alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Babilonski kalendar

Babilonski kalendar je bio lunisolarni kalendar sa godinama koje su se sastojale od 12 lunarnih meseci, plus jedan dodatni mesec umetan prvobitno po dekretu a kasnije po pravilu. Meseci su počinjali kada bi prvi put bio viđen srp mladog Meseca nisko nad zapadnim horizontom o zalasku Sunca. Kalendar je zasnovan na sumerskom prethodniku (Ur III) sačuvanom u Shulgijevom Umma kalendaru iz oko 21. stoleća pne.

Godina je počinjala u proleće i podeljena je u reš šatti ("početak"), mišil šatti ("sredina") i kît šatti ("kraj godine"). Ipak, u toploj Mesopotamiji je bilo uobičajeno da se godina deli na dva godišnja doba - "leto", koje je obuhvatalo vreme žetve ječma (druga polovina maja/svibnja ili početak juna/lipnja) i "zimu", drugo polugodište godine. U Asiriji su se računala tri godišnja doba a u hladnijoj Anadoliji četiri. U vreme Sumerije, finansijska nova godina je počinjala dva meseca posle žetve ječma, a u neke druge svrhe pre ili u vreme žetve. 

Ime za "mesec" je bilo arxu (status constructus arax - /arah/). Da je kalendar nastao u babilonskim a ne asirskim vremenima se vidi po činjenici da je glavnom asirskom božanstvu dodeljen "suvišni" prestupni mesec. Tokom Vavilonskog ropstva Jevreja/Židova u 6. veku p.n.e, babilonski nazivi meseci su usvojeni u hebrejski kalendar.

U tabeli su dati nazivi meseci i (gde je dostupno) sumerski oblik, značenje, zodijački znak i kom bogu su posvećeni :

Kalendar je do 5. veka pne. bio sasvim posmatrački, ali od oko 499. pne. kalendar je regulisan lunisolarnim ciklusom od 19 godina sa 235 meseci. Ovaj ciklus se naziva Metonski (metonički, Metonov) ciklus po atinskom astronomu Metonu (432. pne.) ali moguće da je on čuo za njega od Babilonaca. Posle ne više od tri izolovana izuzetka, kalendar je od 380. pne. (u vreme persijske vladavine) regulisan bez izuzetka. Od tada je nova godina (1. nisanu) uredno oscilirala oko prolećne ravnodnevice. Unutar ciklusa od 19 godina, umetan je mesec Adaru 2, osim u 17. godini ciklusa, kad je umetan Ululu 2, što je ostatak biparticije godine. 

Tokom ovog perioda, prvi dan (počinje zalaskom Sunca) svakog meseca je i dalje bio onaj dan kada je prvi put bio opažen srp mladog Meseca - kalendar nikada nije koristio predodređeni broj dana u nekom mesecu.

Fusnote

Izvori 
(na engleskom)
 Parker, Richard A. and Waldo H. Dubberstein. Babylonian Chronology 626 B.C.-A.D. 75. Providence, RI: Brown University Press, 1956.
 Babylonian and Seleucid Dates 331-29 BC 
 W. Muss-Arnolt, The Names of the Assyro-Babylonian Months and Their Regents, Journal of Biblical Literature (1892).
 Sacha Stern, "The Babylonian Calendar at Elephantine" in Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik 130 (2000) 159-171 (PDF document, 94KB)]

Pogledajte i: 
 Hebrejski kalendar
 Asirski kalendar
 Zoroastrički kalendar

Kalendari
1160-e pne.



Događaji i trendovi 
 1166. pne. — Početak diskordijanskog kalendara u diskordijanizmu datum Kleteve Sivolikog.
 1162. pne. — Statuu Marduka iz Babilona odnose elamitski osvajači.

Značajni ljudi 
 Ramzes V, egipatski faraon
Marduk

Marduk je sin boga Ea iz babilonskog panteona. Prvo je bio lokalni bog Babilona, no kasnije je bio štovan kao božanstvo u cijeloj Babiloniji. Prema mitu, on je stvorio cijeli svemir, čovjeka od svoga mesa. Žena mu je Sarpanit, koja je također bila poštovana. Prikazivan je sa sabljom u ruci, kako ubija božanstvo Tiamat u liku rogatog zmaja.

Mitologija
Ray Walston

Ray Walston (2.12. 1914 – 1.1. 2001) bio je američki kazališni, televizijski i filmski karakterni glumac, nakpoznatiji po naslovnoj ulozi u sitcomi My Favorite Martian i ulozi suca Henryja Bonea u dramskoj seriji Picket Fences.

Filmografija 
 Early Bird Special (2001)
 My Favorite Martian (1999)
 Addams Family Reunion (1998)
 Star Trek: The Next Generation (1992) i Star Trek: Voyager (1998–1999) (TV serija) (lik Boothbyja)
 House Arrest (1996)
 The Stand (1994) (TV mini-serija)
 Picket Fences (1992–1996) (TV serija)
 Of Mice and Men (1992)
 Space Case (1992)
 Popcorn (1991)
 Ski Patrol (1990)
 Blood Salvage (1990)
 Fine Gold (1989)
 A Man of Passion (1989)
 I Know My First Name Is Steven (1989) (TV film)
 Saturday the 14th Strikes Back (1988)
 Blood Relations (1988)
 O.C. and Stiggs (1987)
 From the Hip (1987)
 Paramedics (1987)
 Rad (1986)
 Fast Times (1986) (TV serija)
 Silver Spoons (1982) (TV serija)
 Amazing Stories (1985) (TV serija)
 Santa Barbara (1984) (TV serija)
 Johnny Dangerously (1984)
 Private School (1983)
 Fast Times at Ridgemont High (1982)
 O'Hara's Wife (1982)
 Galaxy of Terror (1981)
 Popeye (1980)
 Math Country (late 1970s) (TV serija)
 Stop Susan Williams (1979) (TV serija)
 The Happy Hooker Goes to Washington (1977)
 Silver Streak (1976)
 The Sting (1973)
 Paint Your Wagon (1969)
 Caprice (1967)
 Kiss Me, Stupid (1964)
 Who's Minding the Store? (1963)
 My Favorite Martian (1963–1966) (TV serija)
 Wives and Lovers (1963)
 Convicts 4 (1962)
 Portrait in Black (1960)
 The Apartment (1960)
 Tall Story (1960)
 Say One for Me (1959)
 Damn Yankees! (1958)
 South Pacific (1958)
 Kiss Them for Me (1957)

Vanjski linkovi 
 Ray Walston Lifetime Career
 

Američki teatarski glumci
Američki televizijski glumci
Dobitnici i dobitnice Tony Award
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Chicago Hope

Chicago Hope je američka medicinska TV-serija koju je stvorio David E. Kelley, a koja se emitirala na programu CBS-a od 18.9. 1994. do 4.5. 2000. Radnja joj se odvijala u jednoj od privatnih dobrotvornih bolnica u Chicagu.

Pregled 
Glvani lik je bio dr. Jeffrey Geiger (Mandy Patinkin), sposobni kirurg s emocionalnim problemima izazvanim duševnom bolešću supruge (koju je tumačila Kim Greist), a koja je utopila njihovog malog sina. Adam Arkin je tumačio lik Patinkinovog kolege i najboljeg prijatelja. Peter MacNicol i Hector Elizondo su tumačili likove bolničkog advokata i direktora. Christine Lahti se pridružila kao feministički nastrojeni kardiokirurg sa ciljem da dobije Geigerov položaj.

Glumačka postava

Vanjske veze 
 

Američke TV-serije‎
Medicinske TV-serije
Héctor Elizondo

Héctor Elizondo (22.12. 1936.-) je američki glumac nagrađen Zlatnim globusom i Emmyjem. Odrastao je u baskijsko-španskoj porodici, a glumom se počeo baviti za vrijeme studija kako bi prehranio porodicu. Pažnju je privukao ulogom Boga u off-Broadway kazališnoj predstavi Steambath, nakon čega su slijedili brojni angažmani na filmu i televiziji. Od svih njih je najpoznatiji uloga upravnika bolnice dr. Philipa Wattersa u TV-seriji Chicago Hope, gdje je uz Adama Arkina bio jedini glumac koji se pojavio u svih 114 epizoda, te za svoj nastup dobio Emmy. 1980-ih se sprijateljio sa režiserom Garyjem Marshallom i otada je svojevrsni "zaštitni znak" njegovih filmova gdje tumači sporedne likove.

Filmografija

Film

Televizija

Eksterni linkovi 

 

Američki filmski glumci
Američki televizijski glumci
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Američki teatarski glumci
NYPD Blue

NYPD Blue je Emmyjem nagrađivana američka policijska TV-serija čija se radnja vrtila oko osoblja fiktivne 15. policijske stanice u New Yorku. Stvorili su je Steven Bochco i David Milch, a inspiraciju je pružilo Milchovo prijateljstvo s Billom Clarkom, bivšim članom njujorške policije (koji je poslije postao jedan od producenta serije). Epizode su se originalno prikazivale na ABC-u od 21.9. 1993. do 1.3. 2005.

Glavna glumačka postava

Eksterni linkovi 
 Encyclopedia of Television 
 Official websites for the show from ABC, Court TV ,TNT  and Bravo!
 Series ending commentary from MSNBC , Slate , and the Christian Science Monitor
 Alan Sepinwall/Amanda Wilson entire series information and episode summary & review 
 April 2001 announcement about NYPD Blue's airing on Court TV and TNT 
 David Milch's Active Imagination , a May 2002 interview with Milch
 
 Episode guide at TV.COM 

 
Američke TV-serije
Kriminalističke TV-serije
Serije nagrađene Zlatnim globusom za najbolju dramsku seriju
Serije nagrađene Emmyjem za najbolju dramsku seriju
Authority control 2
William S. Burroughs

''Ovo je članak o američkom romanopiscu. O njegovom djedu-izumitelju v. William Seward Burroughs I. O njegovom sinu v. William S. Burroughs, Jr.

William Seward Burroughs II (5.2. 1914. - 2.8. 1997.) je američki pisac, društveni kritičar, slikar i predvodnik beat generacije.

Rodio se u obitelji srednje klase, a majka mu je bila kći svećenika čija je obitelj tvrdila da su u rodu s Robertom Edwardom Leejem, zapovjednikom vojske Konfederacije u Američkom građanskom ratu. Bili su pristojni industrijalci.

Burroughs je imao turbulentan život. Bio je u Drugom svjetskom ratu iz kojeg ga je izvukla majka. Imao je epizoda psihičke nestabilnosti. Bio je homoseksualac i ovisnik o morfiju. Od njega se nikad nije odvikao, pa je prodavao heroin da bi hranio svoju ovisnost. Tijekom tridesetih godina 20. stoljeća, putovao je po Europi, spasivši jednu Židovku od nacističkog progona. Oženili su se u Hrvatskoj, ali brak nikad nije konzumiran. Kada je njegova žena Ilsa došla u SAD, razvela se od Burroughsa, no to mu nije teško palo, jer su ostali prijatelji još mnogo godina. Imao je diplomu Harvarda. Kada je Joan Vollmer okupljala beat generaciju, on se pridružio pokretu, iako je bio stariji od većine pripadnika. Pseudonim mu je bio William Lee, a Kerouac ga u svom remek djelu, romanu "Na cesti", zove Stari Bik Lee. Iako je Burroughs napisao mnogo djela, najpoznatiji rad mu je roman "Goli ručak', koji je objavljen 1958. godine. Značajan je, jer u njemu William koristi nelinarni način pripovjedanja, a smarta ga se znanstveno fantastičnim djelom. Najavio je fenomene kao što su AIDS, liposukcija, autoerotične smrti i epidemija cracka. Imao je sina koji je umro 1981. godine. Burroughs je umro u 83. godini, dan nakon srčanog udara.

Reference

Američki pisci
Američki slikari
LGBT osobe iz Sjedinjenih Američkih Država
Gej pisci
Gej umetnici
Authority control
L. P. Hartley

Leslie Poles Hartley (30.12. 1895 – 13.12. 1972.) bio je britanski pisac, poznat po romanima i novelama. Njegovo najpozantije djelo je The Go-Between, koje je 1971. godine adaptirano u film u režiji Harolda Pintera. Dio uvodne rečenice romana 'prošlost je strana zemlja: tamo drukčije rade stvari' je postala svojevrsna poslovica u Engleskoj.

Djela 
 Night Fears (1924), novele
 Simonetta Perkins (1925)
 The Killing Bottle (1932), novele
 The Shrimp and the Anemone (1944), Eustace and Hilda Trilogy I
 The West Window (1945)
 The Sixth Heaven (1946), Eustace and Hilda Trilogy II
 Eustace and Hilda (1947), Eustace and Hilda Trilogy III
 The Travelling Grave and Other Stories (1948), novele
 The Boat (1949)
 My Fellow Devils (1951)
 The Go-Between (1953)
 The White Wand and Other Stories (1954), novele
 A Perfect Woman (1955)
 The Hireling (1957)
 Facial Justice (1960)
 The Bachelors (1960), s Muriel Spark 
 Two for the River (1961), novele
 The Brickfield (1964)
 The Betrayal (1966)
 Essays by Divers Hands, Volume XXXIV (1966), urednik
 The Novelist's Responsibility (1967), eseji
 Poor Clare (1968)
 The Collected Short Stories of L. P. Hartley (1968) 
 The Love-Adept: A Variation on a Theme (1969)
 My Sisters' Keeper (1970) 
 Mrs. Carteret Receives (1971), novele
 The Harness Room (1971) 
 The Collections: A Novel (1972)
 The Will and the Way (1973)
 The Complete Short Stories of L. P. Hartley (1973)
 The Collected Macabre Stories (2001)

Izvori 
 Peter Bien (1963), L. P. Hartley
 E. T. Jones (1978), L. P. Hartley
 Anne Mulkeen (1974), Wild Thyme, Winter Lightning: The Symbolic Novels of L. P. Hartley 
 Adrian Wright (1996), Foreign Country: The Life of L. P. Hartley

Hartley, LP
Hartley, LP
Hartley, LP
Authority control
Gordon Clapp

Gordon Clapp (24.9. 1948.-) je američki glumac, najpoznatiji po tome što je 12 godina tumačio lik detektiva Grega Medavoya u popularnoj TV-seriji NYPD Blue, a za što je godine 1998. nagrađen Emmyjem. Pored toga se često pojavljivao u filmovima koje je režirao njegov osobni prijatelj John Sayles. 

Clapp je daleki potomak Ethana Allena, zimenitog borca za slobodu Vermonta. Nije u rodu s istoimenim Gordonom Clappom, bivšim generalnim direktorom i predsjednikom Uprave Doline Tennesseeja.

Eksterni linkovi 
 

Clapp, Gordon
Clapp, Gordon
Antej

Antaej ((; Antaois; ) je ličnost iz grčke i berberske mitologije, odnosno polu-div, sin boga Posejdona i Gaje, čija je supruga bila Tinjis. Antej je imao kćer po imenu Alkeida ili Barka. 

Prema grčkim legendama imao je običaj napadati putnike, izazivati ih na dvoboj i ubijati, kako bi od njihovih lubanja sagradio hram svom ocu Posejdonu. Izvor njegove snage je bila vezanost uz zemlju, odnosno svoju majku. Kada bi se digao u zrak, bio je slab kao i ostali ljudi. Heraklo je to iskoristio kako bi ga porazio.

Literatura 
 Smith, William; Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, London (1873). "Antaeus" 1.
 
 http://www.theoi.com/Gigante/GiganteAntaios.html

Vanjske veze 
 
 The Theoi Project, "ANTAIOS" 

Grčka mitologija
Berberska mitologija
Dvanaest Heraklovih zadataka
Ramzes IV

Heqamaatre Ramzes IV (također pisan kao Ramses i Ramesses) bio je treći faraon Dvadesete dinastije Novog kraljevstva u Drevnom Egiptu. Prije preuzimanja krune ime mu je bilo Amonhirkhopshef. Bio je peti sin faraona Ramzesa III a prijestonasljednikom je imenovan u 22. godini očeve vladavine, nakon što je nadživio četvoricu svoje straije braće. 

Zbog tri desetljeća vladavine Ramzesa III, za Ramzesa IV se pretpostavlja da je prijestolje preuzeo u četrdesetim godinama života. Vladavina mu se smješta ili u period 1151 do 1145. pne. ili 1154 do 1149. pne.

Ramzes IV je vladavinu započeo s masivnim građevinskim projektima kojima je cilj bio zasjeniti dostignuća svog prethodnika i imenjaka Ramzesa Velikog. Zbog toga je pokrenuo velike ekspedicije s ciljem da se dobavi kamen iz kamenoloma u Wadi Hammamatu i rudnika tirkiza na Sinaju. Međutim, sve je te projekte prekinula njegova rana smrt. Naslijedio ga je sin Ramzes V.

Reference 

 Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p. 169, 173 and 175

Faraoni
Ramzes V

Usermare Sekhepenre Ramzes V (također Ramses i Rameses ) bio je četvrti faraon Dvadesete dinastije Egipta. Bio je sin faraona Ramzesa IV i kraljice Tentopet. 

Njegovu kratku vladavinu su karakterizirali uspon Amunovih svećenika, koji su počeli kontrolirati zemlju oko hramova i državne financije nauštrb faraona. Papirus poznat kao Turin 1887, koji datira iz njegove vladavine, tako bilježi financijski skandal u koji su bili upetljani svećenici iz Elefantine. Period unutrašnje nestabilnosti su karakterizirali i napadi izvana, pretpostavlja se iz Libije, o čemu svjedoči papirus Cat. 2044 i navod da su radnici u Deir el-Medini zbog neprijatelja povremeno prekidali izgradnju Ramzesovog groba KV9, te da je isti neprijatelj došao do grada Per-Nebyt i "spalio tamošnji narod." Drugi izvor spominje napad na samu Tebu. To pokazuje kako egipatska država u to vrijeme nije mogla sprečavati napade na svoje elitne radnike, a kamoli stanovništvo. 

Točne okolnosti smrti Ramzesa V nisu poznate. Moguće da ga je svrgnuo Ramzes VI, koji je kasnije uzurpirao grob KV9 izgrađen od strane svog prethodnika. Sahranjen je tek u drugoj godini vladavine Ramzesa VI, što je bilo neobično, s obzirom na egipatsku tradiciju prema kojoj se kralj mumificirao i pokapao točno 70 dana iza početka vladavine nasljednika. Međutim, moguće je da je pogreb odgođen zbog potrebe Ramzesa VI da prethodno očisti područje Tebe od eventualnih libijskih napadača.  

Mumija Ramzesa V je pronađena, a na temelju ožiljaka na licu se pretpostavlja da je patio od velikih boginja. Na glavi su pronađeni tragovi velike rane, zbog kojih neki egiptolozi drže da je ubijen udarcem oštrim predmetom u gornju lijevu stranu glave. Nije isključeno, pak, da je oštećenje lubanje nastalo od pljačkaša grobova.

Reference 

 Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p. 169, 171 and 173

Faraoni
Mumije
Dvadeseta dinastija Egipta
1150-e pne.



Događaji i trendovi 
 1159. pne. — Globalni "događaj godova drveća" (period smanjenog rasta drveća) koji traje 18 godina, izazvan erupcijom vulkana Hekla.
 1154. pne. — Smrt kralja Menelaja od Sparte (procijenjen datum).
 1154. pne. — Samoubistvo prognane kraljice Helene od Sparte na Rodosu. (procijenjen datum).

Značajni ljudi 
 1153. pne. — Smrt faraona Ramzesa III u Egiptu
Kraljica udovica

Kraljeva udovica ili kraljica udovica (engleski Queen dowager) je kraljevska titula koju uživa udovica preminulog kralja. 

Posebna podvrsta kraljice udovice je kraljica majka, odnosno udovica kralja koja je istovremeno majka vladajućeg kralja ili kraljice.

Kraljevske titule
Udovica
1140-e pne.



Događaji i trendovi 
 1149. pne. - Prvi trojanski rat (prema nekim kronologijama)
 1147. pne. — Demofont, legendarni kralj Atene i veteran trojanskog rata, umire nakon vladavine od 33 godina, a nasljeđuje ga sin Oksint.

Značajni ljudi 
 1146. pne. — Nabukadnezar I postaje kralj Babilona.
Nabukadnezar I

Nabukadnezar I, također poznat kao Nabukodonosor I (akadski: Nabu-kudurri-usur, što znači Neka "Nebo čucva mog najstarijeg sina" ili "Nebo, čuvaj granicu"), je bio kralj Babilonskog Carstva od oko 1146. pne. do 1123. pne.. Smatra se najvećim kraljem dinastije Pashe (također ponate kao Isina), a koja je vladala Babilonom do 1010. pne.. Najveći uspjeh mu je bila ponovna uspostava babilonske vlasti i tjeranje elamitskih osvajača. Zatim je proširio i učvrstio granice, što je Babilon dovelo u sukob s Asircima. Ne smije se miješati s Nebukadnezrom II poznatim kao lik iz Biblije.

Nebukadnezar se vladavine također zanimao za obrazovanje.

Babilonski kraljevi
Burna-Buriaš

Burna-Buriaš, Burna-Buriash ili Burra-Buriaš je bilo ime najmanje dvojice kraljeva Babilona iz Kasitske dinastije (cca. 1500-1150. pne.).

Najpoznatiji od njih je Burna-Buriaš koji je vladao u periodui 1361–1333. pne. prema visokoj kronologiji Kasitske dinastije. Bio je suvremenik egipatskog faraona Akhenatena. Diplomatska prepiska dvojice vladara je očuvana u pismima iz Amarne. Odnosi Babilona i Egipta u njegovo vrijeme su bili ispočetka prijateljski, pa se čak razmišljalo o dinastijskom braku. Kasnije je asirski kralj Ashur-uballit I bio primljen na egipatskom dvoru. To je izazvalo zgražanje Burne-Buriaša koji je tvrdio da su Asirci njegovi vazali. Asirija je, pak, u njegovo doba postala velikom silom, prijeteći sjevernim granicama babilonskog kraljevstva.

Babilonski kraljevi
Kasiti
Period Amarne
Kurigalzu

Kurigalzu je ime najmanje dvojice vladara iz kasitske dinastije u Babiloniji. Vladali su u 14. vijeku pne. Jedan od njih je osnovao novi glavni grad po imenu Dur-Kurigalzu. Ime znači 'Pastir Kasita (ili naroda)".

Babilonski kraljevi
Kasiti
Kadašman-Enlil I

Kadašman-Enlil I bio je kasitski kralj Babilona u 14. vijeku pne. Poznat je kao suvremenik faraona Amenhotepa III u Egiptu, s kojim se dopisiovao; tri pisma čiji je autor Kadashman-Enlil su očuvana u zbirci pisama iz Amarne. Time je Kadashman-Enlil to datiran u prvi dio 14. vijeka pne. prema svim standardnim kronologijama. Njegov nasljednik je bio mnogo bolje poznati Burna-Buriash II, čija su pisma također očuvana u egipatskoj arhivi.

Babilonski kraljevi
Kasiti
Nazimaruttaš

Nazimaruttaš je bio kralj Babilona u periodu 1306-1280. pne. Za njega se zna da je dao napraviti barem jedan Kudurru kamen međaš.

V. također 
 Nazimaruttašev kudurru kamen

Eksterni linkovi 
 Kudurru Image
 Article discussing Nazimaruttaš Kudurru, (Boundary Stone). 

Babilonski kraljevi
Kasiti
Kaštiliaš IV

Kaštiliaš IV je bio kralj Babilona od 1232. do 1224. pne.

Zanimljivosti 
Kaštiliaš IV je pojavljuje kao važan lik u romanima S.M. Stirlinga Against the Tide of Years i On the Oceans of Eternity.

Babilonski kraljevi
Kasiti
Melišipak

Melišipak je kasitski kralj koji je od 1186. pne. do 1171. pne. vladao Babilonom.

Vladavina mu je bila mirna. Jednu od kćeri je udao za elamitskog vladara Shutruk-Nahhuntea. Kamen-međaš (Kudurru) navodi kako je neku zemlju predao svom sinu i nasljedniku Marduk-apal-iddini I.

Literatura 
 John Oates: Babylon, Bergisch Gladbach 1983, S, 117, 122-23,

V. također 
 Kraljevi Babliona

Eksterni linkovi 

 The Kudurru 

Babilonski kraljevi
Kasiti
Marduk-apal-iddina I

Marduk-apal-iddina I. (akadski: "Marduk je dao sina"), kasitski vladar Babilona od 1170 do 1157. pne.

V. također 
 Kraljevi Babilona

Babilonski kraljevi
Kasiti
1130-e pne.



Događaji i trendovi 
 1137. pne. — Ramzes VII počinje vladavinu kao šesti faraon Dvadesete dinastije Egipta.
 1135. pne. — Oksint, legendarni kralj Atene, umire nakon vladavine od 12 godina, a nsljeđuje ga stariji sin Afeida.
 1134. pne. — Afeida, legendarni kralj Atene, je nakon godinu dana vladavine ubijen i naslijeđen od mlađegh brata Timoeta.

Značajne osobe
Ramzes VI

Ramzes VI. bio je peti faraon 20. egipatske dinastije. Vladao je od 1142.-1134. pr.Kr., u razdoblju poznatom kao Novo Kraljevstvo. Njegovu vladavinu obilježio je daljnji raspad nekada moćnog carstva. Naslijedio je svoga brata Ramsesa V. kojega je možda zbacio s prijestolja, te priskrbio njegovu grobnicu koju je proširio i uredio. Danas ta grobnica zbog svojih živih boja i zanimjivosti privlači brojne turiste. Ubrzo nakon njegovog pokopa, pljačkaši su provalili u grobnicu koja je danas poznata kao KV9 te je opljačkali. 

Njegova je prilično unakažena mumija pronađena u grobnici Amenofisa II.

Reference 

 Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p. 169, 171 and 173

Dvadeseta dinastija Egipta
Ramzes VII

Usermaatre Meryamun Setepenre Ramzes VII (također Ramses) bio je šesti po redu faraon Dvadesete dinastije Drevnog Egipta. Vladao je od 1137. pne. do 1130. pne. i bio sin faraona Ramzesa VI.

Reference 

Dvadeseta dinastija Egipta
Timoet

U grčkoj mitologiji su postojale najmanje tri ličnosti po imenu Timoet (Thyometes).

 Prvi je bio jedan od glavara Troje (također poznat kao Thymoitos). Proricatelj je predvidio da će se jednog dana roditi dječak zbog koga će Troja biti uništena. Na isti dan se rodio Paris, sin trojanskog kralja Prijama i Munip, sin Tiometov. Prijam je zapovijedio da se Tiomet i njegova majka Cila ubiju. Vjeruje se kako je Tiomet, da bi osvetio svoju majku, savjetovao da se u grad uvede drveni konj.

 Drugi je bio atenski heroj, sin Oksinta i kralj Atike. Tiomet je bio posljednji atenski kralj koji potječe od Tezeja. Naslijedio ga je Melant.

 Treći je bio Trojanac i drug Enejin, ubijen od Turna.

Grčka mitologija
Kraljevi Atene
Mitološki vladari
1120-e pne.



Događaji i trendovi 
 1126. pne. — Timoet, legendarni kralj Atene, umire bez djece nakon što je vladao 8 godina. Nasljeđuje ga određeni nasljednik Melant iz Pylosa, iz pete generacije potomaka Neleja koji su Timoetu pomagali u borbi protiv Beoćana.
 1122. pne. — Legendadrni odlazak Gije u Gojoseon.
 cca. 1120. pne. — Uništenje Troje.

Značajne osobe
Melant

U grčkoj mitologiji je Melant bio kralj Mesenije.

Drugi Melant je bio kralj Atene, nasljednik Timoetov, i prethodnik Kodrov.

Eksterni linkovi 
 Reference in Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology 
 Reference on Greek Mythology Link

Grčka mitologija
Mitološki vladari
Nelej

Nelej je u grčkoj mitologiji bio sin Posejdona i Tiro te brat Pelijin. 

Tiro je bila udana za Kreteja (s kojim je imala sina Esona) but ali je voljela riječnog boga Enipeja. On je, pak, odbijao njeno zavođenje. Jednog dana, Posejdon, ispunjen žudnjom za Tiro, prerušio se u Enipej i iz njihove ljubavi su se rodili blizanci Pelija i Nelej. Tiro ih je ostavila na planini, a odgojila ih je domaćica. Kada su odrasli, Pelija i Nelej su pronašli Tiro te ubili pomajku Sidero zbog zlostavljanja Tiro. Sidero se bila sklonila u Herinom hramu, ali ju je Pelija tamo ubio, izazvaši Herinu mržnju. 

Nelej i Pelija su se borili za krunu, a Nelej je nakon toga prognan u Meseniju, postavši kralj Pylosa. Heraklo je kasnije zatražio od Neleja da ga riješi krvnog duga, a bio je odbijen. Zbog toga je Heraklo ubio Neleja i njegove sinove, uključujući Alastora, ali je poštedio Nestora.

S Kloridom je Nelej imao Peroa, Alastora i Nestora.

Grčka mitologija
Mitološki vladari
Jizi

Jizi (kineski:箕子) (Gija na korejskom) bio je polumitski kineski mudrac kome se pripisuje vladavina Gojoseonom u 12. vijeku pne.. Porodično ime bilo mu je Zi (子) a rodno ime Xuyu (胥餘/서여 xūyú/seoyeo, ili 須臾/수유 xūyú/suyu).

Legenda govori kako je bio rođak Zhoua, posljednjeg kralja dinastije Shang i jedan od tri mudraca Shanga, zajedno s Weizijem i Biganom. Neki ga smatraju Velikim Tutorom kralja. Zli kralj ga je zatvorio jer se protivio njegovoj lošoj vladavini. Nakon što je Shang svrgnula dinastija Zhou, pustio ga je kralj Wu. Jizi je savjetovao kralja Wua kada bi ga kralj posjećivao. Kralj Wu mu je zato dao vlast nad Joseonom u današnjoj sjeverozapadnoj Koreji. Tamo je narod učio ritualima, poljoprivredi i tkanju.

Izvori 
 Imanishi Ryū 今西龍: Kishi Chōsen densetsu kō 箕子朝鮮伝説考, Chōsen koshi no kenkyū 朝鮮古史の研究, pp. 131-173, 1970.
 Kuwano Eiji 桑野栄治: Richō shoki no shiten wo tōshite mita Dankun saishi 李朝初期の祀典を通してみた檀君祭祀, Chōsen Gakuhō 朝鮮学報 (Journal of the Academic Association of Koreanology in Japan), Vol. 14, pp. 57-101, 1959.
 Sassa Mitsuaki 佐々充昭: Dankun nashonarizumu no keisei 檀君ナショナリズムの形成, Chōsen Gakuhō 朝鮮学報 (Journal of the Academic Association of Koreanology in Japan), Vol. 174, pp. 61-107, 2000.
 Jae-hoon Shim: A New Understanding of Kija Chosŏn as a Historical Anachronism, Harvard Journal of Asiatic Studies, Volume 62 Number 2, pp. 271-305, 2002.

Historija Koreje
Biografije, Kina
Korejski vladari
Zu Jia

Zu Jia (祖甲) bio je kralj dinastije Shang u Kini. Drugo ime mu je bilo Di Jia (帝甲), prema knjizi Guoyu (国语).

Umrli u 13. vijeku pne.
Dinastija Shang
Četiri temperamenta

Četiri temperamenta je naziv za modernu psihološku teoriju koja ljudske ličnosti dijeli na četiri tipa, uzimajući kao uzor antički koncept humorizma.

Ta četiri tipa su:
 sangvinik (ekstrovertiran, usmjeren na druženje)
 kolerik (usmjeren na posao)
 melanholik (usmjeren na razmišljanje)
 flegmatik (samozadovoljan, više voli stabilnost od promjene)

Eksterni linkovi 
 Arikha, Noga (2007). Passions and Tempers: A History of the Humours 
 Helminen, Päivi (1999). Discovering Our Potential: An Introduction to Character Types
 In Our Time (BBC Radio 4) episode on the four humours in MP3 format, 45 minutes
 Rudolf Steiner "The Four Temperaments"  
 John T. Cocoris, Psy.D. Description of the 4 Primary Temperaments at fourtemperament.com 
 Descriptions of The Temperament Blends 

Psihologija
Lin Xin

Lin Xin (廩辛) je bio kralj kineske dinastije Shang. Ime mu je, prema Bamnuskim analima bilo Feng Xin (冯辛), dok ga Historijska knjiga naroda Han (汉书, 古今人表) naziva Feng Xin.

Prema Bambuskim analima je vladao 4 godina, dok mu Zapisi Velikog historičara pripisuju vladavinu od 6 godina.

Kineski vladari
Kang Ding

Kang Ding ili Geng Ding (康丁) bio je kralj kineske dinastije Shang. 

Rodno ime mu je bilo Xiao (嚣).

Dinastija Shang
Wu Yi (vladar)

Wu Yi (武乙) bio je kralj kineske dinastije Shang koji je vladao od 1147. pne. do 1112. pne. Njegovo rodno ime je bilo Qu (瞿). 

U doba Wu Yia, prema drevnim kineskim izvorima, pojavio se vazal zvan Koufu (□父) , koji je pripadao klanu Zhou - preteči buduće istoimene dinastije. Koufu je onsovao grad po imenu Qiyi (岐邑). 

U 35. godini vladavine Wu Yi je otišao loviti u He (河) i Wei (渭). Tamo ga je ubio grom. 

Dinastija Shang
Wen Ding

Wen Ding (文丁) je bio kralj kineske dinastije Shang od 1112. pne. do 1102. pne. Drugo ime mu je bilo Da Ding (大丁), a rodno ime Tuo (托).

Prema Bambuskim analima glavni grad mu je bio Yin (殷) ili Zimou (自沬). 

U drugoj godini vladavine su njegovi vazali iz klana Zhou, kojima je na čelu bio Jili (季历), izvršili napad na narod Rong (戎) u Yanjingu (燕京), ali su poraženi. Dvije godine kasnije, a potom u sedmoj godini vladavine Jili je ponovno bio uspješan. Nakon još jedne pobjede, kralj Wen Ding se uplašio zbog sve veće moći klana Zhou. Odlučio je Jilija nagraditi s blagom kako bi ga umirio, a potom ga poslao u grad zvan Saiku (塞库). Tamo je Wen Ding dao Jilija ubiti.

Dinastija Shang
Anus

U anatomiji, anus (iz latinskog ānus "prsten, anus"), jest posljednji dio probavnog trakta, i konačni otvor rektuma. Sam se otvor zove čmar.

Uloga anusa 
Kada je rektum pun, povećanje "tlaka" tjera na širenje analne cijevi kako bi izmetina dospijela u cijev. Rektum se smanjuje a izmetine putuju analnom cijevi do anusa valovito pomoću peristaltike, to se zove peristaltika crijeva.

Vazno je i oprati analni otvor,da ne bi doslo do bolesti i problema celog debelog crijeva.Takodje,za vreme puberteta,oko 13-14 godine,pojavljuju se stidne,bezbojne dlacice na anusu.

Pubertet 
Za vrijeme puberteta muški spolni hormon testosteron počinje pojačano raditi, pa se stidne dlake javljaju i na anusu, u 13-14 godini kao tanke bezbojne dlačice. Kako muške genitalije sazrijevaju a dlake na tijelu postaju deblje i tamnije, iste se karakteristike događaju i na anusu. Do 18. godine, anus je okružen stidnim dlakama.

Probavni sistem
Di Yi

Di Yi (帝乙) bio je pretposljednji kralj dinastije Shang u Kini od 1101. pne. do 1076. pne. 

Rodno ime mu je bilo Xian (羡). 

Dinastija Shang
Magija

Magija (mađija) je riječ grčkog porijekla i znači "čarolija", "čarobnjaštvo". Po vjerovanju otprilike predstavlja činjenje čuda od strane smrtnih bića korišćenjem natprirodnih sila u te svrhe ili uz pomoć natprirodnih bića. 

Vjerovanje u magiju se razvilo u Haldeji (Kaldeji), jugoistočnom dijelu Mesopotamije, a preko Persije i Egipta raširilo se na zapad.

Magija obuhvata bijelu i crnu magiju. Bijelom magijom se navodno uz pomoć dobrih duhova može otkloniti bolest, urok, kletva, ili se može pridobiti sreća, ljubav, novac, i sl. Uz pomoć crne magije, prizivaju se duhovi zla kako bi se izazvala nesreća, bacio urok ili kletva i sl.

Ljudi koji praktikuju magiju nazivaju se magovi, odnosno čarobnjaci (ukoliko su u pitanju osobe muškog pola) i čarobnice (za osobe ženskog pola). Takođe se kaže i vještaci (m.) i vještice (ž.), a ponekad i čudotvorci i drugo. Od tih riječi vodi porijeklo i riječ vještičarenje, koja označava magijske radnje. U korijenu ovih triju riječi nalazi se pridjev vješt.

Vidi još 
 Veštičarenje (vračanje)
 Bajanje
 Proricanje (gatanje)

Spoljašnje veze 
 Okultopedija: Enciklopedija Magije i Okultizma.

Magija
Druzi

Druzi (, plural دروز, durūz,  druzim) su mala i odeljena monoteistička verska zajednica čiji se pripadnici uglavnom nalaze u Libanu, Izraelu, Siriji, Turskoj i Jordanu (male zajednice iseljenika takođe žive u SAD, Kanadi, Latinskoj Americi, Australiji i Evropi). 

Religija Druza je nastala u 11. veku kao oblik islama, izdvajanjem iz ismailitskog pravca, ali sa specifičnim elementima gnostičkih i neoplatonskih filozofija. Druzi koriste arapski jezik i imaju slične obrasce društvenog ponašanja kao i Arapi u regionu. Većina muslimana ih ne smatra pripadnicima islama, iako oni o sebi misle kao o muslimanima. Najveći broj Druza sebe u etničkom smislu smatra Arapima (uz izuzetak Druza u Izraelu). U svetu postoji oko milion Druza; velika većina se nalazi na Bliskom Istoku.

Druzi nazivaju sebe Ahl al-Tavhid ili al-muvahhidun, narod monoteizma. Poreklo imena Druzi je sporno, ali se obično dovodi u vezu sa Muhamedom al-Darazijem, ranim prorokom zajednice, koji se danas od strane Druza smatra jeretikom.

Karakteristično je za Druze da ne slijede pet stupova islama, zabranjuju poliginiju i ropstvo, a svoje vjerske sastanke održavaju četvrtkom. Zbog ovoga većina muslimana ne smatra ih dijelom islamskog svijeta. Unutar zajednice postoji podjela na dvije glavne skupine, većinska vanjska al-Juhhāl, koji čine oko 80% druzijske populacije i žive po principu taqīyah i zabranjen im je pristup tajnama svetih knjiga. Druga je al-ʿuqqāl, koji nose posebnu tamnu odjeću i bijele turbane, briju glave i nose brkove .

Uz metempsihozu, reinkarnaciju umrlih u tijela novorođenih i stalan broj duša, vjeruju i u kontinuirano pojavljivanje božanstva u ljudskom obliku, a fatimidski kalif Al-Hakim bi-Amr Allah, posljednja je najveća božja inkarnacija. 

Druzi su patrijarhalno feudalno društvo sa strogom društvenom podjelom. Na glasu su po gostoljubivosti i ratobornosti, a prakticiraju i krvnu osvetu .

Populacija Druza iznosi 360,000 u Libanonu; 280,000 u Siriji; 125,300 u Izraelu; 20,000 u Jordanu; i drugdje u svijetu. U Izraelu žive u selima Kfar Abu Sinan, Beit Jann, Julis, Hurfeish, Yanuh-Jatt, Yirka, Kisra-Sumei, Sajur, Ein al-Asad, Peq'in, Rame, Shefar'am, Mughar, Dalyat el-Karmel-Isifya, Beq'ata, Majdal Shams, Mas'ad and Ein Qiniye.

Povezano 
 Sinkretizam
 Gnosticizam

Izvori 

 
Arapi
Ismailizam
Etničke grupe Libanona
Etničke grupe Sirije
Jajnici

Jajnici (, ) su parni ženski organi čija je osnovna uloga proizvodnja jajnih ćelija i lučenje hormona. Jajnici su homologi organi testisima. Ovalnog su oblika, sličan bademu. Najčešće su dugi 3 - 5 i široki 1,5 – 3 cm.

Funkcija 

Smješteni su na krajevima jajovoda ili falopijan tuba, odnosno neposredno uz nihov otvor, na bočnim stranama gornjeg dijela male karlice u plitkim jamicama () na dnu trbušne duplje, s obe strane materice.

Formiraju se već u sedmoj sedmici intrauterinog razvoja. U sebi sadrže određeni broj primordijalnih (prvobitnih) jajnih ćelija (od 300.000 do 400.000) smještenih u vezivnom tkivu, stromi jajnika, od kojih samo oko 10 posto ostaje, tako da ih u vrijeme puberteta ima oko 30.000 što je njihov konačan broj. Veličina primordijalnog folikula iznosi oko 50 do 100 mikrometara, a u vrijeme ovulacije doseže obim od 1.5 cm. Primordijalna jajna ćelija (primarni folikul) je pod uticajem hormona FSH i LH koji podstiču rast nekoliko primarnih folikula istovremeno, ali od petog do sedmog dana ciklusa odabira se samo jedan folikul, a ostali propadaju. Oko četrnaestog dana menstrulnog ciklusa zrela jajna ćelija biva oslobođena iz jajnika (ovulacija) da bi mogla biti oplođena. Jajna ćelija po pucanju folikularne opne dospijeva u jajovod iz kojeg uz pomoć horionskih resica biva istisnuta u materičnu šupljinu. Zreo folikul se naziva Grafov folikul. Ovaj proces traje tokom fertilnog preioda žene, odnosno od puberteta do menopauze.

Pored ove funkcije, jajnik takođe ima i endokrinu funkciju. Njihov zadatak je da tokom cijelog života žene proizvode i dva specifična hormona (steroidni hormoni): Estrogen i Progesteron. Estogen kontinuirano tokom čitavog života žene i progesteron u drugoj fazi menstrualnog ciklusa i u toku trudnoće.

U klimakteriju jajnik prekida svoju funkciju proizvođača jajnih ćelija čime se završava fertilni perod žene. Jajnici u kasnijim godinama postepeno zakržljaju, i na kraju budu veličine košpice šljive. Uporedo s time smanjuje se i lučenje polnih hormona u njima.

Oboljenja 
 Ektopična trudnoća
 Sindrom policističnih jajnika
 Karcinomi jajnika

Veze 
 Materica
 Vagina
 Jajovodi
 Trudnoća

Endokrinologija
Ginekologija
Reproduktivni sistem
Testis

Testisi, ili sjemenici, su muške genitalne žlijezde kod životinja. Muški sisari imaju dva testisa, koji se najčešće nalaze u produžetku stomaka, koji se naziva mošnice.

Osnovna svrha testisa je spermatogeneza ili stvaranje spermatozoida. Kod sisara, testisi su locirani izvan tijela, pošto je spermatogeneza efikasnija na temparaturama nižim od temparature tijela od 37 stepeni Celzijusa. Kremasterni mišić (lat. musculus cremaster) obavija testise. Kada se ovaj mišić skupi, testisi se približe bliže tijelu, čime se obezbjeđuje zagrijavanje, odnosno održavanje temparature testisa. Kada temparatura treba da se spusti, ovaj mišić se opušta i spušta testise od tijela i omogućuje hlađenje testisa. Isti se mehanizam dešava kada se organizam izloži stresu (testisi se podižu u evolutivnom cilju zaštite prilikom borbe), i tokom orgazma.

Normalno je da jedan testis niži od drugog (najčešće lijevi). Ovo je zbog razlike u vaskularnoj i anatomskoj strukturi na lijevoj i desnoj strani mošnica i testisa. Takođe se misli da je i ovo evolutivnog karaktera, kako se testisi ne bi odbijali jedan od drugog.

Histološki, sjemenik je građen od niza zavijenih, isprepletenih, sitnih kanalića. Između kanalića nalazi se prostor ispunjen vezivnim tkivom sa različitim vrstama stanica koji se naziva intersticij. 
Sve to je obavijeno čahurom gustog veziva koja se naziva tunica albuginea. Dio te vezivne čahura koji obavija stražnji dio sjemenika naziva se mediastinum testisa i od tuda u unutrašnjost sjemenika odlaze vezivne pregrade koje dijele sjemenik u režnjiće (oko 250) piramidalnog oblika.

Sjemeni kanalići građeni su od zametnog epitela kojeg obavija vezivna ovojnica. Zametni epitel sadrži Sertolijeve stanice (potporne) i spolne stanice u različitim fazama spermatogeneze. Sertolijeve stanice imaju mnogo izdanaka kojim obavijaju spolne stanice i tako pružaju potporu, zaštitu i prehranu tijekom razvoja spermija. Sjemeni kanalići se dalje nastavljaju se do kanalića pasjemenika.

Intersticij sadrži Leydigove stanice čija je glavna uloga proizvodnja hormona (npr. testosterona).

Organi
Muški reproduktivni sistem
Hipofiza

Hipofiza je najznačajnija endokrina žlijezda. Proizvodi mnoge hormone i upravlja radom svih drugih žlijezda. Nalazi se donje strane mozga i ona je žlijezda s unutrašnjim izlučivanjem. 

Građena je od tri temeljna dijela, prednjeg, srednjeg i stražnjeg režnja koji se razlikuju po svom razvoju, građi i funkciji:
 Prednji režanj (adenohipofiza) izvor je hormona rasta, prolaktina, folikul stimulirajućeg hormona, luteinizirajućeg hormona, tirotropina, adrenokortikotropnog hormona (ACTH) 
 Srednji režanj (pars intermedia), izlučuje melanocit-stimulirajući hormon(MSH), u čovjeka bijele puti jako reduciran 
 Stražnji režanj, (neurohipofiza), izlučuje oksitocin i antidiuretski hormon (vazopresin).

Prema svom položaju najzaštićeniji je dio tijela. Velika je oko 1 cm i teška oko 0,5 grama. Smještena je na bazi velikog mozga, kao moždani privjesak koji leži u turskom sedlu. Djeluje na rast tjela krvni pritisak, rad bubgrega, promet materija. Hipofiza usklađuje rad drugih žlijezda sa unutrašnjim lučenjem. Takodjer je i zovu Glavna ili centralnom žlijezdom. 

Zanmiljivost:
Ako hipofiza u djetinjstvo neke osobe luči previše hormona rasta, ta osoba će imati giganski (divovski) rast. U suprotnom slučaju ako ne lučila dovoljno hormona, tada će se ta osoba razviti u patuljka, tj. imati će patuljasti rast.

Eksterni linkovi 

 Medicina.hr 

Endokrinologija
Endokrine žlijezde
Mozak
Klitoris

Klitoriks (grč. κλειτορίς), ili dražica, sikilj, je ženski spolni organ. U čovječje vrste, njegov dio koji nalikuje dugmetu smješten je blizu prednjega spoja malih usana, iznad vaginalnog otvora. Za razliku od odgovarajućega muškog organa (penis), klitoriks ne posjeduje produženi dio mokraćnoga kanala i jedina mu je uloga poticanje seksualnog zadovoljstva. Jedini poznati izuzetak je pjegava hijena, kod koje je urogenitalni sustav preinačen tako da ženka mokri, razmnožava se i rađa kroz uvećani, erektivni klitoriks.

Eksterni linkovi 

Anatomija
Seksualnost
Grecizmi
Skrotum

Skrotum ili mošnje, (), je kožna kesa u kojoj su smješteni testisi. Nalazi se između tijela penisa i analnog otvora. Sa ulaskom u pubertet skrotumi postaju prekriveni dlakama.

Funkcija 
Osnovna funkcija skrotalne kese je da testise drži na njima adekvatnoj temperaturi koja iznosi 34,4 C°. Veća temperatura može oštetiti kvalitet sperme. Zbog toga skrotum ima sposobnost skupljanja i širenja i na ta način se reguliše temperatura testisa. Kada je vanjska temperatura veća od poželjne skrotum se opušta i spušta, a kada je temperatura manja onda se skuplja, približavajući se tijelu.

Najčešća oboljenja 
 epidermalna cista
 hidrocela
 hematocela
 spermatocela

Ostale slike 

Muški reproduktivni sistem
Anatomija
Organi
Materica

Materica ili maternica () je neparni organ koji spada u reproduktivne organe žene. Njena uloga je prihavatanje i održavanje razvoja ploda u toku trudnoće.

Oblik materice 

Materica ima oblik naopako okrenute kruške, na jednom kraju se nalazi grlić ili vrat materice () čiji otvor je u vagini i on čini donju trećinu materice. Manjim dijelom građen je od mišića, a većim delom od vezivnog tkiva. U sredini cerviksa je kanal, obložen sluznicom koja je tanja od sluznice tijela materice i sadrži brojne žlijezde, koje izlučuju sluz koja se mijenja tokom ciklusa.

Na druga dva kraja materice su vezani jajovodi (Falopijeve tube). Na kraju svakog jajovoda nalazi se po jedan jajnik.

Materica je smještena između mokraćnog mjehura i završnog dijela debelog crijeva (). Tijelo materice je dužine oko 4.5 cm, a vrat iznosi 3.5 cm, a težine između 50 i 60 gr. Ukupna dužina materice kod odrasle žene je 7 do 8 cm. U toku trudnoće materica se povećava, da bi se poslije poroda ponov vratila na normalnu veličinu. Dakle, stanje materice varira sa fazama menstrualnog ciklusa i sa godinama žene.

Građa 

Građena je od tri sloja:
 Spoljašnji glatki sloj - perimetrij
 Mišićni srednji sloj - miometrij
 Unutrašnji sloj sluznice - endometrij

Endometrij je sloj materice koji je važan za trudnoću, jer se u njemu smiješta oplođena jajna ćelija. Naime, u toku trudnoće endometrij zadebljava i postaje ispunjen krvnim žilama za smještaj i potporu razvoju fetusa. Ukoliko do začeća ne dođe endometrij se ljušti i odlazi kao dio menstrualnog krvarenja. Menstrualni ciklus uglavnom se dijeli na 3 faze:
 folikularnu (proliferativnu) fazu 
 fazu ovulacije
 lutealnu (sekretornu) fazu

Oboljenja 

Najčešća oboljenja materice su:
 Prolapsus uteri - ispadanje materice
 Karcinom grlića materice
 Karcinom materice
 Vanmaterična trudnoća
 Fibroidi - benigne neoplazme
 Miomi materice

Vidi još 

 Porođaj
 Trudnoća
 Menstrualni ciklus
 Vagina
 Jajovodi
 Jajnici

Vanjske veze 

(na engleskom)
 GraySubject
 Illustration at wku.edu 
 SUNYAnatomyLabs

Dodatne slike 

:Ženski polni organi

Problemi
Ginekologija
Organi
Jajovodi

Jajovod () su parni organi ženskog reproduktivnog sistema.

Izgled i građa 
Jajovodi su mišićno sluzokožni organi. Cjevastog su oblika, blago nakrivljeni. Njihova dužina iznosi između 8 i 14 cm. Povezani su sa gornjim dijelom materice, tačnije sa rogom materice, i smješteni su na oba njena kraja. Drugi kraj jajovoda je slobodan u maloj karlici ili pelvisu. Služe kao tuneli kojima se do materice dopremaju jajne ćelije iz jajnika. Njima se takođe kreću i spermatozoidi, jer se oplodnja jajne ćelije dešava u njima.

Oplodnja 
  
Ovulacijom iz de Grafovog folikula, zrela jajna ćelija dospijeva u lumen jajovoda, gdje biva opkoljena spermatozoidima koji nastoje prodrijeti u nju. Po probijanju spoljašnje opne jajne ćelije i ulaska spermatozoida u nju, dolazi do zgušnjavanja opne koja na taj način sprečava ostale spermatozoide da prodru u nju. Pri prodoru u jajnu ćeliju dolazi do mješanja sadržaja spermatozoida sa jedrom jajne ćelije.

Oplođena jajna ćelija pod djelovanjem peristaltičkih pokreta jajovoda i vodene struje koja nastaje kretanjem treplji epitela u tubama dospijeva u šupljinu materice i tada dolazi do nidacije, odnosno inplantacije oplođenog jajašceta.

Regije 
Razlikuju se četri regije jajovoda od jajnika prema uterusu:
 Infundibulum tubae uterinae - koji sadrži fimbrije 
 Ampulla tubae uterinae - najčešće mjesto oplodnje
 Isthmus tubae uterinae
 pars interstitialis s. pars uterina - materični dio jajovoda

Infundibulum tubae uterinae je dug oko 2 cm i ima oblik lijevka. Na njemu se nalaze fimbrije, prstasi nastavci, deset do petnaest njih, a najduža je fimbrija ovarica. Ampulla tubae uterinae, mjesto gdje se najčešće dešava oplodnja se nalazi odmah pored infundibuluma, a njena dužina iznosi od 6 do 8 mm. Na nju se nadovezuje Isthmus tubae uterinae čija dužina iznosi 3 do 4 cm i koji dopire do odgovarajućeg roga uterusa.

Histologija 
Prosječna debljina zida jajovoda iznosi 2 do 3 mm i sastavljen je od tri sloja:
 serozni omotač (tunica serosa)
 mišićni sloj (tunica muscularis) 
 sluzokoža (tunica mucosa)

Oboljenja 
 Upalni procesi jajovoda
 Ektopična trudnoća

Povezano 
 Ženski reproduktivni sistem
 Materica
 Vagina
 Jajnici

Ženski reproduktivni sistem
Ginekologija
Organi
Dvanaesnik

Dvanaestopalačno crevo ili dvanaesnik () je cevast organ digestivnog trakta koji spaja pilorični deo želuca sa početkom jejunalnog dela tankog creva. Duodenum je početni, najkraći i najširi deo tankog creva u kome se obavlja najveći deo hemijske digestije unete hrane. Latinski naziv duodenum potiče od duodenum digitorum (dvanaest palaca) što odgovara njegovoj dužini.

Anatomija 
Duodenum ima oblik latiničnog slova C, i anatomski je podeljen na četiri dela.

Prvi deo, tzv. gornji deo () se nastavlja na pilorični deo želuca, relativno kratko se pruža lateralno, superiorno i posteriorno oko 5 cm pre pravljenja oštre krivine inferiorno (gornja fleksura), gde prelazi u drugi, nishodni deo duodenuma (). Nishodni deo duodenuma se nadalje pruža inferiorno do nivoa trećeg lumbarnog pršljena, kada pravi oštar zaokret medijalno i prelazi u donji deo duodenuma. U descendentni deo duodenuma se ulivaju egzokrini produkti jetre i pankreasa (u vidu žuči i digestivnih enzima pankresa). Glavni pankreasni kanal () se spaja sa žučovododom () gradeći ampularno proširenje () koje se u duodenum otvara preko papile () koja je snabdevena sopstvenim sfinkterom koji onemogućava izlučivanje digestivnih sokova van perioda varenja. Osim ovoga, u duodenum se otvara i pomoćni pankreasni kanal ().

Duodenum se zatim nastavlja u svoj treći deo, tzv. donji deo () koji se transverzalno pruža u levo, prelazeći u poslednji, četvrti deo duodenuma, tzv. ushodni deo (). Ushodni deo se pruža superiorno ka donjem delu pankreasa, gde pravi lučnu krivinu - duodenojejunalnu fleksuru () kojom se uliva u početni deo jejunuma. Ova fleksura je obavijena peritonealnim naborima snabdevenim mišićima.

Histologija 

Histološki gledano, duodenum deli sve opšte odlike sa ostatkom digestivnih cevi. Tunika mukoza ima brojne enterocite, dok se glavna histološka razlika ogleda u prisustvu Brunerovih žlezdi () u tunici submukozi. Brunerove žlezde su razgranate, kockastog epitela, sa izvodnim kanalima u dnu Liberkinovih kripti. Sekret ovih žlezda je baznog karaktera i ima dvojaku ulogu: primarnu, da neutrališe kiselost sadržaja koji dospeva iz želuca, i sekundarnu, da zahvaljujući prisustvu lizozima i imunoglobulina, učestvuje u odbrani digestivnog trakta od mikroorganizama. Prisustvo sekreta Brunerovih žlezdi je od vitalnog značaja, jer enzimi pankreasa ne mogu da deluju u kiseloj sredini.

Literatura 
 Anatomija čoveka: za studente Farmaceutskog fakulteta, Gordana Teofilovski-Parapid, Aleksandar Maliković, autorsko izdanje, Beograd 2007. 
 Repetorijum histologije i embriologije, Dušan Trpinac, Mirjana Obradović, Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd 2005. 

Probavni sistem
Želudac

Želudac (, ) je prošireni deo kanala za varenje koji se pruža od jednjaka (oesophagus) do dvanaestopalačnog creva (duodenum). Svojim gornjim delom želudac komunicira sa jednjakom preko kardijačnog otvora (ostium cardiacum) a svojim donjim krajem komunicira sa dvanaestopalačnim crevom preko piloričnog otvora (ostium pyloricum).

Spoljni izgled 
Po svom obliku želudac podseća na uspravljenu udicu, čiji je savijutak okrenut udesno i unazad.
Na želucu se razlikuju duži, vertikalni i kraći, horizontalni deo. Ta dva dela želuca zaklapaju jedan sa drugim prav ugao, otvoren udesno i unazad.

Vertkalni deo želuca sastoji se iz kardije, želudačnog dna i tela želuca. 
Kardija (pars cardiaca) predstavlja deo želuca koji okružuje ostium cardiacum. Dno želuca (fundus gastricum) je gornji, manji segment vertikalnog dela želuca koji se nalazi iznad i ulevo od kardije. Dno želuca ima oblik svoda, konkavnog naniže. Telo želuca (corpus gastricum) predstavlja donji, veći segment vertikalnog dela želuca. Ono se pruža od želudačnog dna naniže i napred, a na svom donjem kraju sužava se i prelazi u horizontalni deo želuca.

Horizontalni deo želuca naziva se pilorični deo (pars pylorica). Njegov levi, širi deo predstavlja predvorje pilorusa (antrum pyloricum), a desni, uži deo je pilorični kanal (canalis pyloris).

Organi
Probavni sistem
Abdomen
Ždrelo

Ždrelo (ek.) ili ždrijelo (ijek.), deo prostora iznad grkljana i jednjaka, iza nosne i usne duplje. Kroz ždrelo prolaze hrana i vazduh. Ždrelo je iznutra obloženo sluzokožom. Ždrelo je sastavljeno od većeg broja mišića i  opni.Pripada sistemu organa za varenje.

Dišni sustav