alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Сарытау губернасы

Сарытау губернасы () — Россия империясе һәм РСФСР составында административ-территориаль берәмлек.

Үзәге — Сарытау шәһәре.

География

Чиктәшлек

Тарих 
1769 елның 25 декабрендә Әстерхан губернасы составында Сарытау провинциясе оештыра.

1780 елның 11 гыйварында Әстерхан губернаның көньяктагы өязеннән Сарытау  барлыкка килә.

1796 елда Сарытау  юкка чыгарыла, ә 1797 елда Сарытау губернасы барлыкка килә; шул ук елда губернаның өлешләре Тамбов, Түбән Новгород һәм Сембер губерналарын кертелә.

1801 елда губерна составыннан Пенза губернасы аерып чыгарыла.

1802 елда Новохопёрск өязе Воронеж губернага күчә, ә Кара Яр өязе — Әстерхан губернасына күчә.

1835 елда губерна эчендә Николаевск, Новоузенск һәм Царёв өязләре барлыкка киләләр. 1851 елда Царёв өязе Әстерхан губернасына күчкән, Николаевск һәм Новоузенск өязләре Самар губернасына күчәләр.

1918 елда губернаның кисәге Идел буе алманнарының автономияле өлкәсенә кертелә.

1919 елда Камышлы өязенең өлеше (1920 елда кире кайтарылган) һәм Царицын өязе Царицын губернасына кертеләләр. Шул ук елда губерна составына Новоузенск өязенең өлеше кертелә.

1920 елда, Новоузенск өязенең кечерәю нәтиҗәсендә, Дергач һәм Покровск өязләре барлыкка киләләр.

1921 елда, Аткарск өязенең кечерәю нәтиҗәсендә, Елань өязе барлыкка килә.

1922 елда Покровск өязе Идел буе алманнарының автономияле өлкәсенә тапшырыла.

1923 елда Вольск өязе юкка чыгарыла. Шул ук елда Дергач өязе юкка чыгарыла һәм Новоузенск өзяенә кертелә; Елань өязе юкка чыгарыла һәм Аткарск өязенә кертелә.

1928 елның 21 майдагы БҮБК карары нигезендә, Сарытау губернасы юкка чыгарыла, ә аның территория Түбән Идел өлкәсенә кертелә.

Административ бүленеш 

Сарытау губернаның административ бүленеше (1851-1918):

Халык 

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):

Губернаның җитәкчелеге

Генерал-губернаторлар

Наместниклыгының хакимнәре

Губернаторлар

Танылган кешеләр 
 Борһан Мансуров - Татарстан АССР Үзәк башкарма комитетының беренче рәисе.

Искәрмәләр 

Россия империясе губерналары
Нижгар губернасы

Түбән Новгород губернасы () — Россия империясе һәм РСФСР составында административ-территориаль берәмлек.

Губернаның үзәге — Түбән Новгород шәһәре.

География

Чиктәшлек 

Губернаның мәйданы — 48 241 км² (1847 елда), 51 252 км² (1905 елда), 81 458 км² (1926 елда).

Тарих 
Пётр Iның өлкә реформасы барышында Түбән Новгород Казан губернасына кертелә. 1714 елда, Казан губернаның төньяк-көнбатыш өлешләреннән Түбән Нвовгород губернасы барлыкка килә, ләкин 1717 елда ул юкка чыгарыла.

1719 елда Түбән Нвогорд губернасы яңадан торгызыла. Үз өчендә өч (Алатырь, Арзамас һәм Нижний Новгород) провинциясенә бүленгән.

1779 елда, Екатерина IIның админитсратив реформасы нәтиҗәсендә Түбән Новгород губернасы Түбән Новгород наместниклыгына әйләнә; аның составына, элекке Түбән Новгород губернадан тыш, Рязань, Владимир һәм Казан наместиклыкларның өлештәре кетреләләр.

1796 елда Түбән Новгород  Түбән Новгород губернага әйләнә.

1797 елның октябрендә губернасы элекке Пенза губернасының өлешләре кертеләләр. 1801 елда Пенза губернасы элекке чикләрендә торгызыла.

1922 елда губерна составына Кострома губернаның Варнавин һәм Ветлуга өяләре, Сембер губернаның Кормыш өязе һәм Тамбов губернаның кечкенә өлеше кертеләләр.

1929 елның 14 гыйнврадагы БҮБК карары нигезендә губерналар тулысынча юкка чыгарылалар. Түбән Новгород губернасының территориясендә Түбән Новгород өлкәсе оештырыла — аның составына элекке Вятка губернасының территориясе, Владимир һәм Кострома губерналарның өлешләре кертеләләр.

Административ бүленеш 

1779 елда, Түбән Новгород  барлыкка килү моментта, ул 13 өязгә бүленгән.

1796 елда Кнәгин, Мәкәрҗә, Починки, Пьянский Перевоз һәм Сергач өязләре юкка чыгарылалар.

1802 елда Кнәгин, Мәкәрҗә һәм Сергач өязләре торгызылалар.

1918—1926 елларда үзгәрешләр 

1918 — Горбатов өязе Павлово өязенә исемен алыштыра; Воскресенское өязе барлыкка килә.

1920 — Мәкәрҗә өязе Лысково өязенә исемен алыштыра.

1921 — Балахна өязе Городец өязенә исемен алыштыра. Шул ук елда Выкса, Сормово һәм Починки өязләре барлыкка киләләр.

1922 — губерна составына кертеләләр:
 Кострома губернаның Варнавин һәм Ветлуга өяләре,
 Кострома губернаның юкка чыгарылган Коверна өязенең 6 вулысы;
 Сембер губернасының Кормыш өязе,
 Тамбов губернасының 4 вулысы.
Канавино районы барлыкка килә (хәзер — Түбән Новгородның Канавино районы).

1923 — Ардатау, Варнавино, Васильсурск, Воскресенское, Кнәгин, Кормыш һәм Починики өязләре юкка чыгарылалар; Красные Баки өязе барлыкка килә.

1924 — Балахна һәм Растяпино районнары барлыкка киләләр. Соромов өязе районга өйләнә. 4 вулыс Мари автономиле өлкәсенә күчәләр, 1 вулыс Төньяк Двина губернага күчә.

1926 елда Түбән Новгород губернаның административ бүленеше:

Халык 

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):

Губернаның җитәкчелеге

Генерал-губернаторлар

Губернаторлар

Наместниклыгының хакимнәре

Губернаторлар

Искәрмәләр 

Россия империясе губерналары
Түбән Новгород губернасы
Карабай (Борай районы)

Карабай — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.

Почта индексы — 452971,  — 80218822003.

Демография

Авыл белән бәйле шәхесләр

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Башкортстан авыллары
Дүсмәт (Борай районы)

Дүсмәт — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.

Почта индексы — ?,  — ?.

Демография

Авыл белән бәйле шәхесләр

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Башкортстан авыллары
Воткинск

Воткинск (, ) – халык саны буенча Удмуртиянең өченче шәһәре, Воткинск районының үзәге.

Халык саны – 99 022 кеше (2010).

Исем чыганагы 
Воткинск үз исемен Вотка елгадан ала, ә ул, үз чиратта, үз исемне «вот» («удмурт») сүзеннән ала.

География 
Шәһәр Вотка елгасы өстендә, Ижаудан 55 километрга төньяк-көнчыгышрак урнаша. Шәһәр аша тимер юл уза.

Тарих 
Воткинск 1757 елда Воткинск тимер җитештерү заводы төзелеше вакытында бистә буларак нигезләнә. Ләкин шәһәр нигезләү датасы 1759 ел дип санала – шул елда завод эшли башлый.

1796 елдан – Вятка губернасы Сарапул өязе составында.

1921—1923 елларда – Пермь губернасы, 1923—1934 елларда – Урал өлкәсе составында.

1926 елда шәһәр тибындагы бистә статусын ала.

1934—1937 елларда – Киров крае һәм Киров өлкәсе составында.

1935 елда шәһәр статусын ала. 1937 елда Киров өлкәсе составыннан Удмурт АССР составына тапшырыла.

Халык

Милли состав

Икътисад 
 «Воткинский завод» ААҖ – ракета техниканы, нефть-газ җиһазларны, станокларны, көнкүреш техниканы җитештерү;
 Радиотехнология җиһазлар заводы;
 Тимер-бетон конструкцияләр заводы; һ. б.

Мәгариф 
 Медицина училищесы
 Педагогик училищесы
 Ижау дәүләт техника универистетының филиалы
 Удмурт дәүләт университетының филиалы

Шәһәрдә туганнар 
 Петр Чайковский – рус композиторы, дирижеры, педагогы, музыка һәм җәмәгать эшлеклесе, музыкаль журналист.

Моны да карагыз 
 Воткинск сусаклагычы

Искәрмәләр 

Удмуртия шәһәрләре
Удмуртия район үзәкләре
Воткинск
Дүсмәт (Благовар районы)

Дүсмәт — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл. Күчәрбай авыл советына карый.

Демография

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Башкортстан авыллары
Яңа Бүләк (Благовар районы)

Яңа Бүләк — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.

Демография

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы.

Башкортстан авыллары
Ырынбур губернасы

Ырынбур губернасы (, ) — 1744—1782 һәм 1796—1928 елларда Россия имериясе һәм РСФСР составында административ берәмлек.

Губернаның үзәге — Ырынбур шәһәре.

География

Чиктәшлек

Тарих 
Ырынбур губернасы 1744 елда оеша. 1752 елда аңа Әстерхан губернасыннан Гурьев (соңрак Җаек губернасына тапшырыла) шәһәре күчә; 1773 елда Ырынбур губернасы составына Казан губернасыннан Самар шәһәре күчә.

1775 елда өч провинциягә бүленгән:
 Ырынбур провинциясе
 Исәт провинциясе
 Уфа провинциясе

1782 елда Уфа  барлыкка килә; үз эчендә ул Уфа һәм Ырынбур өлкәләренә бүленгән.
Уфа өлкәсенә сигез өяз теркәп куелган:
 Уфа өязе
 Бөре өязе
 Минзәлә өязе
 Бөгелмә өязе
 Богыруслан өязе
 Бәләбәй өязе
 Стәрлетамак өязе
 Чиләбе өязе
Ырынбур өлкәсенә дүрт өяз теркәп куелган:
 Ырынбур өязе
 Верхнеуральск өязе
 Бозаулык өязе
 Сергиевск өязе
Гурьев һәм Җаек шәһәрләре Әстерхан губернасы составына тапшырылалар.

1796 елда Уфа  Ырынбур губернасына әйләнә. 1802—1865 елларда губернаның үзәге Уфа булды. 1850 елда, Самар губернаның барлыкка килүе аркасында, аңа Бөгелмә, Бугуруслан һәм Бозаулык өязләре тапшырылалар.

1865 елда Ырынбур губернасы составыннан Уфа губернасы аерылып чыгарыла.

1919 елда Ырынбур губернасы составыннан Чиләбе губернасы аерылып чыгарыла.

1928 елда Ырынбур губернасы юкка чыгыраыла, ә аның территориясе Урта Идел өлкәсенә кертелә.

Административ бүленеш

1918-1928 елларда үзгәрешләр 
1919 елда Ырынбур губернасы составыннан Чиләбе губернасы аерылып чыгарыла; шул ук елда губернаның кисәге Башкортстан АССР составына тапшырыла.

1922 елда Исаево-Дедово өязе барлыкка килә; 1923 елдан ул Кашинрнск өязе исемен йөртә. 1927 елда барлык өязләре юкка чыгарылалар һәм районнар оештыралар.

Халык 

Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):

Губернаның җитәкчелеге

Хәрби губернаторлар

Губернаторлар

Искәрмәләр 

Ырынбур губернасы
Кызыл Армия районы (Чуашстан)

Кызыл Армия районы () — Чуашстанның үзәгендәге муниципаль район.

Административ үзәге — Красноармейское авылы.

География 
Кызыл Армия районы Чуашстанның үзәгендә урнашкан. Район территориясе 456,3 км². Төньякта  Чабаксар, төньяк-көнчыгышта Чуел, көньякта Канаш һәм Урнар, көнбатышта Алик һәм Моргауш районнары белән чиктәш.

Тарих 
Район 1935 елның 9 гыйнварендә Торак районы буларак оеша. Үзәге булып Алгы Торак авылы торган. 1940 елда авыл атамасы Красноармейскига алыштырылгач, район атамасы да Красноармейскига үзгәрә. Бүгенге көндә авыл атамасын кире Алгы Торакка алыштыру планлаштырыла.

Халык 
Халык саны 16,110 мең кеше (2010 елга).

Милли составы: чуашлар — 98%.

Административ бүленеше 
Районда 2004 елдан 9 авыл жирлеге урнашкан.

Икътисад 
Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит, бәрәңге, колмак, яшелчә җитештерү. Шулай ук, кирпеч заводы да эшләп килә.

Танылган шәхесләр 
 Геннадий Юмарт (1938, Арткы Карыки) - язучы, К. Иванов премиясе лауреаты (1988).

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Район рәсми сайты

Чуашстан районнары
Чуашстанның Кызыл Армия районы
Кызыл Чутай районы

Кызыл Чутай районы () — Чуашстанның көнбатышындагы муниципаль район.

Административ үзәге — Кызыл Чутай авылы.

География 
Кызыл Чутай районы Чуашстанның көнбатышында урнашкан. Район территориясе 691,6 км². Төньякта  Ядернә, көнчыгышта Алик, көньякта Шөмерлә районнары һәм көнбатышта Түбән Новгород өлкәсе белән чиктәш.

Төп елгасы — Сыры.

Халык 
Халык саны 19,788 мең кеше (2010 елга).

Милли составы: чуашлар — 97%.

Административ бүленеше 
Районда 2004 елдан 10 авыл жирлегендә 70 авыл урнашкан.

Икътисад 
Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит, бәрәңге, яшелчә, тамыразыклар җитештерү.

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Район рәсми сайты
 Кызыл Чутай районы гербы һәм байрагы.

Чуашстан районнары
Кызыл Чутай районы
Мария Посады районы

Мария Посады районы, искечә Сөндер районы (, ) — Чуашстанның төньяк-көнчыгышындагы муниципаль район.

Административ үзәге — Мария Посады шәһәре.

Җәгъpафия 
Мария Посады районы Чуашстанның төньяк-көнчыгышында, Идел ярында урнашкан. Район территориясе 686,1 дүрᴛкел киламитер. Төньякта һәм көнчыгышта Идел елгасы белән, көньякта Кузлаука, көнбатышта Чабаксар һәм Чуел районнары белән чиктәш.

Тарих 
Район 1927 елның 5 cиʜтәберендә оеша. Әлеге районда Чуашстанның 7 могҗизасының 3есе урнашкан:
 Государь тавы,
Изге Михаила Архангел чиркәве (Тугай авылы).
Шоршела авылындагы космонавт Андриян Николаев музее.

Чуаш җɵмһүрᴎятсының кызыклы урыннары һәм тарихында районның 3 номинанты җиңү яулый:
Сөндер авылында Екатерина IIнең булуы турындагы риваять — Чуашстан риваяте,
сүндюк авылы мастеры Т.Дверенинның "Минем курчакларым — минем балаларым" эше — Чуашстан могҗизасы,
Космонавт Андриян Николаев — Чуашстан шәхесе буларак.

Халык 
Халык саны 26,006 мең кеше (2010 елга).

Милли cастaфы: чуашлар — 79,4%, руслар — 19%.
Район демографиясе күренеше

Административ бүленеше 
Районда 2004 елдан 1 кала җирлеге һәм 11 авыл жирлеге урнашкан.

Икътисад 
Сәнәгатьтә төп тармаклар: спирт ɜавуᴛы, агач эшкәртү.

Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит, йон, бәрәңге, колмак җитештерү.

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Район рәсми сайты
 Сĕнтĕрвăрринчи Акатуй-2017

Чуашстан районнары
Мария Посады районы
Янтык районы

Янтык районы (рус. Янтиковский район, чуаш. Тăвай районĕ — Тау асты районы) — Чуашстанның көнчыгышында урнашкан муниципаль район.

Административ үзәге — Янтык авылы, Казан ханлыгы дәвереннән мәгълүм. Ул вакытта ул Тимәш дип аталган. 1757-59 елларда руслар чуашларны чукындыру нияте белән биредә Архангельск чиркәве төзиләр. Шушы хөрмәткә авыл да тулысы белән Архангельскоега әйләнә. Хәзерге Янтык атамасы — татарныкы, авылның тау астында урнашканлыкны күрсәтә.

География 
Чуашстанның көнчыгышында урнашкан муниципаль район. Район территориясе 524,4 км². Төньякта Ормар районы, көнбатышта Канаш районы,көньякта һәм көнчыгышта Татарстанның Кайбыч районы белән чиктәш.

Тарих 
Район 1935 елның 9 гыйнварендә оеша.

Халык 
Халык саны 28,2 мең кеше (2009 елга)

Милли состав: чуашлар — 90 %тан артык, шулай ук руслар, татарлар, шул исәптән керәшен татарлары да яши.

Районда туган күренекле шәхесләр 
 Николай Сидоров (1963, Индырчи), драматург, ЧР дәүләт премиясе, М. Сеспель исемендәге премия лауреаты.
 Вера Кузьмина (1923―2021), ССРБ халык артисты (Чабаксар).

Административ бүленеше 
Районда 12 авыл жирлегендә 31 авыл урнашкан.

Икътисад 
Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит җитештерү.

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Район рәсми сайты

Чуашстан районнары
Янтык районы
Иблис

Иблис (гар. balasa بَلَسَ - өметсез, , сатан) — дини-мифологик күзаллауларда, шайтаннарның башлыгы, җитәкчесе. Аллаһы Тәгаләгә буйсынудан баш тарткан өчен, Күктән Җиргә төшерелгән фәрештә. Бу хакта Коръәннең "Бәкара" (Сыер) сүрәсендә түбәндәгеләр әйтелә: 

Кайбер әсәрләрдә мөстәкыйль персонаж буларак та хәрәкәт итә. Әйтик, татар халык әкияте «Күрәзәче карчык»та Иблис шайтаннар патшасы итеп сурәтләнә. Бу исә үз чиратында ислам тәгълиматына берничек тә каршы килми.

Мөнәҗәтләрдә дә Иблис образы билгеле бер чагылыш таба («Укы Коръән илә намаз», «Әйтик зикерләр, кальбебез уянсын!»). Бу әсәрләрдә, табигый, Иблискә каргыш сүзләре әйтелә. Язма әдәбият әсәрләрендә Иблис күпкә киң һәм тирәнрәк чагылыш таба (Кол Гали, «Кыйссаи Йосыф»; Сәйф Сараи, «Гөлстан бит төрки»; Утыз Имәни; хәзерге шагыйрьләрдән Равил Фәйзуллин, Зөлфәт һ.б. иҗаты).

Шулай ук карагыз

Әдәбият 
 Хөснуллин К. Мөнәҗәтләр һәм бәетләр.— Казан, 2001.
 Коран / Пер. смыслов и комм. В. Пороховой.— Дамаск-М., 1996.
 Пиотровский М. Коранические сказания.— М., 1991.
 Иблис // Татарская энциклопедия: В 6 т.: Т. 2.— Казань, 2005.

Чыганаклар 
 Урманче Ф., Татар мифологиясе: Энциклопедик сүзлек.

Сылтамалар 
Иблис турында 14:22  wav

Гарәп мифологиясе
Татар мифологиясе
Дин
Сатанизм
Демонология
Ислам

ba:Шайтан
bg:Шейтан
Казанны штурмлау (1918 ел, август)

Казанны штурмлау — 1918 елның августында КомУч Халык армиясенең большевикларга каршы операциясе.

Казанга барып керү юлларындагы сугышлар 
22 июльдә КомУчның Халык армисе, кайсы составына чехословак легионерлар да кергәннәр, Семберне ала. 3 300 кеше санлы Халык армиясенең отряды, Идел елга флотилисе ярдәме белән, 2 500 кеше санлы «кызыл» группировканы тар-мар итә һәм Казанга таба алга чыга.

4 августка аклар Спасны, Буаны һәм Тәтешне алдлар, һәм Чулман тамагына чыктылар. Бу урында кызыллар акларны туктатырга тырыштылыр, ләкин яңандан җиңелгәннәр һәм Казанга чигенделәр.

Бу вакытта кызыллар Казанны һәм губернаны сугыш хәлендә дип игълан иттеләр. Казанны һөҗүмдән латыш укчылар (ике полк), Мөселман коммунистик отряды, Карл Маркс исемендәге Интернациональ батальоны, 1нче мөселман социалистик полкы, 1нче татар-башкорт батальоны һәм башка отрядлар саклаганнар. Ашыгыч рәвештә Казанда кызыл гвардия отрядлары оештыралар.

Шәһәрне штурмлау 

5 августның кичендә аклар Казанга чыктылар. Елга флотилиясе, Казанны узып, Романов тимер юл күперенә чыкты һәм кызыллар белән атышу башлады; юл уңаенда, Югары Ослан янында, ул десантны төшерде, һәм Владимир Каппельның отряды аны ала.

Бу вакытта чехословаклар Казан пристаньларда чыгалар һәм шәһәргә таба һөҗүмне башладылар. Латыш укчылар каты каршылык күрсәттеләр, ләкин Кремьдә урнашкан серблар батальоны аклар ягына күчәләр. Нәтиҗәсендә, чехлар латыш укчыларның каршылыгы сындыралар; кызыллар шәһәргә чигенделәр.

6 августта Каппель отрядының өлеше Иделнең сул ягында төшә һәм Большие Отары авылы ягыннан, шәһәргә тылдан керә. Шул ук көндә чехословаклар Адмиралтейская бистәсе янында десантны төшерәләр; бу десантның төшерү офицерлар восстаниега сигнал булды.

6 августның кичкә аклар шәһәрен өч яктан чолгап алдылар. Кызылларның бер өлеше Арчага чигенә башлады, ә икенче өлеше Зөягә чигенә башлады. 7 августына каршы төндә аклар шәһәрне тулысынча алалар. Каршылыгының соңгы учагы элекростанция иде; анда Мирсәет Солтангалиев җитәкчелеге астында отряды һөҗүмгә каршы торды.

7 августның көн уртасына Казан тулысынча кызыллардан бушатты.

Нәтиҗә 
— Акларга Генераль штабның академиясе күчә.

— Ижау һәм Воткинскта восстание башлана.

— Аклар Россия империясенең алтын запасны алалар (650 млн. алтын сум тәңкәләр белән, 100 млн. сум кредит знаклар белән, алтын һәм платина коелмалар, һәм башка әйберләр).

Моны да карагыз 
 Казан операциясе (1918 ел, сентябрь)
 Россия ватандашлар сугышы

Казан тарихы
Муркаш районы

Муркаш районы () — Чуашстанның төньяк-көнбатышындагы муниципаль район.

Административ үзәге — Муркаш авылы.

География 
Муркаш районы Чуашстанның төньяк-көнбатышында, күпчелек территориясе Иделнең уң, азрагы сул ярында урнашкан. Район территориясе 845,3 км². Төньякта  Мари Ил белән, көнчыгышта Чабаксар, көньякта Алик һәм көнбатышта Ядернә районнары  белән чиктәш.

Халык 
Халык саны 36 339 кеше (2010 елга).

Милли составы: чуашлар — 98%.

Административ бүленеше 
Районда 2004 елдан 16 авыл жирлегендә 177 авыл урнашкан.

Икътисад 
Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит, бәрәңге, яшелчә, тамыразыклар җитештерү. Җирләрнең 72%ы игелә.

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Район рәсми сайты
  Моргауш районы
 Моргауш районы сайты 
 Моргауш авылы фотолары

Чуашстан районнары
Муркаш районы
Порецкое районы

Порецкое районы () — Чуашстанның көньяк-көнбатышындагы муниципаль район.

Административ үзәге — Порецкое авылы.

Җәгъpафия 
Порецкое районы Чуашстанның көньяк-көнбатышында урнашкан. Район территориясе 845,3 дүрᴛᴋел ᴋиламитер. Төньякта  Шөмерлә белән, көнчыгышта Ибриси, көньякта Алатыр районнары һәм Мордовия белән, ә көнбатышта Ηижгаp өлкәсе белән чиктәш.

Халык 
Халык саны 13 900 кеше (2010 елга).

Милли cастaфы: мaрдьıвалар — 21%, руслар — 74%.

Административ бүленеше 
Районда 2004 елдан 12 авыл жирлегендә 39 авыл урнашкан.

Икътисад 
Сәнәгать: торф, сөт, крахмал, агач эшкәртү предприятияләре.

Авыл хуҗалыгында төп тармаклар: сөт, ит, бәрәңге, яшелчә, колмак җитештерү.

Искәрмәләр

Сылтамалар 
 Район рәсми сайты
 Район форумы сайты

Чуашстан районнары
Порецкое районы
Octavio Paz

Octavio Paz (n. 31 martie 1914 - d. 19 aprilie 1998) a fost un poet, eseist și diplomat mexican, una din figurile literare de prima mărime ale Americii Latine. În 1990 i s-a acordat Premiul Nobel pentru Literatură.

Motivația Juriului Nobel 
"Pentru a onora scrierile pasionate de orizonturi largi, caracterizate de inteligență senzuală și integritate umanistă."

Date biografice 

Absolvent al Universidad Nacional Autónoma de México (acronim, UNAM) și al University of California at Berkeley, Paz debutează în 1933 cu volumul de poeme Luna silvestre. Pleacă in Spania, unde se apropie până la identificare de cauza republicană din Războiul civil (reflexiile acestei experiențe apar în Spania, în 1937, sub titlul Bajo in clara sombra y otros poemas, anunțându-l pe marele poet de mai târziu.

După o ședere la Paris se întoarce în Mexic, unde va înființa și edita mai multe reviste literare de renume (Taller, El hijo prodigo și, În anii '70, Plural). Influențat pe rând de marxism, suprarealism, existențialism, budism și hinduism, tema sa de predilecție este capacitatea de a-și depăși singurătatea existențială prin dragoste, erotism și creativitate artistică.

Opera

Versuri 
 No pasaran (1937); 
 Libertad bajo palabra (1949); 
 Aguila o sol? Piedra de sol (1957); 
 Blanco (1967); 
 Ladera este (1971); 
 Hijos del aire (1981).

Proză 
 El labirinto de la soledad (1950); 
 El arco y la lira (1956); 
 Las peras del olno (1957); 
 Conjunciones y disyunciones (1970); 
 El mono gramatico (1974); 
 One Earth, Four or Five Worlds, lb. engleză (1985).

Note

Legături externe 
  Biografie oficială

Nașteri în 1914
Nașteri pe 31 martie
Decese în 1998
Decese pe 19 aprilie
Laureați ai Premiului Nobel pentru Literatură
Absolvenți ai Universidad Nacional Autónoma de México
Absolvenți ai University of California, Berkeley
Diplomați mexicani
Eseiști mexicani
Filozofi mexicani
Guggenheim Fellows
Laureați ai Premiului Cervantes
Laureați mexicani ai Premiului Nobel
Oameni din Ciudad de México
Poeți mexicani
Scriitori mexicani
Traducători mexicani
Traducători spaniolă-engleză
Traducători spaniolă-franceză
Laureați ai Premiului Ierusalim
John Fowles

John Robert Fowles () a fost un romancier și eseist englez.

Biografie 

John Fowles s-a născut în 1926 la Leigh-on-Sea, în comitatul Essex din Anglia, ca fiu al lui Robert John Fowles și al lui Gladys May Richards. După ce a urmat cursurile Universității din Edinburgh, în 1950 a obținut o diplomă de master of arts în literaturile franceză și germană la Oxford.

Atunci avea să-i descopere pe existențialiștii francezi și pe promotorii Noului Roman. A predat literatura franceză la New College, Oxford, a fost profesor de limba și literatura engleză la Universitatea din Poitiers, apoi la Colegiul Anargyrios de pe insula grecească Spetsai (experiența evocată în romanul Magicianul), pentru ca, între 1954 si 1963, să predea literatura engleză la Colegiul St. Godric din Londra. Este considerat de criticii englezi drept unul dintre reprezentanții principali ai postmodernismului britanic.

Romancierul

John Fowles a dobândit recunoașterea internațională o dată cu apariția primului său roman, Colecționarul (1963), al cărui succes de public i-a îngăduit să se dedice în întregime scrisului. A primit de îndată și elogiile criticii, fiind considerat un scriitor cu o forță imaginativă și inovatoare excepțională, reputație pe care următoarele sale romane au confirmat-o: Magicianul (1966; ediție revizuită în 1977), Iubita locotenentului francez (1969), Daniel Martin (1977), Mantisa (1982), Omida (1985). 

Scriitor prolific, admirator al lui Thomas Hardy și al lui D.H. Lawrence și deopotrivă al lui Joseph Conrad și al lui Thomas Pynchon, pasionat de științele naturii, istorie și ocultism, și autor în egală măsură de volume de eseuri (Aristocrații, 1964), nuvele (Turnul de abanos, 1974), poezii, traduceri, prefețe, cronici literare și comentarii la albume de artă fotografică, John Fowles a trăit și a scris în Lyme Regis, Dorset. Fowles declara în 1998, cu ocazia lansării volumului de eseuri Găuri de vierme, "Nu mă interesează câtuși de puțin să fiu un scriitor faimos... Aș vrea doar să fiu un ins care a contribuit la perpetuarea enorm de dificilului meșteșug de a scrie romane".

Lista cărților publicate

1963: Colecționarul, roman
1964: Aristocrații, eseuri
1965: Magicianul, roman 
1969: Iubita locotenentului francez, roman
1974: Turnul de abanos, nuvele 
1977: Daniel Martin, roman
1979: Copacul
1982: Mantissa, roman 
1985: Omida, roman
1998: Găuri de vierme
2003: Jurnalele, vol. I

Note

Legături externe 
 Autorul "Magicianului" s-a stins din viata, 9 noiembrie 2005, Evenimentul zilei

Nașteri în 1926
Decese în 2005
Literatura secolului al XX-lea
Literaturile de limbă engleză
Romancieri englezi
Casa de Habsburg

Casa de Habsburg este numele uneia din cele mai importante dinastii europene. Habsburgii au deținut următoarele demnități:
 
 Împărați ai Sfântului Imperiu Roman de Națiune Germană și regi ai Germaniei, din 1438 până în 1806, (când Imperiul și Regatul Germaniei au fost desființate de Napoleon Bonaparte);
 Împărați ai Imperiului Austriac (1804-1918);
 Duci (1282-1453), apoi arhiduci (1453-1804) ai Țărilor Ereditare Austriece;
 Regi ai Ungariei (1526-1918);
 Regi ai Croației (1527–1918);
 Regi ai Galiției și Lodomeriei (1772-1918), astăzi părți din vestul Ucrainei și sud-estul Poloniei;
 Regi ai Spaniei (1516–1700);
 Regi ai Portugaliei (1580–1640);
 Regi ai Boemiei (1526–1618 și 1621–1918);
 Marchizi ai Moraviei (1412-1918);
 Principi ai Transilvaniei (1691-1765), apoi Mari Principi ai Transilvaniei (1765-1867);
 Mari duci ai Toscanei (1814-1859);
 Mari duci ai Cracoviei (1814-1918);
 Duci ai Bucovinei (1773-1918).

Dinastia este numită după locul de origine, castelul Habsburg din cantonul elvețian Aargau. Originea numelui castelului este nesigură. Primul document în care acest nume este menționat a fost identificat ca fiind din 1108.

Vezi și 
 Casa de Habsburg-Lorena  
 Casa de Habsburg-Iturbide (Mexic)

Bibliografie
 Mathias Bernath, Habsburg und die Anfänge der Rumänischen Nationsbildung, Leiden, 1972;
 Mathias Bernath, Habsburgii și începuturile formării națiunii române, trad. Marionela Wolf, Cluj, 1994.

Legături externe 

 The Hapsburg Monarchy (Wickham Steed, 1913) ) eLibrary Austria Project (english ebook)
Nicolaus Olahus

Nicolaus Olahus (n. 10 ianuarie 1493, Sibiu – d. 15 ianuarie 1568, Pojon) a fost un cleric catolic, umanist, istoriograf și om politic de origine română care a activat în Regatul Ungariei, ocupând demnitatea de arhiepiscop de Esztergom (în ) și primat al Bisericii Catolice din Ungaria, regent al Ungariei și apoi guvernator al țării. Tatăl său, Ștefan, era originar din Orăștie. Mama sa, Barbara Huszár, era descendentă din familia lui Ioan de Hunedoara, voievodul Transilvaniei.

Biografie 
Este cunoscut faptul că în anii tinereții sale, între cca 1522-1526, Olahus a fost consilier al regelui Ludovic al II-lea  deținând funcția de secretar-consilier la curtea regală. În 1542 Nicolaus Olahus și-a început cariera ecleziastică, devenind episcop al Diecezei de Zagreb. Două decenii mai târziu, în anul 1562, devine arhiepiscop de Strigonium și, prin aceasta, primat al Bisericii Catolice din Regatul Ungariei. În această calitate va fi numit guvernator al teritoriilor maghiare de vest, controlate de Habsburgi ca noi titulari ai coroanei Ungariei, după moartea regelui Ludovic al II-lea în timpul bătăliei cu turcii la Mohács în anul 1526.

Nicolaus Olahus a înființat în 1561 colegiul iezuit din Trnava (Nagyszombat), ridicat de Petrus Pázmány în 1665 la rang de academie, instituție considerată ca fiind prima universitate modernă din Regatul Ungariei.

În calitate de umanist și cărturar a întreținut o vastă corespondență cu intelectualii epocii, câștigând simpatia și recunoașterea lui Erasmus din Rotterdam. Lucrările sale cele mai importante, Hungaria și Attila, redactate probabil în perioada șederii în Țările de Jos, oferă informații valoroase cu privire la topografia și istoria Ungariei și, în special, a Transilvaniei.

Opere 
 1536 – Hungaria
 1537 – Attila
 Genesis filiorum Regis Ferdinandi
 Ephemerides
 Brevis descriptio vitae Benedicti Zerchsky
 1763 – Hungaria et Attila sive de originibus gentis regni Hungariae (...) emondato coniumctim editi (Viena).

Galerie de imagini

Note

Bibliografie
 Oláh Miklós: Athila; Osiris Budapest, 2000
 Bezdechi S., „Familia lui Nicolae Olahus”, în Anuarul Institutului de Istorie Națională, V (1928-30), pp. 63-85

Vezi și
 Melchior Cibinensis
 Statuia lui Nicolaus Olahus din Sibiu

Legături externe

  Arhiepiscopul Nicolaus Olahus / Miklós Oláh, la catholic-hierarchy.org 
 Nicolaus Olahus

Nașteri în 1493
Nașteri pe 10 ianuarie
Decese în 1568
Decese pe 15 ianuarie
Arhiepiscopi de Esztergom
Arhiepiscopi romano-catolici din secolul al XVI-lea
Cărturari români
Clerici români din secolul al XVI-lea
Contrareforma
Episcopi de Zagreb
Istoria Transilvaniei
Oameni de știință români din secolul al XVI-lea
Poligloți români
Regenți
Renascentiști
Români romano-catolici
Români din Transilvania
Scriitori renascentiști
Scriitori din secolul al XVI-lea
Scriitori români din secolul al XVI-lea
Sibieni
Umaniști
Episcopi romano-catolici români
Ștefan Tomșa

Ștefan Tomșa () a fost domn în Moldova între august 1563 și martie 1564.

Domnie 
 
Boier cu funcția de hatman, Tomșa, a fost ales ca domn de boierii răsculați împotriva aventurierului Despot Vodă. Refugiat în Cetatea Sucevei, Despot a rezistat la un asediu de trei luni, după care a fost abandonat de mercenarii săi. Cronicarul Grigore Ureche nota: ... îmbrăcatu domnéște au ieșit afară din cetate, mai sus de Suceava, la Aréni, unde era țara adunată și să închină Tomșii. Această atitudine teatrală nu l-a impresionat pe Ștefan Tomșa, care, după ce l-a mustrat pentru fărădelegile săvârșite, l-a lovit cu buzduganul, ucigându-l. Nu cu mult timp înainte îl prinsese și-l trimise la Constantinopol și pe hatmanul cazacilor Dimitrie Visnieviețchi, care trăgându-se dintr-o soră a lui Petru Rareș, intrase în Moldova tot pentru tron.
 
În vremea domniei, Tomșa și-a luat numele de Ștefan. Turcii nu au vrut să-l recunoască însă și l-au numit pe Alexandru Lăpușneanu ca domn pentru a doua oară. Tomșa neputând să se mențină pe tron, a fugit în Polonia, unde regele Sigismund II pentru a-i mulțumi pe turci, a pus să i se taie capul în mai 1564 la Liov, sub pretextul că Tomșa a făcut niște prădăciuni în Polonia, la începutul domniei lui. Este înmormântat în biserica ortodoxă din Liov (Lwów).

În scurta sa domnie, Ștefan Tomșa a bătut monedă, dinari de tipul și cu reprezentările dinarilor maghiari contemporani, în sistemul instaurat în prima domnie a lui Alexandru Lăpușneanu.

Note

Legături externe 

Decese în 1564
Domni și domnitori ai Moldovei
Nobili români
Piața Universității

Piața Universității este o piață importantă în București. Se află în centrul capitalei; forma sa este influențată de modelul haussmannian de „Mare-Intersecție” (La Grande Croisee), delimitând axele nord-sud și est-vest, astfel încât să se încurajeze modernizarea urbană prin influența pariziană. 

Aici se găsesc clădirile Universității București, Teatrului Național "I. L. Caragiale" și Hotelului Intercontinental.

Aici au avut loc evenimentele din primăvara anului 1990, între 13 și 15 iunie 1990, în timpul guvernării FSN.

Evenimente  
În septembrie 2014, Campionatul FIBA Europa 3x3, Campionatele Europene de 3x3 baschet, s-au disputat în Piața Universității.

Clădiri și monumente

Galerie

Vezi și 
 Descoperirile arheologice din Piața Universității din București (2010)
 Statuia lui Mihai Viteazul din București

Note

Legături externe 

 Piața Universității pe hartă
 De la Țigănia Târgului la Universitate, 2 dec 2010, Majuru Adrian Aurel, Ziarul financiar
 Piața Universității: transformările locului, iunie 2008, Adrian MAJURU, Observator cultural
 Piața Universității, iunie 2008, Augustin IOAN, Observator cultural
 Piața Universității: loc al memoriei, Observator cultural, Nr. 169 / 12-18 iunie 2008
 Străzile Bucureștilor – mică istorie sentimentală în imagini (X). Piața Universității. GALERIE FOTO, 2 martie 2012, Alexandru Popescu, Ziarul financiar

Universității
Fondări în 1857
Marcel Constantin Runcanu

Marcel Constantin Runcanu (n. 9 august 1947, Priseaca, Olt – d. 13 aprilie 1987) a fost un scriitor român. Fiul unui militar de carieră, a studiat literele la Cluj-Napoca. Membru fondator al revistei „Echinox” din Cluj, redactor la revista „Tribuna”. A publicat mai multe volume de proză la Editura Dacia din Cluj.

Volume
 Sepia (1973)
 Nostalgii secrete (1976)
 Febra vesperală (1982)
 Vara indiană (1987)

Premii
 Premiul Uniunii Scriitorilor pentru debut în 1973

Nașteri în 1947
Decese în 1987
Scriitori români
Oameni din județul Olt
Polonezi (dezambiguizare)

Polonezi se poate referi la:

 poporul care este națiunea constitutivă a statului Polonia: Polonezi
 comunitatea etnică a polonezilor din Ucraina: Polonezi în Ucraina
 comunitatea etnică a polonezilor din România: Polonezi în România
 un sortiment de cârnați
Pâclișa, Alba

Pâclișa este o localitate componentă a municipiului Alba Iulia din județul Alba, Transilvania, România. Se află la o distanță de 2 km sud-vest de centrul municipiului, la poalele Munților Trascău.

Istoric
Pe Harta Iosefină a Transilvaniei din 1769-1773 (Sectio 170) localitatea apare sub numele de „Boclos”.

Vezi și
Lista monumentelor istorice din județul Alba

Note 

Pâclișa, Alba Iulia
Bun privat

Bunurile private sunt opusul bunurilor publice.

Principalele caractiristici ale acestora sunt:
Exclusivitate - nu pot fi consumate de oricine, din moment ce fiind consumate de o persoană, este exclus să mai poată fi consumate de o altă persoană.
Rivalitate - prin faptul că sunt consumate de o persoană nu mai pot fi consumate simultan de alți consumatori.

Bunurile private urmăresc aproape în exclusivitate obținerea unui profit.

Un exemplu de bun public este petrolul: există o cantitate finită din acesta si odată consumat nu mai poate fi consumat de altcineva. 

Bunuri
Drept privat
Bun comun

Bunul comun este un termen care poate face referire la câteva concepte diferite. Sensul popular al bunului public este acela de a fi un bun specific care este împărțit tuturor membrilor unei comunități în care toți beneficiază de el. În acest fel bunul comun este definit și în filosofie, etică sau științe politice.
 
În economie, termenul bun comun este folosit pentru a face referire la un bun competitiv, ne-exclusiv.

Legături externe 
 Clasificarea bunurilor, legeaz.net

Vezi și 

Bunuri
David Hume

David Hume () a fost un filozof, istoric și economist scoțian, un adept al empirismului, unul dintre reprezentanții cei mai de seamă ai Iluminismului scoțian. A fost un critic neobosit al dogmatismului metafizic și religios, devenind celebru pentru modul curajos în care a abordat, de pe poziții sceptice, o serie de subiecte filozofice cum ar fi cauzalitatea, probabilitatea, identitatea personală sau originea virtuții. Contemporan cu Immanuel Kant, a respins și a ridiculizat valoarea ideilor abstracte, a ideilor ce nu vin din realitate, din experiență.

Viața 
S-a născut la Edinburgh ca al doilea fiu al unei familii aparținând micii nobilimi scoțiene. Hume a agonisit o avere modestă din vânzarea diverselor sale publicații, la care s-au adăugat remunerațiile primite în câteva scurte perioade când a îndeplinit funcții publice bine retribuite. Ultimii ani de viață și i-a petrecut tot la Edinburgh, unde a murit ca o personalitate înconjurată de multă dragoste. A apucat să afle, înainte de a muri, veștile despre Revoluția americană, pe care o anticipase demult și pe care a întâmpinat-o cu aprobare.

La British Library, Hume e catalogat drept istoric. History of England (Istoria Angliei) deține în scrisul său cea mai mare pondere, atât ca volum cât și în privința circulației. Fiind o piatră de hotar în evoluția istoriografiei, recunoscută până la Macaulay drept opera-standard în domeniu, ea a fost un best-seller timp de aproape o sută de ani.Hume vede în History a sa, ca și în tot restul operei sale, o contribuție la științele umane: toate aceste "subiecte morale", cum li se spunea pe atunci, au constituit domeniul său predilect. Scrierile lui economice au fost și ele o piatră de hotar, fiind recunoscute ca atare de mult mai tânărul său prieten Adam Smith. Hume citea pe patul său de moarte Avuția națiunilor a lui Smith, apreciind-o numaidecât ca pe o mare reușită intelectuală.Eseurile politice ale lui Hume s-au numărat, alături de cele ale lui Montesquieu (cu care coresponda) și Locke, printre scrierile ce i-au influențat cel mai mult pe Părinții întemeietori ai constituției SUA.

Influențe 
Ideile lui Hume au avut o mare influență asupra unor gânditori posteriori lui, ca de exemplu Albert Einstein care spunea că a fost inspirat de Hume la formularea teoriei relativității.

Opere 

 A Treatise of Human Nature (Tratat asupra naturii umane) (1739)
 Eseuri morale și politice (1741)
 An Enquiry concerning Human Understanding (Cercetare asupra intelectului omenesc) (1748)
 An Enquiry concerning the Principles of Morals (Cercetare asupra principiilor moralei) (1751)
 History of England (Istoria Angliei) (1754)
 Istoria naturală a religiei (1757)
 Dialogues concerning Natural Religion (Dialoguri asupra religiei naturale) (postume, 1779)

Note

Legături externe 

Nașteri în 1711
Nașteri pe 7 mai
Decese în 1776
Decese pe 25 august
Absolvenți ai Universității din Edinburgh
Economiști din secolul al XVIII-lea
Empiriști
Epistemologi
Eponime ale asteroizilor
Eponime ale craterelor de pe Lună
Filozofi atei
Filozofi britanici
Iluminism
Oameni din Edinburgh
Literatura disidenților



Literatura dizidenților

Lista scriitorilor dizidenți

România

 Paul Goma
 Mircea Dinescu
 Norman Manea
 Dumitru Țepeneag
 Doina Cornea
 Radu Tudoran
 Liviu Cangeopol
 Ioan Petru Culianu
 Nina Cassian
 Ana Blandiana
 Panait Istrati
 Iordan Chimet
 Augustin Buzura

Rusia

 Evghenii Zamiatin
 Mihail Bulgakov
 Nadejda Mandelștam
 Osip Mandelștam
 Vladimir Bukovski
 Andrei Platonov
 Boris Pasternak 
 Aleksandr Soljenițîn
 Marina Țvetaeva

Disidenților, Literatura
! Literatura disidenților
Reginele României

Aceasta este o listă a reginelor României din 1881 până în 1947, până la instaurarea republicii.

Reginele României

Vezi și
Însemnele regalității române
Regii României
Cronologia monarhiei în România
Monarhia în România
Regele României
Regatul României
Casa regală de România
Andaluz (cal)

Calul andaluz (Pura Raza Española sau cal spaniol) este una dintre cele mai pure și mai vechi rase de cai. Face parte din grupa cailor iberici, respectiv a celor baroci și provine din regiunea spaniolă Andaluzia.

Profilul clasic al acestui cal este gâtul convex, care se potrivește cu corpul său grațios, și totodată musculos.Datorită simetriei echilibrate a proporțiilor sale nobile, care se apropie de perfecție, a fost folosit secole la rând de sculptorii europeni ca model pentru sculpturi ecvestre.

Datorită aspectului său impresionant și a aptitudinilor excepționale de dresaj, andaluzul (la fel ca și calul frizian) apare în multe filme , precum Gladiatorul, Masca lui Zorro sau Stăpânul Inelelor.

În ciuda dimensiunilor sale medii, este un animal puternic. Strămoșul său (calul iberic) a fost folosit de Alexandru cel Mare și de Romani. A fost folosit în război de multe ori, printre altele de William I al Angliei la Bătălia de la Hastings și Hernán Cortez și conchistadorii săi la cucerirea Americii.

Fiind un animal puternic, disciplinat și de încredere, a fost rasa favorită a regilor. Filip al II-lea al Spaniei devine obsedat în încercare de a crea calul spaniol perfect. Are un temperament docil și era calul preferat la curțile regale în epoca barocă în Europa.

Excelează în școala înaltă de dresaj, fiind de asemenea folosiți la corride (rejoneo) și la ferme în patria lor (Doma Vaquera). Calul este încă o raritate în lume (numărul acestora nu depășește 30,000 de exemplare în lume), și chiar în Spania este considerat un animal de lux utilizat în principal pentru spectacole.

Este foarte inteligent și învață rapid, fiind folosit mai ales la spectacole și parade.

Filozoful și maestrul de echitație grec Xenofon scria despre calul iberic în Tratatul despre călărie din 400 I.d.Hr., care e valabil și astăzi: "Din cauza unor cai ca aceștia vor apărea chiar și zei și eroi și bărbații care știu să lucreze bine cu ei vor părea magnifici!"

În 1667, Ducele de Newcastle scria: "Dacă este ales cu grijă, este cel mai nobil cal din lume, cel mai frumos care poate exista. Are un spirit măreț, mare curaj și este docil; are cel mai mândru trap, cel mai eminent galop, și e cel mai blând și sensibil dintre cai, și este cel mai adecvat dintre toți pentru un rege în ziua triumfului acestuia!"

Vezi și 
 Școala regală andaluză de călărie
 Cal baroc

Legături externe 

 Calul Andalusian

Rase de cai
Cal iberic
Cal baroc
Dresaj clasic
Dresaj spaniol
Lista autorilor de romane antistaliniste

Arthur Koestler: Întuneric la amiază,
 George Orwell: 1984, Ferma animalelor,
 Panait Istrati: Spovedania unui învins (Vers l'autre flamme)
 Evgheni Zamiatin: Noi,
 Andrei Platonov: Cevengur,
 Artur London: Mărturisirea,
 Andre Gide: Întoarcerea din URSS

^ 
! AntiStalinism
Romancieri
Lista autorilor de romane anticeaușiste



Lista de autori de literatura anticeaușistă
 Liviu Cangeopol
 Ioan Petru Culianu
 Mircea Dinescu
 Paul Goma
 Norman Manea
 Ileana Mălăncioiu
 Bujor Nedelcovici
 Marin Preda
 Dan Petrescu
 Ion Desideriu Sârbu
 Gheorghe Ursu
 Mircea Zaciu
 Dumitru Munteanu

Autori de romane anticeaușiste
Frizon (cal)

Calul frizian este o rasă cabalină din Frizia, Țările de Jos, folosit inițial pentru tracțiune. În Evul Mediu a fost calul preferat al cavalerilor datorită puterii sale.

A apărut încă de pe vremea Imperiului Roman, fiind un cal preferat chiar de Iulius Caesar. Alte izvoare ale vremii atestă această rasă pe teritoriul tribului germanic al Frizonilor, în partea de N-V a imperiului, unde erau crescuți pentru puterea și grația lor. Regele Ludovic al II-lea al Ungariei și Boemiei a călărit un frizon în Bătălia de la Mohács (1526).

Pe măsura trecerii timpului, rasa frizonă a suferit schimbări, fiind influențată genetic de alte rase din estul Europei, fiind încrucișat și cu caii andaluzi. Pe măsură ce numărul războaielor a diminuat, caii din rasa frizonă nu au mai avut o căutare atât de mare, numărul lor diminuând considerabil. Din fericire, caii frizoni au fost salvați de olandezi care i-au folosit în cursele de trap pe distanța de 325 de metri, în secolele XVIII-XIX fiind denumiți Harttraber.

Rasa frizonă a fost înregistrată oficial în 1879 însă în anul 1913 mai existau doar 2 armăsari de rasă pură în nordul Țărilor de Jos. Olandezii au conștientizat riscul dispariției acestei rase magnifice și au luat măsuri de urgență pentru reproducerea conștientizată și reconstituirea rasei. Încă din secolul XX toate exemplarele frizon au fost înscrise în Dratchtenben a Het Friesh Paarden Stambook pentru a ține o evidență a acestor mamifere superbe.

Caii frizoni excelează în școala înaltă de dresaj, fiind folosiți mai ales la spectacole/parade datorită aspectului lor impunător.

Aspectului său impresionant a făcut ca această rasă cabalină (la fel ca și calul andaluz) să apară în multe filme precum 
Ladyhawke, Masca lui Zorro, Interviu cu un vampir, Simț și sensibilitate, Emma, 300, Eragon sau Arthur.

Note

Vezi și 
 Andaluz (cal)
 Cal baroc
 Cal iberic
 Cal de război
 Calul lui Przewalski
 Mustang (cal)

Legături externe 
 Calul Frizon
 The Friesian
 Friesian Crazy 
 Friesian Horse Association of North America
 Friesch Paarden-Stamboek 
 The North American Friesian Journal 
 Rase de cai 
 Friesian Horse Germany

Rase de cai
Cal baroc
Dresaj clasic
Lista autorilor români de memorii din închisorile comuniste



Lista autorilor de memorii din închisorile comuniste

 Paul Goma, Gherla
 Iuliu Hossu, Credința noastră este viața noastră
 Virgil Ierunca, Fenomenul Pitești
 Ioan Ianolide, Întoarcerea la Hristos
 Ion Ioanid, Închisoarea noastră cea de toate zilele
 Nicolae Mărgineanu, Amfiteatre și închisori
 Constantin Noica, Rugați-vă pentru fratele Alexandru
 Oana Orlea, Ia-ți boarfele și fugi
 Marcel Petrișor, Jilava. Fortul 13
 Ioan Ploscaru, Lanțuri și teroare
 Mihai Rădulescu
 Elizabeta Rizea din Nucșoara
 Nicolae Steinhardt, Jurnalul fericirii
 Petre Țuțea
 Alice Voinescu, Jurnal, Scrisori din Costești

Vezi și Cronologia literaturii anticeaușiste
Autori români de memorii
Școala regală andaluză de călărie

Școala regală andaluză de călărie (Real Escuela Andaluza del Arte Ecuestre) este o școală de dresaj ecvestru înființată în 1973 în Jerez de la Frontera, Andaluzia, Spania, pentru a promova dresajul spaniol (parte a dresajului clasic) și calul Andaluz. A fost recunoscută de regele Spaniei Juan Carlos I în 1987.

Legături externe

 Sit oficial (în spaniolă și engleză)

Instituții de învățământ
Dresaj spaniol
Dresaj clasic
Cal iberic
Cal baroc

Calul baroc este o grupă de cai cu o constituție care se aseamănă cu cea a cailor tipici pentru epoca barocă europeană, respectiv care descinde direct din aceștia.

Este un cal mai mic de 150-160 cm înălțime și cu spate scurt. 

Este calul folosit pentru dresaj la Înalta școală de călărie.

Rase care aparțin de categorie 

 Andaluz
 Lusitano
 Lipițan
 Kladruber
 Knabstrupper
 Frizon
 Berber
 Menorchin
 Frederiksborg
 Genette
 Murgese
 Alter Real
 Napolitan (dispărut)

Legături externe 

 Calul baroc (în germană) 

Cai
Cal baroc
Dresaj clasic
Dresaj spaniol
Lusitano

Lusitano este o rasă de cai din Portugalia care se aseamănă cu calul spaniol Andaluz.

Face parte din categoria cailor iberici și este un cal ideal pentru dresajul clasic.

Vezi și

 Școala portugheză de dresaj ecvestru

Rase de cai
Cal iberic
Cal baroc
Dresaj clasic
Dresaj spaniol
Dresaj (cai)

Dresajul este, pe lângă săriturile peste obstacole și proba completă (dresaj, obstacole și cros), unul dintre cele trei sporturi ecvestre olimpice. 

Scopul dresajului este de a forma, prin metode standardizate progresive, abilitatea naturală atletică a unui cal, astfel maximizându-i potențialul ca animal de călărie. Acest sport își are originea în antrenarea cailor de luptă, considerațiile teoretice asupra sa fiind pentru prima dată expuse încă în Antichitate în lucrarea Despre călărie a generalului grec Xenofon. 

O competiție de dresaj modernă se desfășoară pe o arenă marcată cu litere, având lungimea de 60 m și lățimea de 20 m. În cadrul competiției un cuplu cal-călăreț execută din memorie o progresie de figuri de dresaj învățată în prealabil. Evoluția sportivilor este evaluată de către o echipă de arbitri, care le acordă note de la 0 la 10. În cazul unui rezultat de peste 60 % cuplul poate promova către un nivel superior de competiții. 

Competițiile de dresaj țin de competența Federației Ecvestre Române și a Federației Ecvestre a Republicii Moldova.

Școli de dresaj 

Școala regală andaluză de călărie
Cadre Noir
Școala spaniolă de călărie de la Viena

Figuri de dresaj 

Dresaj clasic
Piaf
Pesadă
Pas spaniol
Dresaj spaniol
Doma Clasica
Doma Vaquera
Școala înaltă de călărie

Rase de cai ideali pentru dresaj 

Cal baroc
Lipițan
Frizon
Cal iberic
Andaluz
Lusitano

Legături externe 
Federația de Dresaj SUA
Dresaj Canada 
Dresaj Clasic
Dresaj clasic
Dresaj britanic
Dressage Daily
Dressage Unlimited
Video
Il Cavallino

Note 
Dresaj ecvestru
Frizian (dezambiguizare)

Frizian poate însemna:

Un locuitor din Frizia, Olanda și porțiuni ale Renaniei Inferioare și Schleswig-Holstein: Frizoni
O rasă de cai din Frislanda: Frizon (cal)
Palatul Hofburg

Palatul Hofburg din Viena a fost reședința oficială între 1480 și 1580, respectiv 1620-1806, a suveranilor Sfântului Imperiu Roman, care au provenit, cu excepția lui Carol al VII-lea de Wittelsbach, din dinastia de Habsburg. Din 1804 și până în 1918 a fost reședința împăraților nou-creatului Imperiu Austriac, care au provenit fără excepție din Casa de Habsburg-Lorena.

În prezent este reședința Președinției Federale a Austriei.

Legături externe 
 Palatul Hofburg - simbol imperial , 25 mai 2011, Revista Magazin
 Amintirea imparatesei Sisi , 1 noiembrie 2006, Revista Magazin

Palate din Austria
Reședințe imperiale din Austria
Hofburg
Bogdan Lăpușneanu

Bogdan Lăpușneanu () a fost domn al Moldovei între martie 1569 - februarie 1572. Urmează la tron după uciderea tatălui său, Alexandru Lăpușneanu, fiind în vârstă de numai 15 ani. Tutore i-a fost mama sa, Ruxandra Lăpușneanu.

Domnie 
Bogdan a fost partizan politic și aderent personal al polonezilor, față de care încheie tratate de supunere, și se și înrudește cu aceștia. Purtarea lui îi nemulțumește pe boierii țării, în frunte cu Ieremia Golia Cernăuțeanul. Aceștia se temeau mai ales de introducerea catolicismului. În momentul prinderii și închiderii lui Bogdan de către un nobil polonez cu care se certase, boierii se plâng la Poartă, iar acesta îl numește domn pe Ioan Vodă cel Viteaz în mai 1572. Încercând zadarnic să mai ia tronul cu ajutorul polonezilor, alungat și rătăcind pe la toate curțile europene, a murit în iulie 1574 la Moscova.

Familie 
A fost fiul lui Alexandru Lăpușneanu, domn al Moldovei (1552-1561) și (1564 -1568) și al Ruxandrei Lăpușneanu, fiica lui Petru Rareș. A avut un fiu, Alexandru cel Rău, domn în Țara Românească (1592-1593).

Note

Legături externe 

Nașteri în 1553
Nașteri pe 19 mai
Decese în 1574
Domni și domnitori ai Moldovei
Români pe mărci poștale din Republica Moldova