alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Rosa López

Rosa María López Cortés (Láchar, 14 januari 1981), beter bekend onder haar artiestennaam Rosa López of kortweg Rosa, is een Spaans zangeres.

Achtergrond 
Als kind van Eduardo López en Francisca Cortés, werd ze opgevoed in het kleine, rooms-katholieke dorpje Peñuelas nabij Láchar, Granada. Ze verraste familie en kennissen al met haar zangtalenten. Ze zong met een klein orkest tijdens festiviteiten in Granada. In 2001 deed ze auditie voor de reality-serie "Operación Triunfo". Ze behoorde tot de beste zestien auditanten. De winnaar van het programma werd de Spaanse inzending voor het Eurovisiesongfestival 2002. Uiteindelijk won ze de show voor ruim 10 miljoen kijkers met 26,6% van de stemmen. Na "Operación Triunfo" tourde ze, met alle andere kandidaten, door 27 Spaanse steden. Het concert in het Estadio Santiago Bernabéu in Madrid werd met ruim 5 miljoen kijkers op TVE 1 het meest bekeken concert op de Spaanse televisie ooit.

Biografie 
Vanwege haar talent werd ze gekozen voor de zangversie van Big Brother. Een paar maanden lang was ze wekelijks op de Spaanse televisie te zien en haar populariteit werd groter en groter.

Eurovisiesongfestival 
Als gevolg van haar winst in "Operación Triunfo" mocht López met het nummer Europe's living a celebration Spanje vertegenwoordigen op het Eurovisiesongfestival 2002 gehouden in de Estische hoofdstad Tallinn. Ondanks de titel, die anders doet vermoeden, werd het lied in het Spaans gezongen. Haar achtergrondzangers en -zangeressen waren medekandidaten van Operación Triunfo, te weten David Bisbal, David Bustamante, Chenoa, Gisela en Geno Machado. Omdat Spanje deel uitmaakt van de "Big Five" was López automatisch geplaatst in de finale, waarin ze zevende werd met 81 punten. Spanje kreeg de volle twaalf punten van Zwitserland, België en Frankrijk.

In 2015 deed ze mee aan de show Eurovision Song Contest's Greatest Hits, een jubileumshow in Londen voor het zestigjarig bestaan van het Eurovisiesongfestival, geproduceerd door de BBC en de ERU. Tijdens de show zong ze, namens Spanje, de nummers La la la (winnaar in 1968), Vivo cantando (co-winnaar in 1969), Eres tú (tweede in 1973) en haar eigen nummer Europe's living a celebration (2002) in een medley.

Albums 
 2002: Rosa
 2003: Ahora
 2004: Ojalá
 2005: Rosa En Concierto (DVD)
 2006: Me siento viva
 2008: Promesas
 2009: Propiedad de nadie
 2012: Rosa López
 2013: Lo mejor de Rosa

Referenties 

Spaans zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Spaans deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Buket Bengisu

Buket Bengisu (Istanboel, 1978) is een Turkse zangeres.

Ze komt uit een muzikale familie en kwam dus al jong in aanraking met muziek. Als kind had ze al les in piano, gitaar en zang. Nadat ze aan het nationaal conservatorium afstudeerde in 2000 besloot ze drama, musical en theater te gaan studeren.

In 2002 werd ze zangeres van een groep genaamd Safir. De andere groepsleden zijn Eser Alioglu, Dilek Aba, Gülnur Gökce en Sitare Bilge. Uit vijf kandidaten werden ze gekozen om Turkije te vertegenwoordigen op het Eurovisiesongfestival 2002 met een liedje getiteld "Leylaklar soldu kalbinde".

Turks zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Turks deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Afro-Dite

Afro-Dite is een Zweedse popgroep bestaande uit drie popzangeressen. De groep bestaat uit Blossom Tainton, Gladys Del Pilar en Kayode Shekoni.

Groepsleden 
Blossom is al heel lang actief in de showbusiness. Ze zingt en danst, speelde in verschillende musicals en presenteerde shows voor de Zweedse televisieprogramma.

Gladys, geboren in Ecuador, kwam naar Zweden toen ze zeven jaar oud was. Ze werkte samen met Dr. Alban en Deniz Pop maar haar grote doorbraak was haar optreden in "Abba - the true story". In 1994 deed ze mee aan Melodifestivalen, de voorronde voor het Eurovisiesongfestival met een lied getiteld "Du är det vackraste jag vet". In 2004 deed ze nog eens mee aan Melodifestivalen met het lied Baby I Can’t Stop.

Kayo is niet alleen zangeres, maar ook actrice, televisiepresentatrice en model. In de jaren tachtig zong ze in de popgroep Freestyle. Ze nam in 2006 deel aan Melodifestivalen met het lied Innan natten är över

In 2007 kwam de groep weer bij elkaar met een nieuw album en een nieuwe single daarna werd het weer stil rond de groep.
In 2011 waren ze te zien op de Stockholm Pride 2011.

Melodifestivalen
Afro-Dite ontstond in 2002; ze deden mee aan Melodifestivalen 2002 met het lied "Never let you go". Het lied was eigenlijk bedoeld voor de groep Alcazar maar die bedankten voor de eer. Deze wedstrijd wist het trio te winnen en mochten ze voor Zweden naar het Eurovisiesongfestival 2002. Op het songfestival in Tallinn werd Afro-Dite achtste. In 2003 volgde een tweede deelnamepoging, ditmaal voor het Eurovisiesongfestival 2003.
In 2012 deed de groep nogmaals mee aan Melodifestival. Ze eindigden als 5de in hun halve finale en waren dus niet gekwalificeerd voor de grote finale.

Zweedse popgroep
Zweedse meidengroep
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Zweeds deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Francine Jordi

Francine Jordi (Richigen (Worb), 24 juni 1977) is een Zwitserse zangeres. Als jong meisje zong ze al voor Japanse toeristen in Interlaken.

Met deze muzikale achtergrond won ze de Duitse Grand Prix der Volksmusik in 1998. Vanaf dat moment werd Francine een grote ster in Zwitserland met gouden platen, hoge noteringen in de hitparade en tournees door de Duitstalige landen. Ze presenteerde ook een televisieshow voor de Duitse Das Erste.

In 2002 vertegenwoordigde ze Zwitserland op het Eurovisiesongfestival in Tallinn met een Franstalig lied getiteld "Dans le jardin de mon âme". In de herfst van dat jaar maakte ze een solotournee door Zwitserland.

Externe links 
 Officiële website

Zwitsers zanger
Deelnemer aan het Eurovisiesongfestival 2002
Zwitsers deelnemer aan het Eurovisiesongfestival
Unibet Arena

De Unibet Arena is de grootste evenementenhal van de Baltische staten. De hal is gelegen in de Estische hoofdstad Tallinn. De hal is in 2001 in gebruik genomen en biedt biedt plaats aan 10.000 toeschouwers. De arena had 21 jaar lang de naam Saku Suurhall. De hal werd vernoemd naar de hoofdsponsor, bierbrouwer Saku. De officiële naam van de hal is ‘’Rocca al Mare Suurhall‘’, naar het nabijgelegen winkelcentrum en het iets verderop gelegen openluchtmuseum, die allebei ook zo heten. Suurhall betekent "grote hal".

In 2002 werd het Eurovisiesongfestival er gehouden. Er vinden ook sportevenementen plaats, onder andere de Europese kampioenschappen kunstschaatsen 2010 vonden er plaats. De hal wordt ook gebruikt voor tentoonstellingen en beurzen.

Basketbalclub BC Kalev/Cramo maakt gebruik van de hal sinds 2001.

Evenementenhal
Bouwwerk in Tallinn
Joop Bakker (politicus)

Johannes Age (Joop) Bakker (Bolsward, 27 mei 1921 – Wassenaar, 3 oktober 2003) was een Nederlands politicus voor de ARP. Hij was burgemeester en later minister en vicepremier.

De gereformeerde Bakker werd geboren in Bolsward. Hij volgde de HBS-A, en studeerde daarna economie aan de Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam. Van 1949 tot 1955 was hij firmant van J.A. Bakker en Zoon.

Zijn politieke carrière begon in 1946, toen hij wethouder werd van Bolsward. In 1955 werd Bakker burgemeester van Andijk. Van 1959 tot 1963 was Bakker burgemeester van Hoogeveen. Hij kreeg in die functie in 1963 te maken met de boerenonlusten in Hollandscheveld. Bakker pleitte er met succes voor de A28 langs Hoogeveen te laten lopen. Ook zette hij zich in voor de komst van een schouwburg.

Op voorspraak van zijn oude studievriend Jelle Zijlstra werd Bakker in 1963 staatssecretaris van Economische Zaken in het kabinet-Marijnen. Hij behield deze functie in het kabinet-Cals.
Van 1966 tot 1967 was Bakker minister van Economische Zaken in het kabinet-Zijlstra. Hij sloot in januari 1967 een overeenkomst met oliemaatschappijen over het opsporen van olie in het Nederlandse deel van de Noordzee. Van 1967 tot juli 1971 was hij minister van Verkeer en Waterstaat in het kabinet-De Jong. Hij was tevens vicepremier, belast met de coördinatie van de aangelegenheden betreffende Suriname en de Nederlandse Antillen. Als minister van Verkeer en Waterstaat zorgde Bakker voor de eerste wetgeving tegen waterverontreiniging.

Na zijn ministerschap zat hij tot begin 1972 voor de ARP in de Tweede Kamer. Daarna vervulde hij tal van bestuursfuncties bij het bedrijfsleven. Van 1972 tot 1984 was Bakker voorzitter van de raad van bestuur van Ago Verzekeringen (vanaf 1983 bekend als Aegon).

Hij overleed te Wassenaar, en werd op 8 oktober 2003 begraven te Heeg.

ARP-politicus
Burgemeester van Andijk
Burgemeester van Hoogeveen
Nederlands minister van Economische Zaken
Nederlands minister van Koninkrijksrelaties
Nederlands minister van Verkeer en Waterstaat
Nederlands staatssecretaris
Tweede Kamerlid
Harm Tiesing

Harm Tiesing (Borger, 13 maart 1853 – Borger, 22 oktober 1936) was een Drents volksschrijver. In Borger staat sinds 1976 een standbeeld van Harm Tiesing van de hand van Geert Santing.

Levensloop
Harm Tiesing werd geboren op 13 maart 1853 als zoon van Jan Tiesing en Aaltien Goedkoop. Hij groeide op in armelijke omstandigheden en moest al jong aan het werk als boerenarbeider. Later kreeg hij een eigen keuterboerderijtje. Hij trouwde op 24 mei 1884 te Borger met Aaltje Rossing.
Door zelfstudie wist Tiesing zich te ontwikkelen. Hij vervulde tal van kerkelijke en maatschappelijke functies in Borger. Van 1897 tot 1910 was hij er gemeenteraadslid. Politiek gezien behoorde hij aanvankelijk tot de vrijzinnig democraten, maar hij maakte later de overstap naar de oud-liberalen van de Liberale Unie. Tiesing overleed op 22 oktober 1936 op 83-jarige leeftijd in zijn woonplaats Borger. De historische vereniging in Borger is naar hem genoemd.

Het literaire werk van Tiesing
Als schrijver heeft Tiesing meer dan duizend publicaties op zijn naam staan in diverse bladen, kranten en tijdschriften, onder andere in de Nieuwe Drentse Volksalmanak en de Nieuwe Provinciale Drentsche en Asser Courant.

Feuilletons (waarvan enkele in boekvorm zijn verschenen)
Als zijn belangrijkste werk gelden de in feuilletonvorm verschenen verhalen. Drie ervan zijn ook in boekvorm verschenen, t.w.
Marthao Ledeng, de bloem van ’t daarp (feuilleton 1892 - 1893)
Over de Hunse, ’n vertelling veur ’t Drèèntsche volk (feuilleton 1901 - 1902)
Zien broed verloren (feuilleton 1902 - 1904)

Gedichten
Enkele voorbeelden van de door hem gepubliceerde gedichten:
Het Börgerder paoschvuur
Van Börger naor Roldermarkt
Boerendrukte uit den ouden tijd

Drentstalige dorpsschetsen
De aole scheper
Loon nao waarken of die te laot komp, hef zien recht verspeuld
Roldermaarkt
Wilm Wever
Oet aolde en neie tieden
De seg

Tiesing schreef daarnaast ook enkele toneelstukken en was correspondent van (landelijke) bladen.
Hij was typisch een broodschrijver; feitelijk ook (een moderne!) landbouwer, maar liever verwijlend in hogere sferen.

Na zijn dood verscheen er in 1943 een door prof. dr. C. H. Edelman samengestelde bundel met de titel Landbouw en Volksleven in Drenthe. Dit bekende werk wordt wel de Bijbel van Tiesing genoemd.

Ter gelegenheid van de herdenking van zijn 150e geboortedag in 2003 verscheen Harm Tiesing - Uit en over Drenthe, dat op 1 november van dat jaar werd gepresenteerd op de jaarlijkse Harm Tiesingdag te Borger.
Het boek bevat beschouwingen en verhalen van zijn hand over het volksleven in de provincie Drenthe gedurende de 19e eeuw en begin der 20e eeuw.
Tiesing putte uit de overlevering, de bestaande literatuur en vooral uit zijn eigen waarneming.
Hij schreef over het sociale leven in zijn tijd: over zaken als bijgeloof, over het boerenleven en over tal van andere volkskundige onderwerpen.

Nederlands streekromanschrijver
Borger-Odoorn
20e-eeuws schrijver
19e-eeuws schrijver
Arend Dickmann

Arend Dijckman (Delft, 1572 – 1627) was een Poolse zeeheld, van Nederlandse afkomst, die admiraal werd in de Poolse marine en daar bekend werd onder de naam Arend Dickmann waarmee hij de geschiedenis zou ingaan.

Vanaf 1608 woonde hij in het Poolse Gdańsk (Duits: Danzig) als eigenaar van een koopvaardijschip. Die stad was in de 17e eeuw verreweg de belangrijkste handelspartner van de Republiek, een bron van graan en eikenhout.

In 1626 trad hij in dienst van de Poolse koning Sigismund III. Op 24 november 1627 werd hij benoemd tot admiraal van de Poolse marine.

Tijdens de succesvol verlopende Slag bij Oliwa tegen de Zweedse vloot, op 28 november 1627, voerde hij het commando over de Poolse vloot aan boord van de galei "Sankt Georg". Oliwa is een kustplaats bij Danzig. Deze actie, om een Zweedse blokkade te breken, is de enige echte zeeslag die de Poolse marine ooit zou leveren.

De Polen veroverden het Zweedse galjoen "Tigern" en een ander, de "Solen", werd door de Zweedse bemanning verlaten. Admiraal Dickmann kwam echter om het leven nadat zijn benen werden geraakt door een kanonskogel.

Dickmann werd op 2 december 1627 met grote eer begraven in de Mariakerk te Danzig. Het Poolse hof probeerde met alle middelen het succes propagandistisch uit te buiten en de naam Dickmann verwierf zich zo een vaste plaats in de Poolse geschiedenisboekjes. Omdat hij de enige was op wie het begrip "Poolse zeeheld" een zekere toepasbaarheid bezat, werd zijn naam in de eeuwen daarna aan verschillende Poolse oorlogsschepen geschonken.

Andere Nederlanders die admiraal aan de Oostzee zouden worden waren Koert Adelaer en Lodewijk van Heiden.

Zeevaarder in de Verenigde Provinciën
Pools admiraal
Persoon in de Nederlanden in de 17e eeuw
Beeldmanipulatie

Onder beeldmanipulatie wordt verstaan het aanbrengen van veranderingen in een afbeelding.

Beeldmanipulatie vindt plaats na beeldbewerking. Het woord beeldmanipulatie wordt gericht gebruikt in de zin van het wijzigen, verwijderen of toevoegen van afzonderlijke beeldelementen in een bepaalde afbeelding.

Geschiedenis 
Vroeger werden bijvoorbeeld tot persona non grata verklaarde hooggeplaatste personen weggeretoucheerd van officiële foto's. Ook in oorlogspropaganda werd hier wel gebruik van gemaakt.

De Sovjetdictator Jozef Stalin liet in ongenade gevallen personen en politieke vijanden, zoals Trotski en Jezjov, van officiële foto's verwijderen. Ook liet hij op zijn eigen foto de littekens van pokken wegwerken.

Ook bij de dames uit de Belle-Époque werden al of niet op verzoek door de fotograaf verbeteringen aangebracht.

In de wetenschap wordt er volgens microbioloog Elisabeth Bik veel gemanipuleerd met afbeeldingen.

Beeldmanipulatie kan worden uitgevoerd met gespecialiseerde programma's als Adobe Photoshop of Paint Shop Pro. Het manipuleren van beelden wordt dan ook "fotoshoppen" genoemd, naar het programma Adobe Photoshop. 

In het begin van de 21e eeuw werd kunstmatige intelligentie steeds beter in staat om overtuigende onechte beelden te creëren.

Voorbeelden

Zie ook 
Digitale beeldbewerking
Zinkselenide

Zinkselenide is de anorganische verbinding tussen de elementen zink en seleen.

Zinkselenide is bij normale temperaturen een geel tot bruine vaste stof. Het materiaal heeft de zinkblende-structuur en is een halfgeleider met een bandgap van 2,6 eV (476 nm). Doordat deze bandgap overbrugd kan worden met de energie van een foton in het blauwe deel van het zichtbare spectrum is het materiaal een doorzichtig geel materiaal. De diëlektrische constante van zinkselenide is 8,976.

Het is mogelijk van zinkselenide een venstermateriaal met een goede doorzichtigheid te maken. Deze vensters vinden vooral toepassing in de spectroscopie, vooral van het infrarode deel van het spectrum, en als lenzen bij de koolstofdioxidelaser. Het materiaal is namelijk vooral ook in een breed deel van het infrarode gebied van het spectrum volledig doorschijnend. Het feit dat het louter is opgebouwd uit twee vrij zware atomen, zink en seleen, is daar een oorzaak van. Er worden ook wel lenzen van het materiaal geslepen, wederom voor gebruik met infrarode straling, zoals in militaire nachtzichtapparatuur.

Zinkselenide heeft een kubische kristalstructuur (a = 565,7 pm), waarbij zowel zink als seleen tetraëdrisch omringd zijn.

Selenide
selenide
Anorganisch zout
Toxische stof
Milieugevaarlijke stof
433 v.Chr.

Het jaar 433 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Perzië
Koning Artaxerxes I krijgt klachten over het soepele belastingbeleid van gouverneur Nehemia, waardoor hij op het matje wordt geroepen.

Griekenland
Athene en Korinthe hebben een geschil over Corcyra, dat een verbond heeft gesloten met de Atheners. In de Slag bij Sybota werd de Korinthische vloot vernietigd.
Perikles sluit een alliantie met Rhegium, de Atheense vloot bedreigt de handelsroute van Sparta naar Sicilië.
Potidaea komt in opstand tegen de Atheense overheersing.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
475 v.Chr.

Het jaar 475 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
 Kimon II verovert het eiland Skyros en brengt een aantal beenderen naar Athene waarvan men overtuigd is dat zij van Theseus zijn.

Japan 
 Keizer Kosho (475 - 392 v.Chr.) bestijgt de troon.

Geboren

Overleden 

 Heraclitus (~540 v.Chr. - ~475 v.Chr.) Grieks filosoof van Efeze (65)
 Itoku (~510 v.Chr. - ~475 v.Chr.), keizer van Japan (35)
 Xenophanes (~570 v.Chr. - ~475 v.Chr.), Grieks filosoof en dichter (95)

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
478 v.Chr.

Het jaar 478 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
Koning Pausanias I van Sparta verovert met de Atheense vloot Constantinopel en Cyprus.
De Griekse geschiedschrijver Herodotus vermeldt een zonsverduistering in Sardis.
De stadsmuur van Themistocles in Athene met de hoofdpoort (de Dipylon) en de Heilige Poort komen gereed.
 Het Thracische Chersonesos wordt door Athene ingelijfd in de Delische Bond.

Italië
Hiëro I volgt zijn broer Gelon op als tiran van Syracuse.

China
In Qufu wordt ter ere van Confucius de Confuciustempel gebouwd.

Geboren

Overleden 

Gelon van Syracuse, tiran van Sicilië

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
Dipylon

Het Dipylon (Grieks: Δίπυλον, d.i. letterlijk Dubbelpoort) was de voornaamste stadspoort in de muur rond het oude Athene (de muur van Themistocles, voltooid in 478 v.Chr.), en verdeelde de deme Ceramicus in twee delen (intra muros en extra muros).

Door opgravingen zijn aanzienlijke resten blootgelegd van het indrukwekkende poortcomplex (50 m lang en 30 m breed) dat door Lycurgus werd aangelegd (tussen 338 en 326 v.Chr.) ter vervanging van een ouder bouwwerk uit de 5e eeuw v.Chr.. Ten zuidwesten van de poort lag het zogenaamde Pompeium (Grieks Πομπήιον, wat absoluut niets te maken heeft met de Romeinse naam Pompeius of met de stad Pompeï) uit de 4e eeuw v.Chr., verwoest door Sulla in 86 v.Chr. en onder keizer Hadrianus hersteld. Vanhieruit vertrok de belangrijke processie (Grieks πομπή) van de Panathenaeën naar de Akropolis. De 39 m brede straat die van de agora naar het Dipylon voerde, heette Dromos of Panathenaeïsche weg en zette zich buiten de stad voort in de weg naar de zogenaamde Academia.
Tegen het Pompeium aan lag de Heilige Poort, waardoor de beek Eridanos en de Heilige Weg naar Eleusis de stad verlieten.

Zie ook
 Dipylonvazen

Bouwwerk in het oude Athene
Talent

Begaafdheid of talent, een aangeboren aanleg
Talent (fysiek), fysieke talenten
Talent (eenheid), een massaeenheid en geldswaarde in de oudheid
Talent (trein), een type trein
Uitgeverij Talent, een uitgever van stripverhalen
Talent (Oregon), een Amerikaanse plaats in de staat Oregon
Popgroep

Een popgroep of popband is een groep muzikanten, meestal met ook een of meer zangers of zangeressen, die samen popmuziek maken.

Sommige namen suggereren dat een groep de muziek heeft voortgebracht terwijl er een solist, dj of een producer te horen is (voorbeeld: Hithouse = Peter Slaghuis), soms is het net andersom (voorbeeld: Alice Cooper is niet alleen zanger Vincent Furnier, maar was tot 1974 ook zijn band). Ook komen namen voor die een project een naam geven, waaraan door diverse popartiesten meegewerkt wordt: Alan Parsons Project en Stars on 45 of Starsound. Daarnaast bestaan er fictieve personages als Max Headroom.

Zie ook 
 Lijst van popmuzikanten en popbands
 Muziekgroep
Boyband

Een boyband is een popgroep die bestaat uit een aantal, doorgaans relatief jonge, mannelijke leden.

Samenstelling 

Een boyband wordt veelal door producers samengesteld uit jonge, "beloftevolle" zangers/performers. Daarbij wordt vaak aandacht besteed aan hun danstalent en sexy uitstraling. Een veelvoorkomend aantal is vijf zangers omdat dat meer mogelijkheden geeft om een choreografie op te zetten, maar vier of drie is ook courant. De samenstelling kan ook met de jaren wijzigen, zoals Clouseau die van vijftal naar duo van de broers Wauters versmalde, terwijl Get Ready! werd heropgestart met twee nieuwe zangers (Tom De Blaes en Kenny Philippaars) voor het oorspronkelijk kwartet.

Repertoire 
De nummers die deze bands voortbrengen zijn vaak weinig pretentieus, liggen makkelijk in het gehoor en willen eerder verkocht dan beluisterd worden. Het doelpubliek zijn meestal tieners, vooral meisjes.

Opvallend is dat ondanks het woord "band" de leden van boybands meestal geen muziekinstrumenten bespelen, maar alleen zingen.

Zie ook 
 Lijst van biografieën (popmuziek)
 Meidengroep

Externe link 
 Boybands op muziekencyclopedie.nl (archiefversie van het Popinstituut)
Talent (eenheid)

Een talent (Latijn: talentum, van Oudgrieks: τάλαντον/tálanton, gewicht) was in de oudheid een gewichtseenheid en een valuta-eenheid.

Een Grieks of Attisch talent was 26 kilogram, een Romeins talent was 32,3 kilogram, een Egyptisch talent was 27 kilogram en een Babylonisch talent was 30,3 kilogram. De Hebreeën en andere volken in de Levant namen de Babylonische standaard over, maar pasten deze later aan. De Grieken, Babyloniërs, Sumeriërs en Hebreeën verdeelden een talent in 60 mina. De Romeinen verdeelden een talent in 100 libra, de Egyptenaren in 80 libra. Een Romeinse libra was exact evenveel als driekwart Griekse mina.

Een talent was bij de Grieken en Joden in de oudheid ook een gewicht aan goud of zilver en daarmee een valuta-eenheid. In het Nieuwe Testament van de Bijbel is deze gelijk aan 34,2 kilogram. In het oude Griekenland was een talent gelijk aan 60 mina of 6000 drachmen. Een zilveren talent kwam overeen met veertien jaarlonen van een arbeider.

Zie ook 
 Gelijkenis van de talenten

Massa-eenheid
Obool

Een obool is een gewicht, later een munt die in het oude Griekenland werd gebruikt. De waarde van een obool bedraagt 0,67 gram zilver. Een drachme werd onderverdeeld in 6 obolen. Bij de oude Grieken kregen de overledenen een obool onder de tong gelegd om Charon de prijs voor de overvaart naar Hades te kunnen betalen.

Prijzen in obolen:
Een liter olijfolie: 2 obolen
Een kleine amfoor: 2 obolen
Presentiegeld bij een volksvergadering: 3 obolen

In het Romeinse Rijk was de obool een bronzen of koperen munt. In de middeleeuwen werd de obool gewaardeerd op een halve denarie en bevatte hij weer meer of minder zilver. In Vlaanderen en Frankrijk stond de obool bekend als maille, in de noordelijke Nederlanden als dubbele mijt, terwijl hij zich in Engeland ontwikkelde tot de halfpenny. Terwijl de obool in West-Europa langzamerhand verdween door inflatie tijdens de hoge middeleeuwen, heeft hij zich in Oost-Europa nog lang kunnen handhaven. De laatste obolen zijn geslagen in Hongarije in 1705.

Trivia 
 De munteenheid van de Verenigde Staten van de Ionische Eilanden heette obool.

Oud-Griekse munt
Knoppix

Knoppix is een Linuxdistributie ontworpen door de Klaus Knopper. De distributie past op een cd en bijgevolg ook op een dvd. Knoppix is gebaseerd op Debian en maakt standaard gebruik van LXDE als desktopomgeving. In de live-dvd zijn ook GNOME en KDE opgenomen.

Live-cd, software en aanpasbaarheid 
Knoppix wordt meestal gebruikt in de vorm van een live-cd, waarbij het niet nodig is om het besturingssysteem te installeren. Knoppix is eenvoudig aan te passen middels remasteren.

Door de aanwezigheid van een groot aantal tools, zoals K3b om cd's te branden en Qtparted om te partitioneren en de mogelijkheid om op de harde schijf aanwezige gegevens te lezen, is de cd ook geschikt als rescue-cd (cd om gegevens veilig te stellen). De Knoppix-cd bevat software die in gecomprimeerde vorm op de cd is opgeslagen, zoals: LXDE, X Window System, LibreOffice, GIMP en XMMS.

Geschiedenis 
Knoppix was oorspronkelijk een project ontworpen voor LinuxTag. Er worden ook elk jaar gratis Knoppix-cd's verdeeld op LinuxTag. In 2002 werd daar ook de eerste Knoppix-dvd uitgedeeld, welke nog meer software bevatte dan de cd. Met ingang van april 2008, vanaf versie 4 tot en met 5.1.1, is Knoppix gesplitst in een "maxi"-dvd-uitgave (met meer dan 9 GB aan software), en een "light"-cd-versie.

De eerste versies van Knoppix bevatten zowel de KDE- als de GNOME-desktopomgeving. Omdat die allebei veel ruimte innamen, staat GNOME niet meer op de Knoppix-cd. Daarom wordt er door anderen een 'Gnoppix'-cd uitgebracht, die vergelijkbaar is met Knoppix, maar dan met GNOME als desktopomgeving. Gnoppix was eerst gebaseerd op Knoppix, maar sinds versie 0.8.2 is het gebaseerd op Ubuntu. Al deze distributies zijn op hun beurt gebaseerd op Debian.

Afgeleide distributies 
Knoppix zelf is gebaseerd op Debian. Van Knoppix zijn verschillende andere distributies afgeleid als live-cd, een aantal is alleen in een andere taal, maar andere zijn speciaal voor bepaalde taken, zoals:
 bioknoppix
 eduKnoppix
 GIS-Knoppix
 Knoppix for Kids
 KnoppixQuake
 MiniKnoppix
 OpenGroupware.org Knoppix-cd
 Cluster Knoppix
 Kanotix
 Buildix
 Damn Small Linux
 Kaella (Frans)
 Feather Linux
 Kalango
 KnoppMyth
 Kurumin
 Morphix
 Musix
 Quantian

Versiegeschiedenis

Zie ook 
 Lijst van Linuxdistributies

Externe links 
 Officiële website
 Projectpagina
 Wiki

Literatuur 
  Kyle RANKIN Knoppix Hacks - Tips and Tools for Using the Linux Live CD to Hack, Repair, and Enjoy your PC, uitg. O'Reilly, Cambridge (1ste editie 2004, 2de editie 2007 )
  Christopher NEGUS Linux Bible (editie 2007 , editie 2008 )
  Scottako GRANNEMAN Hacking Knoppix, uitg. John Wiley & Sons (2005)  / 

Debian
Gegevensherstel
ERP

Als afkorting
 Effective radiated power, een term uit de radiotelecommunicatie
 Electronic Road Pricing, een elektronisch systeem voor het innen van tolgeld 
 Enterprise resource planning, een softwarepakket in de bedrijfsinformatica
 Event-related potential, een term uit de psychologie en neurowetenschap
 Ejército Revolucionario del Pueblo
 Marshallplan, European Recovery Program

Plaatsen
Erp (Ariège), een gemeente in het Franse departement Ariège
Erp (Eindhoven), een wijk in Eindhoven in stadsdeel Woensel-Zuid
Erp (Meierijstad), een dorp in de Noord-Brabantse gemeente Meierijstad
Erp (Noordrijn-Westfalen), een dorp in de buurt van Keulen
OPN

Open Projects Net, de oude naam van freenode
Yamaha YM2203
OpenPHPNuke, een contentmanagementsysteem
Ora pro nobis (bid voor ons)
Kuhls pijlstormvogel

Kuhls pijlstormvogel (Calonectris borealis) is een vogel uit de familie van de stormvogels en pijlstormvogels (Procellariidae). De Nederlandse naam verwijst naar de Duitse natuuronderzoeker Heinrich Kuhl.

Taxonomie 
Kuhls pijlstormvogel werd eerder beschouwd als een ondersoort van de Scopoli's pijlstormvogel (C. diomedea).

Kenmerken 
De vogel heeft een dikke kop, en lange, naar voren gebogen vleugels. De spanwijdte bedraagt 1 tot 1,5 meter. Zijn lijf is 45–56 cm lang. Hij zweeft en vliegt langzaam, met een grote gele snavel en overwegend witte ondervleugels.

Leefwijze 
Hij eet vis, garnalen, inktvis, kwallen en is ook te zien achter vissersboten om het afval van het wateroppervlak op te pikken.

Voortplanting 
De vogel maakt in zijn broedgebied luide, klagelijke geluiden, maar is op zee stil. Kuhls pijlstormvogel nestelt tussen de stenen op puinhellingen, waar hij alleen 's nachts op het ene ei broedt. Hij legt slechts eenmaal per seizoen, dat loopt van maart tot juli.

Verspreiding en leefgebied 
Kuhls pijlstormvogel broedt voornamelijk op de Azoren, Madeira en de Canarische Eilanden. Buiten de broedtijd zwermen ze uit over de gehele Atlantische Oceaan.

In de Noordzee is de Kuhls pijlstormvogel zeer zeldzaam, in totaal zijn er zes bevestigde waarnemingen vanaf de Nederlandse kust.

Status 
De grootte van de populatie is in 2015 geschat op ruim 500 duizend volwassen vogels. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd. 

Stormvogels
IUCN-status niet bedreigd
Dier uit het Palearctisch gebied
Normaalspoor

Met normaalspoor bedoelt men spoor- en tramwegen met een spoorwijdte van nominaal 1435 millimeter, oorspronkelijk 4 Engelse voet en 8½ Engelse duim. Dit is wereldwijd de meest voorkomende spoorwijdte. Deze spoorwijdte gaat terug tot houten sporen die in de Engelse mijnbouw werden gebruikt om de wagens te geleiden. George Stephenson gebruikte dezelfde spoorwijdte toen hij in 1825 de Stockton and Darlington Railway opende. Sindsdien is deze spoorwijdte uitgegroeid tot een soort standaard voor spoorwegen, eerst in Engeland, later ook elders in Europa, waar eerst nog verschillende maten breedspoor zijn gebruikt. In enkele landen, waaronder in Spanje, Portugal en de voormalige Sovjet-Unie wordt in 2020 nog steeds breedspoor gebruikt.

Normaalspoor in Nederland en België 
In Nederland bestaan (afgezien van enkele museumlijnen op smalspoor) alleen nog maar normaalsporige spoor-, metro- en tramlijnen. In België bestaan naast normaalsporige ook smalsporige tramlijnen (op meterspoor).

Toleranties 
Bij aanleg van nieuwe lijnen wordt gebruikgemaakt van de betonnen dwarsligger type M41 (vroeger ook M31, B41 en B31) met een standaardspoorwijdte van 1437 mm. Dit is dus 2 mm meer dan de standaardspoorwijdte voor normaalspoor van 1435 mm. Op het treinverkeer heeft dit door het geringe verschil geen enkele invloed, want door slijtage is een spoor zelden exact 1435 mm wijd. Ook wordt er in bogen met kleine straal spoorverwijding toegepast om de slijtage van de rail in de buitenbocht terug te dringen en de krachten die erop uitgeoefend worden te beperken. Deze zouden anders een kanteling van de rail kunnen veroorzaken. Bij het Nederlandse ProRail moet de wijdte tussen 1430 en 1450 mm liggen. Het Belgische Infrabel hanteert andere normen.

Railinfrastructuur
Spoorwijdte
Butrint

Butrint (Albanees: Butrint, bepaalde vorm Butrinti; Grieks: Βουθρωτόν, Bouthrotón; Latijn: Buthrotum; Italiaans: Butrinto) is een oude Griekse stad en een archeologische vindplaats in het uiterste zuiden van Albanië, in Sarandë (stad, bashki), aan de Ionische Zee. Het Griekse eiland Korfoe ligt vlak voor deze plaats en de Albanese havenplaats Sarandë ligt ongeveer 20 kilometer noordelijk van deze plaats, van waaruit het relatief makkelijk te bereiken is. In de oudheid was het bekend als Βουθρωτόν (Bouthroton) of Βουθρώτιος (Bouthrotios) in het Oud-Grieks en Buthrotum in het Latijn.

Oorspronkelijk was Butrint waarschijnlijk een Illyrische stad in Epirus (staat), later werd het overheerst door Rome, Byzantium en korte tijd ook door Venetië.

Butrint is een belangrijke archeologische plaats met monumenten uit de Griekse,
Romeinse, Byzantijnse en Venetiaanse tijd. Het belangrijkste archeologische object van de stad, het marmeren hoofd van de godin van Butrint uit de 2e eeuw v.Chr. is naar Tirana overgebracht.
Onder andere de akropolis bij Butrint is zeer goed bewaard gebleven.

Tijdens de 16e sessie van de Commissie voor het Werelderfgoed (1992) werd Butrint op de werelderfgoedlijst geplaatst. In 1999 en 2007 werd de beschrijving uitgebreid; de kernzone van het werelderfgoed is nu 3980 hectare groot, de bufferzone 4611 hectare, samen bijna 86 vierkante kilometer.

Bezienswaardigheden in of bij Butrint
 Akropolis
 Basiliek uit de zesde eeuw
Kapel uit de vijfde eeuw
Middeleeuws Venetiaans kasteel, thans museum
Romeins bad
 Stadspoort (de leeuwenpoort genaamd)
Venetiaans kasteel

Externe link 
 

Oud-Griekse stad
Werelderfgoed in Albanië
Archeologische plaats in Albanië
Sarandë
194 v.Chr.

Het jaar 194 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië  
 In Rome worden Publius Cornelius Scipio Africanus en Tiberius Sempronius Longus benoemd tot consul van het Imperium Romanum.
 Marcus Porcius Cato krijgt van de Senaat toestemming om een militaire campagne te beginnen in het opstandige Hispania. 
 Cato keert terug naar Rome en stelt twee praetors (gouverneurs) aan om de twee veroverde Spaanse provincies te besturen.

Europa 
 Philippus V van Macedonië sluit met de Achaeïsche Bond, Pergamum, Rome en Rodos een alliantie tegen het Seleucidenrijk.
 Cato voert een veldtocht tegen de Spaanse stammen in Hispania Baetica, na een jaar worden ook de Turdetani onder de voet gelopen.
 Een Romeins expeditieleger onder bevel van Publius Cornelius Scipio Nasica verslaat in Hispania Lusitania de Iberische bergstammen.

Azië  
 Koning Wi-man (194 - 108 v.Chr.) van Gojoseon, sticht het koninkrijk Korea en wordt door de handel afhankelijk van de Han-dynastie.

Geboren

Overleden 

 Eratosthenes (~276 v.Chr. - ~194 v.Chr.), Grieks astronoom en wiskundige (82)

Jaar in de 2e eeuw v.Chr.
175 v.Chr.

175 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 Cato de Oudere bezoekt Carthago en waarschuwt Rome voor een permanente bedreiging van de Carthagers. In de Senaat houdt hij een toespraak en eindigt met de zin: "Ceterum censeo Carthaginem esse delendam." (Overigens ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden!!).
 Antiochus IV wordt als politiek gijzelaar omgeruild met zijn neef, de 12-jarige Demetrius I Soter. Dit volgens de eisen van de "Vrede van Apamea" (189 v.Chr.).

Egypte
 Farao Ptolemaeus VI Philometor trouwt met zijn 10-jarige zus Cleopatra II.

Perzië
 Seleucus IV Philopator laat door de oorlogsschatting zijn raadsheer Heliodorus, de Joden hoge belastingen opleggen in Jeruzalem. Vanwege deze strenge maatregelen komt hij in conflict met Heliodorus en wordt vermoord.
 Antiochus IV Epiphanes (175 - 164 v.Chr.) wordt na 14 jaar ballingschap in Rome, koning van de Seleuciden.

China
 Keizer Han Wendi laat in het Chinese Keizerrijk, grote graanschuren bouwen voor een eventuele hongersnood. Het leger en de boeren gebruiken steeds meer wapens en werktuigen van ijzer.

Geboren

Overleden 

 Seleucus IV Philopator (~217 v.Chr. - ~175 v.Chr.), koning van het Seleucidenrijk (Syrië) (42)

Jaar in de 2e eeuw v.Chr.
167 v.Chr.

167 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
In Rome houdt Lucius Aemilius Paulus Macedonicus een spectaculaire triomftocht, in de militaire parade worden Perseus van Macedonië en vooraanstaande familieleden als krijgsbuit meegevoerd.

Palestina
 Antiochus IV Epiphanes laat Jeruzalem bezetten door zijn commandant Apollonios, die een legioen onderbrengt in het fort Akra. Met steun van de Hellenistische partij in Judea zet hij een  beeld van de god Baäl Hasjamaïm (het Syrische equivalent van Zeus) in de Joodse Tempel van Jeruzalem.
De hogepriester Mattathias en zijn vijf zonen Johannes, Simon, Eleazar, Jonathan, en Judas leiden de Makkabese opstand tegen de Seleuciden. Antiochus IV verklaart het Jodendom onwettig.

Griekenland
Lucius Aemilius Paulus voert op bevel van de Romeinse Senaat een vergeldingsactie uit in Epirus, 150.000 inwoners worden als slaaf naar Rome gedeporteerd, en de koningsstad Ambracia wordt verwoest. Griekse staten die sympathiseren met Macedonië, worden door de Romeinen streng aangepakt.

China
Keizer Han Wendi vermindert de jaarlijkse executies en vervangt de lijfstraffen van het afhakken van de neus of voet door stokslagen.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 2e eeuw v.Chr.
163 v.Chr.

163 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Egypte
Ptolemaeus VI Philometor keert met Romeinse steun terug in Alexandrië en wordt weer als farao van de Ptolemaeën op de troon geplaatst. De Egyptenaren komen tegen zijn (Grieks) bewind in opstand, maar de rebellie wordt met wrede hand onderdrukt. Daarna wordt Egypte in twee provincies verdeeld. Ptolemaeus VI behoudt zijn regeringszetel in Alexandrië en Ptolemaeus VIII Euergetes II vestigt zich in Cyrenaica.

Europa
Koning Archmail (163 - 157 v.Chr.) volgt zijn broer Beldgabred op als heerser van Brittannië.

Perzië
Timarchus, gouverneur van Medië, wordt regent over de jonge koning der Seleuciden Antiochus V Eupator.

Geboren 
Marcus Aemilius Scaurus (~163 v.Chr. - ~89 v.Chr.), Romeins consul en staatsman

Overleden 

Jaar in de 2e eeuw v.Chr.
306 v.Chr.

Het jaar 306 v.Chr. is een jaartal in de 4e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
 Antigonus I (306 - 301 v.Chr.), bijgenaamd Monophthalmos (= de Eenogige), verklaart zichzelf na een reeks overwinningen tot koning en sticht daarmee de Antigoniden-dynastie.
 Demetrius Poliorcetes wordt door Antigonus I benoemd tot co-regent, hij heerst tevens over Klein-Azie en Syrië.
 Cassander (306 - 297 v.Chr.) neemt de koningstitel aan en wordt koning van Macedonië.
 Ptolemaeus I verjaagt Antigonus I uit de Nijl-delta, hij heeft hierdoor geen financiële middelen meer om een veldtocht voor te bereiden naar Griekenland.
 Epicurus sticht in Athene een school voor filosofie.
 Lysimachos begint met de bouw van een theater in Ilion.
 Slag bij Salamis: Demetrius I verslaat bij Salamis (huidige Cyprus) de Egyptische vloot onder Menaleus, een broer van Ptolemaeus I.
 Antigonus I verovert Cyprus, de Grieks-Macedonische vloot beheerst de Egeïsche Zee en het oosten van de Middellandse Zee.

Europa 
 Ingenius en Peredurus (306 - 296 v.Chr.) regeren gezamenlijk over Brittannië en zetten hun oudere broer Elidurus gevangen in de toren van Trinovantum.

Italië 
 Rome en Carthago sluiten een handelsverdrag, de Romeinen erkennen de handelsroutes van Afrika en Spanje. De Carthagers respecteren die naar Rodos en Sicilië.
 Agathocles, tiran van Syracuse, sluit een vredesverdrag met Carthago, in het verdrag wordt de rivier de Platani als gemeenschappelijke grens erkend.

Geboren 
 Hiëro II (~306 v.Chr. - ~214 v.Chr.), tiran en koning van Syracuse

Overleden 

Jaar in de 4e eeuw v.Chr.
1182

Het jaar 1182 is het 82e jaar in de 12e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Andronikos Komnenos trekt op tegen Constantinopel. Er komt een slachting onder de Latijnen, en ook keizerin-moeder Maria van Antiochië wordt ter dood gebracht. Andronikos stelt zich op als 'beschermer' van de jonge keizer Alexios II Komnenos.
 Slag bij kasteel Belfort: Het koninkrijk Jeruzalem slaat een inval van Saladin af.
 Paus Lucius III vlucht uit Rome en zetelt in Velletri.
 Bisschop Boudewijn van Holland van Utrecht belegert het kasteel van Coevorden waarbij de stad grotendeels verwoest wordt. Hij stelt zijn broer graaf Otto I van Bentheim aan als nieuwe kasteelheer.
 16 mei - Kroonprins Emmerik van Hongarije wordt tot medekoning gekroond.
 Het deel van Cheshire ten noorden van de Mersey splitst zich af en vormt het graafschap Lancashire.
 4 februari - Kroonprins Ruben van Cilicisch Armenië trouwt met Isabella van Toron
 Het burggraafschap Fezenzaguet wordt gevormd, met Bernard, de neef van leenheer Bernard IV van Armagnac, als burggraaf.
 Kloosterstichtingen: Herkenrode (jaartal bij benadering), Lidlum, Zirc
 Oudst bekende vermelding: Momignies

Opvolging 
 patriarch van Alexandrië (Grieks) - Theodosius III opgevolgd door Elias III
 Auvergne - Willem VIII opgevolgd door zijn zoon Robert IV
 Denemarken - Waldemar I opgevolgd door zijn zoon Knoet VI
 Évreux - Amalrik III opgevolgd door zijn zoon Amalrik IV
 Gelre - Hendrik I opgevolgd door zijn zoon Otto I
 Orange - Willem I in opvolging van Bertrand I
 Vendôme - Jan I opgevolgd door zijn zoon Burchard IV

Geboren 
 11 september - Minamoto no Yoriie, shogun van Japan (1202-1203)
 Alice van Armenië, echtgenote van Raymond IV van Tripoli
 Maria van Montpellier, echtgenote van Peter II van Aragon
 Sakya Pandita, Tibetaans boeddhistisch leraar
 Albrecht II, graaf van Weimar-Orlamünde (jaartal bij benadering)
 Alexios I Megas Komnenos, keizer van Trebizonde (1204-1222) (jaartal bij benadering)
 Alexios IV Angelos, keizer van Byzantium (1203-1204) (jaartal bij benadering)
 Burchard van Avesnes, baljuw van Henegouwen (jaartal bij benadering)
 Engelram III van Coucy, Frans edelman (jaartal bij benadering)
 Franciscus van Assisi, Italiaans kloosterstichter (of 1181)
 Hugh Bigod, graaf van Norfolk (jaartal bij benadering)
 Peter Nolasco, Frans kloosterstichter (jaartal bij benadering)

Overleden 
 4 januari - Frederik I (~55), graaf van Brehna
 12 mei - Waldemar I (51), koning van Denemarken (1154/1157-1182)
 25 juli - Maria (~46), gravin van Boulogne
 8 oktober - Koenraad II, hertog van Meranië (1159-1182)
 Agnes van Oostenrijk (~28), echtgenote van Stefanus III van Hongarije
 Amalrik IV, graaf van Évreux
 Hendrik I, graaf van Gelre
 Jan I, graaf van Vendôme
 Maria van Antiochië (~37), echtgenote van Manuel I Komnenos, regentes voor Alexios II Komnenos
 Sönam Tsemo (~40), Tibetaans boeddhistisch leraar
 Willem VIII, graaf van Auvergne

Jaar
1216

Het jaar 1216 is het 16e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
mei
 mei - Kroonprins Lodewijk van Frankrijk, ingeroepen door de tegenstanders van Jan zonder Land om het koningschap over te nemen, landt op het Isle of Thanet 
in Engeland. Hij claimt een opvolgingstitel als schoonzoon van Eleonora van Engeland. 

juni
 2 - Lodewijk neemt Londen in

juli
 16 tot 18 - De toepassing van een pausverkiezing die min of meer voldoet aan het besloten karakter van een conclaaf, vindt voor het eerst plaats in Perugia na de dood van paus Innocentius III.

oktober
 19 - De Engelse koning Jan zonder Land sterft op zijn militaire campagne in Oost-Engeland aan dissenterie.
 28 - Omdat Londen in handen van Lodewijk is, wordt de minderjarige Hendrik III in de kathedraal van Winchester tot koning gekroond. Hij krijgt de steun van de baronnen, die de Franse prins als een blok laten vallen.

november
 12 - Regent Willem de Maarschalk ondertekent namens de koning het Groot Charter van Ierland, een document vergelijkbaar met de Magna Charta, maar voor Ierland.

december
 22 - De nieuwe Paus Honorius III laat de bul Religiosam vitam uitgaan, waarin de oprichting van de orde der Dominicanen officieel wordt goedgekeurd.

zonder datum
 Bij een stormvloed wordt de duinenrij bij Voorne doorbroken en ontstaat een geul die zal uitgroeien tot het Haringvliet.
 De latere groothertog Hendrik II van Polen trouwt met Anna van Bohemen
 oudst bekende vermelding: Kloetinge, Marghita, Petrem

Opvolging 
 Antiochië - Bohemund IV opgevolgd door zijn broer Raymond Ruben
 Boulogne - Ida opgevolgd door haar dochter Mathilde II
 Dampierre - Gwijde II opgevolgd door zijn zoon Willem II
 Engeland, Aquitanië en Poitiers - Jan zonder Land opgevolgd door zijn zoon Hendrik III onder regentschap van Willem de Maarschalk
 aartsbisdom Keulen - Adolf I van Altena opgevolgd door zijn neef Engelbert II van Berg
 Namen - Yolande van Henegouwen opgevolgd door haar zoon Filips II
 paus (18 juli) - Innocentius III opgevolgd door Honorius III
 Utrecht - Otto van Lippe in opvolging van Otto van Gelre
 Zwaben - keizer Frederik II opgevolgd door zijn zoon Hendrik II
 Zweden - Erik X opgevolgd door Johan I Sverkersson

Afbeeldingen

Geboren 
 27 januari - Isabella, koningin van Armeens Cicilië (1219-1252)
 17 september - Robert I, graaf van Artesië
 12 december - Nicolaas III, paus (1277-1280)
 Erik XI, koning van Zweden (1222-1229, 1234-1250)
 Erik IV, koning van Denemarken (1241-1250) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 18 januari - Gwijde II van Dampierre, Frans edelman
 10 april - Erik X (~35), koning van Zweden (1208-1216)
 11 juni - Hendrik van Vlaanderen (~41), Latijns keizer van Constantinopel (1205-1216)
 16 juli - Paus Innocentius III (~55), paus (1198-1216)
 8 of 9 oktober Jan zonder Land (~49), koning van Engeland (1199-1216) (dysenterie)
 Dragpa Gyaltsen (Sakya) (~69), Tibetaans boeddhistisch leraar
 Sjota Roestaveli, Georgisch dichter (jaartal bij benadering)

Jaar
117

Het jaar 117 is het 17e jaar in de 2e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 8 augustus - Keizer Trajanus overlijdt in Cilicië en wijst op zijn sterfbed Hadrianus (r. 117-138) aan als troonopvolger van het Romeinse Keizerrijk. Na zijn dood wordt zijn as in de triomfzuil op het Forum van Trajanus geplaatst.
 Hadrianus consolideert de rijksgrenzen (Limes), hij zorgt voor een betere infrastructuur en verleent fiscale amnestie aan Romeinse burgers.

Parthië
 Hadrianus sluit een vredesverdrag met de Parthen en trekt vanwege de financiële lasten het Romeins leger terug uit Syria.
 Parthamaspates wordt verdreven en Osroes I in zijn koningschap hersteld. De ingelijfde provincies Armenia en Mesopotamia worden weer afgestaan.

Palestina
 Einde van de Kitosoorlog: diverse opstanden in de Joodse diaspora worden neergeslagen.

Geboren

Overleden 
 8 augustus - Marcus Ulpius Trajanus (63), keizer van het Romeinse Keizerrijk
 Publius Cornelius Tacitus, Romeins consul en historicus

000
76

Het jaar 76 is het 76e jaar in de 1e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 In Rome worden Vespasianus Augustus (zevende maal) en Titus Caesar Vespasianus, door de Senaat herkozen tot consul van het Imperium Romanum.
 Anacletus I (76 - 88) volgt Linus op als de derde Paus van Rome.

Geboren 
 24 januari - Publius Aelius Trajanus Hadrianus, keizer van het Romeinse Keizerrijk (overleden 138)

Overleden 
 Asconius Pedianus, Romeins grammaticus en historicus

00
122

Het jaar 122 is het 22e jaar in de 2e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Keizer Hadrianus laat langs de noordelijke rijksgrens (Germanië) de limes versterken, over een lengte van ruim 350 kilometer worden forten en wachttorens gebouwd.

Brittannië 
 Hadrianus geeft opdracht tot de bouw van de Muur van Hadrianus (Vallum Hadriani), de verdedigingslinie (117 km lang) wordt aangelegd om invallen van Picten in Caledonië (Schotland) te voorkomen. Tussen de steden Carlisle en Newcastle worden 14 legerkampen en 80 kleinere forten ("milecastles") gebouwd.
 In Vindolanda (Northumbria) wordt het Romeinse fort en burgernederzetting versterkt met de cohors VIIII Batavorum.

Geboren

Overleden 
 Pompeia Plotina, keizerin en echtgenote van Trajanus

000