Lokeren

Lokeren (Frans: Locres) is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en ligt in het Waasland, ook wel Land van Waas genoemd, waarvan het de tweede belangrijkste stad is na Sint-Niklaas. De stad, gelegen aan de rivier de Durme, de Lede, en de autoweg E17, telt ruim 43.000 inwoners, die Lokeraars of Rapenfretters worden genoemd. Omdat Lokeren aan de Durme is gelegen, wordt de stad ook vaak "De Durmestad" genoemd. Lokerse paardenworst is officieel erkend als streekproduct.

Toponymie 
Er zijn diverse theorieën ontwikkeld over de oorsprong van de naam Lokeren, variërend in geloofwaardigheid. De oudste vermelding dateert uit 1114, waarin een zekere Dirmannus de Lokerne wordt genoemd. Latere documenten uit de 12e tot de 17e eeuw verwijzen naar de plaats als Lokerne, Locren, Lokere, Locra, Lochre, Lokere, Lokerren/Lokerne, Lookerne en Loqueren.

Een aantal auteurs ziet het element "luken" in de plaatsnaam. Lokeren zou verwijzen naar een ingesloten plaats tussen de Durme en een bosgebied met wilde dieren.

Een recentere en meer wetenschappelijk onderbouwde interpretatie suggereert dat Lokeren oorspronkelijk een waternaam was die later werd overgenomen door de nederzetting die daar werd gesticht. De naam zou afgeleid zijn van het Indo-Europese woord "leuk", wat helder of glanzend betekent, en het prehistorische hydronymische achtervoegsel "arna", wat water betekent. Hoewel taalkundig aannemelijk, ontbreekt er feitelijke historische bevestiging voor de combinatie "Leuk-arna".

Een andere theorie suggereert dat de naam Lokeren (en mogelijk ook Lochristi) afkomstig is van Locri (Lokris in het Grieks) in Italië. Lokeren wordt in het Frans Locres of Locre genoemd, en het zou mogelijk gesticht zijn door Romeinse soldaten die afkomstig waren van Locri Epizephyrii, een Zuid-Italiaanse nederzetting waarvan de stichters op hun beurt uit het Griekse Lokrida kwamen.

Sommigen vermoeden daarentegen dat de naam verwijst naar de Noorse god Loki.

Geschiedenis

Ontstaan 

De allereerste nederzetting op het grondgebied van het hedendaagse Lokeren bevond zich niet op de plek waar het huidige stadscentrum is gevestigd, maar eerder nabij de Lede, in de buurt van het tegenwoordige Oudenbos. Het gebied waar nu het stadscentrum ligt, was destijds een moerassig gebied en daardoor moeilijk bewoonbaar. Pas toen een zijarm van de Schelde zich definitief terugtrok uit het gebied van Lokeren, werd het moerasgebied kleiner en droger. Dit zorgde ervoor dat mensen zich begonnen te vestigen op de locatie waar nu het stadscentrum is gelegen. Hierdoor dateren de vroegste archeologische bewijzen van bewoning op het huidige grondgebied van Lokeren al uit het neolithicum. Latere vondsten stammen uit de periode van het Romeinse keizerrijk, zoals de overblijfselen van een Romeinse weg langs de rivier de Durme. Bij bouwplaatsen worden ook regelmatig restanten van potten en gereedschappen gevonden in en rond het stadscentrum.

De exacte functie van Lokeren tijdens het Romeinse keizerrijk is niet precies bekend. De meest populaire theorie suggereert dat Lokeren een klein handelscentrum was. Een andere theorie, gebaseerd op een toponymische verklaring van de naam Lokeren, stelt dat Lokeren (samen met Lochristi) een militaire nederzetting was. De eerste vermelding van de stad Lokeren dateert echter pas uit 1114. In tegenstelling tot oudere nederzettingen werd het nieuwe dorp Lokeren gebouwd in een bocht aan de rechterzijde van de Durme. In het midden van de 12e eeuw groeide het uit tot een zelfstandige gemeenschap met landbouw en de vlasnijverheid als belangrijkste economische activiteiten. De textielnijverheid bleef van groot belang tot ver in de 20e eeuw.

14e eeuw tot 17e eeuw 

Al sinds haar ontstaan heeft Lokeren sterke banden met andere nederzettingen en plaatsen. Het huidige stadscentrum fungeert als een belangrijk knooppunt van gewestwegen die Lokeren verbinden met andere belangrijke locaties. Deze wegen vormen tegenwoordig de basis van het stadscentrum.

Van de middeleeuwen tot het einde van de 18e eeuw behoorde het grondgebied van Lokeren volledig toe aan de graaf van Vlaanderen. Sommige delen van de stad werden echter in leen gegeven aan machtige grondbezitters, zoals de heren van Herzele, Kokelberge en de heer van Beveren, die een stuk grond aan de linkerkant van de Markt bezaten, met daarop het Kasteel van Sterrebeek. Dit kasteel werd aan het begin van de 17e eeuw afgebroken nadat de heer het stuk land had verkocht aan het stadsbestuur. In de 13e eeuw vestigde een cisterciënzerinnenklooster zich op Oudenbos, wat een belangrijke gebeurtenis was. De zusters van het klooster waren verantwoordelijk voor grootschalige ontginning van de omliggende gronden. Deze landerijen bleven tot het einde van het ancien régime in handen van de zusters. Andere religieuze instellingen, zoals de Baudelo-abdij, de abdij van Drongen en het klooster Ter Hagen, waren ook actief op het grondgebied van Lokeren tijdens de middeleeuwen.

In 1555 verleende Keizer Karel V Lokeren het recht om een markt te organiseren, wat een keerpunt was in de geschiedenis van Lokeren. Op dat moment bestond het marktplein uit een driehoekig gebied dat zich uitstrekte van de huidige Schoolstraat tot aan de kerk, met een smalle strook van de Schoolstraat richting het huidige stadhuis. De markt was destijds niet direct verbonden met de Durme, die omgeven werd door weilanden aan beide oevers. Het was een van de belangrijkste landbouwmarkt in de regio, met een bloeiende vlashandel.

Plunderingen en stadsbrand 

De toename van de welvaart en handel in Lokeren zorgde voor wrok bij verschillende naburige steden. In 1584 zouden garnizoenen uit Gent en Dendermonde, mede om die redenen, het toenmalige dorpscentrum, dat voornamelijk bestond uit houten huizen en een kerk, hebben platgebrand. Lokeren was namelijk nooit ommuurd, waardoor het in het verleden meerdere malen het slachtoffer werd van plunderingen. Dit heeft de groei van Lokeren aanzienlijk vertraagd.

Tachtigjarige Oorlog 
Tijdens de 16e en 17e eeuw lag het Land van Waas in het heetst van de strijd tussen de protestantse Republiek en de katholieke Spaanse Nederlanden. Veel inwoners van Lokeren maakten deel uit van de migratiestroom naar de noordelijke Nederlanden aan het einde van de 16e eeuw. Als gevolg van (gedeeltelijke) ontvolking werden veel landbouwgronden niet langer bewerkt en overwoekerd door wilde vegetatie. Dit leidde tot een ware wolvenplaag in Lokeren. Volgens pastoor Henricius Costerius werden in de jaren 1587-1588 zeventien mensen opgegeten, en dit ging door tot in de 17e eeuw. Deze periode vormt een donkere bladzijde in de geschiedenis van de stad.

Gedurende de 17e eeuw probeerde het stadsbestuur percelen langs de markt te verwerven van hun eigenaars. Hierdoor werd de markt uiteindelijk verbonden met de Durme en kreeg het rond 1651 zijn huidige vorm. Er was zelfs een kade aan de markt die ongeveer 15 meter het marktplein in ging. Vanaf ongeveer 1700 begon de stad weer vooruitgang te boeken. Dit was grotendeels te danken aan de ontwikkeling van een nieuwe industrie, de hoedenfabricage, waar Lokeren uiteindelijk internationale bekendheid mee verwierf. Lokeren was het centrum van de oudste Vlaamse vlasstreek, die een deel van het Waasland en Dendermonde besloeg. Deze streek leverde het best verzorgde garen aan de Vlaamse weverij. Vlas was van de 16e tot de 19e eeuw de belangrijkste grondstof voor de textielindustrie in Vlaanderen.

18e eeuw tot 19e eeuw 

In de 18e eeuw telde Lokeren, na Gent, het hoogste aantal inwoners van Oost-Vlaanderen, het toenmalige departement van de Schelde. Deze bevolkingsgroei was te danken aan gunstige economische omstandigheden, hoewel de bevolkingsdichtheid lager lag dan bijvoorbeeld in Sint-Niklaas.Gedurende de 18e eeuw nam de handel over water in Lokeren toe. Als gevolg van deze groeiende handelsactiviteit werd een meander van de Durme afgesneden ter hoogte van de Buylaers. Deze afgesneden meander is zichtbaar op de Ferrariskaart. In 1725 werd de Sint-Laurentiuskerk gebouwd op de Markt. De Oostenrijkse invloed op de Zuidelijke Nederlanden bracht veel voordelen voor Lokeren. De stad kon weer vreedzaam handel drijven en het aantal inwoners nam sterk toe. Echter, in 1789 werd het centrum van de stad opnieuw getroffen door een grote brand. Na de Franse annexatie werd het gebied onderdeel van het Scheldedepartement, waarbij Lokeren behoorde tot het arrondissement Dendermonde en het kanton Lokeren. In 1804 verleende Napoleon Bonaparte stadsrechten aan Lokeren. Lokeren speelde geen grote rol in de Belgische Revolutie en tot het midden van de 19e eeuw werd de stad geregeerd door Orangisten, wat aangeeft dat Lokeren tot de jaren 1860 niet echt pro-Belgisch was.In december 1845 vroeg het stadsbestuur toestemming aan de gouverneur om een station en een spoorwegbrug over de Durme aan te leggen. Dit was nodig om werkgelegenheid te creëren na een mislukte oogst, zodat de getroffen gezinnen in hun levensonderhoud konden voorzien. Uiteindelijk kreeg het stadsbestuur toestemming. De bouw van een station langs de spoorlijn Gent-Antwerpen bracht ingrijpende veranderingen in het stadsbeeld van Lokeren met zich mee. Het station opende op 7 augustus 1847 ten noorden van de Durme, in het meersgebied, op ongeveer 400 meter van de Markt. Het station diende zowel voor goederen als voor reizigers. Later werd het station opgesplitst in twee stations, Station Lokeren en Station Dender & Waas. Het stationsgebouw zelf bleef bestaan tot het tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verwoest door Duitse luchtbombardementen.

Met de opening van dit station en de aanleg van de Stationsstraat ontstonden er nieuwe wijken aan de linkeroever van de Durme. In de 19e eeuw werd het gehucht Heirburg volledig verbonden met het centrum door lintbebouwing.

Lokeren kende in de 19e eeuw een industriële bloei. Sint-Niklaas daarentegen zag de oprichting van meer en grotere fabrieken dan Lokeren. Industriële gebouwen in Lokeren waren zelden groter dan 4 are. Omdat huisnijverheid nog steeds winstgevend was, voelde men in Lokeren geen dringende behoefte om fabrieken te bouwen. De stad legde zich voornamelijk toe op conservatief-ambachtelijke sectoren zoals de hoedenindustrie en de linnenblekerijen. Dit bleef tot het begin van de 20e eeuw de voornaamste economische activiteit. Pas later werden er grotere fabrieken gebouwd om de achterstand van Lokeren op het gebied van industrialisatie ten opzichte van naburige steden in te halen.

Aan het einde van de 19e eeuw kwam er een einde aan deze gunstige ontwikkelingen voor Lokeren. Andere Oost-Vlaamse steden zoals Aalst en Sint-Niklaas namen de leiding over.

20e eeuw tot heden 
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de groei van Lokeren vertraagd, maar de stad bleef grotendeels gespaard van schade.Tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werd er echter een Durchgangslager (doorgangskamp) opgezet tussen de Bleekmeerstraat en de Oude Bruglaan. Het voornaamste doel van dit kamp was het samenbrengen van Engelse krijgsgevangenen in afwachting van hun transport en deportatie. Na de bevrijding werd het kamp omgevormd tot een interneringscentrum voor collaborateurs tijdens de repressie. Het Interneringscentrum Lokeren was een van de grootste in zijn soort en tussen september 1944 en november 1947 verbleven er tussen de 15.000 en 22.000 gedetineerden.

Na de oorlog kende Lokeren een snelle en stabiele heropbouw van de stad. Beschadigde huizen werden gerenoveerd of herbouwd en het zwaar getroffen station werd gesloopt en vervangen door een moderner exemplaar. Ook werden veel bruggen over de Durme en Lede hersteld. Dit werd gevolgd door een grote uitbreiding van het stadscentrum van Lokeren, zowel op residentieel als industrieel gebied.

Industrie 

Vanaf de jaren 1980 werd er besloten dat alle industriële activiteiten beter buiten het centrum van Lokeren plaatsvonden. De neergang van de secundaire sector in de jaren 50 van de 20e eeuw leidde tot de sluiting van grote fabrieken in het stadscentrum, zoals die aan de Nijverheidstraat, Oude Durme en Hoedhaar.

Om ruimte te bieden aan nieuwe industriegebieden werden er buiten het stadscentrum gebieden aangewezen, zoals Den Oever, Rozen en Everslaar. Daarnaast werd het goederenstation Lokeren-Oost aangelegd om het oude goederenstation Dender & Waas te vervangen. In 2018 werd aangekondigd dat het industriepark van Everslaar zou uitbreiden. De bekende chocolatier Callebaut kocht een groot stuk grond waar later het grootste chocolademagazijn van Europa zal worden gevestigd.

In de jaren 70 werden de spoorlijnen 59 en 57, die dwars door het centrum liepen, op een talud geplaatst. Hierdoor werd het centrum van Lokeren in drie delen verdeeld. Dit zorgde voor een duidelijke scheiding en verandering in de stadsstructuur.

Uitbreiding stadskern 
Tussen 1930 en 1980 vond er een uitbreiding plaats van Lokeren op residentieel vlak, voornamelijk ten noorden van het centrum. Nieuwe wijken werden aangelegd tussen de spoorlijnen 59 & 77A en de N70. Later vond er verdere uitbreiding plaats langs de N70 en de Oude Heerweg. Na de aanleg van de ringweg of N47 rond Lokeren vond er ook uitbreiding plaats ten zuiden van het centrum. De gehuchten Spoele en Bokslaar werden omgevormd tot wijken. Tegenwoordig strekken deze wijken zich uit tot aan de E17, tussen de N47, spoorlijn 57 en het industrieterrein van Everslaar.

Ten westen van het centrum vond er ook enige uitbreiding plaats, zij het in mindere mate. Deze groei trok de aandacht van koning Boudewijn I, die op 10 juni 1956 een bezoek bracht aan Lokeren om deze ontwikkelingen te aanschouwen. Het bezoek van de koning illustreerde de positieve impact van de groei van de stad. Tijdens zijn bezoek werd tevens de nieuw geïnstalleerde beiaard in de Sint-Laurentiuskerk plechtig ingehuldigd.

Sinds de fusie van 1 januari 1977 maken de deelgemeenten Eksaarde en Daknam deel uit van Lokeren. Daknam en Lokeren vormen echter als sinds 1794 één bestuurlijke eenheid.

Geografie 
Lokeren is gelegen in de Durmevallei. Het centrum van de stad ligt grotendeels in deze vallei, op een hoogte van 3 tot 5 meter boven zeeniveau. Het hoogste natuurlijke punt van de stad Lokeren ligt niet ver van het centrum, in de Daknamse Bossen, op 10 meter boven zeeniveau.

Kaart

Aangrenzende gemeenten 
Lokeren grenst aan acht gemeenten (Moerbeke, Waasmunster, Zele, Berlare, Laarne, Lochristi, Wachtebeke en Sint-Niklaas).

De oost- en westgrenzen van Lokeren zijn vooral rechte lijnen die al sinds de Middeleeuwen meegaan. De noordgrens wordt vooral bepaald door de rivier de Zuidlede in het noordwesten en door het kanaal de Moervaart in het noordoosten. De meest recente grens is de zuidgrens van Lokeren die oorspronkelijk aan de Lokerenbeek lag, maar tijdens de gemeentefusie van 1977 werd gelijkgetrokken met de loop van de E17, die in 1971 opende en dicht bij de Lokerenbeek werd aangelegd.

Hydrografie

Waterlopen 
Lokeren is volledig gelegen in de Durmevallei, waardoor er op sommige plekken nog steeds een moerassige ondergrond aanwezig is. Het natuurreservaat Molsbroek is hier een goed voorbeeld van. In het verleden waren de enige belangrijke waterlopen in de stad de Durme en de Lede. Maar door de eeuwen heen is de Durme nabij Eksaarde en Moerbeke vele keren aangepakt geweest, waardoor die delen van de Durme nu bekend staan als de Zuidlede en de Moervaart, die ter hoogte van Daknam samenvloeien.

De Vondelbeek en de Lokerenbeek zijn voorbeelden van kleine waterlopen die nog steeds aanwezig zijn in de stad.

Polders 
Buiten het stadscentrum ligt de rest van het Lokerse grondgebied in vijf polders: Polder Moervaart en Zuidlede, Polder Sinaai-Daknam, Polder Schelde Durme Oost, Polder tussen Schelde en Durme en Polder van Belham.

Deze polders zijn openbare besturen met als opdracht in haar ambtsgebied een gunstige waterhuishouding tot stand te brengen voor de landbouw en de algemene volksgezondheid, rekening houdende met de beginselen van het decreet betreffende het integraal waterbeleid en het uitvoeren van het deelbekkenbeheerplan.

Demografie 
In de 16e eeuw vinden we de oudste demografische gegevens van Lokeren terug. Destijds telde het dorp tussen de 2.500 en 3.000 inwoners, waarmee het de grootste nederzetting was in het Land van Waas. De bevolkingsgroei werd echter vertraagd door invallen van garnizoenen uit Dendermonde en de Gentse Republiek, en dit duurde voort tot het begin van de 17e eeuw. Maar in de daaropvolgende 17e en 18e eeuw kende Lokeren een snelle ontwikkeling, en tegen 1800 was de bevolking in slechts 200 jaar verviervoudigd. Het centrum van de stad telde toen zo'n 12.000 inwoners.

In 1846 opende het station van Lokeren, wat diende als toegangspoort voor de ontwikkeling van wijken aan de linkeroever van de Durme. Na de Tweede Wereldoorlog werden nieuwe wijken en straten aangelegd en bebouwd, en afzonderlijke wijken groeiden steeds dichter naar het centrum toe. Hierdoor werd Lokeren geconfronteerd met een exponentiële bevolkingsgroei. Op 1 januari 1977 fuseerden Eksaarde en Daknam met Lokeren, maar dit had weinig invloed op het totale aantal inwoners van de stad.

In 2025 zal de naburige gemeente Moerbeke samengaan met Lokeren, waardoor de stad de mijlpaal van 50.000 inwoners zal bereiken op haar grondgebied.

Coronapandemie 
Begin 2020 kreeg België te kampen met een pandemie, en Lokeren dus ook. Het oudere deel van de bevolking werd zwaar getroffen, waardoor er oversterfte was in de stad. Het bevolkingsaantal daalde echter niet, maar een tragere stijging in de bevolking is duidelijk zichtbaar.

Demografische evolutie voor de fusie

Bronnen:NIS, Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976=inwoneraantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Deelgemeenten en kernen

Deelgemeenten 

De stad Lokeren telt drie deelgemeenten

De stad Lokeren fuseerde in 1977 met Eksaarde en Daknam. Omdat Lokeren een groter oppervlakte en inwonersaantal had, kreeg deze nieuwe fusiegemeente de naam Lokeren. Eksaarde is de tweede grootste deelgemeente van Lokeren. Het dorpscentrum ligt ca. zes km van het Lokers centrum, waardoor de Eksaardenaars zich liever zien als iemand uit Eksaarde dan een Lokeraar. Vroeger had Eksaarde ook een station aan de spoorweg Lokeren - Moerbeke-Waas maar deze werd gesloten in 1971. Daknam is de kleinste deelgemeente van de stad en zit geprangd tussen Eksaarde en Lokeren. Het dorpje speelt wel een belangrijke rol in de stad. Zo zijn het kleine historisch centrum en de lange wandel- en fietspaden belangrijke toeristische trekpleisters.

Kernen 
Op het grondgebied van Lokeren zijn verschillende kernen verspreid, waarvan het grootste natuurlijk het stadscentrum is, samen met die van de deelgemeenten Daknam en Eksaarde.

Dorpen 
Lokeren telt 3 aanzienlijk grote dorpen op haar grondgebied die niet als deelgemeente worden aangeduid: Doorslaar, Heiende en Oudenbos. Deze dorpen hebben elk een eigen parochie en beschikken over een kerk, al dan niet nog in gebruik.

Gehuchten 
Lokeren herbergt ook gehuchten, wat vroeger plaatsen waren waar mensen zich vestigden langs veelgebruikte wegen. Vanwege de aaneengesloten bebouwing vallen deze gehuchten niet meer duidelijk op, maar op kaarten worden ze nog steeds aangeduid met hun oorspronkelijke naam, zoals Everslaar, Oosteindeke, Lammeken, Hillare, enzovoort. Voormalige gehuchten zoals Bokslaar, Heirbrug, Rozen en Staakte zijn door de aanhoudende bebouwing en de uitbreiding van het stadscentrum eerder wijken binnen de stad geworden.

Bezienswaardigheden

Religieuze bouwwerken 

 De Sint-Laurentiuskerk is de meest centrale kerk in Lokeren, genoemd naar de stadsheilige, Sint-Laurentius. Het kerkgebouw werd in 1725 opgetrokken in classicistische barokstijl met gotische elementen. Hoewel vermeldingen van een gebedshuis op deze plaats dateren van 1139.
 Sint-Antonius van Paduakerk, aan het Patershof.
 De Sint-Pauluskerk te Oudenbos
 De Kopkapel
 De Onze-Lieve-Vrouwekerk te Daknam
 De Sint-Annakerk, op de Heirbrug.
 De Heilig Hartkerk te Heiende is een eenvoudig, maar ruim opgevat kerkgebouw in rode baksteen, dat werd gebouwd in 1882.
 De Onze-Lieve-Vrouw Hulp der Christenenkerk
 De Sint-Annakapel
 De Sint-Laurentiuskapel
 Het Slotklooster der Zusters Theresianen
 Het voormalige Klooster der Zwartzusters

Burgerlijke bouwwerken 

 De Heirbrugmolen is een korenmolen, gebouwd in 1852, in de wijk Heirbrug.
 De Academie is een gebouw aan de Grote Kaai.
 Het Hospice des Orphelins is een openbaar gebouw, in een sobere neoclassicistische stijl.
 Dekenij ontworpen door Jacques van Hoecke
 Neogotische huizenrij 1906 naar ontwerp van E. Van Peteghem in de Koophandelstraat
 Apotheek Jacobs zijn barokke huizen uit het midden van de 17de eeuw
 Vredegerecht, Kasteel van Duyse, neotradionele bak- en natuursteenstijl met sterk romantische inslag
 Stadspomp
 Portiek Ryngaut, uitgevoerd in arduin
 Het kerkhof Oude-Brug, met praalgraven uit arduin door Charles Willems en Charles Clément.
 Het Huis Thuysbaert
 Het neotraditionele postgebouw
 Het 18e-eeuwse stadhuis in Vlaamse rococostijl
 De Torenstraat
 De Kerkstraat
 De tentoonstellingen van eigentijdse sculpturen in het Park Ter Beuken
 De hazen aan de rechteroever van de Durme op de markt
 Het Kasteel Verloren Bos

Parken 
Lokeren staat bekend om haar groot aantal parken. In totaal heeft de stad 75,48 hectare aan parken. Deze parken zijn:

Bospark en Verloren Bos 
Het Bospark is een natuurpark dat zich op zo'n tien minuten van het stadscentrum van Lokeren bevindt. Het Bospark omvat een tennisveld, tweetal voetbalvelden, een skatepark, een calisthenics park, een Finse looppiste, een speeltuin, een kleine tearoom in het bos en een wijklokaal met omkleedgelegenheid aan de voetbalvelden. Door zijn speeltuin en verschillende dieren is het Bospark heel populair bij de kinderen. Het Verloren Bos bevindt zich eigenlijk naast het Bospark, alleen een weg, de Snepstraat, bevindt zich tussenbeide. Het Verloren Bos omvat een schuttersterrein, een Kasteel (anno 1900) en Koetshuis. Deze laatste twee worden als jeugdverblijf verhuurd door het Centrum voor Jeugdtoerisme Vzw. Het Verloren Bos is te bereiken via de Durmedijk en langs parking Aardeken.

Natuur 

De Durme, Zuidlede en Moervaart
Het 'Spoorwegpad' of 'Oude Spoorweg', een fietspad dat zich de oude spoorwegbedding van de spoorlijn 77A bevindt dat langs elke deelgemeente van Lokeren gaat en dus ook Lokeren met de fiets verbindt.

Molsbroek 
Het Molsbroek is een, naar Vlaamse normen, vrij groot natuurreservaat. De 4,5 km lange verharde wandeldijk door dit natuurgebied is steeds vrij toegankelijk. Tevens ligt Molsbroek vlak bij de stadskern en is het vlot bereikbaar, zowel per auto als met het openbaar vervoer. De totale oppervlakte van het Molsbroek is 80 ha. Het natuurgebied wordt beheerd door natuurvereniging vzw Durme.

De Buylaers 
De Buylaers is een brok natuur binnen de bebouwde kern van Lokeren, op tien minuten wandelen van het eigenlijke stadscentrum. Dit natuurgebied van twintig hectare is immers gelegen op de linkeroever van de Durme, tegenover het stedelijk zwembad en de Sportlaan. De meersen langs de Durme hebben hier grotendeels hun historisch uitzicht behouden met weinig beplantingen in de vlakte, fraaie vochtige hooilanden en daarnaast een aantal rietveldjes. Het spontaan verwilderend Verloren Bos met zijn stuifduinrelicten paalt eveneens aan dit natuurgebied. Dit gebied wordt beheerd door vzw Durme.

De Eenbes 
De Eenbes-reservaatpercelen zijn genoemd naar een op Vlaamse schaal behoorlijk zeldzame plant, die er in het vroege voorjaar abundant bloeit: de eenbes (Paris quadrifolia). Ze situeren zich op de overgang van de Moervaartvallei en de kern van Zandig Vlaanderen, het zandgrondenlandschap tussen Gent en Lokeren.

Moervaartmeersen 
De Moervaartmeersen en hun omgeving zijn als natuurgebied wellicht minder bekend. Dit is te verklaren doordat het gebied eigenlijk een samenvoeging is van acht verschillende gebieden, alle gescheiden door wegen of waterlopen en met een eigen landschappelijke verscheidenheid. Langs de Moervaart en een noordelijk deel van de Durme ligt een vrij smalle, soms maar 200 m brede strook meersen.

Museum 

In het stadsmuseum wordt de geschiedenis van de stad verteld. De focus ligt op de 19e en 20e eeuw, waarbij er veel aandacht geschonken wordt aan de haarsnijderij-industrie waarvan de stad in de 20e eeuw het epicentrum was. Tevens is er het Nationaal Beenhouwersmuseum, schatkamer en oude bakkerswinkel te vinden. Op de eerste verdieping van het museumgebouw worden tijdelijke tentoonstellingen gehouden zoals in 2018 "Het kamp van Lokeren 1944-1947" en een retrospectieve tentoonstelling van fotograaf Filip Naudts.

Cultuur

Dialect 
Lokeren heeft een eigen dialect, het Lokers. Het is een grensdialect tussen de westelijke Oost-Vlaamse en de (verbrabantste) Wase dialecten. Kenmerken van het Lokerse dialect op het gebied van fonetiek zijn korte eenklinkers, langgerekte eenklinkers en tweeklanken evolueren in de richting van de doffe sjwa. In de eindcombinaties –len, -men en –nen is de doffe sjwa weggevallen. Ook de stembandklinkers (-h) worden niet uitgesproken. Op het gebied van de woordenschat bracht de verdwenen specifieke Lokerse haarsnijdernijverheid een aantal unieke Lokerse dialectwoorden voort.

Streekproducten 
 Bier
 Cesar
 Dobbelken bruin of amber
 Krak
 Mareklop
 Koven
 Kaaiman
 Lokereire
Lokerasse
 Lokerse Paardeworsten, op de Lokerse Feesten wordt er altijd meer dan 1 ton van verkocht.
 De Vreese peperkoek
 Lokerse vlaai
 Sint-Laurentiusgebak, een gebak genoemd naar de stadsheilige Laurentius van Rome.
 Lokeresken, een lokaal gekend gebak, gemaakt door Patisserie Vervaet.
 Karelkengebakje, een gebak genoemd naar Keizer Karel V, die in 1555 Lokeren het recht heeft gegeven om markt te organiseren.

Uitgaan 
Van 1991 tot 2005 en van 2008 tot 2013 was de discotheek Cherry Moon er gevestigd. Daarna waren de discotheken Koloso en The Building gehuisvest in het gebouw. Thans is in het gebouw Radar Belgium gevestigd. Lokeren heeft ook een cultureel centrum, een van de oudste in België, genaamd het CC Lokeren, Met daarnaast het cultuurcafé.

Sinds 2011 bevindt zich ook een fuifzaal in het Sport-en Jeugdcomplex.

Evenementen

Jaarlijks 
 De Lokerse Feesten is een tiendaags stadsfestival dat sinds 1975 plaatsvindt in de maand augustus.
 De Fonnefeesten worden in diezelfde periode georganiseerd.
 De Kovekensstoet is een folkloristisch feest in de volkswijk Heirbrug.
De Gezôarse Feesten is een driedaags evenement dat plaatsvindt in Eksaarde tijdens het laatste weekend van augustus.
De Trappistenfeesten in Daknam

Wekelijks 
Elke woensdag wordt er markt georganiseerd op de Grote Markt.

Politiek

Structuur 
De stad Lokeren wordt bestuurd door het schepencollege en burgemeester Filip Anthuenis (Open Vld), dit is de uitvoerende macht op lokaal niveau. Bestuurlijk valt de gemeente onder het Bestuurlijk arrondissement Sint-Niklaas van de provincie Oost-Vlaanderen.

De wetgevende macht op lokaal niveau is de gemeenteraad met gemeenteraadsvoorzitter Filip Anthuenis (Open Vld). De gemeente valt onder het kieskanton Lokeren bij verkiezingen voor de verschillende niveaus. Voor de verkiezing van de provincieraad is de gemeente ingedeeld in het provinciedistrict Sint-Niklaas in het kiesarrondissement Dendermonde-Sint-Niklaas. Bij de verkiezingen voor de kamer van volksvertegenwoordigers en het Vlaams Parlement in de kieskring Oost-Vlaanderen. Voor de verkiezingen van de Senaat (tot 2012) en het Europees Parlement behoort de gemeente tot het Nederlands kiescollege.

College van burgemeester en schepenen

Geschiedenis

(Voormalige) Burgemeesters 

De huidige burgemeester is Filip Anthuenis.

Legislatuur 2001 - 2006 
De SP en VU&ID trokken samen met groene onafhankelijke kandidaten naar de kiezer onder de naam SAMEN.

Legislatuur 2013 - 2018 
Burgemeester is Filip Anthuenis (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 33 zetels.

Legislatuur 2019 - 2024 
Burgemeester is Filip Anthuenis (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 21 op 35 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

(*) 1982: VELO / 1988: KPB / 1994: PVDA / 2000: Vivant / 2012: Gem. Belang.

Godsdienst en levensbeschouwing

Christendom

Rooms-Katholieke Kerk 
Lokeren is de hoofdstad van het katholieke dekenaat met dezelfde naam in het Bisdom Gent. Het dekenaat Lokeren omvat twee parochies: Heilige Bavo parochie en de Heilige Laurentius parochie. Lokeren is samen met Moerbeke onderdeel van de Heilige Laurentius Parochie. De hoofdkerk is gewijd aan de patroonheilige van de stad, Laurentius van Rome.

In het stadscentrum zijn twee kloosters gevestigd, het Congregatie van de Zusters der H. Engelen en de Zusters Theresianen.

Een bekende katholieke geestelijke die in Lokeren geboren was, is Jan Baptist de Smet, voormalige bisschop van het Bisdom Ieper (1721-1730) en Gent (1732-1741).

Protestantisme 
Uit het stadsarchief blijkt dat Lokeren van 1578 tot 1583 protestants was. Nu heeft de stad één erkende protestantse kerk op haar grondgebied: de Evangelische Kerk 'De Brug' Lokeren. Deze behoort tot de Vrije Evangelische Gemeenten.

Islam 
Sinds de vorige eeuw groeit de moslimbevolking in de stad. In 2015 werd berekend dat 11,2% van de bevolking moslim is, wat hoger is dan het Belgisch gemiddelde van 7%. Er staan momenteel drie moskeeën in Lokeren.

Vrijzinnig humanisme 
De stad heeft twee afdelingen van het Humanistisch Verbond op haar grondgebied.

Milieu

Waterkwaliteit 
Uit recente studies blijkt dat de waterkwaliteit van de Durme en Moervaart is verslechterd. De waterkwaliteit van de Durme scoorde nog in 2015 "goed" maar in 2018 "ontoereikend", de Moervaart in 2015 "ontoereikend" en in 2018 "slecht". In tegenstelling tot haar bovenlopen scoorde de getijdendurme of Benedendurme in 2015 en 2018 beter. Een andere waterloop in Lokeren, de Lede, scoorde de voorbije jaren ook slecht op vlak van waterkwaliteit. De beek dient tegenwoordig eerder als afvoerbeek van afvalstoffen die geproduceerd worden door landbouw. De stad heeft buiten haar waterlopen ook verschillende natuurgebieden, sommige worden beschermd door vzw Durme. De natuur heeft deze gebieden zo goed als overgenomen, waardoor de waterkwaliteit hier "goed" tot "zeer goed" scoort.

Luchtkwaliteit 
Lokeren heeft voor zijn inwonersaantal een relatieve goede luchtkwaliteit. Plaatsen in de stad waar de luchtkwaliteit slechter is bevinden zich vooral op en rond drukke wegen, zoals de N70, N47, N473 en de E17 bij uitstek.

Verkeer en vervoer

Wegennet 
Lokeren wordt verbonden met de steden Antwerpen en Gent door de E17. Lokeren heeft geen officiële noch een volledige ringweg. Maar de N47, die ten westen langs het stadscentrum ligt, wordt samen met de N70, die ten noorden van het stadscentrum ligt, gezien als een halve ringweg.

De belangrijkste wegen in en rond Lokeren zijn:

 : richting Antwerpen en richting Gent / Rijsel
 : richting Gent en richting Sint-Niklaas / Antwerpen
 : richting Dendermonde / Brussel; sluit aan met ; aansluiting met 
 : richting Aalst / Oudenaarde en Wetteren; sluit aan met  en 
 : richting Moerbeke-Waas; verlenging van 
 : een van de verbindingen tussen het stadscentrum en 
 : verlengde van  en deels

Openbaar vervoer

Trein 

Lokeren heeft twee treinstations op haar grondgebied. De belangrijkste van deze twee is het station Lokeren, gelegen in het centrum van de stad. Het station ligt aan de spoorlijn 59 (Antwerpen-Gent) en de spoorlijn 57 (Aalst-Lokeren). Vanuit het station zijn er rechtstreekse verbindingen mogelijk naar Antwerpen-Centraal, Brugge, Dendermonde, De Panne, Gent-Sint-Pieters, Kortrijk, Lille-Flandres, en Oostende. Vroeger had Lokeren ook een verbinding met Moerbeke-Waas via de spoorlijn 77A.

Dit zijn alle huidige en voormalige (cursief) treinstations op het grondgebied Lokeren:

 Station Bokselaar
 Station Daknam
 Station Dender & Waas (goederen- en spoorwegstation)
 Station Eksaarde
 Station Lokeren
 Station Lokeren-Oost (goederenstation)
 Station Staakte
 Station Zeveneken

Station Bokselaar 
Het station Bokselaar ligt in het zuiden van het stadscentrum, in de wijken Bokselaar of Lokeren-Zuid. In 2019 is door een actiegroep een voorstel gedaan de halte weer te reactiveren. De lokale politiek reageerde positief en de NMBS besloot het voorstel nader te onderzoeken.

Bus 
In Lokeren komen veel buslijnen uit andere grote steden samen, zoals Gent, Antwerpen, Dendermonde, Sint-Niklaas, Brussel en Aalst. De belangrijkste busstations zijn: Lokeren Station op het Stationsplein met negen perrons waar twaalf buslijnen passeren, en Lokeren Markt.

Fiets 

Op het grondgebied van Lokeren lopen drie fietssnelwegen. De langste en belangrijkste van alle drie is de fietssnelweg F4, die tussen Antwerpen en Gent ligt, en dus Lokeren met beide steden met de fiets verbindt. Verder starten en eindigen er nog twee fietssnelwegen in Lokeren. Fietssnelweg F412 verbindt Lokeren met Moerbeke, en fietssnelweg F413 verbindt Lokeren met Dendermonde.

Economie

Geschiedenis 
Tot diep in de jaren 70 bleven haarsnijderijen en slacht- en textielfabrieken de belangrijkste industriële activiteit in Lokeren. Deze industrie was erop toegespitst vilten hoeden te produceren uit de pelzen van hazen en konijnen. Bij dit productieproces werd echter veelvuldig gebruikgemaakt van een chemische vloeistof op basis van kwikzilver en salpeterzuur. Dit heeft tot gevolg gehad dat op die plaatsen waar zich vroeger haarsnijderijen bevonden, de grond vaak vervuild was met kwik. Maar door verschillende bouwprojecten op deze oude sites is een heel groot deel van de kwik al uit de grond gehaald.

De drie inoxhazen geplaatst aan de oever van de Durme in 2012 na de grondige heraanleg van de Markt, zijn een verwijzing naar deze vroegere nijverheid. Vandaag echter kent de stad een grote en gevarieerde economische en culturele infrastructuur.

Bedrijven 
In 2020 telde Lokeren 5.095 ondernemingen. Bekende voorbeelden hiervan zijn:

Distributiecentra 
Lokeren heeft veel distributiecentra. Een opmerkelijk centrum is het Chocolade Magazijn Barry Callebaut, het magazijn zal het grootste chocolademagazijn ter wereld worden, waardoor de bijnaam "Chocolate Valley" die tegenwoordig aan Lokeren gegeven wordt in opmars is.

In januari 2021 werd het inmiddels bekend dat ook een tweede bedrijf een aanvraag heeft gedaan om een groot distributiecentrum te bouwen in Lokeren.

Industrieterreinen 
Lokeren heeft verschillende industrieterreinen:

Toerisme 
Lokeren heeft een toeristisch infopunt naast het stadhuis.

Onderwijs en welzijn

Onderwijs 
Lokeren heeft een groot aantal scholen:

Basis onderwijs 
Gemeenschapsonderwijs

Katholiek onderwijs

Middelbaar onderwijs 
 Gemeenschapsonderwijs
 GO! Atheneum Lokeren
 GO! Technisch Atheneum Lokeren
 VLOT! Vrij Lokers Onderwijs voor jouw Toekomst (katholiek onderwijs)
 Campus CREO
 Campus Sint-Laurentius
 Campus Sint-Lodewijk
 Campus Sint-Teresia

Volwassenenonderwijs 
 CVO Focus
 CVO Groeipunt

Gezondheidszorg 
Lokeren heeft ook een ziekenhuis, het AZ Lokeren.

Sport

Sporthallen 

Lokeren heeft vijf sporthallen:

 Sport -en Jeugdcomplex
 Stedelijk gevechtsportcentrum
 Sporthal De Muylaert
 Stedelijke sporthal Staakte
 Stedelijke sportzaal Spoele

Sport -en Jeugcomplex 
Het Sport -en Jeugdcomplex werd geopend in 2012, en is de grootste van alle vijf. Het beschikt over 6 sportzalen en 37 sportterreinen, voor sporten zoals zaalvoetbal, basketbal, handbal, volleybal en badminton. Het complex heeft ook een fuifzaal, 3 vergaderzalen en een kinderopvang.

Zwembad 
Direct verbonden aan het Sport -en Jeugdcomplex staat het Durmebad. Het zwembad dateert van 1968 en is gelegen waar vroeger een zijarm van de Durme lag, vandaar de naam. Het is een sportzwembad met een 25m-bad. In het najaar van 2023 zal er een nieuw zwembad op deze plek komen.

Voetbal 

In het jaar 1915 zag de voetbalclub Racing Lokeren FC het levenslicht. Niettemin, vond de club zichzelf in 1923 in een situatie van vereffening. Niet lang daarna, in datzelfde jaar, kwam Racing Club Lokeren tot stand, gekenmerkt door stamnummer 282. Hieropvolgend, in 1931, werd Standaard FC Lokeren opgericht en toegekend stamnummer 1783.

In het jaar 1970 smeedden beide voornoemde clubs een vereniging, culminerend in de oprichting van Koninklijke Sporting Club Lokeren. Deze fusie, geleid door de voorzitter Adhemar Goeters, vormde een nieuw tijdperk voor de club. Tevens in datzelfde jaar werd een nieuwe voetbalclub het leven ingeroepen onder de naam Lokerse SV, vergezeld van stamnummer 7445.

Een belangrijke ontwikkeling voltrok zich in 1998, waarin Sint-Niklase SK een satellietteam werd van KSC Lokeren. Binnen korte tijd, in 2000, resulteerde deze synergie in een samensmelting van beide teams. Het palmares van de club werd verrijkt met twee overwinningen in de Beker van België (2012 en 2014), evenals het behalen van de tweede plaats in het nationale klassement (1980-'81). Sinds het seizoen 1996-'97 nam de club ononderbroken deel aan de hoogste voetbalklasse van het land. De thuishaven van de club bevond zich in het Daknamstadion gelegen in de Lokerse deelgemeente Daknam, op de grens met Lokeren, naast de wijk Bergendries.

Echter, in 2019 bevond de club zich in de tweede klasse. In het jaar 2020 werd de club echter getroffen door financiële problemen en gebrekkig management, resulterend in een faillissement. Vervolgens fuseerde KSC Lokeren met de voetbalclub van Temse, wat leidde tot de oprichting van KSC Lokeren-Temse. Deze nieuwe entiteit werd geleid door ondernemer Hans Van Duysen, kleinzoon van Adhemar Goeters, medeoprichter van KSC Lokeren.

Wielersport 
De Omloop van het Waasland start elk jaar op de Markt van Lokeren.

Elk jaar vindt in Lokeren de Rapencross plaats. Het toernooi vindt plaats in het Park ter Beuken, waarbij wielrenners een parcours moeten afleggen van 2,7 kilometer. Waar de cross vooral bekend voor staat, is de grote variatie aan obstakels op zo'n kleine afstand. De deelnemers moeten door modder, zand en reeksen balken geraken, maar ook over extreme hellingen.

Rugby 
Sinds enkele jaren heeft de stad Lokeren tevens een opkomende rugbyclub binnen haar grenzen. In lijn met soortgelijke rugbyverenigingen in de omliggende regio, ervaart ook deze sportieve organisatie gestaag groeiende belangstelling in Lokeren.

Zustersteden 
Lokeren heeft één zusterstad:

  Ropczyce (Polen)

Bekende Lokeraars

Zie ook 
 Lijst van onroerend erfgoed in Lokeren

Externe link 
 Officiële website

Plaats in Oost-Vlaanderen