alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Geluidssterkte

Het ene geluid klinkt stiller dan het andere. Geluiden verschillen onderling in geluidssterkte. Geluidssterkte is een populaire term, die wetenschappelijk niet goed is gedefinieerd. Men kan met geluidssterkte bijvoorbeeld bedoelen:
 geluidsdruk, de druk die door geluid in de lucht optreedt, gemeten in pascal
 geluidsniveau, een logaritmische grootheid die deze druk omzet naar een verhouding ten opzichte van een referentiedruk, gemeten in decibel (dB)
 geluidsintensiteit, een vectorgrootheid die de grootte en richting aangeeft van een door de lucht of water lopende geluidsgolf. Meestal ook uitgedrukt in decibel
 luidheid, een term die aangeeft hoe luid het geluid wordt ervaren door een persoon met gemiddeld gehoor, internationaal door de ISO gedefinieerd als de loudness
 geluidsbelasting, het geluidsniveau in de buitenlucht, in Europa sinds 2006 gemeten als Lden, uitgedrukt in decibel

Die geluidssterkte is afhankelijk van het vermogen dat door het geluid aan ons oor wordt overgedragen. Omdat geluid bestaat uit kleine, snelle drukschommelingen om de atmosferische druk, is het ontwikkelde vermogen afhankelijk van de druk.

Subjectieve geluidssterkte
De door het menselijk oor ervaren luidheid loopt niet gelijk met zo'n exacte maat als het geluidsniveau. Zo blijkt een (subjectieve) verdubbeling van de luidheid overeen te komen met een stijging van het geluidsniveau met 10 dB, dus met een factor 10 voor de intensiteit. Bij geluidsniveaus boven ca. 80 dB gedraagt het gehoor zich heel anders en bestaat gevaar voor gehoorschade als het gehoor dagelijks gedurende lange tijd aan dit niveau wordt blootgesteld. Bovendien is het menselijk gehoor niet voor alle frequenties even gevoelig. Er zijn curves opgesteld die voor de verschillende frequenties de geluidsniveaus van gelijke geluidsterktewaarneming met elkaar verbinden; men noemt dergelijke curves isofonen. Deze maat wordt wetenschappelijk weergegeven als de luidheid.

Houdt men bij de bepaling van het geluidsniveau, door (elektronische) filtering van het geluidssignaal, rekening met enkele van deze effecten, dan drukt men het geluidsniveau uit in dB(A). Het zo verkregen geluidsniveau komt dan meer overeen met onze momentane subjectieve geluidswaarneming.

Het gemiddelde geluidsniveau over lange tijd wordt vaak weergegeven als een equivalente waarde, de LAeq. Maar ook de geluidshinder heeft geen evenredige relatie met dit equivalente niveau. Bij hogere niveaus wordt de hinder sterker dan je op grond van een lineair verband met het equivalent niveau zou verwachten.

Akoestiek
Golf van Riga

De Golf van Riga (Estisch: Liivi laht, Lets: Rīgas jūras līcis) is het gedeelte van de Oostzee tussen de kust van Letland, de zuidwestkust van Estland en het Estische eiland Saaremaa. In dit water mondt de rivier de Westelijke Dvina uit: bij deze monding ligt de naamgever van de golf: de Letse hoofdstad Riga. De Estische stad Pärnu is de andere grotere stad aan de Golf van Riga.

De Internationale Hydrografische Organisatie heeft de grenzen van de golf als volgt bepaald: een lijn met vaste kompasrichting vanaf Oviši (57° 34' NB) op het Letse vasteland, naar de zuidelijkste punt van het eiland Saaremaa, over het eiland naar Pammana (22° 34' OL), dan in een lijn naar de zuidelijkste punt van van het eiland Hiiumaa, over het eiland naar de noordelijkste punt van het eiland en vandaar naar de landtong van het Estse vasteland bij Spithami.

In de Golf van Riga liggen drie kleine bewoonde eilanden, die alle tot Estland behoren: Ruhnu, Kihnu en Abruka.

De golf wordt door een aantal eilanden, waaronder Hiiumaa en Muhu, afgesloten van de Oostzee. Het water staat in contact met elkaar via een aantal zeestraten. De Irbenstraat vormt de breedste verbinding met de rest van de Oostzee.

De golf heeft een oppervlakte van zo’n 18.000 km². Het is relatief ondiep, het diepste punt ligt op 54 meter onder de zeespiegel. In warme zomers kan de watertemperatuur in het midden van de golf oplopen tot 22-23°C. Tussen december en april wordt het water bedekt met ijs. In drie van de vijf winters is het hele oppervlak bedekt met ijs. In de strenge winter van 1941-42 werd een record ijsdikte gemeten van 90 centimeter in het oosten van de golf.

Riga
Oppervlaktewater in Estland
Oppervlaktewater in Letland
Riga
Gemini 7

Gemini 7 was de vierde van tien bemande ruimtevluchten in het kader van het Amerikaanse Geminiprogramma. Het duurrecord voor bemande ruimtevluchten werd wederom gebroken. Tevens voerde de Gemini 7 met de Gemini 6A het eerste zogenoemde rendezvous uit.

Het doel van de Gemini 7 was om een vlucht van 14 dagen uit te voeren en het effect daarvan op de bemanning te bestuderen.

Een ander belangrijk doel was de ontmoeting met de Gemini 6A, waarbij de bemanning van de Gemini 6A oefende in het uitvoeren van rendezvousmanoeuvres. De Gemini 6A werd 11 dagen na de Gemini 7 gelanceerd. Het was voor het eerst dat twee bemande Amerikaanse ruimtevaartuigen in de ruimte vlogen. De Sovjet-Unie had enkele jaren daarvoor twee keer gezamenlijke vluchten uitgevoerd, met de Vostok 3 en 4, en met de Vostok 5 en 6. Tijdens de gezamenlijke vlucht van Gemini 7 en 6A waren voor het eerst in de geschiedenis vier mensen tegelijkertijd in de ruimte.

De Gemini 7 landde 11,8 kilometer naast het beoogde doel in de Atlantische Oceaan.

Het duurrecord van de Gemini 7 hield vier en een half jaar stand tot het werd gebroken door de vlucht van de Sojoez 9.

De capsule van de Gemini 7 wordt tentoongesteld in het National Air and Space Museum (Smithsonian Institution) in Washington D.C., Verenigde Staten.

Literatuur 
National Geographic: Space Rendezvous, Milestone on the Way to the Moon (Kenneth F. Weaver, April 1966).

Zie ook 
 Lijst van bemande ruimtevluchten

Bemand ruimtevaartuig
Geminiprogramma
Viaduct

Een viaduct is een brug die een (spoor)weg over iets voert, dit kan een andere (spoor)weg of een dal zijn. Dit type brug is een bouwwerk of constructie als vaste verbinding voor spoor- of wegverkeer over een hindernis zonder de doorgang onder de verbinding te belemmeren. Een viaduct bestaat sinds de tweede helft van de twintigste eeuw vaak uit een horizontale vlakke verbinding rustend op een aantal overspanningen achter elkaar. Oude viaducten kunnen opgebouwd zijn uit (gemetselde) bogen of metalen vakwerkconstructie. Een verkeersbrug die voornamelijk over water voert wordt geen viaduct genoemd, maar wanneer een brug over een vallei met daarin een kleine beek voert, wordt deze wel weer een viaduct genoemd.

Men onderscheidt onder andere een (weg)viaduct voor wegverkeer en een spoorviaduct, al naargelang van het soort verkeer dat over de brug gaat. Een viaduct onderscheidt zich van een tunnel door de afwezigheid van natuurlijke elementen tussen de kruisende infrastructuur. Bij een tunnel zijn er wel natuurlijke elementen aanwezig.

Etymologie 
Het woord viaduct is een moderne afleiding van de Latijnse woorden via (weg) en ducere (voltooid deelwoord: ductum; leiden), analoog aan het Latijnse woord aquaduct. De eerste viaducten waren vaak op eenzelfde wijze geconstrueerd als de Romeinse aquaducten, de lengte bestaand uit een aantal bogen van min of meer gelijke overspanning.

Minimale hoogte 
Een belangrijk kenmerk van viaducten is de hoogte van de overspanning. Een hoogte van minimaal 4 meter geldt voor een viaduct over een weg als voldoende, op snelwegen worden viaducten meestal gebouwd op een hoogte van 5,60 meter. Bij lagere viaducten worden verbodsborden geplaatst en worden extra maatregelen genomen om te voorkomen dat een onderlangs passerend voertuig het viaduct beschadigt.

Galerij

Zie ook 
 Aquaduct
 Ecoduct of Faunaduct
 Fly-over

Brugtype
Verkeersinfrastructuur
435 v.Chr.

Het jaar 435 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
In de Illyrische stad Epidamnus (Durrës in Albanië) woedt een geschil tussen een democratische en een oligarchische factie. De Illyrische Toulanti trachten de Griekse overheersing die al sinds 627 v.Chr. duurt af te schudden.
 Corcyra komt in conflict met de moederstad Korinthe over de Griekse handelskolonie Epidamnus.
 Phidias voltooit het beeld van Zeus te Olympia, een van de Zeven wereldwonderen.

Italië
 Rome heeft wederom een geschil met zijn Etruskische buurstad Veii.

Geboren 
 Aristippos van Cyrene (~435 v.Chr. - ~355 v.Chr.), Grieks filosoof
 Euagoras I (~435 v.Chr. - ~374 v.Chr.), koning van Salamis op Cyprus

Overleden 
 Zeno van Elea (~492 v.Chr. - ~435 v.Chr.), Grieks filosoof (57)

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
Ligamentum parodontale

Het ligamentum parodontale of parodontale ligament is het bindweefsel tegen de tanden, de groep vezels die de tanden in hun tandkas houden. De uiteinden dringen als vezels van Sharpey het cement en het kaakbot binnen. Het ligamentum parodontale bevindt zich tussen het kaakbeen en de tand. Alle tanden of kiezen hebben in de gezonde situatie iets speling doordat het ligamentum parodontale iets kan worden ingedrukt. Als een tand of kies direct in het bot is vergroeid, spreekt men van een ankylotisch element. Deze tand of kies heeft dan ook niet de fysiologische mobiliteit oftewel speling van een gezonde tand of kies.

Gebit
CMD

Center for Media and Democracy, een Amerikaanse organisatie
 Command (⌘), een toets op het toetsenbord van Applecomputers
 Opdrachtprompt, een command-line-interface voor Windowscomputers
 Temporomandibulaire disfunctie (TMD), ook wel craniomandibulaire disfunctie (CMD) genoemd
 Congenitale musculaire dystrofie, een vorm van musculaire dystrofie
 Communicatie & Multimedia Design
Temporomandibulaire disfunctie

Temporomandibulaire disfunctie (TMD), ook wel genoemd craniomandibulaire disfunctie (CMD), is een term uit de tandheelkunde en betekent het disfunctioneren van het kaakcomplex.

Symptomen 
Meest voorkomende symptomen zijn:
Kaakpijn: al dan niet tijdens kauwen, openen of sluiten van de mond;
Oorpijn of druk thv het oor;
Tandpijn zonder onderliggend tandprobleem;
Hoofd- en nekpijn;
Stramheid in de kauwspieren ('s ochtends of 's avonds);
Tinnitus.

Oorzaak 
Volgens de huidige inzichten bestaat er niet een enkele oorzaak voor het ontstaan of het in stand blijven van TMD, maar is er vaak sprake van een combinatie van factoren, zoals:
 verkeerde mondgewoonten, bijvoorbeeld klemmen of knarsen (bruxisme);
 trauma, bijvoorbeeld na een klap of stoot;
 verschuiving van de discus ten opzichte van het kaakkopje (condylar displacement);
 verstoorde spieractiviteit;
 psychische stress en persoonskenmerken;
 verstoorde occlusie; aan de rol van een verstoorde occlusie bij het ontstaan van TMD wordt geen of weinig waarde toegekend.

Vormen 
Waar gewoonlijk gesproken wordt over kaakklachten, moet onderscheid worden gemaakt tussen: 
 artrogene vormen;
 myogene vormen;
 combinaties van artrogene en myogene vormen.

Bij myogene vormen van TMD zijn er problemen met de kauwspieren. Vaak gaat het hierbij om de kauwspier op de slaap (musculus temporalis) of de kauwspier aan de  kaakhoek (musculus masseter). Mogelijke therapie kan zijn bewegingstherapie, oro-myofunctionele therapie(OMFT) of relaxatietherapie. Ook het 's nachts dragen van een opbeetplaat kan in bepaalde gevallen de klachten verhelpen.

De artrogene vormen van TMD hebben betrekking op het kaakgewricht. Deze situeren zich ter hoogte van het kaakkopje (condylus), van de gewrichtsschijf (discus articularis) of van de ligamenten.

Mondaandoening
Azide

Een azide is een chemische verbinding die het azide-ion N3− (in ionaire verbindingen) of de azidegroep (in covalente verbindingen) bevat.

Anorganische aziden 
Aziden kunnen als zouten beschouwd worden van het zuur waterstofazide. Hun oplosbaarheid in water lijkt op die van de halogeniden. Er zijn aziden bekend van een aantal metalen (metaalaziden). De verbindingen ontleden bij verhitting. Sommige zijn zelfs explosief en detoneren, zoals Pb(N3)2, Hg(N3)2 en TlN3. De ontleding van alkalimetaalaziden zoals natriumazide geschiedt minder heftig en leidt tot het vrijkomen van de elementen, behalve in het geval van lithium, omdat dat gemakkelijk met stikstof een nitride vormt.

Organische aziden 
Ook organische aziden zijn mogelijk. Zij hebben een R-N3 structuur. Ze splitsen gemakkelijk stikstofgas (N2) af en dit wordt uitgebuit in reacties zoals de Curtius-omlegging en de Staudinger-reactie. Bij de Huisgen-1,3-dipolaire cycloadditie wordt een azide in reactie gebracht met een alkyn, om zo een 1,2,3-triazool te vormen.

 
Stofklasse
Waterstofazide

Waterstofazide is een anorganische verbinding van stikstof en waterstof, met als brutoformule HN3.

Synthese 
Waterstofazide kan onder andere bereid worden door de voorzichtige oxidatie van hydrazine met een waterige oplossing van salpeterzuur (bij 40 °C):

17N2H4 + 16HNO3 -> 4HN3 + 4NH4NO3 + 4N2O + 11N2 + 32H2O

Een alternatieve methode is de reactie van hydrazine met salpeterigzuur:

N2H5+ + HNO2 -> HN3 + H2O + H3O+

Een gedeelte van het ontstane waterstofazide gaat echter verloren door reactie met salpeterigzuur:

HN3 + HNO2 -> N2 + N2O + H2O

In de praktijk kan het bereid worden als stockoplossing in tolueen, door een bifasische systeem van natriumazide in water en tolueen te behandelen met zwavelzuur. De tolueenfase kan dan gedecanteerd en in situ gebruikt worden.

Eigenschappen 
Waterstofazide is in waterige oplossing een zwak anorganisch zuur. In DMSO bedraagt de zuurconstante (pKa) 7,9.

In zuivere vorm is waterstofazide een gevaarlijke verbinding, omdat de zuivere stof tot explosies kan leiden. Bovendien is ze toxisch.

In de dampvorm bestaat de verbinding uit een lineair azidegedeelte, met een waterstofatoom onder een hoek van 110°52'. De twee N-N-bindingen zijn niet even lang. De drievoudige binding is 113 pm lang en de dubbele 124 pm. Het azidegedeelte wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van twee resonantiestructuren:

Op dit zuur zijn zouten en esters gebaseerd die aziden genoemd worden.

Toepassingen 
Waterstofazide wordt hoofdzakelijk in de organische synthese toegepast om een azidefunctie in een organische verbinding te introduceren (via een Mitsunobu-reactie op een alcohol) of om via een 1,3-dipolaire cycloadditie een 1,2,3-triazool te bereiden. Voor toepassing bij dergelijke reacties kan het op relatief veilige wijze bereid worden door een bifasische systeem van water, waarin natriumazide is opgelost, en tolueen te behandelen met zwavelzuur. Het gevormde waterstofazide lost goed op in de tolueenfase, die kan gedecanteerd worden en gebruikt worden voor een specifieke transformatie.

Daarnaast kunnen uit waterstofazide talrijke anorganische zouten bereid worden, zoals natriumazide, kaliumazide, zilverazide of lood(II)azide. Deze verbindingen zijn stuk voor stuk zeer schokgevoelige stoffen.

Zie ook 
 Lijst van toxische gassen

Externe link 
  MSDS van waterstofazide

Anorganisch zuur
Azide
Explosieve stof
Schelvispekel

Schelvispekel is een sterke, gekruide alcoholische drank die kan worden gerangschikt onder de kruidenbitters. De drank bevat 35% alcohol. Het is dus geen zoutoplossing waarin schelvis wordt bewaard, zoals de naam doet vermoeden.
De drank werd oorspronkelijk vooral gedronken door vissers uit Vlaardingen om zich tegen de kou te beschermen als zij gingen vissen bij de Doggersbank.

Oorspronkelijk (voor 1900) maakten de vissers de drank zelf uit brandewijn en specerijen, zoals kaneel en nootmuskaat. De drank stond dan lang (minimaal 6 weken) te trekken in stenen trekpotten in de kombuis. In de trekpotten geven de specerijen hun geur en smaak af aan de brandewijn. Na toevoeging van suiker aan het extract is de schelvispekel klaar. De naam schijnt te zijn ontstaan als schuilnaam voor de drank, die de vissers gebruikten om aan hun vrouwen te verzwijgen dat het om sterkedrank ging. 

Schelvispekel wordt tegenwoordig alleen nog gestookt door distilleerderij H van Toor & Jzn in Vlaardingen.

Kruidenbitter
Nederlandse alcoholische drank
Cultuur in Vlaardingen
Bill Wyman

Bill Wyman, pseudoniem van William George Perks (Penge, 24 oktober 1936), is een Brits muzikant die bekend is geworden als basgitarist van de Rolling Stones.

Biografie 
Wyman werd geboren in Penge (Kent). Vanaf zijn tiende jaar kreeg hij een aantal jaren pianoles, maar hij leerde zichzelf basgitaar te spelen.

Hij werkte een aantal jaren in Londen als klerk voor een wedkantoor en werkte daarna bij de luchtmacht. In de periode daarna begon hij een band met de naam Tucky Buzzard and the End, later verving hij Dick Taylor als bassist van The Rolling Stones. Na een aantal jaren  was Wyman het zat bij de Stones en besloot te vertrekken. Hoewel hij dit besluit al in 1988 had genomen, kondigde hij uiteindelijk pas in januari 1993 zijn vertrek aan.

Evenals Charlie Watts verkoos Wyman doorgaans niet op de voorgrond te treden, hetgeen hem de bijnaam "de stille Stone" opleverde. Tussen 1962 en 1992 bracht hij verschillende soloalbums uit. Wyman bezat een restaurant in Londen genaamd "Sticky Fingers".

Nadat hij uit The Rolling Stones stapte heeft hij een aantal succesvolle albums uitgebracht met zijn nieuwe band, Bill Wyman's Rhythm Kings. Op 21 oktober 2002 verscheen zijn bijna 500 pagina's tellende boek Rolling with the Stones, gebaseerd op zijn dagboeken en zijn persoonlijke archief.

Een grote hobby van hem is het zoeken naar oude voorwerpen met een metaaldetector. Samen met detectorfabrikant C.Scope bracht hij in 2007 een eigen metaaldetector op de markt: de Bill Wyman Signature Detector.

Persoonlijk 
Het privéleven van Wyman is niet onbesproken gebleven; hij is drie keer getrouwd geweest, waarvan vooral zijn huwelijk met Mandy Smith veel stof deed opwaaien. Op dit moment is hij getrouwd met Suzanne Acosta.

Soloalbums 
 Monkey Grip (juni 1974) UK #39 1 week, US #99, 11 weken
 Stone Alone (maart 1976) US #166, 5 weken
 Bill Wyman (april 1982) UK #55, 6 weken
 Willie & The Poor Boys (mei 1985) US #96, 12 weken
 Stuff (oktober 1992, alleen in Japan en Argentina, 2000 UK)
 A Stone Alone: The Solo Anthology 1974-2002 (2002, UK)

Bill Wyman's Rhythm Kings 
 Struttin' Our Stuff (oktober 1997)
 Anyway The Wind Blows (februari 1999)
 Groovin''' (mei 2000) UK #52, 3 weken
 Double Bill (mei 2001) UK #88, 2 weken
 Just For A Thrill (mei 2004) UK #149, 1 week
 Studio Time (mei 2018)

 Solosingles 
 (Si, Si) Je Suis Un Rock Star (juli 1981) UK #14, 9 weken
 A New Fashion (maart 1982) UK #37, 4 weken
 Baby Please Don't Go (juni 1985) US Mainstream Rock #35, 7 weken

 Bibliografie 
Door Wyman uitgegeven boeken:

 Archeologie 
 Bill Wyman's Treasure Islands ISBN 0-7509-3967-2

 The Rolling Stones 
 Stone Alone ISBN 0-306-80783-1
 Rolling with the Stones ISBN 0-7513-4646-2.
 Bill Wyman's Blues Odyssey ISBN 0-7513-3442-1
 The Stones - A History in Cartoons'' ISBN 0-7509-4248-7

Externe links 
  Bill Wymans website

Brits bassist
The Rolling Stones
Hans van Delden

Prof. dr. J.J.M. (Hans) van Delden (1960) is hoogleraar medische ethiek aan de Universiteit Utrecht. 

Hij is (mede)auteur van een groot aantal publicaties onder andere over beslissingen rond het levenseinde en medische zorg aan bejaarden.

Externe links
Van Delden, Universiteit Utrecht
Van Delden receives award, 2 april 2007

Nederlands medicus
Baantjer

Appie Baantjer, een Nederlandse schrijver van detectiveromans
Oeuvre van Baantjer, alle boeken geschreven door Baantjer
De Cock (boekenserie), een boekenserie van Baantjer
Moord in extase, een Nederlandse speelfilm uit 1984 naar het gelijknamige boek van Baantjer
Baantjer (televisieserie), een Nederlandse televisieserie, uitgezonden van 1995-2006, gebaseerd op boeken van Baantjer 
 Lijst van afleveringen van Baantjer, een overzicht van alle afleveringen van Baantjer
Baantjer: De Cock en de wraak zonder einde, een Nederlandse televisiefilm uit 1999 (vanwege het tienjarig jubileum van RTL)
Baantjer het Begin, een Nederlandse speelfilm uit 2019 gebaseerd op boeken van Appie Baantjer
Atlas

Atlas is een figuur uit de Griekse mythologie, zie Atlas (mythologie). Veel begrippen die het woord "Atlas" bevatten zijn hiervan afgeleid.

 Geografie
 Atlas (naslagwerk), boek met landkaarten
 Atlasgebergte, een gebergte in Noord-Afrika

 Astronomie
 Atlas (raketfamilie), een reeks van raketten voor het lanceren satellieten
 Atlas V de huidige uitvoering van de Atlas-raket.
 Atlas (maan), maan van de planeet Saturnus
 Atlas (ster), ster in het sterrenbeeld Stier
 C/2019 Y4 (ATLAS), een komeet

 Biologie
 Atlas (hop), een hopvariëteit, gebruikt voor het brouwen van bier
 Atlas (wervel), eerste wervel van de wervelkolom
 Floristische atlas, boek dat de verspreiding van planten in een regio weergeeft

 Films en muziek
 Atlas (film), een film van Roger Corman
 Atlas (Coldplay), een nummer van de band Coldplay uit 2013
 Atlas (Parkway Drive), een muziekalbum van Parkway Drive

 Radio en televisie
 Atlas (radioprogramma), een radioprogramma van omroep LLiNK
 Atlas (Vlaams televisieprogramma), een televisiequiz op de Vlaamse televisie
 Atlas (AVROTROS), een amusementsprogramma dat in 2013 en 2014 werd uitgezonden op NPO 3
Atlas (NTR), een wetenschappelijke actualiteitenrubriek die sinds 2021 wordt uitgezonden op NPO 2

 Sport
 Atlas (Poolse wielerploeg), een voormalige Poolse wielerploeg
 Atlas Personal-Jakroo, een Zwitserse wielerploeg
Atlas Guadalajara, een Mexicaanse voetbalclub

 Technologie
 ATLAS (experiment), een deeltjesdetectorexperiment
 ATLAS (programmeertaal), taal voor geautomatiseerde testapparatuur
 Atlas (robot), een mensachtige robot van Boston Dynamics
 Atlas Copco, Zweden/VS, dat zich voornamelijk met grondverzetmachines bezighoudt

 Voertuigen
 verschillende historische motorfietsmerken:
 Atlas (Birmingham)
 Atlas (Coventry)
 Atlas (Leipzig)
 verschillende (historische) (vracht)automerken:
 Atlas (automerk uit 1907), VS, tussen 1907 en 1912
 Atlas (automerk uit 1916), VS, tussen 1916 en 1923
 Atlas (automerk uit 1950), Frankrijk, tussen 1950 en 1952
 Atlas (schip, 1965), een kraanponton

 Overig
 Atlas (Etrurisch geleerde), Mercator, naamgever van het boek met landkaarten, verwees naar hem.
 Atlas (samenwerkingsverband), samenwerkingsverband van speciale interventie eenheden van politie en leger in de Europese Unie
 Atlas (topologie), een term uit de differentiaaltopologie, een deelgebied van de wiskunde
 Atlas (uitgeverij), Nederlandse uitgeverij
 The Atlas (computerspel), strategiespel uit 1991

Zie ook 
Atlas Van der Hagen
Atlas Van Stolk
Mars (mythologie)

Mars was de Romeinse god van de oorlog, maar had daarnaast ook nog enkele vruchtbaarheidsfuncties. Hij was bekend bij alle Italische volkeren.

Hij was de zoon van Juno (de koningin der goden) en Jupiter, de vader der goden (of van Juno alleen, bezwangerd met behulp van een magische bloem).

Oorspronkelijk was hij vooral de god van de vruchtbaarheid en beschermer van het vee, maar later smolt hij samen met de Griekse god Ares en werd hij primair geassocieerd met strijd, dood en oorlog. Zijn Etruskische equivalent is Laran.

Mars is de meest vereerde god van het Romeinse Rijk, waarschijnlijk omdat zijn zonen (Romulus en Remus) gezien worden als de stichters van Rome.

De maand maart en de planeet Mars zijn naar deze god vernoemd.

De oude trias Jupiter-Mars-Quirinus 
Samen met Jupiter en Quirinus vormde Mars de oude Indo-Europese trias van Rome. Terwijl Jupiter de soevereiniteit op politiek en religieus vlak patroneerde en Quirinus de burgers, patroneerde Mars de burgers onder de wapen: de milites (soldaten). De vraag of Mars in oorsprong een vruchtbaarheidsgod dan wel een gevaarlijke god was, hangt samen met het feest van de equus october ("oktoberpaard", zie daar voor meer uitleg).

Wanneer een officier zonder zelfstandig commando de spolia opima ("vette buit", d.i. de wapenrusting van de vijandige veldheer) veroverd had, bracht hij het aan Mars (secunda spolia), terwijl een Romeins veldheer en een miles het respectievelijk aan Iuppiter Feretrius (prima spolia) of aan Quirinus (tertia spolia) zouden wijden.

Voor Augustus had Mars maar één heiligdom binnen het pomerium: het sacrarium Martialis in de Regia. Hier werden de ancilia en lans(en) van Mars bewaard. Wanneer een veldheer op veldtocht trok, bewoog hij eerst deze lans(en) en zei: "Mars vigila" ("Mars, wees waakzaam").

Hij had net zoals Quirinus een college van twaalf Salii. De zijne waren de Salii Palatini, terwijl die van Quirinus de Salii Collini genoemd werden.

Feesten ter ere van Mars

Zie ook 
 Mars (planeet)
 Mars (astrologie)

Voetnoten 

Romeinse god
Zeestraat

Een zeestraat of zee-engte is een smalle doorgang tussen twee zeeën en daarmee tevens de scheiding tussen twee landmassa's. Zeestraten zijn essentieel voor de scheepvaart en daarmee vaak van groot economisch en militair belang. De beroemdste zeestraten in Europa zijn de Straat van Gibraltar, de Bosporus en de Sont, die alle drie de enige waterverbinding vormen met een grote binnenzee. 

Het tegenovergestelde van een zeestraat is de landengte.

Een zeegat is een opening tussen een kustwater en de open zee. Dit in tegenstelling tot een zeestraat, die de verbinding vormt tussen twee zeeën. Voorbeelden van zeegaten zijn de openingen tussen de Waddeneilanden.

Straatnaam
Zeestraat is een veelgebruikte straatnaam in gemeenten die nabij de Noordzee en de voormalige Zuiderzee liggen. Zo hebben Beverwijk, Den Haag en Noordwijkerhout en Zandvoort een Zeestraat maar ook Blankenham, Muiden en Volendam. Het woord straat is in deze zin etymologisch niet verwant met zeestraat.

Belangrijke zeestraten
Seinsleutel

Een seinsleutel is een elektromechanisch toestel om elektrische pulsen te maken, normaliter voor morsecode. Het is een onderdeel van de communicatie per telegrafie. De term seinsleutel duidt gewoonlijk het hele toestel aan. Het bedieningselement van het toestel is de eigenlijke seinsleutel en wordt meestal kortweg sleutel genoemd. Deze bedient een elektrisch contact zodra de sleutel naar beneden wordt gedrukt. Bij loslaten drukt een veer de sleutel omhoog en wordt het contact verbroken. In het ritme van het bedienen van de seinsleutel wordt op deze wijze een serie elektrische pulsen gemaakt. Bij morsecode wordt gebruikgemaakt van korte en lange pulsen. De seinsleutel werd doorgaans bediend door een telegrafist, die speciaal was opgeleid om snel morsecode te kunnen zenden en ontcijferen.

Nadat telegrafie via morse in onbruik is geraakt, is de seinsleutel ook een zeldzamere verschijning geworden. Veel seinsleutels zijn echter nog in gebruik bij zendamateurs.

Telegrafie
Geschiedenis van de telecommunicatie
Amateurtelevisie

Amateurtelevisie (ATV) is een vorm van televisie die werkt volgens dezelfde technische standaarden als normale televisie, maar werkt op een frequentieband die voor normale televisietoestellen niet worden gebruikt. Sommige televisieapparaten kunnen echter ook tussenbanden gebruiken en kunnen zo ook ATV laten zien. ATV wordt gebruikt door zendamateurs (die daarvoor een vergunning hebben) op de frequentiebanden vanaf de 70cm-amateurband (boven de 430 MHz).

ATV is bedoeld voor communicatie tussen zendamateurs en dus niet bedoeld om een omroep na te bootsen.

Amateurtelevisie bestaat in twee vormen: analoog en digitaal (ook wel DATV, digitale amateurtelevisie genaamd).

Analoog kan er op twee wijzen worden gemoduleerd: in AM of FM. Bij ATV-televisie gebruikt men een AM-signaal waarvan men slechts één zijband volledig uitzendt zoals bij een telefonie-SSB-zender (SSB staat voor 'single side band'). De andere zijband wordt slechts gedeeltelijk uitgezonden. Dit om de bandbreedte v.h uitgezonden signaal te beperken. Deze manier van moduleren is alom gebruikt geweest door de televisie-omroepzenders, en is het oudste systeem en in vele landen voor radioamateurs.

FM-modulatie wordt gebruikt op de hogere frequenties vanaf de 23cm-band (1240-1300 MHz). Andere populaire frequenties zijn de 13cm-band (2300-2400 MHz), de 3cm-band (10 GHz) en de 6cm-band (5600 MHz). FM-modulatie voor televisie kwam maar goed op gang bij gebruik van de satellieten, waarbij ATV'ers dikwijls gebruikmaken van oude afgedankte en gewijzigde LNB's om ontvangst van 10GHz-signalen mogelijk te maken.

Televisie
World Radiocommunication Conference

De World Radiocommunication Conference (WRC) is onderdeel van de ITU en beslist op wereldniveau over toewijzing van radiofrequentiebanden aan onder andere Radioamateurs. Het WRC komt ongeveer elke 3 tot 5 jaar samen om de radiowetgeving te controleren en te wijzigen waar nodig. Voor 1993 heette de conferentie WARC (World administrative radio conference). In 1992 werden een aantal herstructureringen doorgevoerd binnen het ITU en de WARC conferenties werden de WRC conferenties.

De IARU vertegenwoordigt in de WRC de zendamateurs. Andere partijen zijn onder andere de telecommunicatiebedrijven, maar ook elektronicafabrikanten. De ITU vertegenwoordigt de overheden in de vergadering. De ITU wijst uiteindelijk de frequenties toe aan de verschillende diensten, zoals scheepvaart, luchtvaart, overheid, zendamateurs, noodverkeer enzovoort.

De toewijzing van frequentiebanden door de ITU gebeurt per administratieve regio: de wereld is in 3 delen verdeeld:

 Region 1: Europa en Rusland;
 Region 2: Noord-Amerika en Zuid-Amerika;
 Region 3: Azië (met uitzondering van Rusland) en Australië.

Lijst van conferenties

World Radiocommunication Conference 2015 (Genève, Zwitserland, 2 - 27 november 2015)
World Radiocommunication Conference 2012 (Genève, Zwitserland, 23 januari - 17 februari 2012)
World Radiocommunication Conference 2007 (Genève, Zwitserland, 22 oktober - 16 november 2007)
World Radiocommunication Conference 2003 (Genève, Zwitserland, 9 juni - 4 juli 2003)
World Radiocommunication Conference 2000 (Istanboel, Turkije 8 mei - 2 juni 2000)
World Radiocommunication Conference 1997 (Genève, Zwitserland, 27 oktober - 21 november 1997)
World Radiocommunication Conference 1995 (Genève, Zwitserland, 23 oktober - 17 november 1995)
World Radiocommunication Conference 1993 (Genève, Zwitserland, november 1993)

Externe link
 Website van de IARU

Radio
Telecommunicatie
International Amateur Radio Union

De International Amateur Radio Union (IARU) is in 1925 opgericht door landelijke organisaties van zendamateurs om de belangen van deze groep bij het toewijzen van radiofrequenties tijdens het WARC-overleg te behartigen. In de IARU is per land één zendamateur-vereniging vertegenwoordigd. Voor Nederland is dat de VERON en voor België de UBA.

De IARU is op wereldniveau gesprekspartner voor de radio-zendamateurs.

Zie ook
Vossenjacht (radio)

Externe links
Officiële website
Nationale verenigingen die lid zijn van de IARU

Radiotechniek
Super-high frequency

Met super-high frequency of SHF worden frequenties in het radiospectrum aangeduid tussen 3 en 30 GHz. De radiogolven hebben een golflengte van 10 tot 100 millimeter en worden daarom ook wel centimetergolf genoemd. De SHF-band wordt met name gebruikt voor straalverbindingen en satellietverkeer. Bij omroepsatellieten bijvoorbeeld is de frequentie van de uplink 14 GHz en van de downlink 12 GHz.

Voor transport van deze hoge frequenties wordt soms gebruikgemaakt van coax-kabel, maar vanwege de hoge verliezen bij coax ook van golfpijpen. Als antenne kan, afhankelijk van de toepassing en de frequentie, een schotelantenne of een rasterantenne dienstdoen.

Sinds 2009 zijn ook draadloze lokale netwerken op basis van 802.11n (wifi) in deze band te vinden, en wel rond de 5 GHz. Deze band wordt gebruikt als aanvulling van de zeer drukke en storingsgevoelige 2,4 GHz-band die tevens in de oudere standaarden 802.11b en 802.11g gebruikt wordt.

Radiospectrum
Middengolf

De middengolf is een deel van het radiospectrum dat wordt gebruikt voor radio-omroep, en valt binnen het MF-frequentiegebied. De band wordt tegenwoordig vaak aangeduid als MW (MittelWelle/MediumWave).

De ook gebruikte afkorting AM (AmplitudeModulatie), naar de gebruikte modulatietechniek, is geen synoniem van MW, want op de lange en korte golf wordt ook gebruik gemaakt van AM.

De door de omroep gebruikte middengolf-band loopt van 531 kHz tot 1602 kHz (in Europa, Afrika en Azië), tot 1715 kHz (binnen Noord-Amerika).

Het raster (de frequentie-afstand tussen twee zenders) bedraagt volgens internationale afspraak 10 kHz op het Amerikaanse werelddeel en 9 kHz elders. Veel moderne synthesiserontvangers kunnen alleen worden afgestemd op frequenties die een veelvoud zijn van 9 of 10 kHz, afhankelijk van het werelddeel waarvoor de ontvangers gemaakt zijn.

Kenmerkend voor deze band is dat het signaal verder reikt dan op de FM-band, doordat voor FM een veel kortere golflengte wordt gebruikt. MF-signalen kunnen honderden kilometers ver weg ontvangen worden. Na zonsondergang wordt tevens voortplanting als ruimtegolf mogelijk, waardoor zeer ver gelegen middengolfstations te ontvangen zijn.

Dit is een voordeel en een nadeel; in grote delen van Europa zijn 's nachts Nederlandse en Vlaamse zenders te ontvangen, maar de ontvangst van die zenders wordt in de nacht slechter in eigen land, omdat de storing door andere zenders toeneemt.

Veel radiotoestellen waren vanouds voorzien van een afstemschaal met de namen van veel zenders.

Tot in de jaren 60 was de middengolf het populairste golflengtegebied. Daarna kozen de meeste radiostations voor FM, die een betere ontvangstkwaliteit geeft.

Golflengte en frequentie
Tot de jaren zeventig werden radiozenders met hun golflengte aangeduid. Zo zond Radio Veronica uit op zee op de golflengtes 192 meter en daarna 538 meter, resp. 1562 en 557 kHz. Aan deze laatste golflengte dankt radiostation 538 zijn naam. Toen Hilversum 3 t/m 1978 uitzond op de 674 kHz op de middengolf, werd in een jingle vaak gesproken over The Big Four-Four-Five, de 445 meter (vanaf 1978 werd dit 675 kHz - 444 m).

In later jaren werden radiozenders aangeduid met hun frequentie (hoewel men vaak nog het woord 'golflengte' gebruikt, bijvoorbeeld "De golflengte is 747 kHz"). Een voorbeeld daarvan is de zender HitRadio 1224, waarbij het getal 1224 slaat op de frequentie van 1224 kHz (245 meter).

Radiospectrum
Robert Hutchings Goddard

Robert Hutchings Goddard (Worcester (Massachusetts), 5 oktober 1882 – Baltimore (Maryland), 10 augustus 1945) was een Amerikaans onderzoeker en uitvinder. Hij was een pionier op het gebied van de moderne rakettechniek en wordt beschouwd als een van de belangrijkste grondleggers van de ruimtevaart.

Goddard is geboren in Worcester (volgens sommige bronnen Roxbury), Massachusetts, Verenigde Staten. Zijn vader was handelsreiziger en uitvinder.

Door boeken als Reis naar de maan van Jules Verne en War of the Worlds van H.G. Wells raakte hij al op jonge leeftijd geïnteresseerd in de ruimte en ruimtevaart. Zijn fantasie en vindingrijkheid werden aangewakkerd door zijn vader, die hem een telescoop, microscoop en een abonnement op Scientific American gaf.

Goddard behaalde een bachelorgraad aan de Worcester Polytechnic, en behaalde in 1911 zijn PhD-graad in de natuurkunde aan Clark University. Hij heeft daarna een jaar aan Princeton University gestudeerd en keerde terug naar Clark University om daar college te gaan geven als assistent-hoogleraar in de natuurkunde.

In 1914 verkreeg hij patenten voor de meertrapsraket en de vloeibare-brandstofraket.
Vanaf die tijd werkte hij aan het ontwerp van raketmotoren en voerde testen uit, met financiële hulp van het Smithsonian Institution.

In 1919 schreef Goddard in zijn artikel "A Method of Reaching Extreme Altitudes" over de mogelijkheid van ruimtevluchten naar de maan, dit vijftig jaar voordat de eerste mensen op de maan landden.

Op 1 november 1923 voerde hij de eerste testen uit met een raketmotor, werkend op vloeibare brandstof.

Goddard lanceerde de eerste raket met vloeibare brandstof op 16 maart 1926 in Auburn, Massachusetts, Verenigde Staten. De raket voerde een vlucht uit van 2,5 seconden, bereikte een hoogte van 12,5 meter, had een gemiddelde snelheid van 97 kilometer per uur en landde 56 meter verderop. Deze gebeurtenis wordt ook wel de Kitty Hawk van de rakettechniek genoemd, verwijzend naar de vlucht van de Gebroeders Wright met het eerste motorvliegtuig.

In de jaren daarna experimenteerde Goddard met raketten van verschillende afmetingen. In 1929 rustte hij zijn raketten voor het eerst uit met instrumenten zoals een thermometer, barometer en een kleine camera.

Op 31 mei 1935 bereikte een raket van Goddard een hoogte van 2300 meter. De raket had een lengte van 4,6 meter en woog 38 kilogram. Op 26 maart 1937 haalde een andere raket een hoogte van 2750 meter, de grootste hoogte die Goddard met een van zijn raketten behaalde.

Goddard overleed in Baltimore op 62-jarige leeftijd aan de gevolgen van keelkanker. Hij was getrouwd met Esther Christine Kisk.

Op 1 mei 1959 werd een belangrijk ruimtevaartlaboratorium van NASA gevestigd in Greenbelt, Maryland, Verenigde Staten, naar Goddard vernoemd: het Goddard Space Flight Center.

Amerikaans natuurkundige
Amerikaans uitvinder
Raketingenieur
D

D is de vierde letter uit het moderne Latijnse alfabet. De letter kan verwijzen naar:

In de biologie
 D, vitamine D in de voedingsleer 

In de scheikunde en materiaalkunde
 D, het symbool voor deuterium, een chemische waterstofisotoop 
 °D / °DH, Duitse graden van waterhardheid (vroeger °d of °dH) 
 d, relatieve dichtheid 

In de informatica
 D, een digitale opname, op een cd of sacd 
 D, een programmeertaal 
 D, de eenkarakteraanduiding voor het getal 13 in het hexadecimale talstelsel 

In de muziek
 D (muziek), een toon in de muziek 
 D, het D-majeurakkoord in de muziek 
 d, het d-mineurakkoord in de muziek 
 D, code voor het cijfer 3 in de kleurcodering in de Nederlandse bibliotheek
 D (album), een album van Daniel Lohues

In de natuurkunde
 d, symbool voor het voorvoegsel deci (1/10) in de natuurwetenschappen 
 d, de eenheid darcy voor permeabiliteit in de geologie en de aardolie- en aardgastechniek 
 d, symbool voor de sterkte in dioptrie 
 d, een orbitaaltype (<Engels: diffuse) 
 D, symbool voor de eenheid debye, de maat voor de elektrische dipool

In sport en spel
 D (van Difficile), gebruikt om moeilijke alpine klimroutes te waarderen volgens de UIAA-waardering
 D, een videospel uit 1995 
 D, aanduiding voor de dame in notatie van schaakpartijen

In de wiskunde
 D, het getal 500 of het jaar 500 als Romeins cijfer 
 d, de diameter van een cirkel in de meetkunde 

Overig
 D, als in de voormalige D-cursus voor onderwijsbevoegdheid in Vlaanderen 
 D, de landcode op motorvoertuigen uit Duitsland 
 D / D., catalogusaanduiding (afkorting van Otto Erich Deutsch) bij werken van Franz Schubert. Zie ook deze lijst 
 Ð, letter in het Oudengels
 Ɖ, Latijnse letter
 D, aanduiding voor dollar 
 d, afkorting van denarius, symbool voor de penny, het 240e deel van een pond sterling (voor 1970).
 Hr.Ms. D (1930), een Nederlandse mijnenveger van de A-klasse 
 De dag in de notatie van een datum, bijvoorbeeld: dd/mm/jjjj 
 D, een cupmaat van een beha
 D, in de Bijbelwetenschap een aanduiding voor de Deuteronomist
E

Letters
 E (letter), de vijfde letter uit het moderne Latijnse alfabet
 Ë, de letter E met trema
 Ė, de negende letter in het Litouws alfabet
 Е (cyrillisch), een letter uit het cyrillische alfabet
 Ё (cyrillisch), de zevende letter uit het cyrillische alfabet
 Ê, een letter E met een accent circonflexe er op
 Ę, een letter gebruikt in het Pools en Litouws 
 Ẽ, letter gebruikt in het Guaraní

In de wiskunde
 e (wiskunde), het grondtal van de natuurlijke logaritmen
 E, de verwachtingswaarde van een bepaalde stochastische variabele 
 In programmeertalen wordt de letter E gebruikt om een macht van 10 aan te geven, bijvoorbeeld 3E8 is 3·108
 E, de eenkarakteraanduiding voor het getal 14 in het hexadecimale talstelsel
 E(n) is de n-dimensionale euclidische groep 

In de natuurkunde
 e, symbool voor het elektron in de natuurkunde
 Tevens symbool voor de elementaire lading, de lading van een elektron of proton
 E, symbool voor energie in de natuurkunde (bijvoorbeeld in E=mc²)
 E, symbool voor de elektrische veldsterkte
 E, symbool voor de elasticiteitsmodulus of Young's modulus, een maat voor de stijfheid van materialen
 E, symbool voor het decimale voorvoegsel exa (1018) in de natuurwetenschappen
 Een E-reeks, een voorkeursreeks

Overig
 e, de afkorting van electronic (elektronisch), zoals in e-mail
 ℮-teken, aanduiding op verpakkingen aangaande de inhoud 
 e of E gevolgd door een getal, bv. E4, een certificaat voor elektromagnetische verdraagzaamheid van auto-onderdelen
 E (muziek), een toon in de muziek
 E!, een Amerikaanse televisiezender
 Vitamine E, een vitamine in de voedingsleer
 E-nummers, Europees toegelaten additieven voor voedingsmiddelen
 E-routenetwerk, nummers van Europese wegen die de nationale grenzen overbruggen
 E, de landcode op motorvoertuigen uit Spanje (Spaans: España)
 E, het Ere, een taal gesproken door 1030 mensen in Papoea-Nieuw-Guinea
 E (ook Ee of Aa), naam van natuurlijke wateren; zie Aa (waternaam)
 E of IJe, naam van een rivier in Zeevang en Edam-Volendam
 E, artiestennaam van Mark Oliver Everett. 
 E, code voor het cijfer 4 in de kleurcodering in de Nederlandse bibliotheek 
 E, een cupmaat van een beha
 Sjwa, de stomme e
 E, in de Bijbelwetenschap de aanduiding voor de Elohist
 E (Enslaved), een album van de group Enslaved
G

G is de zevende letter uit het moderne Latijnse alfabet. Ze wordt in het Nederlandse taalgebied niet altijd op dezelfde manier uitgesproken. De letter kan verwijzen naar:

In de natuurkunde
 g, aanduiding voor de valversnelling of zwaarteveldsterkte door de zwaartekracht van de aarde (g=9,81 m/s2)
 G, aanduiding voor de elektrische geleidbaarheid
 G, symbool voor de gravitatieconstante, de constante van Cavendish
 g, de gram (eenheid), de natuurkundige eenheid van massa
 G, symbool voor het voorvoegsel giga (109) in de natuurwetenschappen
 G, Vrije energie, Gibbs vrije energie
 G, symbool voor de niet-SI-eenheid gauss van magnetische fluxdichtheid

In de scheikunde
 g, afkorting voor gas (aggregatietoestand)

Films
 G (1983) van Staffan Hildebrand met Joakim Schröder, Sebastian Håkansson en Niclas Wahlgren
 G (2002) van Christopher Scott Cherot met Richard T. Jones

Nederlandse marine
 Hr.Ms. G 13 (1914) - torpedoboot
 Hr.Ms. G 15 (1914) - torpedoboot
 Hr.Ms. G 16 (1914) - torpedoboot

Overig
 G (roman), een roman van John Berger uit 1972
 G, op de lijst van landcodes voor voertuigen de landcode op motorvoertuigen uit Gabon
 G (muziek), een toon in de muziek
 G, een afkorting voor gangster, uitgesproken als [djie]
 g, in het EMS systeem van kleurcodering voor katten de aanduiding voor blauw torti
J

De J is de tiende letter uit het moderne Latijnse alfabet. De letter kan verwijzen naar:

 Fictief figuur
 J of Agent J, personage uit de Amerikaanse sciencefictionfilms Men in Black en Men in Black II

 Muziek
 dj Airbase, met bijnaam J., van de Zweedse producer Jezper Söderlund
 J Records, Amerikaanse platenmaatschappij

 Natuurkunde
 J, aanduiding voor elektrische stroomdichtheid (A/m2)
 J, aanduiding voor traagheidsmoment (kg·m2). Meestal wordt echter de hoofdletter I gebruikt.
 J, aanduiding voor magnetische polarisatie (tesla)
 J, symbool voor joule, de eenheid van energie

 Transport
 J, de landcode op motorvoertuigen in Japan
 Lijn J/Z (metro van New York), Lijn J van de New Yorkse metro

 Wiskunde
 j, aanduiding voor de imaginaire eenheid in de elektrotechniek 
 j-invariant, een begrip in de complexe functietheorie

 Overig
 J (programmeertaal), programmeertaal, met als afgeleiden J♯ en J++
 Het jaar in de notatie van een datum, bijvoorbeeld: dd-mm-jjjj
 Jahwist, in de Bijbelwetenschap de aangeduid als J
354

Het jaar 354 is het 54e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië
 Constantius Gallus, neef en vertrouweling van Constantius II, voert een schrikbewind in de oostelijke provincies. De stad Constantinopel stuurt een afgezant naar Rome om Constantius tot ingrijpen te bewegen.

Europa
 Julianus de Afvallige, jongere broer van Gallus, voert in Gallië een veldtocht tegen de Salische Franken (in het Rijn- en Scheldegebied) en de Chamaven.
 Julianus laat de fortificaties (limes) aan de Maas en de Rijn versterken, ondanks dat er geen geregelde Romeinse troepenmacht meer aanwezig is.

Syrië
 Libanius sticht in Antiochië een school voor retorica en geeft (mogelijk) als leraar onderwijs aan Johannes Chrysostomus.

Italië
 Keizer Constantius II laat Gallus wegens wanbeheer in Pola (Kroatië) terechtstellen. Volgens de Romeinse historicus Ammianus Marcellinus wordt hij onthoofd en na de executie worden zijn hoofd en zijn gezicht onherkenbaar verminkt.
 Constantius II laat in Milaan tijdens een concilie van bisschoppen de feestviering van Kerstmis verplaatsen van 6 januari naar 25 december.

Geboren 
 13 november - Augustinus van Hippo, theoloog en kerkvader (overleden 430)
 Paulinus van Nola, bisschop (overleden 431)

Overleden 
 Constantius Gallus, caesar en zoon van Julius Constantius

000
353

Het jaar 353 is het 53e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa
 Slag bij Mons Seleucus: Keizer Constantius II verslaat de usurpator Magnentius. Hij  vlucht naar Lugdunum (huidige Lyon) en wordt daar gevangengenomen. Constantius eist zijn uitlevering, maar Magnentius pleegt zelfmoord. 
 Tweede concilie van Arles: Constantius II roept in Arles een concilie bijeen van Westelijke bisschoppen en veroordeelt Athanasius van Alexandrië voor ketterij. 
 Hilarius wordt benoemd tot bisschop van Poitiers. Hij introduceert de oosterse theologie in het Westen en bestrijdt het arianisme. 
 Paulinus van Trier, een fel aanhanger van Athanasius, wordt verbannen naar Frygië.

Geboren

Overleden 

 11 augustus - Magnentius, Romeins usurpator (tegenkeizer)
 18 augustus - Magnus Decentius, caesar en broer van Magnentius 

000
Lijst van parken en reservaten in Kenia

Dit is een lijst van parken en reservaten in Kenia.

Nationale parken in Kenia

Natuurreservaten in Kenia

Externe link 
Kenia Wildlife Service: parken en reservaten

Natuur in Kenia
352

Het jaar 352 is het 52e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 17 mei - Paus Liberius (352 - 366) volgt Julius I op als de 36e paus van Rome. Tijdens zijn pontificaat steunt hij het arianisme en verwerpt de Geloofsbelijdenis van Athanasius.

Europa
 De Alemannen en de Franken overrompelen de grensforten van het Romeinse leger. Ze plunderen 40 steden tussen de Moezel en de Rijn.

Geboren 
 Bibiana, Romeins heilige en martelares (overleden 363)

Overleden 
 12 april - Julius I, paus van Rome
 6 december - Nicolaas van Myra (Sinterklaas), bisschop en heilige (waarschijnlijke datum)

000
351

Het jaar 351 is het 51e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Klein-Azië

 15 maart - Keizer Constantius II benoemt zijn neef Constantius Gallus tot Caesar (onderkeizer). Hij regeert over het Oost-Romeinse Rijk en onderdrukt een Joodse opstand in Galilea.

Balkan

 28 september - Slag bij Mursa: Constantius II verslaat aan de oevers van de Drau (Kroatië) de usurpator Magnus Magnentius. De veldslag is een van de bloedigste uit de Romeinse geschiedenis. Constantius verliest de helft van zijn leger (30.000 man) en Magnentius moet zich via Noord-Italië terugtrekken over de Alpen naar Gallië.

Europa

 Winter - Magnentius benoemt zijn broer Magnus Decentius tot Caesar. Hij krijgt de taak om Gallië en de Rijngrens te beschermen tegen de Germanen.

Geboren

Overleden 

 Marcellinus, Romeins generaal (magister officiorum)

000
347

Het jaar 347 is het 47e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië

 Keizer Constans I verbant Donatus Magnus en andere Donatistische kerkleiders naar Gallië. Dit wegens hun strenge beleid van de excommunicatie.

Geboren 

 Hiëronymus van Stridon, kerkvader en vertaler van de Bijbel (waarschijnlijke datum)
 5 mei - Paula van Rome, Romeins geestelijke (overleden 404)

Overleden 

000
348

Het jaar 348 is het 48e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Keizer Constans I regeert in Rome als een tiran en is verzot op macht. Hij biedt op aanbod hoge ambtenarenposten aan en voert een wanbeleid met de Senaat.

Perzië
 Koning Shapur II belegert tevergeefs de vestingstad Singara (Mesopotamië). Hij wordt gedwongen zich terug te trekken (mogelijk ook 344).
 In het Perzische leger worden vrouwen toegelaten en krijgen als huurtroepen (auxilia) de taak om het Perzische Rijk te verdedigen.
 Shapur II laat de heilige Abraham van Arbela martelen en onthoofden, omdat hij weigert de zon te aanbidden.

Geboren 
 Prudentius, Romeins christelijk dichter (overleden 413)

Overleden 
 Abraham van Arbela, Perzisch bisschop en martelaar (waarschijnlijke datum)
 Pachomius, stichter van een kloosterorde in Egypte (waarschijnlijke datum)

000