alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Chichén Itzá

Chichén Itzá was een van de belangrijkste steden van de Maya's, en hier bevindt zich de piramide van Kukulcán. Het is gelegen ten westen van Vallodolid op het schiereiland Yucatán in Mexico. Het staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

De stad lag in het noorden van de Mexicaanse staat Yucatán en werd pas laat in de geschiedenis van de Maya's belangrijk in de 10e eeuw. Volgens de legendes werd de stad in 987 gesticht door Topiltzin Ce Acatl Quetzalcoatl, de legendarische koning van Tula (Tollan), maar vermoedelijk is de stad al ouder en werd hij in 987 veroverd door Topiltzin. Hij zou in Tula zijn onttroond door zijn slechte broer Tezcatlipoca en naar het oosten zijn getrokken, volgens een van de legendes over zee naar Yucatán. Volgens Yucateekse documenten uit de koloniale tijd kwam Kukulcán (slang-Quetzal of 'gevederde slang') naar Chichen Itza en nam hij zijn grote kennis van met name de kunsten en geneeskunst mee. Hij introduceerde verder de cultuur van Tula. De 'indringers' in Chichen Itza waren waarschijnlijk verdreven Tolteken uit Tula.

In deze tijd eindigde de Klassieke Tijd van de Maya en veel van de steden van het zuiden kwamen leeg te staan. Het oude ahauschap had afgedaan. In Chichén Itzá werd daarom een andere staatsinrichting gehanteerd die meer op collectief leiderschap neerkwam. Bovendien stond de staat meer open voor het burgerschap van mensen uit andere streken die veroverd werden en zo werd Chichén Itzá het centrum van een groter rijk dan de Maya's tot dusver gekend hadden. Vanaf eind 10e eeuw was Chichen Itza de belangrijkste stad van Yucatán.

De architectuur combineert elementen van de klassieke periode van de Maya's, de Puuc-stijl en nieuwe Tolteekse invloed.

Chichén Itzá ligt niet ver van de rand van de oude krater van Chicxulub. Van deze beroemde krater, die gevormd is door de inslag die waarschijnlijk een eind maakte aan de dinosauriërs is aan het oppervlak niet veel te zien, behalve de cenotes, de ondergrondse poelen die in het klovenstelsel van de krater gevormd zijn. Cenote is een Spaanse verbastering van het Yucateekse dzonot, gebruikt voor ronde, natuurlijke bronnen, ontstaan door de oplossing van kalksteen.

Chichén Itzá bestaat onder andere uit:
 Nonnenklooster
 Tempel van de tafels
 El Caracol
 Het rode huis
 Cenote
 Graftombe van de hogepriester
 Markt
 Patio van duizend kolommen
 Tempel van de krijgers
 El Castillo
 Platform van Venus
 Adelaarsplatform
 Tzompantli
 Grote Balspelbaan
 Tempel van de jaguars
 Heilige cenote

Zeven wereldwonderen 
Op 7 juli 2007 werd Chichén Itzá tot een van de New7Wonders of the World gekozen. Chichén Itzá moest het opnemen tegen andere bekende monumenten, zoals de Chinese Muur en De Eiffeltoren.

Literatuur
 Longhena, M. (1998), Het Oude Mexico, Nederlandse vertaling, Zuid Boekprodukties, Lisse, p.190-203,

Externe links 
 Chichén Itzá
 Chichén Itzá (gearchiveerd op archive.org)
 Chichen Itza 360 Tour of Ruins
 Repetition Pitch (Frans A. Bilsen)

Mayastad
Werelderfgoed in Mexico
Geschiedenis van Yucatán
Archeologische plaats in Mexico
Wereldwonder
Chicxulub

Chicxulub Pueblo is een plaats aan de noordwestkust van de Yucatán in Mexico. Het is de hoofdstad van  de gemeente met dezelfde naam. Op de plaats van Chicxulub leefden van origine Maya's.

Chicxulub is bekend geworden doordat de plaats in de Chicxulubkrater ligt, een enorme inslagkrater. Deze krater is het 180 km brede restant van een meteorietinslag, die ongeveer 65 miljoen jaar geleden heeft plaatsgevonden en die tot het einde van het tijdperk der dinosauriërs zou hebben geleid. In de taal van de Maya's betekent Chicxulub staart van de duivel.

Stad in Mexico
Plaats in Yucatán
Cenote

Een cenote of cenode is de naam voor een water bevattende grot of poel in Yucatán. Er zijn in Yucatán ruim 3000 cenotes waarvan er zo'n 1400 bestudeerd en geregistreerd zijn.

Het woord komt van het Maya-woord tso'ono'ot, oude spelling dzonot, dat afgrond betekent.

 Cántaro (kruik) met een opening kleiner dan de met water gevulde holte;
 Cilíndricos (cilindervormig) met watergevuld gat met verticale wanden;
 Aguadas (basin) ondiepe poel;
 Grutas (grot) horizontale opening met droge delen.

Cenotes komen voor in regio's waar er geen bovengrondse rivieren zijn. Het water sijpelt door de poreuze grond en vloeit via ondergrondse rivieren naar de zee. Men noemt dit in de geologie een karstverschijnsel. Op sommige plaatsen is het gesteente verweekt en ingezakt (een zinkgat), waarbij ondergrondse, met water gevulde holtes ontstaan, de cenotes.

Een cenote is voor de Maya's een heilige plaats omdat hij de ingang naar de onderwereld is. Door de Maya's werden de poelen gebruikt om offers te brengen, waaronder ook mensenoffers, die met onderwaterarcheologie gevonden kunnen worden. De mensenoffers werden waarschijnlijk gebracht aan de regengod Chaac. De Sagrado cenote (de Heilige cenote) lag zo vol met offers, waaronder meer dan honderd mensen, dat daarin een vijf meter dikke Maya-blauwe laag werd afgezet. In 2021 werd een bijna intacte kano gevonden in een cenote in Yucatán, deze wordt toegeschreven aan de Maya's.

In het noorden van Yucatán bevinden zich veel cenotes rondom de kraterrand van Chicxulub, die zich bevindt in een cirkel met een straal van ongeveer 90 kilometer rondom de plaats van inslag bij Chicxulub.
De Sistema Sac Actun bij Tulum aan de Rivièra Maya is een reeks van ondergrondse gangen, cenotes en grotten, die vanuit de Gran Cenote zijn onderzocht. In 1987 werd de omvang deels vastgesteld, op dat moment was het het langst bekende onderzochte stelsel ter wereld. Via dit stelsel staat een reeks van cenotes met elkaar in verbinding en komen uiteindelijk in de Caribische zee uit. Nog steeds worden ontdekkingen gedaan, waardoor inmiddels 319 kilometer aan gangenstelsel onderzocht is.

In Europa komen vergelijkbare structuren voor, zie hiervoor gouffre.

Bekende cenotes:
 Ik Kil (Chichén Itzá)
 Gran Cenote (Tulum)
 Sagrada Cenote (Chichén Itzá)

Landvorm
Karstverschijnsel
Mayacultuur
 
Speleologie
Baai

Een baai, golf of bocht is een deel van een groter oppervlaktewater, zoals een zee, oceaan, meer of andere baai, dat het land binnendringt.

Definitie 
De woorden "bocht" of "golf" worden gebruikt voor een insnijding in het land die qua oppervlakte groter is dan een baai. Een baai kan ook worden aangeduid als een kleine golf of een inham. Andersom wordt een golf ook wel als een 'wijde baai' aangeduid. Bij een bocht is de insnijding in het land vaak kleiner en oppervlakkiger dan bij een golf die zich veel dieper het land indringt. Een grotere insnijding met een kleinere monding wordt aangeduid als een zeeboezem, die zelf meerdere bochten en baaien kan bevatten. Een grote zeeboezem wordt aangeduid als een binnenzee. Een lange en relatief nauwe baai wordt een zeearm genoemd.

Een zeer kleine bocht wordt aangeduid als een inham. Een cala, ook cove (Engels) of anse (Frans) genoemd, is een inham langs een steile kust die dikwijls een nauwe toegang heeft. Wanneer een inham doordringt tot ver in het land wordt ook wel gesproken van een kreek. Het laatste woord wordt ook gebruikt als synoniem voor een rivier of een meer.

In de praktijk kan het echter vaak voorkomen dat namen door elkaar heen worden gebruikt. Ook worden bovenstaande benamingen soms voor andere zaken gebruikt. Zo is bijvoorbeeld de Golf van Oman geen 'echte' golf, maar een zeestraat.

Zeevaart 
Baaien hebben voor de zeevaart altijd een belangrijke rol gespeeld, omdat zij vaak natuurlijke havens vormen of bevatten, die beschutting bieden aan schepen wanneer zij voor anker gaan.

Juridische positie 
De basislijn bij baaien loopt volgens een rechte lijn tussen de natuurlijke toegangspunten bij laag water, mits de afstand tussen deze punten niet groter is dan 24 zeemijl. Al het water aan de landzijde van de basislijn behoort tot de binnenwateren en valt derhalve binnen de rechtsmacht van de kuststaat.

België 
In België is de Baai van Heist een 50 ha groot natuurgebied in Knokke-Heist, dat uit zowel strand, duin, slik als schor bestaat.

Nederland 
Nederland heeft enkele natuurlijke baaien zoals de Dellewalbaai in Terschelling, die tegenwoordig als passantenhaven gebruikt wordt. Bij Ameland is er de Ballumerbocht en bij Texel is er De Mok. Ook de Dollard is een natuurlijke baai (gewoonlijk als zeearm bestempeld) in het noordoosten van Nederland. Aan overkant van de Dollard ligt de Duitse regio Oost-Friesland.

Baaien die niet meer als zodanig bestaan zijn de Zuiderzee, de Middelzee en de Lauwerszee.

Zie ook 
 Estuarium
 Firth
 Fjord
 Liman
 Ría

Landvorm
Horst Wessel (1907-1930)

Horst Wessel (Bielefeld, 9 september 1907 – Berlijn, 23 februari 1930) was een Duitse student en SA-propagandist die bekend werd als de schrijver van de tekst van het Horst Wessellied dat na zijn dood de officiële partijhymne werd van de NSDAP, de nazipartij van Hitler.

De ouders van Wessel waren keizersgezind en zijn vader was een luthers geestelijke. Horst Wessel studeerde twee jaar rechten, waarna hij in 1926 toetrad tot de NSDAP. Vanaf 1929 was hij SA-Sturmführer in Berlijn. 

Horst Wessel stierf op 23 februari 1930 in het ziekenhuis aan bloedvergiftiging, nadat hij op 17 januari door communisten was neergeschoten bij een ruzie over geld. Een communistisch doodseskader belde bij Wessel aan en schoot hem vervolgens van dichtbij neer. Mogelijk speelde ook vergelding van de moord op een jonge communist in Berlijn diezelfde dag een rol. Volgens sommigen was de voormalige pooier van Wessels vriendin, een voormalige prostituee, bij de aanval aanwezig. Volgens het Berlijnse politiedossier echter, bleek Wessel een grote huurschuld te hebben en had zijn hospita een 'proletarische afrekening' georganiseerd die uit de hand was gelopen. De nazi's, met name Joseph Goebbels, maakten hem vervolgens tot martelaar voor de NSDAP. De overledene werd gepresenteerd als een echte held uit het volk. 

De begrafenisceremonie was bijzonder groots opgezet en kreeg veel aandacht. Kosten noch moeite werden gespaard om de nieuwe partijheld als lichtend voorbeeld voor te houden aan het Duitse volk. Er is een vijf minuten durende filmcompilatie van de demonstratieve begrafenisparade bewaard gebleven. Hierin is onder meer te zien dat er zeer veel mensen op de been waren die zich buitengewoon fel tegen de stoet keerden. De lijkwagen, de volgwagens en meegedragen ornamenten werden aangevallen. Naar schatting 500-1000 man politie was te voet en te paard aanwezig om de ceremonie te beschermen.

De moordenaar, Albrecht Höhler, trachtte naar Praag te vluchten, maar keerde terug naar Berlijn en werd alsnog gearresteerd, berecht en veroordeeld tot 6 jaar gevangenisstraf. In 1933 namen de inmiddels aan de macht gekomen nazi´s wraak, haalden hem uit de gevangenis en lieten hem op 20 september 1933 in een bos bij Frankfurt aan de Oder doodschieten.

NSDAP-lid
SA-lid
Sandrine François

Sandrine François (Parijs, december 1980) is een Franse zangeres. Muzikaal werd ze beïnvloed door Whitney Houston, Tracy Chapman en Aretha Franklin.

Na een moeizamke start van haar muziekstudie met vele audities en zingen in bandjes werd ze ontdekt door een televisiestation haar toen ze in een café optrad. Na een optreden in de show van Mireille Dumas openden zich vele deuren en een platenmaatschappij bood haar een contract aan. Dat was tevens het begin van haar samenwerking met componist en producer Erick Benzi.

In 2002 werd ze door het Franse TV (France 3) gevraagd haar land te vertegenwoordigen op het Eurovisiesongfestival. Rick Allison, Marie-Florence Gros en Patrick Bruel schreven een lied voor haar getiteld Il faut du temps. Ze behaalde de vijfde plaats met dit liedje.

Frans zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Frans deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Michalis Rakintzis

Michalis Rakintzis (Grieks: Μιχάλης Ρακιντζής) (Athene, 3 april 1957) is een populaire zanger in Griekenland.

Michalis Rakintzis studeerde werktuigbouwkunde in Engeland. In de jaren tachtig zong hij daar in een groep genaamd Scraptown. Nadat die uit elkaar gingen vertrok Rakintzis terug naar Griekenland om daar een solocarrière te beginnen. Zijn grote doorbraak kwam in 1987. Het lied "Moro mou faltso" was een grote hit. Lezers van muziektijdschrift Popcorn kozen hem tot "Beste Zanger Van Het Jaar" in 1991.

Michalis Rakintzis werkte samen met internationale sterren zoals Ian Gillan van Deep Purple en rockzangeres Bonnie Tyler. Hij schrijft ook liedjes voor andere Griekse artiesten.

Michalis deed mee aan het Eurovisiesongfestival 2002 in Tallinn. Het lied, "S.A.G.A.P.O." (Ik hou van jou) eindigde op de 17e plaats met 27 punten. De militaire 'look' en het zeer slechte Engels leken de redenen dat de internationale jury's niet voor het lied vielen. Wel slaagde Michalis erin de Barbara Dex Award in de wacht te slepen.

In juli 2003 bracht Michalis Rakintzis een nieuw album uit.

Zie ook
 Eurovisiesongfestival 2002

Grieks zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Grieks deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Jessica Garlick

Zangeres Jessica Garlick werd in 1981 geboren in Wales. Toen ze zestien was maakte ze haar eerste stappen in de showbusiness. Op die leeftijd won ze de Welsh finale van de televisieshow "Star For A Night". In hetzelfde jaar trad ze ook op in Michael Barrymore's "My kind of Music".

In 2002 was ze bij de laatste tien kandidaten van Pop Idol, hier ook wel bekend als Idols, de show die Gareth Gates en Will Young internationale roem bezorgde. Ook Jessica Garlick bleef niet onopgemerkt. De BBC nodigde haar uit om "Come back" te zingen, een van de liedjes voor "A song for Europe", de Britse selectie voor het Eurovisiesongfestival 2002. Het publiek koos Jessica uit om Verenigd Koninkrijk te vertegenwoordigen en ze zette haar land weer op de kaart met een succesvolle derde plaats.

Later dat jaar was ze betrokken bij een campagne om jongeren te helpen te stoppen met roken.

Welsh zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Brits deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Sarit Hadad

Sarit Hadad (Hebreeuws: שרית חדד), geboren als Sarah Hodadetova (Hebreeuws: שרה חודדטוב), (Hadera, 20 september 1978) is een Israëlische zangeres.

Levensloop
Hadad komt uit een muzikale familie. Toen ze nog maar acht jaar oud was trad ze al op als 'wonderkind' door op de piano klassieke muziek te spelen. Ze had echter haar ouders niet over deze optredens verteld, dus toen die dat ontdekten was het voorbij. In de tijd dat ze niet mocht optreden leerde ze zichzelf o.a. orgel, gitaar, accordeon en darbuka spelen. Ze werd bekend onder haar artiestennaam Sarit Hadad.

Toen Hadad vijftien was kwam ze bij de Hadera Youth Band. Dit was haar eerste stap in de richting van een solocarrière. Op haar zeventiende bracht ze haar eerste soloalbum uit. Sindsdien heeft ze vele soloalbums uitgebracht, waarin vele nummers die bovenaan in de Israëlische hitparade stonden. Hadad zingt vooral in het Hebreeuws, maar ook in het Engels, Arabisch, Turks, Frans, Bulgaars en Grieks.

De Israëlische staatsomroep IBA selecteerde haar om haar land te vertegenwoordigen op het Eurovisiesongfestival in 2002 met het lied Light a candle (Let's light a candle together). Het liedje bracht enige controverse teweeg omdat niet iedereen het gepast vond dat een Israëlische afgevaardigde een vredeslied zou zingen. Er gingen zelfs stemmen op om Israël te diskwalificeren. Omdat er op het Eurovisiesongfestival echter geen regel bestaat die over politieke situaties gaat mocht zij gewoon meedoen en werd vervolgens twaalfde. Het was de enige keer dat Hadad op sjabbat heeft opgetreden. Haar muziek valt onder het muziekgenre muzika mizrahit, ofwel 'oriëntaalse' muziek.

In 2007 liet Madonna in een interview weten fan van Hadad te zijn.

Discografie

1995: Spark Of Life (ניצוץ החיים)
1996: Live In France (הופעה חיה צרפת)
1997: The Road I Chose (הדרך שבחרתי)
1997: In Arabic (בערבית)
1998: Law Of Life (חוק החיים)
1999: Like Cinderella (כמו סינדרלה)
1999: Live in the Culture Palace (הופעה חיה בהיכל התרבות)
2000: Doing What I Want (לעשות מה שבא לי)
2001: Sweet Illusions (אשליות מתוקות)
2002: Child Of Love (ילדה של אהבה)
2003: Only Love Will Bring Love (רק אהבא תביא אהבה)
2004: Celebration (חגיגה)
2005: Miss Music (מיס מיוזיק)
2007: The One Who Guards Me (זה ששומר עליי)
2008: The Smooth Collection (האוסף השקט)
2008: The Beat Collection (האוסף הקצבי)
2009: The Race of The Life (מירוץ החיים)
2010: The Race of Life, Live at Caesarea 2009 (שרית חדד בקיסריה, מרוץ החיים 2009)
2011: 20
2013: Days of Joy – Part One ('ימים של שמחה – חלק א)
2015: Sarit Hadad (שרית חדד)
2017: Sarah Sings (שרה שרה)

Albumnoteringen

Videografie (dvd's)
The Show (Like Cinderella)
In the Temple (Doing What I want)
In Caesaria (Sweet Illusions)
Child of Love (In Caesarea)
Only Love Will Bring Love (In Caesarea)
Celebration (In Caesarea)

Externe link
 

Israëlisch zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Israëlisch deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Marie N

Marie N, artiestennaam van Marija Naumova (Riga, 23 juni 1973) is een Lets zangeres. Zij won het Eurovisiesongfestival in 2002 met haar nummer I Wanna.

Hoewel ze van Russische afkomst was, deed ze mee voor haar thuisland Letland. Tijdens haar optreden deed ze de omkleed-act: een transformatie van man in smoking tot vrouw met lange rode avondjurk. Ze was tevens componiste en mede-tekstschrijfster van haar Eurovisielied I Wanna.

Marie N werd door in Letland zeer bekende muzikanten ontdekt in 1994 en na een jaar begon ze deel te nemen aan talentenjachten. Ze won nooit maar trok wel telkens weer de aandacht van het publiek.

Ze trad op ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van George Gershwin. In maart 1998 zong ze in concerten met bekende Letse muzikanten en een van deze concerten werd op cd uitgebracht. Dat gaf haar carrière een impuls en ze kon nu deelnemen aan live shows en programma's op radio en televisie.

Marija Naumova's eerste soloalbum werd uitgebracht in 1999. Dit album werd helemaal in het Russisch gezongen. In 2000 deed Letland voor het eerst mee aan het Eurovisiesongfestival. Marija was tweede in de nationale finale na Brainstorm. In 2001 werd ze door het publiek weliswaar gekozen om Letland te vertegenwoordigen met "Hey boy follow me", maar de vakjury dacht er anders over. En zo moest ze dus nog een jaar wachten tot het nummer "I wanna" haar en Letland de overwinning bracht.

In november van datzelfde jaar bracht ze een nieuw album uit in twee talen: één in het Engels, het andere in het Frans. Ze presenteerde haar nieuwe albums aan het publiek door middel van een tournee door Letland.

Haar Songfestivalnummer I wanna geldt als een van de minst succesvolle winnaars uit de geschiedenis van het liedjescircus. In een groot aantal Europese landen werd het nummer nooit uitgebracht. Zelfs in Letland verdween het na drie weken uit de top-20.

Marija Naumova presenteerde het Eurovisiesongfestival 2003 samen met BrainStorm-zanger Renars Kaupers.

Externe link 
 Officiële website Marie N

Lets zanger
Pseudoniem
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Lets deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Winnaar van het Eurovisiesongfestival
Aivaras

Aivaras Stepukonis (Kaunas, 1972) is een Litouwse zanger en multi-instrumentalist.

Biografie
Stepukonis speelde sinds 1998 in een band die Footprints heette. Drie jaar later stapte hij uit de band om een solocarrière te beginnen.

In de nationale voorrondes voor het Eurovisiesongfestival 2002 werd hij tweede. Desondanks mocht hij toch Litouwen vertegenwoordigen tijdens de internationale finale in Tallinn. De winnaars, de groep B'avarija, werden namelijk gediskwalificeerd. Aivaras was niet erg succesvol op het Eurovisiesongfestival. hij werd slechts 23e.

Discografie

Albums
 Aivaras (2002)
 Myliu arba tyliu (2005)
 Same difference (2005)
 Sage & Fool (2010)

Litouws zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Litouws deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
941

Het jaar 941 is het 41e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Edmund verjaagt Erik, de Noorse vorst van Northumbria, uit Jorvik.
 De Russen onder Igor belegeren Constantinopel, maar worden met behulp van Grieks vuur door de Byzantijnen verslagen.
 Fujiwara no Sumitomo, de leider van de piraten op de Japanse Binnenzee, wordt verslagen.
 Odo van Vermandois verovert Amiens op Rudolf II.
 Oda volgt Wulfhelm op als aartsbisschop van Canterbury.
 De latere koning Ordoño III trouwt met Urraca Fernández.
 Voor het eerst genoemd: Oostburg, Temse

Geboren 
 Le Dai Hanh, keizer van Vietnam
 Lotharius, koning van Frankrijk (954-986)
 Edwy, koning van Engeland (955-959) (vermoedelijke jaartal)
 Theophano, echtgenote van Romanos II en Nikephoros II (jaartal bij benadering)

Overleden 
 Fujiwara no Sumitomo, Japans piratenleider

000
943

Het jaar 943 is het 43e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Koning Constantijn II van Schotland doet afstand van de troon en wordt monnik. Hij wordt opgevolgd door zijn neef Malcolm I
 De Byzantijnen onder generaal Johannes Kourkouas boeken overwinningen in Mesopotamië.
 Na de dood van Herbert II van Vermandois worden zijn gebieden versnipperd. Zijn zonen Robert I en Albert I worden graaf van respectievelijk Meaux en Vermandois, maar ook zijn schoonzoon Theobald I krijgt gebieden. Deze laatste neemt ook de gebieden van zijn vader Theobald de Oude over en noemt zich onder meer graaf van Blois en Tours.
 Rudolf II van Vexin sneuvelt in de strijd tegen Odo van Vermandois die Amiens op hem veroverd had. Zijn broer Wouter I volgt hem op als graaf van Amiens, Vexin en Valois.
 Amalrik II volgt zijn broer Savary II op als burggraaf van Thouars.
 Voor het eerst genoemd: Linne, Maasniel

Geboren 
 Mathilde van Frankrijk, Frans prinses, echtgenote van Koenraad van Bourgondië

Overleden 
 23 februari - Herbert II (~58), graaf van Meaux en Vermandois (902-943)
 Rudolf II, graaf van Amiens (926-941), Vexin en Valois (926-943)
 Savary II, burggraaf van Thouars (936-943)
 Sinan ibn Thabit, Arabisch geneeskundige en wiskundige
 Theobald de Oude, graaf van Blois (906-943) en Tours (908-943)

000
944

Het jaar 944 is het 44e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Stephanos en Constantijn zetten hun vader keizer Romanos I af, omdat hij niet hen maar Constantijn VII als zijn opvolger aanduidt. Hij trekt een klooster in. In Constantinopel blijkt echter Constantijn VII boven de broers verkozen te worden.
 Igor van Kiev trekt opnieuw naar Constantinopel om handelsvoordelen af te dwingen. Er komt een nieuw verdrag tussen Byzantium en Kiev, maar naar verluidt minder gunstig voor Kiev dan het vorige.
 15 augustus - Het Kleed van Edessa, een belangrijk relikwie, wordt overgebracht naar Constantinopel.
 Al-Mustakfi volgt Al-Muttaqi op als kalief van de Abbasiden.
 Duong Binh Vuong, zwager van de overleden Vietnamese keizer Ngô Quyền en door deze aangewezen als regent voor diens zoon Ngo Xuong Ngap, eist zelf de troon op.
 Rajendravarman II volgt Harshavarman II op als koning van het Khmer-rijk.
 Bisschop Balderik van Utrecht krijgt het jachtrecht in 'Pagus Thriente' (Drenthe).
 Koenraad de Rode wordt benoemd tot hertog van Lotharingen, als opvolger van Otto van Verdun.
 De Magyaren vallen opnieuw Duitsland binnen, maar worden in Karinthië door hertog Berthold verslagen.
 Odo, graaf van Vermandois, wordt door de koninklijke troepen verjaagd. Wouter I neemt de macht van hem over in de graafschappen Amiens en Vexin.
 De stad Algiers wordt gesticht door Bulukkin ben Zeiri.
 Begin van de bouw van de Gouden Moskee in de Iraakse stad Samarra.
 Voor het eerst genoemd: Amen, Birdaard, Foudgum, Vollenhove

Geboren 
 Otto, hertog van Bourgondië en graaf van Auxerre (956-965)

Overleden 
 23 april - Wichman de oude, graaf van de Bardengouw en Wigmodia
 Adalbert, graaf van Metz
 Ngô Quyền (~46), keizer van Vietnam (939-944)
 Otto van Verdun, hertog van Lotharingen (939-944)

000
945

Het jaar 945 is het 45e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Voorjaar - Constantijn VII, ruim 30 jaar officieel keizer, neemt tijdens een opstand tegen de zonen van Romanos I, Stephanos en Constantijn, de macht in handen. Hij benoemt tot de hoogste legercommando's vier leden van de Byzantijnse aristocratie, die tijdens het bewind van Romanos in ongenade zijn gevallen.
 Constantijn VII sluit een verdrag met Roes kooplieden en geeft hen toestemming om in Constantinopel handel te drijven. Andere Roes kooplieden maken een fortuin in de handel met de Arabische-moslims. Ondertussen worden de Ruriken of Rurikiden rond Kiev (huidige Oekraïne) rijk door de Byzantijnse handel.

Europa 
 Voorjaar - Berengarius van Ivrea valt met ingehuurde Lombardische troepen Italië binnen en vestigt zich in Milaan. Berengarius rukt verder op naar Verona, waar hij wordt vergezeld door andere troepen en partizanen.
 Koning Hugo van Arles belegert Vignola om een einde te maken aan de opmars van Berengarius. Hugo wordt gedwongen de belegering op te geven en Berengarius wordt in geheel Noord-Italië geprezen als bevrijder.
 Zomer - Koning Lodewijk IV valt Normandië binnen, maar wordt bij de rivier de Dives verslagen. Hij wordt gevangen genomen en uitgeleverd aan Hugo de Grote. Ter compensatie wordt Laon aan hem overgedragen.
 Richard I, hertog van Normandië, weet de adel over te halen om zijn bestuur en de zelfstandigheid van Normandië te erkennen. Hierdoor kan hij zijn macht uitbreiden en wordt hij een felle tegenstander van Frankrijk.
 Igor van Kiev, heerser van het Kievse Rijk, wordt gedood tijdens het innen van tribuut bij de Drevljanen. Hij wordt opgevolgd door zijn echtgenote Olga, als regentes voor hun minderjarige zoon Svjatoslav I.
 Eerste schriftelijke vermelding van Enzelens en Pewsum.

Engeland 
 Koning Edmund I verovert Strathclyde en sluit een verdrag met Malcolm I, heerser van Schotland. Hij schenkt Cumberland en Westmorland aan hem, in ruil voor zijn steun. 
 Koning Hywel ap Cadell ("de Goede") roept een conferentie bijeen in Whitland, die een gestandaardiseerd wetboek in Wales opstelt (waarschijnlijke datum).

Arabische Rijk 
 Kalief Abd al-Rahman III bezet het paleis van Medina Azahara en maakt het officieel de nieuwe residentie van het Kalifaat Córdoba.
 De Perzische Boejiden veroveren Bagdad. Het Kalifaat van de Abbasiden blijft bestaan, maar komt onder controle van de Boejiden.

Geboren 
 Adelheid van Poitiers, koningin van Frankrijk (overleden 1004)
 Al-Sijzi, Perzisch astronoom en wiskundige (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 13 juli - Herluinus II, graaf van Ponthieu (926 - 945)
 Igor van Kiev, heerser van het Kievse Rijk (912 - 945)

000
946

Het jaar 946 is het 46e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Zomer - Koning Otto I valt het West-Frankische Rijk binnen met een expeditieleger, maar hij is niet sterk genoeg om de steden Laon, Reims en Parijs te veroveren. Na drie maanden beëindigt Otto zijn militaire campagne zonder zijn rivaal Hugo de Grote te verslaan. Hugo op zijn beurt, versterkt zijn politieke macht en sluit een vredesverdrag met Otto. Hierdoor wordt hij een van de machtigste edelen in Frankrijk.
 Albert I ("de Vrome") wordt door koning Lodewijk IV benoemd tot graaf van Vermandois in het noorden van Frankrijk.
 Robrecht I van Namen volgt zijn vader Berengarius van Namen op als graaf van de Lommegouw (huidige België).

Engeland 
 26 mei - Koning Edmund I wordt vermoord tijdens het feest van Saint Augustinus door een verbannen misdadiger, die bij het gevecht ook het leven laat. Edmund wordt opgevolgd door zijn jongere broer Edred als koning van Engeland. Edmund heeft twee minderjarige zoons, Edwy en Edgar, maar die zijn te jong om hun vader op te volgen.

Japan 
 23 mei - Keizer Suzaku doet afstand van de troon (na een regeerperiode van 16 jaar) ten gunste van zijn 20-jarige broer Murakami, die hem opvolgt als de 62e keizer van Japan.

Religie 
 Paus Marinus II overlijdt in Rome na een pontificaat van vier jaar. Hij wordt opgevolgd door Agapitus II en gekozen met de steun van Alberik II. Agapitus wordt geïnstalleerd als de 129e paus van de Katholieke Kerk. 
 De abdij van Waulsort voor Schotse en Ierse monniken wordt gesticht door Albert de Ribémont, heer van Florennes.  
 Eerste schriftelijke vermelding van Waasmont en Watford.

Vulkanologie 
 Uitbarsting van de Paektusan in China en Korea.

Geboren 
 Hendrik I ("de Grote"), hertog van Bourgondië (overleden 1002)
 Silvester II, paus van de Katholieke Kerk (overleden 1003)

Overleden 
 21 januari - Editha van Wessex (35), echtgenote van Otto I
 26 mei - Edmund I (25), koning van Engeland (r. 939 - 946)
 Berengarius van Namen, graaf van de Lommegouw (r. 908 - 946)
 Constantijn Lekapenos, medekeizer van Byzantium (r. 942 - 945)
 Ibrahim ibn Sinan (38), Arabisch wiskundige en astronoom
 Marinus II, paus van de Katholieke Kerk (r. 942 - 946)

000
AIX

AIX is een besturingssysteem van IBM dat gebaseerd is op Unix. AIX staat voor Advanced Interactive eXecutive, maar het wordt bijna altijd als acroniem uitgesproken (al dan niet op zijn Engels).

Geschiedenis 
De eerste versie van AIX, voor IBM's RT/PC (AIX/RT), kwam uit in 1986. Deze was gebaseerd op UNIX System V Release 3 van AT&T. Latere versies bevatten verbeteringen uit 4.2BSD en 4.3BSD, ingevoerd door IBM en INTERACTIVE Systems Corporation (in opdracht van IBM). De eerste versie voor de RS/6000 (AIX/6000) verscheen in 1989.

AIX had de reputatie onder zijn gebruikers voor de incompatibiliteiten met andere UNIX-varianten. Een grapje dat over de naam AIX veel werd gemaakt is dat het stond voor "Ain't unIX", is geen Unix (vgl. GNU).

Functies 
Sinds versie 4.3 van AIX worden ook Linux-executables ondersteund door AIX. Vanaf versie AIX5L werd die ondersteuning expliciet gemaakt door de letter L in de naam. Met de komst van versie 6 is de letter L weer verdwenen. Met AIX 6 had IBM voor het eerst een bèta uitgebracht in 2007. Op dit moment zit AIX sinds einde 2010 op versie 7.1 (uitgave 7.1 TL3 verscheen op 19 november 2013).

Een van de grote voordelen van AIX ten opzichte van de andere UNIX-varianten zoals Solaris of HP-UX is dat AIX standaard met zeer volledige beheersoftware wordt geleverd (SMIT: System Management Interface Tool). Deze software maakt het mogelijk dat systeembeheerders een computersysteem snel en eenvoudig kunnen beheren.

Unixvariant
IBM-software
Software geschreven in C
948

Het jaar 948 is het 48e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Spring - Koning Otto I ("de Grote") geeft aan de bisschoppen meer macht terug. Hij geeft de bisschoppen adellijke rechten, hierdoor ontstaat het Rijkskerkenstelsel (ofwel het "Ottoonse Stelsel"). De bisschoppen krijgen het recht om Otto te assisteren met het bestuur van het Oost-Frankische Rijk.
 Zomer - Een Arabisch expeditieleger onder leiding van Hassan al-Kalbi landt op Sicilië om een opstand te onderdrukken. Hij herstelt de binnenlandse vrede op het eiland en wordt benoemd tot de officiële heerser (emir) van het Emiraat Sicilië. Het begin van de dynastie de Kalbiden.

Engeland 
 Koning Edred voert een plunderveldtocht in Northumbria en verwoest Whitby Abbey in North Yorkshire. Onderweg naar huis lijdt hij zware verliezen bij Castleford. Edred slaagt erin zijn tegenstanders te verslaan, en de Northumbrians worden gedwongen hem een tribuut te betalen.

Religie 
 7 juni - Universele Synode van Ingelheim: Paus Agapitus II roept in Ingelheim een synode bijeen. Artald wordt erkend als bisschop van Reims. Het verzet van Hugo de Grote tegen koning Lodewijk IV wordt veroordeeld. Er worden een aantal missiebisdommen in Scandinavië ingesteld: Brandenburg, Havelberg, Ribe, Aarhus en Sleeswijk.

Geboren 
 Emma van Italië, echtgenote van Lotharius II (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 15 juni - Romanos I (Lekapenos), keizer van het Byzantijnse Rijk

000
949

Het jaar 949 is het 49e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Abd al-Rahman III, heerser van Córdoba, roept de jihad uit. Hij mobiliseert een groot expeditieleger en verovert de stad Lugo in het noorden van Spanje. Deze inval blijkt een van de verste gebiedsuitbreidingen te zijn die moslims in Spanje ooit hebben uitgevoerd. Hierdoor slaagt Abd al-Rahman III erin zijn militaire macht en politieke invloed te herstellen en zelfs te verstevigen.

Religie 
 Fulcran van Lodève wordt benoemd tot bisschop van Lodève.

Geboren 
 Mathilde II van Essen, Duits abdis (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 14 juni - Dodo I, bisschop van Osnabrück (r. 918 - 949)
 23 oktober - Yozei (80), keizer van Japan (r. 876 - 884)
 2 december - Udo van de Wetterau, Duits edelman (r. 914 - 949)
 10 december - Herman I, hertog van Zwaben (r. 926 - 949)
 Richgowo van Worms, bisschop van Worms (r. 914 - 949)
 Simeon de Nieuwe Theoloog (73), Byzantijns kerkleraar

000
504 v.Chr.

Het jaar 504 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

India
Na een jaar Interregnum komt prins Panduvasudeva aan op Ceylon, om zijn oom Vijaya op te volgen als koning van Ceylon.

Griekenland
Acestorides wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
527 v.Chr.

Het jaar 527 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
De beide zoons van Pisistratus, Hippias en Hipparchos zetten de tirannie van hun vader voort.
Onetorides wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

Pisistratus, tiran van Athene
Vardhamana Mahavira, grondlegger van het jaïnisme

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
528 v.Chr.

Het jaar 528 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

India
Gezeten onder een Bodhi-boom bereikt Siddharta Gautama (Boeddha) verlichting.

Griekenland
Philoneus wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 6e eeuw v.Chr.
713 v.Chr.

Het jaar 713 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
Koning Numa Pompilius van Rome hervormt de kalender.

Assyrië
De Filistijnse steden Ashdod en Ashkelon komen in opstand tegen Assur.
Terwijl het leger in Iran een veldtocht houdt verklaart Ambaris van Tabal zich onafhankelijk en valt Que binnen

Griekenland
Leocrates wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden

Verwijzingen

Jaar in de 8e eeuw v.Chr.
711 v.Chr.

Het jaar 711 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Assyrië
Koning Sargon II onderdrukt de opstand van de Filistijnse steden Ashdod en Ashkelon.
 Frygië verovert Tabal en maakt een einde aan de Assyrische bezetting.

China
Er komt een einde aan de Westelijke Zhou-dynastie, krijgsheren stichten eigen vazalstaten.

Geboren 
 Jimmu, eerste keizer van Japan (traditionele datum)

Overleden

Verwijzingen

Jaar in de 8e eeuw v.Chr.
723 v.Chr.

Het jaar 723 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa
Koning Sisillius I (723 - 703 v.Chr.) volgt zijn vader Gurgustius op als heerser van Brittannië.

Griekenland
Hippomenes wordt benoemd tot archont van Athene.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 8e eeuw v.Chr.
The Jazz Singer

The Jazz Singer is een Amerikaanse muziekfilm die op 6 oktober 1927 door Warner Music werd uitgebracht, en is bijzonder omdat hij herinnerd wordt als de eerste geluidsfilm die in meerdere theaters in Amerika draaide. Dit is niet geheel waar (bron?), er bestaan oudere films met geluid, maar die werden geen enorm succes als The Jazz Singer. Al Jolson had de hoofdrol, en het was de eerste van een serie zogenaamde sprekende films met hem.

Feitelijk is er maar een paar minuten echt gezang in deze film. Jolson zingt het nummer "Mammy" twee keer, en heeft een paar regels tekst. De rest van de soundtrack van de film is muziek, en er wordt veel gewerkt met de standaard kaarten met tekst uit de stomme film, in plaats van met gesproken opnames. 

De film was een grote hit, en bewees aan Hollywood dat sprekende films veel geld konden opleveren. Hij opende de deur naar de evolutie van de film met geluid, en dit was het begin van het einde van de stomme film.

Er zijn drie andere versies gemaakt van de film, in 1953 door Michael Curtiz, in 1959 in Ralph Nelson en in 1980 door Richard Fleischer, met Neil Diamond in de hoofdrol.

Het bekendste citaat uit deze film en de eerste zin die ooit in film is uitgesproken: Wait a minute, wait a minute, you ain't heard nothin' yet! Wait a minute, I tell ya! You ain't heard nothin'! You wanna hear "Toot, Toot, Tootsie"? All right, hold on, hold on....

Rolverdeling

|-
| Al Jolson || Jakie Rabinowitz (Jack Robin)
|-
| Warner Oland || Cantor Rabinowitz
|-
| Eugenie Besserer || Sara Rabinowitz
|-
| May McAvoy || Mary Dale
|-
| Otto Lederer || Moisha Yudelson
|-
| Richard Tucker || Harry Lee
|-
| Yossele Rosenblatt || himself
|-
| Bobby Gordon || Jakie Rabinowitz (13 jaar)
|}

Amerikaanse film
Dramafilm
Jazzfilm
Film van Alan Crosland
Zwart-witfilm
Film uit 1927
Film in het National Film Registry
Fez

Fez (stad), een grote stad in Marokko
 Fez (prefectuur), een prefectuur in Marokko 
 Fez (hoofddeksel), een rond hoofddeksel
 Fez (That '70s Show), een personage uit de televisieserie That '70s Show
 Fez (computerspel), een platformer van Polytron
Fiasco

Een fiasco is een mandfles voor wijn.

Deze fles - ommanteld met stro - werd in de late middeleeuwen ontwikkeld als bescherming tegen breuken.
Zij was vooral in de tweede helft van de 20e eeuw bekend van het wat eenvoudigere type wijn Chianti. Vanwege de hoge kostprijs wordt dit type fles sindsdien niet zo vaak meer gebruikt.

Mislukking
Internationaal heeft het Italiaanse woord "fiasco" de betekenis van flop, mislukking of sof.
De oorsprong van het woord gaat terug naar de 18e eeuw, toen in Florence een clown zijn publiek vermaakte met een wisselende collectie alledaagse voorwerpen. Toen hij op een avond een wijnfles als attribuut gebruikte, mislukte zijn optreden en smeet hij de fles uit woede kapot.

Zie ook
 Flop (economie)
 Wijnbouw in Italië

Fles
Flora

Flora (plantkunde), alle plantensoorten in een bepaald gebied
 Flora (overzichtswerk), een naslagwerk dat deze plantensoorten beschrijft
 Flora (microbiologie), de verzameling bacteriën en andere micro-organismen in een ecosysteem (bijvoorbeeld een deel van het lichaam)
 Darmflora, (systematisch overzicht van) de micro-organismen die in de darm leven
 Mondflora, (systematisch overzicht van) de micro-organismen die in de mond leven
 Flora (godin), de Romeinse godin van de lente en de bloemen
 Flora (margarine), de merknaam van Becel in onder meer het Verenigd Koninkrijk
 Flora (metrostation), een metrostation in Praag
 Flora (planetoïde), een planetoïde
 Flora (Rembrandt), een schilderij van Rembrandt van Rijn
 Flora (aardewerkfabriek), een van oorsprong Goudse fabriek voor de productie van plateel
 Flora (Titiaan), een schilderij van de Italiaanse kunstschilder Titiaan
 Flora (Winx Club), een figuur uit de serie Winx Club.

Geografie
 Flora (Apayao), een gemeente in de Filipijnse provincie Apayao
 Flora (Illinois), een plaats in de Amerikaanse staat Illinois
 Flora (Indiana), een plaats in de Amerikaanse staat Indiana
 Flora (Mississippi), een plaats in de Amerikaanse staat Mississippi
 Flora (Merelbeke), een wijk in de Belgische gemeente Merelbeke
 Flora (Noorwegen), een plaats in de Noorse provincie Vestland

Gebieden in en rond Paramaribo 
 Flora (ressort), stadsressort van Paramaribo
 Flora (wijk in Paramaribo), wijk in Paramaribo
 Half-Flora, wijk in Paramaribo
 Flora (houtgrond), voormalige houtplantage aan de Surinamerivier

Gebouwen
Flora (villa Bussum), rijksmonumentale villa, Lindelaan 11 te Bussum
Flora (villa Nieuw-Buinen), rijksmonumentale villa, Zuiderdiep 140 te Nieuw-Buinen
Flora (villa Schoten)
Flora (villa Venlo)
Flora (villa Valkenburg)
Flora (villa Haarlem)
Villa Flora (Floriade 2012), een kantoorgebouw in Venlo

Overige
 Flora FC, een voetbalclub in Paramaribo, Suriname
 Floor (voornaam), een jongens- of meisjesnaam
 Flora-familie, ook Ariadne-familie, familie van planetoïden
 FloraHolland, een Nederlandse veiling van snijbloemen en planten
 Florarijk, een plantengeografisch gebied 
 Holland Flowers Festival, vroeger Westfriese Flora geheten
 Flora, afkorting voor Floralia, net als Floor, een jaarlijks bloemenfestival in september in Nederlandse plaatsen
 Station Bovenkarspel Flora, halte oorspronkelijk geopend voor deze tentoonstelling
Flevomeer

Het Flevomeer (Middelnederlands Vlies) is een historische naam van een groot water in de Lage Landen, waarvan de naam vooral bekend is geworden dankzij een beschrijving door Pomponius Mela, een Romeins geograaf.

Het Flevomeer is vermoedelijk ontstaan doordat verschillende zeeboezems samenkwamen. Deze zeeboezems waren eerder het resultaat geweest van doorbraken van de Noordzee in het 2e millennium v.Chr., waarna zich door zandophoping en kweldervorming nieuw land vormde zodat de boezems niet meer in verbinding stonden met de Noordzee. Het latere meer stond via een stroomgeul wel weer rechtstreeks in verbinding met de zee. 

In zijn De Chorographia in 44 na Christus spreekt Pomponius over een Lacus Flevo. Hij schreef: "De noordelijke tak van de Rijn verbreedt zich tot het meer Flevo, dat een eiland met dezelfde naam omsluit en daarna als een normale rivier naar zee vloeit". Andere bronnen spreken over Flevum, dat vliestroom betekent. Deze naam is grammaticaal gezien waarschijnlijker voor een geografische aanduiding, reden waarom wel wordt aangenomen dat de vorm 'Flevo' door Pomponius ten onrechte voor een grondvorm in plaats van een verbuiging van 'Flevum' is aangezien.

Het Flevomeer ontwikkelde zich na de Romeinse tijd door de afslag van de oevers tot het Almere. Waarschijnlijk ontstond in de middeleeuwen met het stijgen van de zeespiegel en het afgraven van veengronden door de Friezen in West-Friesland (Enkhuizen, Medemblik etc.) via het Vlie een verbinding tussen het Almere en de Waddenzee. Na nog meer grote overstromingen ontstond hieruit uiteindelijk in de 13e eeuw een echte binnenzee, de Zuiderzee.

Voortleven van de naam
Het Flevomeer gaf indirect ook de naam van de polders Oostelijk en Zuidelijk Flevoland, nadat deze in respectievelijk 1957 en 1968 drooggelegd waren en geen deel meer uitmaakten van het IJsselmeer.

De FlevoMeer bibliotheek is een samenwerkingsverband van de bibliotheken in Biddinghuizen, Dronten, Lelystad, Emmeloord, Swifterbant, Urk en Zeewolde.
Het ziekenhuis te Almere heet Flevoziekenhuis.
Flevopark en Flevohuis in Amsterdam-Oost.

Voormalig meer
IJsselmeer
Zuiderzee
Fuji (vulkaan)

De berg Fuji (Japans: 富士山, ook Fuji-san, Foedji-san of Fujiyama) is met zijn 3776 meter de hoogste berg van Japan. Het is een vulkaan op de grens tussen de prefecturen Shizuoka en Yamanashi op het eiland Honshu. Hij ligt 112 kilometer ten zuidwesten van de Japanse hoofdstad Tokio en is van daaruit zichtbaar bij helder weer en geringe luchtverontreiniging.

De vulkaan is uitgebarsten in de jaren 781, 800, 802, 826, 830, 864-65, 870, 932, 937, 952, 993, 999, 1017, 1032, 1083, 1427, 1511, 1560, 1627, 1700 en 1707-08. De vulkaan slaapt sinds 1709.

De top van de krater is te voet bereikbaar, maar mag alleen in juli en augustus beklommen worden. Veel Japanners maken een bedevaartstocht naar de top. Een groot deel van de bergbeklimmers plant de tocht zo dat men op tijd de top bereikt om de zon te zien opkomen. De vulkaan wordt als heilig beschouwd en speelt een grote rol in de Japanse cultuur.

Aan de voet van de berg liggen rijstakkers, het zelfdodingsbos Aokigahara en vijf meren, waarvan het Kawaguchimeer de berg weerspiegelt. Dit beeld wordt vaak in afbeeldingen van de Fuji gebruikt.
Rond de vulkaan liggen veel grotten. Sommige zijn omgebouwd tot een Shintoschrijn.

Sinds 2013 is de vulkaan opgenomen op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Tijdens de Olympische Spelen op 24 juli 2021 ging de wegwedstrijd van het wielrennen over de flanken van de vulkaan.

Fotogalerij

Externe link
website Mount Fuji Climbing

Referenties 

Berg in Japan
Vulkaan in Japan
Stratovulkaan
Drieduizender
Geografie van Chubu
Prefectuur Yamanashi
Prefectuur Shizuoka
Werelderfgoed in Japan
Forum

Fysieke plaatsen
 Forum (Romeinse Rijk), een plein in het centrum van een oude Romeinse stad 
 Forum Romanum is het centrale marktplein, dat uitgroeide tot het politieke hart van het Oude Rome
 Romeins Forum Lahnau-Waldgirmes, een voormalige Romeinse stad in Duitsland
 Mosae Forum, een winkel- en kantorencomplex in Maastricht
 Forum Groningen, een gebouw in Groningen
 World Forum, congres- en expositiegebouw in Den Haag
 The Hague World Forum, een wijk in Den Haag
 Forum (Luik), een concertzaal in Luik
 Forum København, Forum København is een grote indoorhal die gebruikt wordt voor concerten en exposities
 Forum (metrostation), een metrostation in Kopenhagen nabij Forum København
 Forum (Helsinki), een groot overdekt winkelcentrum in Helsinki
 The Forum, een multifunctionele indoorarena in Inglewood in de Verenigde Staten

Instellingen
 Forum (uitgeverij)
 Forum voor Democratie, politieke partij
 Forum (instituut), voormalig instituut voor multiculturele vraagstukken
 Forum-Bank NV, een dochter van de failliete bank Teixeira de Mattos

Abstracte begrippen
 Internetforum, een discussieruimte op internet
 Panel (forum), een groep van experts of deskundigen, bijvoorbeeld ten behoeve van een vraag- en antwoordsessie of discussie over een bepaald onderwerp, of een groep die geraadpleegd kan worden over een dienst of een product
 Forum (televisieserie)
 Forum (recht), zowel de plaats waar het gerecht zetelt als het gerecht in abstracto. Via de glossatoren is de term forum voor bevoegd rechter (forum competens) in de Europese rechtstaal ingeburgerd

Tijdschriften
 Forum (literair tijdschrift)
 Forum (architectuurtijdschrift)
 Forum (opinieweekblad)
Dam bij het Klaphek

De Dam bij het Klaphek of De Dam bij Hoppenesse of IJsseldam werd in 1285 op last van Graaf Floris V aangelegd en sluit sindsdien de Hollandse IJssel af van de Lek. De dam bevindt zich ten zuidwesten van het Utrechtse stadje IJsselstein. De naam van de dam verwijst naar de nabijgelegen boerderij, "Het Klaphek" of naar de buurtschap met dezelfde naam.

De dam sluit aan op de Lage Dijk Zuid (ten zuiden van IJsselstein). Vanaf de dam loopt, achter de huizen en boerderijen aan de Lage Dijk Zuid langs, nu nog een sloot over een afstand van enkele honderden meters naar het noorden. Dan splitst deze sloot zich in westelijke richting als de Enge IJssel, en in oostelijke richting als de Kromme IJssel. Deze laatste kronkelt dan onder de A2 door richting Nieuwegein alwaar hij is aangesloten op de Doorslag die voor de aansluiting naar het Merwedekanaal en Amsterdam-Rijnkanaal zorgt. Vanaf dit punt loopt de Hollandse IJssel naar het noordwesten, opnieuw onder de A2 door, richting IJsselstein.

Geografie van Utrecht (provincie)
Geschiedenis van Utrecht
Dam in Nederland
John Coetzee

John Coetzee (kinderboekenschrijver), Zuid-Afrikaans schrijver van, meest historische, kinderboeken.
 John Maxwell Coetzee, Zuid-Afrikaans romanschrijver, winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur in 2003.