Ямал-Ненец автономияле округы

{| class="infobox" style="font-size: 85%; width:360px;"
|style="text-align: center" colspan="2" |Россия Федерациясе субъекты
|-
|style="border-top:1px solid grey; border-bottom:1px solid grey; background: #a3eea3; font-size: 110%; text-align: center" colspan="2" |<big>Ямал-Ненец автономияле округы</big>Ямало-Ненецкий автономный округЯмалы-Ненёцие автономной ӈокрук

|-
|align="center" colspan="2"|

|-
|align="center" colspan="2" style="border-bottom:1px #aaa solid; border-top:1px #aaa solid"| 
 
|- 
| width="140px" style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;"|Башкала| Салехард
|-
| style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;"|Мәйдан| 
|-
| style="background: #f0f0f0; text-align: right; padding-right: 5px;"|
- Барлыгы

- Су
|
769 250 км²

10,1 %
|-

| style="background: #a3eea3; text-align: right; padding-right: 5px;" |Сәгать поясы| MSK+2 (UTC+6)
|-
|}Яма́л-Не́нец автоно́мияле о́кругы''' (, ) — Россия Федерациясенең субъекты (Төмән өлкәсе составында).

Округның административ үзәге — Салехард каласы.

Чиктәшлек

География 
ЯНАО Көнбатыш Себер түбәнлегенең төньяк өлешендә урнашкан. Ямал, Таз һәм Гыда урымутраулары вә Белый, Олений, Шокальский утраулаыннан гыйбарәт. Җир өсте — түбәнлек (уртача биеклек 50–100 м), көнбатышта гына таулар (Котып Уралның көнчыгыш битләүләре, иң биек ноктасы — 1499 м, Пайер тавы) бар. Округ күбсенченчә Котып түгәрәгеннән төньяктарак урнашкан. 

Климаты кискен континенталь, бик суык. Гыйнварның уртача температурасы -22°…-26°, июльнеке +4°…+14°. Елга 200– 400 мм явым төшә. Вегетация дәвере 50—100 көн. 

Эре елгалар: Об, Надым, Пур, Таз, Полуй. Күлләр күп (эреләр: Ярато, Нытто, Ямбуто). 

Тундра, глейлы, сазлык, глейлы-көлсу һәм көлсу туфраклары бар. Территориясенең 3/4 өлеше тундра һәм урманлы тундра үсемлекләре белән каплпнган. 

Тундрада кыргый хайваннардан: төньяк боланы, ак куян, бүре, себер көзәне, йоклач вә башкалар; кошлардан ак һәм тундра кыртавыклары, суер бар. Елга һәм күлләр балыкка бай.

Файдалы казылмалар 
 Уренгой газ чыганагы
 Южно-Русское нефть һәм газ чыганагы
 Находка газ чыганагы
 Ямбург нефтегазоконденсат чыганагы
 Еты-Пур нефть чыганагы

Углеводород запаслар буенча ЯНАО Россия регионнар арасында беренче урыннарда тора.

Тарих 
Ямало-Ненец автономияле округы (башта — милли округ) Урал өлкә составында 1930 елда барлыкка килә. Аннары округ Обь-Иртыш һәм Омск өлкәсе составына керә, ә 1944 елда Төмән өлкәсе составына керә.

1977 елдан — автономияле округ.

Демография 
ЯНАО халык саны — 546 170 кеше (2010 җанисәбе буенча); халык тыгызлыгы — 0,7 кеше/км².

Халык табигый үсеше — 9,8 (1000 кешегә, 2010).

Халыкның 84,9 % шәһәрләрдә яши.

Милли состав

Дин

Православие 
 РПЧ Салехард епархиясе

Ислам 
 ҮДН составындагы төбәк Диния нәзарәте

Административ-территориаль бүленеш 
 Салехард һәм (ияртелгән торак пунктлар)
 Губкинский
 Лабытнанги (һәм ияртелгән торак пунктлар)
 Муравленко
 Яңа Уренгой
 Ноябрьск (һәм ияртелгән торак пунктлар)
 Красноселькуп районы (район үзәге — Красноселькуп)
 Надым районы (Надым) 
 Урал буе районы (Аксарка)
 Пур районы (Тарко-Сале)
 Таз районы (Тазовский)
 Шурышкары районы (Мужи)
 Ямал районы (Яр-Сале)

Торак пунктлар

Икътисад 
Икътисад нигезе — нефть һәм газ чыгару. Төп газ чыгаручы — ААҖ «Газпром» (округта чыгарылган газдан — 90%).

Төп нефть чыгаручылар — ААҖ «Газпром нефть» һәм ААҖ «НК „Роснефть“».

Искәрмәләр