alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Robert Palmer (wokalista)

Robert Palmer, właśc. Alan Palmer (ur. 19 stycznia 1949 w Batley, zm. 26 września 2003 w Paryżu) – brytyjski piosenkarz softrockowy, najczęściej wiązany ze stylem biały soul.

Kariera 
Palmer swą muzyczną karierę rozpoczął śpiewając mieszankę rytm and bluesa i reggae. Do połowy lat 80. pozostał jednak słabo znanym muzykiem. Popularność przyniosły mu dopiero zorientowane na pop piosenki, a w szczególności teledyski je promujące. Obdarzony urodą i elegancją, Robert Palmer występował w nich w nienagannie skrojonych garniturach w otoczeniu zespołu instrumentalnego i chórku złożonego z jednakowo ucharakteryzowanych, długonogich dziewczyn.

Jego nowy image stał się równie atrakcyjny dla dojrzałej męskiej i żeńskiej publiczności, do której ta muzyka była adresowana. Z tamtych czasów pochodzi jeden z największych przebojów artysty, „Addicted to Love”, wykonywany później przez m.in. Tinę Turner.

Zmarł na atak serca przeżywszy 54 lata. Został pochowany na cmentarzu w szwajcarskim Lugano.

Dyskografia

Albumy studyjne 
 1974: Sneakin’ Sally Through the Alley
 1976: Pressure Drop
 1976: Some People Can Do What They Like
 1978: Double Fun
 1979: Secrets
 1980: Clues
 1983: Pride
 1985: Riptide
 1988: Heavy Nova
 1990: Don’t Explain
 1992: Ridin’ High
 1994: Honey
 1999: Rhythm & Blues
 2003: Drive

Albumy koncertowe 
 1982: Maybe It’s Live
 2001: Live at the Apollo
 2010: At the BBC

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 strona oficjalna 

Członkowie Blues Hall of Fame
Laureaci Nagrody Grammy
Laureaci MTV Video Music Awards
Urodzeni w 1949
Zmarli w 2003
Brytyjscy wokaliści rockowi
Brytyjscy wokaliści popowi
Brytyjscy wokaliści reggae
Brytyjscy wokaliści soulowi
Neoklasycyzm w muzyce

Neoklasycyzm – kierunek w muzyce XX wieku zaliczany do modernizmu,
nawiązujący do muzyki przedromantycznej. Dominował w muzyce europejskiej w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku, oddziaływał na wielu kompozytorów amerykańskich.

Podstawowe założenie: sztuka jest fenomenem autonomicznym, jedynie estetycznym, więc w muzyce zbędny jest program (w opozycji do romantyzmu); jej zadaniem nie jest komentowanie świata (w opozycji do ekspresjonizmu) ani oddziaływanie na emocje - konsekwentnie unikano więc patosu i ekstazy. O wartości dzieła decyduje  doskonałość rzemiosła kompozytorskiego (stanowiło to pewną reakcję na postulaty dada), przejrzysta i zwarta forma (częste nawiązania do barokowej fugi, do klasycznej formy sonatowej). Charakterystyczne dla utworów neoklasycznych są czytelne i różnorodne związki z muzyką wcześniejszych okresów: od tytułów (symfonie, sonaty), poprzez techniki (zwłaszcza kontrapunktyczne) po naśladownictwo dawnych stylów (pastisze). Orkiestrowe utwory są powściągliwe kolorystycznie (w opozycji do impresjonizmu). Harmonia jest tonalna, lecz „lekko przybrudzona” dysonansami. 

W latach dwudziestych Strawiński wielokrotnie podkreślał, że pod pojęciem neoklasycyzmu rozumie przywracanie sztuce takich wartości jak mistrzostwo i  doskonałość. Zwracał uwagę na potrzebę powrotu do tradycyjnego rozumienia piękna, w połączeniu z prawdą i dobrem, lecz realizowanego nowoczesnymi środkami. Praca kompozytora opierać się miała na znajomości materiału, opanowaniu technik oraz twórczej pracy intelektu. Słuchacz miał czerpać przyjemność z odkrywania w utworze ładu i porządku, podziwiać pomysłowość kompozytora (...): utwór miał się przede wszystkim podobać i budzić uznanie, a nie poruszać lub wstrząsać (co postulowali w tym czasie ekspresjoniści).

Za początek tego kierunku przyjmuje się powstanie Pulcinelli (1919) Strawinskiego, zaś za umowny koniec - premierę jego opery Żywot rozpustnika (1951). Do przedstawicieli nurtu należeli: Igor Strawinski, Béla Bartók, Paul Hindemith, Dmitrij Szostakowicz, Siergiej Prokofjew - jednym z najbardziej znanych jego utworów neoklasycznych jest Symfonia klasyczna, Albert Roussel, Aleksander Tansman, kompozytorzy grupy Les Six. W Polsce: Grażyna Bacewicz, Michał Spisak, Witold Lutosławski.

W literaturze anglosaskiej terminu neoclassical używa się również w odniesieniu do odwołujących się do muzyki poważnej stylów rocka progresywnego i dark wave. Nie mają one jednak wiele wspólnego z neoklasycyzmem w opisanym powyżej sensie.

Przypisy 

Muzyka współczesna
HMCS

HMCS – skrótowiec używany przed nazwami własnymi okrętów Kanady, oznacza: Her (His) Majesty's Canadian Ship (ang.: Kanadyjski Okręt Jej/Jego Królewskiej Mości).

Monarchą Kanady jest królowa (lub król) brytyjska, w zależności od płci monarchy skrót rozwijany jest jako His (Jego) lub Her (Jej).

Odpowiednikiem w języku francuskim (drugim języku urzędowym Kanady) jest NCSM, Navire canadien de Sa Majesté.

Zobacz też 
 Lista skrótowców przed nazwami okrętów
 bandera

Polityka Kanady
Kanadyjskie okręty
Hr.Ms.

Hr.Ms. / Zr.Ms. – skrótowiec używany przed nazwami własnymi okrętów Holandii, oznaczający w języku niderlandzkim: Harer Majesteits (Hr.Ms.) lub Zijner Majesteits (Zr.Ms.) – Jej/Jego Królewskiej Mości.

Natomiast w opartym na języku angielskim międzynarodowym piśmiennictwie morskim przed nazwami okrętów holenderskich umieszcza się prefiks HNLMS, który oznacza: His/Her Netherlands Majesty’s Ship (ang. Okręt Jego/Jej Niderlandzkiej Królewskiej Mości).

Zobacz też 
 lista skrótowców przed nazwami okrętów
 bandera
INS

INS - Służba Imigracji i Naturalizacji – Immigration and Naturalization Service (USA)
 INS - angielskie skrótowce przed nazwami okrętów Indii i Izraela, oznaczają odpowiednio:
 Indian Navy Ship (ang.) – Okręt Marynarki Wojennej Indii
 Israeli Navy Ship (ang.) – Okręt Marynarki Wojennej Izraela
 INS - Inertial Navigation System (ang.) – Inercyjny (bezwładnościowy) system nawigacyjny
 INS – International Numbering System, międzynarodowy system numeracji dodatków do żywności

Zobacz też:
 Ins

Przypisy
Wismar

Wismar – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, siedziba powiatu Nordwestmecklenburg; port nad Morzem Bałtyckim. Liczba mieszkańców: 44 tys. (2008).

Stare miasto Wismaru jest wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Toponimia 
Nazwa miasta, zapisana w najstarszych przekazach w formie Wissemer (1171, 1211), Wyssemaria (1229), in Wismaria (1251), ma pochodzenie połabskie. Utworzona została od imienia Wyszemir w formie dzierżawczej, a więc oznacza tyle co „[gród] Wyszemira”. W języku polskim rekonstruowana jest w formie Wyszomierz.

Historia 
Pierwotnie osada słowiańska. Prawa miejskie (lubeckie) Wismar otrzymał około 1229 roku. W latach 1257–1358 był rezydencją książąt meklemburskich. Od 1259 roku związany paktem z Lubeką i Rostockiem (późniejszą Hanzą). Od roku 1301 pod władzą Meklemburgii.

Podczas wojny trzydziestoletniej w latach 1628–1632 siedziba „floty wismarskiej” habsburskiej Ligi Katolickiej, której podstawą była stacjonująca tu od 8 lutego 1629 polska flota wojenna króla Zygmunta III Wazy. 22 stycznia 1632 miasto skapitulowało a cała „flota wismarska”, w tym flota polska, przejęta została przez Szwedów.

Od roku 1648 miasto pod panowaniem szwedzkim. Warunkowo zwrócone Meklemburgii w roku 1803 w zamian za 1 258 000 dalerów. Szwecja ostatecznie zrzekła się praw w roku 1903.

Współpraca międzynarodowa 
Wismar posiada umowy partnerskie z:
  Dania: Aalborg od 1963 r.
  Francja: Calais od 1971 r. (w roku 1966 natomiast podpisano umowę o przyjaźni)
  Szwecja: Kalmar od 2002 r.
  Finlandia: Kemi od 1959 r.
  Szlezwik-Holsztyn: Lubeka od 1987 r.

Ponadto od roku 1991 Wismar utrzymuje kontakty partnerskie z miastem Halden w Norwegii.

W Wismarze urodził się Gottlob Frege – niemiecki matematyk, logik i filozof.

Przypisy 

 
Miasta w Meklemburgii-Pomorzu Przednim
Powiat Nordwestmecklenburg
Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Niemczech
Protozoologia

Protozoologia – przestarzały termin dziedziny naukowej zajmującej się pierwotniakami, obecnie eukarionty.

Rozwój protozoologii został zapoczątkowany wraz z wynalezieniem mikroskopu, a do rozwoju tej nauki przyczyniło się jego udoskonalenie w 2. połowie XVII w. przez A. van Leeuwenhoeka, który też rozpoczął obserwację pierwotniaków.

Przypisy

Bibliografia 
 Anna Czapik, Podstawy protozoologi, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980.
Przemysł włókienniczy

Przemysł włókienniczy (inaczej przemysł tekstylny) – gałąź przemysłu lekkiego zajmująca się przetwórstwem surowców na włókna, tkaniny, dzianiny itp., obejmuje między innymi, przędzalnictwo, tkactwo, dziewiarstwo oraz w przypadku przetwórstwa włókien łykowych – roszarnictwo.

Przemysł włókienniczy w Polsce 

W okresie powojennej industrializacji kraju największymi okręgami przemysłu lekkiego i zarazem przemysłu włókienniczego były: Łódzki Okręg Przemysłowy i Kaliski Okręg Przemysłowy, posiadające silne tradycje przemysłu lekkiego (kalisko-mazowiecki okręg przemysłowy) jeszcze z połowy XVIII wieku, oraz Bielski Okręg Przemysłowy, będący jednym z trzech największych okręgów przemysłowych Austro-Węgier.

Muzea 
W Polsce istnieją trzy muzea dokumentujące historię przemysłu włókienniczego:
 Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi
 Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku
 Muzeum Techniki i Włókiennictwa w Bielsku-Białej

Strajki 
Strajki włókniarzy:
 Powszechny strajk włókniarzy Łodzi i okręgu łódzkiego (1933)
 Strajk łódzkich włókniarek (1971)
Lista skrótowców przed nazwami okrętów

Skrótowce przed nazwami okrętów – akronimy używane przed nazwami okrętów w różnych marynarkach wojennych oraz statków w służbie państwowej.

Część poniższych skrótowców to akronimy tradycyjne (jak USS, HMS, ORP), część zaś powstała później. Niektóre są używane jedynie dla potrzeb kodów NATO (jak FGS) lub publikacji anglojęzycznych (jak HIJMS); oznaczono je przez „ang.”. Część występuje w dwóch wariantach: krajowym i anglojęzycznym.

Tabela nie obejmuje skrótowców klas okrętów (np. BB, DD) ani oznaczeń typów statków (np. MS, SS).

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

 

Okręty
Skróty i skrótowce
Żegluga
Listy związane z językoznawstwem
Listy związane z techniką
Smok (1571)

Galeon "Smok", znany też jako galeona Zygmunta Augusta – pierwszy okręt budowany z przeznaczeniem dla polskiej floty. Nazwa "Smok" jest jedynie domniemana, ponieważ okręt ten miał na dziobie galion w formie głowy smoka. Zamówiony został (razem z dwiema małymi jednostkami pomocniczymi: jednomasztową fregatą i batem) przez króla Zygmunta II Augusta jako zalążek floty.

Budowa 
Okręt zaprojektował i budową kierował sprowadzony z Wenecji mistrz budowy okrętów Domenico Zaviazello z pomocnikiem Giocomo Salvadore, a ogólne kierownictwo nad gospodarczą stroną budowy sprawował z ramienia Komisji Morskiej Jan Bąkowski. Stępkę pod budowę położono 21 czerwca 1570 w Elblągu. Prace przerwano na okres zimowy, od 25 listopada 1570 do marca 1571. Okręt zwodowano 14 czerwca 1571. 15 marca 1572 Bąkowski rozliczył rachunki z budowy i w tym okresie Zaviazello opuścił Polskę, lecz nadal prowadzono prace wykończeniowe pod kierunkiem Salvadore. Mimo to okręt nie został nigdy dokończony, prawdopodobnie z powodu śmierci Zygmunta II Augusta 7 lipca 1572, kiedy to przerwano prace. Okręt nie otrzymał też przewidywanych dział, mimo że zostały już zakupione.

Dalsze losy 
Według jednej z wersji, galeon ten miał zostać następnie spalony podczas ataku gdańszczan na Elbląg w 1577 roku, jednakże według nowszych ustaleń, galeon został wówczas wycofany w górę rzeki Elbląg i uniknął zniszczenia. Podczas wycofania zrąbano jego maszty. Niewykończony galeon został ostatecznie rozebrany pomiędzy 1584 a 1588 rokiem. Los dwóch zbudowanych jednostek pomocniczych nie jest znany. Wiadomo jednak, że obie służyły w 1572 roku.

Wygląd, dokładne wymiary i wyposażenie okrętu nie są znane.

Plany i modele 
 Plany Modelarskie nr 43 (3/1971)
 Mały Modelarz nr: 6/1972, 1/1981, 1-2/2000

Przypisy

Bibliografia 
 Boczar Mieczysław, Galeona Zygmunta Augusta. Próba rekonstrukcji, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1973;
 Tenże, Galeona Króla Jegomości, Warszawa 1975;
 Pertek Jerzy: "Polacy na morzach i oceanach. Tom 1", Poznań 1981, .

Zobacz też 
 ORP "Smok" - okręt z okresu II RP

Polskie galeony wojenne
Polskie okręty z okresu XVI wieku
Jerzy Kapliński

Jerzy Kapliński (ur. 9 listopada 1909 w Warszawie, zm. 17 września 2003 w Poznaniu) – polski baletmistrz, choreograf, mim, malarz.

Życiorys 

Syn Adama. Występował jako solista zespołów polskich i zagranicznych, latach 1936–1937 w Teatrze Komedii Muzycznej „Lutnia” w Wilnie, w 1937 w Balecie Parnella, w latach 1937–1939 w Teatrze Wielkim w Poznaniu.

Podczas okupacji niemieckiej, w latach 1941–1944 występował na scenach kabaretowych, m.in. w 1941 występował m.in. w teatrzyku rewiowym „Złoty Ul”.

Po wojnie, od 1945 był tancerzem-solistą, a w latach 1946–1949 także choreografem Teatru Wielkiego w Poznaniu. W latach 1949–1951 tancerz-solista i kierownik baletu Opery Śląskiej w Bytomiu, w latach 1954–1958 choreograf Operetki Warszawskiej, w latach 1955–1956 choreograf Zespołu Pieśni i Tańca „Warszawa”. Od 1970 do 1973 zajmował się choreografią w Centralnym Zespole Artystycznym Wojska Polskiego.

W 1983 wystąpił w filmie fabularnym Szkoda Twoich łez w reż. Stanisława Lenartowicza.

Opracował układy choreograficzne m.in.: 
 balety:
 Harnasie K. Szymanowskiego
 Swantewit P. Perkowskiego(1948)
 Złota kaczka J. A. Maklakiewicza (1951)
 Romeo i Julia P. Czajkowskiego (1963)
 miniatury baletowe
 filmy:
 Żołnierz królowej Madagaskaru (1958)
 Chwila tańca (dok. z 1961)
 Strachy (serial tv z 1979)
 Szkoda Twoich łez (1983)
W latach 1952–1954 był wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej w Krakowie.

Od 1940 był partnerem scenicznym Barbary Bittnerówny, od 1946 przez kilka lat także jej pierwszym mężem.

Zmarł w Poznaniu, pochowany 30 września 2003 w grobie rodzinnym na cmentarzu komunalnym Junikowo (pole 12-11-16).

Ordery i odznaczenia 

 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955)
 Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 .
 Świat artysty w kronice PKF w bazie Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej.

Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe)
Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej
Pochowani na Cmentarzu na Junikowie
Polscy choreografowie
Polscy malarze
Urodzeni w 1909
Zmarli w 2003
Charles Cooley

Charles Horton Cooley (ur. 1864 w Ann Arbor – zm. 1929) - socjolog amerykański.

Jeden z ważniejszych przedstawicieli tej dyscypliny w Stanach Zjednoczonych, należących do tzw. drugiego pokolenia w tym kraju. Od 1904 roku był profesorem na uniwersytecie w Michigan.

Koncepcje i publikacje 
Interesował się przede wszystkim mikrosocjologią oraz psychologią społeczną. Za najważniejszy problem socjologii uznał relację jednostki i społeczeństwa. Uważał, że oba te rodzaje bytów są nierozdzielne i stanowią aspekty jednej rzeczywistości.

Najbardziej interesujące dla Cooleya było określenie, w jaki sposób człowiek zdobywa w ciągu swego rozwoju ludzka naturę. Według niego jednostka ludzka staje się w pełni człowiekiem, dopiero gdy ukształtuje swą jaźń, refleksyjne przekonanie o sobie samym. Samoocena jednostki zależy od reakcji innych ludzi na jej czyny. Gdy reakcje te są pozytywne, samoocena się poprawia; gdy negatywne, obniża. Ukształtowana jaźń odzwierciedlona, skutkuje konformistycznym postępowaniem, ponieważ jednostka, pragnąc uzyskać wysoką samoocenę, spełnia oczekiwania innych ludzi. Jest to efekt skutecznej socjalizacji i kontroli społecznej. Nabywanie jaźni odzwierciedlonej dokonuje się najpełniej w grupach pierwotnych (w rodzinie, grupy rówieśniczej i grupie sąsiedzkiej), będących pierwszymi grupami społecznymi, z jakimi styka się dziecko.

Zauważył, iż wraz z ewolucją społeczeństw postępuje depersonalizacja stosunków społecznych, co objawia się tym, że jednostki nie komunikują się ze sobą, jak w grupach pierwotnych "całą osobą", lecz tylko częścią tej osoby.

W Social Organization przeciwstawił pojęcie klasy i kasty. W przypadku społeczeństwa podzielonego na kasty jednostka może należeć do jednej kasty, w społeczeństwie opartym na "klasach otwartych" - do wielu klas.

Cooley był tzw. socjologiem gabinetowym: nie prowadził prawie w ogóle własnych badań empirycznych ani nie śledził prac badawczych innych socjologów; wolał odwoływać się do literatury i potocznej obserwacji. Nie przywiązywał także wagi do metodologii, która według niego mogła prowadzić do dogmatyzmu; krytykował również rozwijające się wówczas metody statystyczne.

Bibliografia 
 Human Nature and Social Order (1902)
 Social Organization (1909)
 Social Process (1918)

Opracowania
 
 Janusz Mucha Cooley, Warszawa 1992, Wiedza Powszechna, seria Myśli i Ludzie,

Linki zewnętrzne 
 Zdjęcie Charlesa Cooleya
 Sylwetka na stronach ASA (ang.)

Amerykańscy socjolodzy
Urodzeni w 1864
Zmarli w 1929
Hekabe

Hekabe (także Hekuba, gr.  Hekábē, łac. Hecabe) – w mitologii greckiej królowa Troi.

Uchodziła za żonę króla Priama. Była matką dziewiętnaściorga spośród jego 50 dzieci, m.in.: Hektora, Parysa, Deifobosa, Polidora, Kasandry, Helenosa, Kreuzy, Polikseny, Laodike, Medesykasty, Polidamasa, Troilosa i Pandarosa.

W czasie burzenia Troi przeżyła śmierć wszystkich swych dzieci i została niewolnicą Odyseusza. Według innej wersji mitu po śmierci najmłodszego z synów, zamieniona w sukę wyjącą na jego grobie, rzuciła się z rozpaczy do morza.

Motyw smutku Hekabe przejawia się w sztuce i literaturze (np. Eurypidesa) jako symbol nieszczęścia, rozpaczy i bólu.

Królowe w mitologii greckiej
Wojna trojańska
Metamorfozy w mitologii greckiej
Fikcyjni niewolnicy
Latający Jeleń

Latający Jeleń – polski galeon zakupiony w Kopenhadze w 1626 lub 1627 od szypra Michała Martensona za kwotę 13 429 florenów polskich przez Komisję Okrętów Królewskich. W źródłach okręt ten występuje pod niemiecką nazwą „Fliegender Hirsch”, „Latający Jeleń” jest jej dosłownym spolszczeniem, ale spotyka się też tłumaczenie „Biegnący Jeleń” lub „Pędzący Jeleń”.

Historia 
„Latający Jeleń” wchodził w skład pierwszej eskadry okrętów polskich, która wzięła udział w zwycięskiej bitwie z eskadrą szwedzką pod Oliwą 28 listopada 1627. Dowodził nim wtedy kapitan Ellert Appelmann. W trakcie bitwy Polakom udało się dostać na pokład szwedzkiego galeonu „Tigern”, który jednocześnie został ostrzelany z pełnej burty przez „Latającego Jelenia”. Appelmann nie wiedział, że na pokładzie „Tigerna” znajdują się Polacy. Dodatkowo okręt wpadł na polską „Pannę Wodną” stojącą przy rufie „Tigerna” i swoim bukszprytem zaplątał się w jej olinowanie, jednak udało się je rozplątać. Następnie „Latający Jeleń” wykonał manewr oskrzydlający „Tigerna” i strzelał do niego ponownie, nie zdając sobie sprawy, że na pokładzie szwedzkiego okrętu znajdował się dowodzący polską eskadrą admirał Arend Dickmann, który zmarł trafiony kulą armatnią. Być może stało się tak w wyniku bratobójczego ognia, ale nie ma na to niezbitego dowodu. „Latający Jeleń” rzucił się w pogoń za uciekającymi okrętami szwedzkimi, ale szybko zawrócił nie odnosząc sukcesu.  

2 grudnia 1627 „Latający Jeleń” wysłany został na rejs patrolowy, podczas którego natknął się koło Olandii na przeważające siły szwedzkie i po stoczonej bitwie zatonął wraz z większością załogi i admirałem Hermanem Witte na pokładzie.

Zobacz też 
 okręty polskie do XVII wieku

Przypisy 

Polskie galeony wojenne
Polskie okręty z okresu XVII wieku
Statki i okręty zatopione na Morzu Bałtyckim
Zatopione polskie okręty żaglowe
Francuska Afryka Równikowa

Francuska Afryka Równikowa (; AEF) – federacja francuskich kolonii w środkowej Afryce, między rzeką Kongo a Saharą. 

Ustanowiona w 1910 roku federacja składała się z czterech terytoriów: Gabonu, Konga Środkowego (obecnie Kongo), Ubangi-Szari (obecnie Republika Środkowoafrykańska) oraz Czadu (ten stanowił oddzielną jednostkę terytorialną od roku 1920). Generalny gubernator, który rezydował w Brazzaville, reprezentowany był przez swoich przedstawicieli w każdym z wymienionych wyżej terytoriów.

Za czasów francuskiej Czwartej Republiki (1946-58) federacja ta reprezentowana była we francuskim parlamencie. W referendum z września 1958 roku przegłosowano przyjęcie autonomii w ramach Wspólnoty Francuskiej – tym samym rozwiązano samą federację. W 1959 roku nowe republiki powołały, aż do uzyskania pełnej niepodległości w kwietniu 1960 roku, tymczasową organizację zwaną Unią Republik Środkowoafrykańskich. 

Historia Afryki
Historia Czadu
Historia Gabonu
Historia Republiki Środkowoafrykańskiej
Historia Konga
Francuskie kolonie
Unia Francuska

Unia Francuska (fr. Union Française) – jednostka polityczna, powstała zgodnie z przepisami francuskiej konstytucji z 27 października 1946, która zastąpiła francuskie imperium kolonialne. Sama przetrwała do roku 1958, gdy zastąpiono ją Wspólnotą Francuską. Przepisy Konstytucji V Republiki dot. Wspólnoty Francuskiej nie weszły w życie. 

W jej skład wchodziły Francja wraz z Korsyką, francuskie departamenty zamorskie i terytoria zamorskie, terytoria powiernicze ONZ, francuskie kolonie, które otrzymały status departamentów zamorskich, oraz państwa stowarzyszone z Francją (protektoraty), które uzyskały szerszą autonomię. Jeszcze przed rozwiązaniem Unii z jej struktur wystąpiły Francuskie Indochiny (1954) oraz Maroko i Tunezja (1956), które odzyskały wówczas niepodległość.

Zobacz też 
 Francuskie imperium kolonialne
 Frankofonia

Francja w XX wieku
Zapis brydżowy

Zapis brydżowy - forma dokumentacji punktacji w brydżu. Istnieje wiele rodzajów zapisu brydżowego, jednak w tej chwili najpopularniejszym rodzajem jest zapis międzynarodowy, który posiada zaletę w postaci ujednolicenia (unifikacji) zapisu niezależnie od zwyczajów krajowych lub odmian lokalnych.

W przypadku popularnej gry "w kółko" punkty zapisywane są "nad kreską" oraz "pod kreską". Tabela punktacji dzielona jest na 4 części (oznaczenie umowne pary partnerów "MY" (odnoszone do członka zespołu sporządzającego zapis) : nad kreską i pod kreską oraz oznaczenie pary przeciwników "WY": nad kreską i pod kreską). Pod kreską zapisywane są punkty za wylicytowaną i ugraną grę. Nad kreską zapisywane są pozostałe punkty, m.in. za nadróbki, wpadki oraz kontry.

W przypadku brydża sportowego gra się na założenia i zapisy dokonywane są na kontrolkach związanych z danym rozdaniem (w przypadku turniejów) lub z danym stołem (w przypadku meczów).

Zapis międzynarodowy

Zobacz też 
 brydż
 brydż sportowy
 terminologia brydżowa
 punktacja w brydżu sportowym

Przypisy 

Brydż
Lynx (przeglądarka)

Lynx – przeglądarka internetowa pracująca w trybie tekstowym w środowisku systemów operacyjnych Microsoft Windows, Unix, Linux, OpenVMS, AmigaOS, DOS i OS/2, dzięki czemu można jej używać na wielu typach komputerów (np. PC, Atari).

Lynx prezentuje strony WWW w oparciu o czysty tekst, co umożliwia podpięcie do niego programów czytających teksty na głos; z tego powodu jest to przeglądarka popularna wśród osób niewidomych i niedowidzących.

Zobacz też 
 links
 ELinks
 w3m

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 https://lynx.invisible-island.net

Przeglądarki internetowe
Oprogramowanie na licencji GNU GPL
Abordaż

Abordaż (fr. abordage) – sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia. Stosowany od początku żeglugi, był podstawowym sposobem walki morskiej w epoce okrętów żaglowych do XVII wieku i, mimo wzrostu znaczenia artylerii okrętowej, pozostał jednym z podstawowych sposobów walki do początku XIX wieku. Abordaż zastąpił w tej roli taranowanie, dominujące w epoce okrętów wiosłowych w starożytności, stając się także podstawowym sposobem walki XV- i XVI-wiecznych galer wiosłowych.

Dla celów abordażu okręty oprócz marynarzy zabierały również żołnierzy piechoty morskiej, którzy wraz z częścią załogi dostawali się na okręt nieprzyjaciela. W celu doprowadzenia do abordażu i zapobiegnięcia ucieczce wrogiego okrętu stosowano sczepianie okrętów za pomocą haków i lin. Tuż przed abordażem prowadzono ogień z dział oraz broni ręcznej, zwłaszcza ze stanowisk na masztach, w celu osłabienia załogi przeciwnika. Mimo stopniowego wzrostu znaczenia artylerii okrętowej, przez długi czas nie była ona z reguły zdolna do topienia okrętów, a jedynie do ich obezwładnienia i wybicia załogi, wobec czego abordaż pozostał istotnym sposobem walki morskiej jeszcze na początku XIX wieku, zwłaszcza podczas wojen napoleońskich. Taktyka ta została zaniechana w XIX wieku wraz z wprowadzeniem okrętów o napędzie mechanicznym i znacznym udoskonaleniem artylerii. Od tej pory abordaż jako sposób walki morskiej zdarzał się już sporadycznie, w sprzyjających okolicznościach.

W okresie późniejszym, aż do czasów współczesnych określenia tego używa się na zbrojne wejście na pokład i opanowanie obcego okrętu lub statku przez oddział abordażowy (inaczej pryzowy), niekoniecznie połączone z walką lub bezpośrednim zetknięciem dwóch okrętów.

Zobacz też 
 szabla abordażowa

Bibliografia 
 Mała Encyklopedia Wojskowa, tom I (A-J), Wydawnictwo MON, Warszawa 1967.

Taktyka marynarki wojennej
Animizacja

Animizacja (łac. anima - dusza), inaczej ożywienie – literacki środek stylistyczny, polegający na nadaniu przedmiotom nieożywionym lub pojęciom abstrakcyjnym, cech istot żywych, np. „Morze ryczy”, „Chmura goni chmurę”, „Proch przyjął proch". Szczególnym przypadkiem animizacji jest antropomorfizacja w odniesieniu do przedmiotów nieożywionych, gdy przypisuje się im cechy ludzkie.

Zobacz też 
 personifikacja
 reifikacja

Przypisy 

Metafory
Chromosom akrocentryczny

Chromosom akrocentryczny – chromosom, w którym na ramieniu krótkim („p”) w tzw. przewężeniu wtórnym zlokalizowane są sekwencje kodujące obszary jąderkotwórcze, tzw. NOR (ang. nucleolar organizing region). W chromosomach akrocentrycznych ramię „p” jest bardzo krótkie, przez co centromer leży prawie na końcu chromosomu. W genomie człowieka występuje pięć par chromosomów akrocentrycznych: 13, 14, 15, 21 i 22. Krótkie ramiona akrocentryków można podzielić na trzy regiony: proksymalny (p11.1 i p11.2; zbudowany z tandemowo powtarzalnego satelitarnego DNA I-IV), przewężenie wtórne (p12) oraz region dystalny (p13; zbudowany z beta-satelitarnego DNA). Region p12 obejmuje liczne kopie genów dla 18S i 28S rRNA (rDNA), tworząc tzw. region jąderkotwórczy NOR, zwany też satelitą.

Przypisy 

Chromosomy
en:Centromere#Acrocentric
Surrealizm w muzyce

Surrealizm często określany jako Dadaizm – kierunek w muzyce leżący na pograniczu awangardy muzyki współczesnej, jazzu i rocka. 

Charakteryzuje się całkowitą swobodą oraz często przypadkowością tak w doborze środków jak i treści. Cechuje go brak jakiegokolwiek skrępowania. Niekiedy określany jako „artystyczna kakofonia”. Przez większość odbiorców kierunek nie jest traktowany jako muzyka, choć spełnia jej definicję.

Do artystów uprawiających ten kierunek należą:
 surrealism.tk
 The Cacophony Society
 Nurse With Wound

Artystami, którzy zbliżyli się do tego kierunku lub sporadycznie wykorzystywali jego elementy:
 John Cage
 Frank Zappa
 Faust

Linki zewnętrzne 
  (magazine: Arcturus)
 Le groupe de Paris du mouvement surréaliste (magazine: S.U.RR.)
  Czech and Slovak Surrealist Group (magazine: Analogon)
 Surrealist group in Athens
 The Surrealist Movement in the United States (Chicago group) (Black Swan Press)
  (Blue Feathers)
 Houston Surrealist Group
 the Seattle Surrealist Group
  (CounterClockwise)
  (magazine SIAMÉS)
  (magazine Stora Saltet)

Gatunki muzyczne
Muzyka współczesna
Muzyka konkretna

Muzyka konkretna – kierunek w muzyce współczesnej, w którym oprócz dźwięków instrumentów lub śpiewu wykorzystuje się realne dźwięki – dźwięki przyrody, odgłosy fabryczne, dźwięki ruchu ulicznego, przypadkowe głosy ludzkie itp. Dźwięki takie są rejestrowane, a następnie preparowane i miksowane w celu osiągnięcia zamierzonego efektu estetycznego.

Muzyka konkretna występuje w czystej formie lub łączona jest z muzyką instrumentalną, wokalną albo elektroniczną. 

Do tego nurtu zalicza się m.in. takich kompozytorów jak: Pierre Henry, Frank Zappa, Bernard Parmegiani, Luc Ferrari, François-Bernard Mâche, François Bayle, Michel Chion, Lionel Marchetti.

Wpływy muzyki konkretnej są obecne także w muzyce rapowej, w której jako sample wykorzystywane są różnego rodzaju nagrane dźwięki, fragmenty tekstu mówionego lub śpiewanego.

Historia 
Pierwszą kompozycją z nurtu muzyki konkretnej był utwór Cinq études de bruits, skomponowany w roku 1948 przez Pierre'a Schaeffera. W roku 1951 Pierre Henry skomponował Wariacje na drzwi i westchnienie, a John Cage stworzył utwór Music of Change, bazując na Yijing – starochińskiej Księdze Przemian. Ten sam artysta w roku 1952 zarejestrował utwór 4'33", w którym jedynymi słyszalnymi dźwiękami są odgłosy z widowni. W roku 1954 Hugh LeCaine skomponował Dripsody (ang. drip – kapać), w którym jedynym źródłem dźwięku było kapanie wody.

Zobacz też 
  prezentująca współczesny dorobek muzyki konkretnej

Przypisy 

Gatunki muzyczne
Muzyka współczesna
Muzyka elektroniczna
Anastazewo

Anastazewo – wieś letniskowa w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Powidz, na terenie Powidzkiego Parku Krajobrazowego, pomiędzy jeziorami Powidzkim a Budzisławskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Na jej terenie znajdują się zabytkowe zabudowania dawnej granicy między zaborami pruskim a rosyjskim oraz stacja kolejki wąskotorowej i parowozownia. W sezonie letnim uruchamiane były pociągi turystyczne na trasie Gniezno - Powidz - Przybrodzin - Anastazewo. Aktualnie Ostrowo - Gniezno.

Zobacz też 
 Potyczka w Anastazewie (1918)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Anastazewo
Erving Goffman

Erving Goffman (ur. 11 czerwca 1922, zm. 19 listopada 1982) – amerykański socjolog i pisarz pochodzenia kanadyjskiego.

Kariera akademicka 
Był profesorem kilku uniwersytetów, m.in. w Chicago, Berkeley i Filadelfii.

Poglądy i koncepcje 
Erving Goffman zaliczany jest do przedstawicieli interakcjonizmu symbolicznego. Był zwolennikiem badań jakościowych, stosował przede wszystkim obserwację. Głównym tematem zainteresowań Goffmana był porządek interakcyjny, czyli siatka jawnych i ukrytych reguł kierujących interakcjami ludzi w obrębie "spotkań", "zgromadzeń", "sytuacji" i "okazji społecznych". Porządek ten można zrekonstruować przy pomocy różnych modeli, np. modelu dramaturgicznego. W myśl tego modelu kontakt twarzą w twarz to rodzaj przedstawienia teatralnego, w czasie którego obaj rozmówcy odgrywają swoje partie w celu wywarcia zamierzonego wrażenia na drugiej osobie. Publicznie prezentują oni tylko jedną jaźń – "fronton". Za nią kryje się druga – "kulisy", która na zimno ocenia skuteczność działań podjętych w czasie rozmowy. Jednostki społeczne przedstawiają siebie tak jak aktorzy na scenie, z tym że wzajemnie wobec siebie są widzami i zespołami odgrywającymi różne role (zobacz też: autoprezentacja).

Goffman podważył istnienie tożsamości jednostki. Twierdził, że w zależności od kontekstu sytuacyjnego przejawiają się różne tożsamości aktora społecznego. Jest twórcą koncepcji instytucji totalnej.

Nagrody 
Został uhonorowany nagrodami MacIver Award w 1961 roku i In Medias Res Award w 1978 roku.

Tłumaczenia prac na j. polski 
 Człowiek w teatrze życia codziennego tłum. Helena Datner-Śpiewak i Paweł Śpiewak, oprac. i słowem wstępnym opatrzył Jerzy Szacki, wyd I: Warszawa 1977, PIW, Biblioteka Myśli Współczesnej; wyd II: Warszawa 2000, Wyd. KR, s. 286, ; wyd III:, Warszawa 2008, Wyd. Aletheia, s. 286,  (The Presentation of Self in Everyday Life 1959)
 Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, tłum. Aleksandra Dzierżyńska, Joanna Tokarska-Bakir, wstęp do wyd. pol. Joanna Tokarska-Bakir, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 198, wyd I: 2005, , wyd II: 2007 ,  (Stigma. Notes on the Management of Spoiled Identity 1963)
 Zachowanie w miejscach publicznych : o społecznej organizacji zgromadzeń; tłum. Olga Siara, red. nauk. i przedm. do wyd. pol. Grażyna Woroniecka, Warszawa 2008, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 286 s., seria Biblioteka Socjologiczna,  (Behavior in Public Places. Notes on the Social Organization of Gatherings 1963)
 Rytuał interakcyjny, tłum. Alina Szulżycka, Warszawa 2006, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 278, seria Biblioteka Socjologiczna, ,  (Interaction Ritual. Essays on Face-to-Face Behavior 1967)
 Analiza ramowa, tłum. Stanisław Burdziej, Kraków 2010, Zakład Wydawniczy NOMOS, s.462, seria Współczesne Teorie Socjologiczne;  (Frame Analysis. An Essay on the Organization of Experience 1974)

Linki zewnętrzne 

 Zdjęcie Ervinga Goffmana
  

Amerykańscy socjolodzy
Urodzeni w 1922
Zmarli w 1982
Socjolodzy prawa
Hymn Cypru

Imnos is tin Eleftherian – hymn Grecji, a także od roku 1966 hymnem Cypru (jednak tylko muzyka).

Hymn ten nie jest powszechnie akceptowany na Cyprze, gdzie Turcy cypryjscy opowiadają się za hymnem Turcji.

Zobacz też 
 herb Cypru
 flaga Cypru

Przypisy 

Symbole narodowe Cypru
Cypru
Syntaktyka (językoznawstwo)

Syntaktyka, składnia (gr.  sýntaxis – „porządek, szyk”,  syntaktikós – „porządkujący”) – dział językoznawstwa, który zajmuje się budową wypowiedzeń.

Syntaktyka (w ujęciu tradycyjnym) bada takie zjawiska jak funkcje wyrazów w zdaniu (funkcja podmiotu, orzeczenia, dopełnienia itd.), zależności między wyrazami w zdaniu (np. związek zgody, związek rządu, związek przynależności) czy szyk wyrazów w wypowiedzeniu.

W odmiennym ujęciu (występującym w gramatyce generatywnej) syntaktyka opisuje sposoby łączenia się morfemów w zdania. W ujęciu gramatyki generatywnej syntaktyka przeciwstawia się semantyce i fonologii, morfologia natomiast stanowi część fonologii i syntaktyki.

Zobacz też 

 syntaktyka w logice, zwana też czasem składnią logiczną
 składnia dialektalna (gwarowa)

Przypisy 

!
Działy językoznawstwa
Lingwistyka komputerowa

Lingwistyka komputerowa, językoznawstwo komputerowe – dział lingwistyki używający modeli komputerowych w celu testowania hipotez dotyczących mowy i języka oraz tworzenia programów komputerowych przetwarzających język naturalny.

Zobacz też 
 sztuczna inteligencja
 kognitywistyka
 tłumaczenie automatyczne
 korpus językowy
Psycholingwistyka

Psycholingwistyka, psychologia języka – dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka, tzn. tym, jak język jest przyswajany, przetwarzany oraz wykorzystywany przez ludzki umysł.

W psycholingwistyce wykorzystywane bywają na przykład testy asocjacyjne, podczas których badane osoby mają podać np. pierwsze skojarzenie z jakimś słowem albo spółgłoskę najbardziej ich zdaniem podobną do innej podanej przez prowadzącego test. Dzięki nim potwierdzono m.in. tabelę spółgłosek. W tym aspekcie psycholingwistyka przenika się wzajemnie z socjolingwistyką. Oprócz tego psycholingwiści sięgają po badania paralingwistyczne oraz prelingwistyczne.

Z zainteresowania psycholingwistów procesami odbywającymi się w mózgu podczas używania języka wyłoniła się neurolingwistyka, zaś z badań nad procesami uczenia się języka korzysta m.in. glottodydaktyka i metodyka nauki języków obcych.

Choć psycholodzy (np. K. Bühler, W. Wundt) już wcześniej interesowali się językiem, a wpływ psychologii był obecny również w językoznawstwie, psycholingwistyka jako dyscyplina uformowała się dopiero w latach 50. XX wieku. Początki psycholingwistyki są datowane na rok 1953. Odbyła się wówczas konferencja, w której uczestniczyli językoznawcy, etnografowie oraz psychologowie. Jej owocem była zbiorowa praca Psycholinguistics.

Ważniejszymi psycholingwistami byli: Jean Piaget, Burrhus Frederic Skinner (którego teoria behawioralna zrewolucjonizowała ówczesne wyobrażenia na temat akwizycji języka oraz postrzeganie faz przyswajania mowy) oraz współcześnie Noam Chomsky, George Lakoff, Michael Tomasello czy Steven Pinker.

Psycholingwistyka rozwijała się w ścisłym związku z gramatyką generatywną.

Zobacz też 
neurolingwistyka

Przypisy

Bibliografia
Uherka

Uherka (daw. ) – rzeka, lewy dopływ Bugu o długości 46,65 km i powierzchni zlewni 575 km².

Przepływa przez Chełm, wpada lewostronnie do Bugu w 429,7 km jego lewego brzegu na wysokości wsi Siedliszcze (gmina Wola Uhruska). Zlewnia źródłowego i część środkowego odcinka Uherki zaliczana jest do mezoregionu Pagórów Chełmskich. W części położona na obszarze torfowych zrównań terenu rozpiętych pomiędzy pasmami lokalnych wzniesień kredowych, charakteryzuje się niską lesistością, znacznymi spadkami poprzecznymi i podłużnymi oraz żywą rzeźbą powierzchniową.

Lewymi dopływami Uherki są Janówka, Garka, Lepitucha i Rzeczka, a prawymi Słyszówka i Gdolanka.

Zobacz też 
 Rzeki Polski

Przypisy 

Dorzecze Bugu
Gafa

Gafa (faux-pas z fr. „niewłaściwy krok", wym. „fo pa”) – nieświadomie popełniony nietakt, pogwałcenie niepisanych reguł danej społeczności. To, co jest przyjęte w jednej kulturze, może być uznane za gafę w innej.

Przykłady 
 Kraje afrykańskie: uścisk lewą ręką.
 Kraje arabskie, Półwysep Indyjski, Bliski Wschód, Azja Południowo-Wschodnia: pokazywanie podeszw swoich butów albo dotykanie kogoś nimi – równoznaczne z uznaniem kogoś za brud lub pył, ponieważ podeszwami stąpa się po ziemi.
 Chiny: dawanie komuś zegarka w podarunku – lokalne przesądy traktują to jako odliczanie sekund do śmierci obdarowanego. Inna interpretacja wyjaśnia, że zwrot "podarować zegarek" to po chińsku "song zhong" (送钟), co również może oznaczać "uczęszczać na pogrzeb".
 Europa Centralna: podawanie dłoni do uścisku z założoną rękawiczką (nie dotyczy kobiet).
 Indie: dotykanie jedzenia lewą ręką – w Indiach nie używa się papieru toaletowego, lewa ręka służy do podmywania się. 
 Japonia: 
 przekazywanie sobie jedzenia z pałeczek do pałeczek – taki sposób podawania ma związek z buddyjskimi tradycjami pogrzebowymi;
 kłanianie się wyżej niż osoba starsza lub o wyższym statusie społecznym;
 chowanie wizytówki przed przeczytaniem nazwiska.
 Polska, Ukraina, Rumunia, Rosja, Słowacja, Czechy, Węgry, Serbia, Estonia: dawanie komuś parzystej liczby kwiatów – parzystą liczbę kwiatów przynosi się na czyjś pogrzeb lub grób.
 Skandynawia: spóźnianie się. Ludzie w krajach nordyckich zazwyczaj przychodzą punktualnie na umówione spotkania.
 Szwecja: noże jako prezent nie są niczym dziwnym, podczas gdy w innych krajach skandynawskich taki podarunek jest uważany jako „przecięcie przyjaźni”.
 Tajlandia: stawanie na banknotach albo monetach – jest na nich twarz króla, który jest obiektem czci.
 USA: rozmawianie na tematy polityczne w przypadkowej rozmowie. W wielu krajach rozmowa o polityce podczas rozmów towarzyskich i pogawędek jest popularna, natomiast w Stanach Zjednoczonych poruszanie tych kwestii jest w normalnej rozmowie uznawane za nieprzyzwoite. Pogoda albo sport są lepszymi tematami do rozmowy.
 Wielka Brytania: pokazywanie liczby 2 przez podnoszenie palca wskazującego i palca środkowego z grzbietem dłoni zwróconym ku odbiorcy. Jest to równoznaczne z pokazaniem środkowego palca. Podnoszenie dwóch palców z grzbietem dłoni zwróconym w innym kierunku niż odbiorca jest całkowicie akceptowane.

Przypisy 

Savoir-vivre
Althing

Althing (isl. Alþingi) – zgromadzenie ogólne Islandii, utworzone w 930 roku w Þingvellir (isl. Równina Zgromadzenia), położonym 45 km na wschód od Reykjavíku. Uznawany jest za najstarszy dotychczas istniejący parlament.

Althing obradował w Thingvellir do 1799, kiedy to został zniesiony na kilkadziesiąt lat. Przywrócono go w 1844 i przeniesiono do stolicy, gdzie znajduje się do dziś. Obecny budynek parlamentu, Alþingishúsið, zbudowano w 1881 przy placu Austurvöllur.

Skład 
Althing liczy 63 deputowanych, wybieranych w sześciu okręgach wyborczych w drodze proporcjonalnej reprezentacji z otwartych list partyjnych (wyborcy mają wpływ na kolejność wybierania kandydatów partii, przeciwieństwo zamkniętych list partyjnych), na czteroletnią kadencję. 54 mandaty rozdzielane są między partie na szczeblu okręgowym bez progu wyborczego a 9 mandatów wyrównawczych przypisanych do list partyjnych na szczeblu krajowym z progiem 5 proc. Wyborcy mają możliwość zaznaczenia głosów preferencyjnych na poszczególnych kandydatów partii.

Do 1991 wybierany był jako parlament jednoizbowy, po czym dzielono go na 2 izby w proporcji 1/3 (izba wyższa) i 2/3 (izba niższa). Obecnie jest parlamentem jednoizbowym.

Ostatnie wybory do Althingu odbyły się 25 września 2021. Kadencja obecnego parlamentu potrwa do 2025.

Okręgi wyborcze:
 RN – Północny Reykjavík
 RS – Południowy Reykjavík
 NV – Północno-zachodni
 NA – Północno-wschodni
 S – Południowy
 SV – Południowo-zachodni

Zobacz też 
 lista przewodniczących Althingu

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 strona internetowa Althingu

Historia Islandii
Polityka Islandii
Parlamenty świata
Strukturalizm

Strukturalizm (z łac. structura) – nazwa różnych kierunków, występujących we współczesnych dyscyplinach naukowych zajmujących się analizą struktury badanych zjawisk, a nie ich genezą czy funkcją.

 strukturalizm (architektura)
 strukturalizm (filozofia)
 strukturalizm (językoznawstwo)
 strukturalizm (psychologia)
 strukturalizm (socjologia)
 strukturalizm (sztuka)
 strukturalizm w badaniach literackich
 strukturalizm – w dydaktyce, teoria doboru treści nauczania

Zobacz też 

 Ferdinand de Saussure
 Claude Lévi-Strauss (zapoczątkował strukturalizm w teorii kultury)
 Michel Foucault
Epifora

Epifora (gr.  epiphorá), także epistrofa (gr.  epistrophḗ), conversio – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi.

Na przykład:
Gdy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, czułem jak dziecko, myślałem jak dziecko. (1 Kor 13:11)
Najbardziej znanym polskim przykładem utworu literackiego opartego na epiforze jest sonet Sebastiana Grabowieckiego:

 Z Twej śmierci, Jezu, dochodzim żywota. 
 Śmierć podejmując dla nas, władzą śmierci 
 Bierzesz, a z Twej k nam miłości tej śmierci 
 Moc dawasz, co nas wpuszcza do żywota.

 Śmierć, ty godność przechodzisz żywota, 
 Bo tobą człek ujść może wiecznej śmierci. 
 Nie ma nic nad cię, święta wdzięczna śmierci, 
 Droższego ten skarb zmiennego żywota.

 Przeto i mnie zbrzydł żywot; pragnąc śmierci,
 Gdyż śmierć tylko wwieść może do żywota, 
 Tak wielka waga w mych zmysłach tej śmierci.

 Tak ja mrąc żyję; konam, tak żywota 
 Pochodzę i tak pożądam tej śmierci, 
 Że w niej jest rozkosz mojego żywota.

W ten sam sposób zbudowany jest sonet angielskiego renesansowego poety Philipa Sidneya:

 NOW that of absence the most irksome night,	
 With darkest shade, doth overcome my day:	
 Since STELLA’s eyes wont to give me my day;	
 Leaving my hemisphere, leave me in night.	
 Each day seems long, and longs for long-stayed night;	        
 The night as tedious, woos th’approach of day.	
 Tired with the dusty toils of busy day;	
 Languisht with horrors of the silent night:	
 Suffering the evils both of the day and night;	
 While no night is more dark than is my day,	        
 Nor no day hath less quiet than my night.	
 With such bad mixture of my night and day;	
 That living thus in blackest winter night,	
 I feel the flames of hottest summer’s day.

Tłumaczenie tego wiersza, pióra Juliusza Żuławskiego, znajduje się w antologii Poeci języka angielskiego, tom I, Warszawa 1969.

Zobacz też  
 anafora
 symploka

Przypisy 

Środki stylistyczne
George Homans

George Caspar Homans (ur. 11 sierpnia 1910, zm. 29 maja 1989) – amerykański socjolog, przedstawiciel neoutylitaryzmu, twórca teorii wymiany tłumaczącej źródła zachowań społecznych.

Jego zdaniem najmniejsze elementy, na które można rozłożyć życie społeczne to interakcje, polegające na wzajemnej wymianie nagród i kar pomiędzy uczestniczącymi jednostkami. W swojej teorii inspirował się on twierdzeniami psychologii behawioralnej. Badania swoje umiejscowił w obszarach małych grup społecznych, stworzył obszerną teorię dotyczącą procesów powstawania i funkcjonowania małych grup która obejmuje ponad trzydzieści założeń. Twierdził, że rozwój cywilizacji zawdzięczamy małym grupom, które posiadają wewnętrzny i zewnętrzny system reakcji.

Najważniejsze jego prace to 
 The Human Group (1950),
 Social Behavior: Its Elementary Forms (1961),
 The Nature of Social Science (1967).

Amerykańscy socjolodzy
Urodzeni w 1910
Zmarli w 1989
Izobar

Izobary – jądra atomowe o równej liczbie masowej A, różniące się liczbą atomową Z. W praktyce oznacza to, że izobarami są atomy różnych pierwiastków, mające jednak tę samą liczbę nukleonów.

Jak dotąd nie znaleziono dwóch trwałych izobarów o liczbach atomowych różniących się o 1 (sąsiadujące w układzie okresowym pierwiastków).

Przykłady izobarów 
 14C i 14N
 17N, 17O i 17F

Szczególny przypadek: jądra lustrzane.

Zobacz też 
 izotony
 izotopy
izomery jądrowe

Chemia jądrowa
Fizyka jądrowa
Izotony

Izotony – nuklidy pierwiastków mające tę samą liczbę neutronów (n0) w jądrze atomowym, na przykład:
 ²H i ³He,
 13C i 14N.
Nazwa izoton została utworzona analogicznie do nazwy izotop przez zamianę litery p na n, co symbolizuje zmianę stałej liczby protonów na stałą liczbę neutronów.

Zobacz też 

 izobary
 izotopy
 izomery jądrowe

Chemia jądrowa
Fizyka jądrowa

vi:Đẳng trương
Telenowela

Telenowela (od ) – gatunek telewizyjny charakterystyczny dla Ameryki Południowej i Środkowej.

Pierwszą telenowelą wyświetlaną w Polsce była Niewolnica Isaura w 1985. Po wielkim sukcesie oglądalności zaczęto sprowadzać później wiele telenowel brazylijskich, argentyńskich, wenezuelskich czy meksykańskich. 

W telenoweli łatwo jest wyróżnić główny wątek, oparty na tradycyjnej fabule melodramatycznej, którą zwykle jest historia miłosna. Zwykle miłość od pierwszego wejrzenia, mająca wiele przeciwności do pokonania. Następną cechą jest zdecydowane i konsekwentne dążenie do zakończenia, kończące się zwykle małżeństwem głównych bohaterów i rozwiązaniem wszystkich wątków pobocznych mniej lub bardziej związanych z nimi. 

W krajach takich jak Kolumbia, Wenezuela czy Meksyk kręcenie telenowel przybrało charakter przemysłu, podobnego do tego z Hollywood. Największe znaczenie ma to zwłaszcza w Meksyku. W 2008 roku dochody meksykańskiej telewizji ze sprzedaży telenowel za granicę przekroczyły 400 milionów dolarów i dorównały dochodom jakie osiągnęła wtedy brytyjska BBC.

Zobacz też 

 telenowela dokumentalna
 opera mydlana

Gatunki seriali telewizyjnych
Robert Merton

Robert K. Merton, (1910-2003) – amerykański socjolog,
 Robert C. Merton, (ur. 1944) – amerykański ekonomista.