alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ferdinand de Saussure

Ferdinand DE SAUSSURE (naskiĝis la ; mortis la ) estis lingvisto el Svislando.

Li havis daŭran influon sur la strukturisma lingvistiko (la unuan modernan teorion pri lingvistiko) kaj la evoluo de hindoeŭropaj studoj kaj semiotiko en la 20-a jarcento. Li mem neniam publikigis eĉ unu libron, sed la transskribaĵoj de liaj prelegoj (Cours de linguistique général ) igis lin la "fondinto de moderna lingvistiko".

Saussure kaj Esperanto 
Oni nenie trovas fonton, kiu konfirmis, ke Ferdinand de Saussure lernis Esperanton aŭ eĉ estis esperantisto. Lia frato René tamen foje konfesis al Edmond Privat, ke li nur tial fariĝis Esperantisto, ĉar lia frato Ferdinand petis lin ĉeesti por li la 2-an Universalan Kongreson de Esperanto en Ĝenevo, ĉar li mem kiel ĉefo de la lingvistika instituto devas esti iomete prudenta, dum René kiel ĥemiisto estis libera partopreni la kongreson, sen devi timi atakon de avidaj kolegoj. Ĉi tiu eldiro estas forta indikilo, ke Ferdinand de Saussure ja mem studis la lingvon, sed simple timis publike tion deklari.

La bulgara esperantisto D. Veselinov eldonis monografion "La bulgaraj studentoj de Ferdinand de Saussure" (Sofio, 2008, 400 p.).

Kurso pri Ĝenerala Lingvistiko 
La lingva teorio de Saussure estas klare semiotika ĉar ĝi interpretas lingvon kiel aron de signoj. Tiukadre la tuta sistemo baziĝas sur la konceptoj de signo, signanto kaj signato:

En sia ununura verko Cours de linguistique générale , ankaŭ tradukita al Esperanto, li neŭtrale aliris Esperanton, interalie dirinte ke Esperanto estas studebla same kiel "naturaj" lingvoj. "En artefarita lingvo, preskaŭ ĉiuj vortoj estas analizeblaj. Esperantisto havas tutan liberecon konstrui, ekde iu radiko, novajn vortojn".

En la prefaco al la Esperanto-traduko menciindas ankaŭ teksteto el la kurso pri Esperanto kaj ĝia evoluo: "Kiu kreas lingvon havas ĝin sub sia regado dum ĝi ne cirkulas: tamen ekde tiu momento kiam ĝi kompletigas sian mision kaj fariĝas ĉies posedaĵo, ĝi eskapas kontrolon".

Persone 
Lia filo Raymond de Saussure iĝis psikanalizisto kaj estis unu el la plej gravaj organizintoj de psikanalizo en franclingva Svislando .

Li estis frato de René de Saussure, svisa esperantisto.

Eksteraj ligiloj 
(eo) La fratoj Saussure - Davide Astori - IRIS, YouTube

(fr) Cercle Ferdinand de Saussure, Svisa Societo por studoj pri Saussure

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Praga lingvoskolo
 13580 de Saussure

Svisaj lingvistoj
Vilhelmo la 1-a (Anglio)

Vilhelmo la 1-a (n. ĉ. 1027; m. 9-an de septembro 1087), konata laŭvice kiel Vilhelmo la Peknaskito, Vilhelmo la 2-a, duko de Normandio, Vilhelmo la Konkerinto, kaj fine Vilhelmo la 1-a, reĝo de Anglio, estis duko de Normandio kaj reĝo de Anglujo. Li estis neleĝa filo de duko Roberto la 1-a kaj Herleva (aŭ Arlette), filino de tanisto kiu nomiĝis Fulbert. Li naskiĝis en Falaise, Normandio, nuntempe parto de Francio. Lia duka kastelo estis konstruita en Caen. Lia korpo ripozas en preĝejo Saint-Etienne de Caen, en .

Li edziĝis al Matilda de Flandrio.

Vidu ankaŭ 
 Batalo apud Hastings
 Domo de Normandio
 Listo de dukoj de Normandio
 Normanda konkero de Anglio
 Parlamento de Anglio
 Kastelo de Caen
 Abatejo de Viroj (Caen)

Anglaj reĝoj
Dukoj de Normandio
Normandoj
Deborah Kerr

Deborah KERR, origine: Deborah Jane KERR-TRIMMER (naskiĝis la 30-an de septembro 1921 en Helensburgh, Skotlando, mortis la 16-an de oktobro 2007 en Suffolk, Anglio) estis brita aktorino.

Deborah Kerr komencis sian karieron kiel dancistino. En la jaro 1939 ŝi unuafoje aperis sin kiel aktorino en teatro, kaj en 1941 ŝi ricevis rolon en la filmo Major Barbara (laŭ teatraĵo de George Bernard Shaw).

El ŝiaj unuaj roloj en Hollywood menciindas ekz. tiu de la juna kristanino Lygia en Quo vadis (laŭ romano de Henryk Sienkiewicz). Grandan famon ŝi akiris per la filmo From Here to Eternity: La longa, pasia kiso kun Burt Lancaster apud maraj ondoj estas konsiderata unu el la plej ravaj kis-scenoj en la historio de la kino.

Kune kun Yul Brynner ŝi aperis en la muzikfilmo The King and I. Granda defio por ŝi estis la rolo en Separate Tables.

Post la filmo The Arrangement (1969, reĝisoro: Elia Kazan) Deborah Kerr retiriĝis el la kinolaboroj. Ĝis 1981 ŝi ĉefe dediĉis sin al la teatra laboro.

En ŝia filmkariero Deborah Kerr ses-foje estis nomumita por la Oskaro. En 1993 Oskaro honorigis ŝian dumvivan laboron.

Listo de filmoj 
 Major Barbara (Britio, 1941)
 Black Narcissus (Britio, 1947)
 Edward My Son (Britio, 1949)
 Quo vadis (Usono, 1951)
 From Here to Eternity (Usono, 1953)
 Julius Caesar (1953)
 The King and I (Usono, 1956)
 Heaven Knows, Mr. Allison (Usono, 1957)
 Separate Tables (Usono, 1958)
 Bonjour Tristesse (Usono, 1958)
 The Sundowners (Usono, 1960)
 The Night of the Iguana (Usono, 1964)
 Casino Royale (Britio, 1966)
 The Gipsy Moths (Usono, 1969)
 The Arrangement (Usono, 1969)
 A Song at Twilight (televida produktaĵo, 1981)
 Witness for the Prosecution (Usono, 1982)

Britaj aktoroj
Umikinoj de James Bond
Kim Basinger

Kim BASINGER (naskiĝis  en Athens, Georgio) estas usona aktorino. Nun ŝi havas  jarojn.

Kiel filino de kantisto ŝi deziris sekvi la karieron de sia patro, sed post sukceso en beleckonkurso ŝi fariĝis fotomodelo.

Kiel aktorino ŝi famiĝis per la James-Bond-filmo Never Say Never Again, en kiu ŝi aperis kun steluloj kiaj Sean Connery, Klaus Maria Brandauer kaj Max von Sydow.

En la jaro 1998 ŝi pro L.A. Confidential gajnis Oskaron en la kategorio plej bona epizoda rolo.

De 1993 ĝis 2002 ŝi estis la edzino de la aktoro Alec Baldwin. Ŝi havas unu filinon (n.1995)

Listo de filmoj 
 Never Say Never Again (1983)
 9 ½ Weeks (1985)
 No Mercy (1986)
 Blind Date (1986)
 My Stepmother Is an Alien (1988)
 Batman (1989)
 The Getaway (1993)
 Pret-à-Porter (1995)
 L.A. Confidential (1997)
 I Dreamed of Africa (2000)
 8 Mile (2002)

Usonaj aktoroj
Oskaro
Usonaj fotomodeloj
Naskiĝintoj la 8-an de decembro
Umikinoj de James Bond
Zinkiv

Zinkiv () estas urbeto en la Poltava provinco de Ukrainio. Ĝi enhavas proksime  loĝantojn.

Esperanto 
Zinkiv estas la naskiĝurbo de Anatolo Koch.

Vidu ankaŭ 
 Poltava provinco
 Listo de urboj en Ukrainio

Urboj en Poltava provinco
Bregenz

Bregenz  - en Esperanto Bregenco - estas la ĉefurbo de la federacia lando Vorarlbergo en Aŭstrio. Ĝi estas ankaŭ distrikta urbo de la distrikto Bregenz. Ĝi situanta ĉe la sudorienta bordo de la Bodenlago, konkrete de ties plej granda lagoparto Obersee. Komence de la jaro 2013 ĝi havis 28 012 loĝantojn.

Kulturo
La Festivalo de Bregenz Bregenzer Festspiele estas kultura festivalo kiu okazas ĉiujare en julio kaj aŭgusto. Por la plejmulto de la  vizitantoj la plej granda atrakcio de la festivalo estas la ludo sur la lago kiu okazas sur la scenejo sur la lago, la plej granda tiuspeca scenejo en la mondo. La Festivalo estas konata pro la beleco de la natura fono de la Bodenlago, la grandiozaj scenaranĝoj, la perfekta scentekniko kaj la unika akustiko.

Transporto

Trajna transporto 
En Bregenz estas tri stacidomoj (haltejoj): Bregenz, Bregenz Hafen kaj Riedenburg (la lastaj du estas uzataj nur por regiona transporto). La urbo havas regulan trajnan konekton per InterCity- kaj Railjet-trajnoj kun Vieno. Tra la urbo ankaŭ trafikas EuroCity-trajnoj de Zuriko al Munkeno.

Partneraj urboj 
  Akko, Israelo
  Bangor, Norda Irlando, Britio

Vidu ankaŭ 
 Bregenzerwald
 Bregenzer Tagblatt, taggazeto (malaperis en 1915)

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo
St. Pölten

Sankt Pölten - en oficialaj dokumentoj kutime mallongigite St. Pölten - estas la ĉefurbo de la federacia lando Malsupra Aŭstrio en Aŭstrio. Ĝi ankaŭ estas la administra centro de la distrikto Sankt Pölten-Land, kiu plene ĉirkaŭas la urbon, sed mem konsideriĝas eksterdistrikta urbo kaj do ne mem apartenas al la administra unuo ĉirkaŭanta ĝin. La urbo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono Mostviertel  (mosta regiono).

Rilatoj al Esperanto 
La fondon de urba Esperanto-grupo en 1924 iniciatis Hugo Steiner kun Anton Goldmann. En 1953 en la urbo fondiĝis la Mondpaca Esperantista Movado, kiu dum la sekvaj jaroj de la malvarma milito ebligis oficialan agadon por kaj per Esperanto en socialismaj landoj, sed devis ankaŭ kompromisi kun la tieaj regantoj.

Turismo 
El Sankt Pölten ekas konata Mariazeller-fervojo.

Urboj de Aŭstrio
Komunumoj de Malsupra Aŭstrio
Eisenstadt

Eisenstadt (, ) estas statuta urbo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenland, kies ĉefurbo ĝi estas. La nomo signifas ferourbon, dum la historio estis komercado pri fero. La hungara nomo devenas de patrono Marteno de Tours. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

Geografio 
Eisenstadt situas en valo, laŭ ĉefvojo Szentgotthárd–Bratislavo, laŭ fervojo Sopron–Bruck A.D.L.. Lago Fertő estas proksime.

Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. En 895 hungaraj triboj okupis la Karpatan Basenon, en 907 venkis ĉe Bratislavo kaj ilia regno etendiĝis. Hungara Reĝlando formiĝis en 1000. Dum la historio la zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. La unua mencio pri la urbo devenas el 1264 laŭ la formo Sancti Martini latine (= de Sankta Marteno).

Leopoldo la 3-a en 1118 detruis la komunumon (tiam latine nomatan "castrum ferreum", same kiel la tataroj en 1241. Ĉirkaŭ la urbeto muron oni konstruis en 1371. Oni nomis ĝin kampurbo Sancti Martini kaj fortikaĵo konstruiĝis en 1392, kiun aŭstra princo Vilhelmo okupis en 1405. La hungara reĝo Matiaso rezignis pri la urbo por Frederiko la 3-a en 1451, sed en 1482 li okupis ĝin. Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio) reokupis la urbon en 1490. La urbo rehungariĝis en 1622 kaj en 1648 ĝi ricevis la rangon libera reĝa urbo. Incendioj okazis en 1589 kaj en 1776. Emeriko Thököly okupis la urbon en 1683, en 1704 armeo de Francisko Rákóczi la 2-a malvenkis de Habsburgoj. 

En 1910 la urbo havis 3073 loĝantojn (2074 aŭstroj, 834 hungaroj, 101 kroatoj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Sopron, al la distrikto Kismarton, kies distriktejo ĝi estis, poste kiel Eisenstadt ĝi apartenis al Aŭstrio (escepte inter 1938-1945 al Nazia Germanio).

Vidindaĵoj estas preĝejo kaj klostro el 1629, kastelo de Esterházy el 1672 kaj domo de Joseph Haydn, li tie loĝis inter 1766–1778.

Famuloj 
 en la urbo naskiĝis kaj mortis:
 hungara Pál Esterházy (palatino)
 en la urbo naskiĝis:
 hungara advokato József Bölöny
 hungara-germana altlerneja instruisto Gyula Farkas
 aŭstra-hungara arkitekto János Packh
 hungara duko kaj mecenato Pál Esterházy
 hungara episkopo Miklós Antal Esterházy
 hungara kuracisto József Hyrtl
 hungara arkivisto Iván Paur
 hungara pentristo Ferenc Markó
 hungara skulptisto Antal Hörger
 restaŭristo Ferenc Storno
 en la urbo mortis:
 hungara baletisto Melinda Ottrubay
 hungara franciskano József Albach
 hungara instruisto József Pál Király
 aŭstra-hungara komponisto Jenő Takács

Ĝemelurboj 
  Bad Kissingen, Germanio
  Colmar, Francio
  Lignano Sabbiadoro, Italio
  Shido, Japanio
  Sopron, Hungario

Eksteraj ligiloj 
  ()

Urboj de Aŭstrio
Komunumoj de Burgenlando
Vienne

Vienne (departemento) estas franca departemento en la regiono Nova Akvitanio.
 Vienne (franca rivero) estas ankaŭ rivero, kiu trafluas la samnoman departementon.
 Vienne (Isère) estas cetere franca urbo en la departemento Isère.
 Vienne (stacidomo) estas fervoja stacio en Vienne (Isère).
 Concile de Vienne estas koncilio, kiu  kunvenis en la ĉi-supra urbo (1311-1312).
 Haute-Vienne estas franca departemento en la regiono Nova Akvitanio.

Francaj komunumoj 
 Vienne-en-Arthies estas komunumo de la franca departemento Val-d'Oise en la regiono Francilio
 Vienne-en-Bessin estas komunumo de la franca departemento Calvados en la regiono Normandio
 Vienne-en-Val estas komunumo de la franca departemento Loiret en la regiono Centro-Valo de Luaro
 Vienne-la-Ville estas komunumo de la franca departemento Marne en la regiono Granda Oriento
 Vienne-le-Châtau estas komunumo de la franca departemento Marne en la regiono Granda Oriento

Vienne estas la franca vorto pri la esperanta termino Vieno, vidu en: 
 '''Vieno (apartigilo)
Hèctor Alòs i Font

Hèctor ALÒS i FONT (en Esperanto-medio Hektor Alos i Font) naskiĝis en Barcelono la 9-an de decembro 1965. Li estas kataluna esperantisto kaj komputisto. Kiel junulara aktivulo, li prezidis Katalunan Esperanto-Junularon (1985-1987), redaktis ties gazeton Kata Luno (1985-1986) kaj kunredaktis Freqüències (1990-1993). Li estis elektita B-komitatano de TEJO (1986). Li laboris kiel dungito de Centro de Esperanto Sabadell (1986-1987), kie li oficis kiel sekretario. En Kataluna Esperanto-Asocio li agis plurfoje kiel sekretario kaj redaktoro de Kataluna Esperantisto. Ekde 2005 li estas estrarano de la IKEL.

Kun Kiril Velkov li redaktis duvoluman krestomation kun perfektigaj legaĵoj, Ek al Leg'!, kaj la furoran vortareton Tabuaj Vortoj en Esperanto (ambaŭ 1991). En 1997 li publikigis kun Jordi Carbonell i Pinyol la esperanto-katalunan vortaron Diccionari essencial esperanto-català. En 2010 li publikigis kun Francesc Poblet i Feijoo la Historion de Esperanto en la Kataluna Landaro. En 2009 li publikigis novajn versiojn de la aŭtomataj tradukiloj per la maŝintraduka sistemo Apertium de la kataluna kaj la hispana lingvoj al Esperanto, kaj en 2010 kreis tradukilon de la franca al Esperanto. Li partoprenis ankaŭ en la kreado de aŭtomataj tradukiloj por kelkaj minoritataj lingvoj, kiel la sarda, la okcitana kaj la arpitana.

Li estas tradukisto kaj kritikisto, , multjara revizianto kaj korespondanto de la internacia magazino sendependa Monato.

Partoprenis en La arto labori kune, festlibro por Humphrey Tonkin, kaj En la mondon venis nova lingvo, festlibro por Ulrich Lins.

Recenzoj 
 Recenzoj de Hèctor Alòs i Font

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

Libroj de kaj pri Hèctor Alòs i Font en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Alos i Font, Hector
Alos i Font, Hector
Libroj de Hektor Alos
Herne Hill

estas kvartalo de Londono. Ĝi apartenas al la urbodistrikto () Southwark de la regiono Granda Londono. La loĝloko situas proksimume 6 kilometrojn sude de la pleja urbokerno de Londono kaj ties plej malnova kvartalo, simple nomata City - inter ili estas la rivero Tamizo.

Rilatoj al Esperanto 
 Herne Hill estas naskiĝurbo de Clarence Bicknell.

Eksteraj ligiloj 
 Herne Hill Societo

Kvartaloj de Londono

Kvartaloj de Londono
Bordighera

Bordighera estas urbeto de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Ligurio kaj al la provinco Imperio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Ampelio, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaraj komunumoj estas Ospedaletti, Vallebona kaj Vallecrosia.

Esperanto 
Tie Clarence Bicknell vivis kaj fondis la muzeon-bibliotekon de Bordighera iner 1886 kaj 1888. Li iĝis esperantisto en 1897, jardekon post la fondo de la muzeo, kaj interalie ĉeestis la unuan Universalan Kongreson en 1905 en Boulogne-sur-Mer, Francio. La lokan Esperanto-grupon de Bordighera li fondis en 1910.

Eksteraj ligiloj 
  ()

Urboj de Italio
Komunumoj de Italio
Komunumoj de Ligurio
Komunumoj de Provinco Imperia
James Cooke Brown

Dro James Cooke Brown (21-a de julio, 1921 - 13-a de februaro, 2000) estis sociologo kaj sciencfikcia aŭtoro, kreinto de la planlingvo loglano.

Lia sciencfikcia romano estas The Troika Incident (Doubleday, 1970).

Doktoro Brown kreis en relative juna aĝo tabloludon "Karieroj" ("Careers"), kiu iĝis tre populara en Usono. La monenspezo de produktado de tiu ludo ebligis lian aktivan interesiĝon pri tiaj neenspezigaj aferoj kiel lingvoprojektado.

En la lastaj jaroj de sia vivo li verkis malnete verkon pri ekonomiko, en kiu li proponis transiron de labor-merkato al merkato de laborlokoj. En la libro Brown komparas ekonomikon kun kunigo de kosmoŝipoj kaj, iom beletre, konkludas, ke komputiloj, kiuj povas precize kunigi du kosmoŝipojn, povas kunordigi ankaŭ la merkaton de laborlokoj.

Li mortis en Tierra del Fuego pro subita koratako, kiam kun sia edzino ĉirkaŭiris Sudan Amerikon en jaĥto. Ĝis la tago de sia morto li konservis klaran memoron kaj senton de humuro.

Eksteraj ligiloj 
Libroj de kaj pri James Cook Brown en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Sociologoj
Interlingvistoj
Lingvokreintoj
Esperanto-propagando

Esperanto-propagando estas speco de propagando, kies celo estas konvinki homojn pri la realaj kvalitoj kaj avantaĝoj de Esperanto, sed foje ankaŭ pri ecoj imagitaj, fantaziaj aŭ apartenantaj al la sfero de revpensado.

Ĉi tia propagando baziĝas ofte sur mitoj. Pri tio Ziko van Dijk verkis detalan libron nomitan Esperanto sen Mitoj.

Per Esperanto-propagando oni volas ankaŭ atingi, ke pli da homoj eksciu, kio Esperanto estas kaj ke ĝi estas sukcese uzata kiel komunikilo. Tiucele jam pli ofta aperado de sole la vorto "Esperanto" publike (prefere nek altrude nek malbonkuntekste) estas konsiderata taŭga. Jen eblaĵoj (kiom tiu aŭ jena el ili estas rekomendinda kaj longdaŭre bone efika, tio meritas precipan pritakson konsidere al la realigo, cirkonstancoj kaj aliaj aferoj):

 disdoni broŝurojn aŭ inform-paperetojn pri Esperanto kadre de foiroj, stratfestoj ktp. (vidu la foton)
 rakonti pri Esperanto al amikoj, malamikoj, konatoj, familianoj, kunstudentoj, kunlernantoj, kolegoj ktp.
 zorgi pri tio, ke
 nacililingvaj artikoloj kaj anoncoj rilate al Esperanto aperu en ĉiutagaj nacilingvaj gazetoj
 en nacilingvaj radio-elsendoj, televid-elsendoj kaj interretpaĝoj estu menciita Esperanto
 Esperanto (la vorto aŭ la lingvo mem) aperu kadre de nacilingvaj artaĵoj (literaturaj verkoj, muzikaĵoj, teatraĵoj, filmoj kc.)
 en ordinaraj bibliotekoj kaj librovendejoj estu troveblaj libroj, vortaroj, gazetoj, bildpoŝtkartoj, kompaktdiskoj, DVD-oj, filmoj ktp. pri aŭ en Esperanto 
 prefere ne-altrude, do laŭpritakse en konvena grando aŭ malgrando, la vorto "Esperanto" estu legebla sur vestaĵoj kaj aliaj aĵoj; lau ies propono kiel brodita dulinia surskribo "Esperanto / www.uea.org" sur altkvalitaj ŝvit- kaj poloĉemizoj vendotaj de eble UEA; ekzemplo de tre granda publika prezento de la vorto "Esperanto" troviĝas ĉe la Kongresejo Esperanto en Fulda
 en plurlingvaj enhav-informoj de nutraĵoj, uz-instrukcioj, informbroŝuroj ktp. estu legebla ankaŭ po Esperanto-versio; jen ekzemplo: http://www.vorspeisenplatte.de/speisen/2003/10/lyrik.htm
 en komputiloj Esperanto kiel menu- kaj redakto-lingvo estu elektebla tiel ordinare kaj memkompreneble, kiaj tre multaj aliaj lingvoj; jen ekzemplo: http://www.akueck.de/eoskribo.htm#skajpo_en_eo 
 estu okazigataj (almenaŭ ofertataj) Esperanto-kursoj kadre de la kursaro de klerigaj institucioj

Specimeno de ruslingva varbilo eldonita en 1913 kaj 1914 jaroj en urbo Astraĥano (Rusio).

Vidu ankaŭ 
 Principaro de Frostavallen
 Listo de programoj verkitaj en Esperanto
 Listo de esperantigitaj programaroj
 Fina venko

Eksteraj ligiloj 

 Artikolo de Thierry Salomon pri Esperanto-varbado

Esperanto-komunumo
Esperanto sen mitoj

Esperanto sen Mitoj estas libro verkita de Ziko van Dijk kaj eldonita de Flandra Esperanto-Ligo (FEL) el Antverpeno. Unua eldono,  311-paĝa, aperis en la jaro 1999. La dua, prilaborita eldono, 367-paĝa, sekvis kvar jarojn poste.

Enhavo 
La verko pritraktas la oftajn propagandajn kaj informajn pretendojn de la esperantistaro, kaj asertas ke multe da tiuj estas falsaj aŭ naivaj. Ĝi havigas al la leganto proponojn por plibonigo de Esperanto-propagando.

La libro konsilas, kion oni laŭ la aŭtoro inkluzivu en informado pri Esperanto kaj kion ne. Same ĝi instruas, kiujn reklamajn formulojn la aŭtoro konsideras nepre evitendaj kaj kiujn konvenaj por publika varbado.

La libro laŭrubrike tralumigas ĉion, kio laŭ la aŭtoro konsistas el mitoj el la tradicia Esperanto-propagando. Jen la traktataj kampoj:

 Informado sen mitoj,
 Komunumo sen mitoj,
 Subtenantoj sen mitoj,
 Lingvo sen mitoj,
 Planlingvoj sen mitoj,
 Zamenhof sen mitoj,
 Manifestoj sen mitoj.

Eksteraj ligiloj 

 Plena recenzo - Esperanto sen Mitoj
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperanto-movado
Esperantologio
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Ornella Muti

Ornella MUTI [ornella muti], origine: Francesca Romana RIVELLI (naskiĝis la 9-an de marto, 1955 en Romo) estas itala aktorino.

Post kariero kiel fotomodelo Ornella Muti en la jaro 1970 havis sian debuton kiel filmaktorino, en La moglie più bella de la reĝisoro Damiano Damiani. Ŝi famiĝis per la skandaleca filmo L'ultima donna, en kiu ŝi aperis apud steluloj kiel Gérard Depardieu kaj Michel Piccoli.

Popularecon ŝi ankaŭ gajnis per pluraj komediaj filmoj kun Adriano Celentano, el kiuj menciindas Il bisbetico domato.

Ŝi pruvis sian talenton en aro da literaturaj filmigoj, ekz. Eine Liebe von Swann (laŭ romano de Marcel Proust, reĝisoro: Volker Schlöndorff) kaj Cronaca di una morte annunciata (laŭ Gabriel García Márquez).

En 1998 ŝi kune kun sia filino Naike Rivelli aperis en Le Comte de Monte-Cristo (laŭ Alexandre Dumas). Ambaŭ prezentas la rolon de Mercedes, la Naike la junulinon kaj Ornella la pli aĝan.

Filmaro 
 La moglie più bella (Italio, 1970)
 L'ultima donna (Italio/Francio, 1975)
 Mort d'un pourri (Francio, 1977)
 Flash Gordon (Britio, 1980)
 Il bisbetico domato (Italio, 1980)
 Eine Liebe von Swann (Germanio/Francio, 1983)
 Cronaca di una morte annunciata (Italio/Francio, 1986)
 La domenica specialmente (Italio/Francio/Belgio, 1991)
 Oscar (Usono, 1991)
 Le Comte de Monte-Cristo (Francio/Germanio/Italio, 1998)
 Trilogio: (reĝisoro: Lucas Belvaŭ)
 Un couple épatant (Francio/Belgio, 2002)
 Cavale (Francio/Belgio, 2002)
 Après la vie (Francio/Belgio, 2002)
 Les Bronzés 3 - Amis pour la vie (Francio, 2006)

Premioj gajnitaj 
 premio Bambi (1981)

Italaj aktoroj
Italaj fotomodeloj
Naskiĝintoj la 9-an de marto
Izero (Belgio)

Izero ( [Ejzr],  [IzEr]) estas la plej malgranda de la tri riveroj en Belgio kiuj fluas rekte en la maron. La aliaj du estas Skeldo kaj Mozo. Izero havas du fontojn, unu en Buisscheure kaj unu en Lederzele. Poste ĝi sekvas la urbetojn Broksele, Bollezele, Ekelsbeke, Wilder, Bambeke kaj Houtkerke.

Apud Izero okazis teruraj militaj bataloj. En Diksmuide apud Izero troviĝas du monumentoj, kiuj memorigas pri tiuj tagoj: la Izer-turo kaj la Koridoro de la Mortintoj (nederlande: Dodengang).

Flankaj riveroj 
 Penebeek (france: Peene Becque)
 Vuilebeek (france: Sale Becque)
 Herzele
 Vleterbeek
 Kemmelbeek

Riveroj en Eŭropo
Sintezo

Sintezo (en latina lingvo synthesis, en greka lingvo σύνθεσις, sýnthesis = kunmeto, kunplekto) estas
 en komunuza senco operacio, per kiu multeco estas reduktita al unueco, per kombino aŭ kunigo (malo de analizo),
 en filozofio tria grado de dialektiko, kiu kunigas en si la  du gradojn malsuperajn kaj kontraŭajn tezon kaj kontraŭtezon je nocio pli alta, ĉe kiu ili harmonie kunfandiĝas,
 en kemio operacio, per kiu, kombinante elementajn komponantojn, oni ricevas novaspecan produkton, kun apartaj ecoj,
 en tekniko artefara produktado de nature troveblaj kombinaĵoj, kuniganta ties kemiajn elementojn.

Vidu ankaŭ 
 NLP
 Oscilado

Sciteorio
Scienco
Biologio
Kristana preĝejo

Kristana preĝejo aŭ kirko en arkitekturo estas konstruaĵo dediĉita al la kulto en kristanismaj religioj. Ĝi do estas preĝejo kaj mesejo.

La apenaŭ uzata vorto kirko en Esperanto (same kiel la parenca vorto en pluraj ĝermanaj lingvoj, ekz-e , , ) devenas de la greka "kyriaké" (de "kyrios" = sinjoro) kaj signifas apartenanta al la sinjoro.

Kapelo en religia arkitekturo estas larĝa niĉo obtenita interne de preĝejo, sed ankaŭ malgranda konstruaĵo, ofte kunligita al pli granda konstruaĵo, ekzemple nobela kapelo interne de palaco aŭ patricia vilao, aŭ ankaŭ kapelo de monaĥejo, ktp.

Kelkfoje per kapelo oni celas etan vilaĝan kirkon  sub jurisdikcio de paroĥa ĉefpreĝejo.

Specoj de kristanaj preĝejoj 
Ekzistas multaj tipoj de kristanaj preĝejoj:
 Katedralo:
 ĉefpreĝejo de episkopujo kaj sidejo de episkopo;
 preĝejo konstruita laŭ arkitektura planverko nomita «katedrala».
 Primasejo, sidejo de primaso.
 Paroĥejo, cefpreĝejo de paroĥo. 
 Baziliko
 se ĝi estis konstruita laŭ arkitektura planverko nomita «bazilika»;
 se la konstruado estis estrita de imperiestro;
 se ĝi ricevis tiun honorindan titolon de la papo.
 Kanonikejo se, sen esti katedralo, ĝi estas la sidejo de asembleo de kanonikoj.

Povas celi preĝejojn ankaŭ:
 Abatejo, sidejo de abato;
 Sanktejo.

Vidu ankaŭ 
 Kapelo
 Bastonpreĝejo
 Propropreĝejo
 Sakristio
 Komunio
 Bapto
 La Kredo Nicea
 Fortresopreĝejoj de Transilvanio

Bildaro
Termino

La vorto termino havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti:

 Termino estas vorto speciale uzata en fako.
 Termino estis la romia dio de limoj.
 Tera mino estas eksploda armilo, kiu estas kaŝata sub la tersurfaco kaj kutime aktiviĝas per la viktimo.
Termino (terminologio)

Termino estas lingva esprimo speciala al iu fako (scienco, arto, metio ktp). Samsignifa vorto estas fakvorto. Termino ekzistas por precize esprimi nocion de la fako.

Terminaro estas vortaro enhavanta unu- aŭ plur-lingvan kolektaĵon da fakaj terminoj kaj ties difinoj aŭ tradukoj por la koncerna fakoj, resp. fakvortaro. Terminologio estas la scienco pri la terminaroj.

Terminaroj en interreto 
 marista terminaro
 http://at.komputilo.org/  astronomia terminaro
 http://eventoj.freeweb.hu/steb/vortaroj/index-vortaro.htm diversaj teminaroj

Vidu ankaŭ 
 Terminologio
 Nomenklaturo
 Internacia informejo por terminologio (Infoterm)
 Terminologia Esperanto-Centro
 Detlev Blanke
 Eugen Wüster
 Internacia Organizaĵo por Normigado
 ISO-komitato pri terminologio (ISO/TC37)
 Tradukoscienco

Eksteraj ligiloj 
 Fervoja terminaro. 
 Matematika terminaro. 

 Meteologia terminaro.
 Muzika terminaro. 
 Radio-terminaro.

Terminologio
Vortoj
Vortaroj
Fakvortaroj
Termino (dio)

Termino estas romia dio, kiu protektas la limojn kaj limajn vendejojn. Prezentas ĝin senbraka brusto sur limŝtono.

Vidu ankaŭ 
 termino (vorto)

Romia mitologio
Uschi Glas

Uschi GLAS [uŝi glas], origine: Helga Ursula GLAS (naskiĝis la 2-an de marto 1944 en Landau an der Isar (Bavario)) estas germana aktorino.

Filmkarieron ŝi komencis en la jaro 1965, famon ŝi akiris en 1968 per rolo en la filmo Zur Sache, Schätzchen. Dum la sekvaj jaroj ŝi aperis en aro da filmoj kaj televidserioj; krome ŝi per novaĵoj el sia privata vivo daŭre nutras la klaĉĵurnalojn.

En la jaro 2004 Uschi Glas publikigis sian membiografion Mit einem Lächeln.

Filmoj 
 Der unheimliche Mönch (1965)
 Winnetou und das Halbblut Apanatschi (1966)
 Der Mönch mit der Peitsche (1967)
 Das große Glück (1967)
 Zur Sache, Schätzchen (1968)
 Der Gorilla von Soho (1968)
 Die Lümmel von der ersten Bank (1968)
 Immer Ärger mit den Paukern (1968)
 Klassenkeile (1969)
 Pepe, der Paukerschreck (1969)
 Hilfe, ich liebe Zwillinge (1969)
 Wir hau'n die Pauker in die Pfanne (1970)
 Die Feuerzangenbowle (1970)
 Hurra, unsre Eltern sind nicht da (1970)
 Die Tote aus der Themse (1971)
 Black Beauty (1971)
 Hilfe, die Verwandten kommen (1971)
 Verliebte Ferien in Tirol (1971)
 Hochwürden drückt ein Auge zu (1971)
 Wer zuletzt lacht, lacht am besten (1971)
 Wenn mein Schätzchen auf die Pauke haut (1971)
 Le Tueur (1972)
 Trubel um Trixie (1972)
 Mensch, ärgere dich nicht (1972)
 Waldrausch (1977)
 Mama Mia – Nur keine Panik (1984)
 Zwei Münchner in Hamburg (televida produktaĵo, 1989)
 Tierärztin Christine (televidserio, 1994/95, 1998)
 Anna Maria – Eine Frau geht ihren Weg (televidserio, 1994)
 Sylvia, eine Klasse für sich (televidserio, 1998, 2000)

Eksteraj ligiloj 

 La germanlingva retpaĝo de Uschi Glas

Aktoroj en filmoj de Karl May
Germanaj aktoroj
Heike Makatsch

Heike MAKATSCH [hajke makaĉ] (naskiĝis la ) estas germana aktorino.

Kiel filino de la glaci-hokeisto Rainer Makatsch ŝi naskiĝis en Duseldorfo. En sia hejmurbo ŝi dum kvar semestroj studis politikon kaj sociologion kaj ŝi komencis lernadon por fariĝi tajloristino.

En la jaro 1993 ŝi komencis televidan karieron. Por diversaj televidkanaloj ŝi gvidis muzikprogramojn por junuloj. Ekde 1995 ŝi dediĉas sin ĉefe al la aktorado, sed ankaŭ jam elprovis sin kiel kantistino, ekzemple en la filmbiografio Hilde pri Hildegard Knef, en kiu ŝi transprenis la ĉefrolon.

De 1996 ĝis 2004 Heike Makatsch estis la vivpartnerino de la brita aktoro Daniel Craig. Nuntempe ŝi vivas kune kun la muzikisto Max Schröder, la paro havas unu filinon.

Listo de filmoj 
 Männerpension (1995)
 Bin ich schön (1998)
 Liebe deine Nächste (1998)
 Das Gelbe vom Ei (1998)
 Die Häupter meiner Lieben (1999)
 Aimée und Jaguar (1999)
 Gripsholm (2000)
 Cronaca di una morte annunciata (Italio/Francio, 1986)
 Late Night Shopping (2001)
 Nackt (2002)
 Resident Evil (2002)
 Anatomie 2 (2003)
 Das Wunder von Lengede (2003)
 Love Actually (2003)
 A Sound of Thunder (2005)
 Almost Heaven (2005)
 Tara Road (2005)
 Keine Lieder über Liebe (2005)
 Margarete Steiff (2005)
 Schade um das schöne Geld (2006)
 Hui Buh – Das Schlossgespenst (2006)
 Schwesterherz (2007)
 Hilde (2009)

Premioj gajnitaj 
 Bayerischer Filmpreis (nova aktora premio) (1995)
 Goldene Kamera (2002)
 premio Bambi (1996, 2003)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.rottentomatoes.com/p/HeikeMakatsch-1133971  
 http://www.djfl.de/entertainment/stars/h/heike_makatsch.html  
 http://www.am-ende-des-tages.de/g/050825-almost-heaven 
 http://www.wasted-management.de/heikemakatsch/fotos/heikemakatsch05.html  
 
 
 
 
 
 

Germanaj aktoroj
Naskiĝintoj en 1971
Subhash Kak

Subhash Kak (सुभाष काक), nask. ja la 26-a de marto1947 en Srinagar (Kaŝmiro) estas sciencisto kaj elstara esploristo pri vedisma epoko. Li ankaŭ havas teoriojn pri la ecoj de konscio kaj mensfunkciado.

Li estis "distingita profesoro" pri elekro-inĝenierarto, kaj docento en la programoj pri aziajn studoj kaj sciosciencoj en la Luiziano ŝtata universitato en Baton Rouge.

Studante la Rigvedon, li asertis ke li malkovris astronomian kodon en la koncepto de la fajroaltaroj en antikva Hindio kaj en la organizoj de la Vedo libroj. Li ankaŭ esploris pri la kunligaĵoj inter la Vedaj konceptoj kaj la modernaj teorioj pri konscienco.

verkoj 
 The Conductor of the Dead (1974)
 The London Bridge (1977)
 The Nature of Physical Reality La eco de fizika realeco (1986)
 Patanjali and Cognitive Science Patanjali kaj scioscienco (1987)
 India at Century's End Barato ĉe l'jarcentofino (1994)
 The Secrets of Ishbar (1996)
 In Search of the Cradle of Civilization Serĉo pri l'lulilo de Civilizo (1995, 2001)
 एक ताल, एक दर्पण (1999)
 The Astronomical Code of the Rgveda La astronimia kodo de Rgveda (2000)
 Computing Science in Ancient India Komputa scienco en antikva Hindio (2001)
 The Wishing Tree: The Presence and Promise of India La dezirarbo: ĉeesto kaj promesoj de Hindio (2001)
 The Chinar Garden (2002)
 The Gods Within (2002)
 The Asvamedha (2002)
 The Architecture of Knowledge Arkitekturo de scio (2003)
 The Prajna Sutra: Aphorisms of Intuition (2003)
 Recursionism and Reality: Representing and Understanding the World (2005)
 मिट्टी का अनुराग (2007)

Naskiĝintoj en 1947
Sinonimiko

Sinonimiko estas la scienco kiu celas difini la signifonuancojn inter sinonimoj.

La germana lingvisto Johann August Eberhard difinis en 1795:

Vidu ankaŭ: semantiko, signifo.

Eksteraj ligiloj 
  synonymosum.com kaj  synonym.wordmeaning.net - du sinonimikaj retaj vortaroj de la angla lingvo
  synonymik.net kaj  synonym.wort-suche.com - du sinonimikaj retaj vortaroj de la germana lingvo
  sinonimia.net kaj sinonimo.palabrita.net - du sinonimikaj retaj vortaroj de la  hispana lingvo
  sinonimico.net - sinonimika reta vortaro de la  itala lingvo
  sinonimos-online.com kaj sinonimo.achando.info - du sinonimikaj retaj vortaroj de la  portugala lingvo
  Handbuch der lateinischen und griechischen Synonymik (manlibro pri sinonimiko de la latina kaj antikva greka lingvoj), Johann Hermann Heinrich, Lepsiko, 1889, eldonejo Teubner, publika havaĵo kaj jen senkoste rete legebla en la retejo archive.org

Semantiko
Homonimo

Homonimo (de greka homonymos "samnoma") estas vorto kiu havas la saman formon kiel alia, sed malsaman signifon. Homonimeco pli aŭ malpli ofte, sinonimeco tre ofte aperas kaj devas aperi en ĉiu lingvo. Al la bazaj faktoj de la lingvo apartenas la polisemio: ĝi estas unu el la esprimoj de la lingva ekonomio, konsiderata ankaŭ ĉe planlingvoj, ofte ankaŭ pro metaforiĝo surbaze de unuagradaj signifoj.

Esperantaj ekzemploj (Kelkaj vortoj nur homonimas en certaj formoj):
 eno (tio kio estas ene de io) - eno (japana monunuo)
 kubo (matematika figuro) - Kubo (lando)
 persone (mem, kiel persono) - persone (pere de sono)
 gama (rilate al gamo) - gama (greka litero)
 ĉar' (= ĉaro) - ĉar (pro tio ke)
 koro (organo) - koro (mezurunuo. En la tielnomata Londona Biblio maloftaj homonimoj estas markitaj per apostrofo (') inter la radiko kaj la finaĵo: kor'o)
 golfo (akva areo) - golfo (sporto)
 Karolo (nomo) - karolo (himno)
 flustro (mallaŭta parolo) - flustro (insekto)
 soleno (ceremonio) - soleno (konkulo)
 radikala (atinganta la fundamenton) - radikala (rilate al radikalo)
 vato (kotono) - vato (unuo)

En Esperanto longe regis tradicio eviti kaj kontraŭlabori homonimojn, pro la ideoj pri logika lingvo, neambigueco kaj simile. Tial la plejmulto de tiuj "artefaritecaj" vortoj kiuj plej iritas skeptikulojn pri Esperanto: planedo (por eviti homonimiĝon kun "plan-eto"), metroo (pro metro), Kanadaa (pro Kanada), flaŭro (pro floro). Tamen la ada kresko de la Esperanta vortprovizo neebligis forbari ĉiujn homonimojn, kaj hodiaŭ ili jam iom multas. Pozitivan aspekton ja ankaŭ havas la homonimaro: ĝi estigas bonan bazon por diversaj vortludoj, frapfrazoj, ŝercoj ktp.

En la lingvoj ĉina kaj japana abundas homonimoj. Ĉefe ĉi tial iliaj uzantoj konservis malfacilan ideograman skribsistemon - je fonetika skribado la miskomprenebloj estus troaj.

Vidu ankaŭ 
 Sinonimo
 Paronimo
 Antonimo
 Hiponimo
 Hiperonimo
 Homofonio (lingvoscienco)

Eksteraj ligiloj 
 http://www.cooper.com/alan/homonym.html 
 http://www.btk.elte.hu/delg/publications/modern_talking/60.html 
 http://wsd.nlm.nih.gov
Homonimoj en Esperanto, konsiderataj nomenklature 

Semantiko
Paronimo

Paronimo estas vorto preskaŭ samsona, sed havas malsaman signifon, ekzemple pesi (transitiva verbo) - pezi (netransitiva). Paronimoj oftis en Pra-Esperanto por distingi parencajn nociojn, sed Zamenhof forlasis plejmulton de tiuj en la matura Esperanto - paronimoj ja facile konfuziĝas kaj kreas dubon.

Listo de Esperantaj paronimoj 
Tiu ĉi sekcio estas nekompleta (sed plikompletiginda) listo de paronimoj (konfuze similsonaj vortoj).

Vidu ankaŭ 
 Homonimo
 Sinonimo
 Antonimo
 Hiponimo
 Hiperonimo
 Kontraŭknalo
 Paronomazio
 Vortŝerco
 Listo de falsaj amikoj
 Listo de falsaj tradukoj
 Listo de misprononcadoj

Referencoj 

Lingvoscienco
Listoj
Esperanto
Vortoj
Listoj pri Esperanto
Nuanco

Nuanco estas malgranda, apenaŭ sentebla diferenco inter koloroj aŭ (en figura senco) inter samspecaj aferoj.

Vidu ankaŭ 
 Grado
 Signifo
 Stilo
 Sinonimiko
 Sinonimo

En adverba formo, do Nuance, la vorto estas la nomo de 
  usona entrepreno produktanta lingvo- kaj bildo-prilaborajn komputilajn programojn (por diferencigo ankaŭ anglalingve nomata Nuance Communications).
  svislanda entrepreno por senimposta vendado de varoj, aparte per butikoj en flughavenoj (por diferencigo ankaŭ anglalingve nomata Nuance Group).

Lingvoscienco
Willy Ronis

Willy RONIS estas franca fotisto naskiĝinta en 1910, li fotis de 1928 ĝis 2001. Li komencis iĝi fama pro liaj fotoj pri la Popola Fronto en Francio 1936. Li mortis je la 12-a Septembro 2009.

Sentiĝas en liaj fotoj kunsimpatio je siaj fotiitoj; demandita pri tiu trajto, li respondis: "Mi ja ŝatas homojn. Tio estas en mia naturo, mi ricevis tion el mia patro."

Eksteraj ligiloj 
Paris dans l'oeil de Willy Ronis  (ekspozicio)

Francaj fotistoj
Manuskripto

Manuskripto estas

1. dokumento aŭ libro mane skribita, aŭ

2. manskribita aŭ tajpita ekzemplero de verko, destinita al presado.

Tiu koncepto oponiĝas al ĉiu ajn skribaĵo produktita per uzado de presilo. Antaŭ ties apero kaj popularigo la tuta kulturo disvastiĝis pere de manuskriptaj dokumentoj aŭ libroj.

Ilustritaj 
Ilustrita manuskripto estas manuskripto en kiu la teksto estas suplementita per ornamado kiel ĉe inicialoj, bordoj (marĝenoj), kaj miniaturaj ilustraĵoj. La plej antikvaj survivantaj iluminitaj manuskriptoj estas el la periodo de la jaroj 400 ĝis 600, produktitaj en la Regno de Ostrogotoj kaj en la Bizanca imperio. Ties gravo kuŝas ne nur en ilia esenca arta kaj historia valoroj, sed ankaŭ en la elteno de ligo de klereco havigita al ne-ilustritaj tekstoj. Tiel, la modeloj de tekstaj survivaĵoj estis rilatitaj al la utilo ĉe tre limigita klera grupo de kristanoj. Ilustrado de manuskriptoj, kiel maniero pligravigi antikvajn dokumentojn, helpis la konservadon kaj informan valoro en epoko en kiu la novaj regantaj klasoj ne plu estis kleraj, almenaŭ en la lingvo uzita en la manuskriptoj.

Malnovaj manuskriptoj 
 Vinĉa kulturo
 Manuskriptoj de la Morta Maro
 Kupra rulaĵo
 Listo de la papirusoj de la Nova Testamento
 Palmfolia manuskripto
 Evangeliaro
 Voynich-manuskripto

Vidu ankaŭ 
 Kasiodoro
 Pergameno
 Kaligrafio
 Eŭropa kaligrafio
 Kursivo
 Scriptorium
 Skribo
 Skribsistemo
 Manskribaj literoj
 Libropentraĵo
 Presmaŝino
 Princa eldono

Bibliografio 
 Arni Bödvarsson, Islandaj Manuskriptoj. Kvindek bovidoj por unu libro, Esperanto, 854(2), 1977, 30-32
 Edward Potkowski, Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej (Manuskripta libro en la kulturo de mezepoka Pollando), LSW, Warszawa 1984, p. 301

Manuskriptoj
Verko

Verko povas esti
 produkto de spiritopostula (kreiva kaj ne nur kopianta) laboro en arto aŭ scienco
 ĝenerale rezulto de agado.

Vidu ankaŭ 

 Artverko
 Kreivo

Proverbo 
Ekzistas proverboj pri verk(ad)o en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

Referencoj 

Artoj
Gisado

Gisado estas fandado de objektoj el metalo.
Ĝi estas supozebla la plej aĝa procedo por origina formado. Ĉe tio ekestas solidaĵo en laŭdezira formo (korpo) el antaŭe senforma materialo.

Gisfero, aŭ giso, estas alojo el fero kaj karbono, kun proporcio de 2 ĝis 3,6 % da karbono.

Fandi 
Laŭ Francisko Azorín fandi estas Fluidigi ion per varmo. Kaj li indikas etimologion el la latina fundere (fandi). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj fandejo, por loko, ejo, kie oni fandas; fandisto; fandaĵo; fandiĝi.

Vidu ankaŭ 

 Altforno
 Gisfero
 Skulptarto
 Skulptaĵo
 Sablogisado
 Engipsa gisado
 Vaksoperda gisado
 Muldado

Notoj 

Alojoj
Inĝenierarto
Metalurgio
Simbolo

Simbolo estas aĵo (objekto, bildo, sono, gesto, vorto, litero...), kiu estas ĝenerale rigardata kiel nature prezentanta aŭ elvokanta ian abstraktaĵon, ĉar ĝi posedas analogajn ecojn.

Laŭ Ferdinand de Saussure, la simbolo neniam estas komplete laŭvola (arbitra). Ĝi havas ian radikon en ekstera mondo, ekzemple, kruco simbolas kristanismon ne hazarde, sed ĉar ĝi estis laŭdire mortigejo de Jesuo. 

Laŭ Francisko Azorín simbolo estas Bildo, signo, objekto havanta interkonsentitan, historian, abstraktan signifon. Li indikas etimologion el la greka simbolon, el simballo (meti kun, ĵeti kun), kaj de tie la latina symbolum. Kaj li aldonas la terminojn simbologio, por studo pri la simboloj, ideogramoj, signoj, hieroglifoj, k. c.; kaj simboli, por esti simbolo de io.

Tre diversaj simboloj 
 Armena simbolo de eterneco
 Blazono
 Ĉielarka flago
 Flago
 I Love New York
 Nigra triangulo
 Rozkolora triangulo
 Sigelo

Rimarko 
La diferenco inter emblemo kaj simbolo estas, ke simbolo havas pli antikvan originon kaj pli ĝeneralan akceptatecon, dum la emblemo estas ofte la rezulto de persona iniciato, la verko de unu artisto.

Vidu ankaŭ 
 Alkemio
 Ikono (religio)
 Interpunkcio
 Alegorio
 Emblemo
 Heraldiko
 Piktogramo
 Simbolismo

Notoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.symbols.com 
 http://en.wikipedia.org/wiki/Symbol 
 http://altreligion.about.com/library/glossary/blsymbols.htm 

Simboloj
Antropologio
Religio
Lingvoscienco
Filozofio
Psikologio
Sociologio
Historio
Komunikado
Psikoanalizo
Lingvo
Analogio

Analogio aŭ analogaĵo estas nehazarda simileco inter du elementoj. Ekzistas, ekzemple, nom-analogio inter astronomio kaj astrologio, kiu indikas ilian parencecon etimologian. Oni atentu, ke inter analogio kaj identeco estas diferenco.

Analogio estas:

 en filozofio, procedo por argumenti per analogaj kazoj,
 en komunuza lingvo, procedo por krei ion novan, elirante de io jam ekzistanta.

Vidu anakŭ 

 analogeco 
 analoga
 Tekruĉo de Russell

Eksteraj ligiloj 
 http://www.cyberroach.com/analog  

Filozofio
Auguste Piccard

Auguste PICCARD estis svisa sciencisto, kiu naskiĝis en Basel en 1884 kaj mortis en 1962.

Li surhavis longan hararon, en epoko kiam neniu viro havis ilin tiaj, kaj lia figuro maljunula kun arĝentaj longaj haroj fariĝis kiel tipemblemo de "la stranga sciencistulo". Hergé inspiriĝis pri li por krei la rolulon "Profesoro Helianto" en Tinĉjo

Li estis la ĝemela frato de Jean Piccard, (1884-1963), aeronaŭto.

Auguste fariĝis profesoro pri fiziko en Bruselo en 1922, la saman jaron de la naskiĝo de lia filo Jacques Piccard.

En 1930, la intereso pri balonflugoj kaj la scienca scivolemo pri la supra atmosfero gvidis lin al projektado de gondolo kun interna aerpremo, per kiu eblas atingi grandan altecon. Kun helpo de la belga fonduso Fonds National de la Recherche Scientifique (FNRS) Piccard konstruis sian gondolon.

Li leviĝis per gasbalono en la stratosferon kune kun Paul Kipfer ĝis la alteco de 15785 metroj, la 27-an de majo 1931. Tio estis lia unua monda rekordo.
Dum tiu ĉi flugo, ili sukcesis kolekti gravajn sciencajn informojn pri la supra atmosfero kaj pri la kosma radiado. La 18-an de aŭgusto 1932, Piccard kune kun Max Cosyns atingis altecon de 16200 metroj.
Auguste Piccard sume faris 27 balonflugoj kaj atingis rekordajn altecojn ĝis 23000 metroj.

Post 1945 li ekokupiĝis pri submarŝipoj por atingi ekstremajn profundojn.
La filo Jacques Piccard fariĝas piloto de tiuj veturiloj kaj atingas rekordajn profundojn.

Sekvis siajn paŝojn lia filo:
Jacques Piccard kun batiskafo, (speciala submarŝipo)
kaj nepo:
Bertrand Piccard kun ĉirkaŭtera balona vojaĝo.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.balloonlife.com/9707/piccard.htm  

Svisaj balonistoj
Svisaj esploristoj
Svisaj fizikistoj
Svisaj protestantoj
Integralo de Euler

Integralo de Euler aŭ Eŭlera integralo estas kolekto da integraloj kun parametro. Integralo de unua speco estas funkcio β kaj de dua speco estas funkcio Γ.
 Funkcio β:

 Funkcio Γ:

Por pozitiva entjeroj m kaj n

Kunligoj inter funkcioj

Vidu ankaŭ 
 Leonhard Euler
 Funkcio φ
 Funkcio de Euler
 Funkcio de Fresnel
 Funkcio de Gauss

Integraloj
Γ kaj rilatantaj funkcioj
Leonhard Euler
Eldonejo Bero

Eldonejo Bero estas Esperanta eldonejo kiu fondiĝis en Kalifornio en 1990, kaj funkciis tie ĝis 2002, kiam ĝi translokiĝis al Nederlando, kie ĝi daŭre aktivas. Ĝi eldonas nur verkojn en/pri Esperanto. Ĝia ĉefa redaktoro estas dekomence Ionel Oneţ. Ĝi estas aparte rimarkinda pro sia eldonado de verkoj tradukitaj el la rumana, de verkoj pri Esperanto por rumanlingvuloj, kaj, ĉefe en la lastaj jaroj, de verkoj de originalaj Esperanto-verkistoj (Jorge Camacho, István Ertl, Paul Gubbins, Sten Johansson, Carmel Mallia, István Nemere, Gonçalo Neves, Timothy Brian Carr k.a.).

Kronologia (nekompleta) listo de eldonaĵoj

Eksteraj ligiloj 
 La oficiala retpaĝo (arkiva laŭ stato de 2009)

Bero
Bero
Utreĥto

Utreĥto aŭ Utrecht povas esti:

 Utreĥto (urbo), urbo en Nederlando, ĉefurbo de la samnoma provinco
 Utreĥto (provinco), nederlanda provinco, kies nomo venas de ĝia ĉefurbo
 Utrecht (aglomeraĵo), aglomeraĵo en la provinco Utrecht
 Episkopujo Utrecht. Dum malfrua mezepoko la provinco Utrecht kaj aliaj partoj (notinde Overijssel) de Nederlando regiĝis de la episkopo de Utrecht: princepiskopujo Utreĥto
 Utrecht (Sud-Afriko), urbeto en Sud-Afriko

Vidu ankaŭ 
 Universitato Utrecht
Listo de internaciaj organizaĵoj

Normaligitaj nomoj de internaciaj organizaĵoj laŭ la konvencioj de Monato:

Amerikaj 

 Organizo de Amerikaj Ŝtatoj
 Nord-Amerika Liber-Komerca Asocio (NALKA) - Nord-Ameriko
 Nord-Atlantika Traktat-Organizaĵo (NATO) - Eŭropo/Nord-Ameriko
 Suda Komuna Merkato (SKM) - Sud-Ameriko

Eŭropaj 

 Eŭropa Unio (EU)
 Konsilio de Eŭropo
 Eŭropa Ekonomia Areo
 Eŭropa Liber-Komerca Asocio (EFTA)
 Eŭrokontrol
 Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo (OSKE)
 Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj (KSŜ) - Eŭropo/Azio
 Nord-Atlantika Traktat-Organizaĵo (NATO) - Eŭropo/Nord-Ameriko

Afrikaj 

 Afrika Unio (ekse Organizaĵo por Afrika Unueco)
 Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo

Aziaj 

 Asocio de Sudorient-Aziaj Nacioj (ASEAN)
 Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado (APEK)
 Kunlabora Konsilio de la Golfo
 Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj (KSŜ) - Eŭropo/Azio

Tutmondaj 

 Araba Ligo
 Brita Regnaro (Commonwealth) (BR)
 Ĝenerala Konvencio pri Dogano kaj Komerco (ĜKDK)
 Internacia Asocio por Evoluigo (IAE)
 Internacia Atom-Energia Agentejo (IAEA)
 Internacia Banko por la Rekonstruo kaj Disvolvigo (IBRD)
 Internacia Civil-Avia Organizaĵo (ICAO)
 Internacia Financa Korporacio (IFK)
 Internacia Labor-Organizaĵo
 Internacia Mon-Fonduso (IMF)
 Interregistara Organizaĵo por Marafera Konsultado (IOMK)
 Internacia Telekomunika Unio (ITU)
 Konferenco de UN pri Komerco kaj Evoluigo (KUNKE)
 Monda Organizaĵo pri Komerco (MOK)
 Monda Organizaĵo pri Meteologio (MOM)
 Monda Organizaĵo pri Sano (MOS)
 Monda Organizaĵo pri Turismo (MOT)
 Nutraĵa kaj Agrikultura Organizaĵo (NAO)
 Organizo de Arabaj Landoj Eksportantaj de Petrolo (OAPEL)
 Organizaĵo de Petrol-Eksportaj Landoj (OPEL)
 Organizaĵo por Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo (OEKE)
 Organizaĵo de UN por Edukado, Scienco, kaj Kulturo (UNESKO)
 Organizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj pri Industria Disvolviĝo (OUNID)
 Senalianca Movado
 Universala Poŝta Unio (UPU)
 Unuiĝintaj Nacioj (UN, UNO)

Vidu ankaŭ 
 Deklingva Manlibro pri Politiko. Flandra Esperanto-Ligo, 1994.
 Politikaj traktatoj, Nord-Amerika Liber-Merkata Konsento, Traktato de Kioto.

 
Listoj
Bakanalo

Bakanalo aŭ Bakĥanalo estis festeno honore al Bakko en antikva Grekio kaj Romo. Nune bakanalo estas sinonimo de orgio kun multa tumulto kaj malordo. En la greka kaj romiana mondoj, la bakanaloj estis festoj honore al Bakĥo (romiana mitologia dio de kie devenas la nomo bakanalo) aŭ Dionizo (greka mitologia dio), kie oni drinkis senmezure. La pastrinoj organizantaj de la ceremonio estis nomataj bakĥantinoj kaj la nomo restis asocia al la romianaj orgioj. La prakulto estis ekzkluzive de virinoj por virinoj kaj devenis de la originala adoro al la dio Pan.

En la jaro 186 aK la Senato malpermesis la celebron de bakanaloj per leĝo, klopodante revenigi la kulton al Bakĥo al sia sakra etoso. Iomete malpliiĝis, sed oni ne sukcesis finigi, ĉar tiu kulto estis tre populara. La katolika eklezio faris ion similan anstataŭante tiujn kutimojn per la karnavalo. Post la seksa revolucio de la 1970-aj jaroj en kelkaj okcidentaj landoj tiu sperto de orgio kiel bakanalo (kie ĉiu seksumis kun ĉiu) estis moda, ĝis kiam la apero de la aidoso kaj aliaj seksaj malsanoj, malpliigis tiun modon.

Krome kaj rilate al apero de tre grava kultura arto similaj ceremonioj kie senmezure oni drinkis kaj oni tre verŝajne fikis perdante la memkontrolon estas rilataj al nasko de teatraj ceremonioj kiuj poste iĝos vere teatraĵoj en la Antikva Grekio.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.thelatinlibrary.com/scbaccanalibus.html 
 http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Bacchanal_johnson.htm 
 http://bcs.fltr.ucl.ac.be/LIV/XXXIX.html#politique 

Romia mitologio
Olaf Stapledon

William Olaf STAPLEDON (1886-1950) estas brita filozofo kaj verkisto de famaj sciencfikciaj romanoj, inter ili Last and First Men (Lastaj kaj unuaj homoj, 1930), Last Men in London (Lastaj homoj en Londono, 1932), Star Maker (Stelfaranto, 1937) kaj Sirius (Siriuso, 1944).

Lia verkaro rekte influis tiujn de i.a. Arthur C. Clarke kaj Stanisław Lem, nerekte ankaŭ tiujn de multaj aliaj aŭtoroj, ne nur sciencfikciaj, ekzemple ankaŭ de la esperanto-poeto Jorge Camacho (poemo Ebenoj..., en Saturno).

Anglaj sciencfikciaj verkistoj
Anglaj filozofoj
Anglalingvaj verkistoj
Anglaj agnostikuloj