alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Sensei

Het Japanse woord sensei  betekent leraar. Het wordt als leenwoord gebruikt in westerse talen bij Japanse zelfverdedigingskunsten en vechtsporten zoals het jiujitsu, karate, judo, aikido en ook in de zentraditie wordt een leraar met sensei aangesproken. 

Bij de formaliteiten voordat een les in zelfverdedigingskunst wordt begonnen, wordt vaak deze zin gezegd:

Sensei ni rei!

Dit betekent geparafraseerd:

Groet de meester!

Hierop buigen de leerlingen in de richting van de sensei.

Of iemand sensei wordt genoemd is afhankelijk van de behaalde graad en of hij les geeft. In sommige budodisciplines wordt een persoon die de 3de dangraad (of hoger) heeft en les geeft sensei genoemd. In andere disciplines is dat pas het geval nadat men een shogo heeft gehaald (Japanse lerarentitel: renshi/kyoshi/hanshi). In Nederland echter geeft men vaak al les zodra men zwarte band (1ste dan) heeft en wordt men dan soms ook aangesproken als sensei. Het is binnen de Japanse budokunsten echter correcter om iemand dan aan te spreken als 'senpai' wat zoiets betekent als 'senior' of 'ouder'. 

De oprichter van het Aikido, Morihei Ueshiba, wordt vaak Ōsensei (翁先生) genoemd, wat eerbiedwaardige leraar betekent.
Maar om een sensei te worden heb je niet alleen de zwarte band nodig, maar je moet ook examens afleggen om les te mogen geven. Het kan zijn dat de sensei een leraar in opleiding heeft, die doet dan meestal de warming up en de cooling down.

De Chinese pendant van de sensei is de Sifu.

De Koreaanse pendant van de sensei is de Sabumnim.

Japanse vechtkunst
zelfverdediging
Kendo
Product

Product (economie), een artikel, iets dat men maakt of op de markt brengt
 Reactieproduct, de gevormde stoffen in een chemische reactie
 Product (wiskunde), de uitkomst van het vermenigvuldigen van twee getallen, bijvoorbeeld het product van 6 en 8 is 48
 Product (categorietheorie), meer algemeen binnen de wiskunde
 Product (band), een Amerikaanse muziekgroep
Sifu

Een Sifu of Shifu is een meester (師傅) in en leraar van Chinese zelfverdedigingskunsten en vechtsporten zoals het Kung Fu en Tai chi. De sifu heeft zelf vele jaren training ondergaan in de verdedigingskunst waarin hij onderwijs geeft.
De titulatuur sifu is er een van respect: de leerling noemt zijn leraar sifu omdat hij hem respecteert. Jezelf tot sifu benoemen wordt in de Chinese traditie niet gewaardeerd.

In Chinese fictie, zoals kung fu films, is de sifu tot (bijna) bovenmenselijke prestaties in staat, doordat hij een grote controle heeft leren te krijgen over de energie (Qi) in zijn lichaam en deze zeer gericht kan toepassen.

In de oude traditie van de Chinese verdedigingskunsten gebruikt men geen uiterlijke kenmerken, of is men zeer terughoudend, om een niveau van expertise aan te duiden. Dit in tegenstelling tot de Japanse traditie waar men een systeem van gekleurde banden gebruikt.

Zie ook 
 Sabum
 Sensei

Chinese vechtkunst
Factor

In de wiskunde:
 Het grondtal van een machtsverheffing;
 Vermenigvuldigingsfactor, ook wel schaalfactor: een getal waarmee vermenigvuldigd wordt
 Een getal waaruit een ander getal door middel van vermenigvuldiging is opgebouwd (in dit geval ook wel deler genoemd);
 De niet geobserveerde, achterliggende variabelen bij onder andere hoofdcomponentenanalyse en factoranalyse; 
 In de ecologie met betrekking tot het begrip milieu:
 Milieufactor, invloeden van het milieu die een rol spelen bij de reacties van organismen, populaties en ecosystemen
 Abiotische factor, een externe omgevingsfactor uit de niet levende natuur
 Biotische factor, invloed op het leven en de populatie van een bepaalde soort, uitgeoefend door andere soorten

 Factor (fietsenmerk), een Brits fietsenmerk] onder andere gebruikt door de profploegen
 Productiefactoren;
 Een afgezant van een handelaar, zie factorij;
 Lid van een rederijkerskamer, zie factor (rederij).
Vechtsport

Een vechtsport is een praktische toepassing van vechtkunst, dat in het Engels met de term martial arts wordt aangeduid. In tegenstelling tot vechtkunst, ligt bij vechtsport de nadruk op het competitieve aspect, vaak in georganiseerd verband. Het onderscheid tussen beide is niet altijd zuiver te maken. Voor de meeste vechtsporten geldt dat ze ook vaak als vechtkunst worden beschreven en vice versa.

De meeste vechtsporten zijn niet enkel nuttig voor het verbeteren van lichamelijke conditie maar omvatten ook nuttige technieken die bij zelfverdediging gebruikt kunnen worden. Het een-op-een een vechtsport beoefenen wordt sparren genoemd, een uit het Engels overgenomen term.

Groepen 
Vechtsporten zijn ruwweg onder te verdelen in verschillende groepen:

 Slag: vechtsporten die de nadruk leggen op slag- en traptechnieken. Voorbeelden zijn talrijke vormen van boksen en kick-boxing zoals Engels, Frans en Thaiboksen, of karate, tae kwon do en andere
 Worstelen: vechtsporten die de nadruk leggen op het vastgrijpen en neerleggen van de tegenstander door middel van werptechnieken en worpen, meestal met behulp van houdgrepen en/of wurgingen waarbij de luchtpijp of bloedtoevoer naar de hersenen wordt afgesneden. Voorbeelden zijn judo, sambo, sumo, brazilian Jiu jitsu en greco-romaans worstelen
 Wapens: vechtsporten waarbij men met wapens vecht, zoals kendo en schermen. Dit kan gaan van een simpele stok tot stalen replicas van echte zwaarden, schilden en speren
 Hybride vormen: verschillende vechtsporten zijn een mix van deze factoren zoals mixed martial arts kungfu, jui jitsu, Pencak silat en historisch schermen

Verder zijn er nog andere onderverdelingen te maken op basis van intensiteit.

 Non contact: hierbij wordt er geen contact met de tegenstander gemaakt. Voorbeelden zijn Tai Chi en vechtsporten die enkel Kata-vormen gebruiken.
 Medium contact: contact met de tegenstander is toegestaan, hetzij in beperkte mate of beperkte intenciteit.
 Full contact: contact met de tegenstander is toegestaan en kan hevig en intens zijn. Afhankelijk van de stijl kan meer of minder beschermingsuitrusting gebruikt worden.

Zie ook 
 Europese vechtkunsten
 Indonesische vechtkunst
 Israëlische vechtkunsten
 Japanse vechtkunst
 Koreaanse vechtkunst
 Lijst van vechtsporten
VRT (doorverwijspagina)

Vereeniging van Radiotelegrafisten, een voormalige syndicale organisatie
 Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie, de Vlaamse Publieke Omroep
 Vrt (Kočevje), een plaats in Slovenië
Radio Essex

Radio Essex was een radiostation dat uitzond vanaf het voormalige legerfort Knock John in de Theemsmonding.
De eigenaar was Paddy Roy Bates. De uitzendingen vonden plaats van eind oktober 1965 tot met Kerstdag 1966. Er waren juridische problemen met de vraag of het fort wel of niet binnen de territoriale wateren lag. De golflengte was 222 meter in de middengolf.

 Piratenzender
Zeezender
Collectebus

Een collectebus is een bus voor collectes, oftewel inzamelingen voor collectebusfondsen
zoals de Hartstichting en Nierstichting, maar ook andere goede doelen, bijvoorbeeld het Prinses Beatrix Fonds en Unicef. Ook wordt wel gecollecteerd te eigen bate, bijvoorbeeld door verenigingen of kerken. Met een collectebus gaat men vaak langs de deuren van huizen, maar collectebussen worden ook wel aan muren gehangen of op een tafel gezet, bijvoorbeeld van kerken of stemlokalen. Het woord 'bus' komt van het Latijnse woord buxus, wat palmhout, bus uit palmhout, of koker betekent.

Collectebussen zijn traditioneel van metaal, thans gewoonlijk van kunststof. Ze hebben een gleufvormige opening aan de bovenkant, waarin muntgeld en opgevouwen papiergeld kan worden gedaan. Om verduistering of ongemerkte diefstal te bemoeilijken zijn ze, in tegenstelling tot veel spaarpotten, zodanig geconstrueerd dat het niet mogelijk is geld door de gleuf weer naar buiten te krijgen.

Een collectant moet een collectebus op een centraal punt inleveren. De gebruikelijke procedure is dat de ontvanger de bus opent en samen met de collectant het geld telt. Het totaalbedrag wordt op een lijst genoteerd. Zo wordt vermeden dat een van de personen collectegeld verduistert.

In kerken wordt onderscheid gemaakt tussen enerzijds collectezakken, collecteschalen en collectebussen en anderzijds offerblokken, offerbussen en offervazen. De eerstgenoemde worden gebruikt om actief geld in te zamelen; bij de zaken met het voorvoegsel offer- is dat niet het geval. Een offerblok bij een kaarsenstandaard in een katholieke kerk of kapel is bedoeld voor de betaling van offerkaarsen. Dit zijn eigenlijk geen collectebussen. Vroeger bezaten veel katholieke gezinnen één of meerdere missiebusjes, bedoeld voor bijdragen aan de missie. Bij katholieke ondernemers stonden deze soms op de toonbank.

Tegenwoordig wordt er steeds vaker online gecollecteerd, zodat er steeds minder collectebussen worden gezien.

Geld
Radio Scotland

Radio Scotland zond sinds 31 december 1965 uit vanaf het schip Comet, een oud Iers lichtschip op 242 meter middengolf met programma's voor het noordelijke deel van de Britse eilanden, in het bijzonder de steden Glasgow en Edinburgh. De bekendste dj was Stuart Henry, die na sluiting van de zender voor BBC's Radio One ging werken. Een andere bekende dj was Stevie Merike, die nog te horen was op RNI (Radio Noordzee). De uitzendingen werden gestaakt op 14 augustus 1967 middernacht, een "split second" voordat in Groot-Brittannië een anti-piratenwet van kracht werd. 

Piratenzender
Zeezender
Ibrahim

Islam
 Ibrahim (profeet), de aartsvader Abraham in de Koran
 Ibrahim ibn Mohammed, zoon van de profeet Mohammed

Personen met de achternaam Ibrahim
 Abdullah Ibrahim, Zuid-Afrikaans jazzmuzikant
 Abdus Ibrahim, Amerikaans voetballer

Heersers
 Ibrahim van Ghazni, sultan van de Ghaznaviden (1059-1099)
 Ibrahim I, sultan van het Ottomaanse Rijk van 1640 tot 1648

Voornaam
 Ibrahim, een Arabische jongensnaam, synoniem met Abraham

Andere
 Ibrahim Index of African Governance, een jaarlijkse evaluatie van de bestuurskwaliteit in Afrikaanse landen, opgesteld door de Mo Ibrahim Foundation.
Radio City

Radio City was een piratenzender die uitzond vanaf het ex-legerfort Shivering Sands in de monding van de rivier Theems. De eigenaar was Reg Calvert, die het station Radio Sutch had overgenomen en de naam veranderde in Radio City. Uitzendingen startten op 30 september 1964.

Diverse pogingen werden ondernomen om het radiostation te overvallen en over te nemen. Gesprekken zijn er ook geweest met Radio Caroline, en Radio London omtrent uitzendingen vanaf het fort. Hier is echter niets van terechtgekomen. Het ex-legerfort was uiteraard een begeerde plaats om uitzendingen te verzorgen en ook veel veiliger dan vanaf een schip (stormweer). Reg Calvert werd door een concurrent Major Smedley vermoord.
Daarna runde Mevrouw Calvert verder het radiostation. De uitzendingen werden gestopt op 9 februari 1967. Mede door deze moord in piratenkringen is de anti-piratenwet in het Verenigd Koninkrijk versneld in stemming gebracht in het Hoger- en Lagerhuis en in werking gesteld.

City
City
Zeemijl

Een (internationale) zeemijl (Engels: (international) nautical mile, afgekort NM of nmi) is een lengtemaat die gelijk is aan precies 1852 meter. Een zeemijl is dus langer dan een (Engelse) mijl (1609,344 meter). De zeemijl kan opgedeeld worden in tien stukken van 185,2 meter, kabellengtes genaamd.

De zeemijl wordt als eenheid van afstand gebruikt in de zeevaart en de gemotoriseerde luchtvaart. Ook de afgeleide snelheidsmaat knoop (zeemijl per uur) wordt hier veel gebruikt.

Lange tijd is de lengte van de zeemijl niet precies gedefinieerd geweest. De Engelse wiskundige Richard Norwood besloot rond 1635 de lengte van een grootcirkel (zoals de evenaar of zoals alle grootcirkels die de lengtegraden bepalen) precies op te meten en stelde de waarde van de zeemijl op 1/60e van een booggraad van deze grootcirkel, één boogminuut. Zijn meting van de afstand van de Tower of London tot York, ongeveer 280 kilometer, kostte twee jaar en zat er volgens huidige maatstaven maar 600 meter naast, een fout van 0,2%. Zijn meting stelde de waarde van een graad op 110,72 kilometer, waarmee zijn zeemijl op 1,845 kilometer kwam.

Later werd in Frankrijk de grondslag gelegd voor het metriek stelsel. Hierin werd bepaald dat de meter per definitie 1/10 000 000 deel was van de afstand van de evenaar tot aan de noordpool, gemeten over de Meridiaan van Parijs. Ongeacht de lengte van die meridiaan kreeg de zeemijl daarmee een waarde van 10 000/(60×90) = 1,851 85 kilometer. 
In 1929 werd tijdens de International Extraordinary Hydrographic Conference te Monaco de lengte van de zeemijl vastgesteld op exact 1852 meter.
Sinds 1983 is de meter gedefinieerd als de afstand die licht in 1/299 792 458 seconde in vacuüm aflegt.

Bij plaatsbepaling op zee en in de lucht rekent men veelal in zeemijlen. De schaalverdeling van zeekaarten is toch al in graden en minuten, met een passer kan dan eenvoudig de afstand in zeemijlen langs de verticale zijde van de kaart afgemeten worden. Niet langs de horizontale zijde, omdat die boogminuten "korter" worden naarmate men verder van de evenaar (equator) verwijderd is.

Een zeemijl, zelf een '(boog)minuut', bestaat uit 60 seconden. Op Nederlandse zeekaarten wordt echter geen gebruik meer van seconden gemaakt, maar van het decimale stelsel. Zo bestaat 1 zeemijl uit duizend gelijke delen.

In Nederlandse wetgeving komt de zeemijl voor bij het definiëren van zones langs de kustlijn, vanwege internationale verdragen zoals het VN-zeerechtverdrag.

Voetnoten 

Niet-SI-eenheid
Lengtemaat
Luchtvaartnavigatie
Scheepvaartterminologie
Audio

Een audiosignaal is een signaal dat informatie voor geluid bevat. Het woord audio is Latijn en betekent letterlijk ik hoor (van audire = horen).

Een microfoon bijvoorbeeld vangt geluid op en zet dit om naar een elektrisch audiosignaal. Na opslag, bewerking of transport kan het later dan weer terug omgezet worden naar een hoorbaar signaal.

Bij een bandrecorder of cassetterecorder wordt geluid dat gemaakt is door bijvoorbeeld een persoon of muziekinstrument, via een microfoon opgenomen. De microfoon zet luchtdrukvariaties om in een elektrische spanning. De ontstane elektrische analoge signalen worden opgeslagen op de geluidsband van de recorder. Analoge signalen kunnen ook worden omgezet in digitale signalen, waardoor ze geschikt worden voor digitale verwerking of opslag op een computer, cd of dvd of mp3-speler.

Bij afspelen wordt de informatie in de recorder (analoog of digitaal) weer omgezet in een elektrisch audiosignaal, versterkt en zo nodig bewerkt en uiteindelijk weer hoorbaar gemaakt via een luidspreker of hoofdtelefoon.

Een analoog audiosignaal vergt twee (mono) of drie (stereo) aders, of bij aparte kabels voor de linker- en rechterluidspreker, twee per kabel. Vaak eindigen deze aparte kabels in twee ontblote aders (in totaal vier), die in de geluidsinstallatie worden geklemd, of elk in een tulpstekker. Een kabel voor stereo, met voor links en rechts een gemeenschappelijke kabel (bijvoorbeeld die van een niet-draadloze hoofdtelefoon), heeft vaak een drie-aderige jackplug, of een usb-stekker.

Voor een draadloos audiosignaal op korte afstanden wordt vaak bluetooth toegepast.

Afspeelsnelheid 
Bij afspeelapparatuur en -software van audio is de afspeelsnelheid soms regelbaar (zoals ook bij die van video). Bij verhogen of verlagen van de snelheid kan de toonhoogte hoger, respectievelijk lager worden. Het doel van verhogen van de snelheid kan zijn het zoeken van een passage of het bij het beluisteren besparen van tijd. Het doel van verlagen van de snelheid kan zijn het nader beluisteren van bijvoorbeeld een slecht verstaanbare passage, vooral als dit komt door snel praten.

Referenties 

Artistieke techniek
Akoestiek
Greenwich (Londen)

|
|-
|
|}
Greenwich (IPA: /ˈɡrɛnɪtʃ/) is een historische stad en een wijk van de Britse hoofdstad Londen, gelegen in het zuidoosten van de metropool Groot-Londen aan de zuidoever van de Theems. De wijk, bestaande uit de wards Greenwich West en Peninsula, telt circa 30.000 inwoners.

Historisch Greenwich 
Greenwich telt een ensemble historische gebouwen uit de 17e, 18e en 19e eeuw, waarvan een aantal verbonden is met het Britse koningshuis en de Royal Navy. De belangrijkste gebouwen zijn: Queen's House (ontworpen door Inigo Jones), het Old Royal Naval College (ontworpen als Greenwich Hospital door Christopher Wren; tegenwoordig Universiteit van Greenwich en Trinity College of Music), het National Maritime Museum en het Koninklijk Observatorium van Greenwich, alle fraai gelegen in het Greenwich Park op een heuvel met uitzicht op de Theems. Het totale ensemble, aangeduid als Maritiem Greenwich, werd in 1997 door UNESCO op de Werelderfgoedlijst geplaatst.

Nulmeridiaan 

Greenwich vormt het nulpunt van het systeem om de lengtepositie op het graadnet van de aarde aan te duiden. In dat systeem bevindt Greenwich zich op een nulmeridiaan, meer specifiek de meridiaan van Greenwich. Deze gaat door het Koninklijk Greenwich Observatorium, de sterrenwacht die vroeger in Greenwich gevestigd was. Naar het westen toe noemt men Westerlengte en naar het oosten toe Oosterlengte. Nederland en België liggen ongeveer op 5 graden oosterlengte.

Greenwich is ook de plaats waaraan de tijdstandaard is afgesproken: als de zon dáár op het hoogste punt staat (in het zuiden), dan is het 12 uur lokale tijd. Dit is later aangeduid als Greenwich Mean Time, oftewel GMT. Deze tijdsaanduiding kent geen zomer- en wintertijd. De wintertijd op de Britse Eilanden is gelijk aan GMT, maar gedurende de zomertijd scheelt het een uur.

Voor 1884 zijn er andere nulmeridianen in gebruik geweest.

Geboren 
 Hendrik VIII van Engeland (1491-1547), koning van Engeland (1509-1547), heer van Ierland, later ook koning van Ierland (1541-1547)
 Maria I van Engeland "Bloody Mary" (1516-1558), koningin van Engeland (1553-1558) en koningin van Spanje (1554-1558)
 Elizabeth I van Engeland (1533-1603), koningin van Engeland (1558-1603)
 Emily Davison (1872-1913), suffragette
 Edgar Wallace (1875-1932), journalist, thriller- en toneelschrijver
 Steve Wright (1954), diskjockey
 Dominic Cooper (1978), acteur
 Glen Johnson (1984), voetballer
 Kieran Richardson (1984), voetballer
 Rob Elliot (1986), voetballer
 Moses Odubajo (1993), voetballer
 Jordan Cousins (1994), voetballer
 Zoe Smith (1994), gewichthefster

Wijk in Londen
Royal Borough of Greenwich
Werelderfgoed in het Verenigd Koninkrijk
Tijd
Greenwich Mean Time

Greenwich Mean Time, afgekort tot GMT (soms incorrect geïnterpreteerd als Greenwich Meridian Time), is de tijdzone waarin onder meer het Verenigd Koninkrijk valt. Oorspronkelijk was GMT de middelbare zonnetijd op de lengtegraad van het Koninklijk Observatorium van Greenwich in Londen. GMT komt in de praktijk overeen met UTC, de gecoördineerde wereldtijd, die sinds 1972 GMT vervangt.

De meridiaan van Greenwich, een belangrijke nulmeridiaan, loopt door Greenwich, een stadsdeel van Londen in het Verenigd Koninkrijk. Het is de lijn waar de lengtegraad gelijk is aan 0. Noen, ofwel het moment dat in Greenwich de middelbare zon (zie hierna) op zijn hoogste punt aan de hemel staat (in het zuiden), is het in deze tijdzone precies twaalf uur 's middags. De aanduiding hiervoor is 12.00 GMT.

De noen van GMT is niet noodzakelijkerwijs het tijdstip waarop de zon door de meridiaan van Greenwich gaat en in Greenwich zijn hoogste punt aan de hemel bereikt. De snelheid van de aarde rond de zon varieert namelijk enigszins met de jaargetijden ten gevolge van de elliptische vorm van de aardbaan. Het verschil kan oplopen tot circa 16 minuten. Er is een "middelbare zon" gedefinieerd op basis van het jaargemiddelde van deze beweging. Vandaar ook het woord mean (= gemiddeld of middelbaar) in de benaming Greenwich Mean Time.

Bij internationaal verkeer, zoals telefoon, telegrafie en later radio verkeer en internet, was het nodig om over de hele wereld één tijdstandaard te hebben. Hierdoor kon men wereldwijd een tijdsmoment afspreken.

Een andere standaard is UTC (Universal Time Coordinated) die gebaseerd is op internationale atoomtijd. Beide tijdschalen verschillen een constant aantal seconden van elkaar. Vanwege (kleine) onregelmatigheden in de aardrotatie lopen beide tijdschalen niet even snel zodat het soms nodig is om een extra schrikkelseconde toe te voegen.

België
België ligt geografisch in de GMT-tijdzone, maar werd tijdens de Duitse bezetting van 1914 verplicht over te schakelen op Midden-Europese Tijd. Na afloop van de oorlog in 1918 keerde België meteen terug naar Greenwichtijd. Tijdens de Duitse bezetting van 1940 werd opnieuw de MET ingevoerd. Na de bevrijding keerde België niet terug naar de GMT en behield de MET.

Zie ook
 Middag (tijd)
 Tijdmeting

Tijdzone
Royal Borough of Greenwich
Marconist

Een marconist (genoemd naar de uitvinder van de draadloze telegrafie, Guglielmo Marconi) is een persoon die is opgeleid in het zenden en ontvangen van morsecodesignalen met behulp van radio. Andere benamingen zijn telegrafist en radio-officier.

Het seinen van morse ging vanouds met een seinsleutel, waarbij vanuit de pols in ritmische bewegingen 'punten' en 'strepen' (korte en -driemaal- langere tonen) werden geseind. Een professionele marconist werd twee jaar lang getraind in het op correcte wijze seinen van de morsepatronen, zonder afwijkingen van de standaard. Aangezien geen enkel mens een machine is, kon een getrainde marconist vaak een andere marconist herkennen aan de kleine minieme afwijkingen in het seinschrift. Herkenbare (grotere) afwijkingen waren voor een marconist eventueel grond voor ontslag. Dit kwam hoogst zelden voor omdat de training en het examen grote afwijkingen niet toestonden.

Het ontvangen van morsecode ging vanouds op het gehoor: in professionele omgevingen meestal met behulp van een hoofdtelefoon. Sommige marconisten schreven de ontvangen letters met de hand, maar de meesten werden opgeleid om meteen de ontvangen letters op een schrijfmachine aan te slaan. Zodoende ontstond er een getypt telegram/bericht.

Een professionele marconist behoorde minimaal twintig woorden per minuut te kunnen seinen en opnemen. Dit komt dus overeen met gemiddeld honderd typeaanslagen per minuut, waarbij men ook de morsecode moest herkennen of moest omzetten naar de juiste tekens. Enkele marconisten waren in staat tot veertig woorden per minuut te seinen en op te nemen, het record ligt in de orde van 44 tot 46 woorden per minuut. 

Met de komst van de telex in het landverkeer begin 20e eeuw en met de komst van automatische radioapparatuur is marconist een uitstervend beroep geworden. Walstation Scheveningen Radio (roepnaam PCH) sloot eind jaren negentig de deuren en door SOLAS wordt morsecode niet meer vereist.

De enige groepen gebruikers zijn nog radioamateurs en militaire verbindingen in diverse landen. Ook de Koninklijke Marine gebruikt nog morse voor lichtmorseseinen (seinen tussen schepen met behulp van een gerichte seinlamp, ook wel aldislamp geheten).
Ook in de luchtvaart wordt nog morse gebruikt door piloten bij het herkennen van radiobakens.
Zo is het radiobaken Spijkerboor herkenbaar aan de letters SPY:  ••• / •—• / —•— —

Historisch beroep
Radiotechniek
Geschiedenis van de radio
Lichtmorsecommunicatie

Lichtmorsecommunicatie is in Nederland en België nog de enige wijze waarop morsecode professioneel wordt gebruikt. Zoals een marconist een seinsleutel gebruikt, zo gebruikt iemand van de verbindingsdienst van de Koninklijke Marine (KM) een seinlamp, ook wel aldislamp genoemd. 

Deze seinlamp is een soort zoeklicht, waarop aan de voorzijde een aantal lamellen zijn gemonteerd die normaal gesproken het licht van de lamp tegenhouden. Door op een hendeltje te drukken worden de lamellen in een stand gezet waarbij het licht wél zichtbaar is. Met het hendeltje kan men dus korte en lange lichtflitsen laten zien.

Lichtmorse is nog steeds in gebruik bij de Marine, omdat het nog steeds een goed middel is om tussen twee schepen op zichtafstand (tot ongeveer 10 à 15 zeemijl) korte berichten en orders door te geven. Voordeel van de gerichte seinlamp is, dat bijna niemand mee kan lezen met het bericht, want het is een smalle bundel. Bovendien is het handig om gedurende tijdstippen dat men de radio niet mag gebruiken (radiostilte) toch een bericht over te brengen.

licht

Communicatiemiddel
HF

HF of Hf kan verwijzen naar:
 High frequency frequentieband
 hoogfrequenttechniek
 waterstoffluoride, een zeer corrosief zuur met als molecuulformule HF
 hafnium, een scheikundig element met symbool Hf
 hartslag, ook wel Hartfrequentie
 Holstein-Friesian, een Noord-Amerikaans is een zwartbont melkras
 Hartree-Fock-methode een benaderingsmethode in de computationele chemie.
 HackFlag, de grootste Hackers community van Nederland & België.
 Hackforums,  grootste hackersforum op dit moment.
ITU-R

ITU-R staat voor: International Telecommunication Union - Radiocommunications sector.
ITU-R is een van de drie sectoren van de ITU.
Het is een zusterorganisatie van ITU-T, maar richt zich op het reguleren van voorschriften op het gebied van radio. Dit onderdeel van de ITU is onder andere verantwoordelijk voor de toewijzing van frequenties in het radiospectrum.

Geschiedenis
Bij de oprichting ervan in 1927 heette dit bureau CCIR, wat stond voor: Comité Consultatif International des Radiocommunications. Dit bureau behoort sinds 1932 tot de International Telegraph Union, kortweg ITU. In 1934 werd de naam van deze organisatie omgedoopt in "International Telecommunication Union", waarbij de afkorting onveranderd bleef. De naam CCIR werd gebruikt tot 1992.

Zusterorganisaties van ITU-R

 ITU-T - Telecommunications Sector (vroeger CCITT)
 ITU-D - Development Sector

Telecommunicatie
Radiotechniek
Symmetrische cryptografie

Symmetrische cryptografie is de cryptografie, waarbij dezelfde sleutel voor zowel het versleutelen van de klare tekst naar de cijfertekst als voor het ontsleutelen wordt gebruikt. Enkele voorbeelden van symmetrische systemen zijn de klassieke handcijfers en de modernere computeralgoritmes AES, 3DES, IDEA en RC4. Symmetrische cryptografie vraagt minder rekenwerk en is sneller dan asymmetrische cryptografie, waardoor het de voorkeur heeft voor grote bestanden of hoge datasnelheden.

De gebruikte sleutel wordt een symmetrische sleutel genoemd, een sessiesleutel is daar een voorbeeld van.

Groepen 
Symmetrische systemen zijn minder geschikt voor groepen: zodra er drie partijen in het geding zijn, kan men niet meer vaststellen wie de verzender van het bericht is geweest, omdat beide andere partijen de verzendsleutel hebben, die identiek is. Voor dergelijke authenticatie gebruikt men vaak asymmetrische cryptografie.

Een bijkomend nadeel is de hoeveelheid benodigde sleutels. Als bijvoorbeeld ieder individu van een groep van 10 verschillende personen met ieder ander lid van de groep wil communiceren met behulp van een sleutelcombinatie, dan zijn er 45 sleutels nodig. Het aantal sleutels , dat nodig is met  personen in de groep, is .

Voorbeelden 
 handcijfer
 Data Encryption Standard
 International Data Encryption Algorithm
 RC4
 Rijndael

Cryptografie
RSA

RSA (cryptografie)
 RSA Academy, Royal Society of Arts in Tipton, Verenigd Koninkrijk
 Regional Sports Academy, sportacademie van de Caricom in Suriname 
 de afkorting voor Republic of South Africa oftewel de Republiek van Zuid-Afrika
 Radical Student Alliance, een linkse studentenbeweging uit het Verenigd Koninkrijk
 Rowan & Sherpa Afdeling, een afdeling binnen de scouting voor jongeren tussen de 13 en 17 jaar
 Regionele Samenwerking Amsterdam, een los samenwerkingsorgaan in de regio Amsterdam, waarin naast de gemeenten in de Stadsregio Amsterdam ook onder andere de gemeenten Almere en Haarlem meedoen
 Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen, een planningsdocument van de gemeente Antwerpen
 de afkorting voor Russian Space Agency oftewel Roskosmos, een Russische ruimtevaartorganisatie
 Royal Society for the encouragement of Arts, Manufactures & Commerce, een Britse organisatie
434 v.Chr.

Het jaar 434 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
In Rome wordt bij de wet Lex Aemilia bepaald dat de censor een ambtstermijn van anderhalf jaar moet hebben.

Griekenland
Perikles legt de stadstaat Megara een bondgenoot van Sparta een embargo op, de handelsbetrekkingen met Athene worden verbroken.
Koning Perdiccas II van Macedonië doet een oproep aan de steden in Chalcidice om in opstand te komen tegen het Atheense gezag.
Anaxagoras wordt beschuldigd van pro-Perzische sympathieën en vlucht naar Lampsacus in Ionië.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
Ang Lee

Ang Lee (Pingtung, 23 oktober 1954) is een filmregisseur uit Taiwan die tegenwoordig ook films maakt in Hollywood. Veel van zijn films belichten de strijd tussen traditie en modernisering.

Taiwanese films die gemaakt zijn na de jaren negentig, hebben vaak een thema dat wordt weergegeven in tragisch historisch realisme. Zijn films vormen een breuk met dit genre omdat ze vaak een luchthartige toon hebben.

In 2001 won hij een Academy Award voor beste niet-Engelstalige film met Crouching Tiger, Hidden Dragon. Met zijn film Brokeback Mountain wist hij in 2006 een Oscar voor beste regie binnen te slepen. Deze film won daarnaast prijzen in de categorie beste bewerkte script en beste originele muziek, maar liep in vijf andere categorieën de prijs mis. De Oscar voor beste regie won Lee in 2013 nogmaals, voor zijn film Life of Pi. Verder won Lee in zijn carrière drie keer een Golden Globe en vier keer een BAFTA. Op de filmfestivals van Berlijn en Venetië won de filmmaker verschillende prestigieuze prijzen, namelijk twee keer de Gouden Beer en twee keer de Gouden Leeuw.

Filmografie 
Pushing Hands (1992)
The Wedding Banquet (1993)
Eat Drink Man Woman (1994)
Sense and Sensibility (1995)
The Ice Storm (1997)
Ride with the Devil (1999)
Crouching Tiger, Hidden Dragon (2000)
Hulk (2003)
Brokeback Mountain (2005)
Se, jie (ook bekend onder de titel Lust, Caution) (2007)
Taking Woodstock (2009)
Life of Pi (2012)
Billy Lynn's Long Halftime Walk (2016)
Gemini Man (2019)

Externe link 
 
 Ang Lee – Uitgebreid portret op Moviegids.be

Lee
Simultaanspel

Bij het simultaanspel speelt een (meestal sterke) speler tegen meer dan één speler tegelijk, wat kan variëren van twee tot wel dertig of meer borden. Simultaanspel komt vooral voor bij schaken en dammen, maar kan ook bij andere bordspelen gespeeld worden. 

Sommige verenigingen nodigen eenmaal per jaar een simultaanspeler uit om de krachten te meten. Vaak is dat een meester of grootmeester. 
Vaak is iedereen welkom om bij de simultaanseance aan te schuiven en zijn krachten met de meester te meten. Brengen de tegenstanders hun eigen stukken mee, dan is men niet afhankelijk van de - wellicht beperkte - inventaris van de vereniging.

Verloop van de seance
De borden worden meestal in een kring opgesteld. De meester speelt aan alle borden met de witte stukken. Of hij kiest met welke kleur hij speelt. 

De simultaanspeler wandelt langs de borden en doet aan ieder bord een zet. De tegenstanders krijgen per zet precies zo veel bedenktijd als de simultaanspeler nodig heeft om de kring rond te lopen. Als de simultaanspeler bij een bord aankomt, moet de tegenstander direct zijn zet uitvoeren, waarna de simultaanspeler een tegenzet doet en doorloopt naar het volgende bord.
De ongelijke sterkte (meester versus amateur) wordt dus gecompenseerd doordat de tegenstanders veel meer bedenktijd krijgen. 
Bovendien moet de meester onthouden wat er aan de diverse borden gaande is - als hij aan een van de borden een combinatie bedenkt, moet hij zich bij terugkeer herinneren wat hij bedacht had.

Een goede simultaanspeler kent de stellingen van alle borden uit het hoofd. Er zijn dan ook schakers die simultaan blindpartijen spelen. Ook bij dammen komen blindsimultaans voor; een bekende dammer die hierin uitblinkt is Ton Sijbrands.

Met klok
Meestal wordt een simultaanseance zonder klok gespeeld, maar het kan, als er weinig tegenstanders zijn, ook met klok. Bij een kloksimultaan mag een speler direct een zet doen wanneer hij dat wil, waarna hij de klok indrukt. De tijd van de meester start dan, hoewel de meester wellicht bij een ander bord is. De meester mag zelf kiezen aan welk bord hij een zet doet; hij kan bij een bord een aantal zetten achter elkaar doen, of een bord overslaan als de tegenstander nog geen zet heeft gedaan.

Zie ook 
Consultatiepartij

Schaakvariant
Muizenberg

Muizenberg (Breda), een verhoging in het landschap en  een wijk in Breda
Muizenberg (Limburg), een gangenstelsel en weg ten zuiden van Maastricht
Muizenberg (natuurgebied), een meer en natuurgebied in Curaçao
Muizenberg (Willemstad), een wijk in Willemstad (Curaçao)
Muizenberg (Zuid-Afrika), een plaatsje nabij Kaapstad
De Muizenberg, een sporthal in Didam
Lijst van muziekinstrumenten (alfabetisch)

Hieronder staat een alfabetische lijst van muziekinstrumenten

Zie ook 
 Lijst van Surinaamse muziekinstrumenten

 
Muziekinstrumenten
Courtine

Een courtine is een weermuur of verbindingswal tussen twee waltorens of twee bastions van een kasteel of vesting. Courtines bij vestingen waren meestal van puin of bakstenen, maar kwamen (in het bijzonder Oud- of Nieuw Nederlands Vestingstelsel) ook als pure wallen van aarde voor. Naast het Franse woord courtine wordt ook het Nederlandse gordijn of gordijnmuur hiervoor gebruikt.

Courtines kunnen worden verdedigd door ravelijnen, die zich in de vestinggracht bevinden.

Andere betekenissen
La Courtine is een plaats in Frankrijk waar Nederlandse soldaten gelegerd waren tijdens de Koude Oorlog.

Zie ook
Lijst van vaktermen in de vestingbouwkunde

Vestingbouw
Hypocentrum

Het hypocentrum is de locatie onder de aardkorst tussen twee of meer tektonische platen, waar een aardbeving ontstaat. Dit zwaartepunt van de energiedichtheid wordt doorgaans gevormd door een breuk die onder invloed van platentektoniek ge(re)activeerd raakt, of door een ondergrondse kernexplosie. Het hypocentrum wordt ook wel haard genoemd. De haarddiepte van een aardbeving kan oplopen tot ca. 700 kilometer. Een andere definitie, die op hetzelfde neerkomt, luidt dat het hypocentrum (ook wel ground zero genoemd), de locatie op het aardoppervlak is, gelegen recht onder een grote explosie in de atmosfeer, zoals de Toengoeska-explosie of de kernexplosies boven Hiroshima en Nagasaki.

Terminologie
Het voorvoegsel hypo- gaat terug op het Griekse hupo, dat "onder" betekent. Dit in tegenstelling tot epi- in epicentrum, het denkbeeldige punt op het aardoppervlak (epi is Grieks voor "op"), dat zich recht boven het hypocentrum bevindt.

Zie ook
 Aardbeving
 Epicentrum
 Zeebeving

Tektoniek
Aardbeving
Ballistiek
Plasmafysica

Plasmafysica is een tak van de natuurkunde die het dynamische gedrag van plasma's bestudeert.

Het is, in het kort, de studie van de statistische en dynamische eigenschappen van een gas (deels) bestaande uit geladen deeltjes, dat echter door het aanwezig zijn van dezelfde hoeveelheden positieve en negatieve lading als geheel elektrisch neutraal is. Zo'n gas wordt een plasma genoemd, en wordt soms aangeduid als de vierde aggregatietoestand (naast vast, vloeibaar en gasvormig). In deze context verwijst plasma dan naar een gas dat genoeg energie bevat om (een deel van) de atomen (deels) van hun elektronen te ontdoen (ionisatie), en dus eigenlijk een wolk vormt van zowel ionen als elektronen. Omdat een plasma geladen deeltjes bevat gedraagt het zich totaal anders dan een neutraal gas door de aanwezigheid van elektromagnetische velden.

Plasmafysica is belangrijk voor de astrofysica omdat vele sterrenkundige objecten zoals sterren, nevels en het interstellaire medium uit plasma bestaan.

Geschiedenis
De term plasma voor een geladen fluïdum dateert uit 1922 en is afkomstig van de Amerikaanse chemicus Irving Langmuir. Tijdens de jaren 1920 en 1930 spitste het onderzoek zich toe op een beter begrip van de ionosfeer en haar effect op radiogolven, en op het gedrag van geïoniseerde gassen in elektronenbuizen voor het gebruik als gelijkrichters, schakelaars en spanningsregelaars toen er voor dat doel nog geen halfgeleidercomponenten waren. In de jaren 1940 ontwikkelde Hannes Alfvén een theorie van hydromagnetische golven, thans Alfvéngolven genoemd, om plasma's in de ruimte beter te begrijpen. In de vroege jaren 1950 gebeurde er veel geheim onderzoek naar plasma's in het kader van de ontwikkeling van fusiereactoren. Vanaf 1958 werd dat onderzoek openbaar en begonnen de eerste internationale samenwerkingen. In de jaren 1970 en 1980 zette dit fusieonderzoek zich verder op basis van de Sovjet-Russische uitvinding van de tokamak, waarin voor het eerst zeer hete en volledig geïoniseerde plasma's konden worden gecreëerd.

Onderzoek naar plasma's in de ruimte begon al in de 19de eeuw, maar kwam in een stroomversnelling vanaf de beschikbaarheid van ruimtetuigen en radiotelescopen. Vanaf de jaren 1990 openden zich de nieuwe onderzoeksgebieden der niet-neutrale plasma's en stofplasma's, d.w.z. plasma's waarin relatief zware vaste stofdeeltjes elektrisch geladen worden.

Onderzoeksdomeinen

Actieve onderzoeksdomeinen zijn onder andere:
 Plasmatheorie
 Vlasov-vergelijking
 Magnetohydrodynamica
 Plasma-evenwichten en -stabiliteit
 Plasmagolven, Landaudemping
 Plasmatoestellen
 Magnetische opsluiting -- tokamak, stellarator, pinch, magnetische spiegel
 Inertiële opsluiting
 Kernfusie
 Plasmabronnen
 Industriële plasma's
 Ruimteplasma's, bijvoorbeeld de magnetosfeer van de aarde
 Plasmakosmologie

Natuurkunde
Helmparelhoen

Het helmparelhoen (Numida meleagris) is een snelle loopvogel uit de familie van de parelhoenders (Numididae). Hij leeft vooral op de Afrikaanse savannen ten zuiden van de Sahara. Deze gebieden bestaan uit warme, droge en open vlaktes met enkele bomen en struiken.

Uiterlijk 
Het helmparelhoen is een grote vogel met een rond lichaam en een kleine kop. De grootte varieert van 53 tot 58 centimeter en zijn gewicht is gemiddeld 1,3 kilogram. Zijn naam heeft het helmparelhoen ten eerste te danken aan de witte stippen op het verenkleed, die doen denken aan parels. Daarnaast heeft hij op zijn kop een benige en blauwgekleurde knobbel die aan een helm doet denken.

Voedsel 
Het helmparelhoen is een alleseter. Net als kippen zoeken helmparelhoenders hun eten door met hun sterke klauwen de grond om te wroeten. Ze eten vooral zaden, fruit, slakken, spinnen, wormen, maar ook kikkers, hagedissen, kleine slangen, kleine zoogdieren en teken.

Voortplanting 
Het broeden van eieren doet het helmparelhoen meestal in of na het regenseizoen. De legsels bestaan gemiddeld uit 20 tot 30 eieren. De hen legt haar eieren in een goed bedekte holte en daar broedt ze de eieren in 26 tot 28 dagen uit. De kuikens hebben een schutkleur en hun vleugels groeien snel. Na een week zijn ze al in staat zich al fladderend snel te verplaatsen. De soort wordt in het wild maximaal 12 jaar oud.

Eind negentiende eeuw werd de soort in het wild uitgezet in Duitsland en Hongarije, maar hield daar geen stand.
In Nederland wordt het helmparelhoen met regelmaat verwilderd aangetroffen; voortplanting is daarbij niet vastgesteld.

Gedrag 
Het hoen leeft in groepen van ongeveer 25 dieren, maar in het paarseizoen trekken ze op in paren. De vogel kan vliegen maar is veel meer een loper, hij kan zo op een dag een afstand van 10 kilometer afleggen.

Gebruik door de mens 
Helmparelhoenders worden in veel landen gehouden, vooral voor het vlees maar ook voor eieren. Ze zijn in Europa een veel voorkomend onderdeel van de levende have van kinderboerderijen en kleine dierentuinen.

In België staat het hoen vooral in de kerstperiode op het menu. Voorbeelden van recepten zijn: 'gestoomde parelhoen met groene saus', 'parelhoen met whisky' en 'parelhoen met champignons en glühwein'.

Verspreiding en leefgebied 
De soort telt negen ondersoorten:
 N. m. sabyi: noordwestelijk Marokko.
 N. m. galeatus: van westelijk Afrika tot zuidelijk Tsjaad en noordelijk Angola.
 N. m. meleagris: van oostelijk Tsjaad tot westelijk Ethiopië, noordelijk Kenia, Oeganda en noordelijk Congo-Kinshasa.
 N. m. somaliensis: noordoostelijk Ethiopië en Somalië.
 N. m. reichenowi: van Kenia tot centraal Tanzania.
 N. m. mitratus: van Tanzania tot Mozambique, Zambia en Botswana.
 N. m. marungensis: van zuidelijk Congo-Kinshasa tot westelijk Angola en Zambia.
 N. m. papillosus: Botswana en Namibië.
 N. m. coronatus: oostelijk Zuid-Afrika.

Numididae
Dier uit het Afrotropisch gebied
Dier uit het Palearctisch gebied
IUCN-status niet bedreigd
Claudie Haigneré

Claudie Haigneré (Le Creusot, 13 mei 1957) voorheen Claudie André-Deshays,  is een Frans ruimtevaarder, wetenschapper en politicus.

Ze is de tweede niet-Russische Europese vrouw in de ruimte. Ruim vijf jaar eerder vloog de Britse Helen Sharman in de ruimte. Haigneré vloog één keer naar de Mir en één keer naar het internationale ruimtestation ISS.

Haigneré beëindigde haar ruimtevaartcarrière in 2002 en werd politicus. Ze diende in de regering van Jean-Pierre Raffarin als staatssecretaris van onderzoek en nieuwe technologieën (2002-2004) en als minister van Europese zaken (2004-2005).

Ze werd in april 2007 benoemd tot Commandeur in het Legioen van Eer. Ze is getrouwd met voormalig astronaut Jean-Pierre Haigneré.

Externe link
 Biografie van Claudie Haigneré

Frans minister
Frans ruimtevaarder
Weesgegroet

Het Weesgegroet (Latijn: Ave Maria) is een gebed gericht aan de Heilige Maagd Maria, de moeder van Jezus Christus. Het neemt een belangrijke plaats in binnen het rozenkransgebed.

De namen Maria en Jezus zijn aan het eerste, respectievelijk tweede deel toegevoegd. Pas na de elfde eeuw is het gebruik van het Weesgegroet vast te stellen uit bronnen. Het derde deel van het gebed komt niet uit het evangelie en is dus later ontstaan. Rond het Concilie van Trente (16e eeuw) is het derde deel officieel toegevoegd.

In de (Byzantijnse) oosterse kerken bidt men een gebed dat op het Weesgegroet lijkt:

Toonzettingen 
Verschillende componisten hebben het Ave Maria getoonzet, onder wie Gounod. In zijn Ave Maria gebruikt hij het akkoordenpatroon van de eerste Prelude uit Das wohltemperierte Klavier van J.S. Bach als basis voor zijn melodie. 
Wereldberoemd is ook Ellens dritter Gesang, beter bekend als het Ave Maria van Schubert. In veel uitvoeringen wordt daarbij de originele Duitse tekst vervangen door het Latijnse Ave Maria.

Zie ook 
 Drie weesgegroetjes
 Rozenkrans

Noten 

Rooms-katholiek gebed
Mariologie
Lied in het Latijn
Marialied
Paternoster

Paternoster betekent "Onze Vader" en komt voor in verschillende betekenissen:

Een gebed, zie onzevader
Een andere naam voor de rozenkrans
Paternosterlift, een liftsysteem
Paternosterkast, een opbergsysteem
Een paternosterpomp is een andere naam voor een touwpomp
Paternoster (Zuid-Afrika) is een dorp in Zuid-Afrika
Paternoster (bier), Belgisch biermerk
Paternoster (visgerei), visgerei
Een familienaam, van onder anderen:
Désiré Paternoster
Fernando Paternoster
Gustave Paternoster
Henri Paternoster
Jan Paternoster
Léon Paternoster
Letizia Paternoster
Roger Paternoster
Savin Paternoster
Ave Maria

het gebed Weesgegroet
 Ave Maria (Bach/Gounod), muziekstuk van Johann Sebastian Bach en Charles Gounod
 Ave Maria (Schubert), lied van Franz Schubert
 Ave Maria (Stravinsky), koorwerk van Igor Stravinsky
 Ave Maria (Vavilov), muziekstuk van  Vladimir Fjodorovitsj Vavilov dat onterecht aan de componist Giulio Caccini wordt toegeschreven
 Ave Maria Morena, de muzikale aanbidding van Maria in diverse tradities in en afkomstig uit Afrika.
 Ave Maria no morro, een lied van Herivelto Martins, met covers van Trio de Ouro, The Cats en Gert Timmerman
 Ave Maria, Friestalige cover van My special prayer van de zanger Rommy
Data Encryption Standard

De Data Encryption Standard DES is een methode om gegevens met symmetrische cryptografie te versleutelen.

DES is gebaseerd op het algoritme Lucifer van de firma IBM, en is in 1977 tot standaard verheven. DES werkt in de basisvorm met een sleutellengte van 64 bits: 56 bits en 8 controlebits, maar in 1995 is gebleken dat DES in de oorspronkelijke vorm niet meer betrouwbaar en veilig was.

Kenmerk van DES is dat de informatie die moet worden versleuteld wordt opgedeeld in datablokken van ieder 64 bits, die in 16 stappen op gedefinieerde manieren door elkaar worden geschoven. De helft van de bits wordt in de meeste stappen via een xor-functie gemanipuleerd, waarbij zowel per stap de sleutel wisselt, als ook de groep van bits. 

Nadeel van de basisversie van DES is, dat bij dezelfde sleutel er bij dezelfde invoer altijd dezelfde uitvoer verschijnt. En aangezien er steeds in blokken van 64 bits wordt gewerkt, kan men dus blokken van 64 bits overschrijven met een ander blok van 64 bits, zodat een deel van de boodschap wordt herhaald. Om dit tegen te gaan zijn extra maatregelen bedacht.

Veiligheid en cryptoanalyse 

DES is vanaf het begin door een grote groep deskundigen gewantrouwd. Lucifer, waarop DES is gebaseerd, werkte met sleutels van 48, 64 of 128 bits lengte. Hierdoor zijn er aanvallen met brute force mogelijk. De beste aanval is sinds 2008 lineaire cryptoanalyse. Daarvoor moeten 243 klare teksten bekend zijn, maar de gebruikte sleutel is daarna met brute force in enkele uren gevonden.

DES werd desondanks als standaard voorzien van sleutels van slechts 56 bits lengte. De National Security Agency NSA heeft hierin de hand gehad, waarschijnlijk om ervoor te zorgen dat DES-code voor de Amerikaanse overheid te kraken bleef. Toch bleek in de jaren 90 dat de aanpassingen door de NSA DES veiliger tegen bepaalde cryptografische aanvallen had gemaakt.

Kraken van standaard-DES is niet onhaalbaar, zeker niet voor een overheid: projecten als SETI tonen aan dat combineren van rekenkracht eenvoudig is te realiseren, zeker als argeloze burgers mee willen werken om hun computer mee te laten doen. Dit type bedreiging staat wel bekend als de Chinese Loterij.

Om de sleutellengte en daarmee waarschijnlijk ook de veiligheid van DES te vergroten, heeft men een schakeling bedacht waarbij drie DES-algoritmes achter elkaar zijn geschakeld. Dit wordt 3DES-encryptiealgoritme, 3DES of Triple DES, genoemd. DES werd als encryptie-standaard vanwege de tekortkomingen opgevolgd door het veiliger geachte AES.

Websites 
  FIPS Publication.  46-3De Data Encryption Standard, 29 mei 2005 weggehaald, maar de website geeft doorverwijzingen naar de actuele adressen
  Data Encryption Standard (DES), 30 december 1993. gearchiveerd

Algoritme
Cryptografie
Cryptoanalyse

Cryptoanalyse is binnen de cryptografie de techniek om te proberen versleutelde  berichten te ontcijferen en zodoende de klare tekst van het onderschepte bericht beschikbaar te krijgen, zonder dat de daarbij gebruikte sleutel bekend is. Hoewel cryptoanalyse al bekend is sinds de 9e eeuw, is de moderne, wiskundige werkwijze pas in de 20e eeuw ontwikkeld. Het grote voorbeeld in de geschiedenis was het breken door de geallieerden van de cijfertekst, die door de Enigma codeermachine in de Tweede Wereldoorlog werd gegenereerd. De Enigma werd door de Duitsers gebruikt.

Cryptoanalyse is voor een groot deel werk voor wiskundigen, omdat veel bestaande algoritmes op wiskundige modellen zijn gebaseerd en door analyse met beperkte informatie de cijfertekst van een onderschept bericht kunnen breken. De frequentieanalyse is een voorbeeld van een dergelijk algoritme. Met verschillende encryptiemethodes, of synoniem daarmee met cijfers, wordt geprobeerd het de cryptoanalisten zo moeilijk mogelijk te maken.

Cryptografie
International Data Encryption Algorithm

IDEA, volluit International Data Encryption Algorithm, is een encryptiemethode ontwikkeld in Zwitserland in het begin van de jaren negentig. IDEA gebruikt een sleutellengte van 128 bits en wordt daarom betrouwbaar en veilig geacht, mede omdat er in 2012 geen methodes of strategieën bekend zijn om IDEA te kraken. 

IDEA is op een vergelijkbare manier als DES opgebouwd, maar de manipulatie van de bits binnen de stappen van het algoritme zijn veel complexer.

Cryptografie