alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
70 (nombro)

Sepdek (70) estas la natura nombro kiu sekvas 69 kaj antaŭas 71.

La nombro 70 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo : 1000110
 en okuma sistemo : 106
 en deksesuma sistemo : 46
 en romiaj ciferoj : ⅬⅩⅩ

En matematiko 
 70 ne estas primo. 70 = 7·5·2

Pri la nombro 70 
 La atomnumero de Iterbio.
 La numero de la franca departemento Haute-Saône.
 70 estas unu el nombroj kiu rilatas al porko laŭ brazila folkloro.
 La datreveno de sepdek jaroj kune en la geedza stato estas nomata "platena jubileo".

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj 

 http://www.ngcic.org 
 http://www.newadvent.org/cathen/13722a.htm 
 http://www.eliyah.com/lxx.html 
 http://apologetic.waetech.com.br/Septuaginta.htm  

Naturaj nombroj
80 (nombro)

Okdek (80) estas la natura nombro kiu sekvas 79 kaj antaŭas 81.

La nombro 80 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo: 1010000
 en okuma sistemo: 120
 en dekduuma sistemo: 68
 en deksesuma sistemo: 50
 en ĉina ciferistemo: 八十
 en greka cifersistemo: π´
 en romia cifersistemo: LXXX

En matematiko 
 80 ne estas primo. 80 = 5·2·2·2·2

Alie 
Okdek povas esti ankaŭ:
 la atomnumero de Hidrargo
 numero rilata al Meleagro, en brazila hazardludo "jogo do bicho"

Vidu ankaŭ 

Naturaj nombroj
90 (nombro)

Naŭdek (90) estas la natura nombro kiu sekvas 89 kaj antaŭas 91.

La nombro 90 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo : 1011010
 en okuma sistemo : 132
 en deksesuma sistemo : 5A

En matematiko 
 90 ne estas primo. 90 = 5·3·3·2

Pri la nombro 90 

 La atomnumero de Torio.
 La nombro 90 rilatas al Urso laŭ Brazila folkloro.

Vidu ankaŭ 

Naturaj nombroj
Oligoelemento

Oligoelementoj estas kemiaj elementoj, kiuj bezonatas en tre malgranda kvanto por la organisma vivnecesa materialŝanĝo-funkcioj. Ili devas esti regule alportataj por la korpo. La ĉiutaga bezono de sana plenkreskulo estas inter kelkcentoj da mikrogramo (el seleno kaj arseno) kaj kelkaj miligramo (el fero kaj jodo).

De tio dividas kelkaj lernolibroj la t.n. polielementojn: kalcion, magnezion, natrion, kloron, sulfuron, fosforon. Ili bezonatas por la korpo en pli granda kvanto (ĝis al kelkcentoj da miligramo je tago).

Ĝenerale rekonataj esencaj (vivnecesaj) oligoelementoj estas:

arseno
fero
fluoro
jodo
kobalto
kromo
kupro
molibdeno
vanado
zinko
stano

Tiuj oligoelementoj estas aŭ gravaj komponentoj de enzimoj, vitaminoj kaj hormonoj aŭ ili katalizas aŭ aktivigas koenzimojn en certaj materialŝanĝaj reakcioj.

Oni ne rekonas kiel esencan oligoelementon la sekvajn elementojn, al kiuj oni supozas tamen biologian funk
bario
bismuto
boro
litio
nikelo
hidrargo
rubidio
silicio
stroncio
teluro
titano
volframo

Aliaj elementoj, kiuj biologie esencaj estas (makroelementoj):
hidrogeno
karbono
nitrogeno
oksigeno

Konataj karencaj (mankaj) malsanoj estas la kreskaj perturboj kaj la malgravediĝemo. Fermanko kaŭzas ekzemple anemion (manko de la ruĝaj sangoĉeloj (eritrocitoj)) kaj memorperturbojn.

La bazo por subprovizado per oligoelementoj povas esti:
 pliobliĝanta sekrecio per ŝvitado aŭ laksaj malsanoj
 malsanoj de materialŝanĝo
 lokaj cirkonstancoj (ekz. troviĝo en kultivebla grundo)
 nutraj kutimoj, ekvilibrigita nutrado servas normalkaze por sufiĉa provizo (ekz, jodizita kuireja salo).

Vidu 
 Mineralmaterialo

Vidu ankaŭ 
 Sano

Nutrado
Biokemio
Manĝaĵoj
Mineralogio
Kemio
Geologio

ca:Bioelement#Bioelements secundaris
Besta loto

La Besta Loto (Jogo do Bicho, /ĵogu du biŝu/) estas tradicia lotumado en Brazilo,  en kiu la numeroj rilatas al 25 bestoj, laŭ  alfabeta ordo (en la portugala). Ĝi funkcias paralele al la oficialaj lotoj de la federacia kaj subŝtataj registaroj kaj estas tre populara.

La 3-an de julio 1892, la entrepreno tiam respondeca pri la Bestoĝardeno de Rio-de-Ĵanejro, aranĝis specialan bankedon por lanĉi kampanjon, kiu permesus altiri vizitantojn.  João Batista Viana Drummond, Barono de Drummond, la direktoro, kreis la unuan bestoĝardenon en la urbo en 1888 kaj elpensis tagan lotumadon de unu el 25 besto-nomoj. La vizitanto de la bestoĝardeno povis akiri je la eniro, per 1$000 (unu mil-rejso, la tiama monunuo) bileton presitan kun bildo de unu el la bestoj. Tiuj, kiuj havis la bildon de lotumita besto, ricevis premion je 20$000 (dudek mil-rejsoj). La unua okazinta lotumo disdonis 460$000 (kvarcent sesdek mil rejsojn) je premio.

Nur dudek tagojn poste jam estis plendo al la polico pri tiu hazardludo, malpermesata praktiko se organizata de privatuloj en Brazilo.

Sistemo

Estas du formoj organizi la numerojn, la t.n. "grupo", aŭ ĝenerala numero, kaj la fina "deko" aŭ ĉefa numero, jene:

Kulturo

Kiam homo sonĝas, aŭ vidas ion, kiu memorigas pri besto per karaktero, aŭ similan aferon, oni lotumas. Eblas riski per ĝenerala aŭ specifa numero. Ju pli specifa la numero, des pli alta la premio. Do, ekzemple, 25 rilatas al la bovino grupe, same kiel 97, 197, 1197. Se oni vetas per 11197 kaj tiu numero estas lotumita, oni do gajnas grandan premion, sed se oni riskas nur per 97, oni ricevos malgrandan premion. La plej malgranda premio estus 25 (11197 kvarone sen decimaloj), kaj oni gajnus trioble la vetitan sumon. 

Krome, tiuj bestoj rilatas al ia homa karaktero: Cervo rilatas al samseksamuloj, Bovino al prostituitinoj, Papilio al infanoj ktp. Tio permesas interpreti sonĝojn, okazaĵojn ktp. Ankaŭ oni povas diri ke numero estas ligita al karakteroj. Do 24 estas malŝatata numero, sed sen troigo, iu ridas kiam sidiĝas en seĝo n-ro 24, ekzemple, ĉar tio rilatas al samseksumo.

Eksteraj ligiloj

Kulturo de Brazilo
Ventura

aŭ San Buenaventura estas urbo de Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio, en la okcidenta parto de Nordameriko kaj estas la administra centro de la samnoma kantono Ventura. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Geografio 
Ventura situas laŭ Pacifiko en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato. Oxnard troviĝas en distanco de 10, Los-Anĝeleso de 100 km. Aŭtovojo kaj fervojo Los Anĝeleso-San Francisko trairas la urbegon.

Historio 
Fondita en 1782 de la pastro Junípero Serra, la misiejo San Buenaventura staras ankoraŭ nuntempe. Post la Usona enlanda milito koloniistoj venis aĉetante kampojn de la meksikanoj. Ne facile atingebla, Ventura ne estis celo de enmigrintoj, kaj kiel tia, restis trankvila kaj kampara. En 1919 oni trovis nafton en la proksimeco, kiu logis laboristojn.

Klimato 

Ventura situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 9-21 °C. La rekorda varmo okazis en somero (junio-oktobro) kun (39 °C), la rekorda malvarmo okazis en vintro (decembro-februaro) (-2 °C). Jare pluvas po 397 mm. La pluvo kulminas februare, junie praktike ne pluvas.

Vidindaĵoj 
 Misio San Buenaventura
 muzeoj pri arkeologio kaj pri fajrobrigado
 urbodomo
 ekspoziciejo (vizitanta centro)
 Majestic Ventura Teatro
 strando
 golfejo
 Ventura Festivalo (pri filmoj)

Nomportantoj 
 Lino Ventura
 4825 Venturo

Eksteraj ligiloj 
  ()
 Ventura Chamber of Commerce (angle) 
 Ventura Visitors & Convention Bureau (angle)

Vidu ankaŭ 
 la liston de kantonoj de Kalifornio.

Fontoj 
 interalie Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2 ()

Urboj de Kalifornio
Kirnitzschtal (Sebnitz)

Kirnitzschtal ekde la 1-a de oktobro 2012 estas parto de la urbo Sebnitz en Germanio - antaŭe temis pri sendependa komunumo kadre de la administra distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro. La loĝloko situas en la okcidento de la regiono Saksa Svislando, la germana parto de la Elba Grejsmontaro dekstre de rivero Elbo, proksime al la limo al Ĉeĥio.

Al ĝi apartenis la partoj Lichtenhain, Altendorf, Mittelndorf, Ottendorf kaj Saupsdorf.

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Renio

Renio estas kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la simbolon Re kaj la atomnumeron 75. Ĝi estis la lasta natura elemento esti malkovrita. Ĝi havas la plej altan fandpunkton krom karbono kaj volframo. Ĝi estas uzata en nefandemaj alojoj kaj kataliziloj.
Ĉi tiu kemia elemento esti troviĝiata de ĝermana kemiisto, Walter Noddack en 1925.
En 1908 japana kemiisto, Ogaŭa Masataka troviĝis renion kiel 43-a elemento, Nipponium (Simbolo: Np). Sed Nipponium estas renio, (Renio ne troviĝi tiam.) kaj reala elemento 43-a estas teknecio.

Kombinaĵoj 
 Natria per-reniato

Eksteraj ligiloj 
 http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Re/index.html 
 http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Re.html 
 http://periodic.lanl.gov/elements/75.html  
 http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Re/key.html

Vidu ankaŭ 
 Kemio
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

 
Kemiaj elementoj
Metaloj
Tristan Tzara

Tristan TZARA (naskiĝis kiel Samuel ROSENSTOCK la 16-an de aprilo 1896 en la orient-rumania urbeto Moineşti - la 24-an de decembro 1963 en Parizo) estis franca-rumana poeto kaj eseisto. Li debutis tre frue (1912), sub la pseŭdonimo S. Samyro, per simbolismaj versaĵoj en la kultura revuo Simbolul (La simbolo). Baldaŭ li disiĝis de la simbolisma influo kaj ekpublikigis poemojn pli kaj pli originalajn, laŭ metriko, sintakso kaj logiko.

En la aŭtuno de 1915 li vojaĝis por universitataj studoj al Svislando, lando en kiu li decidis resti, ne senkiale se enkalkuli ke kiel judo li sentis sin pli sekura en tiu lando ol en aliaj partoj de la militanta Eŭropo.

Sekvajare, kune kun la germanoj Hugo Ball kaj Richard Huelsenbeck kaj la elzacano Hans/Jean Arp, li iniciatis (en Zuriko) artan movadon novigan kaj renverseman, ekde tiam konatan kiel dadaismo aŭ dada. Pri la etimologio de la nomo oni ankoraŭ spekulativas, kvankam Tzara "klarigis" ĝin en Manifesto Dada 1918: "Dada signifas nenion."

En 1919 li translokiĝis al Parizo, kie li daŭrigis sian kolorplenan vivon (inter aliaj, li aliĝis al surrealismo kaj al komunismo). Paralele, en Rumanio liaj amikoj publikigis liajn rumanlingvajn poemojn postlasitajn manuskripte, kaj en 1934 aperis la unua broŝuro kun liaj poemoj, titolita  (La unuaj poemoj de Tristan Tzara).

Dum la Dua Mondmilito li aliĝis al la franca rezistmovado. Liaj spertoj en tiu movado kaj tiuj de komunisto alproksimigis lin al liaj ĉirkaŭuloj kaj maturigis lin. Li verkis poste pli lirikan poezion kaj postlasis kolekton de eseoj en kiu li deklaris sin, spite al ĉio, dadaisto.

Edzo de filino de sveda industriisto, li fartis pli bone ol la plejparto de siaj artaj samtempuloj. Tio tamen ne malhelpis lin piki la burĝajn valorojn kaj sintenojn, precipe pri arto.

Tzara mortis en la "urbo de la lumoj" la tagon de la 1963-a Kristnasko.

Fontoj 
Prenita, kun permeso, el: Tristan Tzara. Sep manifestoj dada. Berkeley: Bero, 2001.

Dadaistoj
Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Avangardismo
Miliono

Miliono estas natura nombro kaj egalas 106.

Laŭ skribo 
Ĉina skribo: 百万

Pri la nombro 1000000 
1000000 estas la unua nombro skribita per 7 ciferoj en la dekuma sistemo.

La prefikso por mezurunuoj kun koeficiento je miliono (uzata ankaŭ en SI) estas "mega-".

Milionono estas la inverso al miliono.

Vidu ankaŭ 
 Biliono
 Dekoblaj kaj dekonaj unuoj
 Grandaj nombroj
 Kiu volas esti milionulo?
 Mil
 Miliono
 Miliardo
 Nombronomo
 Triliono
 Vortoj por grandegaj nombroj

Numeralo
Naturaj nombroj kun propraj nomoj
Grandaj nombroj
21 (nombro)

Dudek unu (21) estas la natura nombro kiu sekvas post 20 kaj antaŭ 22.

La nombro 21 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo : 101012
 en okuma sistemo : 258
 en deksesuma sistemo : 1516
 en kvaruma sistemo : 1114 (Repdigito)

En matematiko 
21 estas: 
 Komponita nombro kaj duonprimo, ĝi egalas al produto de du primoj: 21 = 7·3
 triangula nombro, ĉar egalas al la sumo de unuaj ses naturaj nombroj: (1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 = 21) 
 okangula nombro
 nombro de Fibonaĉi
 plej malgranda netriviala ekzemplo de nombro de Fibonaĉi, kies ciferoj estas nombroj de Fibonaĉi kaj ilia sumo ankaŭ estas nombro de Fibonaĉi

Laŭ skribo 
Ĉina skribo: 二十一

Pri la nombro 21 
La atomnumero de Skandio.

En multaj landoj la aĝo 21 jaroj estas aĝo de plenaĝeco. Ĝi estas minimuma aĝo por ekzemple povi aĉeti alkoholaĵon, tabakon, por viziti vetludejon, por posedi paf-armilon aŭ partopreni voĉdonon. 

En badmintono kaj tabloteniso 21 poentoj necesas por gajni en la ludo. 

En kartludo Dudek unu la celo estas kolekti kartojn kun suma valoro plej proksima al 21. 

Unu gineo estas 21 ŝilingoj. 

En brazila folkloro la 21 absolute rilatas al virbovo, sed ĉiuj nombroj finitaj per 21 rilatas al kaprino.

La 21an de Junio kaj Decembro tre ofte estas tago de Solstico (tamen la ĝusta dato povas iomete varii).

Naturaj nombroj
22 (nombro)

Dudek du (22) estas la natura nombro kiu sekvas 21 kaj antaŭas 23.

La nombro 22 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo : 10110
 en okuma sistemo : 26
 en deksesuma sistemo : 16

en matematiko 
 22 ne estas primo. 22 = 11·2

laŭ skribo 
Ĉina skribo: 二十二

pri la nombro 22 
La atomnumero de Titanio.

En brazila folkloro la 22 absolute rilatas al tigro, sed ĉiuj nombroj finitaj per 22 rilatas al kaprino.

en literaturo 
Catch 22 ("Insido n-ro 22") estas fama anglalingva romano de Joseph Heller.

Naturaj nombroj
23 (nombro)

Dudek tri (23) estas la natura nombro, kiu sekvas 22 kaj antaŭas 24.

La nombro 23 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo: 10111
 en okuma sistemo: 27
 en deksesuma sistemo: 17

23 estas primo. Ĝi estas la atomnumero de Vanado. Oni ĉine skribas la nombron 23 tiel: 二十三.

En brazila folkloro la 23 absolute rilatas al urso, sed ĉiuj nombroj finitaj per 23 rilatas al kaprino.

Naturaj nombroj
24 (nombro)

Dudek kvar (24) estas la natura nombro kiu sekvas 23 kaj antaŭas 25.

La nombro 24 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo : 11000
 en okuma sistemo : 30
 en deksesuma sistemo : 18

en matematiko 
 24 ne estas primo. 24 = 3·2·2·2
 24 egalas la faktorialo de 4. (4! = 1·2·3·4 = 24)

laŭ skribo 
Ĉina skribo: 二十四

pri la nombro 24 
 La atomnumero de Kromo.
 Unu tagnokto enhavas 24 horojn.
 La nombro 24 rilatas en brazila folkloro al Cervo kaj al samseksemo, sed ĉiuj nombroj finitaj per 24 rilatas al kaprino.
 24 estas usona televidserio.

Naturaj nombroj
25 (nombro)

Dudek kvin (25) estas la natura nombro kiu sekvas 24 kaj antaŭas 26.

La nombro 25 en la dekuma sistemo havas alternativajn formojn:
 en duuma sistemo : 11001
 en okuma sistemo : 31
 en deksesuma sistemo : 19

en matematiko 
 25 ne estas primo. 25 = 5·5

laŭ skribo 
Ĉina skribo: 二十五

pri la nombro 25 
La atomnumero de Mangano.

La datreveno de dudek kvin jaroj kune en la geedza stato estas nomata "arĝenta jubileo".

En brazila folkloro la 25 absolute rilatas al bovino, sed ĉiuj nombroj finitaj per 25 rilatas al virŝafo.

Naturaj nombroj
Koŝo

Imperiestro Koŝo (japane: 孝昭天皇, Kōshō-tennō; naskiĝis en 506 a.K.; mortis la 5-an de aŭgusto 393 a.K.) estis laŭ la malnovaj kojiki- kaj nihonshoki-historilibroj la kvina imperiestro de Japanio. Li regis ekde 475 a.K. ĝis 393 a.K. Lia historia realeco estas dubinda. Li estas unu el la tiel nomitaj ok imperiestroj sen priskribo (欠史八代).

Japanaj imperiestroj
Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.
Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.
Poŝtkodo

Poŝtkodo estas kombino el ciferoj kaj eble literoj, kiu kiel parto de poŝta adreso plifaciligas la liveradon de poŝtaĵoj. La poŝtkodo reprezentas poŝtan liverdistrikton aŭ grandan adresaton, ekzemple firmaon.

Vidu ankaŭ 
 Malnovaj poŝtkodoj en Germanio
 Poŝtkodoj en Britio
 Poŝtkodoj en Nederlando
 Poŝtkodoj en Rusio
 Poŝtkodoj en Argentino
 Poŝtkodoj en Usono

Poŝto
-
Étienne Brûlé

Etienne BRÛLÉ (naskiĝis ĉ. 1592, mortis 1632), estis franca esploristo en Nordameriko. Li alvenis (1608) al la "Nova Mondo" kun Samuel de Champlain, kiu sendis lin (1610) en la sovaĝejon lerni pri la indianoj kaj la tero. Li loĝis kun la huronoj kaj akompanis grupon el ili al Georgia Golfo ĉe Lago Hurona. En 1612 li gvidis Champlainon al tiu lago, kaj dum la revojaĝo, ili estis la unuaj eŭropanoj, kiuj vidis Ontarian Lagon. Tiam oni sendis Brulé al la fontoj de la Susquehanna Rivero kaj li sekvis ĝin ĝis la Ĉesapika Golfo. Dumvoje lin kaptis kaj torturis la irokezoj, sed li eskapis (1618). Li loĝis denove kun la huronoj, farante multaj da esploroj. Li eble vizitis Supran Lagon kaj tiel vidis ĉiujn el la Grandaj Lagoj krom Miĉigana Lago. En 1629 li pilotis la britajn ŝipojn, kiuj kaptis Kebekon kaj sian eks-komandanton, Champlain. Tiam li forlasis sian laboron kaj loĝis kun la huronoj. Oni lin mortigis dum kverelo.

BRULE, Etienne
BRULE, Etienne
BRULE, Etienne
BRULE, Etienne
BRULE, Etienne
Francaj ontarianoj
Bohemia Svislando

Bohemia Svislando (ĉeĥe: České Švýcarsko, ) estas la nomo de la ĉeĥa parto de Elba Grejsmontaro, kies translima parto estas Saksa Svislando.

Elba Grejsmontaro
Regiono Ústí nad Labem
Naciaj parkoj en Ĉeĥio
Mișu Beraru

Mișu BERARU [miŝu] (naskiĝis la 30-an de decembro 1904 en Piatra Neamț, mortis la 27-an de aprilo 1938 en Bukareŝto) estis rumana esperantisto.

Li estis tipografo kaj lernis Esperanton en 1925. Ekde 1926 li instruis Esperanton uzante lernolibron verkitan kaj eldonitan, en 1926, de li mem. En 1928 li kompilis kaj eldonis Albumon de rumanaj esperantistoj kaj publikigis la unuan eldonon de Spite la vivon! En 1932 li aperigis la Rumana-Esperantan/Esperanta-Rumanan Vortaron, kiun li verkis kune kun Petro Firu. Kelkaj poemoj liaj aperis en Esperanta Antologio kaj en Nova Esperanta Krestomatio. Krome, li publikigis kelkajn originalaĵojn kaj tradukaĵojn en Esperantaj periodaĵoj.

Li mortigis sin post malsukcesa edzeco. Li estas enterigita en Juda Tombejo en Bukareŝto. Sur lia tomboŝtono (instalita de esperantistoj en la 1950-aj jaroj) legeblas esperantlingva epitafo verkita de li mem:

 Al mi, post mia morto,
 plej plaĉa komplimento -
 pri ĉio – estos ... la silento!

Fonto 
Prenita, kun aprobo, el: Spite la vivon! – mezgajaj poemoj originalaj kaj parodiaj de Mișu Beraru, dua, korektita eldono. Berkeley: Eldonejo Bero, 1998

Eksteraj ligiloj
Verkoj de kaj pri Mișu Beraru en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Beraru, Misu
Beraru, Misu
Beraru, Misu
Listo de rumanaj esperantistoj

Vasile Albu
 Cezar Apreotesei
 Sándor Beier
 Mișu Beraru
 Ignat Florian Bociort
 Aurel Boia
 Speranța-Eugenia Corâciu
 Julio Csapó
 Constantin Dominte
 Petro Firu
 Henriko Fischer-Galati
 Marta Frollo
 Ion Giuglea
 Giselle Harabagiu
 Henriko Harabagiu
 Julius Hecht
 Eufrosina Ionescu
 Jonescu-Capatana
 Jenő Kormos
 F. Josif
 S. Kimel
 Lenke Szász 
 Eugenia Morariu
 Tiberio Morariu
 Emil Nikolau
 Ionel Oneț
 Jozefo Petrin
 Mihail I. Popescu
 Sigismundo Pragano
 Gabrielo Robin
 G. Savopol
 Júlia Sigmond
 Arpad Simon
 Alex. Pr. Teodorescu
 Mihai Ticlete
 Miĥaelo Timuŝ
 Max Wurmbrandt
 George Mahalu

Rumanaj
Koimbro

Koimbro (portugale Coimbra) estas urbo en centra Portugalio, ĉefurbo de la Koimbra distrikto. Ĝi troviĝas en la Centra regiono kaj subregiono de Malsupra Mondego kaj havas 107 milojn da loĝantoj. Ĉirkaŭ 200 km de Lisbono kaj 100 km de Porto, ĝi ricevas sian akvon el la rivero Mondego. La urbo estis nacia ĉefurbo de kulturo en 2003. Klasike indikita kiel la «3-a urbo de Portugalio» (post Lisbono kaj Oporto), ĝi estas konata ĉefe pro sia universitato (fondita en 1290).

Konataj lokuloj 
 Francisco de Sá de Miranda
 Boaventura de Sousa Santos

Eksteraj ligiloj 
 Universitato de Koimbro (, )
 Verdes Anos - Fado  (, )

Koimbro
Urboj de Portugalio
Paisley (Skotlando)

Paisley estas (jen angle, , ) estas la ĉefurbo de la administra regiono Renfrewshire de Skotlando. Ĝi havas religian originon kiel la sidejo de Sankta Mirin, kaj abatejo staris tie ekde 1245. Dum la 15-a jarcento komerco pligraviĝis kaj Paisley fariĝis barona urbodistrikto en 1488. En la 19-a jarcento ĝi estis grava centro de la teksada industrio.

Ĝi havas universitaton, kaj la internacia flughaveno de Glasgovo situas ĉe ĝia norda limo. Per ĝiaj kvar stacidomoj ĝi bone konektiĝas al Glasgovo kaj la sudokcidenta marbordo.

Ekzistas en Paisley la observatorio Coats, vizitebla ĉiutage escepte de lundoj.

Esperanto en Paisley 

En 1908 fondiĝis tie Esperanto-grupo.

Esperantistoj de Paisley 

Ĝi estas la naskiĝloko de John Buchanan.

Urboj de Britio
Urboj de Skotlando
Sevlievo

Sevlievo (bulgare ) estas urbo en Bulgario. La urbo havas malnovepokan kaj heroan pasintecon. Ĝi situas meze inter gravaj malnovromiaj provincoj Trakio kaj Mizio. La regiono antaŭ longe logis atentemon de diversaj rasoj kaj naciecoj, kiuj priloĝis Balkanan duoninsulon. Arkeologoj ĉi tie malkovris restaĵojn el neolito, tombmonumentoj parolas pri daŭra ĉeesto de trakianoj kaj kelkaj restaĵoj de romiaj belfridoj kaj loĝdomaroj montras, ke la regiono ĉirkaŭ Sevlievo estis objekto por atentemo ankaŭ dum unuaj jarcentoj de nia erao.

Arkeologiaj fosaĵoj malkovris proksime de la hodiaŭa urbo pli grandan laŭ dimensioj loĝdomaron kun citadelo, kiu ekzistis ekde antikvaj tempoj ĝis la 15-a – 16-a jarcentoj. Tio certe estas restaĵoj de mezepoka bulgara urbo, menciata kiel „Ĥotel“ aŭ Ĥotaliĉ“.

En la periodo de komenco de Renaskiĝo sub nomo de Sevli, kaj poste Sevlievo, la urbo fariĝas grava administra kaj ekonomia centro kun forte evoluiĝintaj metioj kaj viglaj komercaj rilatoj al Eŭropo – Vieno kaj Lepsiko. En la jaro 1844 ties patriotoj konstruis en la urbo lernejon, kiu estis unu el la unuaj en la regiono, kaj en la jaro 1870 estiĝas societo por disvastigado de klerigado de popolo. La societo fariĝas ne nur klereca centro, sed ankaŭ movadcentro de revolucia batalo. Ties revoluciuloj levigas por batalo ankaŭ ceterajn balkanajn vilaĝojn Batoŝevo (bulgare ), Krǎvenik (bulgare ) ka. kontraŭ turka milito. Kontraŭfaŝisma batalo en la regiono ĉirkaŭ Sevlievo kostas multajn viktimoj. Ankoraŭ dum aŭtuno de 1942 formiĝas partizana trupo, kiu dum 1943 plifortiĝas en Sevlievan kaj pli malfrue en Gabrovo-Sevlievan partizanan taĉmenton. Post multaj bataloj la 9-an de septembro de 1944 la taĉmento komune kun ribeliĝinta nacio kaj kun la helpo de la soveta armeo proklamas la patrujon al Patrujfronto en la regiono de urboj Sevlievo kaj Gabrovo.

En Sevlievo ni povas viziti plurajn memorigaĵojn, kiel ekz. urban historian muzeon kaj artan galerion, templon „Prorok Ilija“ (bulgare Пророк Илия) en senpera proksimeco de la muzeo, horloĝturon (el la 1779) en la centro de la urbo kaj aliajn.

Naskiĝloko de Simeon St. Ĥesapĉiev.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pbase.com/ngruev/sevlievo 
 http://www.guide-bulgaria.com/NC/Gabrovo/Sevlievo/Sevlievo 
 http://www.guide-bulgaria.com/NC/Gabrovo/Sevlievo 
 http://bulgaria.domino.bg/sevlievo/eng 

Urboj de Bulgario
Masturbado

Kvankam, laŭ la Fundamento de Esperanto, la esprimo masturbi sin signifas nur masturbi sin mem, en la praktiko masturbado (de alia persono) kaj sinmasturbado estas tute aliaj faroj kaj situacioj (nur parte kompareblaj kun mortigo kaj sinmortigo). Temas entute pri apartaj manieroj seksumi.

Pruvas tion la fakto, ke por masturbi sin kaj melki sin (pli komun-uza) oni disponas ankaŭ la sinonimon onani, retroderivitan el onanismo.

Laŭ kelkaj studoj, la plejmulto de la homoj sin masturbas, precipe dum relativa junaĝo. Tamen, en multaj socioj ekzistas tabuo pri ĝi.

La emo al la masturbado kaj ĝia ofteco, intenso esence dependas de la seksa konstitucio de la individuo.

Ina sinmasturbado 

Unu maniero estas fingrumi sin, t.e. meti fingron en la vulvon aŭ piĉon kaj umi per ĝi, eĉ en anuson. Oni povas uzi ankaŭ objektojn, ekzemple lanan ŝtrumpeton, frukton, dildon aŭ vibrilon.

Vira sinmasturbado 
Unu maniero estas preni la penison aŭ kacon per la mano, kvazaŭ formante tubon per la fingroj, kaj poste movi la manon tiel ke, ekzemple, la prepucio alterne nudiĝas kaj kaŝiĝas, ĝis ejakulo.

Ĉar la glano povas pensigi pri (senhara) kapo, kaj ĉar oni uzas kvin fingrojn, en la hispana lingvo oni ŝerce povas nomi ĉi manieron eksciti sin "cinco contra uno", "cinco contra el calvo" (resp. "kvin kontraŭ unu", "kvin kontraŭ la kalvulo"); en esperanto oni povus diri "kvin kontraŭ Kalocsay". Simile, en la angla oni diras "beat the bishop" ("bati la episkopon"), en la rusa "гонять лысого" ("peladi la senharulon").

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Polucio
 Seksa konstitucio

Eksteraj ligiloj 

 Historio de Sinmasturbado, en la retejo afraidtoask.com, arkivigita laŭ stato de junio 2013 

Psikologio
Homa seksumado
Seksaj praktikoj
Sesdeknaŭo (seksa pozicio)

La verbo sesdeknaŭi signifas kunan seksumadon de du personoj, kiuj buŝas unu la alian. Se temas pri geparo, unu frandzas kaj la alia midzas; se temas pri geja aŭ lesba paro, ambaŭ respektive midzas aŭ frandzas unu la alian.

La vorto devenas de la figuro de tia paro, grafike simila al la nombro 69 (sesdek naŭ).

En Kamasutro, Vatsyayana nomas tiun seksumadan manieron "korva pozicio".

Seksaj pozicioj

sv:Oralsex#69:an
Fingrumado

Fingrumado (angle: fingering) estas seksa praktiko utiliganta unu aŭ pliajn fingrojn por stimuli klitoron, vaginon aŭ anuson. Komune kun stimulo de peniso temas pri la plej kutima formo de reciproka masturbado.

Vagina fingrumado 
Masaĝo de vulvo kaj precipe de la klitoro estas la plej kutima maniero de virina masturbado.

Anusa fingrumado 
Fingrumado de anuso estas kutima metodo de propra preparo antaŭ anusa koito. Al persono, kiu estas akceptanto de anusa fingrumado, povus kaŭzi ekscitiĝon kaj liberigon de anusa kontraktoro antaŭ enŝovo de peniso aŭ vibratoro.

Per anusa fingrumado eblas masaĝi la prostaton kaj orgasmigi tiel la akceptanton. Anusa fingrumado povas ankaŭ, tra anusa vando, stimuli punkton G ĉe virinoj. Anusa fingrumado estas kutime uzata de personoj de ambaŭ seksoj kaj ambaŭseksaj geopoj.

Sekuro 
Tiu ĉi praktiko estas konsiderata kiel sekura sekso okaze de konservado de jenaj sekuraj disponoj: la manoj devus esti puraj kaj la ungoj tonditaj kaj fajlitaj (longaj aŭ akraj ungoj povas kaŭzi skrapvundojn, vundojn aŭ kaŭzi infekton). Se sur ungo troviĝas skrapvundo aŭ tranĉvundo, ĝi devus esti pakumita en laktosukan aŭ vinilan ganton. La manoj devus esti komplete lavitaj per sapo. Se okazas stimulo de anuso kaj vagino, maldevas post fingrumado de anuso veni fingrumado de vagino pro kaŭzo de eventuala infekto.

Leĝo 
La perforta penetro per la fingroj en la vaginon aŭ anuson estas konsiderata kiel speco de seksa misuzo en plimulto de juraj sistemoj.

Seksaj praktikoj
Onanismo

Emo al sinmasturbado.

Foje uzata kiel sinonimo de sinmasturbado, tiel, ke oni retroderivis el ĝi la verbon onani, signifantan "masturbi sin":

li onanas = li masturbas sin

Ismoj
Horzonozo

Horzonozo aŭ jetlaco estas la laco, kiun homa korpo sentas post multhora flugado en jeto (aviadilo), trairinte multajn horzonojn orienten aŭ okcidenten. La korpo bezonas tagojn por adaptiĝi al la nova horaro en la alvenlando kaj al la nova korpa ritmo, kio ofte estigas problemojn pri dormado k. s.

Aliaj esprimoj estas:
 horzona konfuzo aŭ horzona laco
 horzonsufero
 sufero, problemo aŭ konfuzo pro hordiferenco

Simptomoj 
Tipaj simptomoj estas:
 akvomanko kaj apetitmanko
 kapdoloro, sinusdoloro
 laco
 konfuzo
 stomakdoloro, naŭzo
 dormomanko, neregula dormoritmo
 incitemo

Pli facile okcidenten 
Kvankam la ena horloĝo nur malfacile akceptas vojaĝon tra multaj horzonoj, multaj vojaĝantoj preferas flugi deoriente okcidenten. Homo vivas 24-horan tagon, kvankam la natura ritmo de ĝia ena horloĝo estas programita por pli longan tagon. Tial la ena horloĝo povas relative nature plilongigi tagon, sed estas multe pli malfacile al ĝi malplilongigi tagon. Flugante okcidenten la tago estos plilongigita. Vojaĝante okcidenten korespondas do al la natura direkto de sia ena horloĝo.

Prevento kaj kuracado 
 La plej simpla prevento estas dormi enavie. Vojaĝantoj ŝanĝu la horon de sia horloĝo kiel eble plej frue al la celloko. Sunlumo povas helpi reguli la enan horloĝon.
 Alia eblo estas tute ne dormi dum la antaŭa nokto kaj enlitiĝi la sekvan tagon je loka horo kaj en trankvila medio.

Daŭre vivi laŭ la hejma horzono 
 Se la vojaĝo daŭros maksimume du tagojn eblas vivi laŭ la devenloko. Necesas por tio kalkuli la tempodiferencon kaj sisteme dormi dum la hejmaj noktohoroj.
 Gravaj profesiaj rendevuoj okazu ne dum la fiziologaj malaltaj fazoj (laŭ la hejma horzono), t.e. nokte kaj posttagmeze inter la 3-a kaj la 5-a.
 Dum la kutimaj hejmaj dormohoroj oni prefere restu endome aŭ portu sunokulvitrojn.
 Ankaŭ la manĝohorojn oni ne ŝanĝu. Same pri kvanto kaj speco de manĝoj, ĉar ankaŭ la stomako sekvas la enan horloĝon.

Vidu ankaŭ 
 Sufikso -oz-
 Dormo

Eksteraj ligiloj 
 La bona lingvo: horzono
 Signifo, efiko kaj konsilo por horzonozo (germane) 

Aviada medicino
Dorma medicino
Sindromoj en interna medicino
Turismo
Tempo
Malba Tahan

Ali Iezid Izz-Eduim Ibn Salim Hank Malba TAHAN estis unue pseŭdonimo de Júlio César de Mello e Souza (Queluz, 6-a de majo, 1895 – Recife, 18-an de junio, 1974) kaj poste lia laŭleĝa nomo. Tahan fariĝis ankaŭ familinomo de siaj idoj. Naskiĝis en 1895, mortis en 1974. Li estis brazila verkisto kiu publikiĝis 56 porjunulajn librojn. Lia frato, João Batista de Mello e Souza, estis esperantisto, do kvankam li mem ne parolis Esperanton, li emis al ĝi kaj simpatiis al la afero. En kelkaj de lia verkoj estas rapidaj simpatiaj mencioj al Esperanto kaj esperantistoj. Li eĉ verkis interesan rakonton pri litero Ĥ. Lia plej fama verko estas "O Homem que calculava" (La Homo kiu kalkulis) pri homo kiu povis solvi ian matematikan problemon de sia tempo. Ĝi estas tradukita al pli ol 15 lingvoj.
Omaĝe al li, la 6-a de majo estas en Brazilo memortago de matematiko.

Brazilaj verkistoj
Brazilaj matematikistoj
La Alta Kanto de la Amo

La Alta Kanto de la Amo   estas 38-paĝa libreto, originale en Esperanto verkita de Teodor Jung. Ĝi aperis en 1927 ĉe Heroldo de Esperanto en Horrem (Kolonjo). Ĝi estas reeldonita en 1928.

Rekantita laŭ malnova legendo. premiita per la Natura floro ĉe la 12-aj Int. Floraj Ludoj; En 1929 ĝi estis Kronita verko de la Akademio.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Esperanto-poeziolibroj
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1928
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de la FEL-biblioteko
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
La amo en la jaro dekmil

La Amo en la Jaro Dekmil () estas fantazia romano de José de Elola aŭ Coronel Ignotus. La romanon tradukis en Esperanton Joseph Ferdinand Berger, en 1932. La tradukaĵo ampleksas 353 paĝojn. Ĝi estas eldonita en Kolonjo fare de Heroldo de Esperanto.

En la romano du gefianĉoj, kiujn en 2000 trafas mortosimila dormado, estas vekitaj en la jaro dek mil, kiam ĉiuj naciaj lingvoj jam mortis, kaj ĉiuj homoj parolas nur Esperanton.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Libraro Ludovika
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Fikciaj esperantistoj
Fikciuloj de la estonteco
Estonteco en romanoj
Esperantlingvaj romanoj
Verkoj el la esperantigita hispanlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Libraro Ludovika
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
La Antikva Romo surmare

La Antikva Romo Surmare estas prelego de ĉefo-ministro Benito Mussolini elparolita la 5-an de oktobro 1926. Ĝi estas tradukita el la itala lingvo kaj eldonita 69-paĝe ĉe Eldonejo A. Paolet el San Vito al Tagliamento en 1928.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Antikva Romo surmare, La
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
La Arĝentjubilea Kongreso

Esperanto-movado 
	
La Arĝentjubilea Kongreso. De T. JUNG, 1933, 51 p.  „Kroniko pri la jubilea kongreso. Plej interesa parto estas  motivado de la speciala situacio, en kiu la kongreso okazis.“ (F. Szilagyi, „Lingvo Libro“, 1934, p: 30.)
Arthistorio (libro)

Arthistorio  estas libro hungarlingve verkita de Antal Hekler, kaj por la Esperanto-eldono prilaborita de A. Kampiss kaj tradukita de Kálmán Kalocsay. La unua volumo temas pri la arthistorio ĝis la renesanco kaj ĝi aperis ĉe Literatura Mondo el Budapeŝto en 1934. La dua volumo estas eldonita en 1935.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Arthistorio en Enciklopedio de Esperanto
 Katalogo de CDELI
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Verkoj el la esperantigita hungarlingva literaturo
Libroj de Kálmán Kalocsay
Esperanto-libroj aperintaj en 1935
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de CDELI
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
La batalo de l' vivo

La Batalo de l' Vivo (angle : The Battle of Life : a love story) estas rakonto de la brita romanisto Charles Dickens unue publikigita en la jaro 1846. Ĝi estis la kvara de la kvin "Libroj por Kristnasko" de Dickens, kiuj aperis inter 1843 kaj 1848, la unua estis A Christmas Carol (Kristnaska Kanto).

Esperanta traduko 
L. L. Zamenhof esperantigis la rakonton laŭ la germana versio kaj aperigis ĝin en La Esperantisto en la jaro 1891. La verko eldoniĝis aparte 88-paĝe en 1910. Estas unu el la unuaj tradukoj al Esperanto.

En la komenco de la libroforma versio de la verko, Zamenhof inkludis noton:

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 La Batalo de l' Vivo en Projekto Gutenberg
 Charles Dickens' The Battle of Life Originala anglalingva teksto de la rakonto ĉe Vikifontaro.
 Kritika eldono de La Batalo de l’ Vivo : bitlibro en Fictionbook (257 kbajt) kaj ties PDF-versio (1,3Mbajt).
 Rete legebla Antaŭparolo kaj komentario el la Kritika eldono fare de Sergio Pokrovskij.
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de  Nacia Biblioteko de Esperanto

Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Verkoj de L. L. Zamenhof
Esperanto-libroj aperintaj en 1891
Eldonaĵoj de La Esperantisto
Romanoj de Charles Dickens
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
La Bela Mondo kaj Universo

La Bela Mondo kaj Universo estis laŭ la Enciklopedio de Esperanto en la 1930-aj jaroj konsiderata unu el la plej belaj, artaj, luksaj esperantaj magazinoj kiu ĝis tiam aperis. Vere valoraj artaĵoj. LBM eliris nur de julio 1908-julio 1909, IV-j-32-48 p. entute 2 vol. kun 376 p. 24x16. Red. d-ro Albert Schramm en Dresden. U. aperis de sept. 1909-aŭg. 1912 en 3 vol. kun 384, 384, 29 p. 24x16. Red. prof. Siegfried Lederer kaj d-ro Schramm, eldonejo Heckner, Wolfenbüttel.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Esperanto-gazetoj
Esperanto-movado
Arto
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Laborista movado

La laborista movado (angle: Labor movement; france: Le mouvement ouvrier, germane: Arbeiterbewegung, hispane: Movimiento obrero, ruse: Рабочее движение, itale: Movimento operaio, ĉine: 勞工 運動) estas kontraŭkapitalista movado, kiu ampleksas du ĉefajn flankojn:

 La eksterparlamentaj (laboristaj) movadoj, kiuj konsistas interalie el anarkiismo kaj sindikatismo.
 Sindikatismo: kolektiva organizado de laboristoj, dungitoj kaj kelkfoje liberprofesiuloj, kiuj trovas potencon en kuneco per sindikatoj.
 La politikaj (laboristaj) movadoj, kiuj konsistas interalie el parlamenta agado, per kiu reprezentitaj estas la interesoj de laboristoj, dungitoj, liberprofesiuloj kaj aliaj, kiuj estas sendefendaj kontraŭ kapitalismo. Ĉi tiu strategio trovas potencon per politikaj partioj.

La komenciĝo de la laborista movado spronis la okazaĵojn revoluciajn en la jaroj 1848 kaj 1849. La movadon forte influis la ideoj de Karl Marx kaj Friedrich Engels.

Termino 
Kelkaj uzas la nocion "laborista movado" por diferenci inter (1) kontraŭkapitalista agado ene de kapitalismo kaj (2) revolucia kontraŭkapitalista agado, ankaŭ nomita socialismo. Laŭ tiu difino, nur la unuo estas la "laborista movado". Aliaj uzas la nocion por priparoli la tutan kontraŭkapitalista agado favore al laboristoj.

Per la plej granda defino, la "laborista movado" ampleksas ĉiujn organizaĵojn kaj agadojn kiuj celas

 kaj plibonigi la situacion de la laboristoj kaj iliaj familioj;
 kaj ŝanĝi la socion por certigi al la laborista klaso la realigon de siaj interesoj.

Subceloj 
Historie, la laborista movado havis multajn subcelojn kaj ilojn por atingi la du ĉefajn celojn ĉisupre.

Agado ene de la kapitalisma socio (reformismo):

 Labora juro;

Agado por fari socialisman socion (revolucio):

 Atingi anarkiismon;
 Atingi demokratan socialismon;
 Atingi komunismon.

Laborista movado kaj Esperanto 

Esperanto havis rolon en ambaŭ reformismo kaj revolucio. Por atingi reformismon, laboristoj bezonas defii la potenculojn per esti instruitaj pri la mondo. Dum longa tempo, laboristoj ne estis edukitaj kaj ne iris lernejon. Tiel, ili ne povis organiziĝi. Por atingi revolucion, la laboristaro bezonas kolektivan forton, kiu troviĝas per Esperanto kaj monda unuiĝo de la laboristaro.

En diversaj landoj 
 Hispana laborista movado
 Laborista Partio

Vidu ankaŭ 
 Internacia Organizaĵo de Laboro
 Politika maldekstro
 Feminismo
 Luddismo
 Klasbatalo
 Marksismo
 Internacio
 Okhora labortago

Eksteraj ligiloj 

  http://www.labornet.org  
  http://www.tallerediciones.com/cuza/modules.php?name=News&file=article&sid=61&mode=&order=0&thold=0  
  http://www.democratie-socialiste.net/annuaire.html 
  http://www.gegenstandpunkt.com/vlg/prol/prolix.htm 

Politiko
Laborista movado
La botistoj

La Botistoj  (suome: ) estas komedio en kvin aktoj verkita de Aleksis Kivi. La verko estas tradukita el la suoma de Hilma Hall kaj eldonita 142-paĝe en la jaro 1919 ĉe Eldona Akcia Societo Otava en Helsingforso.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 La Botistoj ĉe Project Gutenberg
 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Verkoj el la esperantigita suomlingva literaturo
Komedioj
Esperanto-teatro
Libroj de Hilma Agatha Fredrika Hall
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Adam Lacalendola

Adam LACALENDOLA (lakalendola), (naskiĝis 1885 en Italio - mortis la 20-an de februaro 1977 en Bari, Italio) estis itala esperantisto, instruisto de la albana lingvo, emerita profesoro de Universitato en Bari.

Li instruis ankaŭ la japanan, rusan, germanan kaj hispanan lingvojn.

Esperantisto ekde 1913, gvidinto de multaj mezlernejaj kaj universitataj kursoj.

Fondinto de la Esperanto-movado en Suda Italujo (Apulio). Li komencis instruadi Esperanton en Bari en 1919. Fondis en 1920 la Akademion Balkanan Esperantistan, kiu atingis grandan prosperon kaj sendis la plej bonajn lernantojn al UK-j. Li fondis kaj direktis la revuon Corriere Balcanico Esperantista, kiu tre efikis por la propagando en Apulio. Pro lia agado Esperanto estis enkondukita en 1924 en 8 lernejoj de Bari, en unu el ili (Arkiepiskopa Seminario) kiel deviga instruado. En 1925 kune kun d-ro Koch li estris IEF kaj organizis italan Esperantan-kongreson en Bari.

Prof. Lacalendola prezidis la Italan Kongeson de Esperanto en 1924, kiam li elektiĝis por la funkcio de la prezidanto (1924/1925) de Itala Esperanto-Federacio. Longtempe li estis delegito de UEA kaj ankoraŭ en 1976 membro de Societo Zamenhof.

Italaj esperantistoj
La Cikoni-kalifo

La Cikoni-kalifo estas romano de Miĥaelo Babits, el la hungara tradukita de Károly Bodó. La 188-paĝa libro aperis en 1929 kiel numeroj 23/25 en la serio de Biblioteko Tutmonda ĉe Rudolf Mosse en Berlino.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Hungarlingvaj romanoj
Verkoj el la esperantigita hungarlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Stefano la Colla

Stefano LA COLLA (naskiĝis la  en Salemi; mortis la  en Milano) estis itala esperantisto, arkivisto, paleografo kaj redaktoro de „Enciclopedia Italiana“ en Romo. 

Li estis esperantisto de 1906 (lernanto de Vitangelo Nalli). En 1907 li fondis kune kun G. Castiglia kaj E. Monreale (korespondanto de la ĵurnalo „Popolo d' Italia“) la asocion „Junulara Amikaro Esperantista“, kiu en 1908 iĝis Esperanto-Grupo de Palermo. Li estis honora membro de UEA, ties delegito en Palermo dum 20 jaroj. Li estis redaktoro de Notizie Esperantiste kaj Internacia Esperantisto, 1907-10. Ekde 1925 li estis membro de la Lingva Komitato. Li redaktis monatan aldonon de Heroldo de Esperanto: Lingva Kritiko. Speciale li interesiĝis pri Itala-Esperanto vortaro.

Li estis la prezidanto de la LKK de la 27-a Universala Kongreso de Esperanto en Romo.

Bibliografio 
 1996: Minnaja, Carlo. Historio de vortaro. En: La sama. Vocabolario italiano-esperanto. Milano: Cooperativa Editoriale Esperanto 1996, p. 14-17. Tie ankaŭ foto de La Colla sur p. [2].
 1982: Migliorini, Elio. Pioniri dell'Esperanto in Italia. Roma 1982, p. 15
 1967: [Nekrologo]. En: Esperanto 60 (1967), p. 98
 1966: Minnaja, Luigi. [Nekrologo]. En: Esperanto 59 (1966) p. 72

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Inaŭgura parolado en 1935 – kun biografiaj notoj 

La Colla, Stefano
La Colla, Stefano
La Colla, Stefano
René Ladevèze

René LADEVÈZE (naskiĝis la  en Agen, Francio; mortis la ) estis franca esperantisto, interpretisto de la „Hamburg-Amerika Linie“. Li mortis mallonge antaŭ gefianĉiĝo kun Hamburg-a Esperantistino. Esperantisto de ĉirkaŭ 1905. Laŭ ekzemplo de Cart li instigis al Esperantaj ekzamenoj ankaŭ en Germanujo kaj kompilis Demandaron, 1911. Gvidis kursojn, aranĝis kun d-ro Mybs E-ajn festojn, kiuj montris la gajan flankon de la mondlingvo per vorto, kanto kaj ludo. Estis sekr. de la Vegetara Ligo Esperantista.

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Ladevèze, René
La dormanto vekiĝas

La Dormanto Vekiĝas () estas malutopia romano de H. G. Wells pri viro, kiu dormas ducent tri jarojn, kaj tiam vekiĝas en tute ŝanĝita Londono, kiam, pro la interezo de sia bankkonto, li estas la plej riĉa viro en la mondo.

Ĝi unue anglalingve aperis en la jaro 1899 kun la titolo When The Sleeper Wakes (esperante Kiam la Dormanto Vekiĝas). Wells, kiu malŝatis multajn partojn de sia originala versio, reverkis la romanon en 1910.

En Esperanto 
La romanon esperantigis Albert Frank Milward en 1929; la verko ampleksas 210 paĝojn.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 faksimilo - pdf-versio
 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Estonteco en romanoj
Malutopiaj romanoj
3-a jarmilo en fikcio
Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1929
Esperantlingvaj romanoj
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
La du Amatinoj. La Kapricoj de Mariano

La du Amatinoj. La Kapricoj de Mariano estas 112-paĝa libreto verkita de Alfred de Musset, kaj esperantigita el la franca lingvo fare de Jan Van Schoor. Ĝi aperis en 1929 ĉe "La Verda Velo" en Antverpeno.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Libroj de Jan Van Schoor
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
La Esperanto-Klubo

La Esperanto-Klubo estas 48-paĝa verketo de Ernfrid Malmgren, eldonita en 1933 ĉe Eldona Societo Esperanto el Stokholmo. Ĝi pritraktas la asocian organizon de la loka Esperantistaro.

Enhavo de la libreto 
 Fondo de klubo
 Funkciuloj
 La interna vivo de la klubo
 Publika laboro
 Modelo de kluba kunveno
 Modelo de protokolo
 La biblioteko de Esperanto-klubo

Recenzoj

Vidu ankaŭ 
 Kiel Aranĝi Kursojn kaj Grupvesperojn?
 Kiel oni fondas kaj organizas Esperantan Grupon?

Eksteraj ligiloj 

 La Esperanto-Klubo en Enciklopedio de Esperanto
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Libraro Ludovika

Esperanto-asocioj
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Libraro Ludovika
La Evoluo de Telefonio

La Evoluo de Telefonio  estas 62-paĝa libro originale verkita en Esperanto de inĝeniero J. R. G. Isbrücker. Ĝi estas eldonita en la jaro 1928 ĉe Rudolf Mosse en Berlino kiel numeroj 21-22 de la serio Biblioteko Tutmonda.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Evoluo de Telefonio|La
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
La familio Gerak

La familio Gerak. De Elin Pelin, el la bulgara lingvo tradukis Atanas D. Atanasov. Sofia, E.-Koopera Societo.  1924, 83 p.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/L en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Libraro Ludovika

Verkoj el la esperantigita bulgarlingva literaturo
Esperanto-libroj aperintaj en 1924
Gerak
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Libraro Ludovika
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto