Germana Esperanto-Asocio

La Germana Esperanto-Asocio (GEA; germane Deutscher Esperanto-Bund) estas la landa Esperanto-asocio en Germanio, komunutila registrita asocio kiu asociigas la Esperanto-uzantojn en tiu ŝtato. Ĝi eldonas la membrogazeton Esperanto aktuell kaj aranĝas la Germanan Esperanto-Kongreson.

Historio 
La Nürnberger Weltspracheverein (Nurenberga Mondlingva Klubo) jam en 1888 konvertiĝis de Volapuko al Esperanto kaj la unua Esperanto-gazeto La Esperantisto jam aperis ekde 1889 en Nurenbergo. Tamen la iniciato, fondi germanan Esperanto-societon, aperis nur en 1903, kiam Alfred Hermann Fried en Berlino kunvenigis esperantistojn kaj eldonis lernolibron de Esperanto. Sed Fried devis forlasi Berlinon en junio 1903 pro financaj, familiaj kaj aliaj kaŭzoj kaj reiris al Vieno. La svisa ĵurnalisto Jean Borel, kies frato Jules en Berlino estis direktoro de la eldonejo Möller & Borel kaj de presejo, daŭrigis la agadon. Li vizitis Zamenhof en Varsovio, priparolis kun li la necesajn paŝojn, transloĝiĝis el Svisio al Berlino, fondis en novembro 1903 kune kun Adolf Schmidt, Wilhelm Wetekamp kaj aliaj la Esperantistan Grupon Berlino kaj en decembro la Esperanto-eldonejon Möller & Borel, en kiu li eldonis ekde 1904 instru- kaj informmaterialojn, beletrajn kaj fakajn publikigaĵojn kaj la gazeton de la grupo Esperantistische Mitteilungen. Nun Borel kaj Schmidt kun la berlina grupo sendis inform- kaj instrumaterialojn al multaj lokoj en la germanlingvaj landoj. Ili efike varbis membrojn por sia grupo aŭ por aliaj grupoj aŭ  por fondi novan grupon. En Esperantistische Mitteilungen, el kiu fariĝis en 1905 la Germana Esperantisto, Borel instigis diskuton pri fondo de germana Esperanto-Societo. Do la sistema agado de Borel kulminis en fondo de GEA.

La asocio fondiĝis kadre de la 1-a Germana Esperanto-Kongreso en Braunschweig la 19-an kaj 20-an de majo 1906, je la komenca nomo Germana Esperantista Societo. Tri jarojn pli poste, en la 4-a Germana Esperanto-Kongreso en Gotha maje 1909 laŭ instigo de d-ro Schramm el Dresdeno la nacia esperantista asocio alinomiĝis Germana Esperanto-Asocio - tiun nomon ĝi havas ĝis la nuntempo. Samtempe ŝanĝiĝis la asocia strukturo: el asocio de individuoj ĝi fariĝis ligo de grupoj.

La asocio estis malpermesita la 18-a de februaro 1936, kiam Martin Bormann kiel stabestro de Adolf Hitler subskribis dekreton, kiu malpermesis "al ĉiuj partianoj kaj anoj de suborganizaĵoj ligitaj kun la partio la membrecon en ĉiaspecaj organizaĵoj por artefaritaj lingvoj", kio praktike sekvigis la malpermeson de la nacia Esperanto-asocio en Germanio - la malpermeso praktike finiĝis kiam en majo 1945 kapitulacis la reĝimo de Nazia Germanio, kvankam ankoraŭ daŭris kelkajn monatojn ĝis kiam en 1947 reprezentantoj de la usone, brite kaj france okupitaj zonoj de postmilita Germanio oficialigis la repermeson. Internacie, Germana Esperanto-Asocio ekde 1955 estas Landa Asocio de Universala Esperanto-Asocio, sed jam antaŭ tio intensis la kunlaboro kun UEA - ekzemple en 1951 impona Universala Kongreso de Esperanto okazis en la urbo Munkeno kadre de la juna Federacia Respubliko Germanio. En la sovetunie okupita zono de postmilita Germanio, la posta komunista ŝtato GDR en centra Germanio, en la tradicio de stalinisma persekuto de la Esperanto-movado ĉia agado por Esperanto ekde 1949 estis malpermesita, sed post la morto de Stalin en 1954 iom post iom la agado repermesiĝis - tamen laŭ la politiko laŭeble malpermesi kontaktojn de civitanoj de GDR al homoj kaj asocioj en okcidenta Germanio, GDR-anoj daŭre ne havis permeson (re)membriĝi en Germana Esperanto-Asocio, kiu el vidpunkto de la komunismaj regantoj sekve de la milito iĝis okcidentgermania organizaĵo. Estiĝis apartaj Esperanto-strukturoj en GDR, kies unua kulmino estis fondo de Centra Laborrondo Esperanto en Kulturligo de GDR en 1965. En 1976 la centra laborrondo Esperanto en Kulturligo aliĝis al UEA, kaj ekde la jaro 1981 ĝi rajtis porti la nomon Esperanto-Asocio de GDR.

En la 69-a Germana Esperanto-Kongreso de majo 1991 refondiĝintaj Esperanto-Asocioj de la kvin Novaj Federaciaj Landoj de Germanio formale realiĝis al Germana Esperanto-Asocio... La esperantistoj de orienta Berlino post la ŝtata reunuiĝo de Germanio en oktobro 1990 decidis simple aliĝi al la ekzistanta Esperanto-Ligo Berlino, kiu fontas el Berlina Esperanto-Grupo fondita en 1903 kaj evoluinta al Esperanto-Asocio Grand-Berlino ĝis 1912, do jam ekzistis multajn jardekojn antaŭ la politika divido de la urbo.

Strukturo kaj agadoj 
GEA havas landajn ligojn kaj lokajn grupojn, sed la membroj estas centre registrataj kaj pagas kotizon al la centro, la oficejo de GEA. Dum la Germana Esperanto-Kongreso kunsidas la jarĉefkunveno, kiu elektas ĉiun duan jaron estraron kun prezidanto. Prezidanto ekde 2017 estas Ulrich Brandenburg.

Laŭ la prijuĝo de Rainer Kurz, entreprena konsilisto kaj eksa GEA-prezidanto, “GEA tenas kvazaŭ la monopolon por Esperanto en Germanio„.

Rainer Kurz celis tiun frazon tute ne kritike, sed origine diris ĝin en kunteksto, ke en la 1990-aj jaroj plurajn fojojn maljunaj esperantistoj tuj antaŭ la morto ankoraŭ notis en sia testamento, ke parton de la heredaĵo ricevu "la Esperanto-Asocio en Germanio". Post la morto venis monavidaj advokatoj, kiuj argumentis ke tute ne eblus diri pri kiu el la centoj da esperantistaj asocioj en Germanio povus temi la noto en la testamento. Tiom da urbaj kaj vilaĝaj grupoj, tiom da fakaj komisionoj... ĉiuj laŭ la advokatoj ekzistu sen jura interligo, kaj se ne klaras kio el la "multegaj sendependaj Esperanto-Asocio en Germanio" ricevu la monon, tiam la germana ŝtato ricevas ĉion, kaj la advokatoj ricevas grandaniman provizion. En la juraj procesoj la Esperanto-Asocio malgajnis, kvankam klare la heredintoj ne celis donaci grandan monsumon al la ĝermana ŝtato. Sed por postaj kazoj eventualaj estontaj heredantoj estis instruitaj, ke en testamento necesas absolute klare mencii kiu asocio ekzakte estu la celo de heredaĵo, kaj krome ĉiuj eblaj grupoj kun rilatoj al Esperanto en Germanio estis organize ligitaj al GEA, por laŭeble bona kunlaboro, sed ankaŭ por estonte malfaciligi la laboron de monavidaj advokatoj en tiaj situacioj.

Ligitaj instancoj 
En la kadro de GEA funkcias:
 Germana Esperanto-Instituto,
 Germana Esperanto-Biblioteko en Aalen (Virtembergo),
 Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj,
 Interkultura Centro Herzberg / Germana Esperanto-Centro en Herzberg am Harz, ĝi estas la klerigejo kaj pluklerigejo de GEA.

Apud GEA ekzistas diversaj fakaj kaj aliaj Esperanto-organizaĵoj, kiuj parte kunlaboras kun GEA kaj ties regionaj suborganizaĵoj. Aliaj estas tute memstaraj (kiel la laborista Libera Esperanto-Asocio).

La Germana Esperanto-Junularo estas memstara registrita asocio, sed kunlaboras kun kaj en GEA. GEA konsideras la membrojn de GEJ siajn junularajn membrojn. GEJ-membroj povis aboni la GEA-organon Esperanto aktuell je favoraj kondiĉoj, sed ricevis precipe la GEJ-gazeton Kune, kiam la gazeto ĝis fine de 2010 aperis kiel sendependa publikaĵo. Ekde 2011, ekzistas apartaj paĝoj nomataj "Kune" por GEJ-membroj en la revuo Esperanto aktuell, kaj la revuo aŭtomate sendiĝas al ĉiuj membroj de GEA kaj GEJ.

Internacie, kiel jam menciite GEA ekde 1955 estas formala Landa Asocio de Universala Esperanto-Asocio. Ĝi havas proksimume dek procentaĵojn de la tutmonda aligita membraro de UEA. Same en Germanio loĝas proksimume dek procentaĵoj de la individua membraro de UEA.

Regionaj suborganizoj 
Germana Esperanto-Asocio havas regionajn suborganizaĵojn laŭ la federaciaj landoj:

 en Baden-Virtembergo: Baden-Virtemberga Esperanto-Ligo (BAVELO) tttejo
 en Bavario: Bavara Esperanto-Ligo (BELO) tttejo
 en Berlino kaj Brandenburgio: Esperanto-Ligo Berlin-Brandenburgio (ELBB) tttejo 
 en Bremeno: Esperanto-Grupo Bremen tttejo
 en Hamburgo: Hamburga Esperanto-Societo (HES) tttejo
 en Hesio: Hesa Esperanto-Ligo (HELO) tttejo
 en Meklenburgo-Antaŭpomerio: Landa Asocio de Meklenburgo-Antaŭpomerio (LAMA) tttejo
 en Malsupra Saksio: Esperanto-Ligo de Malsupra Saksio (EMAS) tttejo
 en Nordrejn-Vestfalio: Rejnland-Vestfalia Esperanto-Ligo (REVELO) tttejo
 en Rejnlando-Palatinato: Rejnlando-Palatinata Esperanto-Ligo tttejo 
 en Sarlando: Sarlanda Esperanto-Ligo (SEL, memstara) tttejo 
 en Saksio: Saksa Esperanto-Ligo tttejo
 en Saksio-Anhalto: Esperanto-Ligo de Saksio-Anhalto tttejo
 en Ŝlesvigo-Holstinio: Esperanto-Verband Schleswig-Holstein tttejo 
 en Turingio ne estas aktiva landa asocio.

Estraro 
Membroj de la nuna estraro (5/2019) estas:
 Prezidanto: Ulrich Brandenburg
 Vicprezidanto: Andreas Emmerich
 Trezoristo: d-ro Matthias Hecking
 Administrado: Barbara Brandenburg
 Landaj ligoj: Wolfgang Bohr
 Eventoj: Andreas Diemel
 Klerigo: Oliver Walz
 Informtekniko: Franz Kruse
 Protokolanto: Nils Brinkmann
 Komisiito por la Germana Esperanto-Junularo: Michaela Stegmaier

GEA-prezidantoj 
 Martin Haase (ekde 2023) 
 Ulrich Brandenburg (2017 - 2023)
 Sebastian Kirf (2013 - 2017)
 Rudolf Fischer (2007 - 2013)
 Andreas Emmerich (2001 - 2007)
 Rainer Kurz (1999 - 2001)
 Frank Stocker (1995 - 99)
 Wolfgang Schwanzer (1989 - 94)
 Helmut Klünder (1983 - 89)
 Elsbeth Bormann (1977 - 83 kaj 1994 - 95)
 Werner Bormann (1967 - 1977)
 Arnold Behrendt (1929 - 1934)

Oficejoj 
Nürnberg, Albrecht-Dürer-Platz 6 (–decembro 1925)

Berlin SW 61, Johanniter Straße 9 (januaro 1926–februaro 1933)

Berlin, Planufer 28 (februaro 1933–marto 1935)

Dresden, Oppellstraße 50 (marto 1935–1936)

Bad Hersfeld, D-W-6430, Lambertstraße 12 (–1992)

Bonn 53113, Rheinweg 15 (1992–1994)

Freiburg 79104, Immentalstraße 3 (1995–2006)

Nordwalde 48356,  Gustav-Adolf-Straße 2a (2006–2009)

Berlin 10317, Einbecker Straße 36 (2009–2015)

Berlin 10965, Katzbachstraße 25 (seit 2015)

Membronombroj 
Observante la ĉi-sekvajn membronombrojn oni konstatas certajn nekongruojn. Ekzemple la nombro de Asociaj Membroj ĉe UEA restis inter 1000 kaj 1100 dum kelkaj jaroj ĝis 1999 - por subite fali al nombroj ĉirkaŭ 600 dum la jaroj ekde 2000.  Krome ekzistas certa nekongruo inter la nombroj indikitaj en la revuo de GEA kaj en tiu de UEA.

Malgraŭ la nekongruoj estas verŝajne, ke okazis mezuma ĉiujara falo de la membronombroj de proksimume 2 procentoj jare ĉe la individuaj membroj de UEA en Germanio inter 1996 kaj 2003. La membraro de GEA inter 1994 kaj 2002 laŭ la nombroj falis sume je 20 % (jare ĉirkaŭ 2,7 %), poste ĝis 2006 ĝi stagnis. Laŭ informo en la dissendolisto esper-german “la membronombro de GEA (sen GEJ) kreskis konstante de 1984 ĝis 1993„. La posta ŝrumpado revenigis la nombron ĝis 2008 proksimume al la stato de 1987. El kio eblas konkludi kun la ceteraj informoj, ke inter 1987 kaj 1993 okazis kresko de sume proksimume 20 % (jare ĉirkaŭ 3 %) kaj ke en 1987 estis proksimume 1050 membroj.

La jaraj financaj kalkuloj estas kutime kontrolataj - sekve iliaj nombroj relative fidindas; ili estas krome ĉiujare regule publikigataj. Helpe de la koncerna (plena) kotizo eblas elkalkuli, kiom da plenkotizaj ekvivalentoj ekzistis en la koncerna jaro.

La membronombroj por GEJ (1994 - 2001), signitaj en la sekva tabelo per *, estas laŭ la iama membroadministranto Rudolf Fischer “nur la resto de iamaj GEJ-membroj„ kaj “historie„ “senvaloraj„. La membronombroj por GEJ (2007-8), same signitaj per *, estas "ne certigitaj".

Por la tempo antaŭ 1994 ŝajne ne ekzistas rete akireblaj fontoj (sed ja la paperaj gazetoj de GEA kaj UEA).

Fontoj kaj notoj

Vidu ankaŭ 
 Prezidantoj de GEA
 Honoraj membroj de GEA
 Meritmedalo de GEA
 Iamaj Esperanto-asocioj#Germanio
Germana Esperanto-Junularo
 Asocio de Junaj Germanaj Esperantistoj (1923 - 1936)

Eksteraj ligiloj 
 Hejmpaĝo de GEA
 www.esperanto.de kun dulingvaj informoj pri la Esperanto-asocioj k.s. en Germanio

 
Germanaj Esperanto-asocioj
Esperanto en Berlino
1906 en Germanio
1936 en Germanio
1947 en Germanio