alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
LWP (ujednoznacznienie)

Trzyliterowy akronim LWP ma wiele znaczeń:
 Life Work Planner
 Lightweight process – pojęcie z zakresu informatyki oznaczające prosty proces systemu mogący zawierać jeden lub kilka wątków, będący podstawową jednostką wykorzystania procesora
 Lotus Word Pro – edytor tekstowy firmy Lotus Development Corporation
 Lubelskie Wydawnictwa Prawnicze – polskie przedsiębiorstwo powstałe 1 czerwca 1991, wydające kodeksy, zbiory przepisów i orzecznictwo
 Ludowe Wojsko Polskie – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989
Hafnarfjörður

Hafnarfjörður – miasto w południowo-zachodniej Islandii, położone u nasady półwyspu Reykjanes, po jego północnej stronie, nad zatoką Hafnarfjörður (część Zatoki Faxa). Wchodzi w skład zespołu miejskiego Wielkiego Reykjavíku, tworzy gminę Hafnarfjarðarkaupstaður położoną regionie stołecznym. Od północy graniczy z miastem Garðabær. Stanowi trzecią pod względem liczby ludności miejscowość Islandii po stolicy kraju Reykjavíku i po położonym nieco bardziej na północ Kópavogur. Na początku 2018 roku zamieszkiwało je 29,4 tys. osób.

Gospodarka 
W mieście rozwinął się przemysł spożywczy i hutniczy.

Historia 
Miejscowość znana już w XV w. jako angielska, a później niemiecka osada handlowa. Prawa miejskie od 1908 roku. Domy wybudowano na lawie wulkanu Búrfell sprzed 7 tys. lat. Obecnie ważne centrum kultury i sztuki, znane ze swoich starych drewnianych domów oraz ogrodu rzeźb Vidistaðir. Według legend w centrum miasta mieszkają elfy, w parku botanicznym Hellisgerði (ogród jaskiń) – Islandczycy wierzą w istnienie Elfów, a miasto Hafnarfjörður jest najbardziej znaną ich siedzibą. Dania z elfów można zjeść w restauracji Hansen. Podawana jest tam np. zupa z ryb, grzybów z sałatką i owocami.

Ludność 
Ludność w Hafnarfjörður w latach  1910–2013.

Polonica 
W mieście znajduje się klasztor polskich sióstr karmelitanek bosych, które przybyły z Elbląga na Islandię w roku 1984.

Zabytki i inne atrakcje 
 Sívertsen's Húsið – muzeum folklorystyczne mieszczące się w najstarszym budynku w mieście, datowanym na rok 1803
  Smiðjan – muzeum, w którym mieszczą się zbiory dotyczące historii miasta i okolicznego wielorybnictwa
 Galeria sztuki Hafnarborg
 Ogród rzeźb

Festiwale 
Z początkiem czerwca rusza międzynarodowy festiwal Viking Festival. Największymi atrakcjami tego festiwalu są parady wikingów, koni oraz zawody wikingów.

Miasta partnerskie 
  Cuxhaven, Niemcy
  Frederiksberg, Dania
  gmina Uppsala, Szwecja
  Tartu, Estonia

Przypisy 

Miejscowości regionu Höfuðborgarsvæðið

Miasta w Islandii
Keflavík

Keflavík – miasto w południowo-zachodniej części Islandii, na półwyspie Reykjanes, nad fiordem Stakksfjörður (część zatoki Faxaflói). Znajduje się tutaj główny międzynarodowy port lotniczy kraju Keflavíkurflugvöllur, a także ważny port rybacki.

Opis 
Prawa miejskie Keflavík uzyskał w 1949 roku. 11 czerwca 1994 roku miasto zostało połączone z miejscowościami Njarðvík i Hafnir w nową gminę Reykjanesbær. Zamieszkuje ją 17,8 tys. mieszk., z czego większość w Keflavíku i Njarðvíku, które traktowane są jako jeden organizm miejski zamieszkiwany przez blisko 17,6 tys. osób (2018). Obszar ten stanowi jeden z ważniejszych obszarów zurbanizowanych wyspy, obok regionu stołecznego oraz Akureyri na północy kraju. Według statystyk gminnych w samym Keflavíku mieszkało w sierpniu 2018 roku 8915 osób. 

Przed narzuceniem duńskiego monopolu handlowego w 1602 roku, osada liczyła sobie około 7,5 tys. mieszkańców i stanowiła największy ośrodek handlu Islandii. Od II wojny światowej do 8 września 2006 znajdowała się tu duża baza NATO zarządzana przez Amerykanów. Ich stacjonowanie było powodem wielu demonstracji ludności islandzkiej, obawiającej się amerykanizacji ich kultury narodowej.

Na uwagę w mieście zasługują dwa muzea: Byggðasafn Suðurnesi (etnograficzne) i Duushús (wystawa miniaturowych modeli statków).

Kilkanaście kilometrów na południe od miasta znajduje się jedna z największych w świecie elektrowni geotermalnych Svartsengi ze sztucznym jeziorem wypełnionym gorącą wodą, Bláa Lónið (ang.: Blue Lagoon, Błękitna Laguna). Jest to bardzo popularne kąpielisko.

Linki zewnętrzne 
 Zdjęcie satelitarne z Google Maps

Przypisy 

Reykjanesbær
Miejscowości regionu Suðurnes
Miasta w Islandii
Obcęgi

Obcęgi – metalowe narzędzie ręczne z częścią roboczą w postaci dwóch przeciwstawnie ustawionych, łukowatych szczęk zakończonych ostrzami. Służą głównie do wyciągania gwoździ i odcinania drutu oraz do przytrzymywania metalowych przedmiotów przy obróbce. Stosowane głównie przez cieśli, stolarzy i dekarzy.

W zastosowaniach elektrycznych i precyzyjnych stosuje się małe obcęgi nazywane obcążkami, o dokładniej wykonanych ostrzach o nieco innym, bocznym ustawieniu – w przeciwieństwie do czołowego ustawienia klasycznych obcęgów.

Czasami mylnie tą nazwą nazywane są szczypce lub kombinerki.

Galeria 

Kowalstwo
Narzędzia ślusarskie
Narzędzia stolarskie
Narzędzia budowlane
Et

Et (ang. ampersand, niem. Kaufmanns-Und), & – znak pisarski będący daleko przetworzonym symbolem łacińskiego spójnika „et”, polskiego „i” – stąd potoczna polska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 określa ten znak jako „handlowe i” (dosł. z niem.). „Et” jest popularnym znakiem samodzielnym, choć można potraktować go jako nietypową ligaturę.

Znak jest stosowany w językach, w których spójnik przedstawiający ten znak jest wieloliterowy, jak np. w jęz. angielskim „and” czy też niemieckim „und”. W tekstach ciągłych nie ma potrzeby jego stosowania, natomiast został rozpowszechniony tam, gdzie istotne jest zaoszczędzenie miejsca. Z czasem zaczął być stosowany jako typograficzny element zdobiący w napisach i w tym użyciu występuje czasami także w Polsce. W starszych tekstach, zwłaszcza łacińskich, lecz również angielskich czy francuskich występuje w abrewiaturze „&c.” oznaczającej et cetera.

W niektórych językach programowania komputerów jest operatorem konkatenacji, w innych np. koniunkcji. Kod ASCII tego znaku to 38.

W Unikodzie znak Et występuje w wersji:

 {| class="wikitable"
! Znak !! Unikod !! Kod HTML !! Nazwa unikodowa !! Nazwa polska
|-
|style="font-size: 3em; line-height: 1.0; font-family: serif; font-weight: normal"| &
| U+0026 || &amp;  lub &#x26;  lub &#38; || AMPERSAND || handlowe „i”
|}

Różne postacie znaku typograficznego Et:

Zobacz też 

 pismo

Znaki typograficzne
Salmon Chase

Salmon Portland Chase (ur. 13 stycznia 1808 w Cornish, New Hampshire, zm. 7 maja 1873) – amerykański polityk okresu wojny secesyjnej, senator, prezes Sądu Najwyższego. Aktywny zwolennik zniesienia niewolnictwa.

Życiorys 
Po ukończeniu studiów w Waszyngtonie został prawnikiem w Cincinnati w stanie Ohio. Był rzecznikiem przeciwników niewolnictwa i bronił wielu uciekinierów z Południa.

W latach 1849–1855 był senatorem 3 klasy ze stanu Ohio. W czasie sprawowania urzędu sprzeciwiał się rozszerzeniu niewolnictwa na nowe terytoria odbierane Indianom na zachodzie USA.

Następnie w latach 1856–1860 był gubernatorem stanu Ohio.

W 1860 r. uzyskał nominację na prezydenta USA z ramienia Partii Republikańskiej, lecz ostatecznie wycofał swą kandydaturę na rzecz Abrahama Lincolna, w którego gabinecie sprawował urząd 25. sekretarza skarbu. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych pracowników administracji w czasie wojny secesyjnej, który wprowadził „pożyczkę narodową” i aktywnie zbierał pieniądze na dalsze prowadzenie wojny. Położył podwaliny pod współczesny system bankowości światowej.

W roku 1864, po ostrej wymianie zdań z Lincolnem (który nie lubił go osobiście), złożył dymisję i został mianowany 6. prezesem Sądu Najwyższego. Na tym stanowisku przewodniczył procesowi o impeachment prezydenta Andrew Johnsona w 1868, w rok później orzekał w sprawie Texas v. White.

Chase wykorzystał możliwości Departamentu Skarbu, aby zacząć budować poparcie dla swojej nominacji na stanowisko prezydenta w wyborach 1864 r. Pojawienie się niezadowolenia z polityki rekonstrukcyjnej Lincolna wzmocniło jego sprawę. W grudniu 1863 r. w Waszyngtonie ukształtował się komitet Chase’a z senatorem Samuelem C. Pomeroyem z Kansas na czele. Ostatecznie w wyniku braku wystarczającego poparcia Salmon  Chase zrezygnował z kandydowania. W roku 1872 ponownie ubiegał się o urząd prezydenta USA, startował z listy demokratów, lecz również bezskutecznie.

Jego wizerunek znajduje się na banknocie o nominale 10 000 dolarów USA (banknot nie znajduje się w powszechnym obiegu).

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
  The Supreme Court Historical Society 
 Biografia Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych 

Prezesi Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych
Senatorzy z Ohio
Gubernatorzy Ohio
Sekretarze skarbu Stanów Zjednoczonych
Urodzeni w 1808
Zmarli w 1873
Osoby przedstawione na amerykańskich banknotach
Rozpad beta minus

Rozpad beta minus, przemiana β− – sposób rozpadu jądra atomowego, podczas którego neutron ulega przemianie w proton oraz emitowany jest elektron e− (promieniowanie beta) i antyneutrino elektronowe. Podstawą tego rozpadu jest przemiana kwarku dolnego w górny połączona z emisją wirtualnego bozonu W−, który w czasie około 10−27 s rozpada się na parę elektron-antyneutrino elektronowe.

Przykłady izotopów, które ulegają rozpadowi beta minus: Co-60, Na-24, C-14, H-3 (tryt).

Przykładowe zapisy rozpadów:
  →  + e− + νe
  →  + e− + νe
  →  + e− + νe
  →  + e− + νe
  →  + e− + νe

Ogólnie:
 
 

Podczas rozpadu beta minus następuje przemiana neutronu w proton (na poziomie kwarków przemiana kwarku dolnego w górny), następnie emisja wirtualne bozonu pośredniczącego W−, który niemal natychmiastowo rozpada się na elektron oraz antyneutrino elektronowe. Emisja pary lepton-antylepton (w tym wypadku elektron-antyneutrino elektronowe) spowodowana jest zasadą zachowania liczby leptonowej (+1 dla leptonów, −1 dla antyleptonów).

Ze względu na trzyciałowy charakter rozpadu, oraz całą jego kinematykę. Zasada zachowania pędu w żaden sposób nie determinuje podziału pędu pomiędzy ciała, a jedynie nakazuje, aby końcowy wypadkowy wektor pędu równy był początkowemu. Pozwala to na wiele możliwych realizacji procesu oraz niemożliwość skwantowania energii emitowanego elektronu.

Warunkiem niezbędnym, aby przemiana mogła zajść, jest by masa jądra początkowego była większa od masy jądra końcowego o więcej niż masa elektronu.
 

Tak więc energia rozpadu ΔEβ- wynosi:
 

A po uwzględnieniu w bilansie elektronów na powłokach otrzymuje się:
 
 

więc:
 

z czego wynika:
 

Co oznacza, że przemiana beta minus może zajść tylko wówczas, gdy masa atomu początkowego jest większa od atomu końcowego.

Przypisy 

Radioaktywność
William Flinders Petrie

Sir William Matthew Flinders Petrie (ur. 3 czerwca 1853 w Charlton pod Londynem, zm. 28 lipca 1942 w Jerozolimie) – brytyjski archeolog i egiptolog. Był wnukiem badacza Australii Matthew Flindersa.

Biografia 
O jego edukację osobiście zadbali rodzice (zwłaszcza ojciec), wpajając mu zasady rzetelności w pracy, co stało się podstawą jego kariery. W 1880 wyjechał do Egiptu, aby tam zająć się badaniem i dokonaniem przeglądu – inspekcji Wielkiej Piramidy w Gizie. Wciąż rosnące zainteresowanie zabytkami starożytnego Egiptu zaprowadziło go do najważniejszych stanowisk archeologicznych, m.in. do: Gizy, Sakkary, Abydos i Amarny.

Po zakończeniu prac w Gizie powrócił do Anglii i został zarekomendowany Egipskiemu Towarzystwu Archeologicznemu, które starało się wówczas o archeologa, który mógłby objąć w Egipcie stanowisko po Edouardzie Naville’u. Z 250-funtową pensją miesięczną, w listopadzie 1884, Petrie przystąpił do pracy. Dzięki metodzie szczegółowego i starannego prowadzenia badań, sporządzania zapisków i badania znalezionych przedmiotów – wprowadził nowe standardy w archeologii. Poprzez powiązanie stylów ceramiki z okresami w historii Egiptu, zastosował jako pierwszy zasadę kolejności, nową metodę (seriacji) w ustalaniu chronologii. Wiele spośród jego znalezisk zostało zaprezentowanych w Królewskim Towarzystwie Archeologicznym (Royal Archaeological Society) oraz opisanych w tamtejszym periodyku „Archeological Journal” w artykule Charlesa Johna Spurrella.

W latach 1892–1933 Petrie był pierwszym profesorem w katedrze Archeologii i Filologii Egipskiej w University College w Londynie. Została ona ufundowana przez Amelię Edwards, sympatyczkę Petriego, wspierającą go w jego pracy. Po objęciu profesury nadal prowadził badania w Egipcie, jednocześnie kształcąc młodych adeptów, wśród których znalazło się wielu znanych później archeologów. Jego studentkami były m.in. egiptolog i antropolog Margaret Murray oraz archeolog Gertruda Caton-Thompson. 

W 1913 Petrie sprzedał swą kolekcję egipską University Collage w Londynie. Utworzono z niej Muzeum Petrie’go (Petrie Museum of Egyptian Archeology). W 1926 wyjechał z Egiptu do Palestyny, gdzie nadal prowadził prace badawcze i wykopaliskowe.

Zmarł w 1942 w Jerozolimie i został pochowany na protestanckim cmentarzu na górze Syjon.

Archeologia zawdzięcza mu wprowadzenie systematycznej metodologii. Kazimierz Michałowski uważał go za jednego z ojców nowożytnej archeologii Bliskiego Wschodu.

Zobacz też 
 Tebtynis
 Oksyrynchos

Przypisy

Linki zewnętrzne 
Zdjęcia

Brytyjscy archeolodzy
Brytyjscy egiptolodzy
Ludzie urodzeni w Londynie
Urodzeni w 1853
Wykładowcy University College London
Zmarli w 1942
Jacques Boucher de Crèvecœur de Perthes

Jacques Boucher de Crèvecœur de Perthes (ur. 10 września 1788 w Rethel, zm. 5 sierpnia 1868 w Abbeville) – francuski archeolog, prekursor nowoczesnych badań nad epoką prehistoryczną.

Jest autorem wydanej w 1832 roku powieści Paola oraz wielotomowych wspomnień.

Biografia 
Pracował jako dyrektor urzędu celnego Abbeville, przy okazji interesując się artefaktami wydobywanymi ówcześnie w osadach geologicznych nad Sommą. Dokładna analiza stratygraficzna znajdowanych pięściaków paleolitycznych i neolitycznych narzędzi skłoniła go do wniosku, iż zabytki te musiały powstać na długo przed uważanym wówczas za cezurę chronologiczną biblijnym potopem. Klasyfikację odkryć „przeddyluwialnych” przedstawił w pracy Antiquités Celtiques et Antédiluviennes (tom I wyd. 1847, tom II wyd. 1857). Odbył liczne podróże po krajach północnej i wschodniej Europy; gościł także na ziemiach polskich, nawiązując przyjaźń z Joachimem Lelewelem. Mimo pewnych błędów wynikających z klimatu epoki (był zwolennikiem katastrofizmu), był pierwszym badaczem w pełni świadomym iż historia świata jest o wiele dłuższa niż wynikałoby to z dosłownej interpretacji pierwszych wersetów Księgi Rodzaju, a jego pogląd o bezpośrednim pochodzeniu ludzi współczesnych od ludności „przedpotopowej” antycypował częściowo teorię ewolucji. W 1864 roku został odznaczony Legią Honorową.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Publikacje w bibliotece Polona 

Francuscy archeolodzy
Odznaczeni Legią Honorową
Urodzeni w 1788
Zmarli w 1868
Christian Jürgensen Thomsen

Christian Jürgensen Thomsen (ur. 29 grudnia 1788 w Kopenhadze, zm. 21 maja 1865 tamże) – duński archeolog, twórca podwalin archeologii prehistorycznej, jeden z organizatorów i pracownik przyszłego Muzeum Narodowego w Kopenhadze.

W 1816 r. podjął pracę jako sekretarz Królewskiej Komisji Opieki nad Starożytnościami, wtedy też powierzono mu zadanie uporządkowania kolekcji znalezisk archeologicznych zgromadzonych w kopenhaskim kościele pw. Św. Trójcy i zaprezentowania ich na wystawie, w ramach której posortował materiał archeologiczny na 3 grupy - epoki:
 epokę kamienia
 epokę brązu
 epokę żelaza

W ten sposób jego wystawa stała się podstawą do ustalenia periodyzacji dziejów ludzkości.
Thomsen skorzystał tu z pracy Vedel Simonsena, który już w latach 1813-1816 wydzielił epoki kamienia, miedzi i żelaza, jednak dopiero analiza zbioru zabytków dokonana przez Thomsena dowiodła prawdziwości takiego podziału. 

O powyższym podziale, C.J. Thomsen po raz pierwszy napisał w 1818 r. w liście do szwedzkiego profesora historii J.H. Schrodera. Stworzona przez niego wystawa została otwarta dla publiczności w 1819 r. pod nazwą Muzeum Staronordyckiego, które zostało przeniesione w 1832 r. do jednego ze skrzydeł zamku królewskiego Christiansborg w Kopenhadze. W 1836 r. C.J. Thomsen opublikował założenia koncepcji trzech epok w książce pt. Ledetraad til nordisk Oldkyndighed (czyli Przewodnik po nordyckich starożytnościach).

Podział dokonany przez Thomsena został uszczegółowiony przez Johna Lubbocka w 1865 r., kiedy to epokę kamienia podzielono na paleolit i neolit. Prawidłowość tej chronologii potwierdził swoimi pracami inny archeolog duński J.J.A. Worsaae (1821-1885), który został pierwszym profesorem archeologii na uniwersytecie w Kopenhadze.

C.J Thomsen w 1832 r.podjął pracę w kopenhaskim Gabinecie Numizmatycznym (Møntkabinettet), a po śmierci w 1842 r. jego dyrektora sam objął tę posadę. Zgromadził olbrzymią kolekcję (ok. 27 000 sztuk) monet.

Bibliografia 
 

Duńscy archeolodzy
Urodzeni w 1788
Zmarli w 1865
Gordon E. Moore

Gordon Earle Moore (ur. 3 stycznia 1929 w San Francisco, zm. 24 marca 2023 w Waimea na Hawajach) – amerykański informatyk i przedsiębiorca, współzałożyciel korporacji Intel.

Życiorys 
Studiował na wydziale chemii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Doktorat ukończył w dziedzinie chemii i fizyki w California Institute of Technology w roku 1954. W czerwcu 1968 roku był jednym z założycieli korporacji Intel. Przez wiele lat pracował w zarządzie tej firmy. Miał także tytuł emerytowanego członka zarządu.

Przypisuje się mu autorstwo prawa Moore’a.

Przypisy 

Absolwenci California Institute of Technology
Amerykańscy informatycy
Amerykańscy miliarderzy
Intel
Ludzie urodzeni w San Francisco
Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności
Urodzeni w 1929
Zmarli w 2023
Blok p

Blok p – grupa pierwiastków chemicznych w układzie okresowym, których wspólną cechą jest występowanie przynajmniej jednego elektronu walencyjnego na podpowłoce p i niewystępowanie elektronów walencyjnych na podpowłokach d i f.

Do bloku tego należą pierwiastki od 13 do 18 grupy układu okresowego bez helu, należącego do bloku s. Wszystkie niemetale oprócz wodoru i helu należą do bloku p.

Przykłady:
 zapis "klatkowy" konfiguracji elektronowej węgla:
 
 zapis "klatkowy" konfiguracji elektronowej neonu:
 

Układ okresowy
Blok s

Blok s – grupa pierwiastków chemicznych w układzie okresowym, do których należą bardzo aktywne metale 1 i 2 grupy oraz wodór z grupy 1 i hel z grupy 18. Elektrony walencyjne we wzorach elektronowych przedstawiane są wzorem
 gdzie  to główna liczba kwantowa pierwiastka, a  – symbol orbitalu  o pobocznej liczbie kwantowej 

Przykłady:
 zapis „klatkowy” konfiguracji elektronowej helu:
 
 zapis „klatkowy” konfiguracji elektronowej berylu:

Właściwości metali 
Cechy metali bloku s:

 Charakteryzują się dużą reaktywnością
 Ciała stałe o połysku metalicznym
 Barwią płomień palnika
 Tlenki metali mają charakter mocno zasadowy
 Reagują z wodorem tworząc wodorki
 Reagują z wodą tworząc wodorotlenki

Przypisy 

Układ okresowy
Wymiana ciepła

Wymiana ciepła (nazywana także transportem ciepła lub przekazywaniem ciepła, nieprawidłowo określana "wymianą cieplną") – jeden ze sposobów (obok pracy) przekazywania energii pomiędzy układami termodynamicznymi.

Wymiana ciepła zawsze przebiega z ciała o temperaturze wyższej do ciała o temperaturze niższej, zgodnie z drugą zasadą termodynamiki. Jeżeli rozpatrywany obiekt ma inną temperaturę niż jego otoczenie lub znajdujące się w pobliżu inne ciała, wymiana ciepła odbywać się będzie do momentu osiągnięcia stanu równowagi termicznej. Nie jest możliwe powstrzymanie procesu przekazywania ciepła pomiędzy sąsiadującymi obiektami o różnej temperaturze – można go jedynie spowolnić.

Jednostką ciepła w układzie SI jest dżul (dawniej używaną jednostką była kaloria).

Mechanizmy wymiany ciepła 
Wymiana ciepła zachodzi na jeden z trzech sposobów:
 przewodzenie ciepła polega na przekazywaniu energii przez bezładny ruch cząsteczek i ich zderzenia,
 konwekcja (unoszenie ciepła) na skutek przemieszczania się masy płynu (cieczy lub gazu):
 naturalna (swobodna) – samoczynny ruch płynu wskutek różnicy gęstości wynikającej z różnicy temperatury
 wymuszona – ruch płynu wywołany jest czynnikami zewnętrznymi (pompa, wentylator itp.)
 promieniowanie cieplne polega na przenoszeniu energii przez promieniowanie elektromagnetyczne emitowane w wyniku cieplnego ruchu cząsteczek. Wymiana ciepła przez promieniowanie nie wymaga obecności ośrodka pomiędzy ciałami, między którymi ciepło jest wymieniane, czyli może zachodzić przez próżnię.

Zobacz też 
 przewodność cieplna
 wymiennik ciepła
 prawo Fouriera

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Inżynieria procesowa
Proces termodynamiczny
Zjawiska transportowe
Ventura Pons

Ventura Pons (ur. 25 lipca 1945 w Barcelonie) – hiszpański reżyser filmowy i teatralny, narodowości katalońskiej.

Twórczość 
W młodości związał się z teatrem. Nim zajął się filmem, wyreżyserował około 20 przedstawień, pierwsze w 1967 roku. W tym okresie pisał także artykuły o kinie do gazet i czasopism.

W 1978 wyreżyserował swój pierwszy film Ocaña, retrat intermitent. Obraz został wyróżniony w tym samym roku na festiwalu w Cannes i przyniósł Ponsowi międzynarodową sławę.

Od 1985 Pons filmy realizuje w założonej przez siebie firmie produkcyjnej Els films de La Rambla, w sumie ponad tuzin obrazów. Jego filmy pokazywane są na najważniejszych festiwalach filmowych. Zarówno sam Pons, jak i widzowie, uważają go za ambasadora kultury katalońskiej. Jest członkiem Europejskiej Akademii Filmowej.

Filmografia 
 1978 Ocaña, retrat intermitent
 1981 El vicari d'Olot
 1986 La rossa del bar
 1988 Puta misèria
 1990 Què t'hi jugues, Mari Pili?
 1991 Aquesta nit o mai
 1993 Rosita, please!
 1994 El perquè de tot plegat
 1996 Actrius
 1997 Carícies
 1998 Amic/Amat
 2000 Morir (o no)
 2001 Anita no perd el tren
 2001 Food for love
 2002 El gran Gato
 2004: Amor idiota
 2005: Animals ferits
 2006: La vida abismal
 2007: Barcelona (un mapa)
 2008: Forasters
 2009: A la deriva
 2010: Mil cretins

Przypisy 

Hiszpańscy reżyserzy filmowi
Hiszpańscy reżyserzy teatralni
Ludzie urodzeni w Barcelonie
Urodzeni w 1945
Multikomunikator internetowy

Multikomunikator internetowy – rodzaj komunikatora internetowego zawierającego w sobie metody komunikacji z użytkownikami wielu różnych komunikatorów. Gdy typowy komunikator umożliwia komunikację tylko między użytkownikami danego komunikatora tak multikomunikatory zapewniają komunikację z użytkownikami wielu komunikatorów. Przykładami mogą być AQQ, Digsby, Konnekt, Miranda IM, Pidgin (dawniej GAIM), Trillian, WTW, Nimbuzz, Fring – dwa ostatnie przeznaczone przede wszystkim na platformy mobilne.

Konflikty 
W rozwoju tej kategorii oprogramowania zauważa się tendencję do uniwersalizacji i praktycznie wszystkie liczące się komunikatory obsługują protokoły swoich konkurentów. Celem wprowadzenia obsługi protokołu konkurencyjnego programu jest skorzystanie z jego bazy klientów, dlatego niejednokrotnie prowadzi to do „wojen” komunikatorów.

Przykładem był konflikt między programami AIM firmy AOL i MSN Messenger Microsoftu. W Polsce przykładem tego rodzaju praktyk jest obsługa Gadu-Gadu przez AQQ oraz Tlen.pl. Jedynie ICQ nie wprowadzał nigdy obostrzeń w stosunku do programów wprowadzających obsługę jego protokołu.

Inne ujednolicone rozwiązania komunikacyjne 
Równolegle do upowszechniania się multikomunikatorów rozwijają się ujednolicone metody komunikacji takie jak protokoły Jabber/XMPP. Metody te obsługiwane powszechnie przez stare i nowe komunikatory zapewniają wzajemną komunikację użytkowników różnych komunikatorów. Dodatkowo obejmują możliwość korzystania z bramek pośredniczących w komunikacji z użytkownikami komunikatorów nie implementujących ujednoliconych metod komunikacji.

Zobacz też 
 czat
 IRC

!
Ciek

Ciek – ogólne określenie wszelkiego rodzaju wód powierzchniowych liniowych, płynących pod wpływem siły ciężkości, płynące stale lub w ciągu dłuższych okresów w wyżłobionych przez siebie łożyskach otwartych. Pojęcie cieku należy łączyć z płynącą wodą i korytem przez nią wyżłobionym.

Określenie ciek wodny nie jest zalecane, gdyż stanowi pleonazm.

Elementy charakteryzujące ciek to: długość cieku, brzeg lewy cieku, brzeg prawy cieku, brzeg wklęsły, brzeg wypukły, nurt cieku, linia nurtu cieku, bezwzględny spadek cieku, spadek względny cieku.

Szacuje się, że cieki zajmują około 773 000 km² powierzchni (w czasie średniego przepływu). Oznacza to 0,58% powierzchni lądów niepokrytych lodem.

Kształtowanie się cieku i doliny cieku 
Wiele cieków ma swój początek w dawnych wiekach, które powstały w wyniku działania sił górotwórczych. Przez wiele epok geologicznych sieć wodna ulegała i ulega w dalszym ciągu przekształceniom, głównie w wyniku procesów erozyjnych i akumulacyjnych. Polegają one na wymywaniu, żłobieniu gleby, dna brzegów i przenoszeniu materiału (rumowiska) i akumulowaniu (gromadzeniu) go w niższych partiach cieku i doliny.

Ze względu na sposób niszczącego działania cieku wyróżniamy erozje:
 erozja denna – pogłębianie koryta rzeki wskutek wynoszenia przez prąd materiału skalnego
 erozja wsteczna – erozja wywołująca cofanie się źródeł i wodospadów. Powoduje ona rozcięcie działów wodnych i kaptaż rzeki (przeciągnięcie rzeki, zdobywanie przez rzekę lub potok górnej części dorzecza innego cieku położonego z przeciwnej strony działu wodnego)
 erozja boczna – podmywanie i podcinanie brzegów przez meandrującą rzekę
 erozja powierzchniowa – zmywy w czasie ulewnych deszczów spłukujące ze zboczy materiał na dużych powierzchniach (przeciwieństwo erozji liniowej)
 erozja linijna (liniowa) – wypłukiwanie materiału skalnego przez strumienie wody płynącej stale lub okresowo (po ulewnych deszczach) wzdłuż podłużnych zagłębień terenowych o nachylonym dnie (erozja rzeczna, erozja wąwozowa)

Klasyfikacja cieków 

Ze względu na wielkość oraz pochodzenie można wyróżnić cieki:
 naturalne:
 rzeka
 strumień
 struga
 potok
 ued (wadi)
 sztuczne:
 kanał wodny
 rów wodny
 ściek

W jednym z systemów przyjętych w Polsce wprowadzono podział na:
 cieki górskie o spadku powyżej 5‰
 cieki wyżynne o spadku 1–5‰
 cieki nizinne o spadku poniżej 0,5‰.

Cieki mogą prowadzić wodę okresowo lub stale. W związku z tym wyróżnia się cieki:
 epizodyczne – woda spływa z nich powierzchniowo lub podpowierzchniowo, jedynie bezpośrednio po opadach lub roztopach;
 okresowe – zasilane mogą być ponadto wodami podziemnymi, pochodzącymi z tych samych opadów bądź roztopów. Wody te szybko się wyczerpują i przestają zasilać ciek;
 stałe – prowadzą wodę przez cały rok i tylko w wyjątkowych przypadkach mniejsze z nich mogą całkowicie wysychać. W zależności od swej wielkości noszą nazwy strug, strumieni, potoków i rzek.

Zobacz też 
 strefowość cieków
 ujście
 źródło
 ciek epizodyczny
 hydrogram
 dolina konsekwentna

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

Potamologia
Wadi

Wadi, wadis, ued (arab. وادي, wādī – dolina, łożysko rzeki) – suche formy dolinne występujące na obszarach pustynnych, w czasie pory deszczowej wypełniają się wodą, tworząc niekiedy wartkie, szerokie, długie i kręte rzeki.

Doliny wadi zostały najprawdopodobniej wyżłobione w plejstocenie w warunkach pluwialnych. Współcześnie są odmładzane i przekształcane przez wodę rzek epizodycznych.

Przypisy 

Formy ukształtowania terenu
Charles de Montmagny

Charles Jacques Huault de Montmagny (ur. 1583, zm. 1654) – drugi gubernator generalny Nowej Francji w latach 1636-1648. Od 1622 kawaler zakonu maltańskiego.

Charles Huault został wychowany przez jezuitów. 3 sierpnia 1622 roku wstąpił do zakonu kawalerów maltańskich. Służył jako oficer marynarki, walcząc z Turkami oraz piratami z Algieru i Trypolisu. W 1632 roku został jednym z udziałowców Kompanii Stu Wspólników.

W 1635 roku Jean de Lauson, dyrektor Kompanii i krewniak Charlesa Huaulta, mianował go gubernatorem Nowej Francji. 11 czerwca 1636 roku przybył do kolonii w towarzystwie porucznika Achille'a Brehauta Delislego, sekretarza Martiala Piraube'a oraz trzech oficerów. 

Montmagny był szczególnie zasłużony dla miasta Québec. Za jego czasów rozpoczęto budowę silnych umocnień po zachodniej stronie miasta, wytyczono cztery pierwsze ulice i utworzono przedmieścia. Założył także osadę Trois-Rivières i Montreal. Zbudował również Fort Richelieu (dziś Sorel-Tracy), leżący u ujścia rzeki o tej samej nazwie. Kierował zwycięską obroną tego fortu przed atakiem oddziału Irokezów składającego się z 700 wojowników. W swych akcjach kolonizacyjnych współpracował blisko z jezuitami. Za jego rządów kolonia zaczęła prosperować gospodarczo.

Montmagny wychowany przez jezuitów w duchu porozumienia, rozpoczął tradycję współpracy z Indianami, wśród których zyskał duży autorytet. Indianie nadali mu imię Ononthio, które było tłumaczeniem na miejscowy dialekt jego nazwiska "Wielka Góra". Po pierwszych konfliktach z Irokezami zawarł z nimi traktat pokojowy w Trois-Rivières w 1645.

Montmagny po odwołaniu z Kanady został wysłany z misją na Antyle, gdzie umarł w 1654.

Linki zewnętrzne 
 

Gubernatorzy Nowej Francji
Urodzeni w 1583
Zmarli w 1654
Quetzal

Quetzal (GTQ) – waluta Gwatemali. 1 quetzal dzieli się na 100 centavos.

W mitologii prekolumbijskiej quetzal to kwezal herbowy, ptak czczony jako symbol piękna i umiłowania wolności. Panowało przekonanie, że jeśli zostanie schwytany i zbyt długo będzie przebywać w niewoli, jego serce przestanie bić. Dlatego też myśliwi łapali ptaki w sieci i po wyrwaniu najpiękniejszych piór wypuszczali je na wolność. Pióra kwezala służyły jako ozdoba władców i dostojników.

Kwezal herbowy widnieje na fladze i w herbie Gwatemali.

Zobacz też 

 Quetzalcoatl
 Kwezal herbowy

Przypisy 

Waluty
Gospodarka Gwatemali
Hymn Malty

L-Innu Malti (pol. „Hymn Malty”) – hymn państwowy Malty.

Po raz pierwszy pieśń L-Innu Malti została wykonana 27 grudnia 1922 roku w Teatrze Manoel, ale oficjalnym hymnem państwowym stała się dopiero w 1941. Autorem słów jest Dun Karm Psaila, który został poproszony o napisanie tekstu do istniejącej muzyki hymnu szkolnego Roberta Samuta.

Hymn został pomyślany w formie modlitwy.

Zobacz też 
 herb Malty
flaga Malty

Przypisy 

Malty
Symbole narodowe Malty
Louis d’Ailleboust de Coulonge

Louis d’Ailleboust de Coulonge (ur. ok. 1612 w Ancy-le-Franc, zm. 31 maja 1660) – trzeci gubernator generalny Nowej Francji (francuskiej Kanady) w latach 1648–1651.

Był synem Antoine’a d’Aillebousta i jego drugiej żony Suzanne Hotman, córki François Hotmana. Nie zachowały się informacje na temat dzieciństwa i młodości Louisa d’Aillebousta de Coulonge’a. W źródłach pojawia się w 1638 roku jako inżynier wojskowości. W tym samym roku w Paryżu poślubił Marie-Barbe de Boullongne, pochodząca z Ravières.

W czasie swych rządów kontynuował ścisłą współpracę z jezuitami oraz politykę wzmacniania zachodnich rubieży kolonii, wytyczoną przez swego poprzednika Charlesa Huaulta de Montmagny. Utworzył pierwszą regularną siłę zbrojną camp-volant, początkowo składającą się z 40 do 70 zbrojnych. Obsadził nimi forty w Trois-Rivières i Montrealu.

W 1650 nastąpił ponowny wzrost napięcia pomiędzy plemionami Irokezów i Huronów, zakończony krwawą wojną i niemal pełnym wyniszczeniem Huronów. 500 do 600 uratowanym z masakry Huronom de Coulonge ofiarował schronienie i opiekę na wyspie Orlean. W latach 1650–1651 Irokezi ponownie zaatakowali kolonie, szczególnie forty w Québecu, Trois-Rivières i Montrealu. Tylko dzięki skrajnej determinacji i znakomitej organizacji wysiłków obronnych udało się uniknąć katastrofy. W czasie wojny w masakrze w St. John’s Village zginął Charles Garnier oraz w St. Ignatius Gabriel Lalemant – dwaj pierwsi męczennicy kanadyjscy (kanonizowani 29 czerwca 1930).

W 1651 de Coulonge został odwołany do Francji, gdzie przebywał dwa lata. Następnie powrócił do kolonii i tam umarł w 1660.

Linki zewnętrzne 
 

Francuska szlachta
Gubernatorzy Nowej Francji
Kanadyjscy politycy
Urodzeni w XVII wieku
Zmarli w 1660
Jean de Lauzon

Jean de Lauzon (ur. 1584 w Paryżu, zm. 16 lutego 1666 tamże) – gubernator generalny Nowej Francji w latach 1651–1656.

Pojawiając się w kolonii 17 stycznia 1651 zastał ją w opłakanym stanie. Uciążliwa wojna z plemieniem Irokezów osłabiła siły i tak wątłej społeczności. Jean de Lauzon znalazł się w pozycji administratora pozbawionego sojuszników. Plemię indiańskie Huron, zdziesiątkowane w czasie walk z Irokezami, nie było w stanie dostarczyć pomocy. Inni sojusznicy – plemię Algonkinów, także nie kwapiło się do zaangażowania zbrojnego po stronie kolonii. Jean de Lauzon spośród kolonistów zwerbował 102 mężczyzn, którzy wraz z weteranami poprzedniej wojny stanowili siłę zbrojną kolonii. Najważniejszymi dokonaniami de Lauzona była rozbudowa miast Quebec i Montreal, pokojowe negocjacje z Irokezami i otwarcie misji jezuickich wśród Onondagów. W 1656, przed zakończeniem swej drugiej kadencji, Jean de Lauzon został odwołany ze stanowiska i opuścił Kanadę na zawsze. W Nowej Francji pozostali dwaj jego synowie, którym nadano olbrzymie senioraty.

Linki zewnętrzne 
 

Gubernatorzy Nowej Francji
Kanadyjscy politycy
Urodzeni w 1584
Zmarli w 1666
Ludzie urodzeni w Paryżu
Synkretyzm przypadków

Synkretyzm przypadków, synkretyzm fleksyjny – zachodzące w językach fleksyjnych zjawisko przejmowania funkcji jednego przypadka deklinacji przez inny i będąca tego następstwem homonimia dwóch bądź kilku form fleksyjnych jednego leksemu. Dochodzi do tego na ogół na skutek zmian fonetycznych, w wyniku których formy obydwu przypadków stają się identyczne.

Przykładem synkretyzmu jest przejęcie funkcji ablatywu (odpowiadającego na pytanie skąd?) przez dopełniacz z przyimkiem (od kogo? od czego?) w językach słowiańskich, w wyniku czego liczba przypadków została zredukowana do siedmiu.

W synkretycznych formach fleksyjnych danego wyrazu następuje neutralizacja opozycji morfologicznych. W rezultacie zamiast oczekiwanych 14 (po siedem przypadków każdej liczby) mamy znacznie mniej formalnie różnych form fleksyjnych danego leksemu, np. paradygmaty rzeczownikowe mają w l. poj. nie więcej niż 6 różnych form, w l. mn. – nie więcej niż 5 różnych form.

Liczba pojedyncza – 2 różne formy, liczba mnoga – 5 różnych form, razem – 7.

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

Przypadek gramatyczny
Synkopa (fonetyka)

Synkopa (gr.  synkopḗ „obcięcie”, od  synkóptō „przycinać”) – zjawisko fonetyczne polegające na zaniku śródgłosowej nieakcentowanej samogłoski lub całej sylaby z wyrazu, co pociąga za sobą jego skrócenie. Jest to charakterystyczny proces w niestarannej, szybkiej wymowie, np. impra → impreza.

Do wyrazów synkopowanych należą: wogle (pot. forma w ogóle) czy orginalny (oryginalny). Synkopa może również zachodzić przy zapożyczaniu wyrazów: łac. limpĭdus →   hiszp.  limpio (czysty).

Zobacz też 
 apokopa
 afereza

Przypisy 

Procesy fonetyczne
Joe Clark

Charles Joseph „Joe” Clark (ur. 5 czerwca 1939 w High River w prowincji Alberta) – kanadyjski prawnik, premier kraju z ramienia Partii Konserwatywnej od 4 czerwca 1979 do 3 marca 1980.

Życiorys 
Urodził się w miasteczku High River w Albercie jako syn wydawcy lokalnej gazety. Ukończył studia w dziedzinie nauk politycznych na University of Alberta. Kontynuował studia prawnicze w Brytyjskiej Kolumbii. Już w czasie studiów prawniczych zaangażował się w działalność w Partii Konserwatywnej, co było bezpośrednim powodem przerwania dalszych studiów. Poślubił Maureen McTeer, znaną pisarkę. Ma z nią jedną córkę.

W 1976 niespodziewanie awansował na przewodniczącego partii, prowadząc ją do wyborów do 31 parlamentu w 1979. Naczelną obietnicą wyborczą Clarka były redukcje podatkowe w celu stymulacji słabnącej gospodarki. Nieznaczne zwycięstwo konserwatystów było początkiem przyszłych problemów rządu Clarka, tym bardziej że realia gospodarcze zmusiły go do odstąpienia od wcześniejszych obietnic. Budżet na rok 1980 nie posiadał cech stymulujących, lecz skierowany był ku opanowaniu wzrastającej inflacji i był prorecesyjny. Dodatkowo Clark próbował podnieść podatek paliwowy. Doprowadziło to do głosowania nad wotum nieufności dla nowego rządu. Liberałowie sprzymierzeni z socjaldemokratami z łatwością je przegłosowali. Choć wotum było niewiążące, Clark rozumiejąc trudności jakie rząd będzie napotykał w przyszłości wobec niepewnego poparcia w Izbie Gmin, zarządził nowe wybory, które niespodziewanie przywróciły władzę liberałom.

Wkrótce po przegranej Clark został zastąpiony przez Briana Mulroneya na stanowisku przewodniczącego Partii Konserwatywnej.

Mimo antagonizmów pomiędzy nowym przewodniczącym a Clarkiem, pozostał on aktywny, po czym wszedł do gabinetu Mulroneya, obejmując tekę ministra spraw zagranicznych. W 1993 wobec klęski wyborczej konserwatystów Clark odszedł na polityczną emeryturę. Do polityki powrócił w 1999, obejmując powtórnie funkcję przewodniczącego partii. Ostatecznie wobec dalszego rozpadu partii konserwatywnej po raz drugi wycofał się z życia politycznego 6 sierpnia 2002.

Bibliografia 
   [dostęp 2013-02-12]

Absolwenci Uniwersytetu Alberty
Premierzy Kanady
Kanadyjscy prawnicy
Kanadyjscy dziennikarze
Odznaczeni Medalem Srebrnego Jubileuszu Królowej Elżbiety II
Odznaczeni Medalem Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II
Odznaczeni Orderem Kanady
Odznaczeni Orderem Plejady
Urodzeni w 1939
John Turner

John Napier Turner (ur. 7 czerwca 1929 w Richmond, zm. 19 września 2020 w Toronto) – kanadyjski prawnik i polityk, premier Kanady z ramienia Partii Liberalnej od 30 czerwca do 17 września 1984.

Życiorys 
Urodzony w Richmond w Anglii, John Turner wyemigrował wraz z rodzicami do Kanady w 1932. Studiował na University of British Columbia, następnie na Oxford University i ostatecznie na paryskiej Sorbonie. Praktykował prawo w Toronto. W 1963 poślubił Geills McCrea Kilgour, z którą ma czworo dzieci.

W politykę zaangażował się w początku lat sześćdziesiątych. Pierwszy raz do Parlamentu Kanady został wybrany w 1962. Był członkiem gabinetu premiera Pierre Trudeau. W chwili odejścia Trudeau objął przewodnictwo Partii Liberalnej oraz fotel premiera, na którym zasiadał tylko kilka miesięcy. Przegrał wybory, oddając władzę Partii Konserwatywnej pod wodzą Briana Mulroneya. Pozostał liderem opozycji. Pozostając przywódcą swej partii jeszcze dwukrotnie został pokonany przez Briana Mulroneya w wyborach parlamentarnych w latach 1984 i 1988. W 1990 zrezygnował z przewodnictwa partii i wycofał się z polityki.

Przypisy 

Urodzeni w 1929
Zmarli w 2020
Odznaczeni Orderem Kanady
Premierzy Kanady
Politycy Liberalnej Partii Kanady
Lucjusz I

Lucjusz I (ur. w Rzymie, zm. 5 marca 254 tamże) – święty Kościoła katolickiego, 22. papież w okresie od 25 czerwca 253 do 5 marca 254.

Życiorys  
Lucjusz, Rzymianin, był synem Porfiriusza. Pontyfikat Lucjusza przypada na poważne prześladowania chrześcijan. Wkrótce po wyborze został wygnany przez cesarza Treboniana Galla. Dopiero po śmierci cesarza, mógł bezpiecznie powrócić do Rzymu, gdzie czekał entuzjastyczny list od biskupa Cypriana, który gratulował papieżowi wytrwałości.

Popierał łagodniejszą praktykę pokuty. Był wyrozumiały wobec ludzi "upadłych", za co krytykowali go tzw. nowacjanie, zwolennicy antypapieża Nowacjana (251 – ok. 258).

Liber Pontificalis wskazuje, że gdy Lucjusz powrócił do Rzymu, za rządów nowego cesarza Waleriana, zginął śmiercią męczeńską w Rzymie. Jednak wg Katalogu Liberiusza zmarł śmiercią naturalną. Został pochowany w Katakumbach św. Kaliksta.

Jest czczony 4 marca.

Zobacz też 
 kult świętych
 męczennicy wczesnochrześcijańscy
 modlitwa za wstawiennictwem świętego
 święci i błogosławieni Kościoła katolickiego

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Święci papieże
Zmarli w 254
Ludzie urodzeni w Rzymie
Papieże III wieku
Układ zgorzelecki

Układ zgorzelecki (właściwie Układ między Rzecząpospolitą Polską a Niemiecką Republiką Demokratyczną o wytyczeniu ustalonej i istniejącej polsko-niemieckiej granicy państwowej) – podpisany 6 lipca 1950 w Zgorzelcu ze strony polskiej przez Józefa Cyrankiewicza i Stefana Wierbłowskiego, a ze strony niemieckiej przez Otto Grotewohla i Georga Dertingera.

Postanowienia i znaczenie 
Postanowienie dotyczące przebiegu granicy przyjęło następujące brzmienie:

Do wytyczenia granicy wyznaczono Mieszaną Komisję Polsko-Niemiecką, w skład której weszło po czterech przedstawicieli obu stron. Państwa zobowiązały się również do zawarcia porozumień w sprawie przejść granicznych, małego ruchu granicznego oraz żeglugi na wodach pasa granicznego, po dokonaniu demarkacji. Stosowne porozumienia zawarto 27 stycznia 1951 (Akt o wykonaniu wytyczenia państwowej granicy między Polską a Niemcami) oraz 6 lutego 1952 (ustalenia dotyczące żeglugi i eksploatacji wód).

Na układ z 1950 r. powoływała się preambuła układu o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy, podpisanego w Warszawie 15 marca 1967 r.

Od zakończenia wojny do 1956 podpisanie traktatu zgorzeleckiego było najważniejszym wydarzeniem w stosunkach polsko-niemieckich. Dokonał on prawnej regulacji granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej. Niemiecka Republika Demokratyczna podpisywała układ, mieniąc się reprezentantem całych Niemiec. Wbrew oficjalnie głoszonemu stanowisku o przyjaźni z NRD układ zgorzelecki de facto nie poprawił stosunków w sposób znaczący. Między przywódcami panowała atmosfera braku zaufania, a przy granicy często dochodziło do lokalnych sporów, szczególnie w kwestii połowów.

Galeria

Zobacz też 

 Układ PRL-RFN
 Polsko-niemiecki traktat graniczny

Przypisy

Bibliografia 
 

Traktaty międzynarodowe Polski Ludowej
Traktaty międzynarodowe NRD
Stosunki polsko-niemieckie (Polska Ludowa)
Historia Zgorzelca
1950 w Polsce
1950 w Niemieckiej Republice Demokratycznej
Krążowniki ciężkie typu Deutschland

Krążowniki typu Deutschland – seria 3 niemieckich krążowników ciężkich zbudowanych na początku lat trzydziestych XX wieku, początkowo klasyfikowanych w Niemczech jako okręty pancerne (Panzerschiffe), później jako krążowniki ciężkie (od 25 listopada 1939). Popularnie znane są jako "pancerniki kieszonkowe" – określenie to zostało nadane jako ironiczne przez ówczesną prasę angielską (ang.: pocket battleship), gdyż były to pierwsze duże okręty pancerne, o wyporności 11.500 t, zbudowane w Niemczech po I wojnie światowej zastępujące stare pancerniki, łączące niektóre cechy krążowników i pancerników (Niemcom po I wojnie światowej wolno było budować okręty jedynie do wyporności 10.200 ton, zupełnie nieadekwatnej w tym okresie). 
Tak znaczne ograniczenie wagi okrętu uzyskano dzięki zastosowaniu spawania elektrycznego i lekkich stopów w kadłubie, a przede wszystkim dzięki użyciu nowych gatunków stali o znacznie większej wytrzymałości, pozwalających na zastosowanie cieńszego pancerza przy zachowaniu wysokiej odporności na przebicie. 

Przy wymiarach krążownika ciężkiego, okręty te posiadały wyjątkowo silną artylerię kalibru 280 mm, chociaż słabszą niż na pancernikach tego okresu. Okręty te miały słabsze opancerzenie (80 mm pas burtowy), ale za to duży zasięg, uzyskany dzięki zastosowaniu silników spalinowych w miejsce turbin parowych.

Pancerniki kieszonkowe:
 "Lützow" (ex-"Deutschland")
 "Admiral Scheer"
 "Admiral Graf Spee"

Niemieckie krążowniki z okresu II wojny światowej
Krążowniki typu Deutschland
Flaga Malty

Flaga Malty (malt. Bandiera ta' Malta) – prostokąt podzielony na dwa pionowe pasy jednakowej szerokości, biały i czerwony (pas biały przy drzewcu); w górnym narożniku białego pasa, tuż przy drzewcu, flagę zdobi Krzyż Jerzego w czerwonym obramowaniu.

Historia 
Jak podaje tradycja, kolory na fladze nawiązują do proporca normandzkiego rodu de Hauteville, z którego wywodził się hrabia Roger, który w XI wieku wyparł z wyspy Arabów, a w dowód wdzięczności za gościnność ofiarował Maltańczykom pół proporca rodowego.

Krzyż Jerzego znajdujący się na fladze to odznaczenie, które przyznał Malcie król brytyjski Jerzy VI w 1942 w uznaniu za odwagę Maltańczyków podczas II wojny światowej podczas oblężenia ich ojczyzny.

Obecny wzór flagi został przyjęty 21 września 1964.

Konstrukcja i wymiary 
Prostokąt o proporcjach 2:3 podzielony na dwa równe pionowe pasy: biały i czerwony.

Krzyż Jerzego 
Wewnątrz krzyża znajduje się wizerunek świętego Jerzego na koniu walczącego ze smokiem. Otacza go napis: „for gallantry” (ang. za waleczność). Wokół okręgu z napisem, na łączeniu ramion, cztery litery „G” z wpisaną w nią cyfrą „VI” będące inicjałami króla Jerzego VI (George VI), który ustanowił to odznaczenie.

Wersje historyczne flagi

Sztandary osób rządzących

Zobacz też 
 herb Malty
 hymn Malty

Linki zewnętrzne 
 Flags of the World: Flaga Malty 

Malty
Symbole narodowe Malty
Herb Malty

Herb Malty jest heraldyczną reprezentacją flagi tego państwa. 

Powyżej tarczy herbowej znajduje się korona murowa (corona muralis) z ośmioma wieżami, z których widocznych jest pięć, co symbolizuje fortyfikacje Malty i jej stolicy. 

Gałązki – oliwna i palmowa – oznaczają pokój i maltańską tradycję. Na wstędze zamieszczony jest napis: Repubblika ta'Malta (malt. Republika Malty).

Historia 
Obecny herb Malty został zatwierdzony aktem prawnym w 1988 roku.

Zobacz też 
 Malta
 Flaga Malty
 Hymn Malty

Linki zewnętrzne 
Strona rządowa poświęcona flagom i symbolom Malty

Malta
Symbole narodowe Malty
Marion Barry

Marion Shepilov Barry Jr. (ur. 6 marca 1936 w Itta Bena, Missisipi, zm. 23 listopada 2014 w Waszyngtonie) – amerykański polityk, działacz Partii Demokratycznej, burmistrz Waszyngtonu.

Był burmistrzem Waszyngtonu w latach 1979–1991. Został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska po ujawnieniu, że był zamieszany w aferę narkotykową. Po odbyciu kary (pół roku więzienia) ponownie wszedł w skład rady miejskiej, a następnie został wybrany na burmistrza w latach 1995–1999.

Przypisy

Bibliografia 
 

Amerykańscy przestępcy
Amerykańscy burmistrzowie
Urodzeni w 1936
Ludzie związani z Waszyngtonem
Zmarli w 2014
Komedia

Komedia (łac. comoedia, z gr.  komodia, od wyrazów  komos – pochód i  ode – pieśń) – jeden z trzech, obok tragedii i dramatu właściwego, gatunków dramatycznych. Komedie cechuje pogodny nastrój, komizm, najczęściej żywa akcja i szczęśliwe dla bohaterów zakończenie. Komedia rozwijała się już w starożytnej Grecji i Rzymie.
Przedstawia komicznie sytuacje i wady bohaterów.

Komedia starożytna

Komedia grecka 

Komedia starogrecka ukształtowała się w V wieku p.n.e. opozycji do tragedii. Wywodzi się z doryckich improwizowanych mimów ludowych (żartobliwych scenek o tematyce zaczerpnietej z mitologii lub codzienności) oraz attyckich pieśni, śpiewanych podczas kommosów. Badacze wyróżniają trzy etapy rozwoju komedii starogreckiej: staroattycki, średni i nowy. Do najbardziej znanych twórców komedii w tym okresie należą Arystofanes, Antyfanes i Menander.

Według greckich wierzeń muzą komedii była Talia.

Komedia rzymska 

Komedia rzymska ukształtowała się w III wieku p.n.e. pod silnym wpływem greckiej komedii nowej. Popularną formą była komedia intrygi i komedia charakterów. Główni autorzy komedii rzymskich to Plaut oraz Terencjusz.

Średniowiecze 
W XII-wiecznej średniowiecznej Francji z intermediów w misteriach, miraclach i moralitetach rozwinęła się farsa. Oparta była na błahych konfliktach, karykaturze i komizmie sytuacyjnym, wzbudzając śmiech w sposób niewyszukany.

Także w XII wieku powstała komedia elegijna pisana dystychem elegijnym. Rozpowszechniła się w środkowej Francji, nieliczne dzieła pochodziły z okresu późniejszego z Italii. Jako twórcę tego gatunku wskazuje się Witalisa z Blois, który tworzył w latach 1150-1160, prawdopodobnie czerpiąc z dzieł Plauta. Zasadniczym tematem utworów były wątki przygodowo-miłosne, realizowane w konwencji komicznej albo sentymentalnej. Ponieważ w utworach tych występowały zarówno dialogi, jak i narracja, istnieje wątpliwość co do scenicznego przeznaczenia dzieł.

Poza nurtem religijnym rozwijały się rozrywkowe inscenizacje przygotowywane przez grupy wędrownych aktorów, nazywanych histrionami lub jokulatorami. Działalność ich była krytykowana przez duchowieństwa, które określało ich mianem wędrownych błaznów i włóczęgów oraz posądzało o związki z siłami nieczystymi.

Komedia nowożytna

Commedia dell’arte 

Commedia dell’arte to powstała we Włoszech w połowie XVI wieku komedia ludowa. Sięgała do tradycji antycznego mimu, rzymskiej pantomimy i błazeńskich popisów średniowiecznych histrionów. Ważną rolę odgrywał w niej efekt wizualny. Powtarzalność postaci scenicznych w każdym scenariuszu doprowadziła do utrwalenia się pewnych komicznych typów, o charakterystycznym wyglądzie i zachowaniu, zwanych maskami. Maski dzieliły się na poważne (Comico inamorato, Comica inamorata, Cantarina, Kolombina, Pierrot) i komiczne (Arlekin,
Brighella, Scapino, Poliszynel (Pulcinella), Capitano (Kapitan), Scaramuccia, Pantalone, Dottore).

Komedia klasycystyczna

Zobacz też 

 tragedia, tragikomedia, komedia omyłek, czarna komedia, komedia obyczajowa, komedia satyryczna
 film komediowy

Typy komedii
Teatr