alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Abrazja (geologia)

Abrazja ( „zeskrobywanie”) – jeden z procesów erozyjnych polegający na ścieraniu podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez prądy rzeczne i morskie, falowanie wód, przypływy i odpływy morskie, lodowce i wiatry, także na wzajemnym ścieraniu materiału skalnego, wskutek czego ulega on rozdrobnieniu i obtoczeniu.

Abrazja Zachodzi na stromych, skalnych brzegach dużych zbiorników wodnych, takich jak oceany, morza i duże jeziora. Pewne znaczenie ma również rozpuszczanie skał przez wodę. Efektem działania abrazji jest powstawanie klifu i platformy abrazyjnej, osiągającej zazwyczaj szerokość od kilku do kilkunastu metrów. Rzadziej – gdy poziom morza powoli się podnosi lub ląd się obniża – nawet do kilkudziesięciu metrów (np. wybrzeża Norwegii). Przykładem działania abrazji jest klif przy ruinach kościoła w Trzęsaczu na brzegu Morza Bałtyckiego.

Zobacz też 

 Beka
 erozja
 wietrzenie

Erozja
Koreks

Koreks – element wyposażenia ciemni fotograficznej, światłoszczelne naczynie służące do ręcznego wywoływania filmów fotograficznych – najczęściej filmów małoobrazkowych i błon zwojowych (istnieją również do wywoływania taśm filmowych np. 8 mm). Pierwszy koreks wyprodukowany został w 1930 przez firmę Leitz.

Koreks ma otwór umożliwiający wymianę kąpieli fotograficznych, pomiar temperatury kąpieli bez ryzyka prześwietlenia filmu oraz umożliwia płukanie w nim filmów wodą bieżącą. Wewnątrz zawiera kasetę ze spiralnymi prowadnicami (lub karbowaną taśmę) chroniącymi powierzchnię filmu przed zetknięciem z innymi częściami filmu oraz umożliwiającymi równomierny dostęp kąpieli do całej powierzchni filmu. Zawiera również uchwyt, którym można poruszać filmem w kąpieli w celu wymiany cieczy znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie filmu oraz oderwania ewentualnych pęcherzyków powietrza.

Są dwie zasadnicze konstrukcje, jeśli chodzi o korek/wlew: z zatyczką – szczelny, który można przechylać na boki, jak i obracać szpulą oraz konstrukcja bez korka – w nim można z zasady tylko obracać szpulą, albo nie obracać w ogóle (wywoływanie przewlekłe, mające na celu maksymalną ostrość). Uchwyt ten umieszczony jest na tyle luźno, aby można było opłukiwać film w celu usunięcia z jego powierzchni pęcherzyków powietrza. Istnieją koreksy modułowe (systemowe), które można dowolnie przedłużać, łączyć, stosować szpule do różnego typu negatywów.

W niektórych starszych publikacjach dotyczących fotografii koreks nazywany jest tankiem.

Sprzęt fotograficzny
Fluoryt

Fluoryt – szeroko rozpowszechniony minerał z gromady halogenków.

Nazwa pochodzi od łac. fluere = płynąć, z powodu zdolności tego minerału do obniżania temperatur topnienia szeregu innych minerałów (zastosowanie fluorytu jako topnika opisał w roku 1529 Georgius Agricola). Od jego nazwy pochodzi nazwa pierwiastka chemicznego – fluoru oraz zjawiska fluorescencji.

Właściwości 

Tworzy sześcienne lub ośmiościenne kryształy, osiągające niekiedy duże rozmiary. Często występuje w postaci bliźniaków krzyżowych. Często tworzy naloty, naskorupienia i żyły.
Ładne kryształy występują zazwyczaj w druzach w formie szczotek krystalicznych. W czystej formie jest bezbarwny; w przyrodzie jest zabarwiony na najróżniejsze kolory – od żółtego, różowego, zielonego i niebieskiego aż po czarny. Niekiedy wykazuje barwne wstęgowanie podobne do agatu. 

Wiele próbek fluorytu wykazuje fluorescencję w świetle UV.

Występowanie 
Występuje głównie w formie żył hydrotermalnych, gdzie zazwyczaj występuje razem z minerałami kruszcowymi ołowiu, cynku i srebra, oraz w pegmatytach i skałach osadowych. Spotykany w skałach magmowych.

Miejsca występowania:
 Wielka Brytania – wyjątkowo piękne, zielone lub fioletowe sześcienne kryształy.
 Kanada – Thuder Bay (niezwykłe kryształy występują razem z ametystem).
 USA – Illinois.
 Niemcy – Rudawy (kryształy miodowożółte).
 Szwajcaria – Masyw Gothard.
 Włochy – Tyrol i Sardynia.
 W Polsce fluoryt jest spotykany w okolicach Kletna (w Masywie Śnieżnika), Górach Kaczawskich, w Górach Izerskich i na Pogórzu Izerskim.

Zastosowanie 
 jest stosowany w przemyśle szklarskim
 do produkcji kwasu fluorowodorowego i wyrobu tworzyw sztucznych
 w przemyśle ceramicznym
 chemicznym (produkcja emalii)
 optycznym (produkcja soczewek)
 metalurgicznym – jako topnik (produkcja aluminium)
 ma duże znaczenie naukowe i kolekcjonerskie
 niekiedy bywa stosowany jako kamień jubilerski lub ozdobny
 służy jako materiał rzeźbiarski.

Struktura 

Fluoryt tworzy kryształy w układzie regularnym ściennie centrowanym (fcc), w których liczba koordynacyjna jonów wapnia wynosi 8, a jonów fluoru 4. Sieć krystaliczna fluorytu jest wykorzystywana jako struktura odniesienia w krystalografii do opisywania kryształów związków jonowych typu . Strukturę flurytu mają np. , , , , , , , , , , , , ,  i . Struktury związków o wzorze  i budowie „odwrotnej” do fluorytu, tj. których miejsca kationów i anionów (oraz ich liczby koordynacyjne) są zamienione, noszą nazwę „struktury antyfluorytu”. Przykłady takich związków to , , , , , , ,  i .

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Fluorite Mineral Data 

Halogenki (minerały)
Surowce chemiczne
Surowce ceramiczne
Wapń
Bearded collie

Bearded Collie – rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających, zaklasyfikowana do sekcji psów pasterskich (owczarskich). Nie podlega  próbom pracy.

Rys historyczny 
Rasa ta pochodzi ze Szkocji, gdzie była wykorzystywana do stróżowania i zaganiania stad owiec. Znana jest legenda o pochodzeniu tej rasy od polskiego owczarka nizinnego, według której polskie owczarki nizinne zostały porzucone na brzegach Szkocji i skrzyżowały się z miejscowymi owczarkami. Wariant tej legendy mówi, że Kazimierz Grabski, polski kupiec, w roku 1514 wymienił ziarno za owce w Szkocji i przywiózł tam sześć polskich owczarków nizinnych, żeby służyły jako psy pasterskie. Szkocki pasterz był pod takim wrażeniem zdolności pasterskich tych psów, że wymienił na nie kilka swoich owiec. Połączenie polskich i szkockich owczarków dało rasę bearded collie. Znane są też poglądy, że rasa pochodzi od psów węgierskich.

Szata i umaszczenie 
Umaszczenie rozmaite (płowe, łupkowe, brunatne, piaskowe, błękitne, szare i brązowe), niedopuszczalna jest jedynie przewaga koloru białego. Podszerstek gęsty i wełnisty, szata zewnętrzna prosta, twarda, długa i szorstka.

Zachowanie i charakter 
Psy tej rasy są bardzo inteligentne, wesołe, oddane właścicielowi i nieagresywne. Ze względu na ruchliwość psy tej rasy nadają się do uprawiania różnych dyscyplin sportowych takich jak agility czy flyball. Są wrażliwe na hałas oraz dość szczekliwe, źle znoszą samotność. Ze względu na swoją łagodną naturę bearded collie jest idealnym psem dla tych, którzy mają małe doświadczenie w wychowywaniu psa. Łatwo się przystosowuje, dzięki czemu będzie się dobrze czuł zarówno w mieście, jak i na wsi.

Użytkowość 
 Pies pasterski – sprawdza się jako opiekun stad.
 Pies policyjny – pomaga przy wykrywaniu narkotyków.
 Pies ratownik – w brygadach ratowniczych, poszukujących ofiar pod gruzami (np. po trzęsieniach ziemi), chwali się jego sprawność fizyczną i inteligencję.

Zdrowie i pielęgnacja 
Wymaga wielu zabiegów pielęgnacyjnych. Sierść szczotkuje się raz na dwa – trzy tygodnie, by uniknąć skołtunienia. Należy unikać bardzo częstego szczotkowania, by nie osłabiać włosa. Trzeba również usuwać nadmiar włosów między poduszkami palców i utrzymywać w czystości wnętrze ucha. Rasa ta jest mało podatna na choroby i niewybredna. Najbardziej typowe dla rasy schorzenia to choroba Addisona, dysplazja stawu biodrowego i defekty oczu.

Przypisy

Bibliografia 

 Alderton D., Wybierz psa dla siebie, P. Kozłowski (tłum.), Warszawa: Muza SA, 2011, , 

 
 
 [Redaktor wydania oryginalnego: Paul McGreevy]: Pies: poradnik dla miłośników. Warszawa: Dom Wydawniczy "Bellona", 2006. .
 

Rasy psów
Psy pasterskie
Hymn Senegalu

Zagrajcie na wszystkich korach, uderzcie w balafony to hymn państwowy Senegalu. Kompozytorem był Herbert Pepper, który skomponował także muzykę hymnu narodowego Republiki Środkowoafrykańskiej.

Słowa w języku francuskim napisał pierwszy prezydent Senegalu, Léopold Sédar Senghor. Kora (21-strunowa harfa) oraz balafon (rodzaj ksylofonu) to narodowe instrumenty muzyczne.

Zobacz też:
 Senegal
 godło Senegalu, flaga Senegalu

Senegalu
Kultura w Senegalu
Symbole narodowe Senegalu
Hellenizm

Epoka hellenistyczna
 Hellenizm – zapożyczenie językowe z greki
 Hellenizm – politeistyczna religia odwołująca się do wierzeń starożytnych Greków

Zobacz też 
 Hellenizacja
Insercja

Insercja (interkalacja) – najczęściej spontaniczna mutacja genu polegająca na wstawieniu krótkiej sekwencji DNA w obrębie pojedynczego genu albo wstawieniu dłuższego fragmentu chromosomu. Wstawienie przynajmniej jednego nukleotydu. Insercja trójki nukleotydów powoduje powstanie dodatkowego aminokwasu w łańcuchu (insercja kodonu kodującego dany aminokwas pomiędzy dwa kodony, lub insercja jednego kodonu w drugi z wytworzeniem dwóch nowych, np. ATT dodane pomiędzy C i T kodonu CTG daje CATTTG, czyli CAT TTG). Insercja liczby nukleotydów niebędącej wielokrotnością liczby 3 prowadzi do przesunięcia ramki odczytu i zmiany wszystkich kodonów od miejsca insercji począwszy.

Zobacz też 
 delecja
 tranzycja, transwersja
 genetyka, substytucja

Mutacje
IS-2 (ujednoznacznienie)

IS-2 – radziecki czołg z okresu II wojny światowej
 IS-2 – radziecki samolot myśliwski
 IS-2 – lekki polski śmigłowiec
 IS-2 Mucha – polski szybowiec
Erytroblast

Erytroblast (gr. erythros czerwony, blastos zawiązek) – komórka macierzysta erytrocytu. 

Erytroblasty licznie występują w narządach krwiotwórczych, które u dorosłych ssaków stanowi szpik kostny. Tam przechodzą proces dojrzewania, dzieląc się i gromadząc w cytoplazmie hemoglobinę, jednocześnie tracą jądro oraz inne organella komórkowe. Proces powstawania erytrocytów (przez stadium erytroblastów) nosi nazwę erytropoezy, wymagającej do zajścia żelaza, kobalaminy, kwasu foliowego, pirydoksyny, kwasu askorbinowego, białek (m.in. globina) oraz hormonów (m.in. erytropoetyna). Najwięcej erytroblastów występuje w embrionalnej krwi, natomiast niezwykle rzadko występują w krwiobiegu dorosłej osoby, gdzie ich okres półtrwania wynosi u osoby zdrowej 30 dni.

Podział erytroblastów 
 Proerytroblast (pronormoblast) - prekursor erytrocytowy, od którego rozpoczyna się stadium dojrzewania i różnicowania krwinek z linii normoblastów (erytroblastów). Jest komórką o średnicy 15,0 µm - 20,0 µm. Jądro komórkowe jest centralnie położone, zawiera od dwóch do trzech jąderek. Chromatyna jądra ma charakter grubogrudkowy, cytoplazma jest jednorodna i zagęszczona.
 Erytroblast zasadochłonny (normoblast zasadochłonny, bazofilny) - powstaje z dojrzałego proerytroblastu, w wyniku jego podziału na dwie komórki potomne. Jego średnica wynosi od 10,0 µm - 17,0 µm. Jądro nie posiada jąderek.
 Erytroblast polichromatyczny (obojętnochłonny, polichromatofilny) - w cytoplazmie obok stref kwasochłonnych wykazuje strefy zasadochłonne i z tego wynika jego obojętny charakter. Powstaje w wyniku podziały erytroblastu zasadochłonnego i posiada zbliżoną do niego wielkość (12,0 - 15,0 µm). Jądro komórkowe jest położone centralnie, brak w nim jąderek.
 Erytroblast kwasochłonny (eozynofilny, ortochromatyczny) - powstaje z erytroblastu obojętnochłonnego, w wyniku jego podziału. Jego średnica wynosi 8,0 µm - 12,0 µm. Cytoplazma ma barwę różowoczerwoną, podobną do zabarwienia erytrocytu (w wyniku syntezy hemoglobiny).
 Retikulocyt - niedojrzała postać erytrocytu, jako pierwsza nie posiadająca jądra komórkowego. Retikulocyt przybiera kształt soczewki dwuwklęsłej, co następuje w wyniku utraty swoich organelli, podczas przechodzenia w dojrzały erytrocyt. W przeciwieństwie do początkowych form posiada (oprócz zaniku jądra) elastyczną komórkę.

Bibliografia 
 Elementy morfotyczne krwi Tekst w formacie pdf
 

Hematologia
Algorytm Kruskala

Algorytm Kruskala – algorytm grafowy wyznaczający minimalne drzewo rozpinające dla grafu nieskierowanego ważonego, o ile jest on spójny. Innymi słowy, znajduje drzewo zawierające wszystkie wierzchołki grafu, którego waga jest najmniejsza możliwa. Jest to przykład algorytmu zachłannego.

Został on po raz pierwszy opublikowany przez Josepha Kruskala w 1956 roku w czasopiśmie Proceedings of the American Mathematical Society.

Algorytm 
 Utwórz las L z wierzchołków oryginalnego grafu – każdy wierzchołek jest na początku osobnym drzewem.
 Utwórz zbiór S zawierający wszystkie krawędzie oryginalnego grafu.
 Dopóki S nie jest pusty oraz L nie jest jeszcze drzewem rozpinającym:
 Wybierz i usuń z S jedną z krawędzi o minimalnej wadze.
 Jeśli krawędź ta łączyła dwa różne drzewa, to dodaj ją do lasu L, tak aby połączyła dwa odpowiadające drzewa w jedno.
 W przeciwnym wypadku odrzuć ją.

Po zakończeniu algorytmu L jest minimalnym drzewem rozpinającym.

Implementacja i złożoność 
Jako zbiór E można wziąć tablicę wszystkich krawędzi posortowaną według wag. Wtedy w każdym kroku najmniejsza krawędź to po prostu następna w kolejności. Sortowanie działa w czasie  (ponieważ  zatem ).

Drugą fazę algorytmu można zrealizować przy pomocy struktury zbiorów rozłącznych – na początku każdy wierzchołek tworzy osobny zbiór, struktura pozwala na sprawdzenie, czy dwa wierzchołki są w jednym zbiorze i ewentualne połączenie dwu zbiorów w jeden. Przy implementacji przez tzw. las drzew rozłącznych z kompresją ścieżki operacje te łącznie działają w czasie  gdzie  jest niezwykle wolno rosnącą funkcją (odwrotnością funkcji Ackermanna).

Całkowity czas działania jest zatem  ze względu na pierwszą fazę – sortowanie. Jeśli wagi krawędzi są już na wejściu posortowane, albo pozwalają na użycie szybszych algorytmów sortowania (na przykład sortowania przez zliczanie), algorytm działa w czasie

Przykład

Dowód poprawności 
Dowód podzielony jest na dwie części. Najpierw dowodzimy, że graf generowany przez algorytm jest drzewem rozpinającym, a następnie że jest to drzewo o najmniejszej wadze.

Drzewo rozpinające 
Niech  będzie spójnym, ważonym grafem oraz niech  będzie podgrafem wygenerowanym przez algorytm.  nie może zawierać cyklu, ponieważ dodana krawędź która miałaby tworzyć cykl musiałaby zostać dodana do drzewa, które jest podgrafem, a nie połączyć dwa drzewa, co jest niezgodne z algorytmem.  nie może być niespójny, ponieważ pierwsza napotkana krawędź (tzn. ta o najmniejszej wadze) łącząca te składowe zostałaby wybrana przez algorytm (jej istnienie wynika z założenia, że wyjściowy graf jest spójny). Stąd  jest drzewem rozpinającym

Minimalna waga 
Dowód jest indukcyjny.

Zobacz też 
 algorytm Prima

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 

Algorytmy grafowe
Sól warzona

Sól warzona (warzonka) – rodzaj soli kuchennej otrzymywany w warzelniach przez oczyszczenie soli kamiennej. Zawiera co najmniej 99,9% chlorku sodu. 

Sól warzona jest stosowana jako przyprawa, składnik wielu przetworzonych produktów spożywczych, a także w urządzeniach zmiękczających wodę. Jej wartość spożywcza jest pogorszona o brak mikroelementów występujących w naturalnej soli kamiennej, natomiast smak poprawiony, bardziej słony w porównaniu z solą kamienną, która może mieć posmak gorzkawy. 

Sól warzona jest czasami sztucznie wzbogacana w związki jodu.

Przypisy 

Przyprawy
Chlorek sodu
Kanadyjska Partia Reform

Kanadyjska Partia Reform, oficjalna nazwa angielska Reform Party of Canada – populistyczna partia polityczna działająca w Kanadzie od 1987 do 2000, gdy stała się częścią nowej partii Canadian Alliance.

Partia Reform była najbardziej konserwatywną partią na kanadyjskiej scenie politycznej od końca lat osiemdziesiątych oraz przez lata dziewięćdziesiąte XX wieku. Partia została rozwiązana w roku 2000 po sformowaniu wraz z secesjonistami z Partii Progresywno Konserwatywnej tzw. „czerwonymi Torysami” Porozumienie Konserwatywnego, które zaadaptowała program partii reform.

Głównymi aspektami programu partii reform były:
 Gospodarka Upowszechnienie wolności gospodarczych. Wymóg zbalansowanego budżetu. Dążenie do szybkiego spłacenia długu publicznego. Prosty i przejrzysty system podatkowy. Tworzenie klimatu sprzyjającego rozwojowi gospodarczemu. Wprowadzenie rynkowych mechanizmów sprzyjających rozwojowi rolnictwa.
 Życie społeczne poszerzenie i zagwarantowanie wolności osobistej przy jednoczesnym wymuszaniu odpowiedzialności osobistej. Zaostrzenie kar w kodeksie karnym w szczególności wobec naruszania dóbr osobistych i przestępstw na tle seksualnym. Kontynuowania wysokich standardów w służbie zdrowia. Umacnianie roli rodziny. Zrezygnowanie z finansowego wspierania polityki multikulturalizmu. Propagowanie kanadyjskiego dziedzictwa kulturowego. Wprowadzenie samorządów Indiańskich. Równouprawnienie obu języków urzędowych we wszystkich prowincjach, włączając w to Quebec.
 Polityka Jasne i przejrzyste zdefiniowania kompetencji każdego poziomu sprawowania władzy i administracji. Reforma ordynacji wyborczej w kierunku systemu proporcjonalnego. Wprowadzenie wyborów do Senatu. Wprowadzenie nadrzędności decyzji Parlamentu Kanady nad Sądu Najwyższego.

Partia Reform powstała w 1987 roku w Vancouver jako Reform Association of Canada, jako niezależna instytucja, powołana dla dbania o interesy ekonomiczne zachodniej Kanady. 300 delegatów biorących udział w spotkaniu zdecydowało o konieczności powołania nowej partii. Tego samego roku, na zjeździe założycielskim w Winnipegu partia została powołana do życia, a jej przywódcą został Preston Manning. W 1988 Partia Reform po raz pierwszy wzięła udział w wyborach do 34 Parlamentu Kanady nie zdobywając jednak żadnego mandatu. Sumaryczne 275,000 głosów oddane na kandydatów partii uznano za spory sukces. Pierwszym deputowanym z ramienia Partii Reform była Deborah Gray, zdobywająca swój mandat w wyborach uzupełniających w okręgu Beaver River w Albercie w 1989. Także w tym samym roku partia uzyskuje pierwszą nominację do Senatu. Przełomowym momentem w historii partii były wybory do 35 Parlamentu Kanady, w której partia zapewnia sobie znaczną reprezentacje gromadząc 52 mandaty. W wyborach do 36 Parlamentu, powtarza sukces zdobywając 60 mandatów oraz zapewniając sobie pozycje drugiej partii w parlamencie i status oficjalnej opozycji. Przed wyborami roku 2000 partia wchodzi w skład Kanadyjskiego Porozumienia Konserwatywnego.

Historyczne partie i ugrupowania w Kanadzie
The Supremes

The Supremes – afroamerykańska grupa wokalna śpiewająca soul, funk. Zespół powstał w Detroit w 1959 i nagrywał dla wytwórni Motown. Grupa uległa rozwiązaniu w roku 1977.

W 1988 grupa The Supremes została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame.

Dyskografia 
 1962 Meet the Supremes
 1964 Where Did Our Love Go?
 1964 A Bit of Liverpool
 1964 Live at the Apollo
 1965 The Supremes Sing Country Western & Pop
 1965 We Remember Sam Cooke
 1965 At the Copa
 1965 Merry Christmas
 1965 With Love
 1966 I Hear a Symphony
 1966 Supremes A' Go-Go
 1967 The Supremes Sing Holland-Dozier-Holland
 1967 The Supremes Sing Rodgers & Hart
 1968 Reflections
 1968 Live at London's Talk of the Town
 1968 Funny Girl
 1968 Love Child
 1968 Diana Ross & the Supremes Join the...
 1968 T.C.B.
 1968 Sing Motown
 1969 Let the Sunshine In
 1969 It's Happening
 1969 Together
 1969 Cream of the Crop
 1969 On Broadway
 1970 Captured Live on Stage!
 1970 Right On
 1970 Farewell [live]
 1970 The Magnificent 7
 1970 New Ways But Love Stays
 1971 The Return of the Magnificent Seven
 1971 Touch
 1971 Dynamite
 1972 Floy Joy
 1972 The Supremes Arranged and Produced by Jimmy...
 1975 The Supremes
 1976 High Energy
 1976 Mary, Scherrie and Susaye

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Amerykańskie girlsbandy
Amerykańskie zespoły soul
Amerykańskie zespoły funkowe
Członkowie Rock and Roll Hall of Fame
Dion DiMucci

Dion DiMucci znany jako Dion (ur. 18 lipca 1939 w Bronksie) – amerykański wokalista śpiewający mieszankę rock and rolla, doo wop i rhythm and bluesa oraz folk rocka i country rocka.

Dion był jednym z pierwszych nastoletnich idoli. Był popularny w pierwszej połowie lat sześćdziesiątych. Swą popularność utrzymał do czasu pojawienia się nowoczesnego rocka w połowie lat sześćdziesiątych. Nieaktywny przez kilka lat (ciężkie uzależnienie od narkotyków). Pojawił się znów jako śpiewak folkrockowy. Mimo regularnych nagrań nie powrócił już nigdy do wcześniejszej popularności.

Dion przez większość część swej kariery wspierany był przez zespół wokalny The Belmonts.

W 1989 Dion został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

Dyskografia Diona:
 1959 Presenting Dion & the Belmonts
 1960 Wish Upon a Star
 1961 Dion Alone
 1961 Runaround Sue
 1962 Lovers Who Wander
 1963 Donna the Prima Donna
 1963 Ruby Baby
 1963 By Special Request
 1963 Dion Sings to Sandy & All Other Girls
 1963 Love Came to Me
 1967 Together Again
 1968 Dion
 1969 Wonder Where I'm Bound
 1970 Sit Down Old Friend
 1971 You're Not Alone
 1972 Sanctuary
 1972 Suite for Late Summer
 1972 Dion & the Belmonts Live 1972
 1975 Born to Be with You
 1976 Streetheart
 1978 Only Jesus
 1978 Return of the Wanderer
 1980 Inside Job
 1984 Seasons
 1985 Kingdom in the Streets
 1986 Velvet & Steel
 1989 Yo Frankie
 1992 Dream on Fire
 1995 Rock 'n Roll Christmas
 2000 Déjà Nu
 2001 Live in New York City

Przypisy 

Amerykańscy wokaliści rockowi
Amerykańscy wokaliści popowi
Członkowie Rock and Roll Hall of Fame
Urodzeni w 1939
Ludzie urodzeni w Bronksie
Mogilnik

Mogilnik – rodzaj podziemnego zbiornika przeznaczonego do składowania odpadów, zwłaszcza niebezpiecznych, w sposób eliminujący jakikolwiek ich bezpośredni kontakt ze środowiskiem.

Mogilniki stosuje się głównie w składowaniu odpadów o znacznej toksyczności, które występują w niewielkich ilościach. Można je konstruować z kręgów betonowych lub w formie jednorodnego zbiornika z betonu. Wyścieła się je wykładzinami uszczelniającymi dno i ściany. Wykładziny te są nieprzepuszczalne i odporne na chemiczne oddziaływanie odpadów – materiał dostosowuje się ściśle do rodzaju składowanych odpadów (ich właściwości fizykochemicznych). Od góry zbiorniki przykrywane są pokrywami wykonanymi z żeliwa lub betonu. Odpady składuje się luzem lub w osobnych opakowaniach ze szkła, tworzyw sztucznych, metalu lub folii.

Przypisy 

Składowiska odpadów
Miki

Miki, łyszczyki – grupa minerałów  zaliczana do gromady krzemianów. Nazwa „mika” pochodzi od łac. mica (ziarno) lub micare (błyszczeć).

Właściwości 
 Wzór chemiczny: AB2-3(OH,F)2(Si,Al4O10) – zasadowe glinokrzemiany potasu, sodu, wapnia, glinu, magnezu, żelaza, manganu rzadziej rubidu, cezu, baru,  cynku, wanadu, litu, tytanu, chromu.
 gdzie: A – potas, sód, wapń; B – żelazo, magnez, mangan, lit, glin
 układ krystalograficzny:  jednoskośny
 pokrój: tabliczkowy, krótkosłupowy, płytkowy, blaszkowy, pseudoheksagonalny
 barwa: miki jasne: bezbarwne, srebrzystobiałe, żółtawe; miki ciemne: ciemnoszare, brunatne, czarne
 rysa: biała
 połysk: szklisty, metaliczny, jedwabisty
 łupliwość: doskonała, jednokierunkowa
 przełam: nierówny
 twardość: około 2-3
 gęstość: waha się od 2,75 do 3,4 g/cm³
 dobre właściwości dielektryczne
 niepalna
 odporna na temperaturę
 odporna na czynniki chemiczne
 odporna na starzenie.
Tworzą skupienia zbite, ziarniste, blaszkowe, czasami rozetowe.  Tworzą kryształy wrosłe i narosłe w druzach – szczotki krystaliczne. Są giętkie, elastyczne i sprężyste. Tylko niewiele wśród nich jest wyraźnie kruchych oraz łamliwych (są to: margaryt, clintonit, ksantofyllit).

Występowanie 
Łyszczyki występują powszechnie w wielu skałach, najobficiej w Indiach, Rosji, Kanadzie (w Polsce są spotykane w pegmatytach na Dolnym Śląsku). Należą do głównych minerałów skał magmowych. Są ważnymi składnikami skał metamorficznych i często występują w skałach osadowych. Dzięki doskonałej łupliwości często spotykane w postaci cienkich, elastycznych blaszek o różnym zabarwieniu (tzw. kocie złoto).

Zastosowanie 
 jako dielektryk w kondensatorach o małej pojemności
 do izolowania wycinków komutatorów
 jako izolacja żłobkowa
 do odizolowywania elementów elektronicznych (np. tranzystorów od radiatorów)
 do produkcji gumy, papieru przemysłowego, tapet ściennych, tworzyw sztucznych, lakierów, ceramiki, przezroczystych okienek wziernikowych do pieców
 do wyrobu okienek w licznikach Geigera, mogących przepuszczać cząstki alfa (które nie są w stanie przeniknąć kartki papieru ani kilku centymetrów powietrza)
 jako posypka do papy
 jako połyskujący dodatek do ozdobnych szlachetnych tynków
 wypełniacz do środków ochrony roślin
 źródło otrzymywania litu
 są poszukiwane i cenione  przez kolekcjonerów
 muskowit chromowy (fuchsyt) jest wykorzystywany jako kamień ozdobny oraz surowiec rzeźbiarski
 jako składnik kosmetyków mineralnych (podkładów, pudrów itp.)

Odmiany miki 
 ze względu na zabarwienie:
 miki jasne: (muskowit, serycyt, paragonit, fengit)
 miki ciemne: (biotyt, flogopit)
 ze względu na skład chemiczny:
 miki litowe (lepidolit, cynwaldyt)
 biotyt
 potasowa – muskowit
 potasowo magnezowa – flogopit
 syntetyczna – fluoroflogopit

Wyroby z miki 
 mikafolia
 mikaleks
 mikanit
 samika – papier o stosunkowo dużej wytrzymałości mechanicznej i elektrycznej (> 20 kV/mm)

Przypisy 

Krzemiany (minerały)
Mika

Miki – grupa minerałów
 Mika – część wsi Życzyn  w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Trojanów
 Mika – przystanek kolejowy
 (4557) Mika (1987) – planetoida
 Mika – imię
 Mika – brytyjski muzyk
 Stadion Mika – stadion piłkarski w Erywaniu

Osoby o tym nazwisku:
 Augustyn Mika – polski naukowiec
 Bascha Mika – niemiecka dziennikarka
 Dylan Mika – nowozelandzki rugbista
 Emil Mika – polski pedagog
 Henryk Mika – polski generał
 Jan Mika – polski inżynier
 Janusz Mika – polski dziennikarz i pisarz
 Jarosław Mika – polski generał
 Józef Mika (ujednoznacznienie)
 Karol Mika – polski porucznik
 Marek Mika – polski inżynier informatyk
 Marian Józef Mika – polski historyk
 Norbert Mika – polski historyk mediewista
 Marta Mika – polska piłkarka
 Mateusz Mika – polski siatkarz
 Mateusz Mika – polski futsalista
 Stanisław Mika – polski psycholog
 Władysław Mika – polski major
Retoromanie

Retoromanie – ogólna nazwa mieszkańców obszaru Alp i ich podnóża na pograniczu Włoch (głównie region Friuli-Wenecja Julijska) i Szwajcarii (głównie kanton Gryzonia), posługujących się językami retoromańskimi. Ich liczba wynosi około 700 tys. 

Retoromanie uważani są za zromanizowanych potomków starożytnych, przedindoeuropejskich mieszkańców rejonu Alp – Retów (stąd nazwa) i zmieszanych z nimi Celtów. W większości wyznają katolicyzm.

Retoromanie dzielą się na trzy główne grupy: 
 Friulowie (ok. 600 tysięcy) – stanowiący ponad 80 proc. wszystkich Retoromanów, zamieszkujący region Friuli-Wenecja Julijska w północno-wschodnich Włoszech,
 Ladynowie (ok. 35 tysięcy) – we włoskim Tyrolu
 Romanie (ok. 60 tysięcy) – w południowo-wschodniej Szwajcarii (Gryzonia).

Zobacz też 
 język romansz
 język ladyński
 język friulski

Bibliografia 
 

Demografia Szwajcarii
Etnografia Włoch
Narodowości
Recja (prowincja rzymska)
Etnografia Szwajcarii
Biotyt

Biotyt – minerał z gromady krzemianów, należący do grupy mik (łyszczyków). Jego nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego fizyka Jeana Baptiste’a Biota.

Właściwości 
Tworzy kryształy tabliczkowe i krótkosłupowe (heksagonalne). Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, blaszkowych i łuskowych. Jest minerałem giętkim, łamliwym, sprężystym. Zawiera domieszki: tytanu, sodu, litu, baru, strontu, cezu, manganu (manganofyllit).

Bywa zasobny w:
magnez (meroksen)
niekiedy zawiera znaczną ilość żelaza (lepidomelan, syderofyllit)
często zawiera wrostki cyrkonu, a także rutylu
wykazuje silny pleochroizm o barwach: zielonej, brunatnej i czerwonawej

Występowanie 
Biotyt jest najbardziej pospolitym minerałem wśród łyszczyków, posiadającym duże znaczenie skałotwórcze. Podobnie jak muskowit występuje głównie w granitach i granodiorytach, ale również tonalitach; znany jest również z ciemnych skał żyłowych i wulkanicznych. Biotyt powszechnie występuje w niektórych skałach metamorficznych, takich jak łupki łyszczykowe (mikowe) czy gnejsy. W budowie skał osadowych odgrywa znacznie mniejszą rolę niż muskowit, ponieważ charakteryzuje się mniejszą odpornością na wietrzenie chemiczne.

Obecność biotytu w glebach zaznacza się jedynie tam, gdzie procesy wietrzenia zachodzą bardzo powoli. Przyjmuje tam postać wydłużonych, blaszkowatych ziarn.

Miejsca występowania:
na świecie: Kanada – Ontario, USA – Kalifornia, Kolorado; Brazylia, Rosja – Góry Ilmeńskie; Indie, Norwegia, Szwecja
w Polsce: na Dolnym Śląsku, w Tatrach, na Suwalszczyźnie

Zastosowanie 
bywa stosowany jako materiał izolacyjny (przy produkcji kondensatorów)
po zmieleniu jako posypka papowa
ma znaczenie naukowe (jako wskaźnik tworzenia się skał)
jest minerałem interesującym kolekcjonerów

Bardzo duże kryształy znaleziono w Indiach – do 64 ton, Rosji – około 70 m² oraz Norwegii. Gigantyczne okazy spotykano w Kanadzie, Brazylii i na Grenlandii.

Zobacz też 
 mika
 muskowit
 lepidolit
 serycyt

Glinokrzemiany
Muskowit

Muskowit – minerał z gromady krzemianów należący do grupy mik (łyszczyków). Minerał bardzo pospolity, szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od łac. vitrum muscoviticum = szkło moskiewskie, gdyż w przeszłości przezroczyste płyty muskowitu wkładano w otwory okienne w domach i na statkach. W tamtych czasach Moskwa była największym ośrodkiem, w którym handlowano muskowitem wydobywanym na Uralu.

Właściwości 
Muskowit tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, płytkowym lub krótkosłupowym. Często przyjmują postać pseudoheksonalną (sześcioboczną). Występuje w skupieniach zbitych, blaszkowych, łuskowych i rozetowych. Jest miękki, sprężysty i przezroczysty. Niekiedy zawiera: chrom – fuchsyt, mangan – alurgit, magnez i żelazo – fengit; a także sód, lit, wapń, tytan.
Zdarzają się w nim także wrostki cyrkonu, hematytu, rutylu. Niektóre minerały wykazują zjawisko asteryzmu w postaci sześcioramiennej gwiazdy.

Występowanie 
Muskowit jest pospolitym minerałem skałotwórczym. Występuje w skałach magmowych i metamorficznych. Znany jest także ze skał osadowych, gdzie występuje jako składnik allogeniczny, w postaci drobnych łusek i blaszek. W skałach magmowych pojawia się głównie w dwumikowych granitach i granodiorytach. W skałach wulkanicznych jest nieobecny. W utworach pegmatytowych kryształy muskowitu osiągają niekiedy znaczne rozmiary, tworząc złoża o znaczeniu gospodarczym. Muskowit jest również pospolitym składnikiem skał metamorficznych, głównie łupków łyszczykowych (mikowych) oraz gnejsów. Jest on ważnym komponentem materiału glebowego, gdzie występuje w postaci pojedynczych ziaren.

Miejsca występowania: Indie – okolice Madrasu, Andhra Pradesh, stan Bengal i Bihar, Rosja – Syberia, Ural, Kanada – Ontario, USA – Dakota Południowa, Connecticut, Kalifornia, Brazylia – Minas Gerais, Madagaskar, Australia – Tasmania, Włochy, Szwajcaria, Niemcy, Austria, Szwecja.

W Polsce – duże kryształy są spotykane w pegmatytach w okolicach Strzegomia, Dzierżoniowa, Strzelina, Szklar, na Pogórzu Izerskim i w Tatrach.

Zastosowanie 
 doskonały izolator elektryczny i termiczny,
 wykorzystywany przy produkcji gumy, papieru przemysłowego, tapet ściennych, tworzyw sztucznych, lakierów, ceramiki, okienek wziernikowych do pieców,
 dawniej używany zamiast szkła do szklenia okien.

Największe kryształy pochodzą z Indii – mają powierzchnię ok. 5 m² i wagę ok. 25 ton, a największy pozyskany okaz miał masę ok. 85 ton. Ogromne płyty muskowitu spotykane są też w Kanadzie.

Zobacz też 
 fuchsyt, glaukonit, paragonit, roskelit, seladonit, serycyt

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 https://web.archive.org/web/20100113054718/http://www.pgi.gov.pl/muzeum/kolekcja/muskowit/muskowit.htm
 Muskowit na portalu Webmineral 

Glinokrzemiany
Flogopit

Flogopit – pospolity minerał skałotwórczy z gromady krzemianów zaliczany do grupy mik.

Właściwości 
Tworzy pokaźnych rozmiarów kryształy tabliczkowe lub płytkowe podobne do biotytu, jednak od niego jaśniejsze. Jest giętki, sprężysty, przezroczysty. Często zawiera igiełkowe wrostki rutylu. Wykazuje obecność baru, żelaza, manganu, chromu.

Występowanie 
Stanowi składnik różnych skał metamorficznych i magmowych. Często powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych i metasomatycznych. Współwystępuje z: kalcytem, dolomitem, diopsydem, antofyllitem, chlorytem. Występuje w utworach pneumatolitycznych, pegmatytach.

Miejsca występowania: Finlandia – Pargas, Szwecja – Aker, Szwajcaria – Campolungo, Włochy – Fassata, Novara, Crevola Kanada – ogromne kryształy z Sydenham w Ontario, Madagaskar, Rosja, Czechy – Hermanov (słynne hermanowskie kule), Rosja – okolice Jeziora Bajkał, Tommot na Płaskowyżu Ałdańskim, Kowdor na Półwyspie Kolskim (największe dotąd znalezione kryształy), Ural (ujednoznacznienie), Brazylia – Minas Gerais.

W Polsce – znany z Dolnego Śląska – okolice Strzelina, Góry Izerskie, Góry Złote, Masyw Śnieżnika.

Zastosowanie 
podobne jak muskowitu:
 minerał o wybitnych walorach kolekcjonerskich,
 znajduje zastosowanie w elektronice,
 doskonały izolator elektryczny,
 po sproszkowaniu używany jako posypka do papy,
 używany jako wypełniacz środków ochrony roślin.

Zobacz też 
 mika
 muskowit
 biotyt
 lepidolit

Linki zewnętrzne 
 

Krzemiany (minerały)
Lepidolit

Lepidolit – rzadki minerał należący do gromady krzemianów, zaliczany do grupy mik litowych. Jest  rozpowszechniony tylko w niektórych rejonach Ziemi.

Nazwa pochodzi od gr. lepis (lepidon) = łuska i lithos = skała (kamień); nawiązuje do częstych drobnołuseczkowych skupień tego minerału.

Charakterystyka

Właściwości 
Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, płytkowym lub blaszkowym. Pięknie wykształcone kryształy są spotykane w druzach w formie szczotek krystalicznych. Jest giętki, sprężysty, przezroczysty. Często zawiera niewielkie ilości żelaza, sodu, cezu, magnezu.

Występowanie 
Stanowi składnik pegmatytów i niektórych grejzenów. Bardzo często można go spotkać obok kwarcu, spodumenu, topazu, berylu, kasyterytu, fluorytu, turmalinu, z którymi współwystępuje.

Miejsca występowania:
 na świecie: Rosja – Ural, USA – Pala, Kalifornia, Kolorado, Maine, Brazylia, Zimbabwe, Madagaskar, Finlandia, Włochy, Australia,

 w Polsce: znajdowany w druzach pegmatytowych w Karkonoszach.

Zastosowanie 

 bardzo ważne źródło otrzymywania litu,
 jest atrakcyjny i ceniony przez kolekcjonerów,
 minerał w formie zbitej jest bardzo atrakcyjnym kamieniem dekoracyjnym i ozdobnym,
 bywa obrabiany i szlifowany na potrzeby kolekcjonerów.

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 lepidolit na stronie WebMineral.com 
 lepidolit na stronie Mindat.org 

Krzemiany (minerały)
Piryt

Piryt – minerał żelaza z gromady siarczków, disiarczek żelaza(II), . Nazwa pochodzi od gr. pyr ‘ogień’ oraz pyrites ‘iskrzący’, gdyż minerał iskrzy się pod wpływem uderzeń krzesiwa (krzemienia, twardego metalu).

Właściwości 
Występuje niemal we wszystkich typach skał. Tworzy kryształy izometryczne, przyjmujące najczęściej postać sześcianów, ośmiościanów, dwunastościanów pentagonalnych (pięciokątnych). Na ścianach kryształów często są widoczne wyraźne zbrużdżenia. Czasami tworzy charakterystyczne bliźniaki, zwane „krzyżami żelaznymi”. Występuje też w skupieniach zbitych, ziarnistych, skorupowych, kulistych i groniastych. Jest –  obok markasytu – najbardziej powszechną odmianą polimorficzną siarczku żelaza. Ze względu na barwę podobną do złota nazywany bywa „złotem głupców”.

Często zawiera domieszki niklu, kobaltu, cynku, srebra, złota, miedzi.

Występuje najczęściej w asocjacji ze sfalerytem, galeną, chalkopirytem, markasytem, arsenopirytem oraz pirotynem.

Pod wpływem tlenu i wilgoci atmosferycznej ulega szybkiemu powierzchniowemu wietrzeniu, utleniając się do tlenków i wodorotlenków żelaza (np. do limonitu) oraz siarczanów żelaza (korozja atmosferyczna). Nawet dotknięcie palcem ścian kryształu pirytu może skutkować pojawieniem się rdzy na jego powierzchni w ciągu kilku dni, z powodu naturalnej wilgoci i kwaśnego odczynu skóry.

Geneza 
Powstaje w końcowych fazach krystalizacji magmy, w procesach hydrotermalnych i pneumatolitowych, powszechny również w skałach metamorficznych i osadowych.

Występowanie 
Występuje we wszystkich typach skał. Należy do minerałów bardzo pospolitych i szeroko rozpowszechnionych.

Włochy – Rio Marina, Elba, Campiano, Toskania; Hiszpania – Rio Tinto, Tharsis, Huelva; Grecja – Ksanti; Norwegia – Grong Lokken; Szwecja – Gallivare, Klefva; Rosja – Ural, Kaukaz, Dalniegorsk; USA – Kolorado, Pensylwania, Tennessee, Utah; Peru; Meksyk; Uganda.

W Polsce: Rudki k. Nowej Słupi, Kowala, Kostomłoty, Kielce Ślichowice (Góry Świętokrzyskie); Sosnowiec, Szczygłowice, Bytom (GZW); Wałbrzych, Nowa Ruda (Dolnośląskie Zagłębie Węglowe); Turoszów; Olkusz, Trzebinia, Bytom, Tarnowskie Góry (śląsko-krakowskie złoża cynku i ołowiu); Sieroszowice, Lubin, Rudna (Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy); Wieściszowice, Miedzianka, Ciechanowice (Rudawy Janowickie); Złoty Stok; Radzimowice (Góry Kaczawskie); Borów k. Strzegomia, Szklarska Poręba (Dolny Śląsk).

Zastosowania 
Piryt, jako siarczkowa ruda żelaza (33–45% Fe, 32–45% S), jest surowcem do otrzymywania dwutlenku siarki i surówki żelaza:
 4  + 11  → 2  + 8 

Z uzyskanych półproduktów wytwarza się kwas siarkowy i żelazo. Ponadto z pirytu uzyskuje się inne metale stanowiące domieszki.

Inne zastosowania:
 kamień kolekcjonerski
 stosowany od czasów starożytnych do wyrobu biżuterii i ozdób
 bywa stosowany jako proszek polerski
 stosowany jest do wyrobu czerwonych i brunatnych farb mineralnych
 w przeszłości służył do jednego ze sposobów rozpalania ognia, np. w zamku kołowym dawnej broni palnej.

Odmiany pirytu

Przypisy 

Surowce chemiczne
Siarczki (minerały)
Żelazo
Amalgunda

Amalgunda - imię żeńskie, pochodzenia starogermańskiego, gdzie amal oznacza dzielna, a gund - "walka". 

Imię Amelia lub Amalia mogło powstać przez skrócenie tego imienia lub innych z pierwszym członem Amal-.

Żeńskie imiona germańskie
Tobołki (glony)

Tobołki (Pyrrophyta) – grupa glonów, zaliczanych do protistów, wśród których występują zarówno organizmy autotroficzne jak i heterotroficzne. Te jednokomórkowe organizmy zwykle są uwicione choć występują też formy kokalne i nitkowate. 

Do grupy tej według różnych ujęć zaliczane są różne grupy glonów. W wąskim ujęciu grupa ta jest tożsama z bruzdnicami. W szerszych ujęciach oprócz bruzdnic zaliczane są także kryptomonadowe (kryptofity) i chloromonadowe. Obecnie jednak podważa się pokrewieństwo tych grup.

Największą grupę stanowią bruzdnice (Dinoflagellata), dla których cechą charakterystyczną jest obecność dwóch bruzd poprzecznej i podłużnej. Pancerzyk tych glonów zbudowany jest głównie z celulozowych płytek.  Chloroplasty, uzyskane drogą wtórnej endosymbiozy jednokomórkowych krasnorostów (niektórzy przypuszczają jednak, że niektóre gatunki uzyskały chloroplasty od zielenic), z 3 błonami śródplazmatycznymi zawierają chlorofile a i c. 

Komórki tobołków mają barwę brunatną co spowodowane jest obecnością żółtobrązowych barwników, maskujących chlorofil. W jądrze komórkowym nawet między podziałami (w interfazie) dobrze widoczne są zespiralizowane chromosomy.

Zobacz też 
 Bruzdnice

Bibliografia 
 A.Batko: Botanika i biologia komórki, Prószyński i Ska 1998

Glony
Taksony nieścisłe i przestarzałe
Gonadotropina kosmówkowa

Gonadotropina kosmówkowa (, CG) (ATC: G 03 GA 01) – hormon zwierzęcy z grupy gonadotropin produkowany w trakcie ciąży przez zarodek (konkretnie syncytiotrofoblast), a potem przez łożysko. Zadaniem gonadotropiny kosmówkowej jest utrzymywanie funkcji ciałka żółtego, struktury, która powstaje w jajniku w miejscu uwolnienia komórki jajowej, a potem podtrzymywanie produkcji progesteronu. 

Ludzka gonadotropina kosmówkowa (ang. human chorionic gonadotropin, hCG). Forma dimeryczna hCG złożona jest z podjednostek alfa i beta, które krążą w surowicy również pojedynczo. Podjednostki alfa zwykle oznaczane są α-hCG, alfa-hCG lub a-hCG, natomiast beta jako β-hCG, beta-hCG lub b-hCG. 

Największe wydzielanie ludzkiej gonadotropiny łożyskowej przypada na 10. tydzień ciąży (licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki) i w następnych tygodniach zaczyna się zmniejszać. Poczynając od 14. tygodnia ciąży aż do dnia porodu zawartość hCG we krwi matki jest kilkakrotnie mniejsza w porównaniu z zawartością w 10. tygodniu ciąży. Pod wpływem hCG ciałko żółte ciążowe wzrasta i wydziela progesteron. Zmniejszeniu wydzielania hCG towarzyszy stopniowe zanikanie ciałka żółtego ciążowego w jajniku. We wczesnej ciąży monitorowany jest poziom βhCG i czas jego podwajania. Według jednego z badań początkowym okresie (10-20 dni od owulacji) ten czas to średnio niecałe półtorej doby (z odchyleniem standardowym 0,40 doby), w drugim okresie (21-30 dni od owulacji) wydłuża się do około 2,5 doby, przy czym jest bardzo zróżnicowany, zwłaszcza u kobiet z indukowaną owulacją, z odchyleniem standardowym dłuższym niż 3 doby, a po miesiącu od owulacji przekracza już średnio 7 dób, z odchyleniem standardowym poniżej 7 dób. W ciążach mnogich zwykle jest nieco krótszy, choć różnica nie jest istotna statystycznie.

Oznaczanie obecności gonadotropiny hCG w moczu lub krwi kobiety jest metodą wykorzystywaną w testach ciążowych. Czuły test na ludzką gonadotropinę kosmówkową (hCG), tak zwaną próbę antronową, opracował Howard Beard. Hormon ten daje się wykrywać standardowymi testami od 6 do 12 dnia po zapłodnieniu.

hCG jest związkiem produkowanym wyłącznie przez komórki trofoblastu w ciąży oraz przez komórki niektórych nowotworów złośliwych różnego pochodzenia, na przykład ciążowej choroby trofoblastycznej i nowotworu zarodkowego. W takich wypadkach może być markerem zmian chorobowych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. W ciąży pozamacicznej wzrost poziomu βhCG jest na samym początku wolniejszy niż w normalnej ciąży, a kolejnym etapie (21-30 dni po owulacji) jest bardzo zmienny u różnych kobiet, co średnio daje spadek zamiast wzrostu, następnie zaś znowu jest powolny. W ciążach zakończonych poronieniem wzrost poziomu βhCG jest bardzo różny, często wolniejszy niż w ciążach normalnych lub ujemny, ale czasem nieodbiegający od wzoru typowego dla ciąż donoszonych.
 
hCG jest słabym agonistą tyreotropiny, przez co może wywoływać tyreotoksykozę ciążową – stan ustępujący najczęściej samoistnie.

Przypisy 

Hormony peptydowe
Ginekologia i położnictwo
Markery nowotworowe
Glikoproteiny
Geny na chromosomie 19
Komórka jajowa

Komórka jajowa, jajo (łac. ovum) – gameta żeńska u zwierząt i roślin. Cytoplazma komórki jajowej jest nazywana ooplazmą.

U zwierząt komórka jajowa powstaje w wyniku oogenezy w jajniku i jest stosunkowo duża i nieruchoma. Komórka jajowa może zostać zapłodniona przez plemnik, co prowadzi do powstania zygoty.
Czasami spermatozoid tylko pobudza jajo do rozwoju, ale bez zapłodnienia (pseudogamia).

Morfologia 
Komórki jajowe zwierząt są mało zróżnicowane morfologicznie, a ewentualne różnice dotyczą przede wszystkim wielkości, ilości materiału zapasowego oraz jego lokalizacji.
W komórce jajowej znajdują się mitochondria, więc mitochondrialny DNA jest dziedziczone tylko po matce (główka spermatozoidu nie zawiera mitochondriów).

Podział komórek jajowych ze względu na ilość substancji zapasowych:

 jajo alecytalne
 jajo mezolecytalne
 jajo oligolecytalne
 jajo polilecytalne

Podział komórek jajowych ze względu na rozmieszczenie materiału zapasowego:
 jajo izolecytalne
 jajo anizolecytalne
 jajo centrolecytalne
 jajo telolecytalne

Bezpośrednio, w związku z ilością i rozmieszczeniem materiału zapasowego, pozostaje proces bruzdkowania, który ma miejsce bezpośrednio po zapłodnieniu komórki jajowej.

U roślin komórki jajowe zawarte są w rodni.

Zobacz też 
 dawstwo komórek jajowych

Komórki
Embriologia
Nowa Partia Demokratyczna

Nowa Partia Demokratyczna (ang. New Democratic Party, fr. Nouveau parti démocratique) – kanadyjska partia polityczna o orientacji socjaldemokratycznej, obecnie posiadająca 41 posłów w Izbie Gmin.

NDP, w przeciwieństwie do innych ogólnokanadyjskich partii politycznych, ma tylko jedną, federalną strukturę. Przywództwo i przynależność na poziomie prowincji wynika wyłącznie z zamieszkiwania na danym terytorium. NDP działa i wystawia swych kandydatów do parlamentu Kanady i parlamentów prowincjalnych we wszystkich prowincjach i terytoriach, z wyjątkiem Nunavut, Terytoriów Północno-Zachodnich i Quebecu.

Historia 
Choć partia powstała w 1961, jej korzenie sięgają znacznie głębiej. Odwołuje się do socjalistycznej ideologii wypracowanej przez Jamesa Shavera Woodswortha – kanadyjskiego myśliciela i polityka działającego na przełomie XIX i XX w. i w dwóch pierwszych dziesięcioleciach XX wieku oraz doświadczeń Niezależnej Partii Pracy i Wspólnoty Spółdzielczej. Założycielem partii był Thomas Douglas. W 1962 w wyborach do 25 kanadyjskiego parlamentu NDP zdobyła 19 mandatów, co zostało uznane za znaczny sukces. W kolejnych wyborach NDP zawsze była w stanie wprowadzić do Izby Gmin swoich posłów – najmniej 9 (do 35. parlamentu, w 1993), a najwięcej 103 (do 41. parlamentu, w 2011), kiedy to stała się trzecią siłą w Izbie Gmin. Nieco więcej szczęścia miała na poziomie wyborów prowincjalnych, gdzie kilkakrotnie sprawowała władzę (między innymi w Ontario, Manitobie i w Saskatchewan). W wyborach w 2015 partia straciła ponad 10 procent poparcia, wprowadzając do parlamentu 44 posłów.

Program partii

Gospodarka  
W sektorze gospodarczym partia przedstawia program socjalistyczno-demokratyczny. Wśród postulatów partii są:
 regulacja rynku pracy i handlu 
 nacjonalizacja infrastruktury, głównie komunikacji i energetyki 
 progresja podatkowa 
 powstrzymanie prywatyzacji służby zdrowia.

Sprawy społeczne 
Partia w sferze społecznej propaguje m.in.: 
 rozszerzenie granic wolności osobistych 
 równouprawnienie małżeństw homoseksualnych  
 rozwijanie wielokulturowości 
 polepszenie położenia rdzennych społeczności
 tworzenie tanich mieszkań komunalnych dla najbiedniejszych 
 równouprawnienie kobiet we wszystkich aspektach życia społecznego, politycznego i gospodarczego.

Liderzy 
 1961–1971: Thomas Douglas 
 1971–1974: David Lewis 
 1974–1989: Ed Broadbent 
 1989–1995: Audrey McLaughlin 
 1995–2003: Alexa McDonough 
 2003–2011: Jack Layton 
 2011–2012: Nycole Turme (p.o.) 
 2012–2017: Thomas Mulcair
 od 2017: Jagmeet Singh

Poparcie

Uwagi

Przypisy 

Kanadyjskie partie socjalistyczne i socjaldemokratyczne
Międzynarodówka socjalistyczna
Jowisz (mitologia)

Jowisz, Jupiter (łac. Iuppiter) – w mitologii rzymskiej bóg nieba, burzy i deszczu, najwyższy władca nieba i ziemi, ojciec bogów. Był źródłem władzy (łac. imperium), jaką dzierżyli rzymscy urzędnicy. Rzymscy władcy i wodzowie starali się pozować na ludzkie ucieleśnienie czy odzwierciedlenie Jowisza. Pospolicie utożsamiany jest z greckim Zeusem, z czasem przejął większość jego cech. Atrybutami Jowisza były piorun i orzeł. Syn Saturna.
W rzeczywistości jest to (tożsamy z Zeusem) praindoeuropejski bóg dziennego nieboskłonu, burzy i piorunów. Obie nazwy, grecka i łacińska, wywodzą się z praindoeuropejskiego imienia Dieus ph2ter, co w wyniku różnych przekształceń fonetycznych dało łacińskie Iuppiter (Iovis + pater). Od dopełniacza (genetivus) tego imienia, brzmiącego Iovis, pochodzi polskie imię tego bóstwa, Jowisz.

Kult Jowisza, czczonego jako Jowisz Najlepszy Największy (łac. Iuppiter Optimus Maximus) koncentrował się w świątyni położonej na Kapitolu w Rzymie, gdzie zasiadał on w towarzystwie Junony i Minerwy. Czynnościami kultowymi opiekował się kapłan zwany flamen Dialis.

Jowisz i cała Trójca Kapitolińska uosabiali rzymskie państwo. W koloniach rzymskich budowano analogiczne świątynie Trójcy Kapitolińskiej, zwane po prostu Kapitolami, rozprzestrzeniając kult poza miasto Rzym.

Na terenach starożytnego italskiego miasta Iguvium odnaleziono w 1444 roku tablice poświęcone Jowiszowi (zobacz: Tablice iguwińskie).

Przydomki Jowisza: Stator – ten, który zatrzymuje chwiejące się szeregi rzymskie, Victor – dawca zwycięstwa, Versor – ten, który zmusza nieprzyjaciół do ucieczki, Ultor – karzący, niosący pomstę (Mściciel, na podobieństwo Marsa).

Zobacz też 
 orzeł (symbol)
 auspicjum
 augur

Przypisy 

Dyḗus
Bogowie rzymscy
Bóstwa nieba
Mityczne postacie upamiętnione nazwami planet
Jupiter

Jowisz – rzymski bóg
 Jupiter – dawna nazwa planety Jowisza
 Jupiter – karta tarota
 PGM-19 Jupiter – amerykańska rakieta balistyczna
 Jupiter NFI S.A. – spółka akcyjna
 Jupiter – album studyjny amerykańskiej grupy muzycznej Atheist
 IŻ Jupiter – seria radzieckich motocykli marki IŻ
 Jupiter – miejscowość w stanie Floryda, w hrabstwie Palm Beach
 Jupiter (ang. Jupiter Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Kittson
 Jupiter – skała w grupie Skał nad Boiskiem w Dubiu  na Wyżynie Olkuskiej

Zobacz też 
 Jowisz (ujednoznacznienie)