Minsko

{{Geokesto | Urbo

| nomo               = Minsko
| alia_nomo          = | alia_nomo1         = 
| devena_nomo        =
| kategorio          =

| dosiero            = Minsk Montage (2015).png
| dosiero_grandeco           = 300px
| dosiero_priskribo  =

| flago               = Flag of Minsk.svg
| blazono             = Coat of arms of Minsk.svg

| etimologio          =
| oficiala_nomo       =  aŭ 
| moto                =
| kromnomo            =

| lando               = Belorusio
| lando_flago         = 1
| ŝtato              =
| regiono_tipo        =
| regiono             = Minska regiono
| disktrikto_tipo     =
| distrikto           = Minska distrikto
| municipo            =
| histregiono_faldo   = 1
| histregiono         = Kieva Regno
| histregiono1        = Granda litova duklando
| histregiono2        = Lublina Unio
| histregiono3        = Rusia Imperio

| parto               =
| rivero              = Svislaĉ
| memorindaĵo_tipo   = Memorindaĵoj
| memorindaĵo_faldo  =
| memorindaĵo        =
| memorindaĵo1       =
| memorindaĵo2       =
| memorindaĵo3       =
| memorindaĵo4       =
| orogenezo           =
| orogenezo_tipo      =
| ŝoseo              = Metroo de Minsko
| ŝoseo_tipo         = Metroo

| situo                    = Minsko
| koordinatoj_ne_en_titolo = true
| leviĝo                  = 220
| lat_d              = 53
| lat_m              = 54
| lat_s              = 08
| lat_NS             = N
| long_d             = 27
| long_m             = 33
| long_s             = 41
| long_EW            = E
| koordinatoj_tipo   =
| plej_alta            =
| plej_alta_leviĝo    =
| plej_alta_lat_d      =
| plej_alta_long_d     =
| plej_malalta         =
| plej_malalta_leviĝo =
| plej_malalta_lat_d       =
| plej_malalta_long_d      =

| areo               = 409.5
| areo_rondumo       = 1

| loĝantaro         = 1885100
| loĝantaro_dato    = 01.01.2012
| loĝantaro_denseco = auto

| establita             = 1067
| establita_tipo        = Unua skribmencio
| ĉefulo_tipo          = Primatoro
| ĉefulo               =
| ĉefulo_partio        =

| horzono            = FET | utc_offset =+3
| poŝtkodo          = 220001-220141
| areo_kodo          = +375 17
| areo_kodo_tipo     =
| kodo               = 7
| kodo_tipo          = Aŭtokodoj

| libera                = Urbo-Heroo
| libera_tipo           = Honorigo

| mapo_priskribo         = Situo enkadre de Belorusio
| mapo_lokumilo          = Belorusio
| mapo1                  = Minsk.png
| mapo1_fono             =
| mapo1_priskribo        = Mapo de Minsko
| mapo1_lokumilo         =
| mapo2                  =
| mapo2_priskribo        = Situo enkadre de Eŭropo
| mapo2_lokumilo         = Eŭropo

| retpaĝo               = www.minsk.gov.by
| commons                = Minsk

| notoj                  = 
}}

Minsko (, ) estas la ĉefurbo de Belorusio ekde la jaro 1919. Ĝi estas la centro de la minska regiono kaj de distrikto. Tra la urbo pasas gravaj aŭtoŝoseoj kaj fervojoj, ekzistas du flughavenoj. La urbo situas borde de la rivero Svislaĉ.

 Nomo 
La antikva belorusa nomo estas Менск aŭ Менеск (prononcu: Mjensk, Mjenjesk). La nomo devenas aŭ de legenda heroo Menesko, kiu loĝis tie ĉi kaj defendis la urbon, aŭ de vorto  (ŝanĝo) - pro interkruciĝo de vojoj tie ĉi estis foiroj, merkatoj, aŭ de rivero  (Mjenka).

Kiam Belorusio (tiutempe: Granda Duklando Litova) unuiĝis kun Pola reĝlando, oficiala kaj pli prestiĝa lingvo de la komuna ŝtato iĝis la pola. Tiam oni ŝanĝis la nomon de la urbo al pli kutima por poloj formo  (Minsk). Jam ekzistis pola urbo Mińsk Mazowiecki, do Minsko nomiĝis pole:  aŭ  ("minsko litva" aŭ "minsko belorusa"). Poste kiam la teritorio iĝis parto de Rusa imperio, la nomo restis sama en la rusa lingvo:  (Minsk). En 1917 rezulte de la rusia revolucio Belorusio ekhavis sendependecon kaj revenigis la nomon Менск. Tamen en 1939 bolŝevika registaro ŝanĝis la nomon je pli simila al la rusa varianto: , kiu estas oficiala ĝis nun.

 Historio 
 1067: unua mencio pri la urbo - Batalo ĉe Nemiga.
 12-a de januaro 1591: la urbo ricevis blazonon.
 21-a de novembro 1910: Preĝejo al Sankta Simono Zeloto kaj Sankta Helena de Konstantinopolo estis konsekrita — tiutempe en la kvara plej granda urbo de la rusa aneksaĵo (post Varsovio, Lodzo kaj Vilno).
 3-a de julio 1944: liberiĝo de faŝistoj en la 2-a mondmilito.
 26-a de julio 1984: ekfunkciis minska metroo.

Dua mondmilito
Batalo de Minsko aŭ Minska Ofensivo (en la rusa: Минская наступательная операция) estis parto de la dua fazo de la Belorusia Strategia Ofensivo de la Ruĝa Armeo en somero de 1944 dum la Dua Mondmilito, komune konata kiel Operaco Bagration.

 Administracia divido 
La urbo konsistas el 9 distriktoj:
 Заводскі (zavodski)
 Кастрычніцкі (kastriĉnicki)
 Ленінскі (leninski)
 Маскоўскі (maskoŭski)
 Партызанскі (partizanski)
 Першамайскі (perŝamajski)
 Савецкі (savecki)
 Фрунзенскі (frunzenski)
 Цэнтральны (centralni)

 Servoj 
 Belorusia Ŝtata Universitato

 Transporto 
Minsko estas granda trafikcentro. Por transportado de pasaĝeroj servas 8 tramaj itineroj, ĉirkaŭ 70 trolebusaj, pli ol 100 aŭtobusaj, du linioj de metroo kaj multegaj taksioj. La urbo havas kelkajn aŭtobusajn kaj fervojajn staciojn por ligi kun suburboj kaj aliaj enlandaj kaj eksterlandaj urboj, du flughavenoj el kiuj unu estas la Nacia flughaveno Minsko.

 Sporto 
En 2017 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 Pokalo Billie Jean King''), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Minsko.

Famuloj 
En Minsko naskiĝis:
 Jerzy Giedroyc
 Maksim Bahdanoviĉ
 Pavel Ŝaramet
 Veronika Ĉerkasova
 Boris Engelson
 Aleksander Ribak
 Dzmitrij Kaldun
 Viktoria Azarenka
 Pavel Latuŝka
 Stanislaŭ Ŝuŝkeviĉ
 Andrej Sanikovo
 Boris Gelfand

Partneraj rilatoj 
La urbo havas amikajn rilatojn interalie kun
  Teherano en Irano
  Karakaso en Venezuelo
  Eindhoven en Nederlando
  Bengaluro en Barato
  Lodzo en Pollando
  Ĉangĉuno en Ĉinio
  Bonno en Germanio
  la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino same en Germanio

Krome la urbodistriktoj Partizan kaj Oktjabr havas partnerajn rilatojn interalie kun
  la urbodistrikto Marzahn-Hellersdorf de Berlino

Esperanto en Minsko 
En Minsko Adam Jodko propagandis Esperanton.

Vidu ankaŭ 
 Tramtransporto en Minsk
 3012 Minsko

Eksteraj ligiloj 

 
 Minsko  ĉe la Projekto por Malferma Katalogo
 О Минске  Минский городской исполнительный комитет

 
Milionurboj
Urboj de Belorusio
Ĉefurboj de Eŭropo