široka 20–25 mm. Prolazi skoro horizontalno od račve plućnog stabla do korena desnog plućnog krila. Ispred nje je luk aorte, a iza je glavni desni bronh (dušnica). Pre plućnog korena obično se deli na 2 manje završne grane. Završne grane nazivaju se režanjske grane i snabdevaju određena režnjeve desnog plućnog krila.

Leva plućna arterija 

Leva plućna arterija () je grana plućnog arterijskog stabla koja se proteže od račve ovog stabla do korena levog plućnog krila. Nešto je kraća od desne. Ona je kratkom arterijsjom vezom (ligamentum arteriozum) povezana sa aortnim lukom (što igra ulogu u fetalnoj cirkulaciji). Leva plućna arterija se nalazi i ipred i iznad levog glavnog bronha (dušnice). Ova arterija prolazi ispred grudne aorte. Njene završne grane su takođe režanjske arterije koje snabdevaju krvlju odeređene režnjeve levog plućnog krila.

Poremećaji 

 Plućna hipertenzija
 Insuficijencija plućnog zalistka
 Stenoza plućnog zalistka
 Plućna embolija
 Duktus arteriozus

Vidi još 

 Desna komora srca
 Levo plućno krilo
 Desno plućno krilo
 Mali krvotok

Spoljašnje veze 

 Grejeva anatomija  
 Bolest srca i krvnih sudova

Literatura 

 Dr Dragoslav Bogdanović Anatomija grudnog koša Savremena administracija

Kardiovaskularni sistem
Unutrašnji krilasti mišić

Unutrašnji krilasti mišić () je debeo, četvrtast parni mišić glave koji je smešten u podslepočnoj jami ispod baze lobanje. Pripaja se u pterigoidnoj jami klinaste kosti i na unutrašnjoj strani ugla donje vilice, na mestu nazvanom pterigoidno ispupčenje ().

Donji kraj unutrašnjeg krilastog mišića se u predelu ugla mandibule povezuje sa tetivnim vlaknima maseteričnog mišića i na taj način oni obrazuju snažnu mišićno-tetivnu omču, koja obuhvata granu donje vilice. Inače, ova dva mišića deluju u sinergiji (udruženo).

Inervacija mišića potiče od istoimene grane donjoviličnog živca. Osnovna funkcija mu je podizanje mandibule i zatvaranje usta. Osim toga, on učestvuje i u lateralnim kretnjama za vreme žvakanja, u toku protruzije (pomeranja unapred) donje vilice i pri kombinovanim pokretima ovih struktura.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Ariepiglotični mišić

Ariepiglotični mišić () je mali parni mišić grkljana, koji se prostire od vrha njegove aritenoidne do bočne ivice epiglotične hrskavice. U njegov sastav takođe ulaze i vlakna kosog aritenoidnog mišića.

Kao i veći deo ostale muskulature grkljana, inervisan je od strane motornih vlakana vagusnog živca koji ovde dospevaju preko donjeg grkljanskog nerva. Osnovna funkcija mu je povlačenje grkljanskog kapka (poklopca) naniže i unazad, što dovodi do zatvaranja njegovog ulaznog otvora.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Tiroepiglotični mišić

Tiroepiglotični mišić () je mali parni mišić grkljana, koji predstavlja deo tiroaritenoidnog mišića ali ga pojedini autori opisuju zasebno. Naime, spoljašnja vlakna tiroaritenoidnog mišića koja se pripajaju na epiglotičnoj grkljanskoj hrskavici sačinjavaju ovaj mišić.

Poput većeg dela ostale grkljanske muskulature, inervisan je od živca lutaoca, odnosno njegovih motornih vlakana koja u mišić dospevaju preko donjeg grkljanskog nerva. Svojom aktivnošću on proširuje ulazni otvor grkljana i deluje kao njegov mišićni otvarač.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Zadnji krikoaritenoidni mišić

Zadnji krikoaritenoidni mišić () je parni trouglasti mišić grkljana, koji se u kliničkoj medicinskoj praksi često naziva i "postikus". Lokalizovan je na zadnjoj strani grkljana, gde prekriva njegov donji deo.

Mišić se pripaja na zadnjoj strani krikoidne i mišićnom nastavku aritenoidne grkljanske hrskavice. Inervisan je od strane motornih vlakana vagusnog nerva, koja ovde dospevaju preko donjeg živca grkljana.

Zbog svoje funkcije on je nazvan i "respiratorni mišić grkljana", jer povlači mišićni nastavak unutra i obrće aritenoidnu hrskavicu i njene vokalne nastavke upolje. Naime, ovo dovodi do razmicanja glasnih živa i povećavanje promera međuglasničke pukotine u toku dibokog disanja. Pri mirnom disanju, on se ne kontrahuje ali posedije određeni tonus.

Pri obostranoj paralizi mišića otežano je disanje, jer su glasne žice međusobno priljubljene. Međutim, kod jednostane paralize jedna glasna žica je nepokretna, dok je ona na zdravoj strani odmaknuta upolje.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Tiroaritenoidni mišić

Tiroaritenoidni mišić () je parni mišić grkljana, koji je lokalizovan iza njegovih tiroidnih hrskavica. To je najdeblji i najširi član grkljanske muskulature i kod čoveka je veoma složen. S obzirom na strukturu i raspored vlakana, na njemu se razlikuju dva dela: spoljašnji i unutrašnji. U sastav spoljašnjeg dela ulaze i vlakna tiroepiglotičnog mišića, dok unutrašnja vlakna izgrađuju vokalni mišić smešten u glasnim žicama.

Tiroaritenoidni mišić se pripaja na uglu tiroidne hrskavice grkljana i odatle se prostire unazad, upolje i naviše do prednje-spoljašnje strane aritenoidne i bočne ivice epiglotične hrskavice (spoljašnja vlakna) i do vokalnog nastavka aritenoidne hrskavice (unutrašnja vlakna).

Inervacija se ostvaruje preko motornih vlakana vagusnog živca, a osnovna uloga mišića je rotacija aritenoidne hrskavice i vokalnih nastavaka što ima za posledicu primicanje glasnih žica.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Poprečni aritenoidni mišić

Poprečni aritenoidni mišić () je mali neparni mišić grkljana, koji se sastoji od poprečnih vlakana postavljenih preko zadnjih strana aritenoidnih grkljanskih hrskavica.

Mišić se pripaja samo na aritenoidnim hrskavicama, i to njihovim zadnjim stranama i spoljašnjim ivicama.

Inervisan je od strane motornih vlakana vagusnog nerva, koji u mišić dospevaju preko donjeg grkljanskog živca. Zajedno sa kosim aritenoidnim mišićem, on deluje kao primicač glasnih žica i učestvuje u govoru i pevanju.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Kosi aritenoidni mišić

Kosi aritenoidni mišić () je parni mišić grkljana, koji je smešten na njegovoj zadnjoj strani (iza poprečnog aritenoidnog mišića). To je tanki mišić, koji se u predelu srednje linije grkljana ukršta sa vlaknima istoimenog mišića suprotne strane, a nakon toga se prostire naviše i unapred, i ulazi u sastav ariepiglotičnog mišića.

Pripoji su na mišićnom nastavku aritenoidne grkljanske hrskavice i na vrhu istoimene hrskavice suprotne strane.

Mišić inerviše živac lutalac, preko donjeg grkljanskog nerva. Osnovna funkcija mu se ogleda u međusobnom približavanju desne i leve aritenoidne hrskavice i primicanju glasnih žica što je značajno tokom govora i pevanja.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Spoljašnji krikoaritenoidni mišić

Spoljašnji krikoaritenoidni mišić () je parni mišić grkljana, koji se nalazi iza ploče njegove tiroidne hrskavice. Pripaja se na zadnjem delu luka krikoidne hrskavice i na spoljašnjoj strani mišićnog nastavka aritenoidne hrskavice grkljana.

Mišić je inervisan preko donjeg grkljanskog nerva, koji se odvaja od vagusnog živca. Dejstvo mu se ogleda u obrtanju aritenoidne hrskavice ka unutra i približavanju glasnih žica, što dovodi do sužavanja tzv. međuglasničke pukotine (prostora između glasnih žica). Po svom dejstvu ovaj mišić je antagonista zadnjem krikoaritenoidnom mišiću.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Krikotiroidni mišić

Krikotiroidni mišić () je parni mišić smešten na prednjoj strani grkljana, koji zajedno sa vokalnim mišićem čini grupu zatezača glasnih žica. Pripaja se na spoljašnjoj površini krikoidne hrskavice grkljana i donjoj ivici njegove tiroidne hrskavice.

Mišić je inervisan od strane motornih vlakana vagusnog živca, koja u njega dospevaju preko gornjeg grkljanskog nerva i njegove spoljašnje grane. Osnovna funkcija mu se ogleda u indirektnom zatezanju glasnih žica. Naime, krikotiroidni mišić svojom kontrakcijom približava prednje i odmiče zadnje krajeve krikoidne i tiroidne hrskavice, što dovodi do pomeranja aritenoidnih grkljanskih hrskavica i posledičnog zatezanja glasnih žica.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

[sr:Крикотироидни мишић]

Anatomija
Mišići glave
Vokalni mišić

Vokalni ili glasni mišić () je mali parni mišić grkljana, koji neki autori opisuju i kao deo tiroaritenoidnog mišića. Sastoji se od horizontalnih vlakana smeštenih u glasnoj žici ().

Mišić se pripaja na zadnjoj strani tiroidne hrskavice grkljana, na vlaknima tiroaritenoidnog mišića i na vokalnom nastavku i ovalnoj jamici prednje-spoljašnje strane aritenoidne grkljanske hrskavice.

Inervisan je od strane motornih vlakana vagusnog živca, koja u njega dospevaju preko donjeg grkljanskog nerva. Osnovna uloga mu je zatezanje i skraćivanje odgovarajuće glasne žice, kao i povećavanje njene debljine što je značajno sa aspekta fonacije.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Trubno-ždrelni mišić

Trubno-ždrelni ili salpingofaringealni mišić () je mali mišićni snop koji ulazi u sastav nepčano-ždrelnog mišića, ali ga neki autori opisuju i kao zaseban mišić. Prostire se od hrskavičavog dela slušne trube do palatofaringealnog mišića.

U njegovoj inervaciji učestvuje živac lutalac, koji se nalazi u sklopu tzv. ždrelnog spleta. Osnovna funkcija trubno-ždrelnog mišića je podizanje istoimenog sluzokožnog nabora na bočnom zidu ždrela tokom akta gutanja.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Stilofaringealni mišić

Stilofaringealni mišić () je parni mišić, koji pripada dubokoj (longitudinalnoj) muskulaturi ždrela i smešten je na spoljašnjoj strani mišića gornjeg konstriktora.

Pripaja se na stiloidnom nastavku slepoočne kosti i odatle se pruža koso naniže i unutra, ulazi u bočni zid ždrela i prolazi kroz međumišićnu pukotinu između gornjeg i srednjeg konstriktorskog mišića. Nakon toga počinje lepezasto da se širi i pričvršćuje se na fibroznom tkivu ždrela i hrskavicama grkljana.

U inervaciji stilofaringealnog mišića učestvuje bočna grana jezično-ždrelnog živca. Njegova osnovna uloga se ogleda u podizanju ždrela i grkljana tokom akta gutanja.

Na stiloidnom nastavku temporalne kosti, pored ovog mišića pričvršćuju se i stilohioidni i stiloglosni mišić.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Mišić donji konstriktor ždrela

Mišić donji konstriktor ždrela () je parni mišić, koji pripada površinskoj (kružnoj) muskulaturi ždrela. Ima oblik trapeza sa bazom okrenutom unazad. Ispod njegove donje ivice prolazi donji grkljanski živac, dok preko spoljašnje strane mišića prelazi spoljašnja grana gornjeg grkljanskog nerva.

Mišić se pripaja duž donjeg dela fibrozne ždrelne pregrade, koja razdvaja desnu i levu muskulaturu, a potom se prostire koso nadole i horizontalno unapred. S obzirom na prednje pripoje i pravac pružanja pojedinih vlakana, mišić se deli na dva snopa: tirofaringealni () koji se pričvršćuje na tiroidnoj hrskavici grkljana i krikofaringealni snop () koji se pripaja na luku krikoidne hrskavice grkljana.

Inervacija potiče od donjeg grkljanskog nerva, grane vagusnog živca. Osnovna uloga mišića je sužavanje ždrelnog prečnika, potiskivanje zalogaja ka nižim delovima digestivnog trakta i podizanje grkljana tokom akta gutanja i govora.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Mišići glave
Mišić srednji konstriktor ždrela

Mišić srednji konstriktor ždrela () je parni trouglasti mišić, koji pripada površinskoj muskulaturi ždrela. Svojim gornjim vlaknima on prekriva deo gornjeg konstriktora ždrela, dok mu je donji deo sakriven ispod vlakana donjeg konstriktorskog mišića.

Pripaja se na srednjem delu ždrelne pregrade i podjezičnoj kosti. S obzirom na prednje pripoje, mišić se deli na dva dela: hondrofaringealni () i ceratofaringealni deo (). Prvi se pričvršćuje na malom, a drugi na velikom rogu podjezične kosti.

Inervisan je od grančica tzv. ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Osnovna uloga mišića je sužavanje prečnika ždrelne šupljine, potiskivanje zalogaja ka nižim delovima digestivnog trakta i podizanje grkljana tokom akta gutanja i govora.

Između ivica ovog i mišića gornjeg konstriktora ždrela prolaze vlakna stilofaringealnog mišića, koja ulaze u sastav longitudinalne (duboke) ždrelne muskulature.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Mišić gornji konstriktor ždrela

Mišić gornji konstriktor ždrela () je parni mišić glave, koji pripada površinskoj muskulaturi ždrela i predstavlja njen najtanji i najdublje pozicionirani mišić. Sastoji se iz poprečnih i kosih vlakana, čiji donji deo prekriva srednji konstriktor ždrela.

Mišić se pripaja duž gornjeg dela fibrozne ždrelne pregrade, koja razdvaja desne od levih mišića. Odatle se pruža horizontalno unapred i pričvršćuje na pterigoidnom nastavku klinaste kosti, krilasto-viličnoj vezi, milohioidnoj liniji donje vilice i na zadnjoj ivici fibroznog skeleta jezika.

S obzirom na gornje (prednje) pripoje, mišić se deli na četiri snopa: pterigofaringealni (), bukofaringealni (), milofaringealni () i glosofaringealni ().

Inervisan je od grančica tzv. ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Osnovna uloga mišića je sužavanje prečnika ždrelne šupljine i formiranje mišićno-sluzokožne pregrade između usnog i nosnog dela ždrela tokom akta gutanja. Naime, gornji konstriktor ždrela obrazuje tzv. Pasavantovo ispupčenje koje tokom gutanja dodiruje zadnju ivicu mekog nepca i sprečava dospevanje tečnosti i hrane u nosnu duplju.

Mišić gornji konstriktor ždrela ne dospeva svojom gornjom ivicom do baze lobanje, već se između njih nalazi polumesečasti prostor (sinus) ispunjen faringobazilarnom fascijom.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Nepčano-ždrelni mišić

Nepčano-ždrelni ili palatofaringealni mišić () je parni mišić glave, koji je postavljen između mekog nepca i ždrela.

Pripaja se na zadnjoj ivici koštanog nepca i gornjoj strani nepčane aponeuroze, zatim se spušta unazad, upolje i naniže iza nepčanog krajnika i potom se lepezasto širi i pričvršćuje na fibroznoj ždrelnoj pregradi i tiroidnoj hrskavici grkljana. Na svom putu do ždrela, središnji deo mišića obrazuje sluzokožni nabor nazvan nepčano-ždrelni luk, koji gradi bočnu ivicu ždrelnog suženja.

Inervacija mišića potiče od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Osnovna funkcija mu je zatvaranje zadnjeg otvora usne duplje i podizanje ždrela i grkljana tokom akta gutanja.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Nepčano-jezični mišić

Nepčano-jezični ili palatoglosni mišić () je parni mišić glave, koji pripada muskulaturi mekog nepca i ždrelnog suženja.

Mišić polazi sa donje strane nepčane aponeuroze i spušta se ispred nepčanog krajnika do zadnjeg dela bočne ivice jezika. Tu se deli na dva snopa koji ulaze u sastav mišića jezika: uzdužni i poprečni. Uzdužni snop se prostire pravo unapred do jezičnog vrha, a poprečni skreće i ulazi u sastav poprečnog mišića jezika sa kojim se pripaja na jezičnu pregradu. Tokom silaska do jezika, palatoglosni mišić obrazuje sluzokožni nabor (nepčano-jezični luk), koji učestvuje u izgradnji ivice ždrelnog suženja.

Inervacija mišića potiče od grančica ždrelnog spleta, i to najvećim delom od vagusnog živca. Osnovna funkcija mu je zatvaranje zadnjeg otvora usne duplje, što čini spuštanjem mekog nepca, podizanjem zadnjeg dela jezika i približavanjem palatoglosnih lukova. Osim toga, on učestvuje u aktu gutanja tako što potiskuje zalogaj hrane ka ždrelnom suženju.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Mišić resice

Mišić resice () je tanak, neparan mišić glave koji se nalazi u sklopu muskulature mekog nepca. Pripaja se na zadnjoj nosnoj bodlji i gornjoj i zadnjoj strani nepčane aponeuroze (fibroznom skeletu mekog nepca). Odatle se uspravna mišićna vlakna spuštaju naniže, paralelno sa vlaknima mišića podizača mekog nepca, i završavaju na dubokoj strani sluzokožne membrane na vrhu resice.

Inervacija potiče od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Najvećim delom u oživčavanju učestvuje vagusni nerv.

Osnovna uloga mišića se ogleda u podizanju i skraćivanju resice.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Mišić zatezač mekog nepca

Mišić zatezač mekog nepca () je parni mišić glave, lokalizovan medijalno od unutrašnjeg krilastog mišića.

Pripaja se u čunastoj jami pterigoidnog nastavka klinaste kosti i hrskavičavom delu slušne trube. Mišićna vlakna postepeno prelaze u tetivu, koja se spušta naniže i unapred do tzv. pterigoidne kuke (), savija se oko njene spoljašnje strane pod pravim uglom i ulazi u meko nepce. Završni deo tetive se spaja sa analognom strukturom istoimenog mišića suprotne strane i obrazuje nepčanu aponeurozu (fibrozni skelet mekog nepca). Njen prednji kraj se pripaja na zadnju ivicu koštanog nepca, a zadnji kraj prelazi u vezivno tkivo.

Inervacija mišića zatezača mekog nepca potiče od istoimenih grana donjoviličnog živca. Osnovna uloga mišića se ogleda u zatezanju i spuštanju pomenute aponeuroze i otvaranju slušne trube. Istovremenom kontrakcijom sa mišićem podizačem, on podiže zadnji deo mekog nepca.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Mišić podizač mekog nepca

Mišić podizač mekog nepca () je parni mišić glave, koji je lokalizovan unutra od zatezača mekog nepca i spolja od zadnjeg otvora nosne duplje.

On polazi od petroznog dela slepoočne kosti i spušta se dole, napred i medijalno ka mekom nepcu. Pri tome, na bočnom zidu nosnog dela ždrela obrazuje sluzokožni nabor nazvan ispupčenje levatora (), koje predstavlja donju ivicu otvora slušne trube. U tkivu mekog nepca mišićna vlakna se pružaju iznad tzv. palatinalne aponeuroze na kojoj se pripajaju, a zatim se u središnjem delu ukrštaju sa vlaknima istoimenog mišića suprotne strane.

Inervacija potiče od grančica ždrelnog spleta, u čijoj izgradnji učestvuju jezično-ždrelni živac, živac lutalac i vratni simpatikus. Najvećim delom u oživčavanju učestvuje vagusni nerv.

Osnovna uloga mišića se ogleda u podizanju zadnjeg dela mekog nepca i njegovom povlačenju unazad. Dejstvo na Eustahijevu slušnu trubu je još uvek nedovoljno proučeno.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Uspravni mišić jezika

Uspravni mišić jezika () je parni mišić glave, lokalizovan u usnoj duplji i predstavlja deo unutrašnje muskulature jezika. Sastoji se od uspravnih mišićnih vlakana, koja prolaze kroz telo jezika i pripajaju se unutrašnjoj strani njegove sluzokože.

Mišić je inervisan grančicama hipoglosnog živca, a osnovna funkcija mu je promena oblika (spljoštavanje) jezika.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Poprečni mišić jezika

Poprečni mišić jezika () je parni mišić glave, lokalizovan u telu jezika i pripada grupi njegove unutrašnje muskulature. Sačinjavaju ga poprečna mišićna vlakna, koja polaze od bočne strane jezične pregrade, probijaju se kroz vlakna genioglosnog mišića i završavaju pripojem na dubokoj strani sluzokože jezične ivice.

Mišić je inervisan grančicama podjezičnog živca, a osnovna uloga mu je sužavanje poprečnog i produžavanje uzdužnog prečnika jezika.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Donji uzdužni mišić

Donji uzdužni mišić () je parni mišić jezika, koji je u vidu uske trake postavljen između genioglosnog i hioglosnog mišića. Pripaja se na malom rogu podjezične kosti i glosohioidnoj opni, a odatle se prostire unapred i završava na dubokoj strani sluzokože vrha jezika.

Inervisan je od strane hipoglosnog živca, a osnovna uloga mu je promena oblika jezika, odnosno skraćivanje njegovog uzdužnog prečnika i povlačenje vrha nazad i naniže.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Gornji uzdužni mišić

Gornji uzdužni mišić () je neparan mišić glave, koji spada u grupu unutrašnje muskulature jezika. On se pruža unapred od glosohioidne opne i malih rogova podjezične kosti do vrha jezika, i leži neposredno ispod sluzokože njegove poleđine.

Kao i većina drugih mišića jezika, inervisan je hipoglosnim živcem, a dejstvo mu se ogleda u skraćivanju jezika i povlačenju njegovoh vrha unazad i naviše.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Stiloglosni mišić

Stiloglosni mišić () je parni mišić glave, koji je smešten u usnoj duplji. To je dugačak mišić, koji pripada spoljašnjoj muskulaturi jezika. Pruža se unapred i naniže od stiloidnog nastavka slepoočne kosti do zadnjeg kraja ivice jezika, a potom se deli na dva snopa: uzdužni i poprečni. Uzdužni snop se pruža unapred do vrha jezika i spaja se sa vlaknima istoimenog mišića suprotne strane. Poprečni snop se širi lepezasto ka unutra i pripaja se na bočnoj strani jezične pregrade.

Mišić je inervisan podjezičnim živcem, a osnovna uloga mu je povlačenje jezika unazad i naviše tokom akta gutanja.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Hondroglosni mišić

Hondroglosni mišić () je parni mišić glave lokalizovan u usnoj duplji, tačnije u telu jezika. To je tanki mišićni snop dug oko 2 -{cm}-, koji neki autori opisuju i kao izvojeni deo hioglosnog mišića.

Pripaja se na malom rogu podjezične kosti, a odatle se pruža naviše i iščezava između unutrašnje jezične muskulature.

Inervisan je grančicama hipoglosnog živca, a osnovno dejstvo mu je povlačenje jezika naniže i unazad.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Hioglosni mišić

Hioglosni mišić () je parni mišić glave, lokalizovan u usnoj duplji. To je tanak, četvrtast mišić koji se pruža od podjezične kosti do aponeuroze jezika. Svojom spoljašnjom površinom on učestvuje u izgradnji tzv. podviličnog trougla, a tu stranu mišića pokrivaju dvotrbušni i stilohioidni mišić, podvilična pljuvačna žlezda i hipoglosni živac. Osim toga, on stupa i u odnose sa genioglosnim i milohioidnim mišićem.

Hioglosni mišić se pripaja na velikim rogovima i prednjoj strani tela podjezične kosti, pruža se prema gore i uranja direktno u telo jezika gde se pripaja na njegovom fibroznom skeletu (tačnije aponeurozi).

Inervisan je od strane završnih grančica podjezičnog živca, a osnovna funkcija mu je povlačenje jezika dole i unazad, i njegovo uvlačenje u usnu duplju ako je bio isturen van nje.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Genioglosni mišić

Genioglosni mišić () je parni mišić jezika, i to najveći i najsnažniji mišić spoljašnje jezične muskulature. On se pruža od bradne bodnje donje vilice do tela podjezične kosti, a osim toga njegova vlakna se lepezasto šire i pričvršćuju i na fibroznom skeletu jezika. Genioglosni mišić je u odnosima sa jezičnom pregradom (koja ga odvaja od istoimenog mišića suprotne strane) i geniohioidnim mišićim (koji se nalazi na podu usne duplje).

Mišić se pripaja na gornjim kvržicama bradne bodnje () mandibule, na dubokoj strani jezične aponeuroze, jezičnoj pregradi i na telu hioidne kosti.

Inervisan je od strane podjezičnog živca, a ima nekoliko složenih funkcija. Pri obostranoj kontrakciji dolazi do spljoštavanja jezika i njegovog povlačenja prema podu usne duplje. Izolovanim dejstvom prednjih vlakana dolazi do uvlačenja jezika, dejtvom srednjih vlakana dolazi do njegovog isturanja van usta, a zadnja vlakna podižu podjezičnu kost tokom govora i gutanja.

U slučaju jednostane paralize hipoglosnog živca, prilikom isturanja jezika on skreće na stranu oduzetog nerva zbog kontrakcije genioglosnog mišića zdrave strane.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Spoljašnji krilasti mišić

Spoljašnji krilasti mišić () je parni mišić glave, koji leži u gornjem delu podslepočne jame (ispod baze lobanje). On ima dve mišićne glave, odnosno dva glavna snopa razdvojena međumišićnom pukotinom: gornji i donji snop. Snopovi polaze od klinaste kosti, odakle konverguju, spajaju se i potom pričvršćuju na prednjoj strani vrata donje vilice.

Gornji (manji) snop se pripaja na podslepočnom grebenu i istoimenom polju velikog krila klinaste kosti. Odatle se mišićna vlakna prostiru horizontalno unazad i upolje i pričvršćuju na zglobnom kolutu viličnog zgloba i prednjoj strani vrata donje vilice (u gornjem delu tzv. krilaste jamice). Donji (veći) snop polazi od spoljašnje strane spoljašnjeg pterigoidnog platoa klinaste kosti i završava se u donjem delu krilaste jamice.

Inervacija mišića potiče od spoljašnjeg krilastog živca, grane donjoviličnog živca. Dejstvo mu je složeno i zavisi od toga koja vlakna se kontrahuju i da li se radi o jednostranoj ili obostranoj kontrakciji. Spoljašnji krilasti mišić kao tačku oslonca uvek koristi pripoje na bazi lobanje, dok pokretna tačka leži na vratu donje vilice. Osnovna funkcija mu je protruzija (pomeranje unapred) i translatorna kretnja napred i nadole glave mandibule, uz istovremeno pomeranje zglobnog koluta viličnog zgloba unapred. Time on učestvuje u otvaranju usta (naročito u početnoj fazi), ali je interesantno da u tome učestvuje samo donja glava mišića. Gornji snop deluje kao odvojena funkcionalna celina i aktivira se pri zatvaranju usta zajedno sa maseteričnim, slepoočnim i unutrašnjim krilastim mišićem. Pri jednostranoj kontrakciji nastaju rotacioni pokreti donje vilice, koji su značajni u procesu žvakanja, tj. sa aspekta mlevenja hrane između griznih površina kutnjaka.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Slepoočni mišić

Slepoočni mišić () je parni mišić glave, koji leži na bočnoj strani lobanje. To je pljosnat, lepezast mišić koji se proteže od spoljašnje strane temporalne kosti do donje vilice. S obzirom na pravac pružanja i funkciju, na njemu se opisuju tri grupe vlakana: prednja (uspravna), srednja (kosa) i zadnja (koja se prostiru gotovo vodoravno).

Mišić se pripaja na ljusci slepoočne kosti i svojoj fasciji, odakle se pruža naniže i pričvršćuje na koronoidnom nastavku donje vilice i duž prednje ivice njene grane.

U inervaciji učestvuju duboki slepoočni živci, koji se dele u tri grane (za svaki snop po jedna) a koji potiču od donjoviličnog živca. Mišić je glavni pozicioner donje vilice i svi njeni položaji su regulisani delovanjem slepoočnog mišića. U podizanju mandibule i zatvaranju usta učestvuju sve tri grupe vlakana (s tim što su najaktivnija prednja), dok su zadnja vlakna dominantna u retropulziji (povlačenju vilice unazad) i lateralnim kretnjama.

Literatura 

 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Maseterični mišić

Maseterični mišić () je parni mišić glave, koji se proteže od jabučnog luka do spoljašnje strane donje vilice. To je četvrtast, debeo i snažan mišić, koga sačinjavaju dva dela: površinski () i duboki ().

Površinski deo se pripaja na donjoj ivici temporalnog nastavka jabučne kosti, odakle se pruža naniže i pričvršćuje na grani i viličnom uglu mandibule. Područje pripoja na donjoj vilici je lako uočljivo zbog prisutnih neravnina, grebena i kanala u koje ulaze tetive i mišićna vlakna. On nosi naziv maseterično ispupčenje (). Za razliku od površinskog dela, čija su vlakna usmerena koso naniže i unazad, duboki deo mišića je uspravan. On se pripaja na čitavoj donjoj ivici jabučnog luka i na donjoj vilici iznad pripoja površinskih vlakana.

U oživčavanju učestvuje maseterični živac, grana donjoviličnog živca. Osnovna funkcija mišića se ogleda u podizanju donje vilice, kada se istovremeno kontrahuju i desni i levi mišić. Osim toga, on učestvuje u propulziji (pomeranju vilice unapred), ekstremnim lateralnim kretnjama mandibule i sl. Odlikuje ga razvijanje snažnih sila u predelu kutnjaka, tokom akta žvakanja. Duboki snop maseteričnog mišića je povezan sa površinskim vlaknima slepoočnog mišića, pa se oni često označavaju terminom zigomatiko-mandibularni mišić koji učestvuje u vraćanju donje vilice (retrakciji) iz njenog propulzionog položaja.

Pri izvesnim oboljenjima (kao npr. u slučaju tetanusa) može doći do trajnog grča ovog mišića, što je poznato kao trizmus.

Literatura 
 Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 
 Darinka Stanišić-Sinobad: Osnovi gnatologije, I izdanje ("BMG" Beograd, 2001.)  COBISS-ID 94080780

Anatomija
Mišići glave
Mišić smeha

Mišić smeha () je tanki, trouglasti mišić koji je smešten u najpovršnijem sloju potkožne muskulature obraza. Ponekad može biti u potpunosti odsutan. Inervišu ga grane facijalnog živca.

Ovaj mišić povlači uglove usana naviše i upolje, i tako potpomaže dejstvo druge muskulature koja licu daje nasmejan izraz.

Anatomija
Mišići glave
Obrazni mišić

Obrazni mišić () je parni mišić glave, koji ispunjava bočni prostor između gornje i donje vilice i čini mišićni sloj obraza. To je najdeblji, najdublji mišić glave i jedini je obložen svojom (obrazno-ždrelnom) fascijom. Njegova vlakna takođe ulaze i u sastav kružnog mišića usana.

Mišić obraza se pripaja na:
 spoljašnjoj strani alveolarnog nastavka gornje vilice (iznad kutnjaka),
 prednjoj ivici krilasto-vilične veze donjoviličnog zgloba,
 obraznom žlebu donje vilice,
 dubokoj strani kože i sluzokože u predelu gornje i donje usne i njihovih uglova (komisura).

Površinska strana mišića je u odnosu sa viličnom granom mandibule, masnim telom obraza (), malim i velikim jabučnim mišićem, mišićem smeha i obaračem usnog ugla, izvodnim kanalom parotidne pljuvačne žlezde, krvnim sudovima i dr. Duboka strana odgovara obraznim pljuvačnim žlezdama i prekrivena je oralnom sluzokožom. Kroz tkivo mišića prolaze parotidni izvodni kanal i obrazni živac (grana donjoviličnog živca).

Inervacija potiče od završnih grančica facijalnog živca, koji oživčava i ostale mišiće glave.

Dejstvo obraznog mišića je veoma složeno. On povlači uglove usana unazad i upolje i približava obraze zubnim lukovima. Takođe, on zateže sluzokožu koja ga prekriva i na taj način je štiti od povređivanja tokom akta žvakanja. Kada je potisnut upolje (vazduhom ili hranom), svojom kontrakcijom obrazni mišić potiskuje sadržaj unapred (nrp. pri sviranju duvačkih instrumenata) ili unazad (u toku unosa hrane). Pored toga, on učestvuje u aktu sisanja.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Poprečni mišić brade

Poprečni mišić brade () je mali, parni, nestalni mišić glave. Sastoji se od nekoliko mišićnih snopova, koji se odvajaju od unutrašnje ivice mišića obarača usnog ugla, pružaju se poprečno ispod kože brade i spajaju se sa vlaknima mišića na suprotnoj strani. Neki autori poprečni mišić brade opisuju posebno, a drugi ga smatraju delom pomenutog mišića.

Inervacija mu potiče od obraznih grana facijalnog živca, a dejstvo nije u potpunosti razjašnjeno.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave

it:Muscolo depressore dell'angolo della bocca#Muscolo trasverso del mento
Bradni mišić

Bradni mišić () je mali trouglasti mišić, koji je smešten ispod kože brade. Pruža se unutra i naniže od spoljašnje strane tela donje vilice i ispod korenova donjih sekutića. Inerviše ga grana facijalnog živca.

Ovaj mišić zateže i spušta kožu brade, a kod nekih osoba svojim tonusom obrazuje tzv. "bradnu jamicu".

Anatomija
Mišići glave
Mali jabučni mišić

Mali jabučni mišić () je parni mišić glave, koji se pruža naniže i unutra od spoljašnje strane jabučne kosti do duboke strane kože u predelu gornje usne. To je tanak mišićni snop, koji se nalazi ispod i unutra od velikog jabučnog mišića.

Inervacija mu potiče od jabučnih grana facijalnog živca, a dejstvo se ogleda u povlačenju ugla usana i gornje usne naviše i upolje, što čini u saradnji sa velikim jabučnim mišićem, mišićem smeha i sl. Pri obostranoj kontrakciji on daje licu nasmejan izraz, tako da se ubraja i u mimične mišiće.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Veliki jabučni mišić

Veliki jabučni mišić () je parni mišić glave, koji se pruža od spoljašnje strane odgovarajuće jabučne kosti ka unutra i naniže do duboke strane kože u predelu ugla usana. On delimično ulazi i u sastav kružnog mišića usana.

Inervacija mu potiče od jabučnih grana facijalnog živca, a dejstvo se ogleda u povlačenju ugla usana i gornje usne naviše i upolje, što čini u saradnji sa malim jabučnim mišićem, mišićem smeha i sl. Pri obostranoj kontrakciji on daje licu nasmejan izraz, tako da se ubraja i u mimične mišiće.

Literatura 

Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Mišić obarač donje usne

Mišić obarač donje usne () je parni mišić glave, koji ima oblik pljosnate četvrtaste trake i pruža se od tzv. kose linije na spoljašnjoj strani donje vilice do unutrašnje strane kože donje usne.

Inerviše ga ivična grana donje vilice, koja potiče od facijalnog nerva. Uloga mišića se sastoji u povlačenju donje usne naniže i upolje i izvrtanju njene slobodne ivice. To licu daje izraz zlovolje i prezira, pa se ovaj mišić ubraja u mimičnu muskulaturu.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Mišić podizač gornje usne

Mišić podizač gornje usne () je parni mišić glave, koji ima oblik tanke pljosnate mišićne trake. Pruža se koso naniže i unutra od spoljašnje strane gornje vilice (neposredno ispod otvora očne duplje) do duboke strane spoljašnje polovine kože gornje usne.

U inervaciji ovog mišića učestvuju jabučne grane facijalnog živca, a uloga mu se ogleda u povlačenju gornje usne naviše i unapred. Mišić podizač gornje usne pripada grupi mimičnih mišića, pošto licu daje izraz neraspoloženja i žalosti.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Mišić obarač usnog ugla

Mišić obarač usnog ugla () je parni mišić glave, koji se pruža od tzv. kose linije na spoljašnjoj strani tela donje vilice do duboke strane kože u predelu ugla usana. To je mali mišić trouglastog oblika, koji svojim prekobrojnim vlaknima obrazuje i poprečni mišić brade.

Inervacija potiče od obraznih grana facijalnog živca, a dejstvo mišića se ogleda u povlačenju uglova usana naniže i upolje. Zbog svoje funkcije ubraja se u mimične mišiće, jer licu daje izraz prezira i tuge.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave
Mišić podizač usnog ugla

Mišić podizač usnog ugla () je pljosnat četvrtast mišić, koji se pripaja na prednjoj strani tela gornje vilice i dubokoj strani kože u predelu uglova usana. On delimično ulazi i u sastav kružnog mišića usana.

Inervacija potiče od obraznih grana facijalnog živca, a uloga mišića se ogleda u podizanju gornje usne i njenih uglova.

Literatura 
Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) 

Anatomija
Mišići glave