Forug Farroĥ-Zad

Forug Farroĥ-Zad (; naskiĝis la  en Teherano; mortis la  en Tehrano) estis irana poetino kaj kinreĝisorino kiu atentas belecon kaj amon en sia poezio. Ŝi estas unu el la plej gravaj reprezentantoj de irana modernismo. Ŝi estis la pli maljuna fratino de irana poeto, kantisto kaj aktoro Ferejdun Farroĥ-Zad (perse: فریدون فرخزاد). Hodiaŭ ŝi estas konsiderata unu el la plej talentaj kaj influaj virinoj en la persa literaturo de la 20-a jarcento.

Biografio 
Kiam ŝi havis 16 jarojn, ŝi edziniĝis kaj post unu jaro naskis filon, kies nomo estas Kamjar. Ŝi preferis poemon kaj arton al edzineco. Ŝi persiste eksedziniĝis kaj ĝis sia morto ne plu vizitis sian filon.

Forough Farrokhzad foriris por naŭ monatoj eksterlanden en 1956. Ŝi faras kursojn pri filmo en Germanio kaj Italio.

En 1962 ŝi faris dokumentan filmon pri lepruloj sub la titolo 'La domo estas nigra', per kiu ŝi gajnis plurajn internaciajn premiojn. En 1963, UNESKO produktis tridekminutan filmon pri Forough Farrokhzad. Bernardo Bertolucci ankaŭ venis al Irano por intervjui ŝin kaj decidis fari dekkvin-minutan filmon pri la vivo de la poetino. En 1958 ŝi prenis taskon kiel asistantino ĉe la Golestana Filmstudio. Estis ĉi tie ke ŝi renkontis produktoron kaj verkiston Ebrāhim Golestān.Ŝia amanto, la edziĝinta filmproduktoro kaj verkisto Ebrahim Golestan, laŭdire signifis multon por ŝia kreiva laboro en filmo.

Kiel ŝi mem antaŭvidis en siaj poemoj, ŝi mortis (32 jaraĝa) en Teherano okaze de katastrofa aŭto-akcidento en la neĝo.

Inaj rajtoj 
"Mia revo estas liberigi virinojn de Irano kaj egaligi iliajn rajtojn kun tiuj de viroj ... Mi plene konscias pri la sufero, kiun miaj fratinoj suferas en ĉi tiu lando kiel rezulto de la maljusteco de viroj, kaj mi uzas duonon de mia arto por enkorpigi iliajn dolorojn kaj suferojn. Mia ambicio estas krei favoran medion por la artaj kaj sociaj sciencaj agadoj de virinoj".

Sholeh Wolpé skribas, "Farrokhzad estas la plej respektata ina poetino de Irano. Ŝi estis poeto de granda aŭdaco kaj eksterordinara talento. Ŝia poezio estis la poezio de protesto - protesto tra revelacio - la revelacio de la plej interna mondo de virinoj (konsiderita tabuo ĝis tiam), iliaj intimaj sekretoj kaj deziroj, iliaj malĝojoj, sopiroj, aspiroj kaj foje eĉ ilia artikulacio per silento. Ŝiaj poemoj daŭre estas signifaj en sia pledado por la liberigo kaj sendependeco de virinoj."

Verkaro

Poemaro 
 Kaptitulo (perse:ديوار, Asir, 1955), inkl. de 43 poemoj
 Muro (perse: ديوار, Divar), 1957, inkl. de 25 poemkolektoj
 Ribelo (perse:عصيان, Esian, 1958), inkl. de 17 poemoj
 Renaskiĝo (perse: تولدى ديگر ,Tavalode Digar, 1964), interalie 35 poemoj
 Ni kredu je la komenco de malvarma sezono (perse: ايمان بياوريم به اغاز فصل سرد, Iman biavarim be aghze fasle sard, 1965), postmorte publikigita, estas konsiderata la plej bone strukturita moderna poemaro en la persa.

La verkoj kaj poemoj de Forough estis tradukitaj al la angla, turka, araba, ĉina, franca, hispana, japana, germana, franca kaj hebrea.

Kino 
1963: Filmdokumentario "La domo estas nigra" (perse: خانه سیاه است, Chāneh siāh ast) pri la vilaĝo de Behkadeh Raji fondita fare de Farah Pahlavi por leporuloj en Irano.

Aliaj 
Novelo: Kābūs (" koŝmaroj "); vojaĝraporto; du neeldonitaj filmoj kaj antologio de nuntempa poezio: Az Nīmā tā b'ad  ("Nīmā kaj poste")

Literaturo alilingva 
 (germana) Forugh Farrokhzad: Gesammelte Werke in zwei Bänden (Forugh Farrokhzad: Tuta verkaro en du volumoj), Behnam Bavandpour (eld.), Verlag NIMA, Essen: 2002
 (germana) Neun Gärten der Liebe – Neun persische DichterInnen der Gegenwart (Naŭ ĝardenoj de la amo - naŭ poetinoj de la nuntempo), eldonitaj de Gorji Marzban, Mehrzad Hamzelo kaj Rudolf Kraus. Edition Roesner: 2011
 (angla) Sholeh Wolpe: Sin: Selected poems of Forugh Farrokhza. University of Arkansas Press, Fayetteville, Arkansas: 2007 ISBN 1-55728-861-5

Referencoj

Vidu ankaŭ 
Perslingva literaturo

Eksteraj ligiloj 
(angla) Oficiala retejo de Forug Farroĥ-Zad, elekto de poemoj en diversaj lingvoj

Perslingvaj poetoj
Iranaj poetoj
Iranaj kinistoj