alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Okręt hydrograficzny

Okręt (statek) hydrograficzny – statek lub okręt specjalny służący do prowadzenia badań i pomiarów hydrograficznych, a także oceanograficznych i hydrologicznych akwenów. Wyniki tych badań służą tradycyjnie przede wszystkim do tworzenia map morskich i locji, wyznaczania torów wodnych i oznakowania płycizn oraz stawiania znaków nawigacyjnych, zarówno dla celów ruchu okrętów wojennych, jak i dla celów cywilnych. Nowoczesne statki hydrograficzne i szerzej, oceanograficzne, służą także do prowadzenia badań naukowych mórz i oceanów oraz poszukiwania podmorskich złóż surowców. Okręty hydrograficzne są eksploatowane przez służby hydrograficzne marynarek wojennych państw, a statki głównie przez służby państwowe.

Podstawowym sposobem prowadzenia pomiarów hydrograficznych są prace sondażowe, obecnie dokonywane za pomocą echosond. Nowoczesne okręty hydrograficzne posiadają ponadto odpowiednie różnorodne wyposażenie badawcze i pomiarowe oraz laboratoria, często także posiadają kutry hydrograficzne lub motorówki sondażowe. Okręty hydrograficzne posiadające bogate wyposażenie specjalistyczne używane są także często do naukowych zadań cywilnych.

Jednym z największych budowniczych okrętów hydrograficznych była
Polska, która była głównym budowniczym jednostek tej klasy na potrzeby państw dawnego Układu Warszawskiego. Od lat 60. do 80. XX wieku w Stoczni Północnej w Gdańsku zbudowano kilkadziesiąt okrętów hydrograficznych dla ZSRR i innych państw socjalistycznych. Były wśród nich jednostki projektu:  870 (kod NATO: 'Kamenka'), 871 ('Biya'), 860 ('Samara'), 861 ('Moma'), 862 ('Yug'), 872 ('Finnik'), 874 ('Modified Finnik'). Ponadto, Stocznia Szczecińska budowała zbliżone co do przeznaczenia okręty oceanograficzne projektu 850 (kod NATO: 'Nikolay Zubov'), 852  ('Akademik Krylov') i 873 ('Sibirykov').

Używane w Polsce okręty hydrograficzne
 przed II wojną światową:
 ORP "Pomorzanin" (1920-31)
 ORP "Pomorzanin" (II) (1931-39)

 po 1945 roku:
 ORP "Żuraw" (1948-71, od 1951 nosił nazwę: ORP "Kompas")
 ORP "Bałtyk" (1954-82)
 ORP "Kopernik" (1971-2005)
 ORP "Heweliusz" i ORP "Arctowski" (1982-)

Bibliografia 
 

Klasy okrętów
Wolfgang Voigt

Wolfgang Voigt (ur. 1961 w Kolonii) – niemiecki muzyk z kręgu muzyki elektronicznej w gatunkach techno i ambient.

Voigt wydaje muzykę po wieloma pseudonimami. Wydał kilka albumów z taneczną muzyką Techno głównego nurtu jako Mike Ink, M:I:5, Love Inc., Tal i All. Jedynie nagrywając jako Gas wyszedł poza popularną konwencję wydając kilka albumów będących jednymi z najciekawszych dokonań muzyki ambient i stawiających Voigta w czołówce twórców gatunku. W swej muzyce, prawdopodobnie najbardziej ponurej i ciemnej w swym gatunku, wciąga bez reszty słuchacza w świat trzasków, basowych pasaży, niskich perkusyjnych dźwięków i hipnotycznych, uporczywie powtarzanych, minimalistycznych linii melodycznych. Mroczną atmosferę tej muzyki rozjaśniają sporadycznie pojawiające się konkretne dźwięki natury, na przykład szum płynącego potoku.

Wolfgang Voigt jest również współzałożycielem wytwórni Kompakt.

Dyskografia 
 2008 – Gas
 2010 – Freiland Klaviermusik
 2010 – Freiland - Geduld
 2011 – Kafkatrax 
 2011 – Kafkatrax + Rückverzauberung 4
 2013 – Zukunft Ohne Menschen
 2014 – Rückverzauberung 9 / Musik Für Kulturinstitutionen

Jako Gas 
 1997 – Gas
 1998 – Zauberberg
 1999 – Oktember
 1999 – Königsforst
 2000 – Pop
 2008 – Nah Und Fern
 2017 – Narkopop
 2018 – Rausch

Studio 1 
 1997 – Studio 1

Jako M:I:5 
 1997 – Maßstab 1:5

Jako Love Inc. 
 1996 – Life's a Gas

Jako All 
 1999 – Überall
 2001 – Alltag 1-4

Linki zewnętrzne 
 

Niemieccy muzycy ambientowi
Niemieccy muzycy techno
Urodzeni w 1961
Ludzie urodzeni w Kolonii
Richard Bedford Bennett

Richard Bedford Bennett (ur. 3 lipca 1870, zm. 26 czerwca 1947) – premier Kanady z ramienia Partii Konserwatywnej od 7 sierpnia 1930 do 23 października 1935.

Życiorys  
Urodził się w Hopewell Hill w Nowym Brunszwiku. Odbył studia prawnicze na lokalnym Uniwersytecie Dalhousie i otrzymał dyplom w 1893. Zanim zaangażował się w politykę, był nauczycielem, prawnikiem i biznesmenem. W 1911 został wybrany do Izby Gmin Parlamentu Kanady. W 1926 została mu powierzona teka ministra finansów, a w 1927 został liderem Partii Konserwatywnej.

Po wygranych wyborach w 1930, pokonawszy Kinga, w momencie gdy rozpoczynał się wielki kryzys, Bennett próbował z nim walczyć, zacieśniając więzi gospodarcze z Anglią, jednakże bez większego skutku. Ostatecznie, już pod koniec urzędowania, zdecydował się na wprowadzenie programu robót publicznych podobnego do amerykańskiego New Deal. Zanim jednak nastąpiła wyraźna poprawa sytuacji ekonomicznej, Bennett stracił władzę w wyniku wyborów w 1935.

Wkrótce po przegranej Bennett wycofał się z czynnej polityki, a w 1938 wyemigrował do Anglii. Zmarł w 1947 i został pochowany na St. Michael's Churchyard Cemetry w Mickleham, w Anglii.

Linki zewnętrzne 
 

Deputowani do kanadyjskiej Izby Gmin
Kanadyjscy wolnomularze
Premierzy Kanady
Urodzeni w 1870
Zmarli w 1947
Kompost

Kompost – nawóz organiczny wytwarzany z odpadów roślinnych i zwierzęcych w wyniku częściowego, tlenowego rozkładu (butwienie) przez mikroorganizmy poprzez proces kompostowania.

Dojrzewanie kompostu 
Kompostowanie przebiega w pryzmach kompostowych, kompostownikach lub specjalnych bioreaktorach, a także w toaletach kompostujących. Pod pojęciem dojrzewania kompostu rozumieć należy zachodzące procesy rozkładu materiału organicznego składowanego w pryzmie kompostowej lub kompostownikach, który zazwyczaj trwa od kilku do kilkunastu miesięcy.

Wykorzystanie 
Kompost wzbogaca glebę w próchnicę, zwiększa żyzność gleby, zwiększa jej pojemność wodną i powietrzną. Sprawia, że gleba staje się przewiewna i pulchna. Poprawia wzrost i rozwój roślin. Stosuje się go jako składnik podłoża dla upraw warzyw oraz kwiatów rabatowych i doniczkowych, a także jako nawóz organiczny w rolnictwie, sadownictwie i ogrodnictwie, w parkach i ogrodach. Kompost nie ma szkodliwego wpływu ani na rośliny czy też na zwierzęta w nim żyjące niezależnie od zastosowanej dawki. W przeciwieństwie do spalania suchych roślin kompostowanie nie szkodzi środowisku, ludziom i zwierzętom.

Zobacz też 
 kompostownia
 biohumus
 recykling

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Ekologia
Gleboznawstwo rolnicze
Nawozy organiczne
Kompostowanie
Flaga Cypru

Flaga Cypru – jeden z symboli państwowych Republiki Cypryjskiej.

Wygląd i symbolika 
Flaga Cypru jest białym prostokątem, w którego centrum umieszczone są: figura przypominająca kształtem wyspę Cypr oraz dwie zielone gałązki oliwne.

Kolor biały i zielone gałązki oliwne to symbol pokoju między dwoma społecznościami wyspy: Grekami i Turkami. Złotawy kolor wyspy nawiązuje do łacińskiego pochodzenia nazwy Cypr (cuprum = miedź).

Historia 
Aktualna flaga Cypru została zatwierdzona 20 kwietnia 2006 roku.

Zobacz też 

 herb Cypru
 hymn Cypru
 flaga Cypru Północnego

Symbole narodowe Cypru
Cypru
Herb Cypru

Godło Cypru przedstawia gołębia i gałązki oliwne, symbolizujące pokój. Pod nimi widnieje data 1960 oznaczająca rok odzyskania niepodległości przez Cypr po okresie kolonizacji brytyjskiej. Jest on umieszczony na tarczy koloru miedzianego, co symbolizuje zasoby miedzi znajdujące się na wyspie.

Historia

Zobacz też 
 Hymn Cypru
 Flaga Cypru
 Herb Cypru Północnego

Cypru
Symbole narodowe Cypru
Big Joe Turner

Big Joe Turner, właśc. Joseph Vernon Turner, Jr. (ur. 18 maja 1911 w Kansas City, zm. 24 listopada 1985 w Inglewood) – amerykański bluesman związany z takimi stylami jak jump i screaming blues, charakteryzującymi się energią i krzykliwym śpiewem. Oba style zapoczątkowały gatunki rock and roll i rytm and blues. Big Joe Turner był także pionierem obu gatunków.

W latach pięćdziesiątych, w wieku ponad czterdziestu lat stał się gwiazdą rock and rolla, śpiewając takie przeboje jak
 Well All Right
 Flip Flop and Fly
 Hide and Seek
 Morning, Noon and Night'''
 The Chicken and the Hawk Corrine CorrinaW 1987 Big Joe Turner został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

 Dyskografia Big Joe Turnera 
 1953 Joe Turner Sings Kansas City Jazz 1956 Boss of the Blues 1956 Big Joe Rides Again 1958 Rockin' the Blues 1958 Joe Turner 1959 Big Joe Is Here 1960 Joe Turner and the Blues 1967 Singing the Blues 1969 Bosses of the Blues, Vol. 1 1971 Texas Style 1972 Flip, Flop & Fly 1973 Roll 'Em 1974 Life Ain't Easy 1974 The Trumpet Kings Meet Joe Turner 1975 Everyday I Have the Blues 1976 The Midnight Special 1977 Things That I Used to Do 1977 In the Evening 1982 Nobody in Mind 1983 Blues Train 1984 Kansas City Here I Come 1985 Patcha, Patcha All Night Long 1996 Have No Fear, Joe Turner Is Here 2002 Texas Style [Black & Blue] 2002 Story to Tell 2002 Sun Risin Blues 2002 Rocks in My Head 2003 Live''

Przypisy 

Amerykańscy muzycy bluesowi
Członkowie Rock and Roll Hall of Fame
Członkowie Blues Hall of Fame
Urodzeni w 1911
Zmarli w 1985
Ludzie urodzeni w Kansas City (Missouri)
Przedsiębiorczość

Przedsiębiorczość – cecha charakteru lub zespół cech w grupie i zachowań właściwych przede wszystkim dla przedsiębiorców.

Opis 
W teorii ekonomii przedsiębiorczość definiowana jest jako swoista forma pracy lub jako czwarty (obok pracy, ziemi i kapitału) czynnik produkcji. Główne cechy przedsiębiorców to m.in. umiejętność dostrzegania potrzeb i doskonalenia pomysłów, zdolności do wykorzystywania nadarzających się okazji oraz gotowość do podejmowania ryzyka.

O przedsiębiorczości można mówić w dwóch wymiarach:

 proces: (akt tworzenia i budowanie czegoś nowego, nowego przedsiębiorstwa – por. preprzedsiębiorczość). Przedsiębiorczość to zorganizowany proces działań ukierunkowany w danych warunkach na wykorzystanie nowatorskiego pomysłu w celu generowania korzyści na rynku. W procesie budowania podkreśla się:
 kreatywność i innowację,
 umiejętność wykorzystania pomysłów,
 ryzyko (niepewność);
 zespół cech: opisujących szczególny sposób postępowania człowieka. Przedsiębiorczość wyróżnia się:
 dynamizmem, aktywnością,
 skłonnością do podejmowania ryzyka,
 umiejętnością przystosowywania się do zmieniających się warunków,
 dostrzeganiem szans i ich wykorzystywaniem,
 innowacyjnością i motoryką.

Cechy charakterystyczne przedsiębiorczości to przede wszystkim:

 ekspansywność – chęć dorównania najlepszym i najsilniejszym, stawianie sobie ambitnych celów by osiągnąć większe korzyści;
 innowacyjność – wprowadzanie i ciągłe poszukiwanie twórczych ulepszeń.

Teoria przedsiębiorczości 
Na przestrzeni lat, teorie przedsiębiorczości ulegały zmianie:
 Frank H. Knight (1921) – za przedsiębiorczość uważa korzyść z obcowania/znoszenia niepewności i ryzyka
 Joseph Schumpeter (1934) – przeprowadzanie nowych kombinacji w organizacji firmy (nowe produkty, nowy serwis, nowe źródła surowców, nowe metody produkcji, nowe rynki, nowe struktury organizacji)
 H. B. Hostelitz (1952) – koordynacja produktywnych źródeł... wprowadzenie innowacji oraz zaświadczenie kapitału
 A. Cole (1959) – celowe działanie mające na celu rozpoczęcie oraz rozwój biznesu ściśle zorientowanego na osiąganie zysków
 D. McClelland (1961) – umiarkowane podejmowanie ryzyka
 M. Casson (1961) – zdolności do podejmowanie decyzji i ocen dotyczących koordynacji rzadkich zasobów
 W.B. Gartner (1985) – umiejętność tworzenia nowych organizacji
 H. H. Stevenson, M.J. Roberts i H.I. Grousbeck (1989) – poszukiwanie nowych możliwości bez względu na aktualnie zarządzane zasoby
 M. M. Hart, H. H. Stevenson, J. Dail (1995) – poszukiwanie nowych możliwości bez względu na aktualnie zarządzane zasoby, jednakże ograniczone przez wcześniejsze decyzje właścicieli.
Kanczylowate

Kanczylowate, kanczyle (Tragulidae) – rodzina ssaków parzystokopytnych z podrzędu przeżuwaczy w obrębie rzędu Cetartiodactyla. Najmniejsze ze ssaków kopytnych żyjących współcześnie. Spokrewnione z piżmowcami. Skamieliny kanczyli znaleziono w Europie w warstwach wczesnomioceńskich, w Afryce występowały we wczesnym i środkowym miocenie. Szczyt rozwoju przypadł na trzeciorzęd.

Charakterystyka 
Ciało kanczyli ma kształt klinowaty. Osiągają 45-80 cm długości, 20-40 cm wysokości w kłębie i masę ciała od 1,5 do 10 kg. Nie posiadają rogów. Poza okresem rozrodu żyją pojedynczo. Zasiedlają skaliste lasy podzwrotnikowe Azji (większość gatunków) i Afryki (kanczyl afrykański), aktywne głównie nocą. Poruszają się zwinnie i szybko. Odżywiają się roślinami, mają silnie rozwinięte, stale rosnące kły górne, czterokomorowy żołądek (trzecia komora silnie zredukowana). U niektórych gatunków zaobserwowano zachowania terytorialne (walki pomiędzy samcami, znakowanie terenu wydzieliną gruczołów śródżuchwowych). Potrafią pływać i nurkować. Samica rodzi jedno młode.

Uzębienie kanczyli składa się z 34 zębów.

Systematyka 
Do kanczylowatych zaliczane są następujące występujące współcześnie rodzaje:
 Moschiola  – kanczylek
 Tragulus  – kanczyl
 Hyemoschus  – wodnokanczyl – jedynym przedstawicielem jest Hyemoschus aquaticus  – wodnokanczyl afrykański

Opisano również kilka rodzajów wymarłych:
 Afrotragulus 
 Archaeotragulus  – jedynym przedstawicielem był Archaeotragulus krabiensis 
 Dorcabune 
 Dorcatherium 
 Krabitherium  – jedynym przedstawicielem był Krabitherium waileki 
 Siamotragulus 
 Stenomeryx  – jedynym przedstawicielem był Stenomeryx bahinensis 
 Yunnanotherium  – jedynym przedstawicielem był Yunnanotherium simplex .

Uwagi

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

 

ml:കൂരമാന്‍
Dłużnik

Dłużnik (łac. debitor) – osoba zobowiązana do spełnienia świadczenia na rzecz innej osoby (wierzyciela) na podstawie łączącego je stosunku zobowiązaniowego.

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednikiem dłużnika jest zobowiązany.

Zobacz też 

 dług

Przypisy 

Mikroekonomia
Prawo zobowiązań
Wierzyciel

Wierzyciel (łac. creditor) – osoba, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby (dłużnika), z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy. Kodeks cywilny nie definiuje pojęcia wierzyciela explicite (wprost); definiuje jedynie konstrukcje zobowiązania (czyli stosunku zobowiązaniowego); zgodnie z przepisem art. 353 kc – zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik musi świadczenie spełnić.

Zobowiązanie jest zatem stosunkiem prawnym, którego stronami są wierzyciel i dłużnik. Upraszczając – zobowiązanie z pozycji dłużnika określa się jako dług, ze strony wierzyciela zaś jako wierzytelność. 

Przedmiotem zobowiązania jest świadczenie, które polega na działaniu lub zaniechaniu (art. 353 § 2 kc). Świadczenie to zachowanie dłużnika zgodne z treścią zobowiązania, polegające na zadośćuczynieniu godnemu ochrony interesowi wierzyciela.

Wierzycielem może być osoba fizyczna lub prawna, a także organ administracji publicznej, który na podstawie ustawy lub innego dokumentu prawnego ma prawo otrzymać świadczenie pieniężne, ewentualnie rzeczowe, od drugiej osoby (także fizycznej lub prawnej). Uprawnienia wierzyciela są chronione sankcją przymusu państwowego. Oznacza to, że wierzyciel ma prawo dochodzić swoich wierzytelności w postępowaniu sądowym i wyegzekwować należność za pośrednictwem funkcjonariusza publicznego (komornika).

W zależności od przyjętych kryteriów wyróżniamy kilka rodzajów wierzycieli. Są nimi:

 Wierzyciel alimentacyjny - czyli osoba, na rzecz której zostały zasądzone alimenty,
 Wierzyciel rzeczowy - to podmiot, który może dochodzić swoich praw do konkretnej, wskazanej rzeczy stanowiącej zabezpieczenie wierzytelności (pojazdu, maszyny, biżuterii),
 Wierzyciel osobisty – z kolei to określenie jest stosowane wobec podmiotów, które zagwarantowały sobie prawo do zaspokojenia wierzytelności z majątku osobistego dłużnika (np. pensji, emerytury lub innego świadczenia),
 Wierzyciel hipoteczny – najczęściej jest nim bank, który udziela kredytu zabezpieczonego hipoteką bądź też firma pożyczkowa lub osoba prywatna, o ile przy udzieleniu pożyczki zażądała ustanowienia hipoteki na nieruchomości.

Zobacz też 
 dług

Przypisy 

Mikroekonomia
Prawo zobowiązań
Żywność ekologiczna

Żywność ekologiczna, także funkcjonuje pod nazwą biologiczna lub organiczna i skrótami "eko", "bio" – określenie żywności produkowanej metodą rolnictwa ekologicznego z dbałością o środowisko naturalne i dobrostan zwierząt.

Czym jest żywność ekologiczna 
Ekologiczne metody produkcji żywności mają zapewniać ochronę zdrowia społeczeństwa i środowiska i stanowić system zrównoważony pod względem:
 ekologicznym – produkcja prowadzona jest w oparciu o zasoby wewnątrzsystemowe;
 ekonomicznym – zwiększone nakłady pracy rekompensowane są wyższą ceną produktów;
 społecznym – zwiększa zatrudnienie na obszarach wiejskich zapobiegając niekorzystnym zmianom.

Producenci i przetwórcy żywności ekologicznej mają obowiązek oznaczenia swoich produktów logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej, numerem jednostki certyfikującej oraz wskazać pochodzenie surowców wykorzystanych do wytworzenia produktu. W Polsce na koniec 2021 roku kontrolą i certyfikacją produkcji ekologicznej zajmuje się 13 upoważnionych przez Ministra właściwego do spraw rolnictwa jednostek certyfikujących.

W Unii Europejskiej produkcja żywności ekologicznej jest regulowana rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych (Dz. Urz. L 189 z 20.07.2007 r., s.1).

Potocznie określenie "żywność ekologiczna" często bywa używane zamiennie z określeniem "zdrowa żywność". Jednakże podczas gdy pierwsze z pojęć określa żywność certyfikowaną i objętą systemem kontroli urzędowej, drugie jest w zasadzie tylko nazwą stworzoną dla celów marketingowych i nie narzucającą żadnych określonych standardów.

Wpływ na zdrowie 
W obecnej chwili brak jest wystarczających dowodów na to, że żywność ekologiczna jest zdrowsza od żywności produkowanej w konwencjonalny sposób.

Polski rynek żywności ekologicznej 
Polski rynek żywności ekologicznej jest obecnie szacowany na ok. 100 mln €. Żywność certyfikowaną kupuje już ok. 7% polskich konsumentów – głównie w specjalistycznych sklepach (około 200), na półkach zlokalizowanych w ekologicznych wyspach w supermarketach oraz bezpośrednio u rolników. Powierzchnia polskich upraw ekologicznych rośnie dynamicznie. Według danych opublikowanych w raporcie IJHARS w 2008 roku funkcjonowało w Polsce 14 896 gospodarstw ekologicznych obejmujących łącznie obszar 314,9 tys. hektarów (tj. 1% powierzchni całego kraju oraz 2% powierzchni przeznaczonej na uprawy rolne).

Kontrola przeprowadzona przez UOKiK w 2013 r. wykazała, że ponad 22% partii żywności ekologicznej została zakwestionowana oraz stwierdzono nieprawidłowości w ponad 57% skontrolowanych placówkach.

Oficjalne logo żywności ekologicznej 
W Unii Europejskiej obowiązuje logo (tzw. euroliść), którym oznacza się żywność pochodzącą z produkcji ekologicznej i po którym można ją rozpoznać w sklepach.

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Zielona gospodarka
Dietetyka
Bezpieczeństwo żywności
Ortoklaz

Ortoklaz – minerał z gromady krzemianów, jedna z trzech (oprócz mikroklinu i sanidynu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.

Nazwa pochodzi od gr. orthos = prosty oraz klao = łamię (klan = łamać; klasis = łupliwy) – nazwa nawiązuje do prostego kąta między płaszczyznami łupliwości w tym minerale.

Właściwości

Charakterystyka 
Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, słupkowym, często zbliźniaczone (bliźniaki baweńskie, karlsbadzkie – najładniejsze znaleziono w Karlovych Varach i manebachskie). Występuje też w formie skupień ziarnistych i zbitych. Jest kruchy, przezroczysty. Niekiedy wykazuje opalescencję o charakterze adularyzacji. Wywołują ją uporządkowane, drobne, wrostki albitu. Takie skalenie nazywa się kamieniami księżycowymi. Niektóre odmiany wykazują efekt kociego oka.

Granica pomiędzy ortoklazem a sanidynem jest ustanowiona na podstawie pomiaru trójskosności lub według kąta osi optycznych.

Asocjacje: współwystępuje z kwarcem, albitem, oligoklazem, muskowitem, biotytem, schörlem, hornblendą, oraz z berylem. Może oczywiście tworzyć asocjacje z wieloma innymi minerałami np. w utworach pegmatytowych.

Geneza 
Powstaje w skałach magmowych (głównie granitach, granodiorytach i ryolitach); w utworach hydrotermalnych (adular); w pegmatytach); w skałach metamorficznych (gnejsy; w osadowych (arkozy).

Występowanie 
Główny składnik większości skał magmowych. Jest głównym składnikiem granitu, występuje też w pegmatytach, w skałach osadowych i metamorficznych np. gnejsach.

Miejsca występowania: Brazylia – Minas Gerais (występuje tu mikroklin błękitny tzw. amazonit = kamień amazoński. Czechy, Hiszpania, Niemcy, Austria, Włochy, Madagaskar.

W Polsce w skałach magmowych koło Jeleniej Góry, Strzegomia oraz w granitach tatrzańskich.

Galeria

Zastosowanie 
 Jest ważnym surowcem w przemyśle szklarskim do produkcji szkła
 surowiec ceramiczny do produkcji porcelany
 służy do wyrobu emalii
 drobno zmielony i zmieszany z detergentem służy do produkcji środków czyszczących
 kamienie o cechach kamieni księżycowych wykorzystywane są w jubilerstwie – szlif kaboszonowy i szlif fasetkowy
 ma znaczenie naukowe i kolekcjonerskie

Zobacz też 
 amazonit
 sanidyn
 mikroklin

Linki zewnętrzne 
 Orthoclase.en

Glinokrzemiany
Surowce ceramiczne
Tybetański Region Autonomiczny

Tybetański Region Autonomiczny, Tybet (tyb.: བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་, Wylie: Bod-rang-skyong-ljongs, ZWPY: Poi Ranggyong Jong; chiń.: 西藏自治区; pinyin: Xīzàng Zìzhìqū) – region autonomiczny Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Lhasie. Powstał w 1965 roku w wyniku połączenia dotychczasowego regionu Tybet i terytorium Qamdo.

W 2006 roku została otwarta kolej tybetańska, która łączy ten region z prowincją Qinghai.

W 2008, w rocznicę chińskiej inwazji, doszło do kolejnych antyrządowych wystąpień, głównie w stołecznej Lhasie i okolicznych regionach, krwawo tłumionych przez chińskie jednostki militarne i paramilitarne.

Gospodarka 
Tybet jest jednym z najsłabiej rozwiniętych regionów Chin. Główną gałęzią jego gospodarki jest koczownicza hodowla jaków, owiec, kóz i wielbłądów, a także myślistwo. Uprawia się jęczmień, grykę, rośliny strączkowe. Duże znaczenie ma też rzemiosło. Przemysł skupiony wokół metalurgii, materiałów budowlanych oraz w sektorze spożywczym. W Tybecie znajdują się bardzo bogate złoża chromu, miedzi, litu, żelaza, cynku i ołowiu oraz największe na świecie złoża uranu.

Wraz z rosnącym stopniem otwarcia Chin na świat i względną liberalizacją polityki Pekinu wobec Tybetu, w regionie – a szczególnie jego stolicy Lhasie – dokonują się poważne przemiany gospodarcze. Za sprawą miliardowych inwestycji rządu centralnego w renowację zabytków i infrastrukturę komunikacyjną dynamicznie rozwija się turystyka.

Podział administracyjny

Zobacz też 
 podział administracyjny ChRL
 Tybet – państwo istniejące przed 1950 rokiem
 Centralny Rząd Tybetański
 Polskie Stowarzyszenie Przyjaciół Tybetu
 Tybet – kraina historyczna w Azji

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona Centralnej Administracji Tybetańskiej
 
 Rząd Tybetu na uchodźstwie

Tybet
Halo (zjawisko optyczne)

Halo (gr.  hálos, „tarcza słoneczna”) – zjawisko optyczne zachodzące w atmosferze ziemskiej obserwowane wokół tarczy słonecznej lub księżycowej, jest fotometeorem. Jest to świetlisty, biały lub zawierający kolory tęczy (wewnątrz czerwony, fioletowy na zewnątrz), pierścień widoczny wokół słońca lub księżyca. Zjawisko wywołane jest załamaniem światła na kryształach lodu i odbiciem wewnątrz kryształów lodu znajdujących się w chmurach pierzastych piętra wysokiego (cirrostratus) lub we mgle lodowej. Różne rodzaje kryształów lodowych, możliwych ustawień w powietrzu i dróg optycznych w kryształach sprawia, że występuje wiele efektów halo.

Najczęściej występuje tzw. małe halo o rozmiarze kątowym 22°, powstające przez załamanie na powierzchniach kryształów o kącie łamiącym 60°. W atmosferze polarnej lub w przypadku atmosfer planetarnych możliwe są okręgi halo o innych promieniach, jeżeli kryształy lodu mają kształt inny niż sześciokątne kolumny lub płytki (np. sześciany). Rzadziej widoczne bywa duże halo o rozmiarze kątowym 46°, powstające podczas załamania światła na krawędziach kryształów do siebie prostopadłych (kryształy lodu mają budowę graniastosłupa prostego o podstawie sześciokątnej).

Wielkość halo określa się na podstawie rozmiarów kątowych. W zależności od punktu obserwacji efekt halo tworzą różne, tego samego kształtu, kryształy w chmurze, oświetlone w ten sam sposób. Do zjawiska nie sposób się zbliżyć, bo jest ono specyficznym obrazem Księżyca lub Słońca. Pozorna odległość do halo wynosi więc odpowiednio: ok. 400 000 km albo ok. 150 mln km. Natomiast zasięg widoczności halo określony jest przez rozmiar chmury, na której rozprasza się światło.

Halo jest często obserwowane w niewielkiej odległości kątowej od Słońca i podczas takich obserwacji należy chronić oczy przed bezpośrednio padającym światłem Słońca - ze względu na ryzyko trwałego upośledzenia wzroku. Światło Słońca padające bezpośrednio przez dłuższy czas na elementy światłoczułe aparatu fotograficznego lub kamery może je uszkodzić, dlatego podczas fotografowania zjawiska tarczę słoneczną powinno się zasłaniać.

Zobacz też 
 łuk okołohoryzontalny
 łuki Parry’ego
 łuki Lowitza
 łuk Kerna
 wieniec

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Zjawiska optyczne w atmosferze
 Zjawiska optyczne w atmosferze (fotografie)
 Zjawiska optyczne w atmosferze 

Atmosferyczne zjawiska optyczne
Pauzaniasz (imię)

Pauzaniasz, Pausanias to greckie imię męskie.

Osoby noszące to imię:
 Pauzaniasz (wódz spartański) z VI/V wieku p.n.e.
 Pauzaniasz (król Sparty) z V wieku p.n.e.
 rzeźbiarz z IV wieku p.n.e.
 Pauzaniasz z Orestis - morderca Filipa Macedońskiego
 Pauzaniasz (geograf) z II wieku n.e.

Męskie imiona greckie
Oksymoron

Oksymoron (z gr. ὀξύμωρος czyt. oksýmōros, od oksýs „ostry” i mōros „tępy”), antylogia, epitet sprzeczny – figura retoryczna, którą tworzy się przez zestawienie wyrazów o przeciwstawnych znaczeniach.

Charakterystyka 
Oksymoron najczęściej składa się z rzeczownika i określającego go przymiotnika (contradictio in adiecto, np. gorący lód, żywy trup, sucha woda), albo z czasownika i określającego go przysłówka (np. śpieszyć się powoli). Jest odmianą paradoksu o znaczeniu metaforycznym. Oksymorony pojawiały się często w literaturze baroku, np. w wierszu Andrzeja Morsztyna Vaneggiar d'una innamorata:
 I mrozem pałam, i ogniami leję [...] Mróz gorejący, a ogień lodowy [...] Żyjąc umieram, konam nieśmiertelnie.

Niektóre oksymorony wchodzą do powszechnego użycia, tracąc swoje paradoksalne, sprzeczne znaczenie. Takimi wyrażeniami są, np. „wirtualna rzeczywistość”, „ciepłe lody”, „pozytywna dyskryminacja” czy „zimne ognie”. Nadto niektóre powszechnie używane wyrazy nabierają znaczenia paradoksalnego, trudnego do wyobrażenia, np. „eksport wewnętrzny” czy „wierzący niepraktykujący”.

Przykłady 

 gorący lód
 żywy trup
 sucha woda
 śpiesz się powoli
 ciepłe lody
 zimne ognie

Zobacz też 
 antynomia
 pleonazm

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Antyteza a oksymoron

Środki stylistyczne
Steve Roach

Steve Roach (ur. 16 lutego 1955 w La Mesa) – amerykański muzyk, multiinstrumentalista, który tworzy i wykonuje muzykę ambient i elektroniczną. Jest jednym z pionierów muzyki ambient, a także jej czołową postacią.

Twórczość 
Roach swe inspiracje czerpie z wczesnego elektronicznego rocka, reprezentowanego przez takich artystów, jak Klaus Schulze, Tangerine Dream i Vangelis. Roach przyjął bardzo impresjonistyczne podejście do tworzenia muzyki. Inspiracją dla niego są zwykle pejzaże lub zjawiska natury. Roach jest także wyrazicielem prymitywizmu w muzyce ambient, adaptując do swych kompozycji elementy muzyki pierwotnych kultur – na przykład australijskiej na albumie Dreamtime Return (1988), który uznawany jest za jedno z najważniejszych dzieł tego gatunku.

Steve Roach znany jest także ze współpracy z wieloma czołowymi artystami sceny ambient, takimi jak Vidna Obmana, Robert Rich czy Roger King.

Dyskografia 
 1977: Traveler
 1983: Now/Traveler
 1984: Structures from Silence
 1986: Empetus
 1986: Quiet Music, Vol. 1
 1986: Quiet Music, Vol. 2
 1986: Quiet Music, Vol. 3
 1987: Space Dreaming
 1987: Western Spaces
 1988: Dreamtime Return
 1988: The Leaving Time
 1989: Desert Solitaire
 1990: Stormwarning
 1990: Strata (z Robertem Richem)
 1990: The Australia – Sound of the Earth
 1992: Soma (z Robertem Richem)
 1992: World’s Edge
 1993: Suspended Memories, Forgotten Gods
 1993: Forgotten Gods
 1993: Origins
 1994: Earth Island
 1994: Artifacts
 1995: Kiva (z Michaelem Stearnsem i Ronem Sunsingerem)
 1995: Well of Souls (z Vidną Obmaną)
 1996: The Magnificent Void
 1996: Halcyon Days (z Stephenem Kentem, Kennethem Newby’m)
 1997: Amplexus
 1997: Cavern of Sirens
 1997: Lost Pieces
 1997: On This Planet
 1998: Dust to Dust
 1998: Slow Heat
 1999: Body Electric
 1999: Light Fantastic
 1999: The Dream Circle
 1999: The Ambient Expanse
 1999: Ascension of Shadows (3×CD, z Vidną Obmaną)
 2000: The Serpent’s Lair (z Byronem Metcalfem)
 2000: Midnight Moon
 2000: Live Archive
 2000: Thupten Pema Lama
 2000: Circles and Artifacts
 2001: Early Man
 2001: Blood Machine
 2001: Core
 2001: The Lost Pieces, Vol. 2 – Truth & Beauty
 2001: Pure Flow
 2002: Streams & Currents
 2002: Innerzone
 2002: Trance Spirits
 2002: All Is Now
 2002: Day out of Time
 2002: Darkest Before Dawn
 2003: Space and Time, An Introduction to the Soundworlds of Steve Roach
 2003: Life Sequence
 2003: Texture Maps, The Lost Pieces Vol. 3
 2003: Mystic Chords & Sacred Spaces
 2004: Places Beyond, The Lost Pieces Vol. 4
 2004: Holding the Space, Fever Dreams II
 2004: Mantram
 2004: Fever Dreams
 2004: Spirit Dome
 2005: The Dreamtime Box
 2005: Dreamtime Return
 2005: New Life Dreaming
 2005: Possible Planet
 2006: Immersion One
 2006: Proof Positive
 2006: Kairos – The Meeting of Time and Destiny
 2006: Immersion Two
 2007: Fever Dreams III
 2007: Immersion Three
 2008: A Deeper Silence
 2008: Dynamic Stilness
 2008: Afterlight
 2008: Immersion Four
 2008: Destination Beyond

Linki zewnętrzne 
 oficjalna strona 

Amerykańscy multiinstrumentaliści
Amerykańscy muzycy ambientowi
Urodzeni w 1955
Vidna Obmana

Vidna Obmana lub Fear Falls Burning, właśc. Dirk Serries (ur. 1968 w Antwerpii) – belgijski muzyk tworzący i wykonujący muzykę elektroniczną oraz ambient.

Muzyka Vidna Obmana delikatna i subtelna, choć w nastroju bardzo mroczna niekiedy zbliża się do stylu new age.

Dyskografia 
 1991: Passage in Beauty
 1993: Music for Exhibiting Water with Contents
 1994: Echoing Delight
 1994: Revealed By Composed Nature
 1994: Still Fragments
 1994: Parallel Flaming
 1994: The Spiritual Bonding
 1995: Well of Souls
 1996: River of Appearance
 1997: Terrace of Memories
 1998: Twilight of Perception
 1998: Crossing the Trail
 1999: Motives for Recycling
 1999: True Stories
 1999: Landscape in Obscurity (na żywo)
 1999: The Shape of Solitude
 2000: Echo Passage
 2000: The Surreal Sanctuary
 2000: The Contemporary Nocturne
 2001: Subterranean Collective
 2001: Soundtrack for the Aquarium (na żywo)
 2001: Tremor
 2003: Spore

Przypisy 

Belgijscy twórcy i wykonawcy muzyki elektronicznej
Ludzie urodzeni w Antwerpii
Muzycy ambientowi
Urodzeni w 1968
John Diefenbaker

John George Diefenbaker (ur. 18 września 1895 w Neustadt, zm. 16 sierpnia 1979 w Ottawie) – premier Kanady z ramienia Partii Konserwatywnej od 21 czerwca 1957 do 22 kwietnia 1963.

Diefenbaker ukończył studia w dziedzinie nauk politycznych i ekonomii, a następnie studiował prawo na University of Saskachewan. Dyplom prawa uzyskał w 1919. W czasie I wojny światowej służył w armii w randze porucznika. Pracował jako prawnik (prawo kryminalne) w Saskatchewan.

Diefenbaker zaangażował się w politykę wstępując do Partii Konserwatywnej w Saskatchewan. W latach 1936–1938 był jej liderem. W późniejszych latach został partyjnym aktywistą na federalnym poziomie by w roku 1956 wysunąć się do roli przywódcy partii. Pozostał liderem Partii Konserwatywnej do roku 1967. W 1957 po wygranych wyborach został premierem Kanady.

W okresie rządów Diefenbakera uchwalono Canadian Bill of Rights w 1960. Diefenbaker przeszedł jednak do historii poprzez swą kontrowersyjną decyzję zaprzestania badań nad rewelacyjnym, militarnym odrzutowcem CF-105 Arrow, który był najbardziej zaawansowaną konstrukcją lotniczą swych czasów, zaprzepaszczając w ten sposób szansę Kanady znalezienia się w czołówce krajów tworzących najnowocześniejsze technologie lotnicze i kosmiczne. Zamiast tego zakupił amerykański system obrony przeciwrakietowej Bomarc (The Bomarc Missile Program), który już w czasie instalowania był przestarzały i nigdy nie spełnił swych funkcji.

Diefenbaker zmarł w 1979. Został pochowany na terenie University of Saskatchewan w Saskatoon.

Linki zewnętrzne 
 

Premierzy Kanady
Kanadyjscy wolnomularze
Uczestnicy I wojny światowej (Imperium brytyjskie)
Zmarli w 1979
Urodzeni w 1895
Ludzie związani z Saskatoon
Kanadyjczycy pochodzenia niemieckiego
Lester Pearson

Lester Bowles Pearson (ur. 23 kwietnia 1897 w Newtonbrook, zm. 27 grudnia 1972 w Ottawie) – premier Kanady z ramienia Partii Liberalnej w latach 1963–1968. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1957.

Życiorys 
Urodzony w Newtonbrook w Ontario jako syn pastora, rozpoczął w 1914 studia na Uniwersytecie Toronto. Studia przerwał w 1916, zgłaszając się na ochotnika do armii, by wziąć udział w walkach I wojny światowej. Po zakończeniu wojny wrócił na uniwersytet. Uzyskał tytuł bakałarza w 1919, by kontynuować studia na wydziale historii Oxford University, zakończone w 1923. W czasie studiów Pearson pokazał się jako zdolny sportowiec, grając w hokeja i rugby. W 1925 poślubił Maryon Moody, z którą miał troje dzieci – córkę i dwóch synów.

W 1924 rozpoczął karierę naukową, wykładając historię na Uniwersytecie w Toronto. Z czasem zaangażował się w politykę, zostając prominentnym członkiem Partii Liberalnej. W 1948 objął stanowisko ministra spraw zagranicznych w rządzie Williama Kinga, które sprawował również w gabinecie Louisa St. Laurenta. Za swój udział w rozwiązaniu kryzysu sueskiego i wkład w powołanie Sił pokojowych ONZ otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1957.

W 1958 został liderem Partii Liberalnej, a w 1963 po wygranych wyborach – premierem Kanady. Mimo że nie posiadał większości parlamentarnej, zdolny był do prowadzenia efektywnej polityki. Pearson wprowadził w Kanadzie istotne programy socjalne, między innymi powszechny fundusz emerytalny, oraz zreformował system ubezpieczeń medycznych, znacznie poszerzając ich zasięg. Wprowadził także flagę Kanady z czerwonym liściem klonowym na białym tle.

Przeszedł na emeryturę w 1968 i zmarł cztery lata później w Ottawie. Został pochowany na MacLaren Cemetery w Wakefield.

Upamiętnienia 
 Jego imię nosi m.in. lotnisko w Toronto, największy kanadyjski port lotniczy.
 W latach 1971–2009 w lidze hokejowej NHL istniała Lester B. Pearson Award, upamiętniająca jego postać.

Bibliografia 
 Lester Pearson, Memoirs, 1973-1975

Linki zewnętrzne 
 
 

Premierzy Kanady
Przewodniczący Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ
Nobliści – nagroda pokojowa
Odznaczeni Orderem Kanady
Odznaczeni Orderem Zasługi (Wielka Brytania)
Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego
Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Oksfordzkiego
Uczestnicy I wojny światowej (Imperium brytyjskie)
Urodzeni w 1897
Zmarli w 1972
Politycy Liberalnej Partii Kanady
Obszar bezodpływowy

Obszar bezodpływowy – obszar nienależący do zlewiska żadnego oceanu, tzn. taki, z którego wody powierzchniowe nie spływają do morza lub bezpośrednio do oceanu. 

Do obszarów bezodpływowych zalicza się więc zlewiska jezior bezodpływowych (np. Morza Kaspijskiego, Martwego czy Jeziora Aralskiego), a także dorzecza rzek kończących swój bieg w mokradłach (np. bagna Okawango) lub wysychających (uedy). Rozległe obszary bezodpływowe znajdują się na pustyniach (np. Sahara, Gobi, Kalahari), gdzie w ogóle brak jest stałej sieci rzecznej.

Zagłębienia bezodpływowe mogą być pochodzenia naturalnego, bądź sztucznego, antropogenicznego.

Przypisy

Zobacz też 
 Obszar bezwodny

Pustynie
Hydrologia
Pluralizm kulturowy

Pluralizm kulturowy – sytuacja społeczna, w której grupy mniejszościowe uczestniczą w pełni w dominującym społeczeństwie, zachowując przy tym swoje kulturowe różnice, swoją tożsamość i odrębność od innych grup.

Pluralizm kulturowy jest obecnie dominującą doktryną społeczeństw demokratycznych, które uważają różnorodność kulturową za swoje bogactwo. Zasadę pluralizmu poprzedzają wcześniejsze doktryny, które zakładały, że "obcy" jest jakimś problemem do rozwiązania – proponowano wówczas ich izolację (zobacz: getto), segregację (zobacz: apartheid) lub asymilację.

Zobacz też 
 pluralizm,
 mniejszość narodowa,
 tolerancja,
 społeczeństwo otwarte,
 pluralizm polityczny.

Socjologia kultury
Polskie Towarzystwo Socjologiczne

Polskie Towarzystwo Socjologiczne – organizacja socjologów polskich powstała w 1957, licząca ok. 1,5 tys. członków. Siedziba towarzystwa mieści się w Warszawie. 

Wśród statutowych celów towarzystwa znajdują się: popieranie rozwoju socjologii, upowszechnianie wiedzy socjologicznej, kształtowanie etyki zawodowej socjologów oraz reprezentowanie interesów członków Towarzystwa w zakresie ich działalności naukowo-zawodowej. Członkiem towarzystwa może zostać osoba, które ukończyła studia socjologiczne lub pokrewne, albo inna pod warunkiem, że posiada dorobek w zakresie socjologii. Pozostałe osoby mogą zostać członkami stowarzyszonymi.

Publikacje 
Towarzystwo wydaje od 1961 r. czasopismo naukowe Polish Sociological Review (w j. angielskim). Od 1991 r. PTS wydaje też biuletyn Bibliograficzna Informacja Bieżąca, który rejestruje znaczącą część prac socjologicznych wydawanych w Polsce.

Oddziały terenowe 
Białystok, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Opole, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra.

Sekcje 
Historii Socjologii, Kół Naukowych, Metodologii Badań Społecznych, Socjologii Miasta, Socjologii Wsi i Rolnictwa, Socjologii Nauki, Socjologii Pracy, Socjologii Zdrowia i Medycyny, Socjologii Prawa, Socjologii Dewiacji i Kontroli Społecznej, Socjotechniki, Socjologii Religii, Socjologii Wojska, Pracy Socjalnej, Antropologii Społecznej.

Władze 
 Walne zgromadzenie delegatów
 Zarząd Główny
 Przewodniczący PTS

Przewodniczący PTS 
 Stanisław Ossowski (1957–1963)
 Nina Assorodobraj-Kula (1964–1968)
 Władysław Markiewicz (1969–1972)
 Jerzy Szacki (1972–1976)
 Stefan Nowak (1976–1983)
 Janusz Ziółkowski (1983–1989)
 Antonina Kłoskowska (1989–1994)
 Antoni Sułek (1994–1998)
 Andrzej Kojder (1998–2002)
 Włodzimierz Wesołowski (2002–2005)
 Piotr Gliński (2005–2011)
 Grażyna Skąpska (2011–2017)
 Krzysztof Konecki (2017–2023)
 Mirosława Grabowska (od 2023)

Siedziba 
Biuro Towarzystwa mieści się w Warszawie, w Pałacu Staszica przy ul. Nowy Świat 72, pok. 216.

Zobacz też 
 Członkowie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 http://www.pts.org.pl witryna Polskiego Towarzystwa Socjologicznego

Organizacje socjologiczne
Polskie towarzystwa naukowe
Szirin Ebadi

Szirin Ebadi (pers.: شیرین عبادی IPA: [], ur. 21 czerwca 1947 w Hamadanie) – irańska prawniczka, działaczka na rzecz praw człowieka oraz nauczycielka akademicka i publicystka.

Zarys biografii 
Jako pierwsza kobieta w historii Iranu była sędzią. Gdy zakazano jej wykonywania zawodu, została adwokatką i broniła wielu działaczy opozycji. Aresztowana i skazana na trzy lata pozbawienia wolności – wykonanie wyroku zawieszono pod naciskiem opinii publicznej. Jest nieoficjalną rzeczniczką praw kobiet w Iranie i założycielką Towarzystwa Obrony Praw Dzieci w tym kraju. Głosi potrzebę dialogu pomiędzy różnymi kulturami i religiami świata, opartego na wspólnych, łączących je, wartościach.

Otrzymała wiele wyróżnień za działalność na rzecz praw człowieka, z których najważniejszym jest Pokojowa Nagroda Nobla, przyznana 10 grudnia 2003.

W 1994 napisała książkę: Historia i dokumentacja praw człowieka w Iranie. Jest także autorką książki napisanej we współpracy z Azadeh Moaveni: Broniłam ofiar • Pamiętnik z Iranu.

Absolwenci Uniwersytetu w Teheranie
Doktorzy honoris causa Uniwersytetu w Cambridge
Działacze praw dziecka
Irańscy działacze praw człowieka
Irańscy prawnicy
Komandorzy Legii Honorowej
Ludzie urodzeni w Hamadanie
Nobliści – nagroda pokojowa
Sędziowie
Urodzeni w 1947
Jackie Wilson

Jack Leroy Wilson znany jako Jackie Wilson (ur. 9 czerwca 1934 w Detroit, zm. 21 stycznia 1984 w Mount Holly) – amerykański śpiewak popowy.

W roku 1987 Jackie Wilson został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

Dyskografia 

 1958: He's So Fine
 1959: Lonely Teardrops
 1959: So Much
 1960: Jackie Sings the Blues
 1960: A Woman, a Lover, a Friend
 1961:You Ain't Heard Nothin' Yet
 1961: By Special Request
 1962: Body and Soul
 1962: Jackie Wilson at the Copa
 1963: Jackie Wilson Sings the World's Greatest Melodies
 1963: Baby Workout
 1963: Shake a Hand (z Lindą Hopkins)
 1964: Somethin' Else!!!
 1965: Soul Time
 1965: Spotlight on Jackie Wilson!
 1966: Whispers
 1967: Higher and Higher
 1968: Manufacturers of Soul (z Countem Basie)
 1968: I Get the Sweetest Feeling
 1969: Do Your Thing
 1970: This Love is Real
 1971: You Got Me Walkin
 1972: It's All A Part Of love
 1973: Beautiful Day
 1974: Nowstalgia
 1976: Nobody But You

Przypisy 

Amerykańscy tenorzy
Amerykańscy wokaliści soulowi
Amerykańscy wokaliści popowi
Członkowie Rock and Roll Hall of Fame
Urodzeni w 1934
Ludzie urodzeni w Detroit
Zmarli w 1984
Victoria (Hongkong)

Victoria (chiń. trad. 維多利亞城, upr. 维多利亚城, pinyin Wéiduōlìyà Chéng; ang. Victoria City) – jedna z pierwszych osad założonych w Hongkongu po skolonizowaniu go przez Wielką Brytanię. W okresie kolonialnym odgrywała rolę ośrodka administracyjnego Hongkongu.

Wraz z przejęciem Hongkongu przez ChRL Victoria przestała być wyróżniana jako odrębne miasto – całe terytorium Hongkongu stało się bowiem jednym obszarem miejskim. Określenie „Victoria” wyszło jednocześnie z użycia w odniesieniu do obszaru miejskiego. Jest ono natomiast nadal używane w kilku nazwach geograficznych na terenie Hongkongu, np. Victoria Peak (Wzgórze Wiktorii) i Victoria Harbour. Hongkong nie ma obecnie żadnej stolicy, jednakże wiele budynków administracyjnych tego regionu wciąż jest usytuowanych na obszarze byłej Victorii.

Geografia Hongkongu
Koulun

Koulun (chiń. Jiulong, ang. Kowloon) – region w Hongkongu.

Wraz z półwyspem Koulun i Nowym Koulunem liczy 2,06 mln mieszkańców (2003). Jest to ośrodek handlowo-finansowy o międzynarodowym znaczeniu, a także międzynarodowy port morski i lotniczy.

Dzielnice 
Dzielnice należące do regionu Koulun:
 Kowloon City 
 Kwun Tong
 Sham Shui Po
 Wong Tai Sin
 Yau Tsim Mong

Zobacz też 
 Kowloon Walled City

Geografia Hongkongu
Dopływ

Dopływ – rzeka lub mniejszy ciek, który nie uchodzi bezpośrednio do zbiornika wodnego (morza, jeziora), ale do innego cieku (będącego recypientem tego dopływu). W zależności od tego, z której strony brzegu rzeki (patrząc od źródła) dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy mogą mieć własne dopływy – tworząc w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd.

Zobacz też: dorzecze.

Przypisy 

Potamologia
Tetsu Inoue

– japoński muzyk tworzący muzykę elektroniczną, głównie z gatunku ambient. Wczesne inspiracje Inoue to muzyka Briana Eno, Isao Tomita oraz utwory Pink Floyd. Choć Inoue pozostaje jednym z najbardziej typowych twórców muzyki tła (ambient), daje się odczuć w niej  przywiązanie do melodyjności. Tetsu Inoue wydał szereg albumów solowych oraz współpracował z takimi muzykami ambientowymi, jak Pete Namlook, Bill Laswell,  Jonah Sharp czy Uwe Schmidt.

Dyskografia 
 1994   Ambiant Otaku (z Jonah Sharp)
 1994   Shades of Orion
 1995   Organic Cloud (z Jonah Sharp)
 1995   Monochrome Existence (z Bill Laswell)
 1995   Slow and Low  (z Jonah Sharp)   
 1996   Time 2
 1996   World Receiver
 1998   Psycho-Acoustic
 1998   Waterloo Terminal
 2000   Fragment of Dots
 2001   pict.soul
 2002   Humming Bird Feeder VER 0.2

Japońscy twórcy i wykonawcy muzyki elektronicznej
Muzycy ambientowi
Ludzie urodzeni w Tokio
Skrócenie samogłosek w wygłosie

Skrócenie samogłosek w wygłosie jest to zjawisko fonetyczne występujące w łacinie. Ma ono dwojaką postać:

 skrócenie samogłosek w sylabach otwartych;
 skrócenie samogłosek w sylabach zamkniętych.

Pierwsze z tych zjawisk może mieć postać skrócenia jambicznego, skrócenia kretyckiego lub skrócenia '-o' wygłosowego, quod vide.

Skracanie samogłosek w wygłosowych sylabach zamkniętych jest zjawiskiem żywym w epoce archaicznej. Polega ono na tym, że samogłoski wszystkich sylab wygłosowych zamkniętych ulegają skróceniu z wyjątkiem sytuacji, kiedy spółgłoską zamykającą jest /S/ lub /M/.

Np. w wyrazie amo (kocham) ostatnia sylaba jest długa (powinno tu zadziałać skrócenie jambiczne, ale długość samogłoski jest przywracana przez gramatykę na zasadzie analogii z innymi czasownikami); w wyrazie amas (kochasz) drugie /A/ jest długie, ponieważ sylaba zamknięta jest przez /S/. Ale w wyrazie amat (kocha) obie sylaby są krótkie - zadziałało skracanie sylab wygłosowych zamkniętych.

Gramatyka języka łacińskiego
Procesy fonetyczne
Dolar australijski

Dolar australijski (oficjalna nazwa Australian dollar, międzynarodowy skrót AUD) – oficjalna waluta Australii, Kiribati, Nauru i Tuvalu. Jeden dolar australijski dzieli się na sto centów australijskich.

Historia 
Dolar australijski 14 lutego 1966 roku zastąpił funta australijskiego. Wśród proponowanych nazw nowej waluty oprócz dolara znajdowały się między innymi emu, royal i kanga. Dawny jeden funt australijski można było wymienić na dwa nowe dolary australijskie. W 1966 roku wprowadzono do obiegu monety o nominale 1, 2, 5, 10, 20 i 50 centów australijskich. W tym samym roku wprowadzono również banknoty o wartości 1, 2, 10 i 20 dolarów australijskich. W 1967 roku dodano banknot o wartości 5 dolarów australijskich, w 1973 roku banknot o wartości 50 dolarów australijskich, a w 1984 roku banknot o nominale 100 dolarów australijskich. W 1984 roku banknoty jednodolarowe zastąpiono monetami jednodolarowymi, zaś w 1988 roku monety dwudolarowe zastąpiły banknoty dwudolarowe. W 1988 roku wydano pierwszy australijski banknot polimerowy (był on banknotem kolekcjonerskim). Od 1996 roku wszystkie australijskie banknoty są wykonane z polimeru, jako dodatkowe zabezpieczenie przed fałszerstwami na każdym banknocie znajduje się przezroczyste okienko, w które wklejony jest obrazek holograficzny. W 2016 roku dolar australijski był piątą najczęściej wymienianą walutą na świecie. Na awersie każdej będącej aktualnie w obiegu monety dolara australijskiego znajduje się wizerunek królowej Elżbiety II. Na awersie banknotu 5 dolarów znajduje się wizerunek królowej Elżbiety II, zaś na jego rewersie jest budynek australijskiego parlamentu. Na awersie 10 dolarów jest Andrew Barton Paterson, zaś na rewersie banknotu jest Mary Glimore. Na awersie dwudziestodolarówki jest Mary Reibey (australijska biznesmenka), zaś na jej rewersie jest John Flynn (założyciel Royal Flying Doctor Service of Australia). Na awersie pięćdziesięciodolarówki jest David Unaipon (kaznodzieja, wynalazca i pisarz), zaś na jej rewersie jest Edith Cowan. Na awersie banknotu o nominale 100 dolarów znajduje się Nellie Melba, zaś na jego rewersie John Monash.

Zobacz też 
 Monety Australii

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Reserve Bank of Australia
 Strona Królewskiej Mennicy Australii

Australijski
Gospodarka Australii
Gospodarka Kiribati
Gospodarka Nauru
Gospodarka Tuvalu
Gospodarka Wysp Kokosowych
Gospodarka Wyspy Bożego Narodzenia
Gospodarka Norfolku
Dolar wschodniokaraibski

Dolar wschodniokaraibski – oficjalna waluta następujących państw Karaibów: Antigui i Barbudy, Dominiki, Grenady, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia i Saint Vincent i Grenadyny, a także Anguilli i Montserratu, wchodzących w skład Brytyjskich terytoriów zamorskich. Jeden dolar wschodniokaraibski dzieli się na sto centów wschodniokaraibskich. W dniu 1 lipca 2015 wycofane zostały z obiegu monety 1 i 2 centy.

Zobacz też 
 Dolar

Przypisy 

Karaiby
Gospodarka Antigui i Barbudy
Gospodarka Dominiki
Gospodarka Grenady
Gospodarka Saint Kitts i Nevis
Gospodarka Saint Lucia
Gospodarka Saint Vincent i Grenadyn
Gospodarka Anguilli
Gospodarka Montserratu
Makao

Makau − region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej
 Makao − gra karciana
 Mação − miasto w Portugalii

Zobacz też 
 Macau
Macau

Macau – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Akwitania, w departamencie Gironde.
 Makau (Specjalny Region Administracyjny Makau) – specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej.

Zobacz też 
 Makao