alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Oneven getal

Een oneven of onpaar getal is een geheel getal dat geen even getal is, dus niet door 2 kan worden gedeeld, zonder dat er een rest overblijft. Een oneven aantal objecten kan dus niet in twee delen van gelijke omvang worden opgesplitst. De oneven getallen zijn . Een oneven getal heeft bij de gebruikelijke decimale schrijfwijze als laatste cijfer een 1, 3, 5, 7 of 9. De pariteit van de oneven getallen is 1.

Alle priemgetallen, met uitzondering van 2, zijn noodzakelijkerwijs oneven. Anders konden ze door 2 worden gedeeld en waren het geen priemgetallen.

De som van twee oneven getallen is een even getal, bijvoorbeeld . Het product van twee oneven getallen is weer oneven, bijvoorbeeld . De verzameling van de oneven getallen is dus niet gesloten voor de optelling, maar wel voor de vermenigvuldiging.

De som van een oneven en een even getal is weer oneven, bijvoorbeeld . Het product van een oneven en een even getal is even: .

De verzameling van de oneven getallen heeft een neutraal element voor de vermenigvuldiging, namelijk het getal 1. De verzameling van de even getallen heeft geen neutraal element voor de vermenigvuldiging. De verzameling van de oneven getallen heeft geen neutraal element voor de optelling. De verzameling even getallen wel: het getal 0.

Een wiskundige functie  heet een oneven functie als  voor alle  in het domein van .

Geheel getal
Even getal

Een even getal is een geheel getal dat restloos deelbaar is door 2, dat wil zeggen bij deling door 2 is het resultaat weer een geheel getal. Een equivalente definitie is: een geheel getal dat een veelvoud is van 2. Een geheel getal dat niet even is, heet oneven.

Even getallen kunnen gevormd worden door twee gelijke gehele getallen bij elkaar op te tellen. Die som kan dan geschreven worden als . Oneven getallen kunnen geschreven worden als 

De som van twee even getallen is weer een even getal, want 2n + 2m = 2(m+n), dus een 2-voud.
Ook de som van twee oneven getallen is even, immers 2n+1 + 2m+1 = 2(n+m+1).
De som van een even en een oneven getal is echter oneven: 2n + 2m+1= 2(n+m)+1.

De verzameling van de even natuurlijke getallen kan op verschillende manieren worden weergegeven, zoals:

De verzameling van de even getallen is gesloten onder optellen en vermenigvuldigen: elke optelling van twee even getallen levert een even getal en ook elke vermenigvuldiging van twee even getallen levert een even getal.

De verzameling van de even getallen bevat een neutraal element voor de optelling, namelijk het getal 0. De verzameling van de even getallen bevat echter geen neutraal element voor de vermenigvuldiging (weliswaar is  voor elk even getal y, maar 1 maakt zelf geen deel uit van de verzameling even getallen).

Verder is de kardinaliteit van de verzameling even getallen gelijk aan die van de natuurlijke getallen, namelijk , oftewel er zijn 'evenveel' even getallen als er natuurlijke getallen zijn (de bijbehorende bijectie is ). Toch is de verzameling even getallen een echte deelverzameling van de natuurlijke getallen. Dit is mogelijk, omdat beide verzamelingen oneindig zijn, preciezer: aftelbaar oneindig.

Even en oneven getallen kunnen negatief zijn:  en . De even natuurlijke getallen vormen een deelverzameling van de even getallen. De even getallen vormen een ondergroep van de optelgroep der gehele getallen.

Een goede weergave zou zijn {...., −4, −2, 0, 2, 4, ....}. Men kan ook in de vier andere weergaves de  door een  vervangen.

Bij de gebruikelijke decimale schrijfwijze heeft een even getal als laatste cijfer een 0, 2, 4, 6 of 8.

Zie ook
Pariteit (wiskunde)
Oneven getal 
Oneven (functie)
Vermoeden van Goldbach

Geheel getal
Patstelling

Een patstelling of kortweg pat is een situatie in het schaakspel, waarin de speler die aan zet is geen reglementaire zet kan doen en niet schaak staat. De partij eindigt bij een patstelling in remise.

Voor de speler die sterk staat, is remise onvoordelig; hij wil daarom pat voorkomen. Als de tegenstander vrijwel geen materiaal meer heeft, maar nog niet opgeeft, moet de potentiële winnaar behoedzaam spelen en opletten dat hij geen pat veroorzaakt. Voor de speler die zwak staat, is remise voordelig. Hij kan proberen zichzelf nog meer te verzwakken door zijn resterende stukken te offeren, zoals het geval is bij een dolle toren en bij het tweede hier afgebeelde diagram. 

Het is mogelijk dat een speler pat staat, terwijl hij nog veel stukken op het bord heeft, maar dat is zeldzaam. De mogelijkheden voor pat zijn groter als hij alleen nog een koning heeft. Eventueel heeft hij nog enkele andere stukken, bijvoorbeeld pionnen die door een ander stuk geblokkeerd zijn of absoluut gepende stukken.

Promotie 
Een pion die de overkant bereikt, promoveert naar keuze tot dame, toren, loper of paard. Het lijkt niet erg zinvol een toren of loper te kiezen (minorpromotie), want die stukken kunnen niets wat een dame niet kan. Door de patregel is het soms toch gunstiger: er zijn situaties waarin promotie tot een dame tot pat leidt, dus tot remise, terwijl met een toren of loper de tegenstander kan worden mat gezet.

Geschiedenis van pat 
De regel omtrent pat heeft een levendige ontstaansgeschiedenis. In een van de voorlopers van het moderne schaken, Chaturanga, betekende pat een nederlaag voor de speler die de zet uitvoerde die tot pat leidde; in een andere voorloper, Shatranj, betekende het juist een overwinning.

In de loop van de geschiedenis hield pat in diverse perioden het volgende in:
 halve winst voor de speler die de tegenstander pat zet (Spanje 17e eeuw)
 winst voor de speler die de tegenstander pat zet (Rusland 17e eeuw, en Groot-Brittannië 17e en 18e eeuw)
 niet toegestaan; als een speler een zet deed waarmee de tegenstander pat werd gezet, moest hij de zet terugnemen en een andere zet doen (Oost-Azië tot in de 20e eeuw)
 de speler die pat staat, moet een zet overslaan (Frankrijk, middeleeuwen)
 remise (Italië, 14e eeuw, vanwaar het zich heeft verspreid over Europa)

Figuurlijke betekenis 
In overdrachtelijke zin is er sprake van een patstelling, als, bijvoorbeeld bij onderhandelingen, geen van beide partijen nog een stap kan zetten om tot overeenstemming te komen. Het woord betekent dan dat er een impasse is ingetreden.
De Van Dale benoemt dit als: "moeilijke positie waaruit men zich niet kan redden".

Zie ook 
 Dode stelling

Schaakregels
Vrijpion

Een vrijpion is een pion uit het schaakspel die op zijn weg naar de achtste rij door geen vijandelijke pion tegengehouden kan worden. Aangekomen op de achterste rij promoveert de pion, meestal tot dame.

Van een verre vrijpion is sprake als de pion op enige afstand staat van de vijandelijke koning en andere verdedigende stukken, die elders op het bord aan taken gebonden zijn. De partij met de verre vrijpion is (bij overigens gelijke omstandigheden) in het voordeel, doordat de verdedigers enkele zetten moeten doen om zich naar de pion te begeven waarbij ze andere taken moeten loslaten.

Het vierkant is een eenvoudige regel om in een elementair pionneneindspel in een oogopslag te bepalen of de vijandelijke koning kan voorkomen dat een vrijpion promoveert dan wel het gepromoveerde stuk direct kan slaan.

Het nut van een vrijpion werd voor het eerst beschreven door de Fransman François Philidor.

Schaakterminologie
Schaakmat

Een schaakspeler staat schaakmat, kortweg mat, als zijn tegenstander schaak geeft en er geen mogelijkheid is om dit op te heffen.

De tegenstander mat zetten is het doel van schaken. Lukt dat, dan is de partij gewonnen. Het mat beëindigt de partij meteen. Wordt er met een schaakklok gespeeld, dan hoeft die niet meer te worden ingedrukt en als een ogenblik later de vlag valt is dat niet van belang.

Het schaakspel zou niet kunnen bestaan als er geen schaakmat bestond.
Desondanks is mat in de wedstrijdpraktijk tamelijk zeldzaam. Meestal zal een speler opgeven als hij ziet dat hij de partij gaat verliezen. 

Mat dient men niet te verwarren met pat. Een patstelling ontstaat als geen van beide spelers schaak staat, maar de speler die aan zet is geen geldige zet kan doen. De partij eindigt dan in remise.

Bijzondere matsituaties 
Er zijn een aantal bijzondere vormen van mat, zoals de herdersmat, stikmat, mat achter de paaltjes en epaulettenmat.

Geschiedenis 

De term schaakmat is waarschijnlijk een vernederlandsing van twee Perzische woorden, shāh māt, die samen de koning is zonder uitweg betekenen. Hij is in de westerse talen terechtgekomen via het Arabisch, waar šah māt werd geïnterpreteerd als de koning is dood. 

In het begin van het spel (rond 500-700 n.Chr.) kon de koning geslagen worden, wat het spel besliste. Tegenwoordig is dat niet meer het geval, maar veel beginnende schakers weten dat niet.

Mat of remise?
Een merkwaardig geval wordt beschreven door Pieter de Groot. Zwart gaf schaak (dacht hij) en stelde remise voor, wat door Wit gretig geaccepteerd werd. Toen bleek echter dat het mat was. De scheidsrechter verklaarde de partij remise. Stelt men echter dat de partij bij mat onmiddellijk beëindigd is, dan kwam het remisevoorstel te laat.

Zie ook

Bronnen
Dood van Anja Joos

Anja  Joos (1960–2003) was een vrouw die op 6 oktober 2003 in Amsterdam overleed als gevolg van openlijke geweldpleging door een groep winkelbedienden.

Gebeurtenis 
Het slachtoffer, Anja Joos, een Nederlandse van Duitse afkomst, verliet op de avond van 6 oktober 2003 supermarkt Dirk van den Broek aan het Marie Heinekenplein in De Pijp aan de zijde van de Eerste van der Helststraat. Hier werd ze door personeel van de winkel aangehouden op verdenking van diefstal van blikjes bier en hondenvoer. Er bleek niets aan de hand. Daarop zou Joos de medewerkers voor 'kutmarokkanen' hebben uitgemaakt. Op het Gerard Douplein volgde een vechtpartij, waarbij ook niet-medewerkers waren betrokken. Joos werd hierbij in elkaar getrapt. Haar belagers lieten haar op straat achter, waar de gealarmeerde hulpdiensten haar even later vonden. In het ziekenhuis overleed Anja Joos korte tijd later.

Nagedachtenis 
In een stille tocht voor Joos, op 15 oktober, liepen duizend mensen mee. Ze werd op 17 oktober na een herdenkingsdienst in de Oranjekerk voor rekening van de gemeente Amsterdam begraven in een gemeenschappelijk graf dat is ingericht door het Amsterdams drugspastoraat op begraafplaats Sint Barbara. Haar ouders werden in Duitsland opgespoord, maar weigerden de begrafenis bij te wonen. 
In februari 2004 is in het plaveisel van het Gerard Douplein op de plek waar Joos door haar belager werd achtergelaten een gedenksteen aangebracht.

Rechtszaak 
Acht verdachten werden vervolgd in verband met de dood van Joos. De hoofdverdachte werd 16 november 2004 veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf, waarvan één jaar voorwaardelijk, wegens openlijke geweldpleging en zware mishandeling, de dood tot gevolg hebbend.

Vijf verdachten werden elk veroordeeld tot zes maanden voorwaardelijke gevangenisstraf met een proeftijd van twee jaar en een taakstraf van 240 uur. Het hof in Amsterdam was van mening dat deze mededaders niet hadden kunnen voorzien dat hun handelwijze zou resulteren in de dood van het slachtoffer en ook dat zij niet uit waren geweest op wat uiteindelijk is gebeurd. Het hof vond daarnaast wel dat de mededaders welbewust een confrontatie met het slachtoffer hadden gezocht, waardoor er geweld op straat was ontstaan.

Twee andere verdachten werden in hoger beroep vrijgesproken.

Joos, Anja
Misdrijf in 2003
Geschiedenis van Amsterdam
Zaligverklaring

Een zaligverklaring (Lat.: beatificatio) is een gebruik binnen de Katholieke Kerk waarbij de paus, na een grondig en langdurig onderzoek, ofwel erkent dat een Dienaar Gods sinds onheuglijke tijden een publieke verering heeft genoten (beatificatio aequipollens) of – zoals meestal het geval is – formeel verklaart dat iemand die verering toekomt, omdat hij de hemelse glorie deelachtig is geworden (beatificatio formalis). Alleen de paus kan iemand zalig verklaren. Een van de vereisten is de verificatie van een wonder dat aan deze persoon werd toegeschreven. Een wonder is niet nodig voor iemand die als martelaar gestorven is. Die persoon moet al wel de status hebben van eerbiedwaardig om zalig verklaard te kunnen worden.

Zaligverklaring kan de eerste stap zijn op weg naar een heiligverklaring. Daarvoor moeten minstens twee wonderen aan de persoon toegeschreven zijn.

Een verschil tussen een zalige en een heilige is dat een zalige een betekenis heeft voor een bepaald bisdom, een bepaalde regio of congregatie, terwijl een heilige betekenis heeft voor de gehele wereldkerk. Een zaligverklaring gaat ook met minder ceremonieel gepaard dan een heiligverklaring. 

De gedachtenis aan iemand die zalig of heilig is verklaard wordt altijd gevierd op diens (eventueel vermoedelijke) datum van overlijden.

De jongste zalig verklaarde, op 17 december 2007 door paus Benedictus XVI, is Antonietta Meo (1930-1937). De eerste millennial die werd zalig verklaard, op 10 oktober 2020 door paus Franciscus, is de op 15-jarige leeftijd overleden Carlo Acutis.

Zaligverklaring binnen het bisdom van de kandidaat
Tot 2005 was het zo, net zoals bij een heiligverklaring, dat de paus de zaligverklaring in Rome uitsprak. Paus Benedictus XVI veranderde dat en sindsdien worden zaligverklaringen uitgesproken in het bisdom van de kandidaat.

Om deze reden heeft paus Benedictus, naast de Congregatie voor de Heilig- en Zaligsprekingsprocessen, een pauselijke commissie in het leven geroepen die plechtigheden regelt, namelijk de Pauselijke Commissie voor de plechtigheden van een Zaligverklaring.

Deze Commissie bestaat uit drie personen:

 Kardinaal José Saraiva Martins, C.M.F. 
 Aartsbisschop Edward Nowak
 Aartsbisschop Piero Marini

Zaligverklaringen van Nederlanders na de Tweede Wereldoorlog 

De priester en pater redemptorist Peerke Donders werd zalig verklaard in 1982.
Pater Titus Brandsma werd zalig verklaard in 1985. Heilig verklaard op 15 mei 2022 door Paus Franciscus
Pater Eustachius van Lieshout werd in 2006 zalig verklaard in de stad Belo Horizonte in Brazilië.
Over de mystica Dora Visser (in 1876 in Olburgen gestorven) staat een biografie op stapel, waarmee haar zaligverklaring nabij kan komen.

Zie ook
 Lijst van zaligverklaarden
 Heiligverklaring

Heiligenverering in de katholieke kerk
Vork (schaken)

Een vork is een term uit het schaakspel.

Een vork is de directe aanval op twee of meer vijandelijke stukken door één eigen stuk; deze term wordt vooral gebruikt bij een vork met een pion (pionvork) of een paard (paardvork). De vork is een soort dubbele aanval. Een paardvork waarbij de koning en een ander stuk worden aangevallen, heet familieschaak.

Bij een vork met paard, pion of koning kan de tegenstander geen stuk ertussen plaatsen. Soms lukt het om beide aangevallen stukken achtereenvolgens in veiligheid te brengen, bijvoorbeeld door schaak te geven met het eerste stuk. Ook is het soms mogelijk dat het ene aangevallen stuk wordt gebruikt om het andere aangevallen stuk te dekken of af te schermen.

Met een vork kan een speler zijn tegenstander zware schade toebrengen. Bij een geslaagde vork kan hij niet beide stukken in veiligheid brengen en zal hij een keuze moeten maken uit twee kwaden. De meest fatale vork is die waarbij een pion of paard tegelijkertijd de koning en de dame van de tegenpartij aanvalt, waarbij deze de aanvallende pion of paard niet kan of mag slaan, of in het gunstigste geval zijn dame tegen de bewuste pion of paard moet inruilen. Het is ongewenst om als speler zelf in een dergelijke situatie terecht te komen, al zal een geoefend schaker een zwakke tegenstander hier ook heen kunnen manoeuvreren zonder dat deze het kan afwenden.

In diagram 1 kan door de witspeler op twee manieren een vork gespeeld worden, namelijk met de zetten: 1.b3 en 1.Pe6. Zwart kan de eerste vork uitschakelen door 1...Tb4 te spelen; de aanvallende witte pion wordt dan gepend. Nog beter is 1...Db6, waarmee meteen de tweede vork onmogelijk wordt gemaakt. De tweede vork kan niet worden uitgeschakeld; L×e6 is niet toegestaan omdat de loper gepend staat door de witte toren.

In diagram 2 kan wit een vork op vier stukken geven: 1.Db6. Deze kan door zwart eenvoudig worden uitgeschakeld door 1...Pa7-c6 of 1...Pd4-c6 te spelen, waardoor het verplaatste paard Td8 dekt, Lh6 afschermt en tevens de twee zwarte paarden elkaar gaan dekken.

1.Kh2 is geen vork, want de loper is gedekt en de toren kan vluchten.

Diagram 3 toont een situatie die zich vaak voordoet: een paard op c7 geeft een vork op koning en toren die elk nog op de oorspronkelijke positie staan. Nadat de toren geslagen is, kan de tegenstander de schade beperken door b6 en c7 te dekken, zodat het paard niet meer terug kan.
 
Schaakterminologie
Vork

Vork is een woord met verschillende betekenissen, die veelal betrekking hebben op een gesplitst of vertakt voorwerp, of op een keuze:

Huishoudgerei 
 Vork (bestek), een deel van het couvert
 Frietvorkje, bestek voor het eten van friet
 Vleesvork, keukengerei

Gereedschappen 
 Hooivork, twee- of drietandig landbouwgereedschap
 Mestvork, een meestal viertandig stuk landbouwgereedschap met korte steel
 Pitchfork (golf),  een hulpmiddel bij golf om de green te herstellen
 Stemvork, een hulpmiddel om een muziekinstrument te stemmen
 Telefoonvork, elektronica die in geluidsstudio's gebruikt wordt
 Furket of fourquet, een (soms gevorkte) stok om een musket te ondersteunen

Onderdelen 
 Voorvork, een onderdeel van een fiets
 Achtervork, een onderdeel van een fiets

Hefgerei 
Het hefgedeelte van:
 Vorkheftruck
 Hoogbouwtruck
 Reachtruck
 Pompwagen
 Meeneemheftruck, een heftruck die achter een vrachtwagen kan worden bevestigd

Sport en cultuur 
 Vork (schaken), een term uit het schaakspel
 Vork (bridge), een term uit het bridgespel
 Vork (dammen), een term uit het damspel
 Fa-vork, een vorkgreep of hulpgreep bij het bespelen van de hobo

Diversen 
 Dubbele vorkaansluiting, een type spoorwegaansluiting
 de plaats waar DNA splitst; zie Replicatie (DNA)
 Vork (Betuwelijn), een voormalige splitsing en stationnetje in de Betuwelijn
 Vork (horeca), een keten van Nederlandse snackbars
 Vork van Morton, een keuze tussen twee kwaden
 Willem Vork (1990), een Nederlandse golfer

Zie ook
 Fork (doorverwijspagina)
 Gaffel (doorverwijspagina)
 Drietand (voorwerp)
Familieschaak

Familieschaak is een term uit het schaakspel. Het wordt gebruikt voor de situatie wanneer een stuk een dubbele aanval uitvoert op zowel de vijandelijke koning als een vijandelijke toren of dame. Omdat er in zo'n geval schaak wordt gegeven, moet de koning altijd eerst in veiligheid gebracht worden. De speler heeft zodoende niet de keuze om het andere aangevallen stuk te beschermen. Indien dit laatste stuk niet gedekt wordt en ook niet gedekt kan worden terwijl tegelijkertijd het schaak wordt opgeheven (hetgeen in de meeste gevallen niet mogelijk is), volgt stukverlies door slaan. 

Familieschaak is een van de vormen van een vork.

Schaakterminologie
Kwaliteit (schaken)

De kwaliteit is in het schaakspel het verschil in waarde tussen een toren en een licht stuk (een loper of paard). De kleine kwaliteit is het verschil tussen twee lichte stukken en een toren.

Normaal gesproken is een toren duidelijk sterker dan een loper of een paard, en zijn twee lichte stukken iets sterker dan een toren. Dit kan in sommige stellingen anders liggen.

Een kwaliteit kan onder andere verloren gaan door een vork, een penning of een familieschaak.

Een kwaliteitsoffer is niet ongewoon, als men ter compensatie een of twee pionnen, een aanval of een positioneel voordeel verkrijgt.

Zie ook 
 Relatieve waarde van schaakstukken

Schaakterminologie
Vladimir Komarov (kosmonaut)

Vladimir Michailovitsj Komarov (Russisch: Владимир Михайлович Комаров) (Moskou, 16 maart 1927 – oblast Orenburg, 24 april 1967) was een Russisch ruimtevaarder (kosmonaut). Hij vloog twee keer in de ruimte. Hij kwam om het leven aan het eind van de ruimtevlucht met de eerste Sojoez.

Komarov werd geboren in Moskou, Rusland. Hij werd op 7 maart 1960 geselecteerd om opgeleid te worden in de eerste groep kosmonauten. Komarov was de reservebemanning voor ruimtevlucht Vostok 4. Hij werd tevens geselecteerd om in april 1964 te vliegen in de Vostok 7. Kort daarvoor echter werden alle verdere vluchten van het Vostokprogramma geschrapt; de laatste was Vostok 6.

Komarov werd voor het eerst gelanceerd op 12 oktober 1964 aan boord van de Voschod 1. Dit was de eerste ruimtevlucht met een bemanning bestaande uit meer dan één persoon. Het was de eerste van de twee bemande vluchten in het kader van het Russische Voschodprogramma. Komarov vloog als gezagvoerder met wetenschapper Konstantin Feoktistov en arts Boris Jegorov.

Op 23 april 1967 werd Komarov aan boord van de Sojoez 1 gelanceerd voor zijn tweede ruimtevlucht. Hij was het enige bemanningslid tijdens deze testvlucht. Het oorspronkelijke plan was om een dag later de Sojoez 2 te lanceren, waarna in de ruimte een uitwisseling van bemanningsleden zou plaatsvinden. Toen de Sojoez 1 in een baan om de aarde vloog, ontstonden er problemen met het ruimtevaartuig. Besloten werd om de vlucht in te korten en de lancering van de Sojoez 2 niet door te laten gaan. Een dag later, vlak voordat de Sojoez 1 zou landen, ontstonden er problemen met de parachutes. De capsule stortte met hoge snelheid op aarde neer en Komarov kwam om het leven. Hij was 40 jaar.

Komarov was gehuwd en had twee kinderen.

Komarov, Vladimir
Mesta (rivier)

De Mesta (Bulgaars: Места; Grieks: Νέστος, Nestos) is een rivier op het Balkanschiereiland, in Bulgarije en Griekenland. De lengte is circa 230 km. Het stroomgebied meet 5749 km² (3437 km² in Bulgarije en 2312 km² in Griekenland).

De Mesta ontspringt in het westen van Bulgarije in het Rilagebergte en scheidt vervolgens het Piringebergte (westelijk) van het Rodopegebergte (oostelijk). De Mesta mondt ten oosten van Kavála als Nestos uit in de Egeïsche Zee, waar ze een delta vormt.

De Mesta vormt de grens tussen de historische regio's Macedonië in het westen en Thracië in het oosten.

Rivier in Bulgarije
Smoljan (oblast)
Pazardzjik (oblast)
Rivier in Griekenland
Geografie van Oost-Macedonië en Thracië
Thracië
Stroomgebied van de Egeïsche Zee
Nestos

Nestos (Grieks: Νέστος) is een gemeente (dimos) in de Griekse bestuurlijke regio (periferia) Oost-Macedonië en Thracië. De hoofdplaats van de gemeente is Chrysoupoli. De streek heet naar de gelijknamige rivier Nestos, die er in de Egeïsche Zee uitmondt.

De drie deelgemeenten (dimotiki enotita) van de fusiegemeente zijn:
 Chrysoupoli (Χρυσούπολη)
 Keramoti (Κεραμωτή)
 Oreino (Ορεινό)

Gemeente in Oost-Macedonië en Thracië
Inundatiegebied

Een inundatiegebied is een gebied dat ten behoeve van de verdediging enkele decimeters onder water kan worden gezet door het openzetten van sluizen of het doorsteken van dijken (inundatie).

Verdediging
Het dient van oorsprong ter verdediging van een stad, dorp of ander object, en soms ook om een vijand te verdrijven uit een groter gebied. Doorgaans ligt een inundatiegebied laag, zodat het snel kan vollopen met grondwater, rivierwater of anderszins. Kazematten vormen de tegenhanger voor de verdediging van hoger gelegen gebieden, waar inundatie niet mogelijk is. Een voorbeeld van een vestingstad met zowel kazematten als inundatiegebieden is de vesting Maastricht met de Hoge en Lage Fronten en het inundatiegebied De Kommen. Een ander voorbeeld is de Stelling van Amsterdam.

Berging
Tegenwoordig worden inundatiegebieden ingericht om bij wateroverlast de bergende oppervlakte te vergroten. Vaak worden natuurgebieden als zodanig ingericht, omdat de schade dan minimaal is. Het is zelfs gewenst dat zo'n gebied af en toe onder water komt te staan.

Vestingbouw
Waterbeheer
Biotoop
Kwaliteit

Kwaliteit (eigenschap), een onderscheidend kenmerk of een standaard
 Kwaliteit (numismatiek), de kwaliteitsbenamingen die de slijtage van een munt of bankbiljet willen beschrijven
 Kwaliteit (schaken), het verschil in waarde tussen een toren en een licht stuk (een loper of paard)
 Kwaliteitsfactor, de kwaliteit van een elektrische RLC-kring
 kwaliteit van leven, het functioneren van een persoon op fysiek, psychisch en sociaal gebied en de subjectieve evaluatie daarvan
Geer (België)

Geer is een plaats en gemeente in het arrondissement Borgworm, provincie Luik, België. De gemeente telt meer dan 3000 inwoners. De naam van het dorp is ook de Franse benaming voor de Jeker die door het dorp stroomt.

Kernen

Deelgemeenten

Demografische ontwikkeling

Demografische evolutie voor de fusie

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen

Demografische evolutie van de fusiegemeente
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Zie ook 
 Lijst van beschermd erfgoed in Geer

Externe link
 Website van de gemeente

Plaats in Luik (provincie)
Tyrreense Zee

De Tyrreense Zee (Italiaans: Mar Tirreno) is een zee in Zuid-Europa, gelegen ten zuidwesten van het Apennijns Schiereiland, ten noorden van Sicilië en ten oosten van Corsica en Sardinië. Op het vasteland liggen de regio's Latium, Campanië, Calabrië en Toscane aan deze zee.

De Tyrreense Zee maakt deel uit van de Middellandse Zee. De Straat van Messina vormt de verbinding met de Ionische Zee, die eveneens deel uitmaakt van de Middellandse Zee. In het noorden gaat het water over in de Ligurische Zee, de precieze grens is afhankelijk van de aangehouden definitie (zie afbeelding en bronvermelding).

De naam van de zee is afgeleid van het woord Tyrrhênoi, het woord waarmee in de Oudheid de Etrusken werden aangeduid door de Grieken. Omdat zij stadstaatjes langs deze zee hadden, noemden de Grieken ze "de zee van de Tyrrhênoi". De Romeinen noemden haar vroeger ook wel Mare Nostrum (Latijn: onze zee). Later gebruikten ze deze naam voor de gehele Middellandse Zee.

In de Tyrreense Zee monden de Tiber nabij Ostia en de Magra nabij Luna uit.

Enkele plaatsen die aan de Tyrreense Zee liggen 
 Civitavecchia
 Napels
 Olbia
 Palermo
 Vibo Valentia
Ionische Zee

De Ionische Zee, (Grieks: Ιόνιο Πέλαγος, Ionio Pelagos; Italiaans: Mar Ionico of Mar Ionio; Albanees: Deti Jon, 'Onze Zee') is de zee ten zuidoosten van de laars van Italië, ten oosten van Sicilië, ten zuidwesten van Albanië en ten westen van Griekenland. Het Kanaal van Otranto vormt aan de noordkant de doorgang naar de Adriatische Zee. De Straat van Messina is de verbinding met de Tyrreense Zee. Al deze zeeën maken deel uit van de Middellandse Zee.

De Ionische Eilanden die aan de oostkant in deze zee liggen, behoren tot Griekenland. Korfoe, Lefkas, Ithaka, Kefalonia, en Zakynthos behoren tot deze eilanden.

De streek Ionië uit de klassieke oudheid grensde juist niet aan de Ionische Zee, want deze streek lag in Klein-Azië. Voor veel omringende volken was een variant van Ioniër synoniem voor Grieks. Dit kan een verklaring voor de naam van deze zee zijn.

Mythologische herkomst van de naam 
De naam Ionische Zee komt uit de Griekse mythologie.

Er was eens een mooie nimf, Io, die als dienstmaagd bij Hera in dienst trad. Zij was werkelijk beeldschoon en Zeus kreeg al snel een oogje op haar. Hera, die wel doorhad dat Io een mooie vrouw was, werd langzaamaan jaloers. Om Io te beschermen tegen Hera's jaloezie toverde Zeus haar in een koe om, maar Hera had dit door. Zeus moest haar de koe als geschenk cadeau doen, waarop zij de koe weer aan de herder Argos gaf. Argos was een reus met honderd ogen en zelfs als hij sliep had hij nog twee ogen over om de wacht te houden over zijn kudde.

Ondanks deze tegenslag ging Zeus niet bij de pakken neer zitten, maar in plaats daarvan gaf hij de slimme Hermes opdracht om Io te bevrijden. Hermes, die een verzoek van de oppergod niet in de wind kon slaan, toog op weg naar Nemea, de stad waar Argos Io 'gevangen' hield. Hermes speelde na een kort praatje met Argos een deuntje op zijn fluit, zo slaapverwekkend dat zelfs de laatste twee ogen van Argos in slaap vielen. Hermes hakte toen het hoofd van Argos af en bevrijdde Io. Toen Hera dit bemerkte stuurde zij een horzel, die de arme koe op hol deed slaan. Io rende door het hele land tot zij ten slotte bij Epirus in zee sprong, de zee die later ook de Ionische Zee werd genoemd. Zeus gaf in Egypte Io haar normale gedaante weer terug. Het dode lichaam van Argos bleef ook niet onaangetast: Hera pakte alle honderd ogen en strooide die over de staart van haar lievelingspauw heen.
Lijst van televisieprogramma's

Hieronder volgen alle lijsten van uitgezonden televisieprogramma's gerangschikt volgens verschillende criteria.

Televisiezender, mediabedrijf, omroep of productiebedrijf

Vlaanderen 
Lijst van televisieprogramma's op VRT-kanalen
Lijst van programma's op Ketnet
Lijst van programma's op televisiezenders van Medialaan
Lijst van programma's van SBS Belgium
Lijst van programma's van VIER
Programma's van Nickelodeon uitgezonden in Vlaanderen

Nederland  
Lijst van programma's van NPO 1
Lijst van programma's van RTL 4
Lijst van programma's van RTL 5
Lijst van programma's van Net5
Lijst van programma's van SBS6
Lijst van programma's van RTL 7
Lijst van programma's van RTL 8
Lijst van programma's van Disney XD
Lijst van programma's van Tien
Lijst van programma's van Talpa
Lijst van programma's van 24Kitchen
Lijst van programma's van Fox Kids en Jetix Nederland
Lijst van programma's van Yorin
Lijst van programma's van Animal Planet
Programma's van Nickelodeon uitgezonden in Nederland
Lijst van VPRO-programma's
Lijst van programma's geproduceerd door Endemol
Lijst van programma's van Comedy Central

Genre 
 Lijst van televisieprogramma's naar genre

 L
Ravelijn

Een ravelijn is een buitenwerk van een vesting. Het is een vijfhoekig of redanvormig versterkt eiland dat zich omgeven door een extra ravelijnsgracht in de vestinggracht bevindt. In sommige gevallen is het als een schiereiland aan de vesting vastgebouwd.

Het vooruitgeschoven verdedigingswerk bevindt zich halverwege de bastions, vaak voor een toegangspoort van de vesting. Soms ook voor het gordijn, de muur tussen twee bastions. 

In Goes kent men het Ravelijn de Groene Jager en Ravelijn de Grenadier die als schiereilandjes zowel voor het gordijn als in de buurt van een toegangspoort lagen. Ze waren met de rest van de vesting verbonden door een magere brug of een toegangsdam. Op een ravelijn waren soms jagers gehuisvest, ze konden dan vanaf de sterkte met hun wapens een aandeel hebben in de verdediging van de stad.

Onder andere in het museumdorp Vesting Bourtange, dat is herbouwd naar de staat van 1742, zijn ravelijnen in de oorspronkelijke vorm te zien.

Zie ook
 Lijst van vaktermen in de vestingbouwkunde
 Menno van Coehoorn
 Sébastien Le Prestre de Vauban

Vestingbouw
Annette Funicello

Annette Funicello (Utica, 22 oktober 1942 – Bakersfield, 8 april 2013) was een Amerikaans actrice en zangeres.

Funicello verhuisde op jonge leeftijd met haar ouders naar Los Angeles. Tijdens een dansvoorstelling werd ze ontdekt door Walt Disney en gevraagd om mee te doen als mouseketeer in Disneys Mickey Mouse Club. Over de jaren tussen 1955 en 1957 groeide de rol die zij speelde en werd ze een gewaardeerd acteur in de Disney-stal.

Voor een van de rollen die ze speelde, moest ze zingen. Disney gaf haar een contract bij zijn pas opgerichte platenmaatschappij Disneyland Records. Alhoewel Funicello zelf aangeeft dat ze geen groot zangtalent heeft, blijken haar platen te verkopen. Haar single Tall Paul kwam in de top-tien terecht in de zomer van 1959. Ze nam tot 1967 verschillende andere platen op die werden uitgebracht op Disneys Buena Vista label. Ze speelde in deze periode ook in een aantal strandfilms, voornamelijk met tegenspeler Frankie Avalon, waaronder Beach Party (1963), Muscle Beach Party (1964), Bikini Beach (1964) en How to Stuff a Wild Bikini (1965).

In de jaren zeventig verdween ze naar de achtergrond om meer tijd met haar familie door te brengen. Aan het eind van de jaren tachtig brachten Funicello en Avalon een kerstsingle uit en verscheen er een laatste strandfilm, Back to the Beach.

In 1992 liet Funicello weten, dat ze sinds 1987 tegen de gevolgen van multiple sclerose vocht en richtte ze The Annette Funicello Research Fund for Neurological Diseases op om onderzoek en ondersteuning te bevorderen. In 2013 overleed Funicello aan complicaties van multiple sclerosis in het Mercy Southwest Hospital in Bakersfield. Ze was 70 jaar.

Filmografie

|- align=center
|1959||align=left|The Shaggy Dog||align=left|Allison D'Allessio||
|- align=center
|1961||align=left|Babes in Toyland||align=left|Mary Contrary||
|- align=center
|1963||align=left|Beach Party||align=left|Dolores/DeeDee||
|- align=center
|1964||align=left|The Misadventures of Merlin Jones||align=left|Jennifer||
|- align=center
|1964||align=left|Muscle Beach Party||align=left|Dee Dee||
|- align=center
|1964||align=left|Bikini Beach||align=left|Dee Dee||
|- align=center
|1964||align=left|Pajama Party||align=left|Connie||
|- align=center
|1965||align=left|Beach Blanket Bingo||align=left|Dee Dee||
|- align=center
|1965||align=left|The Monkey's Uncle||align=left|Jennifer||
|- align=center
|1965||align=left|Ski Party||align=left|Prof. Sonya Roberts||
|- align=center
|1965||align=left|How to Stuff a Wild Bikini||align=left|Dee Dee||
|- align=center
|1965||align=left|Dr. Goldfoot and the Bikini Machine||align=left|Meisje in kerker||
|- align=center
|1966||align=left|Fireball 500||align=left|Jane||
|- align=center
|1967||align=left|Thunder Alley||align=left|Francie Madsen||
|- align=center
|1968||align=left|Head||align=left|Teresa aka Minnie||
|- align=center
|1987||align=left|Malibu Beach Girls||align=left|Annette||
|}

Externe link
 

Amerikaans filmacteur
Frankie Avalon

Frankie Avalon (Philadelphia (Pennsylvania), 18 september 1940) is een Amerikaanse zanger en acteur. Hij werd geboren als Francis Thomas Avallone en begon al op 12-jarige leeftijd met televisieoptredens, in eerste instantie omdat hij goed trompet speelde.

Zeven jaar later, in de jaren 50, was hij een tieneridool voor vele jonge dames. Zijn beroemdste lied was Venus, dat werd uitgebracht op het label Chancellor. Zowel Venus als Why bereikten de nummer 1-positie in de Billboard Hot 100.

In de jaren 60 werd hij bekend door zijn rollen in verschillende strandfilms, waarin hij samen met Annette Funicello de hoofdrol speelde. Hij speelde ook in Skidoo en The Million Eyes of Sumuru. In 1977 speelde en zong hij in de filmhit Grease, waarin hij het nummer Beauty School Dropout vertolkte.

In 1986 maakten Avalon en Funicello opnieuw een film, Back to the Beach. Hij speelde daarna in meerdere films en televisieseries, onder andere in Full House. Daarna begon hij de cosmetica- en verzorgingslijn Frankie Avalon Products en speelde hij zichzelf in Casino in 1995.

In 2009 trad hij op bij American Idol.

Avalon woont in Thousand Oaks.

Discografie

Singles

|- align=center
|align=left|Venus |||| jul 1959||14|| 1M||||Muziek Expres Top 15
|- align=center
|align=left|Why |||| apr 1960||10|| 2M||||Elseviers Weekblad
|- align=center
|align=left|Why |||| apr 1960||14|| 1M||||Muziek Expres Top 15
|}

|- align=center
|align=left|Venus ||||20-3-1976||tip||||
|}

Trivia 
Frankie Avalon wordt vernoemd in het nummer Teenage Icon van de band The Vaccines. In het refrein wordt gezongen: "I'm no teenage icon, I'm no Frankie Avalon".

Ook wordt hij vernoemd in het nummer Old School Hollywood van de band System of a Down: "Old school Hollywood baseball, Me and Frankie Avalon".

Externe links 
 Officiële website

Amerikaans zanger
Howard Staunton

Howard Staunton (Westmorland (Groot-Brittannië), april 1810 - Londen, 22 juni 1874) was een Engels schaker. In de periode van 1843 tot 1851 werd hij algemeen als de sterkste schaakspeler ter wereld beschouwd.

Schaakcarrière 
In 1836 vestigde Staunton zich in Londen en maakte daar kennis met de schaaksport.

In 1841 werd hij de uitgever van The Chessplayer's Chronicle, het eerste Britse schaakmagazine.

In 1843 werd het officieuze schaakwereldkampioenschap tussen Staunton en Saint-Amant in Café de la Régence, Parijs, gehouden. Deze wedstrijd werd door Staunton gewonnen, wat zijn supremacie bevestigde. Van deze wedstrijd is de 19e partij op het doek vastgelegd. 

Van 1845 tot zijn dood in 1874 schreef Staunton in een schaakcolumn van Illustrated London News.

In 1849 introduceerde hij de nieuwe uitvoering van schaakstukken van Nathaniel Cook in zijn schaakcolumn, een uitvoering die over heel de schaakwereld bekend is geworden als de Staunton-schaakset.

Staunton organiseerde in Londen het Eerste Internationale Schaaktoernooi gedurende de Wereldtentoonstelling van 1851.

Howard Staunton overleed in 1874 aan een hartaanval.

Controverse 
Toen de schaakwereld gedomineerd werd door Paul Morphy, werden halverwege de jaren 1850 pogingen ondernomen een match tussen Staunton en Morphy op te zetten, om te bepalen wie nu de sterkste schaker zou zijn. Staunton hield op een enkel slecht getimed voorstel na de boot af. Het is tot op heden een discussie tussen schaakhistorici of Staunton Morphy moedwillig ontliep of dat hij andere prioriteiten had.

Nalatenschap

Schaaktheorie 
Staunton was voorvechter van zowel de Philidoropening en de Hollandse opening. In de Hollandse opening bestudeerde hij het Stauntongambiet en verrijkte de opening met een aantal varianten na: 1.d4 f5 2.e4.

Staunton-schaakset 
Hoewel het ontwerp voor een specifieke schaakset niet van zijn hand was, kreeg hij zijn naam, omdat hij de tekenende kampioen was. Het ontwerp dat dus als Staunton-schaakset doorgaat is tot heden de meest gebruikte set.

Vernoemingen 
Wereldwijd zijn diverse schaakvereningen naar Staunton vernoemd. In Nederland zijn er bijvoorbeeld Schaakgezelschap Staunton in Groningen en Schaakvereniging Staunton in Etten-Leur.

Publicaties 
 1847: The Chess Player's Handbook
 1852: The Chess Tournament
 1876 (gepubliceerd na Stauntons dood): Chess: Theory and Practice

Externe links 
 Partijen van Staunton zijn actief door te spelen op chessgames.com
 Meer over de match tussen Staunton en Morphy op de Engelstalige Wikipediapagina Staunton-Morphy controversy
 Meer over Stauntons schaaktijdschrift op de Engelstalige Wikipediapagina The Chess Player's Chronicle.

Brits schaker
Lokale Groep

De Lokale Groep is de groep van sterrenstelsels waartoe ook de Melkweg behoort. In totaal bevat de Lokale Groep meer dan 40 sterrenstelsels; de diameter is ongeveer 10 miljoen lichtjaar.

Tot de Lokale Groep behoren twee grotere spiraalvormige sterrenstelsels, namelijk de Melkweg en de Andromedanevel, die elk met een aantal kleinere sterrenstelsels een eigen subgroep in het systeem uitmaken. Het op twee na grootste sterrenstelsel, de Driehoeknevel, vormt mogelijk een eigen subgroep, maar is waarschijnlijk toch een begeleider van de Andromedanevel.

De naaste buurstelsels zijn het pas in 2003 ontdekte Canis Major-dwergstelsel, de Sagittarius Dwarf Elliptical Galaxy (SagDEG, ontdekt in 1994; niet te verwarren met SagDIG) en twee satellietstelsels van de Melkweg, de Grote en de Kleine Magelhaense Wolk. Deze hebben een wolkachtige structuur en zien er dus anders uit dan de Melkweg met zijn spiraalarmen.

De Lokale Groep vormt met een tiental andere soortgelijke groepen van sterrenstelsels een wolk, die de naam draagt van Canes Venatici, naar het sterrenbeeld Jachthonden in welke richting deze wolk ligt. De wolk heeft een vorm van een platte schijf van 650.000 lichtjaar dik en 46 miljoen lichtjaar in diameter. Deze wolk maakt met meerdere soortgelijke wolken en de Virgocluster deel uit van de Virgosupercluster.

Samenstellende sterrenstelsels

Referenties
Prins Alexander

Alexander van Oranje-Nassau (1818-1848) (Willem Alexander Frederik Constantijn Nicolaas Michiel van Oranje-Nassau)
 Alexander van Oranje-Nassau (1851-1884) (Willem Alexander Karel Hendrik Frederik van Oranje-Nassau)
 Alexander van België (Alexander van Retie)
 Alexander van Zweden, Hertog van Södermanland.
 Willem-Alexander der Nederlanden, de huidige Koning van Nederland
 Prins Alexander (stadsdeel), stadsdeel van de gemeente Rotterdam
Marshallgambiet

Het Marshallgambiet in het schaken is de naam die aan een zevental verschillende gambieten gegeven is. Ze zijn alle vernoemd naar de Amerikaanse schaker Frank Marshall.

Spaans 

Het Marshallgambiet in de Spaanse opening is een van de veel gespeelde gambieten. Het is ingedeeld bij de open spelen.

De beginzetten van het gambiet luiden: 1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.0-0 Le7 6.Te1 b5 7.Lb3 0-0 8.c3 d5 9.exd5 (diagram). Het idee van het gambiet is dat zwart na 9.exd5 Pxd5 10.Pxe5 Pxe5 11.Txe5 c6 12.d4 een sterke koningsaanval krijgt met 12...Ld6 13.Te1 Dh4.

Wit kan het Marshallgambiet voorkomen door 8. a4 te spelen, de zogenaamde Anti-Marshall-variant.

ECO-code C89.

Frank Marshall speelde dit gambiet in 1918 in het toernooi van New York tegen José Raúl Capablanca waardoor het grote bekendheid verwierf - hoewel hij de partij verloor. Het gambiet was echter al eerder gespeeld. De zwartspeler offert hierbij een pion en krijgt daardoor een sterke aanval. De variant wordt nog volop geanalyseerd.

Scandinavisch 

Frank Marshall analyseerde nog meer gambieten: het Marshallgambiet in het Scandinavisch is ingedeeld bij de halfopen spelen.

De beginzetten hiervan zijn 1.e4 d5 2.ed Pf6 (diagram). De snelle ontwikkeling van het zwarte paard gaat ten koste van een pion.

ECO-code B01.

Dit gambiet staat in het algemeen beter bekend als het Scandinavisch gambiet. Deze zet was bij Marshalls geboorte al bekend.

Koningspionopening 

Het Marshallgambiet in de koningspionopening is ingedeeld bij de halfopen spelen.

De beginzetten zijn 1.e4 Pc6 2.d4 d5 3.ed Dd5 4.Pc3

ECO-code B00.

Middengambiet 

Vervolgens vindt men het Marshallgambiet in het middengambiet; het is ingedeeld bij de open spelen.

De zetten zijn: 1.e4 e5 2.d4 ed 3.f4.

ECO-code C21.

Tarrasch-opening 

Vervolgens is er ook een Marshallgambiet in de Tarrasch-opening, ingedeeld bij de gesloten spelen.

De beginzetten hiervan zijn: 1.d4 d5 2.c4 e6 3.Pc3 c5 4.cd ed 5.e4 de.

ECO-code D32.

Frans 

Dan bestaat het Marshallgambiet ook in de Franse opening en ze is ingedeeld bij de halfopen spelen.

De beginzetten zijn: 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Pc3 c5.

ECO-code C10.

Damegambiet 

Ten slotte het Marshallgambiet in het geweigerd damegambiet; het is ingedeeld bij de gesloten spelen.

De beginzetten zijn: 1.d4 d5 2.c4 e6 3.Pc3 c6 4.e4 (diagram).

ECO-code D31.

Zie ook 
 Amerikaans gambiet

Externe links 
 partijen Spaans
 partijen Scandinavisch
 partijen Koningspion-opening
 partijen Middengambiet
 partijen Tarrasch-opening
 partijen Frans
 partijen Damegambiet

Variant in een open spel
Variant in een halfopen spel
Variant in een gesloten spel
Gambiet
Spaans (schaakopening)
Radio 2

NPO Radio 2, een Nederlandse radiozender 
BBC Radio 2, een zender van de BBC in het Verenigd Koninkrijk
Radio2, een Vlaamse radiozender
Lijst van winnaars van het wereldkampioenschap schaken

Wereldwijd wordt op diverse niveaus en door veel personen het schaken beoefend.

Deze lijst van winnaars van het wereldkampioenschap schaken bevat de personen die ooit wereldkampioen schaken geweest zijn. Deze lijst omvat zowel de 'FIDE'-wereldkampioenen als de 'klassieke' wereldkampioenen.

Zie ook:
 Lijst van bekende schakers
 Lijst van bekende Nederlandse en Belgische schakers
 Lijst van correspondentieschakers
 Lijst van sterkste schakers
 Lijst van schaakmachines
 :Categorie:Schaaktoernooi

Lijst van wereldkampioenen

Lijst van wereldkampioenen (vrouwen) 

wereldkampioenschap schaken
Wereldkampioenschap schaken
Publieke sleutel

Een publieke sleutel is een van de twee sleutels die wordt gebruikt voor asymmetrische cryptografie. Er zijn bij deze wijze van versleuteling twee verschillende sleutels die bij elkaar horen: een voor het vercijferen en een voor het ontcijferen van de tekst. De publieke sleutel is in tegenstelling tot de geheime sleutel bedoeld om met degene te worden uitgewisseld met wie men wil communiceren.

Een voorbeeld van een algoritme dat dit gebruikt, is RSA en voorbeelden van programma's, die dit gebruiken of kunnen gebruiken, zijn SSH en Pretty Good Privacy applicaties.

Een groot voordeel van twee verschillende sleutels is, dat een sleutel bekend kan worden gemaakt, de publieke sleutel, zodat iedereen deze sleutel kan gebruiken om de tekst te bewerken. Deze wordt gebruikt om de tekst te versleutelen, waarna de cijfertekst naar de eigenaar van de geheime sleutel kan worden verstuurd.

Werking 
De eigenaar heeft behalve de publieke sleutel ook een geheime sleutel en is de enige die de geheime sleutel heeft. Die kan alleen worden gebruikt om de cijfertekst, de versleutelde tekst weer naar klare tekst om te zetten.

Iedereen kan met een publieke sleutel tekst op zo'n manier beveiligen dat alleen de eigenaar van de bijbehorende geheime sleutel de tekst kan ontcijferen. Dit garandeert het geheim blijven van de tekst. Alleen de geadresseerde kan de tekst met zijn geheime sleutel ontsleutelen.

Omgekeerd kan de eigenaar van een geheime sleutel een tekst versleutelen en die aan iedereen sturen. De ontvangers kunnen nu met hun publieke sleutel het bericht ontcijferen en de tekst lezen. Omdat de tekst met alleen die publieke sleutel was te ontcijferen, weten de ontvangers zeker dat het bericht van de eigenaar van de geheime sleutel afkomstig is, en ook dat het bericht onderweg niet is aangepast. De eigenaar is immers de enige die de geheime sleutel kent en kan dan ook niet ontkennen de bron van de tekst te zijn. Dit wordt in de literatuur onweerlegbaarheid, non-repudiation,  genoemd.

Cryptografie
Zelfverdediging

Zelfverdediging is een handeling waarbij individuen hun lijf of eer kunnen beschermen tegen dreigingen. Er zijn verschillende vormen van zelfverdediging, waaronder fysieke, verbale en educatieve zelfverdediging. In Nederland is zelfverdediging vastgelegd onder artikel 41 van het Wetboek van Strafrecht.

Zelfverdediging in de praktijk

Verbale en educatieve zelfverdediging
In plaats van het bestuderen van gevechtstechnieken kunnen mensen ook trainingen volgen die als doel hebben om de cursist de mogelijkheid te geven dreigende situaties verbaal op te lossen en mentale weerbaarheid te vergroten. In de praktijk zijn hier verschillende ideeën en toepassingen voor, waaronder verbale Judo en Transactionele analyse.

Fysieke zelfverdediging
Fysieke zelfverdediging betreft het toepassen van geweld om dreigingen van buitenaf te weren. Dit geweld kan op gewapende of ongewapende wijze worden toegepast. Bij gewapende zelfverdediging kan gebruik worden gemaakt van bijvoorbeeld gummiknuppels, ploertendoders of vuurwapens. In Nederland zijn deze wapens opgenomen in de Wet wapens en munitie en verboden. Ongewapende zelfverdediging kan worden uitgeoefend door het toepassen van gevechts- of bevrijdingstechnieken uit verschillende vechtkunsten, vechtsporten of zelfverdedigingscursussen.

Overige vormen
Zelfverdediging is vaak een actieve handeling, maar er zijn ook passieve vormen van zelfverdediging. Hierbij ligt de nadruk op het voorkomen van dreigende situaties door vooraf preventieve maatregelen te treffen. Om inbraak tegen te gaan kan eigendom worden uitgerust met een alarminstallatie of inbraakwerend hang- en sluitwerk. Daarnaast bestaan er ook persoonlijke alarmen die op het lichaam gedragen kunnen worden. In geval van nood kan hiermee een luid signaal worden gegeven om de aandacht van anderen te trekken.

Zelfverdediging en de wet

Nederland

Het toepassen van geweld jegens een ander is in principe strafbaar. Noodweer als zelfverdediging is in Nederland vastgelegd onder artikel 41 van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel stelt dat het toepassen van geweld als  “noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding” niet strafbaar is. Het toepassen van geweld is gebonden aan proportionaliteit en subsidiariteit. In de praktijk betekent dit dat geweld het laatste redmiddel moet zijn en dat het door de verdediging geschade belang in een redelijke verhouding staat met het beschermde belang.

België 
In België stellen er zich wettelijke beperkingen. Er mag geen geweld worden gebruikt als dat kan vermeden worden, ontwijken, vluchten heeft de voorkeur. Het gebruik van geweld moet proportioneel zijn, men mag geen vuurwapen trekken voor een duw of een verbaal iets. Het geweld moet stoppen zodra het kan. Het bezit van vuurwapens is niet specifiek verboden, men moet wel over een vergunning beschikken.