alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Bessie Head

Bessie Emery Head (1937-1986) je bocvanska spisateljica. Rođena je u Pietermaritzburgu u Južnoj Africi kao dijete bogate bjelkinje i crnog sluge u doba kada su međurasni odnosi bili zabranjeni u Južnoj Africi. Majka joj je navodno bila duševno bolesna, ali detalji nisu poznati. 

Bessie Head je prvo bila nastavnica, a potom novinarka u časopisu Drum 1950-ih i 1960-ih. 1964. je zbog sudjelovanja u panafrikanskim krugovima postala metom progona južnoafričkih vlasti i utočište pronašla u Bocvani.

Umrla je 1986. od hepatitisa, u doba kada je tek bila priznata kao književnik.

Bibliografija 
 When Rain Clouds Gather (1968)
 Maru (1971)
 A Question of Power (1974) 
 Looking for a Rain God (1977)
 The Collector of Treasures and Other Botswana Village Tales (1977)
 Serowe: Village of the Rain Wind (1981)
 A Bewitched Crossroad (1984)
 A Woman Alone: Autobiographical Writings (1990)
 A Gesture of Belonging: Letters from Bessie Head, 1965-1979 (1991) 
 The Cardinals (1993)

Vanjske veze 
 Bessie Head Heritage

Bocvanski pisci
Authority control
Mannix

Mannix je bila američka kriminalistička TV serija koja se emitirala od 1967. do 1975. na programu CBS-a. Stvorili su je Richard Levinson i William Link, a razvio izvršni producent Bruce Geller (poznat po Mission: Impossible). Naslovni junak bio je Joe Mannix, armensko-američki privatni detektiv. Glumio ga je Mike Connors, glumac armenskog porijekla.

Vanjske veze 
 IMDb entry
 Mannix fan web site

Reference 

Problemi
Mannix
Serije nagrađene Zlatnim globusom za najbolju dramsku seriju
Gail Fisher

Gail Fisher (Orange, New Jersey, 18.8. 1935. - Culver City, Kalifornija, 2.12., 2000.) bila je afroamerička glumica, najpoznatija po ulozi sekretarice "Peggy Fair" u detektivskoj TV-seriji Mannix, a koju je igrala od 1968. do 1975. Za nju je 1970. godine nagrađena Emmyjem.

Eksterni linkovi 
 

Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Dobitnice Zlatnog globusa za najbolju glumicu u dramskoj seriji
Dobitnice Zlatnog globusa za sporednu glumicu u seriji, miniseriji ili TV filmu
Margaret Leighton

Margaret Leighton (Barnt Green, Worcestershire, 26.2. 1922 – Chichester, West Sussex, 13.1. 1976) bila je engleska glumica.

Svoj je debi imala na pozornici kao Dorothy u Laugh With Me (1938), a nešto kasnije je glumila u jednoj od prvih TV drama na BBC. Kasnije je postala zvijezdom kazališta Old Vic.

Godine 1946. debitirala je na Broadwayu kao kraljica zu Shakespeareovom Henryju IV (zajedno s Laurenceom Olivierom i Ralphom Richardsonom.

Nakon nastupa u britanskim filmovima, uključujući ulogu Flora MacDonald u filmu Bonnie Prince Charlie (1948), sljedeće je godine igrala u Hitchcockovom holivudskom filmu Under Capricorn (1949) zajedno s imenima kao što su Ingrid Bergman, Joseph Cotten i Michael Wilding. Wilding će joj kasnije postati suprug.

Leighton je imala tri muža: izdavača Maxa Reinhardta (1947- 1955, brak završio razvodom); glumca Laurencea Harveya (1957-1961, završio razvodom); te Michaela Wildinga s kojim je ostala do smrti. Nije imala djece.

Osvojila je dvije nagrade Tony i nagradu Emmy za ulogu Gertrude u TV-adaptaciji Hamleta.

Umrla je od posljedica multiple skleroze u dobi od 53 godina.

Eksterni linkovi 
 
 

Engleske teatarske glumice
Engleske filmske glumice
Dobitnici i dobitnice Tony Award
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Authority control
The Snow Goose

The Snow Goose: A Story Of Dunkirk je pripovjetka (dužine 64 stranice) koju je napisao američki književnik Paul Gallico i prvi put objavio godine 1940. u The Saturday Evening Postu. The Snow Goose je godine 1941. bila među dobitnicima nagrade O. Henry Prize.

TV adaptacija 
TV-film The Snow Goose su 1971. ko-producirali BBC i Hallmark, s Richardom Harrisom i Jenny Agutter u glavnim ulogama.

Album 
Godine 1975. je engleski progresivni rock bend Camel izdao konceptualni album The Snow Goose inspiriran pripovjetkom.

References 
 Scott, Peter. (1961). The Eye of the Wind. An Autobiography. Hodder & Stoughton: London.

Američka književnost
Književnost 20. vijeka
Jenny Agutter

{{Infokutija02 glumac
| ime          = Jenny Agutter
| ime_po_rođenju     = Jennifer Ann Agutter
| slika             = Jenny Agutter (2).jpg
| datum_rođenja     = 
| mjesto_rođenja =  Taunton, Somerset, Engleska
| supružnik         = Johan Tham (1990-)
| nagrade = {{awd|award=Nagrada BAFTA za sporednu glumica|year=1977|title=Equus}}
| zanimanje = glumica
| znamenite_uloge = Djevojka u WalkaboutJessica 6 u Logan's Run
| period = 1964–
| supružnik = 
| djeca = Jonathan (r. 1990)
| website       = 
}}Jennifer Ann Agutter' (20.12. 1952.-) je engleska glumica. 

 Biografija 
Jenny Agutter je odrasla u britanskoj vojničkoj porodici, a u djetinjstvu je učila balet. Još kao 12-godišnja djevojčica je izazvala zanimanje filmskih producenata.

Prvi zapažen nastup joj je bio u BBC-voj TV-drami The Railway Children, a 1970. godine ga je ponovila u istoimenom igranom filmu Lionela Jeffriesa. Godinu dana prije je nastupila u kultnom hororu I Start Counting, a 1971. dobila Emmy za TV-adaptaciju pripovjetke The Snow Goose.

Iste je godine odigrala svoju najkontroverzniju ulogu u filmu Walkabout Nicolasa Roega. Originalno ga je trebala snimati 1969. godine, ali su financijski problemi odgodili produkciju. U međuvremenu je navršila 18 godina što je Roeg iskoristio kako bi mogao snimati scene u kojima se pojavljuje gola.

Godine 1975. Agutter, već poznata glumica, preselila se iz Britanije u Hollywood i nastupila u nekoliko zapaženih ostvarenja 1970-ih kao što su Logan's Run, Eagle Has Landed, Equus i An American Werewolf in London. Ta se ostvarenja pamte kako zbog njenog glumačkog talenta tako i spremnosti da pred kamerama koristi seksepil.

Od 1980-ih se počela manje pojavljivati pred kamerama, a i njen privatni život je bio lišen bilo kakvih ljubavnih veza sve do 1989. godine kada nije upoznala švedskog hotelijera Johana Thama. Za njega se vjenčala i rodila mu sina Jonathana.

S vremenom se Agutter ponovno počela pojavljivati u kazalištu i na malim ekranima, uglavnom tumačeći uloge u britanskim TV-serijama i dramama. Od toga je najpoznatiji nastup u špijunskoj TV-seriji Spooks.

 Filmografija 
 The Railway Children (1970)
 Walkabout (1971)
 Shelley (BBC, 1972)
 Logan's Run (1976)
 The Eagle Has Landed (1976)
 Equus (1977)
 China 9, Liberty 37 (1978)
 The Riddle of the Sands (1978)
 Sweet William (1980)
 Othello (1981)
 An American Werewolf in London (1981)
 Love's Labour's Lost (BBC, 1985)
 Child's Play 2 (1990)
 Darkman (1990) cameo van špice
 Red Dwarf (BBC, 1993)
 The Railway Children (ITV, 2000)
 The Parole Officer (2001)
 At Dawning (2002)
 Spooks (BBC, 2002)
 Number One Longing, Number Two Regret (2004)
 Diamond Geezer (ITV 2007)
 Irina Palm'' (2007)

Eksterni linkovi 
 BBC - Spooks - Jenny Agutter Biography
 
 
 BBC Drama Faces - Jenny Agutter
 Jenny Agutter biography and credits at BFI Screenonline

Engleske filmske glumice
Dobitnici BAFTA-e
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Engleske televizijske glumice
Authority control
Joanna Miles

Joanna Miles (Nice, 6. 3. 1940. -) je američka glumica. Najpoznatija je po televizijskim nastupima, pri čemu se ističe serija 
Star Trek: The Next Generation gdje je u dvije epizode tumačila Perrin, Sarekovu suprugu.

Vanjske veze 
 
 

Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Kristy McNichol

Christina Ann McNichol (Los Angeles, 11.9. 1962.-) je američka Emmyjem nagrađena glumica najpoznatija po ulozi "Buddy" Lawrence u TV-seriji Family te kao Barbara u sitcomu Empty Nest. Njena glumačka karijera je počela u dobi od šest godina, pri čemu je slijedila primjer svog oca, dječje zvijezde Jimmyja McNichola. Njena je iznenada prekinuta kada joj je godine 1994. dijagnosticiran bipolarni poremećaj.

Filmografija 

 Invasion America (1998) TV serija (glas)
 Mother of the Bride (1993) (TV)
 Baby of the Bride (1991) (TV)
 Children of the Bride (1990) (TV)
 The Forgotten One (1990)
 Golden Girls (1991-1992) TV serija
 Empty Nest (1988-1992) TV serija
 Two Moon Junction (1988)
 You Can't Hurry Love (1988)
 Dream Lover
 Women of Valor (1986) (TV)
 Love, Mary (1985) (TV)
 Just the Way You Are (1984)
 The Pirate Movie (1982)
 White Dog (1982)
 Only When I Laugh (1981)
 The Night the Lights Went Out in Georgia (1981)
 Blinded by the Light (1980) (TV)
 Little Darlings (1980)
 My Old Man (1979) (TV)
 Summer of My German Soldier (1978) (TV)
 Like Mom, Like Me (1978) (TV)
 The End (1978)
 The Pinballs (1977) (TV)
 The Love Boat (1977/II) (TV)
 The Carpenters At Christmas (1977) (TV)
 Family (1976/III) TV serija
 Me and Dad's New Wife (1976) (TV)
 Fawn Story (1975) (TV)
 Apple's Way (1974-1975) TV serija

Eksterni linkovi 
 
 

Američke filmske glumice
Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Authority control
Čečevo

Čečevo je naselje u opštini Zubin Potok na Kosovu i Metohiji. Atar naselja se nalazi na teritoriji katastarske opštine Čečevo površine 1.612 ha. Istorijski i geografski pripada Ibarskom Kolašinu. U turskom katastarskom popisu- defteru iz 1455. godine selo je imalo 10 srpskih kuća. Seoska crkva je posvećena Svetoj Petki, a podignuta je 1938. godine na temeljima starije, veće i šire crkve, koja je postojala još u 14. veku. U srednjem veku crkva Sv. Petke je imala veliki ugled kod čečevskog stanovništva, pa je u slučajevima sporova sa Turcima kod nje sazivan narodni zbor viđenijih ljudi koji je predlagao rešenje i sporazume. Naselje je ispod planine Mokre Gore u slivu Čečevske reke, koja izvire u jakim mlazevima ispod Mokre Gore. Iznad Čečeva je oštar planinski vrh Berim (1738 m). Zaseoci su: Lepovići, Andrići, Prodanovići, Tomaševići, Đukići i Roglića Kraj. Izgradnjom akumulacije Gazivode donji deo Čečevske reke je pretvoren u zaliv jezera koji dolazi skoro do sela. U selu ima dosta tragova starijeg stanovništva. Posle oslobađanja od turske vlasti mesto je u sastavu Zvečanskog okruga, u srezu mitrovičkom, u opštini brnjačkoj i 1912. godine ima 285 stanovnika (zajedno sa zaseocima: Andrići, Đukići, Lepovići i Prodanovići).

Demografija 
Naselje ima srpsku etničku većinu.

Broj stanovnika na popisima:
 popis stanovništva 1948. godine: 254
 popis stanovništva 1953. godine: 273
 popis stanovništva 1961. godine: 267
 popis stanovništva 1971. godine: 210
 popis stanovništva 1981. godine: 186
 popis stanovništva 1991. godine: 117

Naselja na Kosovu
Lou Grant (TV serija)

Lou Grant je bila američka dramska TV-serija u kojoj je Ed Asner tumačio naslovnu ulogu novinskog urednika. Serija je osvojila 13 nagrada Emmy, uključujući onu za "najbolju dramsku seriju", dok je Asner osvojio nagradu za najboljeg glumca 1978 i 1980. Serija je također osvojila dva Zlatna globusa.

Serija je nastala kao izvedenica (spin off) popularnog televizijskog sitcoma The Mary Tyler Moore Show, čiji je jedan od protagonista bio televizijski producent Lou Grant. U posljednjoj epizodi te serije Grant je otpušten, a nova serija je pratila njegove pustolovine kada je pronašao novi posao kao urednik gradske rubrike u fiktivnim novinama Los Angeles Tribune.

Specifičnost serije je bila u tome što je nastala od humorističkog sitcoma, ali je preuzela ton, tematiku i format ozbiljne dramske serije. U njoj se kroz prikazivanje života novinara i priča koje su pokrivali govorilo o važnim društvenim pitanjima kao što su odnos prema društvenim bolesnicima, širenje nuklearnog oružja, zaštita okoline, prostitucija i sl. Serija je također obrađivala razna etička pitanja vezana uz suvremeno novinarstvo.

Serija se prestala snimati 1982. godine što neki od američkih televizijskih historičara tumače političkim razlozima, odnosno nastojanjem Eda Aasnera da preko serije kritizira Reaganovu politiku prema Centralnoj Americi, odnosno promiče vlastite ljevičarske stavove. CBS je odlučio prekinuti snimanje pod pritiskom oglašivača, odnosno TV-stanica u konzervativnim dijelovima države.

Literatura 
 Douglass K. Daniel, Lou Grant: The Making of TV's Top Newspaper Drama, Syracuse, N.Y.: Syracuse University Press, 1996.

Eksterni linkovi 
 Lou Grant episode guide 
 The Unofficial Lou Grant Internet Resource and Archive

TV serije
Serije nagrađene Zlatnim globusom za najbolju dramsku seriju
Serije nagrađene Emmyjem za najbolju dramsku seriju
Nancy Marchand

Nancy Marchand (19.6. 1928 – 18.6. 2000) bila je američka glumica. Poznata je po dugoj i uspješnoj kazališnoj karijeri na Broadwayu i van Broadwaya. Također je poznata i po nizu uspješnih uloga na televiziji. 

TV-publici je postala poznata kao Margaret Pynchon, autokratska izdavačica novina u TV-seriji Lou Grant, a za koju ulogu je dobila čak četiri nagrade Emmy. Novim generacijama je najpoznatija kao Livia Soprano, majka Tonyja Soprana i matrijarh porodice u popularnoj TV-seriji The Sopranos. 

Marchand je cijeli život bila strastveni pušač, te je godine 2000. umrla u emfizema i raka pluća. Smrt njenog lika je zbog toga postala dio zapleta treće sezona The Sopranos. 

48 godina je bila udana za Paula Sparera, koji je umro 1999. godine. S njim je imala troje djece

Izvori

Eksterni linkovi 
 
 Photos

 

Američke filmske glumice
Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Dobitnice Zlatnog globusa za sporednu glumicu u seriji, miniseriji ili TV filmu
Authority control
Pensionato

Pensionato estas iama altklasa edukejo por junaj knabinoj, multe pli malofte por junaj knaboj, simila al nunaj internulejoj.

Historio 
La termino devenas de la mono ("pensio") kiun la gepatroj devis pagi por loĝigo, nutrado kaj eduko de la infano por la privata, do ne-ŝtata institucio. Pro tiu mono kaj la malfacileco de gepatre nedezirataj kontaktoj de la infanoj al aliseksaj samaĝuloj pensionatoj nur atingeblis por relative riĉaj familioj. La institucioj tial aparte en la burĝa eŭropa socio de la 19-a jarcento estis forĝejoj de elita memkompreno de "knabinoj de bonaj familioj", kiuj fieris pri la alta socia statuso de siaj familioj kaj penis resti ekskluzive inter anoj de same alta socia statuso.

Pedagogio
Lernejoj
Erika Lagrange

Erika LAGRANGE FRIEß (naskiĝis la  en Schlitz, mortis la  en Villefranche-de-Lauragais) estis germandevena esperantistino, filino de la esperantisto Heinrich Frieß. Ŝi konatiĝis kun sia edzo Georges Lagrange en la kabaredo Tri koboldoj, kie ŝia virina ĉarmo forte impresis multajn virojn. Ŝi edukis siajn tri filojn (Patrick, Bernard kaj Arno) kiel denaskaj esperantistoj. Ŝi tradukis kelkajn tekstojn el la germana en Esperanton (ekzemple: La juda edzino de Bertolt Brecht).

Eksteraj ligiloj 
 Vivrakonto laŭ A.L.

Francaj esperantistoj
Germanaj esperantistoj
Rajdado

Rajdado laŭ PIV estas la ago
 "iri, sidante sur la dorso de besto, kiun oni gvidas, aŭ
 analoge, moviĝi sur la ŝultroj de alia (ofte pli granda kaj pli forta) homo".

Aparte oftaj bestoj por rajdado estas ĉevaloj, azenoj, en Barato ankaŭ elefantoj, sed principe ankaŭ eblas rajdi sur ekzemple bovo, kaj malpli pezaj infanoj ankaŭ sur kaproj, ŝafoj, hundoj, delfenoj ktp.

Historie rajdado estis tre grava helpilo por rapidigi la homan moviĝon, kaj uziĝis kaj dum simpla vojado de unu punkto al alia, kaj dum ĉasado kaj dum ĉiaspecaj bataloj. En la nuntempa mondo, rajdado estas plejparte sporta branĉo, do amuza ŝatokupo en libertempo, prezento por spektanta publiko aŭ konkursa profesia sportado, kaj en difinitaj situacioj ankaŭ branĉo de terapio por psike malstabiliĝintaj homoj.

Iuj ligitaj sportoj baziĝas sur la rajda moviĝo - aparte konataj kategorioj estas ĉevalsaltado, ĉevalkurado kaj poloo, nome la lukto de du teamoj el po kvar rajdantoj kaj ĉevaloj bati pilketon per maleoj en la golon de la alia teamo.

Tipoj 
 Barilsaltado
 Kurkonkurenco
 Ringorajdado estas ĉevalsporto ĉe kiu la partoprenantoj devas piki siajn lancojn tra ringo.
 Terapia rajdado

Komunikado kun ĉevaloj 
En Belgio ekzistas asocio senprofitcela kiu elektis la nomon en Esperanto : 'Rajdado'. Komunikado inter ĉevaloj kaj homoj estas magia kaj ĉie egala en la mondo, parolante ekzemple la anglan, araban ktp aŭ se vi estas 'normala' aŭ havas fizikan aŭ mensan limigon, ĉevalo scias komuniki kun ĉiuj. Tial oni elektis nomon en Esperanto.

Esperanto van Paemel estas purrasa ĉevalo. Ĝi naskiĝis en 2004. Posedanto: Stoeterij Van Paemel. Rajdanto: Dirk Demeersman.

Eksteraj ligiloj 

 Saniga rajdado (artikolo en Esperanto, arkivigite laŭ stato de julio 2008)
 Rajdado.be

Metafora senco 
En tre malformala lingvouzo oni nomas "sensela rajdado" ankaŭ la amoradon sen kondomo.

Referencoj

Rilataj temoj 
 Irmanieroj de ĉevaloj
 Kapriolo
 Kavalerio
 Maneĝo
 Truka rajdado

 
Sporto
Moderna pentatlono
Kafarbo

La kafarbo, kafarbusto aŭ kofeo (Coffea) estas genro kun pli ol 50 specioj el la familio de rubiacoj.

La araba kofeo (Coffea liberica, C. ibo) kreskas en Etiopio, Brazilo, Kolombio, Sud-Arabio. La fortika kofeo (Coffea canephora), estas specio de kofeo indiĝena de la centra kaj okcidenta Subsahara Afriko.

La frukto de la kafarbo (kafo) estas beroforma, nuksa, kun 2 semoj. La kafosemon oni vendas krude aŭ bruligete (rostite). Kafoĝuo disvastiĝis en Eŭropo en la 17-a jarcento

Referencoj 

Arbedoj
Arboj
Rubiacoj
Kafo
Aminogrupo

Aminogrupo estas grupo de organikaj kemiaj kombinaĵoj, kiu enhavas nitrogenon kiel la ĉefan atomon. Strukture, aminoj similas amoniakon, en kiu unu aŭ pli hidrogenaj atomoj estas anstataŭigitaj de organikaj kombinaĵoj kiel alkilo kaj arilo.

Vidu ankaŭ 
 Amino
 Aminoalkoholo
 Aminosukero
 Urea ciklo

Funkciaj grupoj
Panoramo

Panoramo povas esti:

 pentraĵo sur la tuta interna longo de ronda muro, kiu donas (al rigardantoj en la centro) la iluzion de realaj objektoj, vidu Panorama pentraĵo
 vasta vidaĵo, rigardata ekzemple de alta loko, vidu Panorama bildo

Laŭ Francisko Azorín Panoramo estas Granda pentraĵo sur ronda, konkava muro, lumigita de supre k. rigardebla de la malluma centro. Ejo, kie oni elmetas tian bildon. Kion oni elmetas plurajn bildojn oni nomas ĝin Polioramo. Li indikas etimologion el la greka pan + horama (ĉia vido), kiel vorto elpensita de R. Barker en 1787ª j.

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-Panorama
 Panorama in Interlingua

Notoj
Michael S. Trachtengerts

Nask. en 1937, ruso, Michael S. TRACHTENGERTS Vic-prezidanto de Rusa Societo pri kriptozoologio, estas unu el la plaj gravaj vivantaj esploristoj pri Restaĵa homeculo.

sinprezento (angle) 

TRACHTENGERTS, Michael S.
Ekskurso

Ekskurso estas

<1> longa plezura aŭ esplora promenado aŭ veturado

<2> provizora deturniĝo for de la temo (de prelego, eseo ktp.)

Eksteraj ligiloj 
 Artikoloj pri ekskursoj 

Esploro
Edena ĝardeno

La unua libro de la Biblio, Genezo, priskribis la Edenan ĝardenon tiele:

Tie, laŭ la Biblio, Dio kreis el la tero ĉiujn bestojn de la kampo kaj ĉiujn birdojn de la ĉielo. Tie, ankaŭ, Dio konstuis el la ripo, kiun Li prenis de Adam, la unuan virinon, Evan. En la Edena ĝardeno, la serpento tentis Adamon kaj Evan, kaj ili manĝis la frukton de la arbo de sciado pri bono kaj malbono. Unu el la punoj por malobei la vorton de Dio estis la elpelo de ili el la ĝardeno. "Kaj Dio la Eternulo diris : Jen Adam fariĝis kiel unu el Ni, sciante bonon kaj malbonon ; nun eble li etendos sian manon kaj prenos ankaŭ de la arbo de vivo kaj manĝos kaj vivos eterne. Kaj Dio la Eternulo eligis lin el la Edena ĝardeno, por ke li prilaboradu la teron, el kiu li estis prenita. Kaj Li elpelis Adamon, kaj lokis antaŭ la Edena ĝardeno la kerubon kaj la turniĝantan flaman glavon, por gardi la vojon al la arbo de vivo."

Oni supozas ke la rilato pri Edeno aperis en la 10-a jarcento a.K. post la konstruo de Jerusalema Templo sub forta influo de babilona mitaro.

Multaj provis trovi la Edenan ĝardenon, sed geologikaj ŝanĝoj dum jarmiloj, neebligis la identigon de la riveroj kaj la loko de la ĝardeno.

Biblio diras ke ĝi restis oriente de Palestino inter riveroj Piŝon, Ĝiĥon, Ĥidekel (kelkaj versioj diras Tigro) kaj Eŭfrato. Krom la nura certe konata rivero esti Eŭfrato, vorto "rivero" povas signifi ankaŭ ia ajn akva aro, ekzemple, Biblio diras ke Ĝiĥon ĉirkaŭas "tuta landon Etiopujo (kiu povus signifi Afriko)", tio povus indiki la Hinda Oceano, Mediteraneo aŭ rivero Nilo. Pro tio, la ekzatan lokon de Edeno oni ne konas, plejparto supozas ĝin en Mezopotamio (Irako), sed, ekzemple, brazilaj poetoj metas ĝin oriente de Eŭfrato ĝis Irano kie antikva urbo Persepolo estus ĝia centro.

Vidu ankaŭ 
 la idiotismon "Esti en la sepa ĉielo"
 tekston pri la Arbo de la sciado pri la bono kaj la malbono kaj ĝia malpermesita frukto (kiu eble estis etrogo) 

Abrahama mitologio
Bibliaj esprimoj
Torao
Malnova Testamento
Mitaj lokoj
Utopioj
Aŭtoekologio

Aŭtoekologio estas branĉo de ekologio, kiu esploras kaj priskribas ekologion de unuopaj specioj, studante interrilatojn kun faktoroj de iliaj biotopoj.
Ĉi-tiuj faktoroj estas ekzemple nutrado, lumo aŭ temperaturo.

Ekologio
Aranĝo T4

Aranĝo T4 (germane: Tiergartenstraße 4) estis kodnomo de la eŭtanazio-plano lanĉita de Adolf Hitler unue post intensa mens-pretiga propagando cele al la handikapenaskitaj infanoj sub 3 jaroj (8.000 mortigitis antaŭ 1939), poste en septembro 1939 ampleksigita je la plenkreskuloj, prove leĝigita, sed post publika protesto de Clemens August von Galen, la katolika episkopo de Münster, pluigita nur kaŝe. Oni neniam oficiale enketis pri la viktimoj de tiu plano, tial estas nur pritaksoj, inter 65 000 kaj 300 000 estis la viktimoj, psikmalsanuloj, handikapuloj, maljunuloj. La aranĝo pli-malpli ĉesis en aŭgusto 1941. Plenumis ĝin, libere kaj memvole, kuracistoj kaj psikiatroj profesiaj.

La unuaj gaskameroj, per unuoksido de karbono, estis establitaj por mortigo de psikmalsanuloj kadre de tiu aranĝo. Post la ĉeso de la aranĝo, ties kuracista laboristaro kaj gaskameroj estis uzataj en la "Aranĝo 14f13" celanta "purigi" la koncentrejojn de ties "neutilaj" malliberuloj. Kaj la kuracistoj, ekspertoj kaj psikiatroj de "T4", kiel Werner Heyde kaj Hermann Paul Nitsche, plenumis la unuajn "selektojn" en la koncentrejoj.

La Aranĝo T4 estas konsiderata provo de la postaj, pli vastaj naziaj gentomurdoj kontraŭ judoj (Holokaŭsto), romaoj (Porajmos), kaj aliaj.

Eksteraj ligiloj 

 www.deathcamps.org/euthanasia/index.html Detala studo kun fotoj (angle/germane)
 Parolado de Kardinalo Clemens August von Galen kontraŭ la nazia Eŭtanazio
 Demandaro por Eŭtanazia Programo

Vidu ankaŭ 
 Holokaŭsto
 Heinrich Himmler
 Josef Mengele
 Kapablismo
 Persekutado de samseksemuloj en Nazia Germanio kaj la Holokaŭsto
 Porajmos

Historio de Germanio
Holokaŭsto
Dua mondmilito
Eŭgeniko
Apudbajkala Nacia Parko

Apudbajkala nacia parko situas sur la norda bordo de la suda kaj centra parto de la lago Bajkalo, en Irkutska provinco de Rusio.

La oficejo de la parko lokas en Listvjanko, surborda vilaĝo apud la elfluo de la rivero Angara el Bajkalo, atingebla dum horo da aŭtobusa aŭ ŝipa veturado el la ĉefurbo de la regiono.

Kvankam sur la teritorioj de naciaj parkoj oni ne rajtas fari multajn turistejojn kaj similajn negocajn, forstajn kaj ekonomiajn entreprenojn, tamen ĉi tie foje leĝoj estas rompataj, kio tre bedaŭrigas homojn sentivajn kaj kunsentemajn je la naturo. Tial oni kelkfoje plenumis diversajn projektojn pri purigado de la bordoj kontraŭ rubaĵoj k.s.

Vidu ankaŭ 
 Naturprotekto

Geografio de Irkutska provinco
Naciaj parkoj en Rusio
Naciaj parkoj en Azio
Irkutska provinco

Irkutska provinco (enloĝata de ĉirkaŭ 3 milionoj da homoj) situas en la sud-orienta parto de Siberio. Per sia areo je 767.900 km2 la regiono kontribuas ĉirkaŭ 4,6% el la tuta teritorio de Rusio. La ĉefurbo de la regiono estas Irkutsk.

La regiono estas unu el la du rusiaj regionoj sur la bordoj de la lago Bajkal, kiu estas objekto de Monda Heredaĵo.

En Irkutska provinco, en la urbo Niĵneudinsk, naskiĝis fama tutmonde moderna poeto Jevgenij Jevtuŝenko.

Loĝantaro 
En la Irkutska provinco, laŭ la rezultoj de la censo de 2002, loĝas 2,581 milionoj da homoj, inter kiuj 1,209 mln viroj kaj 1,372 mln virinoj. Plejparto de la loĝantaro estas etnaj rusoj (89,88%), multas ukrainoj, burjatoj, tataroj. Provincanoj loĝas ĉefe en urboj (79,31%), inter kiuj plej grandas Irkutsk, Angarsk kaj Bratsk (vidu tabelon).

Riveroj 
 Angara
 Irkut
 Kitoj
 Lena
 Kirenga

Malgrandaj setlejoj 
 Listvjanka

Referencoj
Androniko la 1-a

Androniko la 1-a el la dinastio komnena (naskiĝis en 1118, mortis en 1185) regis de 1183 ĝis 1185 kiel imperiestro de Bizanco. Lia morto markis la finon de la Komnenia restaŭrado.

Eksteraj ligiloj 

 genealogie-mittelalter.de

Naskiĝintoj en 1118
Mortintoj en 1185
Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Varnsdorf

Varnsdorf () estas industria urbo de Ĉeĥio situanta 6 km de urbo Rumburk (Rumburg) kaj 32 km de urbo Děčín. La urbo havas  ().

Historio
Dum iompostioma mezepoka loĝigado elflanke de Luzacio ĉi tie estiĝadis vilaĝoj. El la jaro 1352 ekzistas la unua latina mencio pri vilaĝo Wernardi villa. La regiono estis okazejo de oftaj konfliktoj kaj interkvereloj inter bohemaj posedantoj kaj urboj de Luzacio, trairadis tra ĝi ankaŭ husanaj taĉmentoj. Ekde la jaro 1485 Varnsdorf apartenis al la saksa familio von Schleinitz. Submontara hejma prilaborado de lino ŝanĝiĝis en la 17-a jarcento en manufakturan produktadon kaj pli poste en teksindustrion (lino, lano, kotono). Per kuniĝo de kelkaj lokaj bienoj kaj vilaĝoj estiĝis en la jaro 1849 komuna vilaĝo Varnsdorf, kiu estis en la jaro 1868 proklamita post evoluo de industrio kiel urbo. Al la teksproduktado pli malfrue ankaŭ aliĝis industriaj uzinoj kaj al tiuj ĉi tradicioj ĝis nun ligas ekz. entreprenoj Elite (porvirinaj ŝtrumpoj), TOS (prilabormaŝinoj) kaj aliaj. La juna kaj neniam remparita urbo havas mezepokajn memorigaĵojn.

En la ĉirkaŭaĵo de la urbo oni povas trovi objektojn de linio de ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj, kiuj estis konstruataj dum la jaroj 1935–1938. Post 1945 la germana loĝantaro estis perforte elpelita.

Loĝantaro

Vidu ankau
Warnsdorfer-kabano apud la akvofaloj de Krimml, Salcburgio

Esperanto en Varnsdorf 
En la urbo naskiĝis Willy Burgemeister.

 
Municipoj en distrikto Děčín
Urboj en distrikto Děčín
Setlejoj dividitaj pro ŝtatlimo
Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Urboj en Bohemio
Setlejoj en Ŝluknova montetaro
Bennebroek

Bennebroek estas antaŭa municipo en la sudo de la nederlanda provinco Nord-Holando kun 5.130 loĝantoj (stato: 1-a de januaro 2006). La komunuma tereno ampleksas 1,75 km². Bennebroek tiel laŭterene estas la plej malgranda municipo de Nederlando. Je la 1-a de januaro 2009 Bennebroek aliĝos al la municipo Bloemendaal (Noord-Holland).

Bennebroek estas la naskiĝurbo de la nederlanda Esperantisto kaj anarkisto Kees de Klerk.

Vilaĝoj de Nederlando
Loĝlokoj en Norda Holando
Eksaj municipoj de Nord-Holando
Rikardo de Wallingford

Rikardo de Wallingford (Richard of Wallingford, 1292-1336) estis brita matematikisto, kiu tre kontribuis al astronomio kaj horloĝoj, farinte astronomian horloĝon de la abatejo Sankta Albano (Hertfordshire) en 1330, kiam li estis ties abato.

Kvankam filo nur de forĝisto, orfiĝinte Rikardo estis prenita en lernejon, poste eĉ studis universitaton de Oksfordo.  Tie li restis 6 jarojn, poste fariĝis monaĥo en Sankta Albano kaj en 1326 ties abato. 

En "Tractatus Horologii Astronomici", 1327 li priskribis astronomian horloĝon, kiun dudek jarojn post lia morto kompletigis Vilhelmo de Walsham (William of Walsham), sed la horloĝo estis tute detruita dum la regado de Henriko la 8-a en 1539.

Li ankaŭ desegnis kaj priskribis kalkulan aparaton por mezuri situon de astroj (kiun li nomin albiono), aŭtoris verkojn pri trigonometrio, astrologio kaj religio.

Li suferis malsanon, tiam nomatan lepro (sed povis esti ankaŭ sifiliso aŭ tuberkulozo) kaj mortis en sia abatejo.

Eksteraj ligiloj 
http://pcdsh01.on.br/histrelog1.htm
http://www.alphatime.com.br/npage1.1.1.a.html 
 http://www.nicholaswhyte.info/row.htm
 http://surfin_dude.tripod.com/creative/clocks/wallingford/stalban.html 
 http://www.berkshirehistory.com/bios/rwallingford.html
 https://web.archive.org/web/20060326160300/http://nhw.livejournal.com/tag/richard+of+wallingford
 http://sites.google.com/site/wallingfordhistorygateway/ 

Britaj astronomoj
Britaj matematikistoj
Brazilanoj

Brazilanoj estas ĉiuj homoj, kiuj naskiĝas en Brazilo laŭ landa rajto, ĉiuj filoj de brazilanoj kiuj naskiĝas ekster Brazilo, se iliaj gepatroj enskribas ilin en ia brazila ambasadejo, aŭ eksterlandanoj kiuj post 5 jaroj de enloĝado volas brazilaniĝi. Ĉiuj portugaloj kiuj enloĝas 5 jarojn en Brazilo, aŭtomate havas la samajn rajtojn kiel brazilanoj — inkluzive de la rajto prezidi la respublikon.

Ofte okazas ĝeneralaj amasaj "brazilanigoj", kiam aperas leĝoj kiu donas brazilan civitanecon al ĉiuj loĝantoj de Brazilo kiu ne male manifestiĝas, eĉ se tiuj estas neleĝaj enmigrantoj. La lasta amasa "brazilanigado" okazis en 1988.

Vidu ankaŭ 
 Brazilaj personaj nomoj
 Blankaj brazilanoj
 Afrikobrazilanoj

Brazilanoj
Roberto la 2-a (Francio)

Roberto la 2-a de Francio (naskiĝis la 27-an de marto 972, mortis la 20-an de julio 1031), kromnomita Roberto la Pia (franclingve Robert II le Pieux) estis reĝo de Francio ekde 996 ĝis 1031

Roberto, la dua reĝo de la kapetida dinastio, estis la filo de Hugo Kapeto kaj de Adelajda de Akvitanio. Lia patro asociis lin al la trono ekde la kristnasko de la jaro 987 por garantii lian postan legitimecon. Pro la premo de sia patro, Roberto unue edziĝis en 988 kun Rozala de Italio, vidvino de Arnulfo la 2-a (grafo de Flandrio). Ŝi aĝis dudek jarojn pli ol li : ĉar ŝi ne sukcesis naski infanon, la geedzoj apartiĝis en 992.

Li sekve forte enamiĝis en Bertan de Burgonjo, vidvino de Eŭdo la 1-a de Blois kaj filino de Konrado la 3-a de Burgonjo. Li esperis, ke tia amedziĝo generus heredanton por la juna kapetida dinastio. Berta krome alportis al la franca monarkio heredrajton sur Burgonjo kaj sur la vastaj terenoj de la landsinjoroj de Blois. Malgraŭ malkonsento de la Katolika Eklezio (Roberto kaj Berta estis malproksimaj gekuzoj), la edziĝo okazis en novembro aŭ decembro 996, iom post la morto de Hugo Kapeto, kiu same reĵetis tian edziĝon.

Okaze de la koncilio de Pavia en 997, la papo Gregorio la 5-a puntrudis al Roberto sep jarojn da pento, se la reĝo ne apartiĝis el Berta. La papo cetere minacis sankcii la francan reĝlandon kaj ekskomuniki la geamantojn. Ĉiukaze, el la edziĝo rezultis nur unu mortnaskita infano. Roberto forlasis Bertan en 1003 kaj reedziĝis kun Konstanca de Arles, el la domo de Anĵuo. Ŝi naskis sep infanojn, inkluzive de Roberto la 1-a de Burgonjo, Hugo la 2-a de Francio (asociita al sia patro sed mortinta antaŭ li) kaj Henriko la 1-a de Francio, kiu heredis la kronon en 1031.

Vidu ankaŭ 
 Listo de monarkoj de Francio

Rektaj kapetidoj
Francaj reĝoj
Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio
Dia Armistico

Paco de Dio kaj Militĉeso de Dio konsistigas dum eŭropa mezepoko klopodojn de la Eklezio cele per malpermesoj kun ekleziaj/spiritaj punoj malhelpi la senĉesajn militojn kaj perfortaĵojn en la feŭda socio (El moderna vidpunkto oni povas rigardi tiujn klopodojn kiel ian unuan strebadon reĝigi pacon pere de senperfortaj rimedoj). Tio ekis en jaro 989 kaj pluiris ĝis en la 13-a jarcento p.K.

Temis pri mezepoka moro laŭ kiu la militoj haltigu dum kelkaj monatoj en jaro por ebligi terkulturadon kaj religiajn festenojn.

Dum la eŭropa mezepoko diversaj provoj estis faritaj de la Eklezio cele se ne entute malhelpi la tiam oftaj feŭdajn militojn almenaŭ redukti ilin, aŭ almenaŭ provizi devigatajn tempojn da paco. 

Mezepoko
Gubernio Saga

La gubernio Saga (佐賀県 [saga-ken] ; Hepburn/Kunrei: Saga-) estas gubernio de Japanio, sur la insulo Kiuŝuo. La gubernia urbo estas Saga.

Geografio

Urboj

Urbetoj kaj vilaĝoj

Eksteraj ligiloj 
 Gubernia retejo (japane kaj angle)

Gubernioj de Japanio
Gubernio Saitamo

Gubernio Saitamo (埼玉県 [sai-tama ken], Hepburn/Kunrej: Saitama-ken) estas gubernio de Japanio. Administra centro de la gubernio estas la samnoma urbo Saitamo.

Geografio

Urboj

Urbetoj kaj vilaĝoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pref.saitama.lg.jp/index_e.html  
 http://www.pref.saitama.jp/index_e.html  
 paĝoj de la Saitama Esperanto-Rondo

Gubernioj de Japanio
Muflono

Muflono estas sovaĝa ŝafforma mamulo de subfamilio kaprenoj kaj vivas en gregoj de 50 ĝis 100 ŝafoj. Ĝia origina loĝloko estis la montaroj de Korsiko kaj Sardio. Ĝi estas la plej korpulenta el inter la kaprenoj. Ĝia lano estas kurta, kuŝanta unu sur la alia. La lano estas brunflava, sur la kolo, kapo duflanke tio estas nigreta; vintre kaŝtanbruna.

Kornon la ŝafino nur malofte portas, ankaŭ tiam longas 5–6 cm. Ĝia korpo longas ĉ 1,15 m, vosto 10 cm, ŝultroalto estas 70 cm. Ĝi estas tre lerta, moviĝema, sovaĝa kaj singardema.

La besto ofte videblas en zoologiaj ĝardenoj.

Vidu ankaŭ 

 Alpa stepo de Karakorumo kaj okcidenta Tibeta Altebenaĵo
 Tirenaj-adriatikaj sklerofilaj kaj miksaj arbaroj

Kaprenoj
Palearktisa faŭno
Faŭno de Italio
Mamuloj de Pollando
Kanuado

Kanuado estas akva sporto en kanuo origine indiana, mallarĝa kaj pintfina, en kiu la sportisto staras kaj pagajas per nefiksita pagajo.

Ekzistas kanuado trankvilakva, sovaĝakva kaj sovaĝakva kanu-slalomo.

Famaj kanuistoj 
 Martin Doktor, 
 Birgit Fischer,

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Kajakado-Kanuado
 Remado
Ĉeĥa sporto

Jen kelkaj ĉeĥaj sportistoj.

Atletiko 
Roman Šebrle
Emil Zátopek
 Tomáš Dvořák
 Jaroslav Bába

Hokeo 
Dominik Hašek
Ivan Hlinka
Jaromír Jágr
 David Pastrňák
 Jakub Voráček

Futbalo 
Milan Baroš
Petr Čech
Jan Koller
Pavel Nedvěd
Tomáš Rosický

Kanuado 
Martin Doktor

Teniso 
Ivan Lendl

Sporto
Sporto en Ĉeĥio
Ĉeĥio
Martin Doktor

Martin DOKTOR (naskiĝis la 21-an de majo 1974) estas eksa ĉeĥa kanuisto, kiu en 1996 akiris du olimpikajn orajn medalojn. En 2000 kaj 2004 li ankaŭ partoprenis en solopa kanuo, sed ne sukcesis gajni medalon. Dum mondaj ĉampionadoj li gajnis 14 medalojn inter 1995 kaj 2003.

Kariero 
 1992: ĈMJ, 1-a loko
 1995: ĈM, Duisburg (Germanio), 1000 m, 2-a loko
 1995: ĈM, Duisburg (Germanio), 500 m, 2-a loko
 1996: OL, Atlanta (USA), 1000 m, 1-a loko
 1996: OL, Atlanta (USA), 500 m, 1-a loko
 1997: ĈM, Dortmund (Germanio), 500 m, 1-a loko
 1997: ĈM, Dortmund (Germanio), 1000 m, 2-a loko
 1997: ĈM, Dortmund (Germanio), *200 m, 2-a loko
 1997: ĈE, Plovdiv (Bulgario), 1000 m, 1-a loko
 1997: ĈE, Plovdiv (Bulgario), 500 m, 2-a loko
 1998: ĈM, *200 m, 1-a loko
 1998: ĈM, 1000 m, 2-a loko
 1998: ĈM, kvarkanuo, 3-a loko
 1999: ĈE, 1000 m, 2-a loko
 1999: ĈE, *200 m, 2-a loko
 1999: ĈE, 500 m, 2-a loko
 1999: ĈM, *200 m, 2-a loko
 1999: ĈM, 500 m, 2-a loko
 1999: ĈM, 1000 m, 3-a loko
 2000: OL, Sydney (Aŭstralio), 1000 m, 8-a loko
 2000: OL, Sydney (Aŭstralio), 500 m, 8-a loko
 2000: ĈE, 1000 m, 1-a loko
 2000: ĈE, *200 m, 3-a loko
 2001: ĈE, Milano (Itálie), 1000 m, 3-a loko
 2001: ĈE, Milano (Italio), 500 m, 4-a loko
 2001: ĈE, Milano (Italio), *200 m, 5-a loko
 2001: ĈM, Poznań (Pollando), 1000 m, 2-a loko
 2001: ĈM, Poznań (Pollando), *200 m, 4-a loko
 2001: ĈM, Poznań (Pollando), 500 m, 4-a loko
 2001: Ĉeĥio, 1000 m, 1-a loko
 2001: Ĉeĥio, *200 m, 1-a loko
 2001: Ĉeĥio, 500 m, 1-a loko
 2001: Ĉeĥio, 5000 m, 1-a loko
 2002: ĈE, 3-a loko
 2002: ĈM, 4-a loko
 2002: Ĉeĥio, 1000 m, 1-a loko
 2002: Ĉeĥio, *200 m, 1-a loko
 2002: Ĉeĥio, 500 m, 1-a loko
 2002: Ĉeĥio, 5000 m, 1-a loko
 2003: Ĉeĥio, *200 m, 1-a loko
 2003: Ĉeĥio, 500 m, 1-a loko
 2003: Ĉeĥio, 1000 m, 1-a loko
 2003: ĈM, Gainesvill (USA), 1000 m, 4-a loko
 2003: ĈM, Gainesvill (USA), 500 m, 3-a loko
 2003: ĈM, Gainesvill (USA), *200 m, 2-a loko
 2004: ĈE, Poznań (Pollando), 1000 m, 3-a loko
 2004: ĈE, Poznań (Pollando), 500 m, 5-a loko
 2004: Ĉeĥio, Račice, 1000 m, 1-a loko
 2004: Ĉeĥio, Račice, 500 m, 1-a loko
 2004: Ĉeĥio, Račice, *200 m, 1-a loko
 2004: OL, Atenoj (Grekio), 1000 m, 4-a loko
 2004: OL, Atenoj (Grekio), 500 m, 5-a loko

Eksteraj ligiloj 

persona retpaĝo 

Ĉeĥaj sportistoj
Kanuistoj
Willem Elsschot

Willem ELSSCHOT, pseŭdonimo de Alfons de Ridder (naskiĝis la 7-an de majo 1882 en Antverpeno, mortis la 31-an de majo 1960 samurbe) estis flandra verkisto (romanisto kaj poeto), unu el la plej gravaj en la nederlandlingva literaturo. Lia stilo renomas pro sia koncizeco kaj observemo. Sed tamen ĝi estas ofte emocia, kortuŝa aŭ cinika.

Tradukoj en Esperanto 
 Fragment uit Villa des Roses; Fragmento el Villa des Roses; 1910/1931; trad. A. Lodema Sr., aperis en Flandra Esperantisto, okt. 1931, p. 62/63
 Het huwelijk; La edziĝo; 1910/1957; tradukis Hector Vermuyten
 Moeder; Patrino; 1907/1957; tradukis Hector Vermuyten
 Het huwelijk; La geedziĝo; 1910/1965; tradukis Hendrik de Roover
 De bedelaar; La almozulo; 1909/1968; tradukis Hendrik de Roover
 Bij het doodsbed van een kind; Ĉe la mortlito de infano; 1908/1968; tradukis Hendrik de Roover
 Tot den arme; Al la malriĉulo; 1909/1968; tradukis Hendrik de Roover
 De zee; La maro; 1902/1968; tradukis Hendrik de Roover
 Aan Fine; Al Fine; 1903/1968; tradukis Hendrik de Roover
 Moeder; Patrino; 1907/1968; tradukis Hendrik de Roover
 Aan mijn moeder; Al mia patrino; 1902/1969; tradukis Hendrik de Roover
 De baggerman; La dragisto; 1908/1969; tradukis Hendrik de Roover
 Moeder; Patrino; 1908/1969; tradukis Hendrik de Roover
 Kaas; Fromaĝo; 1933/1998; tradukis Michiel Meeuwissen
 Het huwelijk; La edzeco; 1910/1996; tradukis Michiel Meeuwissen; https://meeuw.org/elsschot/edzeco.html
 Het dwaallicht; Kiel Vaglumo; 1947/2010; tradukis Bert Boon; eldonis Flandra Esperanto-Ligo

Eksteraj ligiloj 

 Esperantlingva TTT-paĝo pri li
 Fromaĝo, traduko de la libro Kaas fare de Michiel Meeuwissen 

Flandraj verkistoj
Nederlandlingvaj verkistoj
Nescio (verkisto)

Jan Hendrik Frederik GRÖNLOH (naskiĝis la  en Amsterdamo, mortis la  en Hilversum), pseŭdonime Nescio () estis nederlanda verkisto de novromantikismaj rakontoj, parte inspirite de la stilo de Multatuli. Liaj plej konataj rakontoj estas De uitvreter (1911; "La profitulo"), Titaantjes (1915; "Titanetoj") kaj Dichtertje (1918; "Poeteto").

Verkoj 
 1911 - De uitvreter, rakonto en: De Gids
 1915 - Titaantjes, rakonto en: Groot Nederland
 1918 - Dichtertje, De uitvreter, Titaantjes (kolekto)
 1946 - Mene tekel, novelo
 1956 - De uitvreter, Titaantjes, Dichtertje, Mene Tekel (kolekto)
 1960 - Insula Dei, novelo en: Tirade
 1961 - De oester, rakonto en: Tirade
 1961 - Boven het dal en andere verhalen
 1962 - Heimwee, en andere fragmenten
 1971 - De X geboden, postmorte eldonata
 1996 - Natuurdagboek, postmorte eldonata
 2010 - Nescio, Brieven uit Veere

Eksteraj ligiloj 
  La Profitulo, unu el lia plej konataj rakontoj (mistera, ŝajne humura, sed profunde homa kaj metafizika), rete legebla.

Nederlandaj verkistoj
Asistanto

Pedagogio - Medicino - Scienco

Asistanto estas faka helpanto de sciencisto, kirurgo, profesoro k.s.  

Asistanto ĉe universitato estas komencanta instruisto, kiu ankoraŭ ne rajtas memstare prelegi, sed akiras spertojn helpante al alia instruisto.

La sekva rango estas lektoro, kiun sekvas la docento. La plej alta instrua rango estas profesoro.

Listo de asistantoj
URA Ryozi

Sciencistoj
Medicina terminologio
Rektoro

Rektoro ( = reganto) estas estro de universitato aŭ de alia instrua institucio, diversa laŭ landoj (estro de instrua regiono, de mezlernejo).

Profesioj
Universitatestroj
Profesoro

Profesoro estas universitata instruisto de la plej alta grado. Do temas pri speco de altlerneja instruisto, pli altranga ol docento de universitato (altlernejo de ĉiuj fakoj) aŭ de alia altlernejo. Profesoreco estas scienca titolo, kiun atribuas ŝtatestro je propono de la universitato aŭ en landoj kie la universitatoj havas plenan aŭtonomion, de la universitato mem. Tamen en kelkaj kazoj universitatoj liberigas unuopajn profesorojn de instrutaskoj, por ke ili povu  dediĉi sin ekskluzive al scienca esplorado.

En kelkaj landoj, precipe latinidlingvaj, oni donas ankaŭ la titolon profesoro al la mezlernejaj instruistoj kaj en Francio, ekde kelkaj jaroj, eĉ al tiuj, kiuj laboras en elementaj lernejoj; sed estas atentinde, ke tiu maniero tute ne estas internacia kaj povas esti kaŭzo de gravaj miskomprenoj. Oni imagu mezlernejan instruiston akceptita en monduma kunveno en Anglio aŭ Germanio, prezentita kiel profesoro kaj demandita, en kiu universitato li instruas. Tial, por eviti ĉian konfuzon, instruisto ĉiam precizigu: «Mi estas instruisto».

Por individuaj profesoroj, rigardu la kategorion Profesoroj.

Distingigita profesoro (de esplorado/instruado) 
Ofte specifaj por unu institucio, titoloj kiel "profesoro de prezidanto", "universitata profesoro", "distingigita profesoro", "distingigita esplorprofesoro", "distingigita docenta profesoro", aŭ "distingigita universitata profesoro" estas donitaj al malgranda procento de la plej alta oficistoj kiuj estas rigarditaj kiel precipe gravaj en siaj respektivaj esplorkampoj. Kelkaj institucioj donas pli universitatspecifajn titolojn, kiel ekzemple "Instituto-Profesoro" de MIT, "Sterling Professor" de Universitato Yale aŭ Universitato Duke.

Kelkaj akademiaj kaj/aŭ sciencaj organizoj ankaŭ povas doni la titolon "distingigita profesoro" en rekono de atingo dum la kurso de akademia kariero. Ekzemple, la Unuiĝo de Kolegiaj Lernejoj de Arkitekturo ĉiujare rekonas ĝis kvin fakultatojn en arkitekturlernejoj en Usono kaj Kanado kun la ACSA Distinguished Professor Award.

Vidi ankaŭ 

 Dekano
 Dojeno
 Doktoro
 Masakro de Lvovaj Profesoroj

 
Profesioj
Universitato
Edukado
Akademiaj titoloj
Brando

Brando estas alkohola trinkaĵo, farita per distilado de alkoholhava likvo (ekzemple vino) aŭ de fermentintaj greno, fruktoj k.a.:

 absinttrinkaĵo
 anizobrando
 amarbrando (el flava genciano)
 bagasbrando
 citronbrando
 ĉerizbrando
 ĝino
 juniperbrando
 kalvadoso (el cidro)
 karvi-brando
 kirŝo (germane Kirsch)
 konjako
 merizbrando (el dolĉa ĉerizo)
 paĉarano
 palinko
 pingo
 pisko
 prunbrando: cuiko (en Rumanio), slivovico
 rumo
 ŝnapso
 terpombrando
 tekilo
 meskalo
 vinbrando (angle Brandy)
 viskio
 vodko
ktp.

Vidu ankaŭ 
 Likvoro

Alkoholaĵoj
Anizobrando

Anizobrando estas speco de brando farata el anizo. Pluraj specoj de anizobrandoj ekzistas, ĉiu tipe populara en unu lando, kaj nomitaj:
en Francio Pastis
en Grekio kaj Libano Ouzo
en Turkio kaj Balkanoj Raki
Historio kaj elfaradmaniero de ĉiu:

Pastis
Pastiso nun tiom tipa franca aperitivo fakte ekzistas nur de ĉ. 1920, post kiam oni malpermesis la absintobrandon, pro ties malutilaj efektoj al sano (absintoekstrakto entenata povas konduki al frenezo) ktp.

Ouzo

Oŭzo estas konsiderata kiel nacia trinkaĵo de Grekio. Ĝi multe similas al rako.

Raki

Rako estas konsiderata kiel nacia trinkaĵo de Turkio. Ĝi estas ofte servata kun marfrukto aǔ/kaj mezeo.

Alkoholaĵoj
Ulm

Pri la aliaj signifoj de ULM rigardu en ULM.

Ulm estas universitata urbo en la germania federacia lando Baden-Virtembergo. Ĝi estas la administra sidejo de la distrikto Alb-Donau (Ĵuraso-Danubo), sed ne apartenas al ties teritorio, sed konsistigas eksterdistriktan urbon ene de la distriktaro Tübingen. Krome ĝi estas parto de la regiono Danubo-Iller, kiu kovras teritorion kaj de Baden-Virtembergo kaj de Bavario.

Ulm havas 120 000 loĝantojn. Ĝi situas je rivero Danubo kaj Iller, kiu tie konsistigas la orientan limon de Baden-Virtembergo. Tamen Ulm ne situas rande de sia alemana lingvo-regiono, ĉar ankaŭ la bavaria provinco Ŝvabio, aliflanke de la rivero, estas alemana.

Blazono 
Ulm havas unu el la plej simplaj imageblaj blazonoj: Ŝildon, kiu supre estas nigra kaj sube blanka.

Historio 
La Batalo de Ulm la 16an–19an de Oktobro 1805 estis serio de bataletoj, fine de la Kampanjo de Ulm, kiu permesis al Napoleono Bonaparte kapti tutan Aŭstrian armeon estre de la komando de Karl Freiherr Mack von Leiberich ŝanĝe al minimumaj perdoj kaj devigi ĝin kapitulaci ĉe Ulm.

Ĝemelurboj 
Ulm ne havas oficialan ĝemelurbon. De 1986 tamen ekzistas privata ĝemeleca asocio, kiu flegas kontaktojn al la urbo Jinotega en Nikaragvo.

Katedralo 
Vidu ĉefartikolon: Katedralo de Ulm

La gotika katedralo de Ulm havas la plej altan preĝejan turon en la mondo, ĝi altas 161,53 metrojn.

La katedralo (nun protestanta) estis fondita la , ĉar tiutempe ne ekzistis kristana preĝejo ene de la urbaj muroj. La konstruado daŭris longe; je la oficiala inaŭguro kaj konsekrado en 1405 ĝi neniel estis preta, sed nur kovrita de provizora tegmento. Jam la tiama konstruestro, Ulrich Ensinger, projektis turon 150 metrojn altan. Sed en 1543, post la konvertiĝo de Ulm al protestantismo, la turo atingis nur ĉirkaŭ 100 metrojn.

La finkonstruado de la turo okazis nur inter 1885 kaj 1890. La turo estas vizitebla kaj donas belan vidon al la urbo.

Gefiloj 
 Albrecht Ludwig Berblinger
 Albert Einstein
 Andreas Eschbach
 Ulrich Jung
 Hildegard Knef
 Luitpold Steidle, oficiro kaj GDR-ministro
 Marlene Weingärtner, tenisistino

Vidu ankaŭ:
 :Kategorio:Naskiĝintoj en Ulm
 :Kategorio:Mortintoj en Ulm

Esperanto en Ulm 
El inter la movadaj eventoj en la urbo ekzemple menciiĝu, ke inter la 27-a de decembro 1970 kaj la 3-a de januaro 1971 la 14-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo okazis en Ulm kaj pritraktis la temon "La rolo de la specife mallonga filmo". Ekde 1983 ekzistas la Esperantogrupe "Germana Internacia Societo Ulm/Neu-Ulm", kiu kunvenas regule vendrede vespere je la sepa kaj duono. La grupo organizis la SAT-kongreson en najbareco kaj eldonis la libron "La Zamenhofstrato". La grupon GIS gvidas Michael J. Scherm-Markow kaj Gerald Grupp.

Eksteraj ligiloj 

 oficialaj paĝoj de la urbo Ulm ()

 
Urboj de Baden-Virtembergo
Eksterdistriktaj urboj de Baden-Virtembergo
Urboj ĉe Danubo
Amiens

(aŭ esperante Amieno) estas urbo de Francio situa en la departemento Somme kaj en la regiono Hauts-de-France. Ĝi estis la ĉefurbo de la regiono Pikardio, kiam tiu regiono ekzistis, sed ekde komenco de 2016, ĝi estas la dua urbo, laŭ nombro de loĝantoj, en la pli vasta regiono, kies ĉefurbo estas Lillo. Ĝi estas la prefektejo de la departemento.

La loĝantojn de Amiens oni nomas la . La urbo havas proksimume  loĝantojn.

Historio 
Dum la gaŭla-romia periodo, la urbo jam ekzistis kaj nomiĝis . Amiens estas la historia centro kaj ĉefurbo de Hauts-de-France ekde Mezepoko.

Dum mezepoko la kultivado kaj prilaborado de vajdo (planto por havigi bluan koloron) riĉigis la burĝaron. La riĉeco permesis la konstruon de la katedralo.

En 1477 post la morto de Karlo la brava la urbo iĝis definitive franca.

En 1802 la Traktato de Amiens estis subskribita en Amiens la 25an de Marto 1802(Germinal 4a, jaro X, laŭ la Franca Revolucia kalendaro), de Jozefo Bonaparte kaj Charles Cornwallis, 1a Markiso de Cornwallis, kiel "Definitiva Pactraktato".

En 1906 okazis tie aparte grava kunigo de la sindikata unuiĝo CGT, kie estis voĉdonita la Amiena Ĉarto.

Ĝemelurboj 
Amiens estas ĝemelita kun :
 Dortmund en Germanio ekde 1960
 Görlitz en Germanio ekde 1971
 Darlington en Unuiĝinta Reĝlando ekde 1973
 Tulsa en Usono ekde 2005

Heraldiko

Vidindaĵoj 
 La katedralo, kiu estas la plej vasta (plej longa navo, je 133,50 metroj) en Francio, kaj unu inter la plej belaj.
 La turo Perret, kiu estis la unua ĉielskrapulo konstruita en Francio, tuj post la Dua mondmilito.

Famuloj 
 Sankta Ansgar
 Julio Vern

Eŭropa Junulara Ĉefurbo en 2020 
En Cascais, Portugalio, la 24-an de novembro 2017 la urbo de Amieno estis elektita Eŭropa Junulara Ĉefurbo en 2020 iĝante la unua franca urbo akiri tiun titolon.

En la ĉeesto de Brigitte Fouré, Urbestro de Amieno kaj Margaux Delétré, vicurbestro, kiu respondecas pri Juneco, delegacio de dek personoj el Amieno akceptis la titolon en Cascais.

Amieno, reprezentita de juna teknikisto, defendis sian kandidatecon en novembro 2017 en Bruselo antaŭ panelo de parlamentanoj kaj membroj de la Eŭropa Komisiono kaj ankaŭ aliaj elektitaj urboj: Chisinau (Moldavio), Klaipeda (Lutuanie) , Timisoara (Rumanio) kaj Villach (Aŭstrio).

Amieno postsekvas Novi Sad en Serbio, kiu estis elektita por la titolo en 2019. Jam, la urbo preparas sin por gastigi dum jaro junulojn el la tuta Eŭropo. Koncertoj, spektakloj, festivaloj, sportaj okazaĵoj, ekspozicioj, ritmos tiun jaron 2020 en Amieno.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Somme
 Listo de urboj de Francio
 Traktato de Amiens
 Amiens (stacidomo)
 Montières (stacidomo)
 Saint-Roch (stacidomo)

Eksteraj ligiloj 

 

 
Hauts-de-France
Mondaj heredaĵoj en Francio
Komunumoj de Somme