alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Simcha Jacobovici

Simcha Jacobovici (IPA izgovor: ) (Petah Tikva, 4.4. 1953. -) je nagrađivani i kontroverzni izraelski režiser i producent dokumentarnih filmova koji se prvenestveno bave židovskom historijom. Zajedno s Charlesom R. Pellgerinom je snimio kontroverznu knjigu The Jesus Family Tomb: The Discovery, the Investigation, and the Evidence That Could Change History (2007), prilog dokumentarnom filmu u produkciji Discovery Channela koji se bavi pronalaskom navodne grobnice Isusa Krista.

Jacobovici je rođen i odrastao u Izraelu, a danas živi u Kanadi. Blizak je suradnik Jamesa Camerona koji je osim The Lost Tomb of Jesus producirao i jedanko kontroverzni dokumentarni film Exodus Decoded koji nastoji dati naučno objašnjenje za događaje opisane u Knjizi Izlaska.

Filmografija 
 Secrets of the Ancient World: James, Brother of Jesus?
 The Exodus Decoded
 Falasha: Exile of the Black Jews
 Deadly Currents
 Hollywoodism: Jews, Movies & the American Dream
 Quest for the Lost Tribes
 The Struma
 The Lost Tomb of Jesus

Jacobovici je također bio tvorac i domaćin dokumentarne TV-serije The Naked Archaeologist.

Napomene i vanjski linkovi 

 theexodusdecoded.com information on one of Jacobovici's films
 
 Official Site for The Lost Tomb of Jesus
 Simcha Jacobovici Interview

Rođeni 1953.
Filmski režiseri
Exodus Decoded

The Ex­odus Decoded je dokumentarni film koga je 2006. godine snimio kanadski filmaš židovskog porijekla Simcha Jacobovici i u njime iznio nove dokaze o bijegu hebrejskih robova iz egipatskog sužanjstva. Narator je filma znameniti rećiser James Cameron, a jedan od suradnika je bio i Charles Pellegrino, autor knjige Unearthing Atlantis. Jacobovici u filmu sugerira da se Egzodus zbio oko godine 1500. pne., za vrijeme vladavine faraona Ahmosea I, te da je koincidirao s erupcijom Santorinija za koju naučnici vjeruju da je uništila minojsku civilizaciju. U filmu se biblijske pošasti koje su poharale Egipat tumače kao rezultat vulkanske erupcije, odnosno njome uzrokovane limničke erupcije u Delti Nila.

Izvori

Eksterni linkovi 
 The Exodus Decoded Official Website
 The Exodus Decoded at Higgaion - 16-part scene-by-scene review
 The Official Graham Phillips Website - Act of God 

Dokumentarni filmovi
Authority control 2
Sirijski hrčak

Sirijski hrčak (Mesocricetus auratus) je glodavac (Rodentia) podrijetlom iz Sirije, ponekad se još naziva i "Zlatni hrčak", što mu je zapravo originalna boja u prirodi. Unutar porodice Cricetidae spadaju u rod hrčaka.

Obilježja 
Također danas postoji mnogo različitih boja i vrsta njihove dlake, npr. dugodlaki hrčak, sirijski hrčak bez dlake, crni hrčak i obični sirijski hrčak. Sirijski hrčak je najpopularnija vrsta hrčka za držanje kao kućnog ljubimca. Ima mnoge predispozicije koje se sviđaju kupcima. Sirijski hrčak vrlo je zahvalan kućni ljubimac zato što mu je veličina vrlo mala, otprilike 15 do 18 cm. Ima kratak rep (samo oko 8 mm) i što je vrlo važno ne smrdi. Vrlo je pogodan za ljude koji imaju malu djecu, jer su vrlo umiljati i nisu nasrtljivi. Postoji još par razloga zašto ih ljudi vole držati, jedan od tih razloga je cijena koja je vrlo povoljna, drugi razlog zašto ih ljudi vole je način njihovog održavanja koji ne traži puno, treći razlog je vrlo laka ishrana koju mogu primjenjivati čak i djeca. Za razliku od nekih egzotičnih životinja poput iguane ili njima sličnih, sirijski hrčci žive vrlo kratko. Životni vijek jednog hrčka je odprilike 2 - 2,5 godine. No nerijetko dožive i 3, 4 pa čak i više godina. Sirijski hrčak je većinom noćna životinja, što znači da će prek dana spavati, a noću biti vrlo aktivan. Sirijske hrčke možemo držati u paru, ali ako su iste starosti ili ako ih uzmemo iz istog legla, u protivnom doći će do tuče u kojoj hrčci mogu biti ozljeđeni.

Porijeklo 
Područje koje u prirodi nastanjuje ova vrsta je samo oko 10 - 15.000 km² velika visoravan Aleppo u sjevernoj Siriji. Kako je to područje za divlju vrstu vrlo maleno, IUCN ga je uvrstio u skupinu ugroženih životinja. Prvi put je opisan 1797. Dugo vremena ih se smatralo nestalim ili izumrlim, dok ih 1930. prof. Israel Aharoni nije našao ženku s leglom s jedanaest mladunaca. Preživjelo je troje mladunaca koji su zatim razmnožavani u Hebrew University u Jeruzalemu. Njihovi potomci su dugo bili jedini domesticirani sirijski hrčci, kako kao kućni ljubimci, tako i kao laboratorijske životinje. Nakon 1971. pojedini primjerci divljih sirijskih hrčaka uhvaćeni u sirijskoj pustinji uvedeni su u njihov uzgoj.

Način života 
Skotnost traje oko 16 dana, a leglo ima najčešće 4 mladunca.U godini dana može biti dosta legala. Mladunci su polno zreli u dobi između 38 i 42 dana. Sirijski hrčci su izraženi samotnjaci. Odrasle ženke reaguju krajnje agresivno na pripadnike iste vrste oba pola, uključujući i vlastito potomstvo.U uzgoju, mužjake spajaju sa ženkama samo na vrlo kratko vrijeme. 

Sirijski hrčci su životinje koje kopaju skrovišta i kanale do najdublje 110 cm. Gnijezda su im najčešće u dubini od 40 do 90 cm pod površinom. 

Prirodni neprijatelji su im sisari i zmije koji se inače hrane glodarima, no i čovjek.

Hrčci
Kineski hrčak

Kineski hrčci (Cricetulus griseus) su porijeklom iz pustinja Mongolije i sjeverne Kine. Ove životinje su ranije često, naročito u Kini, bile korištene za medicinska istraživanja. U nekim državama SADa, primjerice u Kaliforniji, smatra ih se štetočinama, pa za njihovo držanje, uzgoj i prodaju treba imati posebnu dozvolu. 

Kineski hrčci su jako čiste životinje i mnogo vremena provode čisteći i uređujući svoju dlaku. Ženka nosi 18-22 dana i ima 4 - 8 mladih, a ponekad čak 14. Ženka nakon okota hrani mlade još 3-4 tjedna. 10 dana nakon okota mladi progledaju, te počnu dobivati dlaku, a nakon 2 mjeseca postaju spolno zreli. Kao mladi, kineski hrčci su malo nervozne životinje, no kad odrastu, dolazi do izražaja njihov smiren i umiljat karakter, pa su vrlo omiljeni kućni ljubimci.
 Veličina: 8 - 10cm
 Težina: Mladog hrčka: 2 - 3 grama, odraslog hrčka: 50 - 75 grama
 Period trudnoće: 18 - 21 dan
 Životni vijek: 2 - 3 godine
 Broj prstiju na: prednjim nogama: 5(palac se skoro ne vidi) na zadnjim 5
 Hrana: u pet shopu možete kupiti gotovu hranu za vašeg hrčka.

Hrčci
Matična ćelija

Matična, klicina ili izvorna ćelija (engl. stem cell) je nediferencirana ćelija koja ima neograničenu sposobnost deobe, pri čemu posle svake deobe jedna od novonastalih kćerki-ćelija raste i diferencira se u određenom pravcu, a druga ostaje nediferencirana, izvorna ćelija. Pojavljuju se kod embriona, a u nekim tkivima postoje tokom čitavog života organizma, gde obezbeđuju prekursore iz kojih će nastati diferencirane ćelije.

Razvojne mogućnosti 

Prema razvojnom potencijalu mogu se razlikovati:
 totipotentne
 pluripotentne 
 multipotentne
 unipotentne
seksipilne

Totipotentne matične ćelije imaju najveći razvojni potencijal, od njih može nastati bilo koji tip od preko 200 ćelija koje ima organizam čoveka. Totipotentne su embrionalne ćelije do stupnja od 8 blastomera.

Pluripotentne nastaju razvićem totipotentnih i od njih ne mogu nastati svi tipovi ćelija, kao od totipotentnih, ali može nastati veliki broj. Pripadaju im embrionalne matične ćelije unutrašnje ćelijske mase blastocista od koje će nastati klicini listovi. Njihov rast je moguć i u kulturi tkiva. 

Multipotentne izvorne ćelije su malobrojne nediferencirane ćelije unutar tkiva odraslog organizma koje se mogu diferencirati u ćelije 

bbeskoo 

đusobno blisko povezane kao što su ćelije hematopojeze u koštanoj srži, matične ćelije strome koštane srži i dr. 

Unipotentne mogu da daju samo jedan tip ćelija, a po sposobnosti samoobnavljanja razlikuju se od nematičnih ćelija. Tipične unipotentne ćelije su ćelije bazalnog sloja epidermisa, parenhimske ćelije jetre i dr. Zaslužne su za regeneraciju tkiva.

Literatura 
 Pantić, V: Embriologija, Naučna knjiga, beograd, 1989.
 Pantić, V: Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, Beograd, 1997.
 Trpinac, D: Histologija, Kuća štampe, Beograd, 2001.  Šerban, M, Nada: Pokretne i nepokretne ćelije - uvod u histologiju, Savremena administracija, Beograd, 1995. Šerban, M, Nada:Ćelija-strukture i oblici, ZUNS, Beograd, 2001.''

Eksterni linkovi 

 Ilustrovani vodič kroz matične ćelije 
 Tell Me About Stem Cells: Quick and simple guide explaining the science behind stem cells
 Stem cell news
 Stem Cell Basics
 Understanding Stem Cells: A View of the Science and Issues from the National Academies 
 Scientific American Magazine (June 2004 Issue) The Stem Cell Challenge
 Scientific American Magazine (July 2006 Issue) Stem Cells: The Real Culprits in Cancer?
 National Institutes of Health
 STEM CELLS® 
 Cytotherapy
 Cloning and Stem Cells 
 Stem Cells and Development 
 Regenerative Medicine
 Isolation of amniotic stem cell lines with potential for therapy

Matične ćelije
Epiteli
Razvoj životinja
Zametak

Zametak, embrij ili embrion (grčki: , plural ) je višestanični diploidni eukariot u najranijem stadiju razvoja, od prve diobe stanica do rođenja, izlijeganja ili klijanja. Kod ljudi se naziva embrijem od trenutka oplodnje do kraja 8. tjedna trudnoće, nakon čega se naziva fetus.

Nauka koja proučava zametke se naziva embriologija.

Vanjski linkovi 

 Chart of human fetal development
 A Comparative Embryology Gallery 
 Development of the human embryo
 The Visible Embryo from fertilization to birth 
 The Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA)

Embriologija
Biologija

he:עובר#התפתחות עובר האדם
Martin Evans

Ser Martin Džon Evans (, rođen 1.1. 1941. u mestu Straud, Engleska) je britanski naučnik, kome se pripisuje pronalazak metode odgajanja kulture embrionskih matičnih ćelija 1981. Ovaj naučnik je poznat i po doprinosu tehnici ciljanja gena i njenoj primeni na laboratorijske miševe. Za doprinos tehnici ciljanja gena Martinu Evansu je dodeljena Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu 2007. Ovu nagradu deli sa kolegama Oliverom Smitizom i Mario Kapekijem. 

Danas radi kao profesor genetike sisara i direktor Škole za bionauke na Univerzitetu u Kardifu.

Naučnoistraživački rad 
Godine 1981., Džon Evans i Mat Kaufman su objavili rezultate eksperimenata u kojima su izolovali embrionalne matične ćelije iz mišijih blastocita i odgajili ih u ćelijskoj kulturi. Nezavisno od njih, do ovog rezultata je došao i Gejl R. Martin. Ove ćelijske kulture su omogućile primenu metoda ciljanja gena čime su stvorene genetički modifikovane životinje.

Evans je sa saradnicima pokazao da je moguće uneti gene u kulturu embrionalnih matičnih ćelija i time stvoriti embrione „himere“. Neke od ovih ćelija mogu da odrastu u novu generaciju genetski modifikovanog organizma.

Izvori 

Britanski naučnici
Dobitnici Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu
Mario Capecchi

Mario Renato Capecchi (6. 10. 1937.-) je američki genetičar italijanskog porijekla kloji je 2007. godine dobio Nobelovu nagradu za fiziologiju ili medicinu. Trenutno predaje ljudsku genetiku i biologiju na Medicinskom fakultetu Univerziteta Utaha.

Reference

Vanjske veze 

 Howard Hughes Medical Institute biography
 Eccles Institute of Human Genetics biography 
 University of Utah biography 
 Interviews with Mario Capecchi from Dolan DNA Learning Center's DNA Interactive
 Capecchi animation from Dolan DNA Learning Center's DNA from the Beginning

Rođeni 1937.
Biolozi
Dobitnici Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu
Oliver Smithies

Oliver Smithies (23.7. 1925.-) je američki genetičar britanskog porijekla i dobitnik Nobelove nagrade za fiziologiju i medicinu , kome se pripisuje otkriće elektroforeze gela 1950-ih, a, zajedno s Mariom Capecchijem, i tehnika homologne rekombinacije trangensične DNK s genomičkom DNK, mnogo sigurniji metod mijenjanja životinjskih genoma, odnosno tehnika iza ciljanje gena i knockout miša.

Izvori

Eksterni linkovi 

 Smithies' Lab Page 
 Lasker Award details 
 Text of Smithies' Interview about Lasker Award 
 List of prize winners on March of Dimes website 
 UNC Press release of Smithies' election to Institute of Medicine 
 UNC Press release of Smithies' receipt of the O. Max Gardner Award 
 News & Observer: UNC molecular biologist wins medical award 
 News & Observer: UNC researcher one of 3 to win Nobel 

Rođeni 1925.
Biolozi
Dobitnici Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu
Marion Jones

Marion Jones (Los Angeles, 12.10. 1975.) je američka atletičarka, višestruka olimpijska pobjednica u sprinterskim disciplinama. Zbog kasnijeg priznanja da je koristila nedozvoljena stimulativna sredstva (doping), ostvareni su joj rezultati brisani, a medalje oduzete.

Natjecateljska karijera 
Marion Jones je bila najbolja svjetska atletičarka u sprinterskim disciplinama na 100 i 200 m u periodu na prijelazu između 20-tog i 21-og stoljeća. Medalje je u tom periodu redovito osvajala i u skoku u dalj kao i u štafetnim utrkama, te je s pravom smatrana i jednom od najsvestranijih atletičarki. Zvjezdane trenutke karijere doživjela na na Olimpijskim igrama u Sydneyu 2000. godine, kada je osvojila čak 5 medalja, od čega tri zlatne.

Dopinški skandal i priznanje 
Krajem 2004. godine proširila se afera s tvrtkom BALCO, čije su se aktivnosti povezivale s pripremom i prodajom nedozvoljenih stimulativnih sredstava za sportaše. Među brojnim imenima spomenulo se i ime Marion Jones. Jones je tom prilikom negirala sve optužbe, a kako nikad u karijeri nije pala na doping testu, nije bilo daljnjih pravnih akcija. Ipak, te su optužbe ozbiljno uzdrmale karijeru, te čak utjecale na njen završetak. Konačno, 5. listopada 2007. godine Jones je pred TV auditorijem priznala da je godinama uzimala nedozvoljene steroide, kao i to da je lagala prilikom prve istrage.

Privatni život 
Jones je osim sportske karijere imala i buran privatni život. Udavala se dva puta, prvo za bacača kugle C.J. Huntera (od 1998. do razvoda 2002.), a danas (od 2007. godine) je udata za sprintera Obadele Thompsona. Ima i sina, rođenog 2003. godine, iz veze s američkim sprinterom Timom Montgomeryem. Zanimljivo je da su i C.J.Hunter i Tim Montgomery svojedobno također bili uhvaćeni u varanju dopingom, te im je obojici doživotno zabranjeno natjecanje u atletici.
Zbog svih problema s neuspješnim brakom i vezama, kao i optužbama za doping koje su joj prekinule karijeru, Jones je financijski uništena te profesionalno izgubljena za sport.

Američki atletičari
Olimpijski pobjednici u atletici
Svjetski prvaci u atletici
Sprinteri
Skakači u dalj
Authority control
Albert Fert

Alber Luj Fransoa Fer (, rođen 7. marta 1938 u Karkasonu, Francuska) je francuski fizičar i laureat Nobelove nagrade za fiziku 2007.

Godine 1970. doktorirao je na univerzitetu Pariz-jug sa tezom „Osobine transporta elektriciteta u niklu i gvožđu“ (Propriétés de transport électrique dans le nickel et le fer). Potom je bio vođa tima za istraživanje čvrstih stanja na istoj instituciji.

Ferova grupa istraživača je 1988. otkrila GMR efekat u strukturi slojeva gvožđa i hroma. Nezavisno od njega, nešto kasnije je grupa pod rukovodstvom Petera Grinberga došla do sličnih rezultata. Otkriće GMR efekta omogućilo je izradu magnetnih čitača tvrdih diskova izuzetno visokog kapaciteta, koji su danas u širokoj upotrebi. 

Ovo otkriće pripada novoj grani fizike, spintronici, koja se bavi osobinama spina elektrona. 

Od 1976. Fer je profesor na Univerzitetu Pariz-jug u Orseju. 

Za pronalazak GMR efekta Feru i Grinbergu je 2007. dodeljena Nobelova nagrada za fiziku.

Reference

Vanjske veze 

 Biografija na mrežnom mestu Francuske akademije nauka 

Francuski fizičari
Dobitnici Nobelove nagrade za fiziku
Rođeni 1938.
Peter Grünberg

Peter Andreas Grünberg (, Plzenj, Češka, 18. maja 1939. - Jülich, Njemačka, 9. aprila 2018.) je nemački fizičar. Težište njegovog naučnog istraživanja je u oblasti fizike čvrstog stanja. Njegov najvažniji pronalazak je GMR efekat. Za ovo otkriće mu je 2007. pripala Nobelova nagrada za fiziku.

Biografija 

Grinberg je 1962. počeo da studira na Univerzitetu u Frankfurtu na Majni i kasnije na Tehničkoj visokoj školi u Darmštatu. Od 1966. do 1969. radio je u Darmštatu na svojoj doktorskoj tezi: „Spektroskopska istraživanja slojeva nekih lantanoida“ (»-{Spektroskopische Untersuchungen an einigen Selten-Erd-Granaten}-«). Tri godine je proveo na Univerzitetu Karlton u Otavi, Kanada. Od 1972. radi kao saradnik u Istraživačkom centru u Jilihu, Nemačka. Stanuje u Kelnu. Od 1992. zaposlen je kao vanredni profesor na Univerzitetu u Kelnu.

Dela 

Grinberg je jedan od pionira istraživanja magnetnih osobina tankih slojeva materijala. Ova oblast, spintronika, proučava karakteristike spina elektrona. Cilj istraživanja je pronalazak načina za proizvodnju minijaturnih elektronskih kola. 

Godine 1986., Grinberg je otkrio antiferomagnetsku spregu u slojevima gvožđa i hroma. 

U periodu 1987./1988., Grinberg je otkrio GMR efekat, praktično istovremeno kada i francuski naučnik Alber Fer. Ovo otkriće je omogućilo veliko povećanje kapaciteta tvrdih memorija tokom 1990-ih. Danas se funkcija svih čitača magnetnih diskova u praksi zasniva na GMR efektu. Prihodi od ovog patenta idu u korist njegove matične institucije, Istraživačkog centra u Jilihu.

Nobelova nagrada 

Dana 9. oktobra 2007. komitet za dodelu Nobelove nagrade objavio je da se Peteru Grinbergu i Alberu Feru dodeljuje Nobelova nagrada za fiziku za nezavisno otkriće GMR efekta. Nagrada bi trebalo da bude uručena 10. decembra 2007. u Štokholmu.

Reference

Vanjske veze 

 Biografija Petera Grinberga (Istraživački centar Jilih) 
 Elektronske osobine materije
 „Nobelova nagrada za fiziku 2007.“, 9. oktobar 2007.

Njemački fizičari
Dobitnici Nobelove nagrade za fiziku
Doris Lessing

Doris Lesing, pravo ime Doris Mej Tajler (, Kermanšah, 22. 10. 1919. – London, 17. 11. 2013.) je britanska prozna književnica. Dobitnica je Nobelove nagrade za književnost 2007. 

Švedska akademija ju je u objašnjenju za dodelu nagrade opisala kao pisca: »epskog narativnog dara o ženskom iskustvu, koja sa skepticizom, strašću i vizionarskom snagom posmatra civilizaciju koja je podeljena«. Sa 87 godina života, Doris Lesing je najstarija dobitnica ove najprestižnije nagrade za književnost koja vredi 10 miliona švedskih kruna (oko 1,8 mil. evra). Nagrada će joj biti uručena na ceremoniji 10. decembra u Štokholmu.

Biografija 
Rođena je kao Doris Mej Tejlor 1919. u Iranu gde je njen otac radio kao bankarski službenik. Detinjstvo i mladost je provela u britanskoj koloniji Južna Rodezija, na teritoriji današnjeg Zimbabvea. Porodica se tamo nastanila sa namerom da gospodari plantažama kukuruza, što se nije pokazalo kao dobar poslovni potez. Pohađala je katoličku školu u Solzberiju. Kasnije je radila kao medicinska sestra i radnica na telefonskoj centrali. Preselila se u Englesku 1949. i tada je napisala svoj prvi roman „Trava peva“ (The Grass Is Singing). Njeno najznačajnije delo je roman iz 1962. „Zlatna beležnica“ (The Golden Notebook). 

Književni opus Doris Lesing se može podeliti u tri faze: 
 period komunističkih ideja 1944-1956, kada je pisala o radikalnim društvenim problemima;
 period psiholoških tema 1956-1969;
 period sufizma, koji predstavlja niz naučnofantastičnih romana (serija Kanopus).

Posle sufističke faze, Lesing je kombinovala sva tri navedena književna pristupa. Neki kritičari posmatraju njeno delo kao feminističku literaturu, dok sama književnica to negira. U prozi najčešće iznosi iskustva iz Afrike.

Reakcija Doris Lesing na vest o dodeli Nobelove nagrade 
»Ovo traje već 30 godina. Dobila sam sve nagrade u Evropi, baš sve, pa sam oduševljena zbog toga. To je rojal fleš.«

Najvažnija dela 
 Trava peva (1950)
 Zlatna beležnica (1962)
 Kanopus u Argu serija romana (1979-1983):
 Šikasta (1979)
 Brakovi između zona tri, četiri i pet (1980)
 Sirijski eksperimenti (1980)
 Stvaranje predstavnika planete 8 (1982)
 Sentimentalni špijuni u carstvu Voljen (1983)
 Peto dete'' (1988)

Izvori

Vanjske veze 

 Lični veb sajt Doris Lesing 
 Doris Lesing na myspace
 Intervjui sa Doris Lesing 

Britanski pisci
Nobelovci za književnost
Predstavnički dom SAD

Predstavnički dom Sjedinjenih Država (engleski: United States House of Representatives) je jedan od dva doma Kongresa SAD; drugi je Senat. Svaka država je u Domu (za koji se u SAD koristi skraćenica House) proporcionalno predstavljena prema udjelu u ukupnom stanovništvu, te ima pravo na najmanje jednog predstavnika; najmnogoljudnija država trenutno ima 53 predstavnika. Ukupan broj zastupnika je trenutno fiksiran na 435 prema posebnom zakonu iz 1911. godine, iako Kongres može zakonom izmijeniti taj broj. Svaki predstavnik služi mandat od dvije godine. Tijelom predsjeda službenik poznat pod nazivom Predsjednik odnosno Speaker, a biraju ga svi članova. Trenutno predstavništvo država je prikazano u članku Popis država SAD po broju stanovnika.

Dvodomni Kongres je nastao od nastojanja Očeva osnivača da stvore Dom "naroda" koji bi predstavljao javno mnijenje, a koga bi balansirao promišljanju skloniji Senat koji predstavlja vlade pojedinačnih država, te manje sklon promjenama raspoloženja u masama. Predstavnički dom se često naziva "donjim domom," dok se za Senat govori da je "gornji dom," iako Ustav SAD ne koristi takav rječnik. Ustav propisuje da je pristanak oba doma nužan za donošenje zakona.

S obzirom da se članovi uglavnom biraju iz manjih (prosjek 693.000 stanovnika godine 2007.) i obično homogenijih izbornih jedinica nego oni u Senatu, Predstavnički dom se često smatra stranački pristranijim domom. Mnogi od Očeva osnivača su Senat (čije su članove na početku birale državne skupštine) smatrali protutežom od naroda izabranom Predstavničkom domu, kao što je Predstavnički dom bio protuteža Senatu. Ovlasti "savjeta i pristanka" (kao ratifikacija međunarodnih sporazuma) su stoga predana samo Senatu. Predstavnički dom je dobio svoja isključive ovlasti: ovlast da pokreće prijedloge zakona o prikupljanju prihoda, pokreće opoziv federalnih službenika i bira predsjednika u slučaju da elektorski kolegij to ne može učiniti. Senat, međutim, može predložiti zakone o trošenju prihoda i ima isključivo pravo suditi službenicima protiv kojih je pokrenut opoziv te birati potpredsjednika kada elektorski kolegij to nije u stanju učiniti. Senat i njegovi članovi u pravilu imaju veći prestiž nego Predstavnički dom jer senatori služe duže mandate (šest godina) u manjem tijelu te (osim kod sedam država) predstavljaju šire biračko tijelo.

Predstavnički dom se sastaje u južnom krilu Kapitola.

Vanjske veze 	

 A New Nation Votes: American Election Returns 1787-1825  
 The United States House of Representatives. Official Website.	 
 Clerk of the House of Representatives' official website and historical statistics: "Historical Highlights"	
 Chief Administrator Office of the House
 Office of the Speaker of the House. 
 Office of the Majority Leader.
 Official list of current members 
 Biographical Directory of the United States Congress, 1774 to Present.	 
 Congressional Research Service (CRS): Reports regarding the House 	 
 Rules of the House	 
 Legislative information and archives for US House and Senate 
 Why 435? (thirty-thousand.org)
 The story of Article the first (thirty-thousand.org)
 thirty-thousand.org Home Page

Politika SAD
Međuvladin panel o klimatskim promjenama

Međuvladin panel o klimatskim promjenama (engleski: Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC) je stvoren godine 1988. od strane dvije organizacije Ujedinjenih Naroda - Svjetske meteorološke organazicija (WMO) i Programa za okolinu UN (UNEP), da procjenjuje rizik od klimatskih promjena uzrokovanih ljudskom aktivnošću.

IPCC je godine 2007. podijelio Nobelovu nagradu za mir s bivšim potpredsjednikom Sjedinjenih američkih država Alom Goreom .

IPCC ne vrši istraživanja, niti prati klimatske i druge fenomene. Jedna od glavnih aktivnosti IPCC je izdavanje posebnih izvještaja vezanih uz primjenu Okvirnoj konvenciji UN o promjeni klime (UNFCCC). (UNFCCC je međunarodni sporazum koji priznaju mogućnost štetne promjene klime; primjena UNFCCC je s vremenom dovela do protokola iz Kyota.) IPCC svoje procjene uglavnom temelji na naučnoj literaturi.  IPCC je otvoren svim državama-članicama WMO i UNEP.
IPCC-ovi izvještaji se široko citiraju u skoro svim debatama vezanim uz promjene klime. Većina država i međunarodnih organizacija smatra UN-ov klimatski panel kao autoritet.

Svi IPCC-ovi tehnički izvještaji su ekstenzivno provjeravani od naučnika. Sažeci izvještaja (npr. Sažetak za tvorce politike), koji izazivaju najviše pažnje medija, uključuju recenzije država koje su sudjelovale kao i naučnu recenziju.

Povezano 
 Globalno zatopljenje

Napomene i reference

Eksterni linkovi 

 The IPCC web site
 IPCC Organisation 
 
 IPCC publications 
 Summaries for Policymakers (SPMs) of the IPCC Fourth Assessment Report:
 , 
 
 
 A summary of the Fourth Assessment Report SPMs by GreenFacts.
 IPCC article at the Encyclopedia of Earth - General overview of the IPCC
 The IPCC Controversy  - from the Science & Environmental Policy Project
 Climate Change - What Is the IPCC by Jean-Marc Jancovici
 Climate Change Freeview Video Interview 2006 - Sherwood Rowland, Nobel Laureate (1995) for work on ozone depletion discusses climate change. Provided by the Vega Science Trust.
 «UN scientist backs '350' target for CO2 reduction», AFP, 25. august 2009

Međunarodne organizacije
Ujedinjene nacije
Nobelovci za mir
Al Gore

Albert Arnold "Al" Gore, Jr. (31. 3. 1948.-) je američki demokratski političar najpoznatiji po tome što je od 1993. do 2001. služio kao potpredsjednik u administraciji predsjednika Billa Clintona. U posljednje vrijeme je poznat po ekološkom aktivizmu, odnosno nastupu u Oscarom  nagrađenom dokumentarnom filmu Neprikladna istina, te po tome što je 2007. godine dobio Nobelovu nagradu za mir.

Vanjske veze 

 Official website
 Legislation Sponsored by Senator Gore  — Library of Congress
 
 News stories & commentary — New York Times
 Al Gore  Charlie Rose interviews
 Gore interview part 2 on The Hour with George Stroumboulopoulos

Američki političari
Nobelovci za mir
Dobitnici Oscara
Roger Myerson

Roger Bruce Myerson (29.3. 1951. -) je američki ekonomist koji je, zajedno s Leonidom Hurwiczom i Ericom Maskinom, godine 2007. osvojio Nobelovu nagradu za ekonomiju "za postavljanje temelja teorije dizajna mehanizma."

Knjige 
 Game Theory: Analysis of Conflict, Harvard University Press (1991). 
 Probability Models for Economic Decisions, Duxbury Press (2005).

Reference 
 Professor Webpage from the University of Chicago

Rođeni 1951.
Ekonomisti
Nobelovci za ekonomiju
Eric Maskin

Eric Stark Maskin (12.12. 1950) američki je ekonomist koji je zajedno s Leonidom Hurwiczom i Rogerom Myersonom godine 2007. dobio Nobelovu nagradu za ekonomiju "za postavljanje temelja teorije mehanizma dizajna".

Vanjske veze 
 Webpage from Institute for Advanced Study, School of Social Science 

Rođeni 1950.
Ekonomisti
Nobelovci za ekonomiju
Leonid Hurwicz

Leonid "Leo" Hurwicz (21.8. 1917) je počasni profesor ekonomije na Univerzitetu Minnesote. On je incirao razvoj teiorije dizajna mehanizma koji se koristi u ekonomiji, političkim i društvenim naukama; bio je također pionir u primjeni teorija igara na ekonomiju. Za to djelo je godine 2007. dobio Nobelovu nagradu za ekonomiju, postavši najstarijim dobitnikom bilo koje Nobelove nagrade.

Hurwicz je nagradu podijelio s Ericom Maskinom i Rogerom Myersonom, koji su njegovo djelo rafinirali u tehnikama nalaize nesavršenih tržišta. Njihovo djelo se koristi kako bi se pronašlo "najefikasniji metod alokacije resursa s obzirom na postojeće informacije, uključujući poticaje za one umiješane."

Bilješke

Eksterni linkovi 

 
 

Rođeni 1917.
Ekonomisti
Nobelovci za ekonomiju
Salamina (Kipar)

Salamis ili Salamina je antički grad na istočnoj obali Kipra, 6 kilometara severno od današnjeg grada Famaguste.

Istorija 
Najraniji arheološki nalazi su iz 11. veka pne. (kasno bronzano doba). Ruda bakra, koja se nalazila na Kipru učinila je Kipar značajnim na trgovačkim putevima. Grad Salamis spominje se u asirijskim natpisima, kao jedna od kraljevina na Kipru. Asirijska vojska je 877. pne. prvi put došla do Mediterana. Gradovi-kraljevine na Kipru su 708. pne. odali počast Sargonu II, kralju Asirije. Prvi novčići su kovani u 6. veku pne. prema persijskim prototipima. 

Kipar je bio pod kontrolom Asirije, ali gradovi-države su uživali relativnu nezavisnost dok god su plaćali danak asirijskom kralju. To je omogućilo kraljevima različitih kiparskih gradova da nagomilaju dovoljno bogatstva. 

Mitski osnivač Salamisa je Teuser, sin Telamona, koji se nije mogao vratiti iz Trojanskog rata, jer nije osvetio svoga brata Ajaksa. 
Kod Salamisa se 450. pne. odigrala Bitka kod Salamine na Kipru između Atine i Persije. (Ta bitka se ne smije zameniti sa bitkom kod Salamine 480. pne. u Grčkoj). 

Istoriju Salamisa u ahajskom i klasičnom periodu iznio je Herodot i Isokrat. Salamis je bio glavni grad Kipra i predvodio je ostale gradove u pokušaju da se oslobode persijske vlasti. Najpoznatiji vladar Salamisa je bio Evagora (410-374. pne.), koji je postao vladar celog ostrva i uspeo da postigne nezavisnost od Persije. Artakserks je posle toga opsedao Salamis. Pod kraljem Evagorom grad je napredovao i iz toga perioda siu mnogi spomenici grčke kulture i umetnosti.

Nakon što je Aleksandar Makedonski osvojio Persiju, Ptolemej I Soter je vladao Kiprom. Ptolemej je prisilio svoga guvernera ostrva da počini samoubistvo. Na njegovo mesto je došao Ptolemejev brat. Salamis je i dalje ostao glavni grad. Kod Salamisa se 306. pne. odvijala pomorska bitka između Demetrija Poliorketa i Ptolemeja. Demitrije je pobedio i zauzeo Kipar. 

Kada su Rimljani preuzeli ostrvo Salamis je bio deo rimske provincije Kilikije, a sedište guvernera je premešteno u Pafos. Iako je pafos bio glavni grad Salamis je i dalje bio jako značajan. Rimski carevi Trajan i Hadrijan su obnovili ili iznova izgradili javne građevine.

Sveti Varnava je doneo u 1. veku hrišćanstvo na Kipar. Navodno je Varnava propovedao u Aleksandriji i Rimu, a kamenovan je 61. u Salamisu. On se smatra osnivačem kiparske pravoslavne crkve.

Nekoliko potresa uništilo je Salamis u 4. veku. Grad je ponovo izgrađen kao Konstancija i postao je sedište biskupa. Grad je imao i problem sa upropaštavanjem luke, apa je nazadovao. Potpuno je napušten u 7. veku za vreme arapskih invazija.

Gradovi na Kipru
Drevni gradovi
Jaros

Jaros, Giaros, () je jedno malo grčko ostrvo koje je danas nenaseljeno. Ovo malo ostrvo leži u Egejima između većih ostrva, Andros, Tinos, Siros, Kitnos i Kea. Ostrvo ima dužinu 8,5 km, a širina mu doseže blizu 4,5 km, tako da njegova površina dostiže veličinu od 37 km². Vegetacija je na ostrvu dobro razvijena, ostrvo je dosta brdovito, a njegova najviša tačka iznosi 490 metara. 

Koordinate: 37° 37' Sgš; 24° 43' Igd 

Jaros je još u antičko vrijeme bio utočište, odbjeglima sa okolnih ostrva. Od 2. svjetskog rata, a posebno za vrijeme pod grčkom vojnom diktaturom, Juntom, 1967. do 1974. godine, ostrvo je služilo kao zatvor i mjesto internacije za političke zatvorenike.

Od 1948. pa sve do 1974. godine, oko ljudi 22,000 bilo je eksportovano ili zatvoreno na ovome ostrvu.

Danas grčka vlada često koristi ovo ostrvo za strateške vježbe, a većina objekata koji se nalaze na ostrvu, više služe kao spomenici na sjećanje onima koji su tu propatili.

Vidi još 
 Grčka ostrva

Eksterni linkovi 
 Informacije o ostrvu

Kikladi
Otoci u Grčkoj
Folegandros

Folegandros () je malo grčko ostrvo grupe Kikladi. Ono leži oko 160 km jugoistočno od Atine i 40 km sjeverozapadno od Santorinija u Egejima.
Ostrvo posjeduje dužinu od 14,5 km, a maksimalna širina iznosi 4 km. Površina ostrva je 32 km² a najviša tačka na ostvu je 445 metara.

Koordinate: 36° 37′ 20" Sgš, 24° 54′ 5" Igd

Svih otprilike 550 stalnih stanovnika ostrva žive u lučkom mjestu Karavostasis, glavnom mjestu Hora (Chora) ili u zemljoradničkom naselju Ano Merija (Ano Meria). Jezgro navedenog sela Hora, čini jedna venecijanska tvrđava (Kastro),kod koje na njenom južnom ulazu počinje serpentinski uspon koji vodi do glavne crkve na ostrvu. Crkva se naziva Panagija (Panagia). Odatle se pruža predivan pogled na strmu morsku obalu. Visina sela Hora je preko 200 m a selo je izgrađeno na samoj ivici litice.

Iz antičkog vremena i nije mnogo stvari poznato o ovome ostrvu. Njegovi stanovnici su bili Dorani. Kasnije su njime zavladali Atinjani. 1207. godine ostrvo je osvojio venecijanac Marko Sanudo, a pod Venecijom ostalo je sve do 1566. godine, kada su njime zavladali Turci. Grci su ga ponovo osvojili tek u 19. vijeku.

Glavna grana privređivanja na ovom slabo razvijenom ostrvu je uglavnom poljoprivreda. Pored nje, u blagoj mjeri zastupljeno je ribarstvo i turizam. Međutim smještajni kapaciteti su mali pa se rijetki odlučuju za boravak na ovome ostrvu. 

Folegandros je dostupan samo brodom. Međutim i tu može, zbog relativno nezaštićene luke, doći do kašnjenja, ponekad i po nekoliko dana. Ostrvo saobraća sa ostrvima Milos i Pireus, a postoji veza i sa Iosom preko Sikinosa. (Stanje 2003).

Vidi još 
 Grčka ostrva

Vanjske veze 

 Folegandros - ostrvo mira
 Opština Folegandros

Otoci u Grčkoj
Kikladi
Antimilos

Antimilos (), ili Erimomilos, je jedno ostrvo koje pripada Grčkoj, nije naseljeno, a pripada grupi ostrva Kikladi, u Egejskom moru. Ostrvo leži oko 20 km sjeverozapadno od luke ostrva Milos, a svojom dužinom od 4 km i širinom od 3 km obezbjeđuje sebi površinu veličine preko 10 km².

Koordinate: 36° 47' 20" Sgš 24° 14' 20" Igd

Antimilos je ostrvo siromašno vegetacijom, a naseljeno je samo divljim kozama i kunićima. Ostrvo je brdoviti, vulkanskog je porijekla, a najviša tačka ostrva je 684 metara. Ostrvo se može posjetiti prilikom turističke sezone sa malim turističkim brodićima koji voze sa ostrva Milos. 

Znamenitosti od istorijske vrijednosti na ovom ostrvu ne postoje, ali postoji nekolicina lijepih zalijeva za kupanje, koji su slobodni za turiste.

Vidi još 
 Grčka ostrva

Vanjske veze 
 Pogled na ostrvo iz broda 

Kikladi
Otoci u Grčkoj
Antiparos

Antiparos () je malo ostrvo, oko 35 km² veličine. Takozvano ostrvo-sestra ostrvu Paros, koje je od njega odvojeno jednim 1,5 km² širokim moreuzom. Antiparos pripada grupi ostrva Kikladi, a nalazi se u Egejskom moru.

Iz male luke Punda svakih 10-15 minuta isplovljava redovan trajekt koji spaja ova dva ostrva.

Najviše uzvišenje na ovome 12,5 km dugom i do 5,5 km širokom ostrvu je Profitis Ilias (Profitis Ilias) (300m).

Skoro svih 700 stanovnika ovog ostrva žive u istoimenom glavnom mjestu, u kojem se nalazi nekoliko prodavnica i taverni koje se nalaze na zamku iz 1440. godine. Pojedine taverne su otvorene i na zapadnoj, mirnoj strani ostrva pored ulice koja prolazi, tik uz pješčanu obalu.

Najznačajnije znamenitosti koje turisti obilaze pod vodstvom turističkih vodiča (odlazi se autobusom, a može i pješice), je impresivna stalaktitna pećina u čiju se utrobu spušta stepeništem, čak do 90 m dubine.

Što se tiče prenoćišta na ostrvu, postoji samo okraničen broj mjesta, tako da se turisti na ostrvu najčešće zadržavaju samo nekoliko časova.

Koordinate ostrva su: 37° 0' Sje.; 25° 3' Ist.

Vidi još 
Grčka ostrva

Vanjske veze 

 Oficijelna veb strana ostrva Antiparos 

Kikladi
Otoci u Grčkoj
Limnologija

Limnologija (grčki λἰμνη jezero + -logija), grana hidrologije koja se bavi istraživanjem jezera, napose fizikalnim i hemijskim svojstvima jezerske vode i biologijom jezera.

François-Alphonse Forel (1841. - 1912.) je osnovao polje limnologije vlastitim proučavanjem Ženevskog jezera. Limnologija je tradicionalno blisko srodna hidrobiologiji koja se bavi primjenom principa i metoda fizike, hemije, geologije i geografije na ekološke probleme.

Organizacije 
 Američko limnološko i okeanografsko društvo
 Australsko društov za limnologiju
 Evropsko limnološko i okeanografsko društvo
 Njemačko limnološko društvo (www.dgl-ev.de)
 Talijansko udruženje za okeanologiju i limnologiju (AIOL) (www.aiol.info - R.Bertoni)
 Japansko limnološko društvo
 Societas Internationalis Limnologiae (limnology.org)

Hidrografija
Hidrologija
Sedimenti

Sedimenti (lat. sedimentum = talog) taložine su trošnog materijala (šljunka, pijeska, gline i sl.) ili otopina (vapna, soli, gipsa i sl.) u moru (morski ili marinski sedimenti), jezeru (jezerski ili lakustrijski sedimenti), rijeci (riječni ili fluvijalni sedimenti) ili na kopnu (eolski sedimenti, tj. oni koji su nataloženi vjetrom, sipari i sl.). Mehaničkim raspadanjem nastaju mehanički sedimenti, a kemijskim otapanjem kemijski sedimenti. Materijalom organskog porijekla nastaju organogeni sedimenti.

Povezani članci 
 Sedimentologija
Gips

Gips je vrlo mekan mineral, po hemijskom sastavu kalcijum sulfat dihidrat, CaSO4•2H2O. Anhidrovan prah kalcijumsulfata, CaSO4, kada se hidratiše, rekristališe i svara čvrstu masu koja se koristi u građevinarstvu.

Kemijski sastav 

CaSO4•2H2O + heat → CaSO4•½H2O + 1½H2O (steam)
 (CaSO4•½H2O).

CaSO4•½H2O + 1½H2O → CaSO4•2H2O This reaction is exothermic.

Nalaženje

Upotreba

Vidi još 
 Spisak minerala
 Lime
 United States Gypsum Corporation, the largest producer of gypsum products in North America
 Rajasthan State Mines and Minerals Limited, the largest producer of gypsum in India

Reference

Vanjske veze 

 WebMineral data
 Mineral Data

Vidi 
 Spisak minerala
 Spisak stena

Problemi
Neorganska jedinjenja
Minerali
Pećina

Pećina, spilja ili špilja je prirodan otvor u Zemljinoj kori. Pećine u nastale u krasu oblikovane su hemijskim i mehaničkim delovanjem vode. Osim u tim stenama pećine nastaju i u naslagama gipsa, soli, magmatskim stenama, konglomeratima, brečama pa čak i ledu.

Špilja 
Osnovni dijelovi špilja su ulaz, kanal i dvorana. Špiljski kanal je izdužena špiljska šupljina, a dvorana je prostranija šupljina najčešće nastala širenjem špiljskih kanala. Špilje koje nemaju spoj s površinom nazivaju se kaverne. Špilja je prirodna šupljina u Zemljinoj kori.

Istraživanjem špilja se bavi speleologija koja je kao znanost nastala u drugoj polovici 19. vijeka. Ljudi koji se bave proučavanjem špilja nazivaju se speolozi. Zahvaljujući speolozima mnoge su špilje danas otvorene za posjetitelje. Putovanje u središte Zemlje je nemoguće. No, zato si možemo priuštiti ulazak ispod zemljine kore, opskrbljeni kacigom sa svjetiljkom i toplom odjećom jer je unutar špilje jako hladno. Mnoge je špilje ukrasila sama priroda:odozgo vise stalaktiti, s dna niču stalagmiti, a među stjenama se ugnježđuju blijeda vodozemna stvorenja. Mjesečev krajolik, samosvojan ekosistemu koji ne prodire sunce. Kada voda uđe u unutrašnjost kore i napravi si put, među mekanim stijenamamože stvoriti proširenja, klance i podzemne rovove. To su labirinti kojima često teku rijeke i potoci.
 
U Hrvatskoj prevladavaju špilje oblikovane u krškom reljefu oblikovanom u naslagama vapnenca i dolomita kemijskim i mehaničkim djelovanjem vode. Osim u tim stijenama špilje su oblikovane u naslagama gipsa, soli, magmatskih stijena, konglomerata, breča pa čak i leda.

Poznate špilje 
 Lukina jama, duboka 1392 metara, najdublja je jama u Hrvatskoj, a spada među najdublje u svijetu. Nalazi se u Nacionalnom parku Sjeverni Velebit. Otkrili su je slovački speolozi 1993.godine, a nazvana je po Ozrenu Lukiću - Luki, speologu koji je poginuo u Domovinskom ratu na Velebitu.
 U uvali Balun na otoku Biševu nalazi se Modra špilja. Oko podneva za mirnog mora sunčeve zrake prodiru kroz podvodni otvor i reflektiraju se od bijelog dna te osvjetljavaju špilju modrom, a predmete u vodi srebnom bojom.
 U Postojnskoj jami u Sloveniji ima gotovo 20 km podzemnih tokova i najposjećenija je u Europi. Otkrio ju je 1818. godine Luka Čerč.
 Postoje špilje u koje se ne ulazi pomoću konopaca i u u speološkom odijelu:dovoljna je mala barka Jer su ih napravili valovi u moru.Tako je nastala i špilja u Cala di Luna u [Nacionalnom parku zaljeva Orosei i Gennargentu na Sardiniji.
 La Grotta grande del Vento unutar špilja Frasassi, u talijanskoj pokrajini Marche, otkrivena je tek 1971. godine nakon 23 godine speoloških istraživanja. Danas su špilje otvorene za građanstvo, ali postoje i posebni prolazi za speologe - za one iskusne ali i za početnike.

Veze 
 Modra špilja
 Lukina jama

Vanjske veze 

 Hrvatski speleološki poslužitelj 
 http://public.carnet.hr/speleo/karta.html 

 
Geomorfologija
Kras

Kras, krš ili karst, je tip reljefa koji se razvija na tlu sastavljenom od topljivih stijena (najčešće kalcijevog karbonata (CaCO3) ili magnezijevog karbonata (MgCO3)). Krš na stijenama u kojim je preko 50% magnezijevog karbonata se naziva dolomitni krš. Osnovna karakteristika krškog reljefa je izražena, ali selektivna topljivost stijena. Posljedica toga je da nastaje izrazito razvijen reljef sa mnogo udubina i uzvisina. Čvrste stijene kalcijevog karbonata (vapnenca) su često na povšini te se javlja kamenito tlo, ali je često vapnenac pokriven tlom te nastaje pokriveni krš na kojem se javlja vegetacija.

Krš se obično razvija u gorsko-planinskom reljefu. Udubine u kršu se dijele na nadzemne (ponikve, škrape, kamenice, doline, uvale, polja) i podzemne (špilje, jame). Česta uzvišenja su kukovi (strme stijene koje strše).

Ponikve (vrtače) su kružna udubljenja sa strmim stranama. Najčešće su u obliku lijevka, ali postoje tanjuraste i kotlaste. Prostor s mnogim ponikvama se naziva boginjavi krš. Vrlo mala kružna udubljenja se nazivaju kamenice.

Škrape su izdužena udubljenja nastala tečenjem vode. Postoje raznih veličina. Izrazito duboke škrape se nazivaju škripovi. Česte su rebraste škrape (mnogo paralelnih škrapi u nizu) i meandarske (vijugave).

Doline su udubine veće od ponikvi, ali manje od polja. Nastale su djelovanjem vode koja otapa stijene. Uvale su nepravilne doline nastale spajanjem više ponikvi. Polja su najveće udubine u kršu. Nastaju radom tekućice koja teče preko krških stijena te ih otapa. Na dnu polja se taloži rastrestito tlo, te su plodna i predstavljaju centar naseljenosti. Najveća polja u kršu u Hrvatskoj su Gacko, Ličko i Krbavsko.

Špilje su pretežno vodoravne udubine u krškom podzemlju, a jame pretežno okomite. Nastaju tečenjem podzemnih voda. Kaverne su špilje bez izlaza na površinu, često se otkrivaju prilikom bušenja tunela. Najvažnija jama u Hrvatskoj je Lukina jama, a špilje su Cerovačke špilje, Lokvarka i Vrelo. Ponori su udubine u koje poniru rijeke ponornice.

Osnovna karakteristika vodotoka u kršu je malo vode na površini, ali mnogo u podzemlju. Tekućice su u pravilu kratke ponornice. Mnogo vode teče kroz podzemlje gdje otapa stijene.

Hrvatska se smatra klasičnom zemljom krša u europskim okvirima. Krške pojave su u Hrvatskoj najbolje istražene, te su riječi o krškim pojmovima ušle iz hrvatskog u sve svjetske jezike (npr. njem. Doline, Polje, Uvala, fr. doline, poljé, ponor, šp. dolina, poljé).

Vidi također
Karstologija

Vanjske veze
Krš ili kras? Krš! www.geografija.hr

 
Fizička geografija
Geomorfologija
Karakorum

Karakorum ili Karakoram je planinski lanac u Aziji i jedan od najviših lanaca na svijetu. Proteže unutar granica Pakistana, Kine i Indije, a sjeverozapadni krak i do Afganistana i Tadžikistana.

Geografija 
Lanac sadrži preko 60 vrhova viših od 7000 m, od kojih je najpoznatiji K2 (8611 m), drugi najviši vrh svijeta. Lanac je dug oko 500 km i najvećim dijelom nalazi se u sjevernom Pakistanu. To je područje s najviše ledenjaka izvan polarne regije. Lanac omeđuju na sjeveru Tibet, planine Pamir i Wakhan koridor. Zapadno se nalaze lanci Hidu Raj i Hindu Kush. Južno omeđenje Karakorama čine rijeke Gilgit, Indus, i Shyok, koje također odjeljuju lanac Karakorum, od lanca Himalaja. Zbog svoje nepritupačnosti lanac je slabije naseljen od Himalaja (koje se nalaze istočnije) i prvi europski istraživači došli su u to područje u ranom 19. vijeku. Karakorum i Himalaje nalaze se području sudara dvaju kontinenata i od velike je važnosti za geologiju, za pručavanje tektonskih promjena. Ledenjaci služe za istraživanje klimatskih promjena.

Najviši vrhovi 
Najznačajniji vrhovi nalaze se u sjevernom Pakistanu:
 K2 (Qogir Feng) (8611 m)
 Gasherbrum I (8068 m)
 Phalchen Kangri (8047 m)
 Gasherbrum II (8035 m)
 Gasherbrum IV (7925 m)
 Distaghil Sar (7885 m)
 Masherbrum (7821 m)
 Rakaposhi (7788 m)
 Kanjut Sar (7761 m)
 Saser Kangri (7672 m)
 Chogolisa (7665 m)
 Haramosh vrh (7397 m)
 Ogre (7285 m)
 Muztagh toranj (7273 m)

Eksterni linkovi 

Karakorum galerija slika
 Opsežne informacije o planinama Himalaje i Karakoruma sa poveznicama do dobrih slika
 Pakistan putničke informacije
 Travel Web: Karakorum autocesta 
 Karakorum
 Planinarenje 
 Karakorum autocesta
 Muztagh Travel 

Planinski masivi u Afganistanu
Planinski masivi u Kini
Planinski masivi u Indiji
Planinski masivi u Pakistanu
Planinski masivi u Tadžikistanu
Pamir

Pamir je planinski masiv koji se nalazi na sjecištu planinskih lanaca Tanšan, Karakorum, Kunlun i Hindukuš. Većina planina nalazi se u Tadžikistanu. Dijelovi Pamira prositiru se i u državama: Kirgistan, Afganistan i Pakistan. Wakhan koridor prolazi kroz Pamir.

Geografija 
Tri najviša vrha su Ismoil Somoni (7495 m, od 1932. do 1962. poznat kao Staljinov vrh, te od 1962. do 1998. kao Vrh komunizma), zatim Vrh nezavisnosti (7165 m) i Pik Korženevski (7105 m). U gorju se nalazi i mnogo ledenjaka, uključujući i 72 km dugi ledenjak Fedčenko, najveći u bivšem SSSR-u i najveći izvan polarne regije.

Klima 
Pamir je tokom čitave godine prekriven snijegom. Prevladavaju duge i oštre zime te kratka i hladna ljeta.

Ekonomija 
Ugljen se kopa na zapadnom dijelu, dok je u ostatku planinske regije glavni izvor zarade uzgajanje ovaca.

Prijevoz 
Masivom prolazi Pamirski autoput, drugi najviši put svijeta, nakon Karakorumskog autoputa. Pamirski autoput povezuje Dušanbe u Tadžikistanu i Oš u Kirgistanu te predstavlja glavnu liniju snadbijevanja ove izolirane regije.

Povezano 
 Nacionalni park Tadžikistan

Vanjske veze 

 Informacije i fotografije
 The Pamirs. 1:500.000 - Turistička karta Gorno-Badkshan-Tadžikistana i informacije o regiji. Verlag „Gecko-Maps“, Switzerland 2004 ()
 Turistički ured u Khorogu (Tadžikistan) Pamirs Tourism Association

Planinski masivi u Afganistanu
Planinski masivi u Kini
Planinski masivi u Kirgistanu
Planinski masivi u Tadžikistanu
Hindukuš

Hindukuš (Hindu-Kuš, Hindu Kush, Hindu Kush, Hindoo Koosh ili Hindukush, perzijski: هندوکش) je planinski lanac u Afganistanu, djelomično i u sjevernoj regiji u Pakistanu. Nastavlja se na zapadne krajeve masiva Pamir, lanca Karakorum, te Himalaja. Planinski lanac razdvaja tokove rijeka Kabul i Helmand od rijeke Abudarja.

Planine 
Planine Hindukuša snizuju se kako se protežu prema zapadu: središnji dio u blizini Kabula visok je od 4500 do 6000 metara; zapadnije visine su od 3500 do 4000 metara. Prosječna visina za Hindu Kush je 4500 metara.

Dužina cijelog sustava je 966 km lateralno, dok je srednja širina (smjer sjever-jug) oko 240 km. Samo oko 600 km masiva naziva se Hindukušom. Ostatak čine brojni manji planinski lanci kao što su: Kuh-e Baba, Salang, Kuh-e Pagman, Spin-Gar (istočni Safid-Kuh), Sijah-Kuh, Koh-e Hvadža Muhamed, te Selsele-je Band-e Turkestan. Zapadni Safid-Kuh, Sijah-Band i Došah zapadnjaci često nazivaju kao Paropamisus.

Rijeke koje izviru u planinskom sustavu su Helmand, Hari-Rud i Kabul. Planine ispresjecaju visoki planinski prijelazi ("kotali"), strateški važna mreža za promet karavana. Najvažniji planinski prijelaz je Kotal-e Salang (3,878 m); povezuje Kabul i točke na sjeveru s južnim u Afganistanu.

Istočni Hindukuš 
Istočni lanac Hindukuša, poznati kao i niski Hindukuš, nalazi se većim dijelom u sjevernom Pakistanu i manjim dijelom u Afganistanu.
U distriktu Čitral u Pakistanu nalaze se najviši vrhovi Hindukuša (Tirič-Mir, Nošak, i Istoro-Nal), masivni ledenjaci i brojni prijelazi.

Eksterni linkovi 

 Hindu Kush, Encyclopedia Iranica
 http://www.karakorumexplorers.com 
 http://www.northernareas.org.pk 
 Zanimljive priče Hindukuša 

Planinski masivi u Afganistanu
Planinski masivi u Kini
Planinski masivi u Pakistanu
Planinski masivi u Tadžikistanu