Nymphalidae

De Nymphalidae zijn een familie van vlinders in de superfamilie Papilionoidea. De familie omvat de schoenlappers, parelmoervlinders en zandoogjes (naamgeving volgens het Nederlands soortenregister). De Nederlandse naamgeving is een lappendeken van oude benamingen voor (onder)families. Deze familie omvat ongeveer 6000 soorten die, afhankelijk van de gehanteerde systematische indeling, in een verschillend aantal onderfamilies worden geplaatst. De indeling in onderfamilies, geslachtengroepen en geslachten in dit artikel volgt die van de Nymphalidae Systematics Group.

Kenmerken 
Nymphalidae zijn over het algemeen middelgrote vlinders met een opvallende vlucht: na elke vleugelslag een korte glijvlucht. Rupsen zijn meestal harig of hebben stekels en de poppen hebben vaak glimmende vlekken. De voorpoten van de vlinders zijn over het algemeen niet volledig ontwikkeld waardoor het lijkt of ze maar vier pootjes hebben. De voorpoten worden niet, zoals de andere poten, gebruikt om zich vast te houden aan bladeren, maar om de kop en antennes mee schoon te maken. De bovenzijde van de vleugels is vaak opvallend gekleurd, terwijl de onderzijde altijd een camouflagetekening heeft. Dikwijls zijn beide geslachten verschillend gekleurd. De vleugelspanwijdte varieert van 3 tot 15 cm.

Leefwijze 
Het voedsel van de volwassen vlinders bestaat uit vele soorten vloeistoffen. Ze worden aangetrokken door vruchten, mest, kadavers, urine en zelfs benzine.

Voortplanting 
De ronde eieren worden in groepjes op het loof van bomen, struiken en kruidachtige planten gelegd. De poppen vertonen dikwijls opvallende, wrattige bulten en hangen aan de punt van hun achterlijf van de waardplant omlaag.

Verspreiding en leefgebied 
Deze familie komt wereldwijd voor in bloemrijke hooilanden, lichte bossen, parken en tuinen.

Onderfamilies 

 Onderfamilie Apaturinae , 1840
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 Onderfamilie Biblidinae , 1833
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 Onderfamilie Calinaginae , 1895
 Calinaga , 1857
 Onderfamilie Charaxinae , 1865
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 Onderfamilie Cyrestinae , 1865
 Cyrestini , 1865
 Cyrestis , 1832
 = Apsithra , 1899
 = Sykophages , 1903
 Azania , 1903
 Chersonesia , 1883
 Marpesia , 1818
 = Athena , 1819
 = Euglyphus , 1820
 = Marius , 1830
 = Petreus , 1833
 = Megalura , 1840
 = Tymetes , 1840
 = Timetes , 1845
 = Timetes , 1870
 = Eumargareta , 1898
 Pseudergolini , 1898
 Pseudergolis , 1867
 Amnosia , 1849
 = Leptoptera , 1875
 Dichorragia , 1869
 Stibochiona , 1869
 Onderfamilie Danainae , 1833
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 Onderfamilie Heliconiinae , 1822 - Passiebloemvlinders en parelmoervlinders
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 Onderfamilie Libytheinae , 1833
 Libythea , 1807
 = Hecaerge , 1816
 = Chilea , 1820
 = Hypatus , 1822
 = Dichora , 1889
 Libytheana , 1943
 Onderfamilie Limenitidinae , 1864
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 Onderfamilie Nymphalinae - Schoenlappers en aurelia's
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 Onderfamilie Satyrinae , 1833 - Zandoogjes en erebias
 voor geslachten, zie de onderfamilie
 incertae sedis
 Prodryas , 1878
 Prolibythea , 1889
 Protapatura , 1971
 Thanatites , 1875

In Nederland waargenomen soorten
 Genus: Aglais
 Aglais io - (Dagpauwoog)
 Aglais urticae - (Kleine vos)
 Genus: Agraulis
 Agraulis vanillae
 Genus: Apatura
 Apatura ilia - (Kleine weerschijnvlinder)
 Apatura iris - (Grote weerschijnvlinder)
 Genus: Aphantopus
 Aphantopus hyperantus - (Koevinkje)
 Genus: Araschnia
 Araschnia levana - (Landkaartje)
 Genus: Arethusana
 Arethusana arethusa - (Oranje steppevlinder)
 Genus: Argynnis
 Argynnis paphia - (Keizersmantel)
 Argynnis adippe - (Bosrandparelmoervlinder)
 Argynnis niobe - (Duinparelmoervlinder)
 Argynnis aglaja - (Grote parelmoervlinder)
 Genus: Boloria
 Boloria aquilonaris - (Veenbesparelmoervlinder)
 Boloria dia - (Paarse parelmoervlinder)
 Boloria euphrosyne - (Zilvervlek)
 Boloria selene - (Zilveren maan)
 Genus: Brenthis
 Brenthis daphne - (Braamparelmoervlinder)
 Brenthis ino - (Purperstreepparelmoervlinder)
 Genus: Caligo
 Caligo atreus
 Genus: Coenonympha
 Coenonympha arcania - (Tweekleurig hooibeestje)
 Coenonympha hero - (Zilverstreephooibeestje)
 Coenonympha pamphilus - (Hooibeestje)
 Coenonympha tullia - (Veenhooibeestje)
 Genus: Danaus
 Danaus chrysippus - (Kleine monarchvlinder)
 Danaus plexippus - (Monarchvlinder)
 Genus: Dryas
 Dryas iulia - (Oranje passiebloemvlinder)
 Genus: Erebia
 Erebia aethiops - (Zomererebia)
 Erebia ligea - (Boserebia)
 Erebia medusa - (Voorjaarserebia)
 Genus: Euphydryas
 Euphydryas aurinia - (Moerasparelmoervlinder)
 Genus: Heliconius
 Heliconius charithonia - (Zebravlinder)
 Heliconius erato
 Genus: Hipparchia
 Hipparchia fagi - (Grote boswachter)
 Hipparchia semele - (Heivlinder)
 Hipparchia statilinus - (Kleine heivlinder)
 Genus: Hypolimnas
 Hypolimnas bolina
 Genus: Issoria
 Issoria lathonia - (Kleine parelmoervlinder)
 Genus: Lasiommata
 Lasiommata maera - (Rotsvlinder)
 Lasiommata megera - (Argusvlinder)
 Genus: Limenitis
 Limenitis camilla - (Kleine ijsvogelvlinder)
 Limenitis populi - (Grote ijsvogelvlinder)
 Limenitis reducta - (Blauwe ijsvogelvlinder)
 Genus: Lopinga
 Lopinga achine - (Boszandoog)
 Genus: Maniola
 Maniola jurtina - (Bruin zandoogje)
 Genus: Melanargia
 Melanargia galathea - (Dambordje)
 Genus: Melitaea
 Melitaea athalia - (Bosparelmoervlinder)
 Melitaea aurelia - (Steppeparelmoervlinder)
 Melitaea cinxia - (Veldparelmoervlinder)
 Melitaea diamina - (Woudparelmoervlinder)
 Melitaea didyma - (Tweekleurige parelmoervlinder)
 Melitaea parthenoides - (Westelijke parelmoervlinder)
 Genus: Morpho
 Morpho menelaus
 Genus: Neptis
 Neptis rivularis - (Spireazwever)
 Genus: Nymphalis
 Nymphalis antiopa - (Rouwmantel)
 Nymphalis polychloros - (Grote vos)
 Nymphalis xanthomelas - (Oostelijke vos)
 Genus: Pararge
 Pararge aegeria - (Bont zandoogje)
 Genus: Parthenos
 Parthenos sylvia
 Genus: Polygonia
 Polygonia c-album - (Gehakkelde aurelia)
 Genus: Pyronia
 Pyronia tithonus - (Oranje zandoogje)
 Genus: Vanessa
 Vanessa atalanta - (Atalanta)
 Vanessa cardui - (Distelvlinder)
 Vanessa virginiensis - (Amerikaanse distelvlinder)
 Vanessa vulcania - (Canarische atalanta)

Externe links
 Overzicht Nymphalidae op waarneming.nl